Wikipedia sqwiki https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wikipedia Wikipedia diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim Portal Portal diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk 0 2823 2939779 2889375 2026-04-09T16:16:59Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2939779 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Faik Konica | image = [[Skeda:Faik Konica.jpg|200px]] | caption = Bej i Konicës | name i lindjës = Faik | birth_date = [[15 mars]], [[1875]] | birth_place = [[Konica|Konicë]], [[Vilajeti i Janinës]], [[Perandoria Osmane]] (sot [[Greqia]]) | death_date = [[15 Dhjetor|15 dhjetor]] [[1942]] | death_place = [[Uashington D.C.|Uashington]] | pseudonym =Trhank Spirobeg, Pyrrhus Bardyli, Jean de Croia, dhe 20 emra, pseudonime e iniciale. | nationality = shqiptar | genre = Prozë, poezi, ese | website = }} '''Faik [[Beu|bej]] Konica''' (më vonë i quajtur '''Faïk Dominik Konitza''', [[Konica|Konicë]], [[15 mars]] [[1875]] - [[Uashington D.C.|Uashington]], [[15 Dhjetor|15 dhjetor]] [[1942]]) ka qenë figurë qëndrore e lëvizjes kombëtare, studiues i historisë dhe gjuhës shqipe, botues, publicist, gazetar ,drejtues i ''[[Federata Panshqiptare Vatra|Vatrës]]'' dhe diplomat shqiptar. Ministri fuqiplotë i [[Shqipëria|Shqipërisë]] në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]], e përkohshmja e tij ''[[Albania (revistë)|Albania]]'' ka qenë ndër tribunat e publicistikës shqiptare për trembëdhjetë vjet. Vetë Konica është i njohur për erudicionin, publicistikën, stilin dhe ndikimin që pati në kulturën dhe politikën shqiptare.<ref>{{Cite book|last=Skendi|first=Stavro|title=The Albanian national awakening|url=https://archive.org/details/albaniannational00sken|publisher=Princeton University Press.|year=1967|isbn=9781400847761|pages=[https://archive.org/details/albaniannational00sken/page/125 125]–126, 347|language=en|author-link=Stavro Skëndi}}</ref> Është po ashtu autor i dy romaneve të shkruar në [[Gjuha frënge|gjuhën frënge]] me nofkën ''Jean de Croia'' (sq. ''Gjoni i Krujës''), ''Le mariage de Leila suivi de Sotiri et Mitka'' (Martesa e Lejlës ''pasuar nga'' Sotiri dhe Mitka) botuar më 1911 në [[Parisi|Paris]].<ref>{{Cite web|last=Zejno|first=Krenar|date=20 maj 2018|title=Faik Konica, Gjoni i Krujës dhe dy romane të panjohura|url=http://www.gazetadita.al/faik-konica-gjoni-i-krujes-dhe-dy-romane-te-panjohura/|url-status=dead|access-date=13 gusht 2021|website=gazetadita.al|language=sq|archive-date=25 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200425084805/http://www.gazetadita.al/faik-konica-gjoni-i-krujes-dhe-dy-romane-te-panjohura/}}</ref> Ai po ashtu ka mësuar edhe gjuhën Italiane. == Biografia == === Familja === U lind në Konicë, në [[Oxhaqet feudalë|oxhakun]] e bejlerëve të njohur si Zenelbejllinjtë, i biri i Shahin beut dhe Zeliha hanëm Delvinës,<ref>{{Cite book|last=Andrea|first=Fotaq|title=Martesa e Lejlës pasuar nga Sotiri dhe Mitka|publisher=Zenit|year=2016|isbn=9789928113504|location=Tiranë|pages=64-65|language=sq|chapter=Hyrje: Lojnia - Kush qëndron prapa pseudonimit Gjoni i Krujës|author-link=Fotaq Andrea}}</ref> i treti ndër katër djemtë, Mehmeti, Rustemi^? dhe Hilmiu^?.<ref name=":1" /> Muaji i lindjes figuron i dokumentuar në prill - ndryshim që mbase lidhet me ndryshimet në kalendaret e zbatuara në atë periudhë.<ref name=":0">{{Cite web|last=Alibali|first=Agron|date=19 dhjetor 2010|title=Faik Konica më 1911-1912 Vitet e Harvardit dhe të “Vatrës”|url=http://www.albaniapress.com/lajme/13190/Faik-Konica-me-1911-1912-Vitet-e-Harvardit-dhe-te-Vatres.html|url-status=dead|website=albaniapress.com|publisher=Gazeta shqiptare ("Milosao", suplement). - Nr. 5142|pages=II - V|language=sq|access-date=2 qershor 2018|archive-date=1 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701084452/http://www.albaniapress.com/lajme/13190/Faik-Konica-me-1911-1912-Vitet-e-Harvardit-dhe-te-Vatres.html}}</ref> Mësimet e para i mori në vendlindje nga mësuesë privatë.<ref name=":0" /> Më 1883 vizitoi të motrën, Xheva hanëm që në atë kohë banonte në Shkodër. Ndoqi [[Shkolla e mesme "Atë Pjetër Meshkalla"|shkollën saveriane]] në dy vite shkollore 1883-1885 ku ndoqi lëndë në italisht, latinisht, frëngjisht dhe gjermanisht. Kthehet në vendlindje për ndoshta një vit<ref name=":1">{{Cite web|last=Kelmendi|first=Ramiz|date=19 janar 2014|title=Konica siç nuk e njohim, të dhënat të reja për prindërit, motrat e vëllezërit|url=http://shqiptarja.com/lajm/konica-si-ccedil-nuk-e-njohim-t-euml-dh-euml-nat-br-t-euml-reja-p-euml-r-prind-euml-rit-motrat-e-v-euml-llez-euml-rit?r=app|url-status=live|publisher=[[Shqiptarja.com]] suplementi "Rilindasi"|language=sq|origyear=1995}}</ref> dhe më pas vijoi shkollimin në [[Liceu Gallata Saraj|Liceun Perandorak të Gallatasarajit]] në [[Stamboll]] gjatë viteve 1886-1887.<ref>{{Cite web|url=http://www.diogenpro.com/uploads/4/6/8/8/4688084/faik_konica...shqip.pdf|title=Faik Konica - personalitet i shquar i letërsisë dhe i kulturës shqiptare|date=shtator 2009|website=diogenpro.com|last=Shema|first=Isak|publisher=Diogen}} </ref> Filloi studimet universitare më 1890 në Collège de Lisieux në [[Normandia (rajon)|Normandi]]; më 1893 ai shkoi në Lycée de Carcassonne në jug të Francës ku studioi deri më 1894, duke u përqëndruar në studimet klasike, letërsi dhe filozofi. Më 1893, gjatë “Année du Rhétorique” doli studenti i parë i kursit në lëndën e kompozicionit në frëngjisht dhe në përkthimet latine. Përfundoi studimet universitare me diplomën of Bachelier de l’Enseignement Secondaire Classique (Lettres – Philosophie) në Fakultetin e Letërsisë të [[Dizhoni]]t (Université de France) më 16 nëntor 1895,<ref name=":0" /> ku u pagëzua i krishterë katolik me emrin ''Domenik,'' që e ka përdorur edhe në një letërkëmbim "beg Faik - Dominik Koniza".<ref name=":2">{{Cite book|last=Ikonomi|first=Ilir|title=Faik Konica: jeta në Uashington|publisher=Onufri|year=2011|isbn=978-99956-87-41-0|location=Tiranë|pages=108|language=sq|author-link=Ilir Ikonomi}}</ref> Në vitet 1895-1896, Konica filloi studimet pasuniversitare tek [[Collège de France]] në Paris, ku u përqëndrua në “letërsinë mesjetare frënge, dhe letërsi romake”.<ref name=":0" /> [[Skeda:AlbaniaPeriodical.jpg|parapamje|majtas|Albania]] === Belgjikë, Angli, Amerikë === Në 1897 shkoi në Bruksel ku themeloi të përkohshmen ''Albania'', me ndihmën e autoriteteve [[Perandoria Austro-Hungareze|austro-hungareze]].<ref name=":2" /> Sipas dokumenteve belge, gjatë kohës që jetoi në Francë, Konica kish njohur Sophie Annette Hugon, me të cilën, në 1897, pati një djalë të quajtur Henrik.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2011|page=148}}.</ref> Më 1903 u shpërngul në Londër, ku mori leje të punonte në Departamentin e Dorëshkrimeve të Muzeumit Britanik. Në Londër jetoi pesë vjet dhe studioi dokumentet shtetërore veneciane që lidheshin me Shqipërinë si dhe me dorëshkrime të tjera, disa prej të cilave i botoi tek “Albania”. Në 1909 u ftua prej shqiptaro-amerikanëve të shkonte në Shtetet e Bashkuara, ku të jepte një varg leksionesh, që e bëri në dyvjeçarin 1909-1911. Më 22 tetor 1909 mori në dorëzim prej [[Fan Noli|Fan Nolit]] redaksinë e ''[[Dielli (gazetë)|Diellit]]'', botim javor i Shoqërisë "Besa-Besë". Konica punoi si kryeredaktor i Diellit deri më 18 mars 1910, për t’u kthyer sërish me 6 maj deri me 1 korrik 1910 dhe mandej prej 1 gushtit 1912 deri më 8 korrik 1913. Më 24 dhjetor 1911 në një mbledhje drejtuar nga [[Kristo Floqi]], Konica caktohet anëtar i Komisionit për Bashkimin e Organizatave shqiptare në SH.B.A. Përpjekjet e mbarë patriotëve shqiptarë, përfshirë Konicën, arritën kulmin me themelimin e ''Vatrës'' më 28 prill 1912. Mbledhja e themelimit u zhvillua në Kishën e Shën Gjergjit që atëhere ndodhej në 227 Tremont Street, Boston. ''Vatra'' bashkoi shoqëritë Besa-Besën, Flamuri i Krujës, Kombëtare dhe Dallëndyshja dhe do të luante rol shumë të rëndësishëm në historinë e Shqipërisë. Një Pleqësi e përkohshme u zgjodh për të drejtuar organizatën e re. Sekretar i saj u zgjodh Fan Noli. Konica dhe Floqi u ngarkuan me ngritjen e degëve të reja të organizatës në Masaçusets dhe shtete të tjera. Pas përfundimit të stinës së provimeve për Faikun nuk do të kishte më asnjë ditë pushimi të lirë. Përreth një muaj rrjesht, nga 19 maj 1912 deri më 16 qershor 1912 Konica do të udhëtonte pa reshtur në mbarë Anglinë e Re duke ngritur dhe organizuar degë të reja të Vatrës në Worcester, MA, Lynn, MA, Manchester, N.H., Central Falls, R.I. and Southbridge, MA.<ref name=":0" /> Më 14 mars 1912 u regjistrua pranë Zyrës së Emërimeve të Universitetit të Harvardit, pra gjatë semestrit të dytë të vitit shkollor. Në arkivin e tij privat më 13 mars 2006 iu gjet kërkesa për punësim, përmes së cilës mëtonte të punësohej si “''pedagog në kolegj, shkollë normale ose shkollë tetëvjeçare; në lëndët: gjuhë romane, kryesisht frëngjisht dhe italisht''”. Pyetjes se në cilat pjesë të SH.B.A.-së dëshironte të punonte, ai iu përgjigj: “Në 1912-1913, në rrethinat e Cambridge-it; në vitet e mëpasme kudo”. Sipas studiuesit Alibali synimi i tij për të mos u larguar nga Bostoni në një periudhë kritike të lëvizjes shqiptare në Amerikë përkon edhe me veprimtarinë e ethshme të Konicës e Nolit gjatë këtyre dy viteve në kuadrin e Vatrës. Fakti që formulari i punësimit është gjetur në arkivën private të Faikut dhe jo në arkivën e universitetit tregon se Konica nuk e dorëzoi atë tek zyra përkatëse. Sipas [[Jup Kastrati|Kastratit]], Konicës iu ofrua në fund të studimeve një vend pune si pedagog i [[Gjuha angleze|anglishtes]] në Universitin e [[Pekini|Pekinit]] në [[Kina|Kinë]].<ref name=":0" /> Me efektin domino të shpejtë të ngjarjeve të gjysmës së dytë së 1912 dhe shpërthimin e Luftës Ballkanike, Kuvendi i Jashtëzakonshëm i Vatrës i 16 shkurtit 1913 vendosi të dërgonte Faik Konicën si delegat në [[Kongresi i Triestes|Kongresin e Triestes]]. Kongresi filloi më 1 mars 1913 nën kryesinë e Faik Konicës. Ai zgjati tri ditë dhe në të morën pjesë përfaqësues nga të gjitha kolonitë shqiptare, të cilët morën vendime të rëndësishme dhe miratuan një rezolutë në mbështetje të Qeverisë së Përkohshme dhe kundër përpjekjeve për copëtimin e Shqipërisë.<ref name=":0" /> Në gusht u kthye në Shqipëri, ku pasi e kishte quajtur "njeri të papërgjegjshëm, ambicioz dhe më të urryerin nga shqiptarët" në Vjenë, iu bashkua tarafit të [[Esad pashë Toptani|Esad pashë Toptanit]], në tetor ndihu në formimin e ''Pleqësisë së Shqipniës Mesme.'' Më 3 nëntor në rrugët e Durrësit u shit numri i parë i gazetës së Pleqësisë, ''Ushtimi i Krojës,'' që drejtohej nga Konica. Pas diskutimeve për ardhjen e princit, Konica pati një zënkë me Toptanin. Më 7 mars 1914 priti [[Princ Vidi|Princ Vidin]] i veshur me fustanellë të bardhë deri te gjunjët, xhokën e zezë krahëve dhe këpucë allafrënga.<ref>{{Cite book|title=Esat pashë Toptani: njeriu, lufta, pushteti|last=Ikonomi|first=Ilir|publisher=Uet press|year=2016|isbn=978-9928-190-91-8|location=Tiranë|pages=206-8, 210-2, 214, 218, 223, 285, 334}}</ref> Gjatë një qëndrimi dyvjeçar në [[Vjena|Vjenë]] nga fundi i [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], u takua me [[Mbreti Zogu I|Ahmet bej Zogollin]] të internuar nga austro-hungarezët dhe u bënë miq. Së bashku u takuan sërish në Itali, ku Konica ishte përfaqësues jo shumë aktiv si delegat i Vatrës dhe kish refuzuar një ofertë për t'u emëruar përfaqësues diplomatik i qeverisë shqiptare në [[Roma|Romë]]. === Rikthimi i fundit në Shtetet e Bashkuara === Në shtator të 1921, Faiku u kthye nga Napoli në Boston me ftesë të ''Vatrës'' për t'u bërë kryetar i saj.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2011|pages=25-26}}.</ref> Konica nisi të kritikonte Zogun kur u emërua kryeministër më 1922 me pendën e tij të vrerosur.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2011|page=27}}.</ref> Më 1923 u takua në Boston me 20-vjeçarin [[Gjon Mili]], të cilit do t'i ofronte miqësinë e tij.<ref>{{Cite web|url=http://floart-press.blogspot.com/2008/02/gjon-mili-nje-dhurate-faik-konices.html?zx=93b383b725ddc0ad|title=Takimi i panjohur i Gjon Milit me Faik Konicën: dy shqiptarë të mëdhenj në panteonin e kulturës|date=12 shkurt 2007|website=floart-press.blogspot.com|last=Vrioni|first=Qerim|publisher=Telegraf. - Nr. 337|pages=16 - 17}}</ref> Pas takimit me mikun e vjetër Fazlli Frashëri më 1925, Konica ndërroi qasje kundrejt Zogut duke u shprehur gjithnjë e më tepër si edukator përmes publicistikës së tij.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2011|pages=31-34}}.</ref> Më 13 korrik 1926 dorëzoi letrat kredenciale si Ministër Fuqiplotë i [[Republika Shqiptare|Republikës]] në Departamentin e Shtetit Amerikan.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2011|page=12}}.</ref> [[Skeda:Konicamebashkpuntor.jpg|thumb|Konica me bashkëpunëtorët e tij, në Boston, 1927.|300x300px]]Në vitin 1926 Ahmet Zogu e emëroi Konicën ministër fuqiplotë në SHBA, post që e ushtroi deri në vitin 1939, kur Italia e pushtoi Shqipërinë. Pas kësaj u shfuqizua nga Qeveria Amerikane ngaqë delegata e diplomacisë shqiptare ishte zhytur në borxhe. Prish raportet përfundimisht me [[Mbreti Zogu I|Ahmet Zogun]], që i ristabilizon më 1942 në verë për çështjen shqiptare nën okupacionin italian. Vdiq më 15 dhjetor 1942 në Uashington, nga një hemorragji cerebrale. Trupi i tij u përcoll për në banesën e fundit nën tingujt e kompozitorit të famshëm Vagnerit, që aq shumë e kish adhuruar. : “''Ndërroj jetë me mejtimin se ju jeni njerëzit që më keni kuptuar më qartë në këtë dhe. Nuk do të më tretë dheu, nëse ti imzot Noli dhe ti Lamja im i vogël dhe gjithë ata që e quajnë veten shqiptarë nuk do ta çojnë kufomën time të tretet në tokën mëmë. Kam lënë menjanë edhe harxhimet e rrugës për trupin pa jetë dhe shumën për dy metra vend në Shqipëri''”, - thuhet në testamentin e Konicës. Sistemi komunist për pesëdhjetë vjet e ndaloi kthimin e eshtrave të tij në tokën shqiptare. Noli dhe Lamja i vogël ([[Sejfulla Malëshova|Sejfulla Maleshova]]) nuk mund të bënin asgjë. Më 4 mars 1946 Noli i shkruante Lames që të ndikonte tek autoritetet shqiptare të plotësohej amaneti i Konicës. Pasi Malëshova nuk mundi të bënte gjë, ndërhyri vet tek autoritetet shqiptare dhe fatkeqësisht, për arsye politike, nuk gjeti mirëkuptim. Eshtrat e tij u kthyen në atdhe, në një ditë maji të vitit 1995 dhe u vendosën në Parkun e Tiranës, pranë varreve të vëllezërve Frashëri. Kështu u plotësua amaneti i Konicës, të anatemuarit, njeriut “që hodhi baltë mbi letërsinë shqiptare” , “shkrimtarit reaksionar”, sikurse u quajt paturpësisht, i cili u letua nga letrat shqipe për motive politike. Në këtë turp morën pjesë edhe shkrimtarët e kritikët letrarë, të cilët kurrë nuk do të kenë forcë, përmes kritereve estetike, ta zhvendosin nga maja e kulturës shqiptare. Atje është i përgjithmonshëm. I veçanti– Faik Konica. Faik Konica është një nga personalitetet më në zë të kulturës dhe letërsisë shqiptare. Prozator dhe poet, publicist dhe eseist, kritik letrar dhe përkthyes, ai me veprën e tij të shumanshme pasuroi dhe ngriti në lartësi të reja fjalën shqipe dhe mendimin letrar shqiptar. Njeri me dituri të madhe dhe dhunti artistike, mjeshtër i hollë i gjuhës shqipe, Konica ka hyrë në historinë e kulturës sonë kombëtare jo vetëm si erudit e stilist i përkryer, por edhe si shkrimtar me vlera të shquara ideoartistike. == Vepra == Shqetësimi kryesor i Konicës lidhej me çështjet e alfabetit dhe shkrimin e shqipes, apo "gjuhën letrare" siç e quante ai.<ref>{{Cite journal |last=Puto |first=Artan |date=2009 |title=Faik Konitza, the Modernizer of the Albanian Language and Nation |url=https://books.openedition.org/ceup/904?lang=en#bodyftn6 |journal=We, the people |language=en |isbn=9786155211669}}</ref> == Tituj të veprave == * ''Nën hijen e hurmave'' * ''[[Ç’është liria]]'' * ''[[Dr. Gjilpëra]]'' * ''Doktor Gjilpëra zbulon rrënjët e dramës së Mamurrasit'' * ''[[Shqipëria si m'u duk]]'' == Pikëpyetje == ^? - dy vëllezërit e tjerë gjetkë figurojnë me emrat Mustafa dhe Hysen, ndërsa të motrat Rukije dhe Sanije.<ref>Konica A., ''Albania 101: shkruan çdo gjë : mbesa e Faik Konicës, riboton "Albania"'', intervistoi Violeta Murati, [[Standard (gazetë)|Standard]]. - Nr. 1587, 7 maj, 2010, f. 14 - 15.</ref> == Shiko edhe == * {{libri|Hipi Zhdripi i Gjuhës/Kro320|Kronologjia e jetës - Faik Konica}} * [https://web.archive.org/web/20100913062438/http://www.albanianlanguage.net/en/konitza.html Zëri i Faik Konicës, gjatë një ligjerate në anglisht] == Referime == {{reflist|2}} {{Wikisource1|Faik Konica}} {{Autorë shqiptarë|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Konica, Faik}} [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] [[Kategoria:Njerëz nga Konica]] [[Kategoria:Lindje 1876]] [[Kategoria:Vdekje 1942]] [[Kategoria:Memuaristë shqiptarë]] [[Kategoria:Kritikë shqiptarë]] [[Kategoria:Publicistë shqiptarë]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Rilindas shqiptarë]] [[Kategoria:Faik Konica]] [[Kategoria:Ateistë shqiptarë]] acbg3v93yrfy4g6ahatf2d2t58x3lrg 0 2890 2939769 2939616 2026-04-09T14:58:34Z Gajtako 178569 /* Vlerësime[5] */ 2939769 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name=Vath Koreshi | image= | caption= | image_size= | office=[[Ministria e Kulturës e Shqipërisë|Ministër i Kulturës, Rinisë dhe Sporteve]] | term_start=18 dhjetor, 1991 | term_end=13 prill, 1992 | birth_date=7 maj, 1936 | birth_place=Lushnje, [[Mbretëria Shqiptare 1928–1939]] | death_date=3 shkurt, 2006 | death_place=Romë, Itali | nationality=Shqiptar | profession=mësues, nëpunës | party=[[Partia Socialiste e Shqipërisë]] | office2= | office3= | predecessor=[[Preç Zogaj]] | successor=[[Dhimitër Anagnosti]] | predecessor2= | successor2= | predecessor3= | successor3= | term_start2= | term_end2= | term_start3= | term_end3= }} '''Vath Koreshi''' ([[Lushnja|Lushnjë]], [[7 maj]] [[1936]] - [[Roma|Romë]], [[3 shkurt]] [[2006]]) ishte një shkrimtar, skenarist dhe politikan shqiptar. == Biografia == Koreshi studioi për gjuhë dhe letërsi shqipe në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]] gjatë viteve 1960-1964. Në vitet 1964-1973 punoi si gazetar tek organi "Zëri i Rinisë" dhe më pas, deri më 1977, tek gazeta kulturoro-artistike [[Drita (gazetë)|"Drita"]]. Në vitet 1977-1983 punoi si skenarist në [[Kinostudio Shqipëria e Re|Kinostudion "Shqipëria e Re"]]. Deri më 1987 qe shkrimtar në profesion të lirë. Më 1987 nisi punë si drejtor i Drejtorisë së Arteve në Komitetin e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve deri më 1991. Më 1992 deri më 1995 drejtoi revistën "Art" dhe më pas drejtor i shtëpisë botuese "[[Shtëpia Botuese Onufri|Onufri]]". Si i angazhuar në politikë, ka qenë Ministër i Kulturës Rinisë dhe Sporteve gjatë viteve 1991-1992. Në 2001-2005 u zgjodh deputet i [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste]],<ref>{{Cite book|title=[[Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet]]|language=sq|last=Dervishi|first=Kastriot|publisher="55"|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=161}}</ref>në legjislaturën XVI të Parlamentit Shqiptar. == Vepra letrare == Vath Koreshi është ndër shkrimtarët e rëndësishëm të letërsisë shqipe. Krijimtaria e tij ka qënë gjithmonë në qendër të opinionit letrar, studiuesve dhe kritikës; numërohen mbi 160 artikuj dhe studime mbi veprën e Vath Koreshit.<ref name=":0">{{Cite book |last=Meminaj |first=Mariglena |title=Vath Koreshi: prej tregimit te romani |publisher=Reklama |year=2018 |isbn=978-9928-4403-7-2 |location=Tiranë |pages=67-68 |language=sq}}</ref> Kritika e ka cilësuar veprën e tij të një niveli të lartë artistik dhe për mesazhet filozofike që transmeton. Ai përfaqëson një profil të lartë të spikatur si tregimtar, novelist, romancier, si skenarist i shumë filmave artistikë e dokumentarë por edhe si publicist e kritik letrar. Koreshi e nisi shkrimin me gjininë e prozës së shkurtër në vitet ‘60 të shekullit të kaluar dhe e përfundoi veprimtarinë letrare me ndarjen nga jeta në vitin 2006.<ref name=":0" /> ==Tituj të veprave<ref>{{Cite web |title=Bibliografia e shkrimtarit Vath Koreshit |url=https://www.bksh.al/search/vath%20koreshi%26autor%3DKoreshi%20Vath%26katalog%3DBK |access-date=26 janar 2026 |website=bksh.al |language=sq}}</ref>== *''Kur zunë shirat e vjeshtës'' (tregime) - 1964 *''Toka nën hijen e shtëpive'' (tregime) ''-'' 1968 *''Dy të shtunat e Suzanës'' (roman) - 1971 *''Ndërrimi i qiejve'' (tregime) - 1972 *''Mars (roman) -'' 1975 *''Tregime të zgjedhura'' (Seria e tregimit të zgjedhur) - 1975 *''Dasma e Sakos'' - (novela) - 1980 *''Mali mbi kënetë'' (roman) ''-'' 1977, përkthyer në frëngjisht: ''Le Mont sur le marais'', Tiranë: 8 Nëntori, 1986 *''Rrugë për larg,'' (roman) - 1985; *''[[Haxhiu i Frakullës]]'', të cilit herë i është referuar si novelë e herë si roman, Tiranë: Naim Frashëri, [[1980]];<ref>{{Cite web |last=Stafasani |first=Orjela |date=2018 |title=Proza e Vath Koreshit (Haxhiu i Frakullës, Ulku dhe Uilli, Një grua me të verdha në pyllin e Buddha-s) |url=https://drive.google.com/file/d/1rOPv1V7fg5Bbx9K-8FBXJxrGKKcedAi8/view |website=asa.edu.al |language=sq}}</ref> *''Balada e Kurbinit'' (novela) ''-'' 1987; *''Oni s'është më i vogël...'' (novelë për fëmijë) - 1987 *''Rekuiem për një grua,'' 1995; *''Ulku dhe Uilli'' (roman) - Elbasan: Onufri, 1996; Prishtinë: Koha ditore, 1996 *''Konomea'' (novelë) - 1999 *''Pelegrinët e Samarkandës'' (tregime e novela) - 2002 *''Një grua me të verdha në pyllin e Buddha-s'' (roman) - 2003 *''I dashuri i saj i parë'' (tregime) - 2003 *''Profil në dy pamje'' (kritikë letrare) - 2005 *''Çafka,'' 2005 == Skenarë filmi<ref name=":0" /> == Vath Koreshi ka shkruar skenarë filmash artistikë dhe dokumentarë. Skenarët e filmave artistikë ''"Rrugë të bardha", "Balada e Kurbinit"'' dhe ''"Dasma e Sakos"'' janë skenarë të bazuar mbi një vepër letrare, që në rastin e Vath Koreshit është po vepër e tij, e shkruar më parë në një nga llojet e zhanrit të prozës e pastaj e përshtatur për skenar. Filmat e tjerë janë skenarë origjinalë të tij, të pambështetur në ndonjë vepër letrare, por të shkruar qëllimisht për film.<ref name=":0" /> ====== Skenarë të filmave artistikë: ====== * [[Rrugë të bardha]] - 1974 * [[Nga mesi i errësirës]] - 1976 * [[Gjeneral gramafoni]] ''-'' 1978 * [[Agimet e stinës së madhe]] - 1978 * [[Liri a vdekje]] - 1979 * [[Nata e parë e lirisë]] - 1980 * [[Në kufi të dy legjendave]] - 1982 * [[Plaku dhe hasmi]] - 1982 * [[Besa e kuqe]] - 1984 * [[Në prag të jetës]] - 1986 * [[Botë e padukshme]] - 1987 * [[Balada e Kurbinit]] - 1990 * [[Dasma e Sakos]] -1998 * [[Porta Eva]] - 2000 *[[Syri magjik]] - 2005 ====== Skenarë të filmave dokumentarë: ====== * Lotët e Kosovës - 2000 * Të bekuarit - 2000 * Në kërkim të Hafize Leskovikut - 2000 * O Çoban - 2002 * Bir - 2002 == Vlerësime<ref>{{Cite book |last=Asqeri |first=Irini |title=Enciklopedi e filmit shqiptar (1904-2022) |publisher=Botimet Jozef |year=2025 |isbn=978-9928-940-44-5 |location=Durrës |pages=867–868 |language=sq}}</ref> == Për skenarin e filmit ''[[Gjeneral gramafoni]]'', konkurrent në [[Festivali i 3-të i Filmit Shqiptar|Festivalin e 3-të të Filmit Shqiptar]] fiton: * Çmimin e Republikës së Klasit II; * Kupën e Festivalit të 3-të të Filmit (si bashkautor i filmit me regjisorin [[Viktor Gjika]]); * Çmimin për komponentë të veçantë të filmit artistik Për skenarin e filmit ''[[Balada e Kurbinit]]'', konkurrent në [[Festivali i 9-të i Filmit Shqiptar|Festivalin e 9-të të Filmit Shqiptar]] fiton: * në kategorinë "Çmimet për skenar": Çmimin e dytë. Për skenarin e filmit ''[[Dasma e Sakos]]'', konkurrent në [[Festivali i 11-të i Filmit Shqiptar|Festivalin e 11-të të Filmit Shqiptar]] fiton * Çmimin për komponentë të veçantë të filmit artistik. == Referime == <references /> {{Autorë shqiptarë|state=autocollapse}} {{DEFAULTSORT:Koreshi, Vath}} [[Kategoria:Lindje 1936]] [[Kategoria:Vdekje 2006]] [[Kategoria:Ministra të Kulturës të Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz nga Lushnja]] [[Kategoria:Skenaristë shqiptarë]] [[Kategoria:Novelistë shqiptarë]] [[Kategoria:Gjeologë shqiptarë]] jwqquufg01etiwms2izmerxgjlwh5go 0 2949 2939884 2927718 2026-04-09T22:29:07Z Shqiperia2000 65435 2939884 wikitext text/x-wiki {{Infobox mbretër | name = Zogu I | image = King Zog I.jpg | succession = [[Mbret i Shqipërisë|Mbreti i Shqiptarëve]] | reign = 1 shtator 1928 – 9 prill 1939 | predecessor = Vetë ai si President | successor = [[Viktor Emanueli III]] | succession1 = [[Presidenti i Shqipërisë]] | reign1 = 31 janar 1925 – 1 shtator 1928 | reign-type1 = Në detyrë | predecessor1 = Zyra u themelua <i>(de facto)</i><br />[[Princ Vidi|Vilhelm I]] <i>(de jure, si princ)</i> | successor1 = Vetë ai si Mbret | succession2 = [[Kryeministri i Shqipërisë]] | reign2 = 26 dhjetor 1922 – 25 shkurt 1924 | reign-type2 = Mandati i parë | predecessor2 = [[Xhafer Ypi]] | successor2 = [[Shefqet Vërlaci]] | succession3 = [[Kryeministri i Shqipërisë]] | reign3 = 6 janar 1925 – 1 shtator 1928 | reign-type3 = Mandati i dytë | predecessor3 = [[Ilias Vrioni]] | successor3 = [[Kostaq Kotta]] | spouse = [[Mbretëresha Geraldinë|Géraldine Apponyi de Nagyappony]] | issue = [[Leka Zogu I|Leka, Princi i Kurorës së Shqipërisë]] | full name = Ahmet Muhtar Zogolli | house = [[Familja Zogu|Zogu]] | father = [[Xhemal pashë Zogolli]] | mother = [[Sadije Toptani]] | birth_name = Ahmed Muhtar bej Zogolli | birth_date = 8 tetor 1895 | birth_place = [[Kalaja e Burgajetit]], [[Burreli]], [[Perandoria Osmane]] | death_date = 9 prill 1961 | death_place = [[Suresnes]], [[Paris]], [[Francë]] | burial_place = [[Mauzoleumi i Familjes Mbretërore]] | religion = [[Islami Synit]] | signature = Zogu1 (nënshkrim).svg }} '''Naltmadhnia e Tij Zogu I, Mbreti i Shqiptarëve''' ([[Burgajeti|Burgajet]], [[8 tetor]] [[1895]] – [[Parisi|Paris]], [[9 prill]] [[1961]]) i lindur '''Ahmed Muhtar bej Zogolli''', pas vitit 1922 thjesht '''Ahmet Zogu''', ishte udhëheqësi i Shqipërisë nga 1922 deri më 1939. Ai së pari shërbeu si kryeministër shqiptar (1922–1924), pastaj si president (1925–1928), dhe së fundi si mbret (1928–1939). I lindur në gjirin e një [[Familja Zogolli|oxhaku]] [[Derebeu|derebejsh]], Zogu qe aktiv në ngjarjet e vendit që në moshë të re. Në krye të matjanëve u nis të ndihmonte qëndresën në [[Rrethimi i Shkodrës (1912-13)|mbrojtje të Shkodrës]] gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]], më tej gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] luftoi përkrah ushtrisë austro-hungareze që kishte pushtuar dhe administronte një pjesë të territoreve shqiptare. U syrgjynos prej autoriteteve të tyre ushtarake në [[Vjena|Vjenë]] ku fitoi përvojë. Pas [[Kongresi i Lushnjes|Kongresit të Lushnjes]] drejtoi ministri dhe iu besua formimi i një kabineti. Në 1924 u dëbua në mërgim pas kthesa demokratike e [[Lëvizja e qershorit|Lëvizjes së Qershorit]]. Por u kthye pas gjashtë muajve i mbështetur nga britanikët, jugosllavët dhe një njësi të ushtrisë cariste. U rivendos kryeministër për pak kohë, më pas u vendos republika i së cilës u caktua president. Më 1928 Shqipëria u shpall [[Mbretëria Shqiptare 1928–1939|mbretëri]] dhe Zogu mbret i saj. U martua me [[Mbretëresha Geraldinë|konteshën Geraldina Appony]], së bashku patën një djalë, [[Leka Zogu I|Lekën]]. Pas 1924, me dy paktet e Tiranës varësia fiskale e Shqipërisë ndaj Italisë u rrit duke kushtëzuar disa vendimmarrje të brendshme, por duke lehtësuar presionin e fqinjëve ballkanikë. Më 1928 u miratuan kodet e rëndësishme ligjore për modernizimin dhe laicizimin e shtetit shqiptar. Përpjekja për shkollimin e të rinjve u rrit, duke themeluar gjimnaze të forta shtetërore si ai i Shkodrës dhe i Tiranës, duke u mundësuar disa bursa për studime kryesisht në Austri, Itali dhe Francë. Kriza e viteve '30 e ngadalësoi ndjeshëm ecurinë e përpjekjeve modernizuese. Pas pushtimit italian e shkoi jetën e tij në mërgim, sa në Greqi, Turqi, Angli, Egjipt, Shtetet e Bashkuara dhe Francë ku ndërroi jetë. == Jetëshkrimi == === Prejardhja dhe hapat e parë politik === U lind në [[Kalaja e Burgajetit|kalanë e Burgajetit]], në [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]], djali i dytë i [[Xhemal pashë Zogolli]]t, por djali i parë nga gruaja e dytë, [[Nana Mbretneshë Sadije|Sadije hanëm Toptani]]. Nga lisi i gjakut rrjedhte nga [[Familja Zogolli|oxhaku i]] [[Derebeu|derebejve]] të Matit, të njohur prej katër shekujsh si bajraktarë të fiseve të atjeshme dhe, prej tre shekujsh, edhe si kajmekamë të trashëguar si mëkëmbës vendorë të sanxhakbeut të [[Ohri]]t dhe pas 1840 të valiut të [[Shkodra|Shkodrës]].<ref name=":032">{{Cite book|last=Vlora|first=Eqrem bej|title=[[Ndihmesë për historinë e sundimit turk në Shqipëri]]|last2=Von Godin|first2=Amelie|publisher=55|year=2010|isbn=978-99943-56-89-8|volume=2|location=Tiranë|pages=208|language=sq|author-link=Eqrem bej Vlora|origyear=1955-56}}</ref> Nga ana e nënës vinte nga [[Toptanajt|Toptanët]] e Pishës, degë dytësore e [[bej]]lerëve të [[Kruja|Krujës]] dhe [[Tirana|Tiranës]].<ref>{{Cite book|last=Selmani|first=Hysen|title=Nga notimet e Zogut I, mbretit të Shqiptarëve|publisher=Kristalina-KH|year=2008|isbn=9995665085|pages=19-20|language=sq}}</ref> Si datë e lindjes është dhënë 8 tetori, kurse si vit i lindjes janë dhënë 3 vite të ndryshme: 1891, 1895 ose 1898. Zogu konsideronte të saktë datën 8 tetor 1895.<ref name="Frashëri2">{{Cite web|last=Frashëri|first=Kristo|author-link=Kristo Frashëri|date=2013|title=Si e manipuluan historinë biografët e Ahmet Zogut|url=https://shqiptarja.com/lajm/kristo-frasheri-si-e-manipuluan-br-historine-biografet-e-ahmet-zogut|url-status=live|accessdate=10 gusht 2020|website=shqiptarja.net|language=sq}}</ref> Mësimet e para i mori në vendlindje nga mësuesit privatë Hysen efendi Çeka nga [[Elbasani]] për [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]] dhe nga Hafiz Muharremi nga [[Dibra]] për [[Gjuha turke|gjuhën turke]],<ref>{{Cite book|last=Ushtelenca|first=Ilir|title=Diplomacia e Mbretit Zogu I-rë (1912-1939)|publisher=Ermir|year=1995|location=Tiranë|pages=22|language=sq|oclc=654712082}}</ref> deri në moshën 13 vjeçare. Më 1903, u largua për në [[Stambolli|Stamboll]] me vetëm një shoqërues,<ref>{{Cite web|date=1933|title=King Zog Tells his Story to Herman Bernstein, former United States Minister to Albania.|url=http://www.albanianhistory.net/1933_Zogu/index.html|url-status=live|accessdate=9 janar 2019|website=albanianhistory.net|language=en}}</ref> [[Abdurrahman Krosi|Lalë Krosin]],<ref>{{Cite book|last=Elsie|first=Robert|title=A Biographical Dictionary of Albanian History|publisher=I.B.Tauris|year=2013|isbn=9781780764313|pages=257|language=en|author-link=Robert Elsie}}</ref> dhe filloi studimet në "Numenu Tereki", e më pas vazhdoi shkollën e oficerëve.<ref name="Dervishi" /> Pasi u gradua oficer, ndoqi dhe kreu gjithashtu liceun francez [[Liceu Gallata Saraj|Gallatasaraj]] në kryeqytetin perandorak.<ref>{{Cite book|last=Ikonomi|first=Ilir|title=Esat pashë Toptani: njeriu, lufta, pushteti|publisher=Uet press|year=2016|isbn=978-9928-190-91-8|location=Tiranë|pages=140nb|language=sq}}</ref><ref>{{cite book|last=Gawrych|first=George|url=https://books.google.com.au/books?id=wPOtzk-unJgC&printsec=frontcover&dq=The+crescent+and+the+eagle:+Ottoman+rule,+Islam+and+the+Albanians,+1874-1913+lexicon&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiT94zl8ebXAhWJT7wKHYRLADEQ6AEIJjAA#v=snippet&q=Isa%20Boletin&f=false|title=The Crescent and the Eagle: Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874–1913|publisher=IB Tauris|year=2006|isbn=9781845112875|location=London|pages=34|language=en}}</ref> Qëndroi në Stamboll deri në fund të pranverës të vitit 1912, kur mësimet shkollore u mbyllën për pushimet verore.<ref name="Frashëri2"/> Kur u kthye në vendlindje, më 17 gusht 1912, mënjanoi me ngadalë vëllain, [[Xhelal bej Zogolli|Xhelal beun]], dhe i siguroi vetes parësinë e krahinës së Matit<ref name=":0" /> duke marrë titullin [[Myftari|Myhtar]].<ref name=":4">{{Cite book|last=Nosi|first=Lef|title=Dokumente historike 1912-1918|publisher=ASH, Instituti i Historisë|year=2007|isbn=978-99956-10-04-3|location=Tiranë|pages=288nb|language=sq|author-link=Lef Nosi}}</ref> === 1912-1919 === Në fillim të [[Lufta e Parë Ballkanike|konfliktit ballkanik]], megjithatë për shkak të gjyshit dhe të babait respektohej si kreu i Zogollëve të Burgajetit të Matit, prandaj ishte njëri ndër 3 përfaqësuesit e Matit që morën ftesë për të përfaqësuar krahinën e tyre në [[Kuvendi i Vlorës|Kuvendin e Vlorës]], së bashku me Riza Çelën dhe Kurt Kadinë.<ref name="Frashëri2"/><ref name=":0">{{Harvnb|Vlora|2003|pages=452-453}}</ref><ref>{{Harvnb|Nosi|2007|page=185}}.</ref> Asnjëri prej tyre nuk arriti në Vlorë. Zogu dhe delegatët e Matit arritën në [[Elbasan]] më 1 dhjetor, tri ditë pasi ishte shpallur pavarësia, kurse me 2 dhjetor arritën në [[Lushnjë]]. Aty dëgjuan për mizoritë e serbëve në Lumë dhe afrimin e ushtrive serbe në Mat, prandaj e ndërprenë udhëtimin drejt Vlorës dhe u kthyen në Mat. Nga Lushnja, Ahmet Zogu i dërgoi një telegram [[Ismail Qemali]]t dhe e porositi të nënshkruante deklaratën e pavarësisë në emër të tij, gjë që Qemali nuk e bëri.<ref name="Frashëri2"/> Gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]] organizoi forcat e tij në [[Kakarriq]] kundër forcave serbo-malazeze.<ref name="Dervishi">{{Cite book|last=Dervishi|first=Kastriot|title=Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet|publisher=55|year=2012|isbn=9789994356225|location=Tiranë|pages=259-260|language=sq}}</ref> Në vitin 1913, ndërmori një vizitë për në Vlorë për t’u takuar me Ismail Qemalin, por mbeti i zhgënjyer nga plani i Qeverisë për reformat administrative moderne që do të zbatoheshin në tërë Shqipërinë, përfshirë dhe Matin. Për Zogun, reforma të tilla nënkuptonin humbjen e pushtetit personal që derebejtë si oxhaku i Zogollëve ushtronin prej shekujsh në krahinat e tyre. Prandaj u bashkua me kushëririn e tij, Esat pashë Toptanin. Zogu nuk pranoi që autoriteti i Qeverisë së Vlorës të shtrihej në Mat. Me të formuar Esati "Pleqësinë e Durrësit", u solidarizua me të, sepse Pleqësia njihte pushtetet lokale të qeveritarëve krahinorë.<ref name="Frashëri2"/> Shtatorin e 1914 ndihmoi kushëririn e tij, [[Esad pashë Toptani]]n, me 1500 matjanë, të kryesuar nga i vëllai, Xhelal beu, për të luftuar rebelët në [[Kryengritjen e Shqipërisë së Mesme]],<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|page=367}}.</ref> por pësuan disfatë pranë Krujës dhe u kthyen në Durrës.<ref>{{Harvnb|Akademia|2007|p=68-69}}.</ref> Më 1916 ndërmori nismën që të organizonte një kongres kombëtar në Elbasan<ref name="Dervishi" /> me ndihmën e ushtrisë bullgare të vendosur në qytet me [[Aqif pashë Elbasani]]n. Përhapi lajmin në parinë shqiptare, duke synuar të përtërinte punën e Kuvendit të Vlorës, të pohonte besnikërinë ndaj Princ Vidit dhe të rivendoste administratën shqiptare në shpresën që do t'i njihej autonomia nga autoritetet austro-hungareze që ishin vendosur në Shkodër. Nga karantina e vendosur në qytet për shkak të shpërthimit të murtajës, u tërhoq në Mat. Administrata austro-hungareze e bindi të rekrutonte dhe komandonte vullnetarë kundër italianëve me gradën e kolonelit të ushtrisë mbretërore e perandorake. Por me vijimin e planeve për autonominë shqiptare, autoritetet austro-hungareze e mërguan në Austri në janarin e 1917 duke e parë si të dëmshëm për politikën austro-hungareze në Shqipëri asokohe.<ref name=":6" /><ref>{{Cite web|last=Blumi|first=Isa|date=8 tetor 2014|title=Albania|url=https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/albania|url-status=live|website=1914-1918-online|language=en}}</ref> Qe pjesë e delegacionit ceremonial shqiptar, si përfaqësues i Matit, që i ofroi nderimet kurorëzimit të perandorit Karli I; delegacioni shqiptar u prit në dëgjesë nga perandori i ri, dhe Zogu u dekorua. Në pamundësi për të ikur nga kryeqyteti perandorak, sepse shihej si dezertim, mundi të kthehej në atdhe vetëm pas mbarimit të Luftës së Parë Botërore.<ref name=":6">{{Cite web|last=Hoxha|first=Donika|date=shtator 2010|title=Foreign Policy of Ahmet Zog: The Independent State of Albania 1920-1926 (PhD)|url=http://padis.uniroma1.it/bitstream/10805/964/1/Ahmet%20Zog%27s%20Foreign%20Policy.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108061857/http://padis.uniroma1.it/bitstream/10805/964/1/Ahmet%20Zog%27s%20Foreign%20Policy.pdf|archive-date=8 janar 2020|access-date=9 janar 2019|website=uniroma1.it|pages=29-30|language=en}}</ref> Qëndroi deri në dhjetor 1919 në [[Vjena|Vjenë]], ku fitoi përvojë të veçantë në oborrin perandorak austro-hungarez,<ref name="Dervishi" /> dhe u kthye duke zotëruar gjermanishten.<ref name=":6" /> === 1920-'24 === Në [[Kongresi i Lushnjes|Kongresin e Lushnjës]] u ftua të merrte pjesë si delegat i Matit.{{sfn|Frashëri|2014|p=35-36}} Ndryshe nga delegatët e tjerë të cilët shkuan atje me revolver në brez ose me 2-3 trima të armatosur, Zogu mori me vete në Lushnjë 100 matjanë kurse 200 të tjerë i la në Tiranë.{{sfn|Frashëri|2014|p=36-37}} Kongresin e garantoi me besnikët e tij matjanë.<ref name="Dervishi" />{{sfn|Frashëri|2014|p=37}} U caktua Ministër i Brendshëm, për arsye se, e kishte të mundur ta krijonte brenda disa ditëve xhandarmërinë duke rekrutuar "vullnetarët" e tij.{{sfn|Frashëri|2014|p=38}} Xhandarmëria me të cilën kishte lidhje personale, që nga ky moment, u bë pikënisje e forcimit të pushtetit të tij personal. Ai shtoi radhët e saj me anë të miqve të vet. Pati suksese në vendosjen e rendit publik dhe në organizimin brenda disa javëve të administratës shtetërore në gjithë vendin.{{sfn|Frashëri|2014|p=39}} Më 20 shkurt 1920 bëri t'i dorëzohen arkivat nga Qeveria e Durrësit dhe marsin vijues, hyri në Shkodër me [[Hoxha Kadri|Hoxha Kadrinë]], duke e marrë në dorëzim të qeverisë së dalë nga Kongresi i Lushnjes.<ref>{{Cite book|last=Tocci|first=Terenzio|title=Mbreti i Shqiptarëve|publisher=Reklama|year=2018|isbn=9789928256331|location=Tiranë|pages=79-80|language=sq|author-link=Terenc Toçi|origyear=1938}}</ref> Si Ministër i Brendshëm dhe komandant i fuqive shtetërore, u angazhua në [[Lufta e Koplikut|Luftën e Koplikut]].<ref>{{Harvnb|Këlcyra|2012|page=89}}.</ref> Më 5 prill 1921 u zgjodh deputet i [[Partia Popullore|Partisë Popullore]] në Këshillin Kombëtar. Më [[4 nëntor]] [[1921]], u emërua nga qeveria e Pandeli Evangjelit komandant i operacioneve ushtarake për të shtypur [[Republika e Mirditës|rebelimin e Mirditës]]. Emërimi i tij pa lejen e [[Këshilli i Naltë i Regjencës|Këshillit të Naltë]] shkaktoi krizë politike në dhjetor 1921. Më [[14 dhjetor]] [[1921]], pas tejkalimit të krizës u kthye në Tiranë. Më 25 dhjetor 1921 u emërua sërish ministër i Punëve të Brendshme në qeverinë e Xhafer bej Ypit.<ref>{{Harvnb|Hoxha|2010|pages=54-55}}.</ref> Më [[2 dhjetor]] [[1922]],<ref>{{Harvnb|Tocci|2018|page=95}}.</ref> Zogu u emërua kryeministër duke mbajtur në të njëjtën kohë postin e ministrit të brendshëm.{{sfn|Frashëri|2014|p=40}} [[Skeda:King Zog.jpg|parapamje|243x243px|Presidenti i parë i Republikës Shqiptare, Ahmet Zogu]] Zogu përkrahu orvatjet e Beogradit për të eliminuar Zonën Neutrale të Junikut në Kosovë në fillim të vitit 1923, vend ku ishin strehuar udhëheqësit e rezistencës çlirimtare të shqiptarëve të Kosovës. Më 9 janar 1923, Ministria e Punëve të Brendshme e Shqipërisë lëshoi urdhrin që Bajram Curri, Hasan Prishtina, Hoxhë Kadri Prishtina, Sadik Rama dhe udhëheqësit e çetave kaçake të vriteshin. Më 30 janar, me udhër të Zogut, u hodhën nga Shqipëria në Zonën Neutrale të Junikut forcat ushtarake shqiptare. Për të shmangur vëllavrasjen, Hasan Prishtina, i këshilloi drejtuesit e çetave kryengritëse shqiptare të tërhiqeshin. Që nga kjo kohë lëvizja kaçake në Kosovë shkoi duke rënë, për shkak se nuk kishte as mbështetje morale nga Tirana, as vend ku të strehoheshin kaçakët.{{sfn|Akademia|2007|p=465-467}} Gjatë viteve si kryeministër dhe ministër i brendshëm, me anë të lidhjeve që krijoi me krerët e institucioneve administrative të emëruara nga ai, vuri nën kontroll të tij mbarë vendin. Qarqet demokratike e akuzuan se synonte të vendoste pushtetin personal.{{sfn|Frashëri|2014|p=40}} Zogu i kushtoi rëndësi vendosjes së rendit publik, duke mos kursyer asnjë mjet. Gjithashtu ndërmori edhe një fushatë çarmatimi, e cila u shoqërua me dhunë, gjithashtu shtypi revoltat që shpërthyen në këtë periudhë.{{sfn|Frashëri|2014|p=40-41}} Kriza politike e qeverisë së Zogut u përshkallëzua gjatë fushatës për zgjedhjet parlamentare që u mbajtën më 27 dhjetor 1923, kur Zogu, duke parandier humbjen, përdori falsifikimin e votave, korrupsion dhe terror ndaj zgjedhësve.{{sfn|Frashëri|2014|p=53}} Më tej dha dorëheqjen, dhe, pas vrasjes së Rrustemit, gjendja u acarua. Në maj–qershor [[1924]] opozita organizoi [[Lëvizja e qershorit|Lëvizjen e qershorit]]. Qeveria Vrioni që u rrëzua më [[10 qershor]] [[1924]] e kishte emëruar ditët e fundit të saj, komandant për shtypjen e grushtit të shtetit në veri. Në qershor [[1924]], u largua për në [[Jugosllavi]] me qindra përkrahës të tij. Gjykata politike e kundërshtarëve të tij politikë e dënoi me vdekje në mungesë më 10 nëntor të po atij viti.<ref>{{Cite journal|last=Krasniqi|first=Afrim|date=26 qershor 2014|title=Dokumentet ekskluzive: dekretet e Nolit për gjyqet politike, shtetrrethimin dhe propagandën|url=http://shqiptarja.com/lajm/dekretet-e-nolit-per-gjyqet-politike-br-shtetrrethimin-dhe-propaganden?r=app|journal=[[Shqiptarja.com]]|language=sq|volume=149|pages=18-19}}</ref> Zogu me anë të emisarëve të tij u premtoi italianëve se po të rikthehej në pushtet do të ndiqte një politikë të orientimit drejt Italisë.{{sfn|Akademia|2007|p=238}} I mbështetur nga Beogradi,{{sfn|Frashëri|2014|p=68-69}} në fillim të dhjetorit 1924, Zogu iu afrua anës jugosllave të kufirit me Shqipërinë.{{sfn|Akademia|2007|p=242}} Hyri në Shqipëri me përkrahjen e bjellogardistëve kundër-revolucionarë të gjen. [[Pyotr Wrangel|Vrangel]], të drejtuar nga kol. [[Kuçuk Ullagaj|Ullagaj]]<ref>''Врангелове команде у Врању и Скопљу'' (''shqip. Komanda e Vrangelit në Vranjë dhe Shkup)''. ''// Politika'', 4 Dhjetor 2017, fq. 19.</ref> dhe me vullnetarë shqiptarë të rekrutuar në viset shqiptare të zonave të ndikimit të Begollajve të [[Pejë]]s, kunatit [[Ceno bej Kryeziu]] dhe pjesën më të madhe të parisë dibrane.<ref>{{Cite journal|last=Daci|first=Fatos|date=5 shtator 2015|title=Si e solli Jugosllavia Ahmet Zogun në fron|url=http://www.kohajone.com/2015/09/05/si-e-solli-jugosllavia-ahmet-zogun-ne-fron/|url-status=dead|journal=Koha Jonë|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109070428/http://www.kohajone.com/2015/09/05/si-e-solli-jugosllavia-ahmet-zogun-ne-fron/|archive-date=9 janar 2016|access-date=8 janar 2019}}</ref> == Sundimi i tij, 1925-39 == Me t'u kthyer në Shqipëri, u rivendos qeveria Vrioni dhe u shpall "''[[Triumfi i Legalitetit]]''". U vendos gjendja e jashtëzakonshme, u hoq liria e fjalës dhe e shtypit, u shpërndanë organizatat politike, u përndoqën kundërshtarët e qeverisë, u internuan familjet e të arratisurve dhe të atyre që i strehonin. Më 6 janar 1925, Zogu që kishte marrë në duar tërë pushtetin u emërua prapë kryeministër.{{sfn|Akademia|2007|p=247}} Më [[21 janar]] [[1925]] e shpalli Shqipërinë republikë. Dhjetë ditë më vonë, Asambleja e shpalli kryetar të republikës, duke qenë në të njëjtën kohë edhe kreu i qeverisë.{{sfn|Frashëri|2014|p=69}} === President === Në dhjetor 1924, pasi u rikthye në pushtet me paratë dhe armët e serbëve, i duheshin para dhe krahë të fortë për ta ruajtur dhe për të qëndruar gjatë në pushtet. Midis Italisë dhe Jugosllavisë, zgjodhi Italinë, e cila ishte më e fortë dhe më e pasur se Jugosllavia. Gjatë konsolidimit të pushtetit të Zogut në vitet 1925-1928, kishte shumë pragmatizëm e shumë pak kujdes për të mbrojtur interesin kombëtar. Në këmbim të ndihmave financiare italiane, Zogu i dha Musolinit bazën juridike të kontrollit të ekonomisë shqiptare, të kufizimit të sovranitetit në politikën e jashtme dhe të drejtën për të ruajtur integritetin territorial të Shqipërisë. Traktatet e vitit 1926 dhe vitit 1927 për Aleancën mbrojtëse, shënuan fillimin e proteksionizmit italian.{{sfn|Milo|2014|p=20-21}} === ''Mbret i Shqiptarve'' === {{Shih|Ushtria Mbretërore Shqiptare|Përshëndetja zogiste|Hymni i Mbretnisë|Monarkia Shqiptare 1928-1939}} Këshilltari i tij ishte [[Mehmed Orhan]]. Për të siguruar vazhdimësinë e sundimit të tij vendosi ta shpallte veten mbret dhe për këtë siguroi përkrahjen e Italisë dhe Britanisë së Madhe.{{sfn|Frashëri|2014|p=112}} Për të hequr pengesat e brendshme, gjatë viteve 1925-1927 eliminoi kundërshtarët e brendshëm nga kampi i artistokracisë çifligare. Në prag të shpalljes së mbretërisë u sajuan disa rrethana të cilat gjoja e rrezikonin regjimin. Zyrtarët e tij "zbuluan" në disa qytete të Shqipërisë persona të cilët gjoja kishin përgatitur atentate ndaj Zogut, të cilat më pas u ekzekutuan.{{sfn|Akademia|2007|p=286-287}} Më 1 shtator 1928, Asambleja Kushtetuese e mbushur me partizanë zogistë e shpalli Shqipërinë mbretëri dhe Ahmet Zogun mbret.{{sfn|Frashëri|2014|p=112}} Mbretëria shqiptare falë ndihmës së dhënë nga Anglia dhe Italia u njoh nga qeveritë e huaja, madje edhe ajo e Jugosllavisë, por qeveria e [[Turqia|Turqisë]] nuk pranoi ta njihte dhe marrëdhëniet mes dy vendeve u ftohën.{{sfn|Akademia|2007|p=289}} Zogu betimin e bëri mbi [[Kurani]]n dhe [[Bibla|Biblën]]: : <small>“''Unë Zogu, Mbret i Shqiptarëve, në çastin në të cilin po hudh kambën mbi Thronin e Mbretnís Shqiptare dhe po marr në duer Pushtetin Mbretnuer, betohem përpara fuqisë së Zotit me mbajtë Bashkimin Kombëtar, Independencën e Shtetit dhe Tokat. Betohem edhe të mbahem besnik ndaj Statutit dhe të veproj mbas pikave të tij dhe mbas ligjeve që ndodhen në zbatim, duke pas parasysh kurdoherë të mirën e popullit. Zoti më ndihmoftë''”.</small> Pas shpalljes së mbretërisë, më 5 shtator u krijua qeveria e parë e Mbretërisë Shqiptare.{{sfn|Akademia|2007|p=289}} Gjatë viteve të monarkisë administrata shtetërore u forcua më tepër megjithëse jo me rrugë demokratike, por me mjete autoritare. Pluralizmi politik u asgjësua. Pati përndjekje politike, burgosje dhe internime. Vendi u shoqërua me trazira të brendshme. Në vitin 1932 ndodhi lëvizja e Vlorës, më 1935 Kryengritja e Fierit, më 1937 rebelimi i Delvinës.{{sfn|Frashëri|2014|p=115}} === Pushtimi i Shqipërisë === Mëngjesin e 7 prillit 1939 filloi agresioni ushtarak italian kundër Shqipërisë.<ref name=":1">{{Cite book|last=Juka|first=Gëzim H.|title=Shkodranët e 7 prillit dhe të 29 nëntorit|publisher=Reklama|year=2018|isbn=9789928440358|location=Tiranë|pages=20-21|language=sq}}</ref> Një orë e gjysmë para sulmit, mbreti e nisi mbretëreshën me të birin për në Greqi.{{sfn|Akademia|2007|p=363}} Mëngjesin e 7 prillit mbreti dhe ministrat e tij kishin braktisur zyrat nga frika e bombardimeve dhe ishin mbyllur në shtëpi. Nga aty i dha udhëzimet e fundit përfaqësuesit që u nis për të biseduar me gjeneralin italian Guxoni në Durrës. Më pas Zogu urdhëroi të hartohej një thirrje drejtuar shqiptarëve e cila u transmetua në Radio Tiranë afër drekës, pasi kishin arritur njoftimet për pushtimin e Durrësit, Vlorës, Sarandës dhe Shëngjinit. Thirrja akuzonte Italinë se kishte shkelur traktatet në fuqi, marrëdhëniet miqësore midis dy vendeve dhe pavarësinë e Shqipërisë. Mbreti ftoi popullin të bashkohej për shpëtimin e atdheut dhe pavarësisë, për t'u mbrojtur deri në pikën e fundit të gjakut.{{sfn|Milo|2014|p=35}}<ref name=":1" /> Ky ishte akti i fundit zyrtar i Zogut. Tri orë pasi u kishte bërë thirrje qytetarëve për të luftuar dhe ishte betuar që qeveria do të luftonte për çdo pëllëmbë tokë, mbreti Zog u largua nga [[Tirana]] në krye të një karvani të madh qeveritar. Natën arriti në [[Zemblak]] ku qëndroi për të pushuar dhe mesditën e 8 prillit kaloi kufirin në [[Kapshticë]].{{sfn|Milo|2014|p=36}} Në mërgim mbajti qëndrim të rezervuar ndaj rezistencës antifashiste shqiptare.{{sfn|Frashëri|2014|p=128}} === Mërgimi === Sapo kaloi kufirin e shpërndau qeverinë duke e lënë Shqipërinë pa qeveri antifashiste në mërgim.{{sfn|Frashëri|2014|p=123-124}} Mbërritën në Follorinë dhe ndenjtën tri javë në mënyrë që Mbretëresha Geraldinë të merrte veten nga lindja. Më 2 maj ia mbajtën për në [[Stamboll]] me 115 mërgimtarë, ku qëndruan dy muajt e ardhshëm. Më 15 qershor lajmërohet që i ishte siguruar azil politik në Britaninë e Madhe, për ku u nis më 30 qershor me 19 shoqërues nga Stambolli për në Konstancë. Nga [[Konstanca]] për në [[Varshavë]], [[Gdinja]], [[Rigë]], Stokholm, Oslo, [[Anversë]] dhe Paris ku mbërritën më 8 gusht. U vendosën në Château de la Maille në [[Versajë]], ku qëndruan deri kur shpërtheu [[Lufta e Dytë Botërore]], në shtator dhe më pas u vendosën në [[Bretanja (rajon)|Bretanjë]]. Me avancimin e trupave gjermane, Zogu me tashmë 35 shoqëruesit e tij u larguan me veturë drejt Bordosë, ku u ndihmuan të iknin me anije nga komandanti [[Ian Fleming]], i shërbimit sekret të marinës britanike dhe mbërritën në Britani më 26 qershor 1940.<ref name=":5">{{Harvnb|Elsie|2013|pages=508-509}}.</ref> Në mesin e 1940 Mbreti Zog mbërriti në Britaninë e Madhe me eskortën e vet të përbërë nga 35 vetë, u vendos në hotelin "Ritz".<ref name=":5" /><ref name="Kapri&Brits">{{cite web|last=Kapri|first=Erald|date=2017|title=Sekretet e Luftës: Shqipëria tjetër në dokumentet britanike|url-status=live|publisher=Instituti i Studimeve Historike "Lumo Skëndo"|pages=491-498|language=sq|isbn=978-9928-4416-3-8|url=https://perqasje.com/2017/11/sekretet-e-luftes-shqiperia-tjeter-ne-dokumentet-britanike-e-studiuesit-erald-kapri/}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Para largimit, Zogu nuk i shpalli luftë Italisë dhe kjo çoi në trajtimin e Zogut në Perëndim si emigrant i zakonshëm dhe jo si kryetar i një shteti demokratik.{{sfn|Frashëri|2014|p=123-124}} Në mërgim Zogu u përball me problemin e legjitimitetit. Asnjë qeveri nuk e njihte si lider të një qeverie në ekzil ose lider të shqiptarëve. {{sfn|Fischer|1999|p=241}} Njohja e tij si sovran në mërgim kundërshtohej nga Moska dhe Uashingtoni.{{sfn|Frashëri|2014|p=128}} Me kalimin e viteve intrigat e Zogut për tu kthyer në pushtet u bënë gjithnjë e më të dëshpëruara. Në një intervistë të dhënë në janar 1944 Shoqërisë Ango-Hebraike, Zogu premtonte që do të sponzorizonte një plan për vendosjen e hebrenjve në Shqipëri në shkëmbim të ndihmës për tu kthyer në fron. {{sfn|Fischer|1999|p=241}} Më 12 shkurt 1946, u nis në [[Egjipt]] mbasi merr një ftesë nga ambasadori egjiptian në Mbreti Faruk i Egjiptit. Në qëndrimin e tij nga shkurti i 1946 e deri në verën e 1955, organizoi ''Lëvizjen e Legalitetit'' dhe u përpoq të fitonte mbështetjen e shqiptarëve antikomunistë në mërgim. Në këtë hulli më 25 korrik 1951 udhëtoi për në New York me Princ Tatin me ftesë të shërbimeve sekrete amerikane, me çrast edhe bleu një pronë në [[Long Island]], por iu pamundësua nga autoritetet e emigracionit në Amerikë për shkak të shqiptarëve që donte të merrte me vete. Asokohe, i sëmurë nga kanceri në mushkëri, donte të lëvizte nga Egjipti që kishte ardhur duke u bërë i paqëndrueshëm politikisht. Korrikun e 1955 oborri mbretëror i organizuar nga mbretëresha u zhvendos për në Francë, ku u vendosën në Ville St Blaise në Kanë, buzë Rivierës.<ref name=":5" /> Ahmet Zogu ndërroi jetë më 9 prill 1961 në spitalin ''Foche'' në Suresnes, pranë Parisit. U shti në dhé në varrezat në Thiais. I biri, Princ Leka, u shpall mbret i shqiptarëve në një ceremoni në mërgim në hotelin ''Bristol'' në Paris.''<ref name=":5" />'' == Riatdhesimi == Për qindvjetorin e pavarësisë, qeveria [[Sali Berisha|Berisha]] e rehabilitoi Mbretin Zog duke riatdhesuar eshtrat e tij në mauzoleumin e ri në Tiranë.<ref>{{Harvnb|Kolstø|2016|page=204}}.</ref> == Trashëgimia == === Politike === Politika [[autoritarizmi|autoritare]] e Zogut (1925-1939) solli njëfarë stabiliteti, duke konsoliduar aparatin shtetëror dhe luajtur rol të rëndësishëm në formësimin e ndërgjegjes kombëtare shqiptare.<ref>{{Cite book|last=Kolstø|first=Pål|title=Strategies of Symbolic Nation-building in South Eastern Europe|publisher=Routledge|year=2016|isbn=9781317049357|pages=201|language=en}}</ref> Qershorin e 1925 organizoi në Namazgjah të Tiranës pritjen e 540 krerëve tradicionalë të bajrakëve e maleve, edhe armiq të betuar të Presidentit të ri, dhe u kërkoi besën që të rronin paqësisht me njëri-tjetrin, të dorëzonin armët, të mos bënin vetëgjyqësi, por t'ia linin shtetit tagret e së drejtës,<ref name=":3">{{Harvnb|Vlora|2003|page=542}}.</ref> duke arritur kështu stabilitetin duke u ujdisur me krerët e tjerë vendorë, si bejlerët dhe shehlerët;<ref>{{Cite book|last=Clayer|first=Nathalie|title=Popular Movements and Democratization in the Islamic World|publisher=Routledge|year=2007|isbn=9781134150618|editor-last=Kisaichi|editor-first=Masatoshi|location=London/New York|pages=34|language=en|chapter=Saints and Sufis in post-Communist Albania}}</ref> i përkrahu komunitetet fetare, duke i çmuar edhe si mur mbrojtës kundrejt bolshevizmit.<ref>{{Cite book|last=Jordan|first=Peter|title=The Changing World Religion Map: Sacred Places, Identities, Practices and Politics|publisher=Springer|year=2015|isbn=9789401793766|editor-last=Brunn|editor-first=Stanley|volume=1-5|pages=1588|language=en|chapter=An Exception in the Balkans: Albania's Multiconfessional Identity}}</ref> Rikthimi i tij në pushtet dhjetorin e 1924 është konsideruar nga ndonjë historian si "pengesa më serioze për përhapjen e komunizmit në Shqipëri".<ref>{{Cite book|last=Hoxha|first=Çelo|title=Fillimet e Diktaturës Komuniste në Shqipëri 1944-1948|publisher=Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit|year=2013|isbn=9789928168115|location=Tiranë|pages=8|language=sq}}</ref> Zgjedhja president u shoqërua me një amnisti të gjerë për shumë të arratisur dhe të burgosur, duke u përpjekur të pajtonte të kaluarën me të tashmen.<ref name=":3" /> Vazhdimi i amnistive më 1927, 1932 qe baza e asaj që Zogu quante "pajtim kombëtar"; me 10-vjetorin e Mbretërisë Shqiptare në shtator 1928, u shpall falja e përgjithshme për të arratisur politikë.<ref>{{Harvnb|Juka|2018|page=17}}.</ref> Të tjerë e kanë hedhur poshtë argumentin e stabilitetit duke vënë në pah se vendi u trondit disa herë nga trazira dhe kryengritje.<ref name="Frasheri115">{{harvnb|Frashëri|2014|p=115.}}</ref> Po këto e shohin se ''de facto'' e shndërroi Shqipërinë në monarki absolute. Ai përqendroi në duart e veta, diku haptazi e diku tërthorazi, pushtetet legjislative, ekzekutive dhe gjyqësore.<ref name="Frasheri117">{{harvnb|Frashëri|2014|p=117.}}</ref> Gjatë sundimit të tij, Shqipëria u bë koloni ekonomike e Italisë dhe kjo e fundit kishte edhe ndikim politik.<ref name="Fischer67">{{harvnb|Fischer|1999|p=6-7}}</ref> Arratisja e Zogut në prill 1939 pas sulmit të Italisë fashiste është kritikuar ashpër dhe është quajtuar dezertim. Ikja e tij e pazakontë e dëmtoi popullaritetin e tij të mbetur. Sipas Fischer, po të kishte qëndruar dhe po të kishte organizuar rezistencën do t'i kishte bashkuar shqiptarët dhe do të kishte lënë përshtypje më të mirë në histori, mirëpo pas zbarkimit të italianëve dhe ikjes së mbretit pothuajse tërë shqiptarët iu dorëzuan fatit të pashmangshëm. Zhdukja e Zogut dhe kolapsi i rezistencës u mundësoi italianëve që me 8 prill ta marrin Tiranën pa u shkrepur asnjë plumb i vetëm.<ref name="Fischer2526">{{harvnb|1=Fischer|2=1999|pages=25-26}}</ref> Arratisja e Zogut është dënuar edhe nga liderë të së djathtës shqiptare, të cilët e akuzojnë për prerje në besë të shqiptarëve. Po të kishte qëndruar, thotë Abas Ermenji, forcat e reja do t'ishin mbledhur rreth Zogut, do t'ishte krijuar një tjetër bosht përqendrimi dhe do t'i ishte prerë Udha komunizmit.<ref>Abas Ermenji, Vendi që zë Skënderbeu në historinë e Shqipërisë, 472-473.</ref> === Socio-ekonomike === Në vitin 1939, kur mbreti Zog iku në mërgim, Shqipëria mbetej vendi më i varfër, më i izoluar dhe më i prapambetur në Evropë. Mungesa e talentit konstruktiv të Zogut, paaftësia e tij për të kuptuar ekonominë moderne ose për të gjetur këshilltarë që e kuptonin dhe dështimi i tij për të zgjidhur çështjën e bujqëve e lanë Shqipërinë shumë prapa vendeve tjera evropiane. Më shumë se 80% e popullsisë merrej me bujqësi dhe blegtori në një vend ku vetëm 11% e tokave ishin të punueshme. Bujqësia dhe blegtoria ishin në nivel mesjetar. Përpjekjet e pasuksesshme të Zogut për të bërë reforma agrare e lanë pjesën dërrmuese të tokave në duart e [[feudalizmi|feudalëve]] [[Myslimanët|myslimanë]] dhe [[Feja në SHqipëri|urdhrave fetarë]]. 60% e tokave të punueshme në Shqipëri ishin në duart e vetëm 150 pronarëve të mëdhenj. Të paktën 40% e fshatarëve ishin pa tokë dhe jetonin në varfëri të skajshme.<ref name=":7">{{Harvnb|Fischer|1999|pages=33-34.}}</ref> Edhe kushtet shoqërore mbetën në nivel primitiv. Në veri ende bënte kërdinë [[gjakmarrja]]. Në jug, toskët e varfër trajtoheshin si [[bujkrobëria|bujkrobër]] nga [[Oxhaqet feudalë|feudalët myslimanë]].<ref name=":7" /> 15% e popullsisë jetonte në qytete. Vetëm Durrësi, Vlora dhe Tirana dukeshin si qytete evropiane, sidomos kjo e fundit ishte rritur shumë shpejt pasi u caktua kryeqytet i Shqipërisë dhe në vitin 1939 numëronte 30 mijë banorë. Në qendër të Tiranës ishin ngritur nga italianët disa ndërtesa qeveritare dhe [[Hotel Dajti]].<ref name=":7" /> Paratë e huave italiane nuk u shpenzuan në mënyrë të duhur; udhët dhe urat e konstruktuara i shërbenin në radhë të parë qëllimeve ushtarake italiane; godinat e ndërtuara nuk ishin të domosdoshme duke përfshirë godina qeveritare fashiste mburravece dhe një pallat për mbretin Zog. Nuk u investua në kanalet e ujitjes dhe në kanalizime, të cilat ishin nevojat kryesore.{{sfn|Fischer|1999|p=6-7}} Kushtet e jetesës ishin të mjera. Të ushqyerit ishte i dobët, shërbimet e shëndetit publik nuk ekzistonin, njerëzit ishin të rrezikuar nga sëmundjet.<ref name=":7" /> Zija e bukës ishte dukuri kronike në Shqipëri. Në vitin 1935 mori përmasa më të mëdha. Me mijëra burra, gra dhe fëmijë të uritur dhe të zhveshur grumbulloheshin para dyerve të prefekturave dhe kërkonin misër. Rrugët mbusheshin me turma fëmijësh të uritur që lypnin bukë.{{sfn|Akademia|2007|p=295}} Si pasojë e keqësimit të gjendjes ekonomike të popullit, të mungesës së ushqimit dhe të gjendjes së rëndë sanitare në vend u përhapën [[tuberkulozi]], [[malarja]], [[skarlatina]], [[fruthi]], [[sifilizi]] etj. U rrit vdekshmëria e fëmijëve.{{sfn|Akademia|2007|p=296}} Edukimi ishte i mangët. Shqipëria kishte shkallën më të lartë të analfabetëve në tërë Evropën, me 85%. Në Shqipëri nuk kishte universtet dhe kishte fare pak shkolla të larta.<ref name=":7" /> Për arsimin dhe kulturën shpenzoheshin shuma të vogla të buxhetit të cilat për shkak të krizës ekonomike u shkurtuan edhe më shumë për të mbuluar deficitin buxhetor.{{sfn|Akademia|2007|p=295}} === Censura === Shtypi ishte nën kontrollin e Ministrisë së Brendshme. Në shtyp mund të kritikoheshin nëpunësit e vegjël por jo Mbreti, Qeveria, parlamenti apo gjykatat. Zogu nuk lejoi të krijohen parti politike opozitare.{{sfn|Frashëri|2014|p=117}} === Kosova === Figurat politike kosovare si [[Bajram Curri]], [[Hasan Prishtina]] dhe [[Hysni Curri]] e akuzonin Zogun si [[Marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Serbisë|filoserb]].<ref name="Akad186">{{harvnb|Akademia|2007|p=186.}}</ref> Pasi Komiteti i Çlirimit të Kosovës doli nga Komiteti i Çlirimit Nacional më 1930, krerët e KÇK-së kthehen në atdhe dhe Zogu kërkoi të zgjedhë rrugën e marrëveshjes me ta. Nëpërmjet njerëzve të tij të besuar, si [[Salih Vuçitërni]] dhe Dom [[Gjon Bisaku]], Zogu e futi çështjen e Kosovës në tabanin kombëtar, përkrahu përkujtesën "Gjendja e pakicës shqiptare në Jugosllavi" që klerikët katolikë D. Bisaku, D. [[Shtjefën Kurti]] dhe D. Luigj Gashi ua nisën sekretarit të Lidhjes së Kombeve në Gjenevë, Erik Drymund. Zogu përkrahu gjithashtu të përkohshmen ''Kosova'' me redaktor [[Gjergj Bubani]]n, e që shtypej në Rumani, e që shërbente thuajse si organi zyrtar i Komitetit të Kosovës.<ref>{{Cite book|last=Dervishi|first=Kastriot|title=Lëvizja komuniste në vitet 1924-1944 dhe formimi i PKSH-së|publisher=55|year=2016|isbn=978-9928-106-38-4|location=Tiranë|pages=62-63|language=sq}}</ref> ==== Hebrenjtë ==== Nga 1932 u bënë përpjekje diplomatike disapalëshe për nisjen e strehimit të hebrenjve përpjestimisht me territorin dhe popullatën shqiptare. Qindra hebrenj hynë në territorin shqiptar gjatë periudhës 1932-1939 me viza të rregullta të lëshuara prej zyrave konsullore shqiptare. Politika prohebraike e administratës së Zogut vijoi edhe në mërgimin e tij përfundimtar, ku pati premtuar se, po të rikthehej në pushtet, në këmbim të mbështetjes dhe simpatisë britanike "''do të mundësonte strehimin e mbi 25 mijë familjeve hebraike në vendin e tij''".<ref name=":12">{{Cite book|last=Sinani|first=Shaban|title=Hebrenjtë në Shqipëri ─ Prania dhe shpëtimi|publisher=Naimi|year=2009|isbn=978-99956-800-2-2|location=Tiranë|pages=93, 96-97|language=sq|author-link=Shaban Sinani}}</ref> ==== Mërgimi ==== Në Perëndim si emigrant i zakonshëm dhe jo si kryetar i një shteti demokratik. U largua nga Shqipëria pa bërë asnjë deklaratë dhe sapo kaloi kufirin e shpërndau qeverinë duke e lënë Shqipërinë pa qeveri antifashiste në mërgim.{{sfn|Frashëri|2014|p=123-124}} Ikja e tij krijoi në Shqipëri vakuum institucional, i cili i dha mundësi Musolinit për të manipuluar statusin politik të Shqipërisë sipas interesave të Italisë fashiste. Më 12 prill një Asamble Kombëtare e përbërë nga kolaboracionistë të rekrutuar nga qarqet monarkiste zogiste dhe qarqet antizogistë në emigracion shpalli se në Shqipëri nuk kishte ndodhur okupacion ushtarak, por vetëm ndërrim i kreut të shtetit.{{sfn|Frashëri|2014|p=125}} Qe mjaftueshëm aktiv në shtypin perëndimor, në të cilin numëroheshin dhjetëra intervista dhe shkrime për të në gazetat më të njohura britanike. Në një intervistë për gazetën ''Manchester Guardian'' më 12 shtator 1942, lakoi mundësinë për një Federatë Ballkanike.<ref name="Kapri&Brits" /> Njohja e tij si sovran në mërgim kundërshtohej nga Moska dhe Uashingtoni.{{sfn|Frashëri|2014|p=128}} ==== Komiteti i Fshehtë i Stambollit ==== Në vjeshtën e 1940 disa përkrahës të Zogut në Stamboll formuan Komitetin e Fshehtë, të organizuar nga kol. Stërling me pjesëmarrës [[Mehmet bej Konica|Konicën]], [[Branko Merxhani|Merxhanin]], [[Hiqmet bej Delvina|Hiqmet Delvinën]], A. Sylën dhe [[Abdurrahman Dibra|Dibrën]]. Detyra e tij ishin të merreshin me çështjet shqiptare si dhe anglezët të kishin një organ informativ. Për komitetin kishte dijeni [[Musa Juka]]. Komiteti paguhej nga një zyrë angleze që quhej EAC (Economic Advisory Committee).<ref>{{Cite journal|last=Dervishi|first=Kastriot|date=16 dhjetor 2015|title=Margaret Hezllak dhe shërbimi i saj ndaj çështjes shqiptare|journal=55|volume=6315|pages=16-17|language=sq}}</ref>[[Skeda:Monument of Zog I of Albania in Burrel 01.jpg|parapamje|djathtas|Monumenti i Mbretit Zog në Burrel - foto nga dhjetori i vitit 2017.]] == Atentatet == Më [[23 shkurt]] [[1924]] për shkak se Zogu me anë të një koalicioni me independentistët siguroi një shumicë të re, iu organizua një atentat brenda Kuvendit Kushtetues, ku gjatë hyrjes i bëri pritë [[Beqir Valteri]]. Dorasësi qëlloi tri herë e Zogu mori dy plumba kalimthi, njëri në kofshë dhe tjetri në baqth. Plagët iu lidhën përkohësisht nga dr. [[Simon Simonidhi|Simonidhi]].<ref>{{Harvnb|Vlora|2003|pages=503-504}}.</ref> Pasi atentatori mori garancinë personale, doli përzierja e [[Avni Rustemi|Avni Rustemit]] në atentat, komplotin e kishin organizuar 15-20 vetë dhe u burgosën ndër organizatorët Sali [[Hoxhë]] Elbasani (Hidri), [[Sejfulla Malëshova]], [[Omer Nishani]], etj.<ref name=":13">{{Cite book|last=Dervishi|first=Kastriot|title=Plumba politikës|publisher=55|year=2010|isbn=978-99943-56-43-0|location=Tiranë|pages=222-223|language=sq}}</ref> Më 1927 dështon në embrion një atentat i organizuar nga jugosllavët.<ref name=":2">{{Harvnb|Dervishi|2010|page=220}}.</ref> Më 20 shkurt 1931 në një vizitë në Vienë, pasi ndoqi operën "Der Bajazzo" ("Pagliacci") i bëhet një atentat nga [[Aziz Çami]] e [[Ndok Gjeloshi|N. Gjeloshi]]. Atentatorët qëlluan nëntë herë mbi mbretin dhe suitën e tij, duke vrarë majorin [[Llesh Topallaj]] dhe plagosur ministrin e oborrit [[Eqrem bej Libohova|Eqrem Libohovën]], të dy me pasaporta diplomatike jugosllave dhe që ndihmoheshin nga "[[Bashkimi Kombëtar (organizatë)|Bashkimi Kombëtar]]".<ref>{{Cite book|last=Pearson|first=Owen|title=Albania in the Twentieth Century, A History: Albania and King Zog, 1908-39|publisher=I.B.Tauris|year=2004|isbn=9781845110130|pages=331|language=en}}</ref> Më 1933 sipas dëshmisë së [[Ibrahim Çelo|Ibrahim Çelos]], Hasan Prishtina u përpoq ta bindte që t'i bënte atentat Zogut.<ref>{{Harvnb|Dervishi|2010|page=114}}.</ref> Mars 1939 dështon plani italian për një atentat kundër tij.<ref name=":2" /> === Bashkëkohësit === Kur u kurorëzua, Noli e denoncoi si “''një krim i urryeshëm ndaj shqiptarëve''” nga Viena. Monarkia zogiste ishte një “''një farsë e përgatitur në Romë dhe e vënë në jetë në Tiranë''”. Bejlerët e dëbuar në lëvizjen rivale “Bashkimi Kombëtar” ishin po aq të indinjuar. === Historiografia === Më mungesë të burimeve dokumentare dhe të ndikuar nga romanticizimi nacionalist, biografistët e mbretit Zog përdorën narrativa gojëdhanore për ta lashtësuar origjinën e familjes deri në kohën e Skënderbeut. Dy prej tyre, ''10 vjet mbretni, 1928-1938'' nga [[Zoi Xoxa]] dhe ''Nga notimet e Zogut I Mbretit të shqiptarëve'' nga adjutanti i tij, kol. [[Hysen Selmani]] përmbajnë eulogji, mitndërtimin e heroit rreth figurës së tij si dhe nxjerrjen e origjinës të familjes amësore të Toptanëve nga Topiajt.<ref name="Frashëri1">{{Cite web|last=Frashëri|first=Kristo|date=2013|title=Kristo Frashëri: Ju rrëfej Ahmet Zogun e vërtetë|url=https://shqiptarja.com/lajm/ekskluzive-kristo-frasheri-br-ju-rrefej-ahmet-zogun-e-vertete|url-status=live|accessdate=10 gusht 2020|website=shqiptarja.net|language=sq}}</ref> Sipas disa historianëve, me 7 prill 1939 grabiti arkën e financës shtetërore.{{sfn|Frashëri|2014|p=170}} Mbi shumën e saktë ka pasur gjithnjë debate. Sipas disa historianëve, thesari i Shqipërisë gjatë mbretërimit të Zogut ndodhej në Romë, ndërsa sasia e arit e tërhequr ishte e barazvlefshme me rrogën vjetore duke i shtuar përfitimin e shitjes së një pylli në vendlindje.<ref name="DervishK">{{Cite journal|last=Dervishi|first=Kastriot|date=2 shkurt 2003|title=Si u grabit ari shqiptar: [Në kohën e Mbretit Zog]|url=https://vargmal.org/dan5006|journal=55|language=sq|volume=27|pages=12-13}}</ref> Sipas italianëve mori 550 mijë franga ari, të tjerë flasin për 18 arka me flori, ndërsa burime tjera flasin që mori me vete 50 mijë stërlina por kishte depozituar jashtë shtetit edhe 2 milionë dollarë. Është e dokumentuar zyrtarisht që mëngjesin e 7 prillit para se të largohej nga Tirana mori nga thesari i shtetit një shumë të madhe në ar dhe monedha ari që arrinin në 183kg ar.{{sfn|Milo|2014|p=37}} Në librin e autores angleze Margaret MacMillan ''Paris 1919: Six Months that Changed the World'' gjenden pohime të tilla të gabuara si "Esat Pasha ishte dajë i Ahmet Zogut". Në të vërtetë gjyshi i Zogut nga e ëma ishte kushëri i dytë me Esad Pashën.<ref>{{Harvnb|Ikonomi|2016|page=489}}.</ref> Nëpër librat e historiografisë komuniste do të përmendej vazhdimisht atentati i 23 shkurtit 1924, por pa u përmendur se kush e bëri sepse Valteri qe ndër të dënuarit me vdekje nga [[Gjyqi Special, 1945|Gjyqi Special]].<ref>{{Harvnb|Dervishi|2010|page=224}}.</ref> == Jeta private == [[Skeda:Burregrue.jpg|parapamje|majtas|320x320px|Ceremonia martesore]] Muajin kur u emërua kryeministër për herë të parë hoqi prapashtesën [[Turqishtja osmane|osmane]] "-olli" nga mbiemri, duke e ndryshuar mbiemrin nga Zogolli në ''Zogu''.{{sfn|Akademia|2007|p=186}} Si mbret, Zogu u nderua nga qeveritë e Italisë, Luksemburgut, Egjiptit, Jugosllavisë, Francës, Rumanisë, Greqisë, Belgjikës, Bullgarisë, Hungarisë, Polonisë, Çekosllovakisë dhe Austrisë.<ref>{{Cite web|title=The House of Zogu|url=http://4dw.net/royalark/zogu2.php|url-status=live|website=royalark|language=en}}</ref> Zogu ishte i fejuar me të bijën e [[Shefqet bej Vërlaci]]t para se të bëhej mbret. Sidoqoftë, pasi u bë mbret ai ndërpreu lidhjen që kishte. Më [[27 prill]] [[1938]] u martua me konteshën Geraldina Appony me martesë civile.<ref name="Akad3534">{{harvnb|Akademia|2007|p=353-354}}</ref> Fëmija i tyre i vetëm Princi i Kurorës Leka, lindi në Shqipëri më 5 prill 1939. Lindja u lajmërua me të shtëna topash.<ref name="Akad363">{{harvnb|Akademia|2007|p=363}}</ref> == Nderime == Gjatë qëndrimit të tij në Vjenë, u dekorua nga perandori Karli I me Kryqin e Komandantit të Urdhrit të Franc Jozefit I.<ref name=":6" /> == Lidhje të jashtme == {{commons|Ahmet Zogu}} * [https://web.archive.org/web/20100826075750/http://www.albanianlanguage.net/en/zog.html Zëri i Ahmet Zogut] == Referime == {{reflist|3}} === Literatura === ====Akademike==== * {{cite book|title=Historia e popullit shqiptar|author=Akademia e Shkencave të Shqipërisë|volume=3|publisher=Toena|year=2007|location=Tiranë|language=sq}} * {{cite book|title=Ahmet Zogu: Vështrim historik|last1=Frashëri|first1=Kristo|publisher=M & B|year=2014|location=Tiranë|language=sq}} * {{cite book|last=Fischer|first=Bernd|title= Mbreti Zog dhe perpjekja per stabilitet ne Shqiperi|publisher=Çabej|year=1996|language=sq}} * {{Cite book|title=Albania at War, 1939-1945|last=Fischer|first=Bernd Jürgen|publisher=C. Hurst & Co. Publishers|year=1999|isbn=978-1-85065-531-2|language=sq}} * {{cite book|last=Milo|first=Paskal|title=Shqiptarët në luftën e dytë botërore|publisher=Toena|year=2014|language=sq}} ====Kujtime dhe publicistikë==== *{{Cite book|title=Shkrime për historinë e Shqipërisë|last=Këlcyra|first=Ali|publisher=Onufri|year=2012|isbn=978-99956-87-81-6|location=Tiranë|pages=nb|url=https://books.google.al/books?id=ohOtMwEACAAJ&dq=Shkrme+per+historine+e+shqiperise&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiLo53RmNDaAhUIJpoKHZnLCUEQ6AEIJzAA|author-link=Ali Këlcyra|editor-last=Frashëri|editor-first=Tanush|language=sq}} *{{Cite book|title=[[Lebenserinnerungen|Kujtime 1885-1925]]|last=Vlora|first=Eqrem bej|author-link=Eqrem bej Vlora|publisher=IDK|year=2003|isbn=99927-780-6-7|location=Tiranë|trans-title=Lebenserinnerungen|translator=[[Afrim Koçi]]|language=sq}} {{Kryetarë të Shqipërisë}} {{Kryeministrat e Shqipërisë|state=collapsed}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Familja Zogu]] [[Kategoria:Lindje 1895]] [[Kategoria:Vdekje 1961]] [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] [[Kategoria:Presidentë të Shqipërisë]] [[Kategoria:Mbretër të Shqipërisë]] [[Kategoria:Myslimanë suni shqiptarë]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Brendshme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz nga Mati]] [[Kategoria:Personeli ushtarak shqiptar i Luftës së Koplikut]] l45lym387izcpz6w3rl2nizmm2ikuiv 1 3522 2939839 2691120 2026-04-09T19:43:52Z Leutrim.P 113691 2939839 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Gjirokastra/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == diskutim == Éshte foto e Gjirokastres apo Shkodres? Ne fluskat treguese shkruan Sheshi ne Shkoder Duhet te jete Gjirokastra, [[Fluska treguese]] ishte gabim dhe u korigjua! Keshtu eshte kur perdor [[Shabllon|shabllone]] per standartizim artikujsh. Disa fluska ose emra figurash duhen ndryshuar me vone, kur te ekzistojne informacione te plota mbi qytetin perkates. eywi25yd0mljpnvgupdyx4zvuyd4f93 0 6030 2939813 2848079 2026-04-09T17:38:39Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2939813 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | writing color = #ffffff | header color = #EC0239 | clubname = Bayern München | fullname = Fußball-Club Bayern München e.&nbsp;V. | image = FC Bayern München logo (2024).svg | alt = crest | current = Sezoni 2025–26 i FC Bayern München | clubcolors = [[File:Bianco e Blu a scacchi bordati di Rosso.svg|20px]] | founded = [[27 shkurt]] [[1900]] | nickname = ''Der FCB'' (FCB)<br/>''Die Bayern'' (Bavarezët)<br/>''Stern des Südens'' (Ylli i Jugut)<br/>''Die Roten'' (Të kuqët)<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2017/02/match-report-bundesliga-fc-ingolstadt---fc-bayern-11.02.2017|title=Never-say-die Reds overcome Ingolstadt at the death|trans-title=Kurre mos thuaj vdis të kuqtë kalojnë Ingolstadt në fund|publisher=FC Bayern München|language=en|accessdate=12 shkurt 2017|archive-date=12 shkurt 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212164904/https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2017/02/match-report-bundesliga-fc-ingolstadt---fc-bayern-11.02.2017|url-status=dead}}</ref><br/>FC Hollywood<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/174/uefa-champions-league/2010/04/08/1869197/cl-comment-van-gaals-bayern-give-new-meaning-to-fc-hollywood|title=CL Comment: Van Gaal's Bayern Give New Meaning to "FC Hollywood"|trans-title=Koment LK: Bayerni i Van Gaalit i jep një kuptim të ri "FC Hollywood"|publisher=Goal.com|language=en|author=Clark Whitney|date=8 prill 2010|accessdate=28 shtator 2014}}</ref> | short name = Bayern | ground = [[Allianz Arena]] | capacity = 75,000<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/de/news/2015/01/ab-sofort-75.000-fans-bei-bundesliga-heimspielen|title=Ab sofort 75.000 Fans bei Bundesliga-Heimspielen|trans-title=Deri tani 75,000 për ndeshjet në shtëpi në Bundesligë|publisher=FC Bayern München|language=de|date=13 janar 2015|accessdate=13 janar 2015}}</ref> | owntitle = Pronar | owner = [[Herbert Hainer]] | chairman = [[Karl-Heinz Rummenigge]] | manager = [[Vincent Kompany]] | league = [[Bundesliga]] | season = 2024–25 | position = Vëndi 1rë (kampionë) | pattern_la1 = _bayern2526h | pattern_b1 = _bayern2526h | pattern_ra1 = _bayern2526h | pattern_sh1 = _bayern2526h | pattern_so1 = _bayern2526hl | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _bayern2526a | pattern_b2 = _bayern2526a | pattern_ra2 = _bayern2526a | pattern_sh2 = _bayern2526a | pattern_so2 = _bayern2526al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_la3 = _bayern2526t | pattern_b3 = _bayern2526t | pattern_ra3 = _bayern2526t | pattern_sh3 = _bayern2526t | pattern_so3 = _bayern2526tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | socks3 = 000000 | website = http://www.fcbayern.de/en/ }} '''Fußball-Club Bayern München e.V.''', zakonisht i njohur si '''FC Bayern München''' (Shqiptimi gjermanisht: [[AFN|ʔɛf ˈt͡seː ˈbaɪ̯ɐn ˈmʏnçən]]),'''FC Bayern Munich''', ose'''FC Bayern''', është një klub futbollistik [[Gjermania|gjerman]] me seli në [[Mynihu|Mynih]], [[Bavaria|Bavari]]. Klubi më mirë si një skuadër profesionale futbolli, e cila luan në [[Bundesliga|Bundesligë]], në ligën më të fortë të [[Sistemi i ligës futbollistike Gjermane|sistemit futbollistik gjerman]], dhe është klubi gjerman më i suksesshëm në histori, duke fituar 27 [[Lista e kampionëve gjermane të futbollit|kampionate]] dhe 18 [[DFB-Pokal|kupa]].<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=30993/index.html|title=Bayern München|publisher=FIFA|language=en|accessdate=10 maj 2012|archive-date=21 shkurt 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221115857/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=30993/index.html|url-status=dead}}</ref> FC Bayern është themeluar në 1900 nga 11 [[futbolli]]stë të udhëhequr nga [[Franz John]].<ref name="fcbbook1stch">{{cite book|last=Schulze-Marmeling|first=Dietrich|language=de|title= Die Bayern. Die Geschichte des deutschen Rekordmeisters|publisher=Die Werkstatt|year=2003|pages=17–33|isbn=3-89533-426-X}}</ref> Edhe pse Bayern fitoi kampionatin e parë kombëtar në vitin [[Kampionati gjerman i futbollit 1932|1932]],<ref name="bayernhistory0045">{{cite web|title=Success from the Outset|publisher=FC Bayern München|language=de|accessdate=11 gusht 2008|year=2003|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/company/club/history/00268.php}}</ref> klubi nuk u zgjodh për të luajtur në [[Bundesliga|Bundesligë]] pas krijimit të saj në 1963.<ref name="nobl">{{cite book|last=Schulze-Marmeling|first=Dietrich|title=Die Bayern. Die Geschichte des deutschen Rekordmeisters|publisher=Die Werkstat|language=de|year=2003|page=134|isbn=3-89533-426-X}}</ref> Klubi kishte periudhën e saj të suksesit më të madh në mes të viteve 1970, kur, nën udhëheqjen e kapitenit [[Franz Beckenbauer]], ''Bavarezët'' fituan tre Kupa Evropiane rresht (1974–1976). Gjithsej, Bayern ka arritur në 10 finale të Kupës Evropiane/UEFA Ligës së Kampioneve, dhe së fundmi e kanë fituar në vitin 2013 për herë të pestë në histori dhe si pjesë të ''[[Tripleta (futboll)|tripletës]]'' kontinentale. Bayern gjithashtu ka fituar nga një [[UEFA Europa League|Kupë UEFA]], [[Kupa e Fituesve të Kupës|Kupë të Fituesve të Kupës]], [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupë]], [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupë Bote për Klube]] dhe dy [[Kupa Ndërkontinentale]], duke u bërë [[UEFA rekordet e klubeve në kompeticione|një nga skuadrat më të suksesshme europiane]]. Që nga krijimi i [[Bundesliga|Bundesligës]], Bayern ka qënë skuadra dominuese e futbollit gjerman duke fituar 22 tituj dhe 5 tituj nga 10 të fundit. Ata kanë [[Derbi Bavarian i Futbollit|rivalitetin tradicional]] me [[TSV 1860 München]] dhe [[1. FC Nuremberg]], dhe sigurisht krahasohen edhe me rivalët për titull [[Borussia Dortmund]]. Që nga fillimi i [[Sezoni 2005–06 i FC Bayern München|sezonit 2005–06]], Bayern ka luajtur ndeshjet e saj në shtëpi në [[Allianz Arena]]. Më parë skuadra i ka luajtur ndeshjet në [[Olympic Stadium (Myinh)|Olympiastadion]] për 33 vite. Ngjyrat e skuadrës janë e kuqja dhe e bardha, dhe stema tregon [[Flamuri i Bavarisë|flamurin bardh e blu të Bavarisë]].<ref name="crestcolor">{{cite book | last = Schulze-Marmeling | first = Dietrich | title = Die Bayern. Die Geschichte des deutschen Rekordmeisters | publisher = Die Werkstatt | year = 2003 | page = 581 | isbn = 3-89533-426-X}}</ref> Në termat e të ardhurave, Bayern Munich është më i madh klubi sportiv në [[Gjermania|gjermani]] dhe klubi i katërt më i madh i futbollit në botë, duke zotëruar 368.400.000 [[Euro|€]] në vitin 2012.<ref>{{cite web|title=Bayern Munich|url=http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league/846b195821d3c310VgnVCM1000003256f70aRCRD.htm?WT.mc_id=sbg04|publisher=Deloitte LLP|language=de|accessdate=17 shkurt 2013|archive-date=29 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130629075936/http://www.deloitte.com/view/en_GB/uk/industries/sportsbusinessgroup/sports/football/deloitte-football-money-league/846b195821d3c310VgnVCM1000003256f70aRCRD.htm?WT.mc_id=sbg04|url-status=dead}}</ref> Me 223.985 anëtarë, Bayern është klubi i dytë më i madhë sportive në aspektin e anëtarësimit, vetëm për pak më poshtë se klubi i parë në botë, klubi portugez i [[S.L. Benfica|Benficës]].<ref>[http://www.fcbayern.telekom.de/en/news/news/2013/agm-2013-new-record-figures-400-million.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131213032854/http://www.fcbayern.telekom.de/en/news/news/2013/agm-2013-new-record-figures-400-million.php |date=13 dhjetor 2013 }}, 2013-11-13.</ref> Gjithashtu janë regjistruar edhe 3,576 tifozë zyrtarë sëbashku me 262,077 anëtarët e tjerë.<ref name="Bayern post landmark €400m plus turnover">{{cite web|title=Membership boom|date=13 nëntor 2013|accessdate=13 nëntor 2013|publisher=FC Bayern München|language=de| url=http://www.fcbayern.telekom.de/en/news/news/2013/agm-2013-new-record-figures-400-million.php}}</ref> Klubi ka departamente të tjera për [[Shahu|shah]], [[Hendbolli|hendboll]], [[Basketbolli|basketboll]], [[Gjimnastika|gjimnastikë]], [[Bowlingu|bowling]], [[Pingpongu|pingpong]], gjyqtarë, dhe futboll me më shumë se 1.100 anëtarë aktivë.<ref name="otherdepartments">{{cite web|title=Other Sports|accessdate=3 korrik 2008|year=2007|publisher=FC Bayern München|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/company/club/other_sports/index.php|archive-date=15 gusht 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080815023121/http://www.fcbayern.t-home.de/en/company/club/other_sports/index.php|url-status=dead}}</ref> FC Bayern aktualisht është i dyti në renditjen e koeficientëve të klubve të [[UEFA]]-s<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/memberassociations/uefarankings/club/index.html|title=UEFA Rankings|date=3 maj 2013 | accessdate = 28 maj 2013 |publisher=UEFA}}</ref> dhe i pari në renditjen botërorë të [[IFFHS]]-së.<ref>{{cite news|url=http://www.iffhs.de/club-world-ranking/|title=IFFHS Club World Ranking|date=8 janar 2014|accessdate=8 janar 2014|publisher=IFFHS|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811141939/https://iffhs.de/club-world-ranking/|archive-date=11 gusht 2019|url-status=dead}}</ref> == Historia == === Vitet e themelimit (1900–10) === Më 27 shkurt 1900, u bë një takim i departamentit të futbollit të [[MTV Mynihut]] që u zhvillua në "Bäckerhöfl". Kohët e fundit kishte një mosmarrëveshje në lidhje me zhvillimin e departamentit të futbollit, si dhe Asambleja e përgjithshme e MTV kishte dhënë një refuzim Shoqatës jugore të futbollit Gjermane. Në orën 21:30, 11 burra: Naegele, Schmid, Karl, Wamsler, Ringler, [[Wilhelm Focke|Focke]], Francke, Friedrich, Zoepffel, Pollack dhe Gjonin ishin mbledhur në një restorant "Gisela" në Schwabing në të njëjtën mbrëmje për të krijuar ''F.C. Bayern''. Në anëtarët e përmendur në certifikatën e korporatizimit bënte pjesë edhe skulptori [[Benno Elkan]] që më vonë u bë i njohur. Klubi u drejtua nga [[Franz John]], i cili hyri në historinë e klubit si presidenti i parë. Ngjyrat e klubit u zgjodhën bluja dhe e bardha, tarifa e anëtarësimit ishte vendosur në stemë. Qëndra i parë i stërvitje ishte në qytetin [[Mynihu]]t, e cila ende ekziston sot si ''Schyrenplatz''. Kundërshtari i parë ishte [[1. Münchner FC 1896]], FC Bayern e mposhti atë me rezultatin 5–2. === Vitet e Arta (1965–1979) === [[Skeda:Franz Beckenbauer 2006 06 17.jpg|thumb|180px|right|Presidenti i FC Bayernit nga 1994 në 2009 [[Franz Beckenbauer]].]] Në sezonin e parë të tyre Bundesliga Bayern përfundoi e treta dhe gjithashtu fitoi kupën. Kjo kualifikuar ata për Kupa e Fituesve të Kupës Evropiane të vitit të ardhshëm, të cilat kanë fituar në një dramatike finale kundër klubit skocez Rangers, kur Franz "Bull" Roth shënoi Decider në një fitore 1-0 kohë shtesë. Në 1967 Bayern mbajti kupën, por përparim të ngadalshëm në përgjithësi pa një trajner të ri, Branko Zebec marrë përsipër. Ai zëvendësoi stil ofenduese Bayern të luajë me një qasje më të disiplinuar, dhe duke bërë arritur deri në ligën e parë dhe kupën e dyfishtë në historinë e Bundesliga, duke përdorur vetëm 13 lojtarë gjatë gjithë sezonit. Udo Lattek u ngarkuar në 1970. Pas fitores së filxhan në sezonin e tij të parë ai udhëhoqi Bayern të tretë kampionatin e tyre gjermane. Ndeshje përcaktuese në sezonin 1971-1972 kundër Schalke 04 ishte ndeshja e parë në stadiumin e ri olimpik, dhe ishte gjithashtu i pari ndeshjen live televiziv në historinë e Bundesliga. Bayern Schalke 5-1 mundi dhe kështu mori titullin, edhe vendosjen e disa inçizime, duke përfshirë pikat e fituar dhe të qëllimeve të shënuar. Bayern gjithashtu fitoi dy kampionate tjetër, por në zenit ishte triumfi i tyre në finale të Kupës Evropiane kundër Atletiko Madrid, cila Bayern fitoi 4-0 pas një sërish. Gjatë viteve në vijim e ekipit ishte i pasuksesshëm në vend, por mbrojti titullin e tyre evropiane nga Leeds mundi të Bashkuara në fitoren përfundimtare, kur Roth dhe Müller siguruar me gola në fund. Një vit më vonë në Glasgow, AS Saint-Étienne u mundën nga një tjetër gol Roth dhe Bayern u bë klubi i tretë për të fituar trofe në tre vjet rresht. Trofeu i fundit fituar nga Bayern në këtë epokë u Kupën Interkontinentale, në të cilën ata e mundi klubin Brazilian Cruzeiro Belo Horizonte mbi dy këmbët. pjesën tjetër të dekadës ishte një kohë e ndryshimeve dhe pa asnjë tituj të mëtejshme për Bayern. Në 1977 Franz Beckenbauer u nis për në Nju Jork Kozmos në 1979 dhe Sepp Maier dhe Uli Hoeneß në pension, ndërsa Gerd Müller u bashkua me Fort Lauderdale Strikers. === Nga FC Breitnigge të Hollywood FC (1979–1998) === [[Skeda:Allianz Arena Pahu.jpg|thumb|350px|right|I hapur në 2005: [[Allianz Arena]], një nga stadiumet më moderne në botë.]] 1980 ishin një periudhë të trazirave jashtë fushës për Bayern, me shumë ndryshime në personel dhe problemet financiare. Në këtë fushë, Paul Breitner dhe Karl-Heinz Rummenigge, e quajti FC Breitnigge, çuar ekipin në tituj Bundesliga në 1980 dhe 1981 Përveç një DFB Pokal-të fitojë në 1982, dy sezonet relativisht të pasuksesshme pasuan, pas Cili trajner Breitner në pension dhe ish-Udo Lattek kthyer. Bayern fitoi kupën 1984, pastaj vazhdoi të fitojë pesë kampionatet në gjashtë sezonet, duke përfshirë një të dyfishtë në vitin 1986. Megjithatë, suksesi evropian ishte i pakapshëm gjatë dekadës së; Bayern arriti vetëm për të kërkuar vend dyta deri në Kupën Evropiane në vitin 1982 dhe 1987 Jupp Heynckes u punësua si trajner në vitin 1987, por pas dy kampionate radhazi në 1988-89 dhe 1989-90 formë Bayern zhytur. Pas një vend të dytë në 1990-1991 e klubit përfunduar vetëm pesë pikë mbi vendet e dëbim në 1991-1992. Suksesi u kthye kur Franz Beckenbauer mori për gjysmën e dytë të sezonit 1993-1994, duke fituar kampionatin përsëri pas një hendek katër vit. Beckenbauer u emërua më pas presidenti i klubit. Pasardhësit e tij si trajner, Giovanni Trapattoni dhe Oto Rehagel dy përfundoi trophyless pas një sezoni, nuk takim shpresa të mëdha të klubit. Gjatë kësaj kohe lojtarët Bayern shpesh u shfaq në faqet e thashetheme e shtypit në vend se faqet sportive, duke rezultuar në FC pseudonim Hollywood. Franz Beckenbauer kthyen shkurtimisht në fund të sezonit 1995-1996 si trajner kujdestar dhe e udhëhoqi ekipin e tij për fitore në Kupën UEFA 1995-1996, duke mposhtur Bordo në finale. Për sezonin 1996-97 Giovanni Trapattoni u kthye për të fituar kampionatin. Por në sezonin e ardhshëm Bayern humbi titullin promovuar vetëm për të parë FC Kaiserslautern dhe Trapattoni kishte për të marrë lejen e Tij, për herë të dytë. Nga 1998-2004 Bayern u trajner Ottmar Hitzfeld. Në sezonin e parë Hitzfeld-së, Bayern fitoi Bundesliga dhe erdhën afër për të fituar Ligën e Kampioneve, duke humbur 2-1 me Manchester United në kohën e lëndimit, pasi kryesor për shumicën e ndeshjes. Sezoni 1999-2000 ka rezultuar me Bayern fituar kampionat e tyre të tretë dhe kupa e dyfishtë. Një e treta radhazi titullin Bundesliga e ndjekur në vitin 2001, fitoi në një fund në ditën e fundit të sezonit të ligë. Ditë më vonë, Bayern fitoi Ligën e Kampionëve për herë të katërt pas një hendek 25 vjeçar, mundi Valencia në dënime. 2001-02 filloi sezonin me një fitore në Kupën ndërkombëtare, por përfunduan trophyless ndryshe. Një sezon më vonë Bayern fitoi e tyre të katërt të dyfishtë, në krye të ligës me një diferencë rekord . Mbretërimit Hitzfeld përfundoi në vitin 2004, me Bayern underperforming, duke përfshirë edhe një humbje filxhan nga ndarja e dytë Aachen Alemannia. Felix Magath mori përsipër dhe çuan Bayern për dy rresht dyshe. Para fillimit të sezonit 2005-06, Bayern u transferua nga stadiumin olimpik në Allianz Arena të re, e cila ndan klubi me 1860 Mynih. Në fushën e performancës së tyre në 2006-07 ishte i parregullt. Zvarritës në kampionat dhe duke humbur të Alemannia Aachen në filxhan përsëri, trajneri Magath u shkarkua menjëherë pas pushimeve të dimrit. Ish-trajneri i Bayern Ottmar Hitzfeld kthye në Mynih në janar 2007, por Bayern përfundoi sezonin 2006-07 e katërt, duke dështuar kështu të kualifikohet për Ligën e Kampionëve për herë të parë në më shumë se një dekadë. humbjet shtesë në filxhan dhe Kupën e Ligës u largua nga klubi me pa nderime për sezonin. Për sezonin 2007-08, Bayern Munich skuadër bërë ndryshime drastike për të ndihmuar përshtat dhe rindërtimin. Ata nënshkruan një total prej tetë lojtarë të ri dhe të shitur, të lëshuar ose të huazuara nga nëntë lojtarë të tyre ekzistuese. Luca Toni nga Fiorentina, Miroslav Klose nga Werder Bremen, dhe rekord nënshkrimin e Franck Ribery nga Marseille titulluar signings. Futjet më të reja paguar, si Reds vazhdoi të fitojë 2008 DFB-Pokal dhe Bundesliga, duke qenë në krye të renditjen në çdo javë të vetme të luajtur. Më 11 janar 2008 Jürgen Klinsmann u emërua si pasuesin e Hitzfeld-së, duke ngarkuar më 1 korrik 2008. Ai nënshkroi një kontratë dy vjeçare.Gjatë gjysmës së parë të sezonit 2008-09 Bundesliga, Bayern mori një fillim të mbarë shkëmbor, duke fituar vetëm dy ndeshje deri në ditën e gjashtë, por filloi të kapur dorë më pas. Bayer Leverkusen Bayern Munich eliminuar në çerek-finale të Pokal DFB-. Në Champions League Bayern gjithashtu ka arritur në çerek-finale. Ata u eliminuan nga FC Barcelona pas fitores Grupi F dhe mundi Sporting CP në raundin e parë të suksesshëm, Arritja e një agregat Champions League rekord të 01/12. Më 27 prill, dy ditë pas një humbje në shtëpi kundër FC Schalke 04 Cili pa rënie Bayern në vendin e tretë në tabelë, Klinsmann u shkarkua. Kjo u parapri nga disa rezultate zhgënjyese të tilla si një humbje 5-1 agregate të Barcelonës në Ligën e Kampionëve, dhe një humbje 5-1 ndaj kampionëve do të jenë VfL Wolfsburg. Ish-trajneri Jupp Heynckes u emërua si të përkohshëm deri në fund të sezonit. Bayern përfundimisht përfundoi e dyta, duke kualifikuar direkt për Ligën e Kampionëve në 2009-10. FC Bayern pastaj Louis Van Gaal nënshkruan për sezonin 2009-10 nga AZ. Ndërsa sipas spekulimeve për shkak të një fije floku e rezultate të dobëta, Van Gaal Bayern arriti të parë deri në raundin e 16 me një ekran Convincing 4-1 ndaj Juventusit në Torino. == Ngjyrat == Në kushtetutën e klubit origjinale, ngjyra e Bayern u quajtur si të bardhë dhe blu, por klubi ka luajtur me këmisha të bardha me pantallona të shkurtra të zeza deri në 1905, kur Bayern u bashkua MSc. MSC urdhër të prerë që futbollistët do të duhet të luajnë në pantallona të shkurtra të kuqe. Edhe lojtarët e rinj ishin të quajtur kuqe-pantallona të shkurtra, e cila ishte menduar si një fyerje. Bayern ka luajtur në të kuqe dhe të bardhë për shumicën e ekzistencës së saj, por blu ka qenë përfshirë në rastin. Në sezonin 1969-1970 këmisha ishin me shirita në ngjyrë blu dhe të bardhë, dhe pantallona të shkurtra dhe çorape ishin edhe blu. Një stil të ngjashëm u shfaq në vitin 1995, kur blu ishte për herë të parë me ngjyra dominuese. Nga 1999 në Bayern u kthye në ngjyrat e tij origjinale. Klubit larg kit ka pasur një gamë të gjerë ngjyrash gjatë viteve, duke përfshirë të bardhë, e zezë, blu, dhe ar-gjelbër. Bayern gjithashtu përmban një çantë të veçantë ndërkombëtar. Si e 2009, kit shtëpi është e kuqe, larg kit është blu të errët, dhe kit ndërkombëtare është e bardhë. Në vitet 1980 dhe '90, Bayern përdorur një çantë të veçantë kur luajnë larg në fillim FC Kaiserslautern, që përfaqëson ngjyrat braziliane blu dhe të verdhë, dhe Supersticioni lindur nga fakti se klubi pati të vështirë të fitojë atje. == Stema == [[Skeda:Olympiastadion Muenchen.jpg|thumb|200px|right|The [[Olympic Stadium (Munich)|Olympic Stadium]], stadiumi i FC Bayern nga 1972-2005]] Kreshtë Bayern ka ndryshuar disa herë. Fillimisht ai përbëhej nga F stilizuar letra, C, B, M, e cila ishin të endura në një simbol. Jele origjinal është blu. Ngjyrat e Bavarisë, u përfshinë për herë të parë në 1954 . Version modern të jele ka evoluar nga versioni i 1954 në disa hapa. Edhe pse jele përbëhej nga një ngjyrë të vetme vetëm për shumicën e kohës, domethënë blu apo të kuqe, i tanishëm (2008) kreshtë është blu, e kuqe, dhe të bardhë. Ajo ka ngjyrat e Bavarisë në qendër të saj dhe FC Bayern Munich është shkruar në të bardhë në një rrjet të kuqe ngjyrash të Bavarisë bashkëngjitur. Bayern luajtur lojërat e tij të parë në trajnimin Schyrenplatz në qendër të Mynihut. Ndeshja e parë zyrtare u zhvilluan në Theresienwiese. Në 1901 Bayern u transferua në fushën e vet të parë, e cila ishte vendosur në Schwabing në Clemensstraße. Pas bashkimit Sport Münchner-Club (MSc) në 1906, Bayern u transferua maj 1907 në terren MSC në Leopoldstraße. [31] Ndërsa turmat e grumbullimit për lojëra Bayern në shtëpi u rrit në fillim të viteve 1920, Bayern kishte për të kaluar të ndryshme lokalet në Mynih. Nga 1925 Bayern Munich përbashkët Stadion Grünwalder me 1860 Mynih. Deri në Luftën e Dytë Botërore e stadiumit ishte në pronësi nga 1860 Mynih, dhe është ende e njohur colloquially si Sechz'ger ("vitet gjashtëdhjetë") stadiumin në ditët e sotme. Kjo ishte shkatërruar gjatë luftës, dhe përpjekjet për të rindërtuar kjo rezultoi në një mozaik. turmë Bayern rekord në stadiumin Grünwalder është raportuar si më shumë se 50,000 shtëpi në ndeshjen e parë kundër FC Nuremberg në sezonin 1961-1962. Në epokën Bundesliga stadium kishte një kapacitet maksimal prej 44,000 e cila u arrit në disa raste, por kapaciteti ka qenë që të reduktohet në 21,272. Siç ishte rasti në shumicën e stadium kësaj periudhe, pjesa më e madhe e stadiumit ka qenë dhënë mbi të terracing. Sot skuadra e dytë e të dy klubeve të luajë në stadium. Për Lojrat Olimpike të 1972 në qytetin e Mynihut ndërtuar stadiumin olimpik. Stadium, i njohur për arkitekturën e saj, , u përurua në ndeshjen e fundit të sezonit Bundesliga 1971-72. Ndeshjen e tërhoqi një turmë kapacitet prej 79,000, në total e cila u arrit përsëri në raste të shumta. Stadiumi ishte, në ditët e para, konsiderohet të jetë një nga stadium gjithash në botë dhe luajtur të presë për finalet e shumta të mëdha, të tilla si ajo e 1974 FIFA World Cup. Në vitet e pas stadiumit ka pësuar disa ndryshime, të tilla si një rritje në hapësirë \u200b\u200bshtrojë nga rreth 50% të ca. 66%. Përfundimisht në stadium kishte një kapacitet prej 63,000 për ndeshjet kombëtare, dhe 59,000 për raste të tilla ndërkombëtare si garat e Kupës Evropiane. Shumë njerëz, megjithatë, filluan të mendojnë se në stadium ishte shumë i ftohtë në dimër, me gjysmën e audiencë të ekspozuar ndaj motit për shkak të mungesës së mbuluar. Një ankesë të mëtejshme është distanca në mes të spektatorëve dhe katran, stadiumi tradhëti pista dhe trashëgiminë e saj në terren. Modifikimi i stadiumit të provuar e pamundur si arkitekti Günther Behnisch vuri veton për ndryshimet kryesore të stadiumit. Pas shumë diskutimeve të qytetit, shtetit të Bavarisë, FC Bayern Munich dhe TSV 1860 vendosën bashkërisht në fund të vitit 2000 për ndërtimin e një stadiumi të ri. Ndërsa Bayern kishte kërkuar për të ndërtuar një stadium qëllim të ndërtuar futbollit për disa vjet, dhënien e Kupës Botërore FIFA 2006 në Gjermani stimuluar diskutimin si stadiumin olimpik nuk përmbushen kriteret e FIFA-s për të pritur një lojë e Kupës Botërore. E vendosur në rrethinat veriore të Allianz Arena Mynih ka qenë në përdorim që nga fillimi i sezonit 2005-06. Kapaciteti i saj fillestar prej 66,000 ulëseve mbuluar plotësisht është që nga viti është rritur për ndeshjet në nivel kombëtar duke e transformuar atë 69,901 3,000 vende të terracing në një raport 02:01. Ky tipar më i shquar i stadiumit është shtresa e jashtme i tejdukshëm, e cila mund të jetë i ndriçuar në ngjyra të ndryshme për efekte mbresëlënëse. Zakonisht ndriçimit të kuqe është përdorur për shtëpi lojra Bayern, blu për 1860 lojra në shtëpi dhe e bardhë për gjermanisht lojra National Team-shtëpi. ==Tifozët== Në mbledhjen e përgjithshme vjetore të vitit 2018, bordi i Bayernit raportoi se klubi kishte 291,000 antarë zyrtar dhe 4,433 klube tifozësh zyrtar të regjistruar me mbi 390,000 antarë.<ref name="very_solid_foundations">{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2018/11/agm-financial-results-overview-2017-18/|title=FC Bayern rests on 'very solid foundations'|trans-title=FC Bayern mbështetet në 'themele shumë të forta'|website=FC Bayern Munich|language=en|date=30 nëntor 2018|access-date=28 maj 2019}}</ref> Kjo e bën Bayernin klubin më të madh të anëtarësimit të tifozëve në botë.<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/why-bayern-munich-are-the-best-supported-club-in-world-football-467212.jsp|title=Why Bayern Munich are the best-supported club in world football|trans-title=Pse Bayern Munich janë klubi më i mbështetur në botën e futbollit|website=Bundesliga|language=en|author=Andy Smith|date=11 shkurt 2018|access-date=20 tetor 2019|archive-date=11 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180211071805/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/why-bayern-munich-are-the-best-supported-club-in-world-football-467212.jsp|url-status=dead}}</ref> Bayern ka klube tifozësh dhe mbështetës në të gjithë Gjermaninë. Antarët e klubeve të tifozëve nga Gjermania, Austria dhe Zvicra shpesh udhëtojnë më shumë se 200 km në [[Mynih]] për të ndjekur ndeshjet në Allianz Arena.<ref>{{cite book|last=Schulze-Marmeling|first=Dietrich|title=Die Bayern. Die Geschichte des deutschen Rekordmeisters|language=de|publisher=Die Werkstatt|year=2003|pages=445, 502|isbn=3-89533-426-X}}</ref> Bayern ka një mesatare 75,000 të pranishmish në Allianz Arena e cila është 100% kapaciteti i stadiumit. Të gjitha biltat e çdo ndeshje të Bundesligës kanë qënë të shitura për shumë vite.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2017/03/allianz-arena-tops-the-rankings|title=Allianz Arena tops the lot!|trans-title=Allianz Arena kryeson shortin!|archive-url=https://web.archive.org/web/20180210235205/https://fcbayern.com/en/news/2017/03/allianz-arena-tops-the-rankings|archive-date=10 shkurt 2018|website=FC Bayern Munich|language=en|date=23 mars 2017|accessdate=10 shkurt 2018}}</ref> Edhe biltat në ndeshjet në transfertë të klubit kanë qënë të shitura me vite me rradhë.<ref name="weltfussball_attendance">{{cite web|url=http://www.weltfussball.de/zuschauer/bundesliga-2007-2008/1/|title=Bundesliga Attendance|trans-title=Pjesmarrja në Bundesligës|publisher=weltfussball.de|language=de|year=2008|accessdate=7 korrik 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081207115240/http://www.weltfussball.de/zuschauer/bundesliga-2007-2008/1/|archivedate=7 dhjetor 2008|df=dmy-all}}</ref> == Rivalitetet == Bayern është një nga tre klubet e futbollit profesional në Mynih. Rivali kryesor i Bayern lokale është i TSV 1860 Mynih, të cilët ishin të klubit më të suksesshëm në vitet 1960, duke fituar një kupë dhe një kampionat. Në vitet 1970 dhe 1980, TSV 1860 u zhvendos në mes të parë dhe ndarjen e tretë, por kohët e fundit kanë vendosur në ndarjen e dytë. Rivaliteti ka për këtë arsye, të paktën nga një pikë e Bayern e parë, humbën rëndësinë, duke reflektuar gjendjen njëanshëm të arritjet e të dy klubeve dhe mungesën e lojtarëve për të cilët do të grudges lokale ende çështje. Nga ana tjetër Stadtderby Münchner është ende një ngjarje shumë pritur, duke marrë një shumë vëmendje shtesë nga përkrahësit e të dy klubeve. 1860 është konsideruar më e punës në klasë, dhe prandaj vuan nga një bazë tifoz pakësuar në një qytet ku sektorin e prodhimit është në rënie. Bayern konsiderohet themelimi i klubit, e cila është reflektuar nga anëtarët e bordit të shumë të udhëheqësve të biznesit dhe duke përfshirë edhe ish-presidenti bavarez ministër. Pavarësisht nga rivaliteti, Bayern e ka mbështetur në mënyrë të përsëritur 1860 në kohën e çrregullim financiare. SpVgg Unterhaching nga rrethinat gjysmë-rurale e jugut të Munihut, është ekipi i tretë të qytetit. Ata festuan suksesi i tyre më i madh në vitin 1999, kur ata fitoi promovimit të Bundesliga dhe qëndroi në krye për një sezon të dytë. Që nga ajo kohë ata kanë qenë duke luajtur e dytë në Bundesliga dhe ndarjen e tretë. Në sezonin 2008-09 ata do të luajnë në të sapo-themeluar 3 Liga. Nuk ka asnjë rivalitet midis Bayern dhe Unterhaching, ngjarja më të dukshëm në marrëdhëniet e të dy klubeve që të përfundojë të sezonit 1999-2000 Bundesliga. Unterhaching mundi Bayer Leverkusen në ditën e fundit të sezonit, duke i dhënë mundësinë të Bayern Leverkusen kalon në renditjen dhe pretendojnë titullin. Që nga viti 1920, së pari FC Nuremberg ka qenë rivali kryesor Bayern në Bavari. Të dy klubet luajtur në të njëjtën ligë në mes të viteve 1920, por në vitet 1920 dhe 1930, Nuremberg ishte shumë më i suksesshëm, duke fituar pesë kampionate në vitet 1920, duke e bërë kampion i klubit rekord Gjermani. Bayern e mori titullin mbi më shumë se gjashtëdhjetë vjet më vonë, kur ata fituan kampionatin e tyre të dhjetë në 1987, duke tejkaluar numrin e kampionate të fituara nga Nuremberg.Duel mes Bayern dhe Nuremberg shpesh është referuar si derbi bavarez. Që nga viti 1970, rivalët kryesore Bayern kanë qenë klube që kanë vendosur në luftën e fortë kundër dominimit të saj kombëtare. Në vitin 1970 kjo ishte Borussia Mönchengladbach, në vitet 1980 kategorinë e zgjerua për të përfshirë Hamburger SV. Në vitet 1990 Bremen Werder, Bayer Leverkusen, dhe Borussia Dortmund, doli si kundërshtarët më të zjarrtë. Kohët e fundit Schalke 04, Bremen dhe Hamburg kanë qenë sfiduesit kryesorë në Bundesliga. Shefi rivalët Ndër Bayern Evropian janë Real Madrid, AC Milan dhe Manchester United për shkak të fiton shumë klasik, barazime dhe humbje. Bayern Munich gjithashtu gëzon një rivalitet të fortë me të parë FC Kaiserslautern, me origjinë në pjesë nga një lojë në 1973, kur Bayern 4-1 çojnë për të humbur 7-4, por edhe nga dy klubet Konkurrenca për kampionatin gjerman nderon në kohë të ndryshme në Bundesliga si dhe qytetin e Kaiserslautern ka qenë pjesë të Bavarisë deri në fund të Luftës së Dytë Botërore. == Organizimin dhe financimi == futboll profesionale në Bayern Munich është drejtuar nga spin-off organizatë FC Bayern Munich AG. AG është e shkurtër për Aktiengesellschaft, dhe Bayern është drejtuar si një kompani aksionare, një kompani me aksione të cilit nuk janë të listuara në bursë publike, por është në pronësi private. 81,82% e FC Bayern München AG është në pronësi të klubit, Bayern München FC e. V. (e. V. është e shkurtër për eingetragener Verein, e cila përkthehet në "Regjistruar Club") dhe 9,09% secila nga mallrave sportive Adidas prodhues, dhe kompania e automobilave Audi Cilat janë edhe sponsorët kryesor të klubit. Adidas blerë aksionet e saj në 2002 për € 77 milion. Para ishte caktuar për të ndihmuar në financimin e Allianz Arena. Në 2009 Audi paguar € 90 milion për pjesën e tyre. Kapitalit do të përdoret për të shlyer kredi për Allianz Arena me shpejt se sa ishte planifikuar fillimisht. partneri kryesor Bayern reklamat dhe aktuale mbajtësi i të drejtave jersey është Deutsche Telekom. Furnizuesi kryesor i klubit është Adidas. Partnerë të tjerë përfshijnë premium Audi, Coca-Cola, Lufthansa, Nikon, Nokia, Sony Ericsson. [60] Në vitet e mëparshme të drejtat jersey u mbajtën nga Adidas (1974-1978), Magirus Deutz dhe Iveco ( kamionë / 1978-1984), kapiten (kompjuterë / 1984-1989) dhe Opel (makinat / 1989-2002). Bayern është e udhëhequr kryesisht nga ish-lojtarët e klubit. Presidenti i klubit Franz Beckenbauer është, i cili është gjithashtu kryetar i bordit mbikëqyrës të AG. Kryetari i bordit ekzekutiv të AG është Karl-Heinz Rummenigge, Uli Hoeneß dhe është zëvendës kryetar i bordit ekzekutiv të AG. Hoeneß ka qenë në zyrë, më parë si menaxher i përgjithshëm i klubit, që nga viti 1979. Pas të ardhurave rekord prej 328.400.000 € në 2007-08 dhe një pas fitimit tatimit prej € 2.1 milion, Bayern raportuar të hyrat prej € 303.800.000 dhe një fitim prej € 2.5 milion në 2008-09. Sipas të fundit Deloitte vjetor të futbollit Money League, Bayern ishte klubi i katërt më i pasur në botë në 2008, duke gjeneruar të ardhura prej € 295.300.000. == Bamirësi == Bayern ka qenë i njohur për t'u përfshirë me sipërmarrje bamirëse për një kohë të gjatë, duke ndihmuar klubet e tjera të futbollit në çrregullim financiare, si dhe njerëzit e zakonshëm në mjerim. Në vazhdën e 2004 Tsunami "Bayern FC - Hilfe eV" u themelua, një fondacion që ka për qëllim të përqëndrohemi angazhimeve shoqërore e klubit të krijimit të saj kjo sipërmarrje është financuar me 600,000 €, e ngritur nga zyrtarët dhe lojtarët. e klubit. [68] Këto të holla, ndër të tjera përdoren për të ndërtuar një shkollë në Marathenkerny, Sri Lanka dhe për të rindërtuar zonën e Trincomalee, Sri Lanka. Në prill 2007 u vendos që fokusi i fondacionit do të zhvendoset drejt mbështetjes së njerëzve në nevojë në vend. Klubi ka edhe kohë dhe treguar përsëri të ketë një vend të butë për klubet në rrëmujë financiare. Në mënyrë të përsëritur klubi ka mbështetur rivalin e saj lokal Munihut 1860 me ndeshjet miqësore falas, transfertat me norma të favorshme, dhe transfertat e drejtpërdrejta të parave. Gjithashtu, kur St pauli kërcënuar se do të humbasë licencën e saj për futbollin profesional për shkak të problemeve financiare, Bayern u takua e klubit për një lojë miqësore pa ndonjë pagesë, duke i dhënë të gjitha të ardhurat për St pauli. [70] Më vonë, kur klubi Mark van Bomel në shtëpi Fortuna Sittard ishte në Bayern ankth financiar erdhi në një lojë bamirësi në klubin holandez. Një tjetër i njohur shembull ishte transferimi i Aleksandrit Zickler në vitin 1993 nga Dynamo Dresden. Kur Bayern kap Zickler për 2,3 Mio DM shumën e konsideruar shumë të jetë një subvencionim për Dresdeners kërcënuar financiarisht. == Stërvitja == Ekipi i Bayern ka stërvitje intensive ku bën pjesë ngarkesë fizike ; dhe lojë pa faulla për forcim. Ka ushtrime palestre dhe çdo stërvitje 4 orë total ku 2 vrap ; 1:30 ngarkesë dhe 30 min lojë ==Rekordet dhe statistikat== {{main|Lista e rekordeve dhe statistikave të FC Bayern München}} [[Skeda:Sepp Maier en 1970 à Mexico City.jpg|parapamje|majtas|200px|Sepp Maier e shpenzoi të gjithë karrierën e tij te Bayerni, duke luajtur 700 ndeshje.]] Portieri [[Sepp Maier]] është lojtari me më shumë ndeshje në historinë e Bayernit, duke zhvilluar 700 paraqitje në periudhën 1962–1980.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/club/hall-of-fame/sepp-maier|title=Sepp Maier|publisher=FC Bayern München|language=en|accessdate=17 prill 2020}}</ref> Ai është gjithashtu një nga lojtarët më jetë gjatë të klubit, duke luajtur për 18 sezone.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/sepp-maier/|title=Sepp Maier|publisher=World Football|language=en|accessdate=17 prill 2020}}</ref> Ai ndiqet në vendin e dytë nga një tjetër portier [[Oliver Kahn]], i cili në periudhën 1994–2008 zhvilloi 632 paraqitje.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/oliver-kahn/|title=Oliver Kahn|publisher=World Football|language=en|accessdate=17 prill 2020}}</ref> Në vendin e tretë renditet sulmuesi legjendar [[Gerd Müller]] me 605 paraqitje në periudhën 1964–1979.<ref name="Gerd Müller">{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2015/11/gerd-mullers-career-in-figures-031115|title=Gerd Müller's career in figures|trans-title=Karriera e Gerd Müllerit në shifra|publisher=FC Bayern München|language=en|date=3 nëntor 2015|accessdate=17 prill 2020}}</ref> Golashënuesi më i mirë në të gjitha kompeticionet për Bayernin është Gerd Müller, i cili ka shënuar 564 gola; ai është golashënuesi më i mirë i klubit në Bundesligë, kupë, kompeticionet evropiane dhe kompeticionet e tjera.<ref name="Gerd Müller"/> Ai ndiqet në vendin e dytë nga polaku [[Robert Lewandowski]] me 230 gola, i cili është aktualisht pjesë e ekipit. Në vendin e tretë ndodhet [[Karl-Heinz Rummenigge]] me 218 gola, përfshirë 162 në kampionat.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/karl-heinz-rummenigge/|title=Karl-Heinz Rummenigge|publisher=World Football|language=en|accessdate=17 prill 2020}}</ref> [[Skeda:Karl Rummenigge 1986.jpg|parapamje|djathtas|200px|Karl-Heinz Rummenigge shënoi 216 gola për Bayernin para se të kalonte te [[F.C. Internazionale Milano|Interi]] në vitin 1984.]] Gerd Müller, përveç rekordit si golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave i Bayernit, mban edhe disa rekorde të tjera në klub; ai është lojtari që ka shënuar më shumë gola në një sezon të vetëm të Bundesligës (40 gola në sezonin 1971–72),<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/aubameyang-lewandowski-no-remembering-gerd-m%C3%BCller-40-goal-season-463198.jsp|title=Remembering Gerd Müller's 40-goal season for Bayern Munich|trans-title=Duke kujtuar sezonin me 40 gola të Gerd Müllerit për Bayern Mynihun|publisher=Bundesliga|language=en|accessdate=17 prill 2020|archive-date=22 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200422030105/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/aubameyang-lewandowski-no-remembering-gerd-m%C3%BCller-40-goal-season-463198.jsp|url-status=dead}}</ref> është shpallur shtatë herë golashënuesi më i mirë në Bundesligë si dhe mban rekordin për numrin e golave të shënuar në një sezon të vetëm në të gjitha kompeticionet (67). Lewandowski mban rekordet e golave të shënuar në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] (46) dhe Superkupën Gjermane (4).<ref name="Lewandowski"/> Ai është gjithashtu lojtari i huaj me më shumë gola në historinë e Bundesligës, duke thyer rekordin e peruanit [[Claudio Pizarro]], një ish lojtar i Bayernit.<ref name="Lewandowski">{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0253-0d820e2c98c6-28c58e09e952-1000--how-brilliant-is-poland-and-bayern-striker-robert-lewandowski/|title=How brilliant is Bayern striker Robert Lewandowski?|trans-title=Sa gjenial është sulmuesi i Bayernit Robert Lewandoswki?|publisher=UEFA|language=en|author1=Piotr Koźmiński|author2=Philip Röber|date=24 mars 2020|accessdate=17 prill 2020}}</ref> [[Udo Lattek]] është trajneri më jetë gjatë në historinë e klubit. Ai u emërua në krye të ekipit më 14 mars 1970 dhe u largua më 2 janar 1975, si dhe u rikthye më 1 korrik 1983 dhe u largua sërisht më 30 qershor 1987, duke qëndruar gjithsej për 8 vite e 295 ditë. Ai është gjithashtu trajneri që ka drejtuar më shumë ndeshje në historinë e Bayernit me plot 420 ndeshje. [[Jupp Heynckes]] është trajneri që drejtoi ekipin drejt ''[[Tripleta (futboll)|tripletës]]'' së parë historike në sezonin 2012–13.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/bajern-ne-histori-ben-triplete-ne-berlin/|title=Bajern në histori, bën … tripletë në Berlin|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=2 qershor 2013|accessdate=17 prill 2020}}</ref> Bayerni mban disa rekorde të padiskutueshme; ata janë klubi me më shumë tituj të Bundesligës (29), përfshirë shtatë herë rresht në periudhën 2013–2019, gjithashtu një rekord. Ata kanë fituar më shumë ndeshje në historinë e Bundesligës (1090) dhe kanë arritur më shumë pikë (3662). Klubi gjithashtu ka mesataren më të larë të pikëve të marra (1.99) dhe kanë shënuar më shumë gola se çdo klub tjetër (4019). Fitorja rekord në Bundesligë është 11–1 kundër [[Borussia Dortmund]] më 27 nëntor 1971,<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/report/bundesliga-1971-1972-bayern-muenchen-borussia-dortmund/|title=Bayern München 11:1 Borussia Dortmund|publisher=World Football|language=en|accessdate=17 prill 2020}}</ref> kurse humbja më e thellë është 7–0 ndaj [[FC Schalke 04|Schalke 04]] më 9 tetor 1976.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/report/bundesliga-1971-1972-bayern-muenchen-borussia-dortmund/|title=Bayern München 0:7 Schalke 04|publisher=World Football|language=en|accessdate=17 prill 2020}}</ref> Fitorja më e thellë e Bayernit në Ligën e Kampioneve është ajo 7–0 kundër [[FC Basel|Baselit]] në sezonin 2011–12; sulmuesi holandez [[Roy Makaay]] ka shënuar golin më të shpejtë në këtë kompeticion, duke realizuar pas vetëm 10.12 sekondash kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]] më 7 mars 2007.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0237-0e96679a127b-d71226f5bf52-1000--ten-years-on-from-makaay-s-goal-inside-11-seconds/|title=Ten years on from Makaay's goal inside 11 seconds|trans-title=Dhjetë vite nga goli i Makaayt brënda 11 sekondash|publisher=UEFA|language=en|date=7 mars 2017|accessdate=17 prill 2020}}</ref> Në sezonin 2019–20, Bayerni u bë klubi i parë dhe i vetëm gjerman që i fiton të gjitha ndeshjet në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0253-0d7f933ba08d-eedf53763db3-1000--champions-league-group-stage-perfection-bayern-the-seventh/|title=Champions League group stage perfection: Bayern the seventh|trans-title=Perfeksioni i fazës së grupeve të Ligës së Kampioneve: Bayern i shtati|publisher=UEFA|language=en|date=11 dhjetor 2019|accessdate=17 prill 2020}}</ref> ==Trofetë== [[Skeda:Bayern hattrick champions league trophies.jpg|parapamje|250px|Tre Ligat e Kampioneve të fituar nga Bayern Munich gjatë periudhës 1974–76. Trofeu nga ana e djathtë eshtë trofeu origjinal, që i është dhuruar Bayernit përgjithmon. Të tjerat janë kopje e tij.]] Bayern ka fituar gjithsej 72 trofe, duke qënë klubi më i suksesshëm i futbollit gjerman;<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/club/honours/all-honours|title=Honours|trans-title=Trofetë|publisher=FC Bayern München|language=en|accessdate=17 prill 2020}}</ref> ata kanë fituar më shumë [[Bundesliga|kampionate]] dhe më shumë [[DFB-Pokal|kupa]]. Ata janë gjithashtu klubi gjerman më i suksesshëm në kompeticionet evropiane, duke fituar 11 trofe. Bayerni është një nga katër klubet që ka fituar të tre kompeticionet evropiane. Duke qënë se e ka fituar Kupën Evropiane pesë herë, klubi ka të drejtën të shfaqë simbolin e "fituesit të shumfishtë" që jepet nga [[UEFA]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/newsfiles/19071.pdf|title=Regulations of the UEFA Champions League|trans-title=Rregullat e UEFA Ligës së Kampioneve|format=PDF|publisher=UEFA|language=en|url-status=dead|access-date=17 prill 2020|archive-date=12 mars 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070312003915/http://www.uefa.com/newsfiles/19071.pdf}}; faqe 4, §2.01 "Cup" & faqe 26, §16.10 "Title-holder logo"</ref> {| class="wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%; text-align:center;" |+Trofetë e Bayernit !style="width: 1%;"|Tipi !style="width: 5%;"|Kompeticioni !style="width: 1%;"|Tituj !style="width: 21%;"|Sezonet |- | rowspan="4" |'''Vendor''' ! scope=col|[[Bundesliga]] |bgcolor="gold"|'''32''' | [[Kampionati gjerman i futbollit 1932|1931–32]], [[1968–69 Bundesliga|1968–69]], [[1971–72 Bundesliga|1971–72]], [[1972–73 Bundesliga|1972–73]], [[1973–74 Bundesliga|1973–74]], [[1979–80 Bundesliga|1979–80]], [[1980–81 Bundesliga|1980–81]], [[1984–85 Bundesliga|1984–85]], [[1985–86 Bundesliga|1985–86]], [[1986–87 Bundesliga|1986–87]], [[1988–89 Bundesliga|1988–89]], [[1989–90 Bundesliga|1989–90]], [[1993–94 Bundesliga|1993–94]], [[1996–97 Bundesliga|1996–97]], [[1998–99 Bundesliga|1998–99]], [[1999–2000 Bundesliga|1999–2000]], [[2000–01 Bundesliga|2000–01]], [[2002–03 Bundesliga|2002–03]], [[2004–05 Bundesliga|2004–05]], [[2005–06 Bundesliga|2005–06]], [[2007–08 Bundesliga|2007–08]], [[2009–10 Bundesliga|2009–10]], [[2012–13 Bundesliga|2012–13]], [[2013–14 Bundesliga|2013–14]], [[2014–15 Bundesliga|2014–15]], [[2015–16 Bundesliga|2015–16]], [[2016–17 Bundesliga|2016–17]], [[2017–18 Bundesliga|2017–18]], [[2018–19 Bundesliga|2018–19]], 2019-20, 2020-21, 2021-22 |- ! scope=col|[[DFB-Pokal]] |bgcolor="gold"|'''19''' | [[1956–57 DFB-Pokal|1956–57]], [[1965–66 DFB-Pokal|1965–66]], [[1966–67 DFB-Pokal|1966–67]], [[1968–69 DFB-Pokal|1968–69]], [[1970–71 DFB-Pokal|1970–71]], [[1981–82 DFB-Pokal|1981–82]], [[1983–84 DFB-Pokal|1983–84]], [[1985–86 DFB-Pokal|1985–86]], [[1997–98 DFB-Pokal|1997–98]], [[1999–2000 DFB-Pokal|1999–2000]], [[2002–03 DFB-Pokal|2002–03]], [[2004–05 DFB-Pokal|2004–05]], [[2005–06 DFB-Pokal|2005–06]], [[Finalja e DFB-Pokal 2008|2007–08]], [[Finalja e DFB-Pokal 2010|2009–10]], [[Finalja e DFB-Pokal 2013|2012–13]], [[Finalja e DFB-Pokal 2014|2013–14]], [[Finalja e DFB-Pokal 2016|2015–16]], [[Finalja e DFB-Pokal 2019|2018–19]] |- ! scope=col|[[DFL-Superkupa|DFB/DFL-Superkupa]] |bgcolor="gold"|'''7''' | [[DFB-Superkupa 1987|1987]], [[DFB-Superkupa 1990|1990]], [[DFB-Superkupa 2010|2010]], [[DFB-Superkupa 2012|2012]], [[DFB-Superkupa 2016|2016]], [[DFB-Superkupa 2017|2017]], [[DFB-Superkupa 2018|2018]] Superkupa 2020|2020]] |- ! scope=col|[[DFL-Ligapokal]] |bgcolor="gold"|'''6''' | [[DFB-Ligapokal 1997|1997]], [[DFB-Ligapokal 1998|1998]], [[DFB-Ligapokal 1999|1999]], [[DFB-Ligapokal 2000|2000]], [[DFB-Ligapokal 2004|2004]], [[DFB-Ligapokal 2007|2007]] |- | rowspan="4" |'''Kontinental''' ! scope=col|[[UEFA Liga e Kampioneve]] |align="center"|5 | [[1973–74 Kupa Evropiane|1973–74]], [[1974–75 Kupa Evropiane|1974–75]], [[1975–76 Kupa Evropiane|1975–76]], [[2000–01 UEFA Liga e Kampioneve|2000–01]], [[2012–13 UEFA Liga e Kampioneve|2012–13]] |- ! scope=col|[[UEFA Liga e Europës|Kupa UEFA]] |align="center"|1 | [[1995–96 Kupa UEFA|1995–96]] |- ! scope=col|[[Kupa UEFA e Fituesve të Kupës]] |align="center"|1 | [[1966–67 Kupa UEFA e Fituesve të Kupës|1966–67]] |- ! scope=col|[[UEFA Super Kupa]] |align="center"|1 | [[UEFA Super Kupa 2013|2013]] |- | rowspan="2" |'''Botëror''' ! scope=col|[[Kupa Ndërkontinentale]] |align="center"|2 | [[Kupa Interkontinentale 1876|1976]], [[Kupa Ndërkontinentale 2001|2001]] |- ! scope=col|[[FIFA Kupa e Botës për Klube]] |align="center"|1 | [[FIFA Kupa e Botës për Klube 2013|2013]] |} *<small>{{legend2|gold|rekord}}</small> *{{smallsup|s}}<small> rekord i ndarë</small> == Lojtarët == ===Skuadra aktuale=== {{Përditësuar|4 shkurt 2025}}<ref name="Ekipi">{{Cite web|url=https://fcbayern.com/de/teams/profis|title=FC Bayern München – Profis|trans-title=FC Bayern Mynih – Profesionistët|website=fcbayern.com|publisher=FC Bayern München|language=de|year=2018|accessdate=5 gusht 2019}}</ref> {{fs start}} {{Fs player|no=1|pos=GK|nat=GER|name=[[Manuel Neuer]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiten]]}} {{Fs player|no=2|pos=DF|nat=FRA|name=[[Dayot Upamecano]]}} {{Fs player|no=3|pos=DF|nat=KOR|name=[[Kim Min-jae (footballer)|Kim Min-jae]]}} {{Fs player|no=6|pos=DF|nat=GER|name=[[Joshua Kimmich]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiteni i 3të]]}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=GER|name=[[Serge Gnabry]]}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=GER|name=[[Leon Goretzka]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiteni i 4të]]}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=ENG|name=[[Harry Kane]]}} {{Fs player|no=10|pos=FW|nat=GER|name=[[Leroy Sané]]}} {{Fs player|no=11|pos=FW|nat=FRA|name=[[Kingsley Coman]]}} {{Fs player|no=15|pos=DF|nat=ENG|name=[[Eric Dier]]}} {{Fs player|no=16|nat=POR|pos=MF|name=[[João Palhinha]]}} {{Fs player|no=17|pos=MF|nat=FRA|name=[[Michael Olise]]}} {{Fs player|no=18|pos=GK|nat=ISR|name=[[Daniel Peretz]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=19|pos=MF|nat=CAN|name=[[Alphonso Davies]]}} {{Fs player|no=21|pos=DF|nat=JPN|name=[[Hiroki Itō (footballer, born 1999)|Hiroki Itō]]}} {{Fs player|no=22|pos=DF|nat=POR|name=[[Raphaël Guerreiro]]}} {{Fs player|no=23|pos=DF|nat=FRA|name=[[Sacha Boey]]}} {{Fs player|no=24|pos=MF|nat=CRO|name=[[Gabriel Vidović]]}} {{Fs player|no=25|pos=FW|nat=GER|name=[[Thomas Müller]]|other=[[Kapiteni (futboll)|zëv-kapiten]]}} {{Fs player|no=26|pos=GK|nat=GER|name=[[Sven Ulreich]]}} {{Fs player|no=27|pos=MF|nat=AUT|name=[[Konrad Laimer]]}} {{Fs player|no=28|pos=DF|nat=GER|name=[[Tarek Buchmann]]}} {{Fs player|no=40|pos=GK|nat=GER|name=[[Jonas Urbig]]}} {{Fs player|no=42|pos=MF|nat=GER|name=[[Jamal Musiala]]}} {{Fs player|no=44|pos=DF|nat=CRO|name=[[Josip Stanišić]]}} {{Fs player|no=45|pos=MF|nat=GER|name=[[Aleksandar Pavlović (footballer)|Aleksandar Pavlović]]}} {{Fs end}} ===Në huazim=== {{Fs start}} {{Fs player|no=14|pos=MF|nat=GER|name=[[Paul Wanner]]|other=te [[SV Elversberg]] deri më 30 qershor 2024}} {{Fs player|no=32|pos=MF|nat=CRO|name=[[Gabriel Vidović]]|other=te [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] deri më 30 qershor 2024}} {{Fs player|no=35|pos=GK|nat=GER|name=[[Johannes Schenk]]|other=te [[SC Preußen Münster|Preußen Münster]] deri më 30 qershor 2024}} {{Fs player|no=36|pos=GK|nat=GER|name=[[Alexander Nübel]]|other=te [[VfB Stuttgart]] deri më 30 qershor 2024}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=37|pos=FW|nat=USA|name=[[Malik Tillman]]|other=te [[PSV Eindhoven|PSV]] deri më 30 qershor 2024}} {{Fs player|no=44|pos=DF|nat=CRO|name=[[Josip Stanišić]]|other=te [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] deri më 30 qershor 2024}} {{Fs player|no=46|pos=MF|nat=GER|name=[[Arijon Ibrahimović]]|other=te [[Frosinone Calcio|Frosinone]] deri më 30 qershor 2024}} {{Fs player|no=|pos=FW|nat=GER|name=[[Yusuf Kabadayı]]|other=te [[FC Schalke 04|Schalke 04]] deri më 30 qershor 2024}} {{Fs end}} === Lojtarët e nderit === {{main|List e lojtarëve të Bayern Munich}} {| class="infobox" style="width:180px;" |- |<div style="position: relative;"> [[Skeda:Soccer Field Transparant.svg|175px]] {{Image label|x=0.23|y=0.05|scale=350|text=<span style="font-size:87%;">[[Sepp Maier|Maier]]</span>}} {{Image label|x=0.06|y=0.22|scale=350|text=<span style="font-size:87%;">[[Klaus Augenthaler|Augenthaler]]</span>}} {{Image label|x=0.07|y=0.15|scale=350|text=<span style="font-size:87%;">[[Georg Schwarzenbeck|Schwarzenbeck]]</span>}} {{Image label|x=0.30|y=0.15|scale=350|text=<span style="font-size:87%;">[[Franz Beckenbauer|Beckenbauer]]</span>}} {{Image label|x=0.35|y=0.22|scale=350|text=<span style="font-size:87%;">[[Paul Breitner|Breitner]]</span>}} {{Image label|x=0.10|y=0.40|scale=350|text=<span style="font-size:87%;">[[Mehmet Scholl|Scholl]]</span>}} {{Image label|x=0.20|y=0.35|scale=350|text=<span style="font-size:87%;">[[Stefan Effenberg|Effenberg]]</span>}} {{Image label|x=0.32|y=0.40|scale=350|text=<span style="font-size:87%;">[[Lothar Matthäus|Matthäus]]</span>}} {{Image label|x=0.06|y=0.50|scale=350|text=<span style="font-size:87%;">[[Karl-Heinz Rummenigge|K. Rummenigge]]</span>}} {{Image label|x=0.38|y=0.50|scale=350|text=<span style="font-size:87%;">[[Giovane Élber|Élber]]</span>}} {{Image label|x=0.23|y=0.55|scale=350|text=<span style="font-size:87%;">[[Gerd Müller|G. Müller]]</span>}} </div> |- |<small>"Skuadra më e mirë e të gjitha kohërave" është zgjedhur nga më shumë se 79,901 tifozë, në 2005. Trajneri është zgjedhur [[Ottmar Hitzfeld]].<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2005/04283.php|title=Fans name greatest Reds of all time|trans-title=Tifozët emërojnë "të kuqtë" më të mirë të të gjitha kohërave|publisher=Uebfaqja zyrtare e FC Bayern Munich|date=1 qershor 2005|accessdate=24 nëntor 2007}}</ref></small> |} Në ndeshjen e tij të lamtumirës, [[Oliver Kahn]] u shpall [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] nderi i Bayern Munich.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2008/16656.php?fcb|title=Kahn wird Ehrenspielführer des FCB|publisher = Uebfaqja zyrtare e FC Bayern Munich|date=15 gusht 2008|accessdate=2 shtator 2008}}</ref> Lojtarët më poshtë janë shpallur '''FC Bayern Munich Hall of Fame'''.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/verein/ev/hall_of_fame/index.php|title=Hall of Fame|trans-title=Salloni i Famës|publisher=Uebfaqja zyrtare e FC Bayern Munich|accessdate=15 gusht 2012|year=2012}}</ref><!-- Këto janë lojtarët aktual që janë vendosur në FCB Hall of Fame. Ju lutem mos vendosni asnjë lojtar nË Hall of Fame. Faleminderit--> '''1930s''' * {{flamuri|Gjermania}} [[Conrad Heidkamp]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]) '''1970s:''' * {{flamuri|Gjermania}} [[Franz Beckenbauer]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]) * {{flamuri|Gjermania}} [[Gerd Müller]] ([[Sulmuesi (futboll)|SU]]) * {{flamuri|Gjermania}} [[Uli Hoeneß]] ([[Sulmuesi (futboll)|SU]]) * {{flamuri|Gjermania}} [[Paul Breitner]] ([[Mesfushori|MF]]) * {{flamuri|Gjermania}} [[Sepp Maier]] ([[Portieri|PT]]) * {{flamuri|Gjermania}} [[Hans-Georg Schwarzenbeck]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]) * {{flagicon|Germany}} [[Franz Roth]] ([[Mesfushori|MF]]) '''1980s:''' * {{flamuri|Gjermania}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] ([[Sulmuesi (futboll)|SU]]) * {{flamuri|Gjermania}} [[Klaus Augenthaler]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]) '''1990s:''' * {{flamuri|Gjermania}} [[Lothar Matthäus]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]/[[Mesfushori|MF]]) * {{flamuri|Gjermania}} [[Stefan Effenberg]] ([[Mesfushori|MF]]) '''2000s:''' * {{flamuri|Gjermania}} [[Oliver Kahn]] ([[Portieri|PT]]) * {{flamuri|Gjermania}} [[Mehmet Scholl]] ([[Mesfushori|MF]]) * {{flamuri|Franca}} [[Bixente Lizarazu]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]) * {{flamuri|Brazili}} [[Giovane Élber]] ([[Sulmuesi (futboll)|SU]]) <!-- The section above specifically lists member of the hall of fame. This is the article we use to determine who is and who isn't in the hall of fame: http://www.fcbayern.telekom.de/de/verein/ev/hall_of_fame/index.php If the player you're about to add is not listed there or is named Claudio Pizarro or any other not already listed here don't add the player. It will be removed, usually in under 24 hours. Please find something productive to do instead. --> === Kapitenët === [[Philipp Lahm]] është kapiten që nga 2011. [[Bastian Schweinsteiger]] është zëvëndës–kapiteni. {| class="wikitable" |- !Vitet !Kapiteni |- |align=center|1965–70 |{{flamuri|Gjermania}} [[Werner Olk]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]) |- |align=center|1970–77 |{{flamuri|Gjermania}} [[Franz Beckenbauer]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]) |- |align=center|1977–79 |{{flamuri|Gjermania}} [[Sepp Maier]] ([[Portieri|PT]]) |- |align=center|1979 |{{flamuri|Gjermania}} [[Gerd Müller]] ([[Sulmuesi (futboll)|SU]]) |- |align=center|1979–80 |{{flamuri|Gjermania}} [[Georg Schwarzenbeck]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]) |- |align=center|1980–83 |{{flamuri|Gjermania}} [[Paul Breitner]] ([[Mesfushori|MF]]) |- |align=center|1983–84 |{{flamuri|Gjermania}} [[Karl-Heinz Rummenigge]] ([[Sulmuesi (futboll)|SU]]) |- |align=center|1984–91 |{{flamuri|Gjermania}} [[Klaus Augenthaler]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]) |- |align=center|1991–94 |{{flamuri|Gjermania}} [[Raimond Aumann]] ([[Portieri|PT]]) |- |align=center|1994–96 |{{flamuri|Gjermania}} [[Lothar Matthäus]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]) |- |align=center|1997–99 |{{flamuri|Gjermania}} [[Thomas Helmer]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]) |- |align=center|1999–02 |{{flamuri|Gjermania}} [[Stefan Effenberg]] ([[Mesfushori|MF]]) |- |align=center|2002–08 |{{flamuri|Gjermania}} [[Oliver Kahn]] ([[Portieri|PT]]) |- |align=center|2008–11 |{{flamuri|Holanda}} [[Mark van Bommel]] ([[Mesfushori|MF]]) |- |align=center|2011– |{{flamuri|Gjermania}} [[Philipp Lahm]] ([[Mbrojtësi (futboll)|MB]]) |} === Numrat e tërhequr === {{main|Numrat e tërhequr në futboll}} <big>'''12'''</big> – [[Lojtari i 12-të (futboll)|Tifozët e Klubit (Lojtari i 12-të)]] == FC Bayern II == Ekipi rezervë shërben kryesisht si guri i fundit shkelën për lojtarë të rinj premtues para se të promovuar në ekipin kryesore. Bayern II është trajner Mehmet Scholl dhe Gerd Müller. Që nga fillimi i Kryeministrit në vitin 1994, ekipi luajti në Regionalliga Süd, pas luajtur në Oberliga që nga viti 1978 Në sezonin 2007-08 ata të kualifikuar për të sapo-themeluar 3 Liga. Që nga viti 1978, ekipi ka qenë duke luajtur në ligën më të lartë të DFB që lejon ekipin e dytë të një ekipi futbolli profesional për të luajtur == Sportet e tjera == Bayern ka departamentet e tjera për * Basketball që nga viti 1946 me 280 lojtarë në 19 ekipet * Bowling që nga viti 1984 me 46 lojtarë në 4 ekipet * Chess që nga viti 1908 me 97 lojtarë në 8 ekipet * Gjimnastikës që nga viti 1974 me 35 gjimnastët në 1 ekip * Hendbollit që nga viti 1945 me 300 lojtarë në 10 ekipet * Tabela e tenisit që nga viti 1946 me 160 lojtarë në 12 ekipet == Referime == {{reflist|colwidth=30em}} ==Lidhje të jashtme== {{G14}} {{Fituesit e FIFA Kupës së Botës për Klube}} [[Kategoria:FC Bayern München]] [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani]] [[Kategoria:Klube të G-14]] [[Kategoria:Klube fituese të UEFA Ligës së Kampioneve]] [[Kategoria:Sporti në Mynih]] dsv7ycl7p0fai5p46tlz3nw96kzsast 1 6596 2939854 2910136 2026-04-09T20:56:34Z Leutrim.P 113691 2939854 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Demonstratat e `81-shit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == opinion == Vetem deshta te shtoj ne kete teme shume interesante dhe te qelluar se keto demostrata ishin vazhdimesi e levizjes mbare kombetare shqipetare per ti realizuar aspiratat e tyre te ligjeshme per vetevendosje, pavaresishte qmimin te cilin shqiptaret me shekuj e paguan ata nuk ju ndalen aktiviteteve dhe veprimtarive per liri dhe pavaresi....mirpo shtrohet pyetja e kohes se sotme " A THUA KU JEMI SOTE DHE KU DO NA SHPIJ E NESERMJA...??? ". http://fr.youtube.com/my_videos ==Transportim== <div style="text-align: center;">''Transportuar nga [[Demonstratave ´81]]''</div> {{blockquote|1= Keni rastin e gjall me ndegjue Haxhi Latif Kuçin'Krasniqi) me ish drejtorin e menzes se studentave Te  cilin Haxhi ka oret e mbremjes ne hodnikun e konviktit kater me nje kusheri  iu kishin drejtue ka Haxhiu dhe i thane;Se te kemi lajmrue tye qe ti i ke nise demostratat ne menze qe te ka qellue qimja ne gjelle.U thash pse e keni bere kete ?Ruzhdia nese nuk gaboi apo vellau tij me tha se ska problem nuk ke faj ti pse ta kan qite qimen ne tanir,dhe me thane se neser ne mengjez duhet te lajmrohemi ne zyren e drejtorit te menzes .Dhe keshtu heret ne mengjez me ftuan tek porta  dhe iu nisem rruges deri tek zyra e keti drejtori.Keta hyren te paret ne zyren e drejtorit Shefki Stublla dhe i fundit me tha se drejtori na premtoi kushtet me na permiresue dhe  ti me tha ske nevoi me hy ne bisede informative.Por ky drejtor do e ndegjoni edhe vete se si ne fillim thote se nuk ka çen drejtor,pastai po thote i kam marr ne biseda ne salle,e ne fund kundershton çdo gje duke mendue si ka manipulue me popull manipulon edhe tani me mua! Ketu ne kete link keni bisedat e Haxhi Kuçit me ish drejtorin e atehershem te viteve 1981,dhe le ta din tere shqiptaria se demostratat e 11marsit i ka nisur vete Haxhi Latif Kuçi(Krasniqi) e jo Hidajet Hyseni e as Ali Lajqi e as Bahrije Kastrati e zoti e vraft kete e tan tradhetaret shqiptar qe jane 95 perqint e kombit!! Biseda me telefon me ish drejtorin e menzes se studenteve se kush i nisi DEMOSTRATAT E 11MARSIT te vitit1981 http://www.dailymotion.com/El-Kosovar/video/9974398 http://fr.youtube.com/my_videos }} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Demonstratat e `81-shit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2041735 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070930222408/http://www.beepworld.de/members48/shllapashtica/25vjet1981.htm për lidhjen http://www.beepworld.de/members48/shllapashtica/25vjet1981.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 tetor 2019 01:36 (CEST) 2qljmn8gppnto4m2soiujow4l9d4364 2939855 2939854 2026-04-09T20:56:54Z Leutrim.P 113691 2939855 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Demonstratat e `81-shit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == opinion == Vetem deshta te shtoj ne kete teme shume interesante dhe te qelluar se keto demostrata ishin vazhdimesi e levizjes mbare kombetare shqipetare per ti realizuar aspiratat e tyre te ligjeshme per vetevendosje, pavaresishte qmimin te cilin shqiptaret me shekuj e paguan ata nuk ju ndalen aktiviteteve dhe veprimtarive per liri dhe pavaresi....mirpo shtrohet pyetja e kohes se sotme " A THUA KU JEMI SOTE DHE KU DO NA SHPIJ E NESERMJA...??? ". http://fr.youtube.com/my_videos == Transportim == <div style="text-align: center;">''Transportuar nga [[Demonstratave ´81]]''</div> {{blockquote|1= Keni rastin e gjall me ndegjue Haxhi Latif Kuçin'Krasniqi) me ish drejtorin e menzes se studentave Te  cilin Haxhi ka oret e mbremjes ne hodnikun e konviktit kater me nje kusheri  iu kishin drejtue ka Haxhiu dhe i thane;Se te kemi lajmrue tye qe ti i ke nise demostratat ne menze qe te ka qellue qimja ne gjelle.U thash pse e keni bere kete ?Ruzhdia nese nuk gaboi apo vellau tij me tha se ska problem nuk ke faj ti pse ta kan qite qimen ne tanir,dhe me thane se neser ne mengjez duhet te lajmrohemi ne zyren e drejtorit te menzes .Dhe keshtu heret ne mengjez me ftuan tek porta  dhe iu nisem rruges deri tek zyra e keti drejtori.Keta hyren te paret ne zyren e drejtorit Shefki Stublla dhe i fundit me tha se drejtori na premtoi kushtet me na permiresue dhe  ti me tha ske nevoi me hy ne bisede informative.Por ky drejtor do e ndegjoni edhe vete se si ne fillim thote se nuk ka çen drejtor,pastai po thote i kam marr ne biseda ne salle,e ne fund kundershton çdo gje duke mendue si ka manipulue me popull manipulon edhe tani me mua! Ketu ne kete link keni bisedat e Haxhi Kuçit me ish drejtorin e atehershem te viteve 1981,dhe le ta din tere shqiptaria se demostratat e 11marsit i ka nisur vete Haxhi Latif Kuçi(Krasniqi) e jo Hidajet Hyseni e as Ali Lajqi e as Bahrije Kastrati e zoti e vraft kete e tan tradhetaret shqiptar qe jane 95 perqint e kombit!! Biseda me telefon me ish drejtorin e menzes se studenteve se kush i nisi DEMOSTRATAT E 11MARSIT te vitit1981 http://www.dailymotion.com/El-Kosovar/video/9974398 http://fr.youtube.com/my_videos }} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Demonstratat e `81-shit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2041735 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070930222408/http://www.beepworld.de/members48/shllapashtica/25vjet1981.htm për lidhjen http://www.beepworld.de/members48/shllapashtica/25vjet1981.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 tetor 2019 01:36 (CEST) hlkfyjp47w0noev00vlgjd8p8130r56 2939909 2939855 2026-04-10T04:16:23Z MajavahBot 122738 U arkivuan 3 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Demonstratat e `81-shit/Arkivi 1]] 2939909 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Demonstratat e `81-shit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} snaz63id3dhe78syxjfcm1jvb4x4zkk 0 12541 2939932 2349296 2026-04-10T10:40:05Z Shqiperia2000 65435 2939932 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Bari | official_name = Comune di Bari | native_name = Bari | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = Bari02.jpg | image_shield = Bari-Stemma.png | image_flag = Flag_of_Bari.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|41|07|49|N|16|52|00|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Pulia]] | subdivision_type2 = Qyteti metropolitan | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Barit|Bari]] (BA) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Vito Leccese]] | elevation_m = 5 | area_total_km2 = 117.56 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Popolazione Bari 2001-2024 |url=https://www.tuttitalia.it/puglia/95-bari/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 315831 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 70121–70132 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 080 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Nikolla]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 9 maj | website = {{URL|www.comune.bari.it}} }} '''Bari''' është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqendra e rajonit [[Pulia]] dhe e [[Qyteti metropolitan i Barit|qytetit metropolitan të Barit]]. I vendosur në brigjet e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]], qyteti është një nga qendrat më të rëndësishme administrative, portuale, universitare dhe kulturore të Italisë jugore.<ref name="brit">{{cite web |title=Bari |url=https://www.britannica.com/place/Bari-Italy |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="vecchia">{{cite web |title=Bari Vecchia |url=https://www.italia.it/en/puglia/bari/bari-vecchia |publisher=Italia.it |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="uniba">{{cite web |title=La storia e le origini |url=https://www.uniba.it/it/ateneo/storia |publisher=Università degli Studi di Bari Aldo Moro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Bari shtrihet në bregdetin adriatik të Pulias. Qendra historike, e njohur si ''Bari Vecchia'', ndodhet mbi gadishullin midis dy porteve të qytetit, ndërsa në jug zhvillohet lagjja muratiane, e ndërtuar në fillim të shekullit XIX gjatë periudhës së [[Joachim Murat|Joachim Muratit]].<ref name="vecchia" /> Territori komunal ka një sipërfaqe prej 117,56 km².<ref name="istatarea">{{cite web |title=Report Comune di Bari |url=https://www.istat.it/wp-content/uploads/2024/06/Approfondimento_Bari.pdf |publisher=ISTAT |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Sipas ''Britannica'', vendi mund të ketë qenë i banuar që rreth vitit 1500 p.e.s. Qyteti pësoi ndikim të fortë grek dhe, në epokën romake, u bë një port i rëndësishëm me emrin ''Barium''.<ref name="brit" /> Në Mesjetë Bari mori një rol të rëndësishëm në Adriatik dhe në marrëdhëniet me Lindjen bizantine. Qendra historike e sotme ruan ende strukturën mesjetare, muret dhe monumente të rëndësishme si kalaja normano-shvabe dhe bazilika e Shën Nikollës.<ref name="vecchia" /> Zhvillimi urban modern i qytetit lidhet edhe me krijimin e lagjes së re muratiane në vitin 1813, e ndarë qartë nga qyteti i vjetër.<ref name="vecchia" /> == Demografia == Sipas të dhënave më të fundit mbi bazë ISTAT, Bari kishte 315.831 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="population" /> Qyteti mbetet qendra më e madhe urbane e Pulias dhe një nga nyjat kryesore të Italisë jugore për administratë, arsim dhe shërbime.<ref name="brit" /><ref name="uniba" /> == Ekonomia == Ekonomia e Barit mbështetet kryesisht në shërbimet, administratën publike, tregtinë, arsimin universitar dhe veprimtaritë portuale. Roli i portit ka qenë historikisht vendimtar në zhvillimin ekonomik të qytetit.<ref name="brit" /> Sipas Autoritetit të Sistemit Portual të Adriatikut Jugor, porti i Barit vazhdon të regjistrojë trafik shumë të rëndësishëm tragetesh dhe kroçierash; në vitin 2025 pasagjerët e trageteve kaluan 1,5 milion njësi.<ref name="portstats">{{cite web |title=Statistiche |url=https://www.adspmam.it/i-porti/statistiche/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare Adriatico Meridionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="port2025">{{cite web |title=I porti dell'Adriatico meridionale tengono il passo nei primi nove mesi del 2025 |url=https://www.adspmam.it/adspmam-i-porti-delladriatico-meridionale-tengono-il-passo-nonostante-il-rallentamento-del-commercio-globale-dovuto-alle-incertezze-geopolitiche-nei-primi-nove-mesi-del-2025-movimentate-o/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare Adriatico Meridionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Barit është një nga hapësirat urbane më karakteristike të Adriatikut jugor. Ajo ruan një strukturë mesjetare, rrugica të ngushta dhe një numër të madh kishash e ndërtesash historike.<ref name="vecchia" /> Monumenti më i njohur i qytetit është [[Bazilika e Shën Nikollës]], e themeluar në vitin 1087 për të ruajtur reliket e shenjtit mbrojtës të Barit.<ref name="sannicola">{{cite web |title=Home page |url=https://www.basilicasannicola.it/ |publisher=Basilica Pontificia San Nicola |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="britsn">{{cite web |title=San Nicola |url=https://www.britannica.com/place/San-Nicola |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër monumentet e tjera të rëndësishme janë [[Katedralja e Shën Sabinit]], [[Kalaja Sveve e Barit|kalaja normano-shvabe]] dhe bërthama monumentale e ''Bari Vecchia''.<ref name="vecchia" /><ref name="castello">{{cite web |title=Castello Svevo di Bari |url=https://museipuglia.cultura.gov.it/musei/castello-svevo-di-bari/ |publisher=Ministero della Cultura |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një nga institucionet më të rëndësishme kulturore të qytetit është ''Teatro Petruzzelli'', puna e të cilit nisi në vitin 1898 dhe që u hap më 14 shkurt 1903; që nga viti 1973 ai njihet zyrtarisht si ''teatro di tradizione''.<ref name="petruzzelli">{{cite web |title=Il teatro |url=https://www.fondazionepetruzzelli.it/en/il-teatro/ |publisher=Fondazione Teatro Petruzzelli |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Bari është një qytet universitar i rëndësishëm. [[Universiteti i Barit "Aldo Moro"|Universiteti i Barit ''Aldo Moro'']] u krijua me dekret të 9 tetorit 1924, mbi bazën e shkollave të mëparshme universitare të farmaceutikës dhe noterisë.<ref name="uniba" /> Në qytet ndodhet edhe [[Politekniku i Barit]], i themeluar në vitin 1990 dhe i konsideruar i vetmi politeknik i Italisë jugore.<ref name="poliba">{{cite web |title=Storia |url=https://www.poliba.it/it/ateneo/storia |publisher=Politecnico di Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Këto institucione, së bashku me konservatorin dhe akademitë e tjera, i japin Barit një profil të fortë arsimor dhe shkencor.<ref name="uniba" /><ref name="poliba" /> == Transporti == Bari është një nga nyjat kryesore të transportit në Adriatik. Porti i qytetit ka një rol qendror në lidhjet detare me Ballkanin dhe Mesdheun lindor.<ref name="portstats" /> Qyteti shërbehet nga ''Aeroporto di Bari-Karol Wojtyła'', pjesë e rrjetit të ''Aeroporti di Puglia''.<ref name="airport">{{cite web |title=Bari Airport |url=https://bari.airports.aeroportidipuglia.it/en/ |publisher=Aeroporti di Puglia |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Lidhja midis aeroportit dhe qytetit është forcuar edhe nga transporti hekurudhor: sipas Ferrotramviaria-s, që nga viti 2013 aeroporti lidhet drejtpërdrejt me [[Bari Centrale]] dhe me Barlettën; Trenitalia flet për 34 lidhje ditore dhe një kohë udhëtimi rreth 15 minutash drejt aeroportit.<ref name="ferrotram">{{cite web |title=A Aeroporto |url=https://www.ferrotramviaria.it/web/guest/a-aeroporto |publisher=Ferrotramviaria |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="trenitalia">{{cite web |title=Aeroporto Internazionale di Bari Palese "Karol Wojtyla" |url=https://www.trenitalia.com/it/regionale/collegamenti-regionale/aeroporto-internazionale-di-bari-palese-karol-wojtyla.html |publisher=Trenitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Stacioni qendror i qytetit, ''Bari Centrale'', është një nga pikat kryesore hekurudhore të rajonit dhe ka 18 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref name="rfi">{{cite web |title=Bari Centrale |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/bari-centrale.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti ka një rol të rëndësishëm në jetën qytetare të Barit. Komuna menaxhon një rrjet impiantesh sportive komunale dhe municipale, ndër të cilat spikat ''Stadio San Nicola''.<ref name="sportcomune">{{cite web |title=Impianti sportivi comunali e municipali |url=https://www.comune.bari.it/-/impianti-sportivi-comunali-e-municipali |publisher=Comune di Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Klubi më i njohur sportiv i qytetit është ''S.S.C. Bari'', që luan ndeshjet e veta në ''Stadio San Nicola''.<ref name="sscbari">{{cite web |title=SSC Bari - Sito ufficiale |url=https://www.sscalciobari.it/it/1/ |publisher=SSC Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="sscsan">{{cite web |title=Carta dei servizi |url=https://www.sscalciobari.it/it/page/119-carta-dei-servizi/ |publisher=SSC Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> ''Stadio San Nicola'', pronë e komunës, është impianti sportiv më i madh i qytetit dhe një nga simbolet urbane të Barit bashkëkohor.<ref name="sportcomune" /> == Feja dhe traditat qytetare == Identiteti fetar dhe qytetar i Barit lidhet ngushtë me figurën e [[Shën Nikolla|Shën Nikollës]]. Bazilika kushtuar atij është një qendër pelegrinazhi me rëndësi ndërkombëtare, si për besimtarët katolikë ashtu edhe për ata ortodoksë.<ref name="sannicola" /> Festimet kryesore të qytetit në nder të shenjtit zhvillohen në maj, veçanërisht rreth përkujtimit të translacionit të relikeve. Faqja zyrtare e bazilikës e lidh në mënyrë të drejtpërdrejtë festën me 9 majin, ndërsa Komuna e Barit organizon programin qytetar në ditët 7–9 maj.<ref name="traslazione">{{cite web |title=Festa della Traslazione di San Nicola - 9 maggio |url=https://www.basilicasannicola.it/info/272/festa-della-traslazione-di-san-nicola-9-maggio |publisher=Basilica Pontificia San Nicola |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="festacivica">{{cite web |title=Festa di San Nicola: i principali appuntamenti del sindaco nelle giornate del 7, 8 e 9 maggio |url=https://www.comune.bari.it/-/festa-di-san-nicola-i-principali-appuntamenti-del-sindaco-nelle-giornate-del-7-8-e-9-maggio |publisher=Comune di Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Pulia]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.bari.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Barit] * [https://www.uniba.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Barit] * [https://www.poliba.it/ Faqja zyrtare e Politeknikut të Barit] * [https://bari.airports.aeroportidipuglia.it/en/ Faqja zyrtare e aeroportit të Barit] [[Kategoria:Qytete në Itali]] qpra2xq0qb2gjhonrk3max3s8676olt 2939933 2939932 2026-04-10T10:41:26Z Shqiperia2000 65435 2939933 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Bari | official_name = Comune di Bari | native_name = Bari | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = Puglia bari old-town.jpg | image_shield = Bari-Stemma.png | image_flag = Flag_of_Bari.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|41|07|49|N|16|52|00|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Pulia]] | subdivision_type2 = Qyteti metropolitan | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Barit|Bari]] (BA) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Vito Leccese]] | elevation_m = 5 | area_total_km2 = 117.56 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Popolazione Bari 2001-2024 |url=https://www.tuttitalia.it/puglia/95-bari/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 315831 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 70121–70132 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 080 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Nikolla]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 9 maj | website = {{URL|www.comune.bari.it}} }} '''Bari''' është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqendra e rajonit [[Pulia]] dhe e [[Qyteti metropolitan i Barit|qytetit metropolitan të Barit]]. I vendosur në brigjet e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]], qyteti është një nga qendrat më të rëndësishme administrative, portuale, universitare dhe kulturore të Italisë jugore.<ref name="brit">{{cite web |title=Bari |url=https://www.britannica.com/place/Bari-Italy |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="vecchia">{{cite web |title=Bari Vecchia |url=https://www.italia.it/en/puglia/bari/bari-vecchia |publisher=Italia.it |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="uniba">{{cite web |title=La storia e le origini |url=https://www.uniba.it/it/ateneo/storia |publisher=Università degli Studi di Bari Aldo Moro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Bari shtrihet në bregdetin adriatik të Pulias. Qendra historike, e njohur si ''Bari Vecchia'', ndodhet mbi gadishullin midis dy porteve të qytetit, ndërsa në jug zhvillohet lagjja muratiane, e ndërtuar në fillim të shekullit XIX gjatë periudhës së [[Joachim Murat|Joachim Muratit]].<ref name="vecchia" /> Territori komunal ka një sipërfaqe prej 117,56 km².<ref name="istatarea">{{cite web |title=Report Comune di Bari |url=https://www.istat.it/wp-content/uploads/2024/06/Approfondimento_Bari.pdf |publisher=ISTAT |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Sipas ''Britannica'', vendi mund të ketë qenë i banuar që rreth vitit 1500 p.e.s. Qyteti pësoi ndikim të fortë grek dhe, në epokën romake, u bë një port i rëndësishëm me emrin ''Barium''.<ref name="brit" /> Në Mesjetë Bari mori një rol të rëndësishëm në Adriatik dhe në marrëdhëniet me Lindjen bizantine. Qendra historike e sotme ruan ende strukturën mesjetare, muret dhe monumente të rëndësishme si kalaja normano-shvabe dhe bazilika e Shën Nikollës.<ref name="vecchia" /> Zhvillimi urban modern i qytetit lidhet edhe me krijimin e lagjes së re muratiane në vitin 1813, e ndarë qartë nga qyteti i vjetër.<ref name="vecchia" /> == Demografia == Sipas të dhënave më të fundit mbi bazë ISTAT, Bari kishte 315.831 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="population" /> Qyteti mbetet qendra më e madhe urbane e Pulias dhe një nga nyjat kryesore të Italisë jugore për administratë, arsim dhe shërbime.<ref name="brit" /><ref name="uniba" /> == Ekonomia == Ekonomia e Barit mbështetet kryesisht në shërbimet, administratën publike, tregtinë, arsimin universitar dhe veprimtaritë portuale. Roli i portit ka qenë historikisht vendimtar në zhvillimin ekonomik të qytetit.<ref name="brit" /> Sipas Autoritetit të Sistemit Portual të Adriatikut Jugor, porti i Barit vazhdon të regjistrojë trafik shumë të rëndësishëm tragetesh dhe kroçierash; në vitin 2025 pasagjerët e trageteve kaluan 1,5 milion njësi.<ref name="portstats">{{cite web |title=Statistiche |url=https://www.adspmam.it/i-porti/statistiche/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare Adriatico Meridionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="port2025">{{cite web |title=I porti dell'Adriatico meridionale tengono il passo nei primi nove mesi del 2025 |url=https://www.adspmam.it/adspmam-i-porti-delladriatico-meridionale-tengono-il-passo-nonostante-il-rallentamento-del-commercio-globale-dovuto-alle-incertezze-geopolitiche-nei-primi-nove-mesi-del-2025-movimentate-o/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare Adriatico Meridionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Barit është një nga hapësirat urbane më karakteristike të Adriatikut jugor. Ajo ruan një strukturë mesjetare, rrugica të ngushta dhe një numër të madh kishash e ndërtesash historike.<ref name="vecchia" /> Monumenti më i njohur i qytetit është [[Bazilika e Shën Nikollës]], e themeluar në vitin 1087 për të ruajtur reliket e shenjtit mbrojtës të Barit.<ref name="sannicola">{{cite web |title=Home page |url=https://www.basilicasannicola.it/ |publisher=Basilica Pontificia San Nicola |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="britsn">{{cite web |title=San Nicola |url=https://www.britannica.com/place/San-Nicola |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër monumentet e tjera të rëndësishme janë [[Katedralja e Shën Sabinit]], [[Kalaja Sveve e Barit|kalaja normano-shvabe]] dhe bërthama monumentale e ''Bari Vecchia''.<ref name="vecchia" /><ref name="castello">{{cite web |title=Castello Svevo di Bari |url=https://museipuglia.cultura.gov.it/musei/castello-svevo-di-bari/ |publisher=Ministero della Cultura |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një nga institucionet më të rëndësishme kulturore të qytetit është ''Teatro Petruzzelli'', puna e të cilit nisi në vitin 1898 dhe që u hap më 14 shkurt 1903; që nga viti 1973 ai njihet zyrtarisht si ''teatro di tradizione''.<ref name="petruzzelli">{{cite web |title=Il teatro |url=https://www.fondazionepetruzzelli.it/en/il-teatro/ |publisher=Fondazione Teatro Petruzzelli |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Bari është një qytet universitar i rëndësishëm. [[Universiteti i Barit "Aldo Moro"|Universiteti i Barit ''Aldo Moro'']] u krijua me dekret të 9 tetorit 1924, mbi bazën e shkollave të mëparshme universitare të farmaceutikës dhe noterisë.<ref name="uniba" /> Në qytet ndodhet edhe [[Politekniku i Barit]], i themeluar në vitin 1990 dhe i konsideruar i vetmi politeknik i Italisë jugore.<ref name="poliba">{{cite web |title=Storia |url=https://www.poliba.it/it/ateneo/storia |publisher=Politecnico di Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Këto institucione, së bashku me konservatorin dhe akademitë e tjera, i japin Barit një profil të fortë arsimor dhe shkencor.<ref name="uniba" /><ref name="poliba" /> == Transporti == Bari është një nga nyjat kryesore të transportit në Adriatik. Porti i qytetit ka një rol qendror në lidhjet detare me Ballkanin dhe Mesdheun lindor.<ref name="portstats" /> Qyteti shërbehet nga ''Aeroporto di Bari-Karol Wojtyła'', pjesë e rrjetit të ''Aeroporti di Puglia''.<ref name="airport">{{cite web |title=Bari Airport |url=https://bari.airports.aeroportidipuglia.it/en/ |publisher=Aeroporti di Puglia |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Lidhja midis aeroportit dhe qytetit është forcuar edhe nga transporti hekurudhor: sipas Ferrotramviaria-s, që nga viti 2013 aeroporti lidhet drejtpërdrejt me [[Bari Centrale]] dhe me Barlettën; Trenitalia flet për 34 lidhje ditore dhe një kohë udhëtimi rreth 15 minutash drejt aeroportit.<ref name="ferrotram">{{cite web |title=A Aeroporto |url=https://www.ferrotramviaria.it/web/guest/a-aeroporto |publisher=Ferrotramviaria |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="trenitalia">{{cite web |title=Aeroporto Internazionale di Bari Palese "Karol Wojtyla" |url=https://www.trenitalia.com/it/regionale/collegamenti-regionale/aeroporto-internazionale-di-bari-palese-karol-wojtyla.html |publisher=Trenitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Stacioni qendror i qytetit, ''Bari Centrale'', është një nga pikat kryesore hekurudhore të rajonit dhe ka 18 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref name="rfi">{{cite web |title=Bari Centrale |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/bari-centrale.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti ka një rol të rëndësishëm në jetën qytetare të Barit. Komuna menaxhon një rrjet impiantesh sportive komunale dhe municipale, ndër të cilat spikat ''Stadio San Nicola''.<ref name="sportcomune">{{cite web |title=Impianti sportivi comunali e municipali |url=https://www.comune.bari.it/-/impianti-sportivi-comunali-e-municipali |publisher=Comune di Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Klubi më i njohur sportiv i qytetit është ''S.S.C. Bari'', që luan ndeshjet e veta në ''Stadio San Nicola''.<ref name="sscbari">{{cite web |title=SSC Bari - Sito ufficiale |url=https://www.sscalciobari.it/it/1/ |publisher=SSC Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="sscsan">{{cite web |title=Carta dei servizi |url=https://www.sscalciobari.it/it/page/119-carta-dei-servizi/ |publisher=SSC Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> ''Stadio San Nicola'', pronë e komunës, është impianti sportiv më i madh i qytetit dhe një nga simbolet urbane të Barit bashkëkohor.<ref name="sportcomune" /> == Feja dhe traditat qytetare == Identiteti fetar dhe qytetar i Barit lidhet ngushtë me figurën e [[Shën Nikolla|Shën Nikollës]]. Bazilika kushtuar atij është një qendër pelegrinazhi me rëndësi ndërkombëtare, si për besimtarët katolikë ashtu edhe për ata ortodoksë.<ref name="sannicola" /> Festimet kryesore të qytetit në nder të shenjtit zhvillohen në maj, veçanërisht rreth përkujtimit të translacionit të relikeve. Faqja zyrtare e bazilikës e lidh në mënyrë të drejtpërdrejtë festën me 9 majin, ndërsa Komuna e Barit organizon programin qytetar në ditët 7–9 maj.<ref name="traslazione">{{cite web |title=Festa della Traslazione di San Nicola - 9 maggio |url=https://www.basilicasannicola.it/info/272/festa-della-traslazione-di-san-nicola-9-maggio |publisher=Basilica Pontificia San Nicola |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="festacivica">{{cite web |title=Festa di San Nicola: i principali appuntamenti del sindaco nelle giornate del 7, 8 e 9 maggio |url=https://www.comune.bari.it/-/festa-di-san-nicola-i-principali-appuntamenti-del-sindaco-nelle-giornate-del-7-8-e-9-maggio |publisher=Comune di Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Pulia]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.bari.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Barit] * [https://www.uniba.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Barit] * [https://www.poliba.it/ Faqja zyrtare e Politeknikut të Barit] * [https://bari.airports.aeroportidipuglia.it/en/ Faqja zyrtare e aeroportit të Barit] [[Kategoria:Qytete në Itali]] avfbg3nbkih7s0btnydrohjj8w9rzbt 2939934 2939933 2026-04-10T10:42:48Z Shqiperia2000 65435 2939934 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Bari | official_name = Comune di Bari | native_name = Bari | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = Puglia bari old-town.jpg | image_shield = Bari-Stemma.png | image_flag = Flag_of_Bari.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|41|07|49|N|16|52|00|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Pulia]] | subdivision_type2 = Qyteti metropolitan | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Barit|Bari]] (BA) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Vito Leccese]] | elevation_m = 5 | area_total_km2 = 117.56 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Popolazione Bari 2001-2024 |url=https://www.tuttitalia.it/puglia/95-bari/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 315831 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 70121–70132 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 080 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Nikolla]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 9 maj | website = {{URL|www.comune.bari.it}} |image_caption=Pamje nga lart e qendrës historike të qytetit}} '''Bari''' është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqendra e rajonit [[Pulia]] dhe e [[Qyteti metropolitan i Barit|qytetit metropolitan të Barit]]. I vendosur në brigjet e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]], qyteti është një nga qendrat më të rëndësishme administrative, portuale, universitare dhe kulturore të Italisë jugore.<ref name="brit">{{cite web |title=Bari |url=https://www.britannica.com/place/Bari-Italy |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="vecchia">{{cite web |title=Bari Vecchia |url=https://www.italia.it/en/puglia/bari/bari-vecchia |publisher=Italia.it |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="uniba">{{cite web |title=La storia e le origini |url=https://www.uniba.it/it/ateneo/storia |publisher=Università degli Studi di Bari Aldo Moro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Bari shtrihet në bregdetin adriatik të Pulias. Qendra historike, e njohur si ''Bari Vecchia'', ndodhet mbi gadishullin midis dy porteve të qytetit, ndërsa në jug zhvillohet lagjja muratiane, e ndërtuar në fillim të shekullit XIX gjatë periudhës së [[Joachim Murat|Joachim Muratit]].<ref name="vecchia" /> Territori komunal ka një sipërfaqe prej 117,56 km².<ref name="istatarea">{{cite web |title=Report Comune di Bari |url=https://www.istat.it/wp-content/uploads/2024/06/Approfondimento_Bari.pdf |publisher=ISTAT |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Sipas ''Britannica'', vendi mund të ketë qenë i banuar që rreth vitit 1500 p.e.s. Qyteti pësoi ndikim të fortë grek dhe, në epokën romake, u bë një port i rëndësishëm me emrin ''Barium''.<ref name="brit" /> Në Mesjetë Bari mori një rol të rëndësishëm në Adriatik dhe në marrëdhëniet me Lindjen bizantine. Qendra historike e sotme ruan ende strukturën mesjetare, muret dhe monumente të rëndësishme si kalaja normano-shvabe dhe bazilika e Shën Nikollës.<ref name="vecchia" /> Zhvillimi urban modern i qytetit lidhet edhe me krijimin e lagjes së re muratiane në vitin 1813, e ndarë qartë nga qyteti i vjetër.<ref name="vecchia" /> == Demografia == Sipas të dhënave më të fundit mbi bazë ISTAT, Bari kishte 315.831 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="population" /> Qyteti mbetet qendra më e madhe urbane e Pulias dhe një nga nyjat kryesore të Italisë jugore për administratë, arsim dhe shërbime.<ref name="brit" /><ref name="uniba" /> == Ekonomia == Ekonomia e Barit mbështetet kryesisht në shërbimet, administratën publike, tregtinë, arsimin universitar dhe veprimtaritë portuale. Roli i portit ka qenë historikisht vendimtar në zhvillimin ekonomik të qytetit.<ref name="brit" /> Sipas Autoritetit të Sistemit Portual të Adriatikut Jugor, porti i Barit vazhdon të regjistrojë trafik shumë të rëndësishëm tragetesh dhe kroçierash; në vitin 2025 pasagjerët e trageteve kaluan 1,5 milion njësi.<ref name="portstats">{{cite web |title=Statistiche |url=https://www.adspmam.it/i-porti/statistiche/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare Adriatico Meridionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="port2025">{{cite web |title=I porti dell'Adriatico meridionale tengono il passo nei primi nove mesi del 2025 |url=https://www.adspmam.it/adspmam-i-porti-delladriatico-meridionale-tengono-il-passo-nonostante-il-rallentamento-del-commercio-globale-dovuto-alle-incertezze-geopolitiche-nei-primi-nove-mesi-del-2025-movimentate-o/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare Adriatico Meridionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Barit është një nga hapësirat urbane më karakteristike të Adriatikut jugor. Ajo ruan një strukturë mesjetare, rrugica të ngushta dhe një numër të madh kishash e ndërtesash historike.<ref name="vecchia" /> Monumenti më i njohur i qytetit është [[Bazilika e Shën Nikollës]], e themeluar në vitin 1087 për të ruajtur reliket e shenjtit mbrojtës të Barit.<ref name="sannicola">{{cite web |title=Home page |url=https://www.basilicasannicola.it/ |publisher=Basilica Pontificia San Nicola |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="britsn">{{cite web |title=San Nicola |url=https://www.britannica.com/place/San-Nicola |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër monumentet e tjera të rëndësishme janë [[Katedralja e Shën Sabinit]], [[Kalaja Sveve e Barit|kalaja normano-shvabe]] dhe bërthama monumentale e ''Bari Vecchia''.<ref name="vecchia" /><ref name="castello">{{cite web |title=Castello Svevo di Bari |url=https://museipuglia.cultura.gov.it/musei/castello-svevo-di-bari/ |publisher=Ministero della Cultura |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një nga institucionet më të rëndësishme kulturore të qytetit është ''Teatro Petruzzelli'', puna e të cilit nisi në vitin 1898 dhe që u hap më 14 shkurt 1903; që nga viti 1973 ai njihet zyrtarisht si ''teatro di tradizione''.<ref name="petruzzelli">{{cite web |title=Il teatro |url=https://www.fondazionepetruzzelli.it/en/il-teatro/ |publisher=Fondazione Teatro Petruzzelli |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Bari është një qytet universitar i rëndësishëm. [[Universiteti i Barit "Aldo Moro"|Universiteti i Barit ''Aldo Moro'']] u krijua me dekret të 9 tetorit 1924, mbi bazën e shkollave të mëparshme universitare të farmaceutikës dhe noterisë.<ref name="uniba" /> Në qytet ndodhet edhe [[Politekniku i Barit]], i themeluar në vitin 1990 dhe i konsideruar i vetmi politeknik i Italisë jugore.<ref name="poliba">{{cite web |title=Storia |url=https://www.poliba.it/it/ateneo/storia |publisher=Politecnico di Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Këto institucione, së bashku me konservatorin dhe akademitë e tjera, i japin Barit një profil të fortë arsimor dhe shkencor.<ref name="uniba" /><ref name="poliba" /> == Transporti == Bari është një nga nyjat kryesore të transportit në Adriatik. Porti i qytetit ka një rol qendror në lidhjet detare me Ballkanin dhe Mesdheun lindor.<ref name="portstats" /> Qyteti shërbehet nga ''Aeroporto di Bari-Karol Wojtyła'', pjesë e rrjetit të ''Aeroporti di Puglia''.<ref name="airport">{{cite web |title=Bari Airport |url=https://bari.airports.aeroportidipuglia.it/en/ |publisher=Aeroporti di Puglia |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Lidhja midis aeroportit dhe qytetit është forcuar edhe nga transporti hekurudhor: sipas Ferrotramviaria-s, që nga viti 2013 aeroporti lidhet drejtpërdrejt me [[Bari Centrale]] dhe me Barlettën; Trenitalia flet për 34 lidhje ditore dhe një kohë udhëtimi rreth 15 minutash drejt aeroportit.<ref name="ferrotram">{{cite web |title=A Aeroporto |url=https://www.ferrotramviaria.it/web/guest/a-aeroporto |publisher=Ferrotramviaria |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="trenitalia">{{cite web |title=Aeroporto Internazionale di Bari Palese "Karol Wojtyla" |url=https://www.trenitalia.com/it/regionale/collegamenti-regionale/aeroporto-internazionale-di-bari-palese-karol-wojtyla.html |publisher=Trenitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Stacioni qendror i qytetit, ''Bari Centrale'', është një nga pikat kryesore hekurudhore të rajonit dhe ka 18 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref name="rfi">{{cite web |title=Bari Centrale |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/bari-centrale.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti ka një rol të rëndësishëm në jetën qytetare të Barit. Komuna menaxhon një rrjet impiantesh sportive komunale dhe municipale, ndër të cilat spikat ''Stadio San Nicola''.<ref name="sportcomune">{{cite web |title=Impianti sportivi comunali e municipali |url=https://www.comune.bari.it/-/impianti-sportivi-comunali-e-municipali |publisher=Comune di Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Klubi më i njohur sportiv i qytetit është ''S.S.C. Bari'', që luan ndeshjet e veta në ''Stadio San Nicola''.<ref name="sscbari">{{cite web |title=SSC Bari - Sito ufficiale |url=https://www.sscalciobari.it/it/1/ |publisher=SSC Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="sscsan">{{cite web |title=Carta dei servizi |url=https://www.sscalciobari.it/it/page/119-carta-dei-servizi/ |publisher=SSC Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> ''Stadio San Nicola'', pronë e komunës, është impianti sportiv më i madh i qytetit dhe një nga simbolet urbane të Barit bashkëkohor.<ref name="sportcomune" /> == Feja dhe traditat qytetare == Identiteti fetar dhe qytetar i Barit lidhet ngushtë me figurën e [[Shën Nikolla|Shën Nikollës]]. Bazilika kushtuar atij është një qendër pelegrinazhi me rëndësi ndërkombëtare, si për besimtarët katolikë ashtu edhe për ata ortodoksë.<ref name="sannicola" /> Festimet kryesore të qytetit në nder të shenjtit zhvillohen në maj, veçanërisht rreth përkujtimit të translacionit të relikeve. Faqja zyrtare e bazilikës e lidh në mënyrë të drejtpërdrejtë festën me 9 majin, ndërsa Komuna e Barit organizon programin qytetar në ditët 7–9 maj.<ref name="traslazione">{{cite web |title=Festa della Traslazione di San Nicola - 9 maggio |url=https://www.basilicasannicola.it/info/272/festa-della-traslazione-di-san-nicola-9-maggio |publisher=Basilica Pontificia San Nicola |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="festacivica">{{cite web |title=Festa di San Nicola: i principali appuntamenti del sindaco nelle giornate del 7, 8 e 9 maggio |url=https://www.comune.bari.it/-/festa-di-san-nicola-i-principali-appuntamenti-del-sindaco-nelle-giornate-del-7-8-e-9-maggio |publisher=Comune di Bari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Pulia]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.bari.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Barit] * [https://www.uniba.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Barit] * [https://www.poliba.it/ Faqja zyrtare e Politeknikut të Barit] * [https://bari.airports.aeroportidipuglia.it/en/ Faqja zyrtare e aeroportit të Barit] [[Kategoria:Qytete në Itali]] h1bwbmeai0bpqp7av3owmyj3h9bwq5e 0 14818 2939808 2772814 2026-04-09T17:34:14Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2939808 wikitext text/x-wiki {{pa referenca}} [[Skeda:Beethoven.jpg|thumb|200px|Ludwig van Beethoven ([[1770]] - [[1827]]); Pikturë nga Joseph Karl Stieler, [[1820]]]] [[Skeda:Beethoven Signature.svg|thumb|200px|Firma e van Beethovenit]] '''''Ludwig van Beethoven''''' ([[Shqiptimi|sqt.]] ''Ludvig van Bethovën'') (u pagëzua më [[17 dhjetor]] [[1770]] në [[Bon]], [[Gjermani]] dhe vdiq më [[26 mars]] [[1827]] në [[Vjena|Vjenë]], [[Austria|Austri]].) ishte [[kompozitor]] i [[Epoka Klasike Gjermane|Epokës Klasike Gjermane]]. Ai ndryshe u quajt si "gjeniu i vogël" sepse mund të luante në piano pa e shikuar fare partition. == Prejardhja e emrit‌‌ == Nuk ka datë të saktë të ditëlindjes së tij por dihet se është pagëzuar me 17 dhjetor. Emri "Beethoven" rrjedh nga shekulli XVII në Holandë. Fjala holandeze “beet” do të thotë bahçe. Fjala tjetër “hoven” do të thotë kopsht, jo vetëm toka, por edhe ndërtesa në të. Disa nga kërkuesit për prejardhjen e tij, e cekin “Betuwe”-n si një vend ku kohë më parë një familje Gjermane kishte gjetur “një livadh të mirë”, ku fjala “bet” që do të thotë “më mirë” në holandisht është përdorur për ta përshkruar atë vend. Sidoqoftë, përdorimi i fjalës “van” që do të thotë “nga”, tregon se ky emër i referohet atij “livadhit të mirë” dhe që më vonë është shndërruar në “beetgarden”. Në shekullin XVI dhe XVII, ky vend është quajtur gjithashtu edhe si Piethoff, Betthoff dhe Biethof. == Jeta == === Fëmijëria === Beethoven-i filloi hapat e parë të muzikës nën përkujdesjen edukative të babait të tij. Talenti i tij ishte shfaqur mjaft herët dhe ai kishte mësuar aq sa për të interpretuar në moshën 7 vjeçare. Babai i tij, i cili gjithashtu ishte një muzikant, mundohej që Beethoven-in ta bënte një gjeni si Mozartin në moshën e tij fëmijërore. === 1779 - 1799 === Në vitin 1779 Beethoven-i u bë nxënës i Christian Gottlob Neefe, i cili i mësoi atij kompozimin. Beethoven-i shpejt mësoi të punojë me Neefe-në si asistent organist, së pari pa pagesë e pastaj edhe si i punësuar. [[Skeda:Beethoven_bust_statue_by_Hagen.jpg|thumb|left|223x223px|Ludwig van Beethoven]] Më 1787, Beethoven-i udhëtoi në [[Vjena|Vienë]] duke shpresuar se mund të studiojë me [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozartin]]. Disa thonë se ai interpretoi para Mozartit dhe i ka lënë përshtypje, por mësuesit e asaj kohe thonë se nuk është e vërtetë. Por pas 2 javësh në Vienë, ai merr vesh se e ëma është e sëmurë, kështu që detyrohet të kthehet në [[Boni|Bonn]]. Pas një kohe, nëna e tij vdes dhe babai i tij thellohet edhe më tepër në alkoolizëm. Si rezultat, ai detyrohet të përkujdeset për dy vëllezërit e tij më të vegjël dhe i kalon 5 vjetët e ardhshme në Bonn. Më vonë, më 1792 ai u kthye përsëri në Vienë. Ai nuk ju përkushtua menjëherë kompozimit. Vendosi të studionte dhe të ushtronte në piano. Duke punuar nën drejtimin e Jozef Hajdn-it ai arriti aq shumë sa që vendosi të ndjekë edhe orë mësimi për violinë. Paraqitja e tij e parë publike në Vienë ndodhi në vitin 1795, me koncertin e tij të parë në piano. Gjatë karrierës së tij, Beethoven-i më shumë i kushtoi rëndësi pianos solo, simfonive e më vonë edhe zhanreve të tjera.Kjo ishte sa i përket këtyre viteve === 1800 - 1827 === Rreth vitit 1801 Beethoven filloi te humbasë dëgjimin. Ai vuajti nga dëmtime të brendshme që ia vështirësuan atij dëgjimin e muzikës. Mendohet se njëri nga shkaktarët ishte uji i ftohtë në të cilin ai e vendoste kokën për të mos e zënë gjumi gjatë punës. Ai vdiq i varfër nga një sëmundje në veshka në vitin 1869. == Vepra == [[Skeda:Ludwig Van Beethoven star in Vienna pedestrian street.jpeg|parapamje|'Ylli' i Bethoven në trotuar në qendër të qytetit të Vienës]] Me ndihmën e elektorit, që ishte Princi në pushtet në atë kohë, Beethoveni shkoi përsëri në Vienë në 1792. Beethoveni nuk e paraqiti veten si kompozitor menjëherë, por iu përkushtua studimit dhe pianos. Ai po ashtu mori leksione në violinë nën mbikqyrjen e [[Jozef Hajdeni|Joseph Haydn]]. Beethoveni mori një reputacion si një profesionist duke luajtur në sallat e fisnikërisë ku shpesh luante veprat e Bach-ut. Me shkuarjen e Joseph Haydn në [[Anglia|Angli]] në vitin 1794, Beethoveni pritej që të shkonte në shtëpi, por ai qëndroi në Vienë që t’i vazhdonte mësimet e tij. Edhe pse bursës së tij i kishte kaluar afati, shumë fisnikë e dalluan talentin e tij dhe i dhanë ndihma financiare. Beethoveni e kishte paraqitjen e tij të parë para publikut të Vienës në vitin 1795 me koncertin e tij të dytë për piano. Gjatë fillimit të karrieres së tij ai më së shumti merrej me piano solo. Seria e tij e famshme e 32 soneteve për piano daton para vitit 1802 ku më e njohura është "Pathétique". Të gjithë muzikantët pajtohen se veprat e hershme të Beethoven-it ishin shumë te ngjashme me ato të Hayden dhe Mozartit. Rreth vitit 1801 Beethoven filloi ta humbiste dëgjimin. Ka histori që gjatë premierës se [[Simfonia nr. 9 e Beethovenit|Simfonisë së Nëntë]] i është dashur që të kthehej nga publiku që të shikonte apllauzin e tyre. Duke mos dëgjuar asgjë nga fund i vitit 1802 ai ra në depresion dhe tentoi të bënte vetvrasje. Ai la Vienen për nje qytet të vogël Austriak, Hailkengstand, ku vazhdoi të jetojë përmes artit të tij. Ai vazhdoi të kompozonte edhe pse gati nuk dëgjonte asgjë. Pas një tentimi të dështuar që të luante vetë vepren e tij Piano Concerto Nr.5 ‘Emperor’ ai nuk luajti më asnjëherë para publikut. Rreth vitit 1803 Beethoveni deklaroi “Nuk jam i kënaqur me punën time deri tani, duhet të ndjek një rrugë të re”. Hapin i tij të parë të madh e bëri me simfoninë “Eroica” në E flat e cila ishte shumë më e madhe se çdo vepër e asaj kohe. Edhe pse nuk u prit mirë nga kritika, vepra prapseprapë ishte e suksesshme. Në atë kohë Beethoveni shkroi Simfonitë nga 3 deri ne 8 gjithashtu sonatat Waldstein dhe Appassionata si dhe operen Fidelio dhe shume kompozime te tjera. Në vitin 1810 Beethoveni u nderua nga E.T.A. Hoffman si nje ndër tre kompozitorët e mëdhenj dhe e quajti Simfoninë e Pestë si veprën më të rëndësishme të kohës. Ne vitet e fundit te jetës se tij ai filloi te studionte veprat e Bachut dhe Hendelit se dhe shkroi Simfoninë e tij të Nëntë, ndoshta vepren më të mirë të tij. Në vitin 1811 Betoveni Ka ngrene nje tave kosi. == Shih edhe == * [[Simfonia nr. 9 e Beethovenit]] ==Referime== {{reflist}} [[Kategoria:Kompozitorë gjermanë]] [[Kategoria:Lindje 1770]] [[Kategoria:Vdekje 1827]] [[Kategoria:Gjermanë]] [[Kategoria:Njerëz nga Boni]] f4dkh0myphrjon19kp6bbdabcg5finl 0 16763 2939919 2939403 2026-04-10T08:47:48Z Shqiperia2000 65435 2939919 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Napoli | official_name = Comune di Napoli | native_name = Napoli | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/2/1 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = Napoli - Maschio Angioino - 202209302342 3.jpg | caption1 = Pamje panoramike e Napolit me [[Vezuvi]]n | image2 = Maschio Angioino frontale.jpg | caption2 = [[Castel Nuovo|Kalaja e Re]] | image3 = Piazza Plebiscito - panoramio.jpg | caption3 = [[Piazza del Plebiscito|Sheshi i Plebishitit]] | image4 = Museo Capodimonte Napoli facciata Sudovest.jpg | caption4 = [[Museu i Kapodimontes]] | image5 = Palazzo reale - panoramio (2).jpg | caption5 = [[Pallati Mbretëror i Napolit]] | image6 = Centro Direzionale di Napoli (cropped).jpg | caption6 = [[Centro Direzionale di Napoli]] }} | image_shield = Napoli-Stemma.svg | image_flag = Flag of Naples.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|40|50|0|N|14|15|0|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = Rajoni | subdivision_name1 = [[Kampania]] | subdivision_type2 = Qyteti metropolitan | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Napolit|Napoli]] (NA) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Gaetano Manfredi]] | elevation_m = 17 | area_total_km2 = 117.27 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Monthly Demographic Balance |url=https://demo.istat.it/app/?l=en&a=&i=D7B |publisher=ISTAT |language=en}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 909013 | population_demonym = napolitanë | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 80121–80147 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 081 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Gjenaro]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 19 shtator | website = {{URL|www.comune.napoli.it}} }} '''Firence''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Firenze'') është kryeqyteti i rajonit italian të Toskanës. Është qyteti më i populluar në Toskana, me 383,084 banorë në vitin 2013 dhe mbi 1,520,000 në zonën e tij metropolitane. Firence ishte një qendër e tregtisë dhe financës mesjetare evropiane dhe një nga qytetet më të pasura të asaj epoke. Ajo konsiderohet vendlindja e Rilindjes dhe quhet "Athina e Mesjetës". Një histori politike e turbullt përfshin periudhat e sundimit të familjes së fuqishme Medici dhe revolucione të shumta fetare dhe republikane. Nga viti 1865 deri në 1871 qyteti ishte kryeqyteti i Mbretërisë së sapo krijuar të Italisë. Dialekti fiorentin formon bazën e standardeve italiane dhe u bë gjuhë e kulturës në të gjithë Italinë për shkak të prestigjit të kryeveprave të [[Dante Aligieri|Dante Alighierit]], [[Françesko Petrarka|Petrarkut]], [[Xhovani Bokaço]], [[Nikolo Makiaveli]] dhe Francesco Guicciardini. Qyteti tërheq miliona turistë çdo vit, dhe Qendra Historike e Firences u shpall si një [[Vende të trashëgimisë botërore|Trashëgimisë Botërore]] nga [[UNESCO]] në vitin 1982. Qyteti është i njohur për kulturën e tij, artin e Rilindjes, arkitekturën dhe monumentet. Qyteti gjithashtu përmban muze të shumta dhe galeri arti, si Galeria e Uffizi dhe Palazzo Pitti, dhe ende ushtron një ndikim në fushat e artit, kulturës dhe politikës. Për shkak të trashëgimisë artistike dhe arkitektonike të Firences, ajo është renditur nga Forbes si një nga qytetet më të bukura në botë. Firence është një qytet i rëndësishëm në modën italiane, duke u renditur njëri nga 15 kryeqytetet e modes në botës. Për më tepër, ajo është një qendër e madhe kombëtare ekonomike, si dhe një qendër turistike dhe industriale. Mbas Milano-s, Firence eshtë qyteti i dytë me i zhvilluar në Itali dhe një nga me te zhvilluarit ne Evropë. == Historia == Firenca u themelua në vitin 59 p.e.s. nga [[Jul Çezari]] si koloni me emrin ''Florentia'', siç quhej perëndesha romake e luleve dhe rritjes së pemëve. Deri në shekullin XII. Firenca në mesjetë nuk kishte ndonjë rëndësi të veçantë, dukatet të rajonit qëndronin në [[Luka]] dhe [[Piza]]. Por në këtë shekull erdhi feudalizmi dhe qyteti filloi të zgjerohet dhe u bë autonom. Në shekullin XIV. dhe XV. Firenca lulëzoi dhe vendosi standardet në artin dhe kulturën [[Evropa|evropiane]]. U vendosën shumë artistë dhe dijetarë (për shembull [[Donatello]], [[Sandro Botticelli|Botticelli]]; më vonë [[Michelangelo Buonarroti]], [[Niccolò Machiavelli]], [[Leonardo da Vinci]] dhe [[Galileo Galilei]]). Zhvillohej epoka kulturohistorike e [[Rilindja|Rilindjes]]. Në kohën e njëjtë Firenca u bë qendër tregtare dhe financiare. Familja e pasur e [[Medici]] u ngrit në shekullin XV. dhe XVI. në një fuqi të madhe. Ato vazhduan ti promovojnë artet dhe shkencen dhe qeverisnin qytetin. Por rëndësia kulturore e Firencës zhdukej në shekullin XVII. Medicitë u bënë të vdekur dhe kur Franc I. Shtjefën, i shoqi i [[Maria Terezia|Maria Tereziës]] i ndoqi, Firenca u bë pronë e [[Dinastia Habsburg|habsburgëve]]. Vetëm në shekullin XIX. filloi një rimëkëmbje të re ekonomike. Firenca u bë objektivi i udhëtimeve arsimore. Por në vitin 1859 [[austriakë]]t e humbën qytetin kundër [[Franca|Francës]] dhe Mbretërisë Sardenjë-Pjemont. 1861 iu bashkangjit Firenca Italisë së bashkuar dhe u bë në vitin 1865 kryeqyteti i saj. U ndërtua një parlament i ri, por vetëm mbas gjashtë viteve Firenca e humbi rolin kyç në [[Roma|Romën]]. Në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] gjatë viteve 1943-1944 qyteti ishte i okupuar nga ushtria gjermane. Përmbytjet të Arnos në nëntor të viti 1966 shkatërruan thesare të shumta arti dhe kërkuan vdekjen e 34 njerëzve. == Gjeografia == Në Firence kalon lumi [[Arno]], i cili për banorët e saj ka pasur dy anë të medaljës. Ishte i rëndësishëm për furnizimin e njerëzve nga tregtia, por edhe sillte vuajtje e shkatërrim nga përmbytjet. Në veri të qytetit shtrihen [[Malet Apenine]], ndërsa në jug gjenden kodrat e buta të [[Chianti]]t ku prodhohen verërat të famshëm të Firencës. == Klima == Firence ka një klimë subtropikale të lagësht. Ka verë të nxehtë me reshje të lehta dhe dimra të freskëta dhe të thata. Në Firence mungon një erë mbizotëruese dhe temperaturat e verës janë më të larta se përgjatë bregdetit. Shiu në verë është konvekcionist, ndërsa reshjevet dominojnë në dimër. Dëbora është prezente pothuajse çdo fund vit, por shpesh nuk rezulton në akumulim. Temperatura më e lartë e regjistruar ështe 42.6 ° C (108.7 ° F) më 26 korrik 1983 dhe më e ulët ishte -23.2 ° C (-9.8 ° F) më 12 janar 1985. == Demografia == Në vitin 1200 qyteti kishte 50 mijë banorë. Deri në vitin 1300 popullsia e qytetit ishte 120,000, me 300,000 banorë të tjerë në Kontado. Mes viteve 1500 dhe 1650 popullsia ishte rreth 70,000. Që nga 31 tetori 2010, popullsia e qytetit është 370,702, ndërsa Eurostat vlerëson se 696,767 njerëz jetojnë në zonën urbane të Firences. Zona Metropolitane e Firences, Prato dhe Pistoia, e përbërë në vitin 2000 në një sipërfaqe prej rreth 4.800 kilometra katrorë, është shtëpia e 1.5 milionë banorëve. Brenda Firences 46.8% e popullsisë ishte mashkull në vitin 2007 dhe 53.2% ishin femra. Të miturit (fëmijët e moshës 18 vjeç e më pak) arritën në 14.10 përqind të popullsisë në krahasim me pensionistët, të cilët ishin 25.95 përqind. Kjo krahasohet me mesataren italiane prej 18.06 përqind (të miturit) dhe 19.94 përqind (pensionistë). Mosha mesatare e banorëve të Firences është 49 në krahasim me mesataren italiane 42. Në pesë vitet në mes të viteve 2002 dhe 2007, popullsia e Firences u rrit me 3.22 për qind, ndërsa Italia në tërësi u rrit 3.56 për qind. Shkalla e lindjeve të Firences është 7.66 lindje për 1,000 banorë krahasuar me mesataren italiane prej 9.45 lindjeve. Që nga viti 2009, 87.46% e popullsisë ishte italiane. Rreth 6,000 kinezë jetojnë në qytet. Grupe tjera të imigrantëve erdhen nga vende të tjera evropiane (kryesisht rumunë dhe shqiptarë): 3.52%, Azia Lindore (kryesisht kineze dhe filipinase): 2.17%, Amerika: 1.41% dhe Afrika e Veriut (kryesisht marokene): 0.9%. == Ekonomia == Turizmi është sektori më i rëndësishmi nga të gjitha industritë dhe shumica e ekonomisë fiorentine mbështetet në paratë e gjeneruara nga të ardhurit ndërkombëtarë dhe studentët që studiojnë në qytet. Vlera turizmi në qytet arriti në 62.5 miliardë euro në vitin 2015 dhe numri i vizitorëve është rritur me 5.5% nga viti i kaluar. Në vitin 2013, Firence u rendit si qyteti i dytë më i mirë në botë nga Condé Nast Traveler. Megjithatë, prodhimi dhe tregtia ende mbesin shumë të rëndësishme. Firence është edhe qyteti më i pasur në Itali për sa i përket të ardhurave mesatare të punëtorëve, me një shifër prej 23,265 € (të ardhurat e përgjithshme të qytetit janë 6,531,204,473 €), që vijnë pas Mantovës, duke e tejkaluar Bolzanon. === Industria, tregtia dhe shërbimet === Firence është një qendër e madhe prodhimi dhe tregtie në Itali, ku komplekset industriale fiorentin në periferi prodhojnë të gjitha llojet e mallrave, nga mobiljet, mallrat e gomës, kimikatet dhe ushqimi. Megjithatë, prodhimet tradicionale dhe lokale, siç janë antikët, punimet artizanale, qelqe, lëkurëza, riprodhimet e artit, stoli, suvenire, përpunimi i metaleve dhe hekuri, këpucë, aksesorë dhe rroba të modës, gjithashtu dominojnë një sektor të ekonomisë së Firences. Të ardhurat e qytetit mbështetet pjesërisht në shërbimet dhe interesat komerciale dhe kulturore, si panaire vjetore, prodhime teatrale dhe lirike, ekspozita arti, festivale dhe shfaqje modës, si Calcio Fiorentino. Industria dhe makineritë e rënda gjithashtu marrin pjesë në sigurimin e të ardhurave. Në Nuovo Pignone, fabrika të shumta janë të pranishme kurse bizneset e vogla dhe të mesme janë dominante. Rrethet dhe zonat industriale Florence-Prato-Pistoia u njohën si "Italia e tretë" në vitet 1990, për shkak të eksporteve të mallrave dhe automobilave me cilësi të lartë (sidomos Vespa) dhe prosperitetit dhe produktivitetit të sipërmarrësve fiorentin. Disa nga këto industri madje rivalizuan rrethet tradicionale industriale në Emilia-Romagna dhe Veneto, për shkak të fitimeve dhe produktivitetit të lartë. Në tremujorin e katërt të vitit 2015, prodhimi u rrit me 2.4% dhe eksportet u rritën me 7.2%. Sektorët kryesorë përfshinin inxhinieri mekanike, modë, farmaceutikë, ushqim dhe verë. Gjatë vitit 2015, kontratat e punësimit të përhershëm u rritën me 48.8 për qind, të nxitura nga pushimet tatimore në mbarë vendin. == Turizmi == Turizmi është industria më e rëndësishme në Firenzen qendrore. Prej prillit deri në tetor, turistët janë më të shumtë se popullsia lokale. Biletat në muzetë e Uffizi dhe Accademia janë shitur rregullisht dhe grupe të mëdha mbushin bazilikat e Santa Croce dhe Santa Maria Novella. Biletat për Uffizi dhe Accademia mund të blihen online para vizitës. Në vitin 2010, lexuesit e revistës Travel + Leisure renditën qytetin si destinacionin e tyre të tretë të preferuar turistik. Në vitin 2015, lexuesit e Condé Nast Travel votuan Firence si qytetin më të mirë në Evropë. Studimet nga Euromonitor International kanë arritur në përfundimin se turizmi kulturor dhe i orientuar drejt historisë po gjeneron një rritje të konsiderueshme të shpenzimeve në të gjithë Evropën. Besohet se Firence ka përqendrimin më të madh të artit (në proporcion me përmasat e saj) në botë. Kështu, turizmi kulturor është veçanërisht i fortë, me muze të njohur botërisht si Uffizi që ka shitur më shumë se 1.93 milionë bileta në 2014. Objektet e qendrës në qytet u ristrukturuan gjatë viteve 1990 dhe organizuan ekspozita, konferenca, takime, forume sociale, koncerte dhe evenimente të tjera gjatë gjithë vitit. Në 2016, Firence kishte 20.588 dhoma hoteli në 570 objekte. Vizitorët ndërkombëtarë përdorin 75% të dhomave ku rreth 18% e tyre ishin nga SHBA. Në vitin 2014, qyteti kishte 8.5 milionë "qëndrime" gjatë natës. Një raport Euromonitor tregon se në vitin 2015 qyteti u rendit i 36 nga vendet më të vizituar në botë, me mbi 4.95 milionë të ardhur për vitin. Turizmi sjell të ardhura në Firence, por krijon probleme të caktuara. Ponte Vecchio, Tregu San Lorenzo dhe Santa Maria Novella janë të rrënuar nga xhepat. Provinca e Firences merr përafërsisht 13 milionë vizitorë në vit, dhe në disa sezona, mund të çojnë në mbingarkesë të vendeve të njohura. Kryebashkiaku Dario Nardella është veçanërisht i shqetësuar për vizitorët që vijnë me autobusë, qëndrojnë vetëm disa orë, shpenzojnë pak para, dhe kontribuojnë dukshëm në mbipopullimin. "Asnjë vizitë në muze, vetëm një foto nga sheshi, kthehen me autobus dhe pastaj vazhdojn në Venecia ... Ne nuk duam turistë si kta," tha ai. Disa turistë nuk respektojnë trashëgiminë kulturore të qytetit, sipas Nardella. Në qershor të vitit 2017, ai krijoi një program të spërkatjeve të hapave të kishës me ujë, për të parandaluar që turistët të përdorin zona të tilla si spote pikniku. Ndërsa vlerëson përfitimet e turizmit, ku ka pasur "një rritje midis atyre që ulen në rreth kishash, hanë ushqimin e tyre dhe lënë mbeturina të shpërndara ", shpjegoi ai. Për të rritur shitjen e ushqimeve tradicionale, kryebashkiaku kishte prezantuar legjislacionin (miratuar në vitin 2016) që kërkon që restorantet të përdorin produktet tipike toskan dhe të refuzojnë kërkesën e McDonald për të hapur një lokacion në Piazza del Duomo. === Prodhimi i ushqimit dhe verës === Ushqimi dhe vera kanë qenë prej kohësh një element i rëndësishëm i ekonomisë. Rajoni i Chianti është në jug të qytetit, dhe rrushi i saj Sangiovese figuron dukshëm jo vetëm në verërat e saj Chianti Classico, por edhe me shumë në Supertuscan të zhvilluar së fundmi. Brenda 32 km (20 mi) në perëndim është zona Carmignano, gjithashtu shtëpi me sangiovese. Rrethi i famshëm i Chianti Rufina, gjeografikisht dhe historikisht i ndarë nga rajoni kryesor i Chianti, është gjithashtu pak kilometra në lindje të Firences. Kohët e fundit, rajoni Bolgheri (rreth 150 km (93 mi) në jugperëndim të Firences) është bërë i famshëm për "Reds Super toskan" si Sassicaia dhe Ornellaia. == Sporti == Në futbollin e shoqatës, Firence përfaqësohet nga [[ACF Fiorentina]], e cila luan në Serie A, ligën e lartë të sistemit të ligës italiane. AFC Fiorentina ka fituar dy Kampionate italiane që nga formimi i tyre në 1926. Ata luajnë lojrat e tyre në Stadio Artemio Franchi(47.282 ulëse). Skuadra e femrave e ACF Fiorentina ka fituar kampionatin italian të futbollit italian të sezonit 2016-17. Qyteti është shtëpia e Coverciano, vendi kryesor i trajnimit të ekipit kombëtar italian dhe departamenti teknik të Federatës Italiane të Futbollit. Firence u zgjodh për të organizuar Kampionatin Botëror të Çiklizmit në UCI 2013. Që nga viti 2017 Firence është e përfaqësuar edhe në Eccellenza, shtresën e lartë të sistemit të ligës së bashkimit të rugby në Itali, nga I Medicei, i cili është një klub i themeluar në vitin 2015 me bashkimin e skuadrave të mëdhenj të I Cavalieri (Prato) dhe Firenze Rugby 1931. I Medicei fitoi kampionatin e Serie A në 2016-17 dhe u promovua në Eccellenza për sezonin 2017-18. Rari Nantes Florentia është një klub i suksesshëm në Firence; të dy skuadrat e tij meshkuj dhe femra kanë fituar disa kampionate italiane dhe skuadra femërore ka edhe tituj evropianë. == Arti == Cimabue dhe Giotto, etërit e pikturës italiane, jetonin në Firence, si dhe Arnolfo dhe Andrea Pisano, rinovues të arkitekturës dhe skulpturës. Brunelleschi, Donatello dhe Masaccio, paraardhësit e Rilindjes, Ghiberti dhe Della Robbias, Filippo Lippi dhe Angelico; Botticelli, Paolo Uccello dhe gjeniu universal i Leonardo da Vinçit dhe Michelangelo. Veprat e tyre, së bashku me ato të shumë gjeneratave të tjera artistike, janë mbledhur në disa muze të qytetit: Galeria Uffizi, Galeria Palatina me pikturat e "Epokave të Artë", Bargello me skulpturat e Rilindjes, muzeu i San Marco me veprat e Fra Angelico, Akademia, kapelat e Medicis, Shtëpia Buonarroti me skulpturat e Michelangelo, muzeumet e mëposhtme: Bardini, Horne, Stibbert, Romano, Corsini, Galeria e Artit Modern , Museo dell'Opera del Duomo, muzeu i Silverware dhe muzeu i gurëve të çmuar. Disa firma janë të vendosura në Firence: Baptisteri i Firences me mozaikë; Katedralja me skulpturat e saj, kishat mesjetare me bende me afreske; publike dhe private: Palazzo Vecchio, Palazzo Pitti, Palazzo Medici Riccardi, Palazzo Davanzati; manastire, kolona, ​​refectories; "Certosa". Në muzeun arkeologjik përfshihen dokumentet e qytetërimit etrusk. Katedralja, e kryesuar nga kupola e Brunelleschi, dominon horizontin fiorentine. Florentines vendosën të fillojnë ndërtimin e saj - në fund të shekullit të 13-të, pa një dizajn për kupolën. Projekti i propozuar nga Brunelleschi në shekullin e 14 ishte më i madhi ndonjëherë i ndërtuar në atë kohë dhe kupola e parë e madhe e ndërtuar në Evropë që nga dy kupat e mëdha të kohës romake - Panteoni në Romë dhe Hagia Sophia në Kostandinopojë. Kupola e Santa Maria del Fiore mbetet ndërtimi më i madh i tullave të këtij lloji në botë. Përpara saj është Baptisteri mesjetar. Dy ndërtesat përfshijnë në dekorimin e tyre tranzicionin nga Mesjeta në Rilindje. Në vitet e fundit, pjesa më e madhe e veprave të rëndësishme të artit nga të dy ndërtesat - dhe nga Campanile pranë Giotto-së, janë hequr dhe zëvendësuar me kopje. Origjinalet tani janë vendosur në Muzeun e Operës së Duomo, në lindje të Katedrales. Firence ka një numër të madh kishash të mbushura me art, si San Miniato al Monte, San Lorenzo, Santa Maria Novella, Santa Trinita, Santa Maria del Carmine, Santa Croce, Santo Spirito, Annunziata, Ognissanti dhe shumë të tjera. == Muzika == Firence u bë një qendër muzikore gjatë Mesjetës dhe muzika dhe artet interpretuese mbeten një pjesë e rëndësishme e kulturës së saj. Rritja e qyteteve të Italisë Veriore në vitet 1500 ka kontribuar në ngritjen e saj. Gjatë Rilindjes, në qytet ishin katër lloje të patronazhit muzikor në lidhje me muzikën e shenjtë dhe sekulare: shteti, korporata, kisha dhe private. Ishte këtu që Camerata fiorentin u mblodh në mes të shekullit të 16 dhe eksperimentoi me vendosjen e mitologjisë greke në muzikë dhe vendosjen e rezultatit - me fjalë të tjera, operat e para, duke vendosur rrotat në lëvizje jo vetëm për zhvillimin e mëtejshëm por për zhvillime të mëvonshme të formave të veçanta "klasike" të tilla si simfoni dhe koncerte. Pas vitit 1600, tendencat italiane mbizotëruan në të gjithë Evropën, deri në vitin 1750 ishte gjuha kryesore muzikore. Zhanri i Madrigal, i lindur në Itali, fitoi popullaritet në Britani dhe gjetkë. Disa qytete italiane ishin "më të mëdha në hartën muzikore se madhësia e tyre reale për pushtetin e sugjeruar. Firence, dikur ishte një qytet i tillë që përjetoi një periudhë fantastike në fillim të shekullit të shtatëmbëdhjetë të inovacionit muzikor-teatror, ​​duke përfshirë fillimin dhe lulëzimin e operës. Opera u shpik në Firence në fund të shekullit të 16-të, kur Dafneja e Jacobo Peri-it ishte në stilin e monodisë. Opera përhapet nga Firence në të gjithë Italinë dhe përfundimisht në Evropë. Muzika Vokale në vendosjen e korit po merrte gjithashtu identitet të ri në këtë kohë. Në fillim të shekullit të 17-të, u krijuan dy praktika për të shkruar muzikë, njëra praktikë e parë ose Stile Antico / Prima Prattica, tjetra Stile Moderno / Secondo Prattica. Stili Antico ishte më i përhapur në Evropën Veriore dhe Stile Moderno u praktikua më shumë nga Kompozitorët Italianë të kohës. Kompozitorët dhe muzikantët që kanë jetuar në Firence përfshijnë Piero Strozzi (1550 - pas 1608), Giulio Caccini (1551-1618) dhe Mike Francis (1961-2009). Libri i Giulio Caccinit, Le Nuove Musiche, ishte i rëndësishëm në instruksionin teknik të praktikave të performancës në atë kohë. [74] Libri specifikonte një term të ri, në përdorim nga vitet 1630, i quajtur monodi i cili tregonte kombinimin e zërit dhe basso continuo dhe nënkuptonte një praktikë të deklarimit të tekstit në një mënyrë lirike, por në mënyrë të ngjashme. Kjo do të ndodhte ndërkohë që një instrument, zakonisht një lloj tastiere si klaviçori, luajti dhe mbajti akorde ndërsa këngëtari këndonte. == Monumentet historike == Qyteti i vjetër i Firencës pasqyron performanca të squara të qytetit në fushën e arkitekturës. Këtu u ngritën ndërtime të shumta nga koha e Rilindjes së herët deri në qeverisjen e Medici në shekujt të XV. dhe XVI., të cilat tregojnë rëndësinë ekonomike dhe kulturore të fortë të qytetit për atë kohë. Këto ndërtime u promovuan nga bankierët dhe tregtarët të qytetit të asaj kohe. Arkitektura fjorentine është specifikisht e karakterizuar nga parimet të arkitekturës rilindore të shekullit të XV., të cilat fituan rëndësi në qytetet. Në vitin 1982 qyteti i vjetër i Firencës u bë trashëgim botëror i [[UNESCO]]-së. === Sheshe, rrugë dhe ura === ==== Piazza della Signoria ==== Qendra e qytetit të vjetër është ''Piazza della Signoria'' (''Sheshi i zotërisë''). Në këtë vend para [[Palazzo Vecchio]] fillimisht u ngrit statuja e Davidit nga [[Michelangelo Buonarroti]], e cila u zhvendos nga një kopje në ''Accademia delle Arti del Disegno''. ==== Ponte Vecchio ==== [[File:View_of_Ancient_Florence_by_Fabio_Borbottoni_1820-1902_(3).jpg|Fabio Borbottoni (1820-1902), Ponte Vecchio|thumb]] E vetmja urë që mbijetoi në Luftën e Dytë Botërore është ''Ponte Vecchio'' (''Ura e Vjetër''). E ndërtuar për herë të parë nga [[Etruskët]] ura lidh ''Galleria degli Uffizi'' me pallatin e Mediceve. Sipër urës në anët e saj gjenden sot bizhuteri të shumta. === Kisha === Qendra e kishave fjorentine është katedralja romako-gotike ''Santa Maria del Fiore'' me kupolën e famshme të [[Filippo Brunelleschi]]. Kompleksit katedral i ngjitet në jug kambanarja e [[Giotto di Bondone]] dhe në perëndim pagëzimorja e ''San Giovanni''. === Pallate === ''Palazzo Pitti'' mban sot në brendësinë e saj koleksionin privat të familjës Medici dhe gjendet në front të ''Piazza della Signoria'' në anën tjetër të Arnos. Ngjitur me pallatit janë kopshtet ''Boboli'' me skulptura të shumta. === Muze === ''Galleria degli Uffizi'' në mesjetë përdorej si ndërtesë administrative e Dukatit të madh të [[Toskana|Toskanës]] dhe përmban koleksionin më të famshëm në botë në artin klasik, sidomos në pikturimin italian. Galeria gjendet pranë ''Piazza della Signoria''. == Personazhe nga Firenca == * [[Dante Alighieri]] (1265-1321), poet * [[Donatello]] (1386-1466), skulptor * [[Sandro Botticelli]] (1445-1510), piktor dhe illustrator * [[Amerigo Vespucci]] (1451-1512), tregtar, detar, navigator dhe zbulues * [[Niccolò Machiavelli]] (1469-1527), diplomat, filozof, historian dhe poet * [[Michelangelo Buonarroti]] (1475-1564), skulptor, piktor, arkitekt dhe poet * [[Matteo Renzi]] (1975), politikan == Panorama == [[Skeda:View of Florence from Piazzale Michelangelo.jpg|1000px|center|thumb|Panoramë e Firencës nga ''Piazzale Michelangelo'']] == Fotogaleria == <gallery> Skeda:Luftbild Firenze 02 (RaBoe).jpg|Firenca nga avioni Skeda:File- Facade of the cathedral is Florence.jpg|Fasada e katedrales ''Santa Maria del Fiore'' Skeda:CampanileGiotto-01.jpg|Kambanarja e Giotto Skeda:David von Michelangelo.jpg|Davidi i Michelangelo Skeda:Firenze.PalVecchio.Uffizi02.JPG|''Galleria degli Uffizi'' dhe në fund ''Palazzo Vecchio'' Skeda:Firenze.Baptistry06.JPG|Pagëzorja e ''San Giovanni'' Skeda:Cupola di santa maria del fiore dal campanile di giotto, 02.JPG|Kupola e katedrales së madhe Skeda:Ponte Vecchio 001.jpg|''Ponte Vecchio'' Skeda:Firenze Panorama 13.jpg|Panoramë nga kupola e katedrales së madhe Skeda:Boboli, prato di ganimede.JPG|Kopshti ''Boboli'' Skeda:Santa Maria del Fiore - 0968.jpg|Katedralja ''Santa Maria del Fiore'' Skeda:Palazzo vecchio 11.JPG|''Palazzo Vecchio'' Skeda:Piazza della Signoria 52.JPG|''Piazza della Signoria'' Skeda:Palazzo Pitti Gartenfassade Florenz.jpg|''Palazzo Pitti'', fasada nga kopshti </gallery> == Referimet == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Commonscat|Firenze|Firenca}} * [https://web.archive.org/web/20080105140125/http://www.comune.fi.it/home.htm Faqja zyrtare e qytetit] (italisht dhe anglisht) * [https://web.archive.org/web/20130606102117/http://de.firenze-online.com/ Informata për turistë] (anglisht, italisht, spanjisht, frëngjisht, gjermanisht) * [http://www.florentinermuseen.com/ Muzetë të Firencës] (gjermanisht) * [http://www.italyguides.it/us/florence/florence_italy.htm Udhëtime virtuale nëpër Firencë] (anglisht) [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Firence]] 1sgzk96kv7t3jtnp9g2nb4dwjvyxlgo 2939920 2939919 2026-04-10T08:48:45Z Shqiperia2000 65435 U kthye versioni 2939919 i bërë nga [[Special:Contributions/Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[User talk:Shqiperia2000|diskutimet]]) 2939920 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Firence | official_name = Comune di Firenze | native_name = Firenze | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = FirenzeDec092023 01.jpg | caption1 = Firence nga [[Piazzale Michelangelo]] | image2 = Palazzo Pitti nel tardo pomeriggio.jpg | caption2 = [[Palazzo Pitti]] | image3 = Basílica de la Santa Cruz, Florencia, Italia, 2022-09-18, DD 95.jpg | caption3 = [[Santa Croce, Florence|Santa Croce]] | image4 = Uffizi Gallery, Florence.jpg | caption4 = [[Uffizi|Galeria Uffizi]] | image5 = Palacio Viejo, Florencia, Italia, 2022-09-18, DD 236-238 HDR.jpg | caption5 = [[Palazzo Vecchio]] | image6 = Catedral, Florencia, Italia, 2022-09-19, DD 91.jpg | caption6 = [[Katedralja e Firences]] | image7 = Panorama of the Ponte Vecchio in Florence, Italy.jpg | caption7 = [[Ponte Vecchio]] }} | image_shield = FlorenceCoA.svg | image_flag = Flag of Florence.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|43|46|17|N|11|15|15|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = Rajoni | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = Qyteti metropolit | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Firences|Firence]] (FI) | leader_party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | leader_title = Kryetarja | leader_name = [[Sara Funaro]] | elevation_m = 50 | area_total_km2 = 102.32 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Monthly Demographic Balance |url=https://demo.istat.it/app/?l=en&a=&i=D7B |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]] |language=en}}</ref> | population_as_of = 2025 | population_total = 362353 | population_demonym = firentin (m.), firentine (f.) | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 50121–50145 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 055 | blank_name_sec1 = Shenjt mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Gjon Pagëzori]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 24 qershor | website = {{URL|www.comune.firenze.it}} }} '''Firence''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Firenze'') është kryeqyteti i rajonit italian të Toskanës. Është qyteti më i populluar në Toskana, me 383,084 banorë në vitin 2013 dhe mbi 1,520,000 në zonën e tij metropolitane. Firence ishte një qendër e tregtisë dhe financës mesjetare evropiane dhe një nga qytetet më të pasura të asaj epoke. Ajo konsiderohet vendlindja e Rilindjes dhe quhet "Athina e Mesjetës". Një histori politike e turbullt përfshin periudhat e sundimit të familjes së fuqishme Medici dhe revolucione të shumta fetare dhe republikane. Nga viti 1865 deri në 1871 qyteti ishte kryeqyteti i Mbretërisë së sapo krijuar të Italisë. Dialekti fiorentin formon bazën e standardeve italiane dhe u bë gjuhë e kulturës në të gjithë Italinë për shkak të prestigjit të kryeveprave të [[Dante Aligieri|Dante Alighierit]], [[Françesko Petrarka|Petrarkut]], [[Xhovani Bokaço]], [[Nikolo Makiaveli]] dhe Francesco Guicciardini. Qyteti tërheq miliona turistë çdo vit, dhe Qendra Historike e Firences u shpall si një [[Vende të trashëgimisë botërore|Trashëgimisë Botërore]] nga [[UNESCO]] në vitin 1982. Qyteti është i njohur për kulturën e tij, artin e Rilindjes, arkitekturën dhe monumentet. Qyteti gjithashtu përmban muze të shumta dhe galeri arti, si Galeria e Uffizi dhe Palazzo Pitti, dhe ende ushtron një ndikim në fushat e artit, kulturës dhe politikës. Për shkak të trashëgimisë artistike dhe arkitektonike të Firences, ajo është renditur nga Forbes si një nga qytetet më të bukura në botë. Firence është një qytet i rëndësishëm në modën italiane, duke u renditur njëri nga 15 kryeqytetet e modes në botës. Për më tepër, ajo është një qendër e madhe kombëtare ekonomike, si dhe një qendër turistike dhe industriale. Mbas Milano-s, Firence eshtë qyteti i dytë me i zhvilluar në Itali dhe një nga me te zhvilluarit ne Evropë. == Historia == Firenca u themelua në vitin 59 p.e.s. nga [[Jul Çezari]] si koloni me emrin ''Florentia'', siç quhej perëndesha romake e luleve dhe rritjes së pemëve. Deri në shekullin XII. Firenca në mesjetë nuk kishte ndonjë rëndësi të veçantë, dukatet të rajonit qëndronin në [[Luka]] dhe [[Piza]]. Por në këtë shekull erdhi feudalizmi dhe qyteti filloi të zgjerohet dhe u bë autonom. Në shekullin XIV. dhe XV. Firenca lulëzoi dhe vendosi standardet në artin dhe kulturën [[Evropa|evropiane]]. U vendosën shumë artistë dhe dijetarë (për shembull [[Donatello]], [[Sandro Botticelli|Botticelli]]; më vonë [[Michelangelo Buonarroti]], [[Niccolò Machiavelli]], [[Leonardo da Vinci]] dhe [[Galileo Galilei]]). Zhvillohej epoka kulturohistorike e [[Rilindja|Rilindjes]]. Në kohën e njëjtë Firenca u bë qendër tregtare dhe financiare. Familja e pasur e [[Medici]] u ngrit në shekullin XV. dhe XVI. në një fuqi të madhe. Ato vazhduan ti promovojnë artet dhe shkencen dhe qeverisnin qytetin. Por rëndësia kulturore e Firencës zhdukej në shekullin XVII. Medicitë u bënë të vdekur dhe kur Franc I. Shtjefën, i shoqi i [[Maria Terezia|Maria Tereziës]] i ndoqi, Firenca u bë pronë e [[Dinastia Habsburg|habsburgëve]]. Vetëm në shekullin XIX. filloi një rimëkëmbje të re ekonomike. Firenca u bë objektivi i udhëtimeve arsimore. Por në vitin 1859 [[austriakë]]t e humbën qytetin kundër [[Franca|Francës]] dhe Mbretërisë Sardenjë-Pjemont. 1861 iu bashkangjit Firenca Italisë së bashkuar dhe u bë në vitin 1865 kryeqyteti i saj. U ndërtua një parlament i ri, por vetëm mbas gjashtë viteve Firenca e humbi rolin kyç në [[Roma|Romën]]. Në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] gjatë viteve 1943-1944 qyteti ishte i okupuar nga ushtria gjermane. Përmbytjet të Arnos në nëntor të viti 1966 shkatërruan thesare të shumta arti dhe kërkuan vdekjen e 34 njerëzve. == Gjeografia == Në Firence kalon lumi [[Arno]], i cili për banorët e saj ka pasur dy anë të medaljës. Ishte i rëndësishëm për furnizimin e njerëzve nga tregtia, por edhe sillte vuajtje e shkatërrim nga përmbytjet. Në veri të qytetit shtrihen [[Malet Apenine]], ndërsa në jug gjenden kodrat e buta të [[Chianti]]t ku prodhohen verërat të famshëm të Firencës. == Klima == Firence ka një klimë subtropikale të lagësht. Ka verë të nxehtë me reshje të lehta dhe dimra të freskëta dhe të thata. Në Firence mungon një erë mbizotëruese dhe temperaturat e verës janë më të larta se përgjatë bregdetit. Shiu në verë është konvekcionist, ndërsa reshjevet dominojnë në dimër. Dëbora është prezente pothuajse çdo fund vit, por shpesh nuk rezulton në akumulim. Temperatura më e lartë e regjistruar ështe 42.6 ° C (108.7 ° F) më 26 korrik 1983 dhe më e ulët ishte -23.2 ° C (-9.8 ° F) më 12 janar 1985. == Demografia == Në vitin 1200 qyteti kishte 50 mijë banorë. Deri në vitin 1300 popullsia e qytetit ishte 120,000, me 300,000 banorë të tjerë në Kontado. Mes viteve 1500 dhe 1650 popullsia ishte rreth 70,000. Që nga 31 tetori 2010, popullsia e qytetit është 370,702, ndërsa Eurostat vlerëson se 696,767 njerëz jetojnë në zonën urbane të Firences. Zona Metropolitane e Firences, Prato dhe Pistoia, e përbërë në vitin 2000 në një sipërfaqe prej rreth 4.800 kilometra katrorë, është shtëpia e 1.5 milionë banorëve. Brenda Firences 46.8% e popullsisë ishte mashkull në vitin 2007 dhe 53.2% ishin femra. Të miturit (fëmijët e moshës 18 vjeç e më pak) arritën në 14.10 përqind të popullsisë në krahasim me pensionistët, të cilët ishin 25.95 përqind. Kjo krahasohet me mesataren italiane prej 18.06 përqind (të miturit) dhe 19.94 përqind (pensionistë). Mosha mesatare e banorëve të Firences është 49 në krahasim me mesataren italiane 42. Në pesë vitet në mes të viteve 2002 dhe 2007, popullsia e Firences u rrit me 3.22 për qind, ndërsa Italia në tërësi u rrit 3.56 për qind. Shkalla e lindjeve të Firences është 7.66 lindje për 1,000 banorë krahasuar me mesataren italiane prej 9.45 lindjeve. Që nga viti 2009, 87.46% e popullsisë ishte italiane. Rreth 6,000 kinezë jetojnë në qytet. Grupe tjera të imigrantëve erdhen nga vende të tjera evropiane (kryesisht rumunë dhe shqiptarë): 3.52%, Azia Lindore (kryesisht kineze dhe filipinase): 2.17%, Amerika: 1.41% dhe Afrika e Veriut (kryesisht marokene): 0.9%. == Ekonomia == Turizmi është sektori më i rëndësishmi nga të gjitha industritë dhe shumica e ekonomisë fiorentine mbështetet në paratë e gjeneruara nga të ardhurit ndërkombëtarë dhe studentët që studiojnë në qytet. Vlera turizmi në qytet arriti në 62.5 miliardë euro në vitin 2015 dhe numri i vizitorëve është rritur me 5.5% nga viti i kaluar. Në vitin 2013, Firence u rendit si qyteti i dytë më i mirë në botë nga Condé Nast Traveler. Megjithatë, prodhimi dhe tregtia ende mbesin shumë të rëndësishme. Firence është edhe qyteti më i pasur në Itali për sa i përket të ardhurave mesatare të punëtorëve, me një shifër prej 23,265 € (të ardhurat e përgjithshme të qytetit janë 6,531,204,473 €), që vijnë pas Mantovës, duke e tejkaluar Bolzanon. === Industria, tregtia dhe shërbimet === Firence është një qendër e madhe prodhimi dhe tregtie në Itali, ku komplekset industriale fiorentin në periferi prodhojnë të gjitha llojet e mallrave, nga mobiljet, mallrat e gomës, kimikatet dhe ushqimi. Megjithatë, prodhimet tradicionale dhe lokale, siç janë antikët, punimet artizanale, qelqe, lëkurëza, riprodhimet e artit, stoli, suvenire, përpunimi i metaleve dhe hekuri, këpucë, aksesorë dhe rroba të modës, gjithashtu dominojnë një sektor të ekonomisë së Firences. Të ardhurat e qytetit mbështetet pjesërisht në shërbimet dhe interesat komerciale dhe kulturore, si panaire vjetore, prodhime teatrale dhe lirike, ekspozita arti, festivale dhe shfaqje modës, si Calcio Fiorentino. Industria dhe makineritë e rënda gjithashtu marrin pjesë në sigurimin e të ardhurave. Në Nuovo Pignone, fabrika të shumta janë të pranishme kurse bizneset e vogla dhe të mesme janë dominante. Rrethet dhe zonat industriale Florence-Prato-Pistoia u njohën si "Italia e tretë" në vitet 1990, për shkak të eksporteve të mallrave dhe automobilave me cilësi të lartë (sidomos Vespa) dhe prosperitetit dhe produktivitetit të sipërmarrësve fiorentin. Disa nga këto industri madje rivalizuan rrethet tradicionale industriale në Emilia-Romagna dhe Veneto, për shkak të fitimeve dhe produktivitetit të lartë. Në tremujorin e katërt të vitit 2015, prodhimi u rrit me 2.4% dhe eksportet u rritën me 7.2%. Sektorët kryesorë përfshinin inxhinieri mekanike, modë, farmaceutikë, ushqim dhe verë. Gjatë vitit 2015, kontratat e punësimit të përhershëm u rritën me 48.8 për qind, të nxitura nga pushimet tatimore në mbarë vendin. == Turizmi == Turizmi është industria më e rëndësishme në Firenzen qendrore. Prej prillit deri në tetor, turistët janë më të shumtë se popullsia lokale. Biletat në muzetë e Uffizi dhe Accademia janë shitur rregullisht dhe grupe të mëdha mbushin bazilikat e Santa Croce dhe Santa Maria Novella. Biletat për Uffizi dhe Accademia mund të blihen online para vizitës. Në vitin 2010, lexuesit e revistës Travel + Leisure renditën qytetin si destinacionin e tyre të tretë të preferuar turistik. Në vitin 2015, lexuesit e Condé Nast Travel votuan Firence si qytetin më të mirë në Evropë. Studimet nga Euromonitor International kanë arritur në përfundimin se turizmi kulturor dhe i orientuar drejt historisë po gjeneron një rritje të konsiderueshme të shpenzimeve në të gjithë Evropën. Besohet se Firence ka përqendrimin më të madh të artit (në proporcion me përmasat e saj) në botë. Kështu, turizmi kulturor është veçanërisht i fortë, me muze të njohur botërisht si Uffizi që ka shitur më shumë se 1.93 milionë bileta në 2014. Objektet e qendrës në qytet u ristrukturuan gjatë viteve 1990 dhe organizuan ekspozita, konferenca, takime, forume sociale, koncerte dhe evenimente të tjera gjatë gjithë vitit. Në 2016, Firence kishte 20.588 dhoma hoteli në 570 objekte. Vizitorët ndërkombëtarë përdorin 75% të dhomave ku rreth 18% e tyre ishin nga SHBA. Në vitin 2014, qyteti kishte 8.5 milionë "qëndrime" gjatë natës. Një raport Euromonitor tregon se në vitin 2015 qyteti u rendit i 36 nga vendet më të vizituar në botë, me mbi 4.95 milionë të ardhur për vitin. Turizmi sjell të ardhura në Firence, por krijon probleme të caktuara. Ponte Vecchio, Tregu San Lorenzo dhe Santa Maria Novella janë të rrënuar nga xhepat. Provinca e Firences merr përafërsisht 13 milionë vizitorë në vit, dhe në disa sezona, mund të çojnë në mbingarkesë të vendeve të njohura. Kryebashkiaku Dario Nardella është veçanërisht i shqetësuar për vizitorët që vijnë me autobusë, qëndrojnë vetëm disa orë, shpenzojnë pak para, dhe kontribuojnë dukshëm në mbipopullimin. "Asnjë vizitë në muze, vetëm një foto nga sheshi, kthehen me autobus dhe pastaj vazhdojn në Venecia ... Ne nuk duam turistë si kta," tha ai. Disa turistë nuk respektojnë trashëgiminë kulturore të qytetit, sipas Nardella. Në qershor të vitit 2017, ai krijoi një program të spërkatjeve të hapave të kishës me ujë, për të parandaluar që turistët të përdorin zona të tilla si spote pikniku. Ndërsa vlerëson përfitimet e turizmit, ku ka pasur "një rritje midis atyre që ulen në rreth kishash, hanë ushqimin e tyre dhe lënë mbeturina të shpërndara ", shpjegoi ai. Për të rritur shitjen e ushqimeve tradicionale, kryebashkiaku kishte prezantuar legjislacionin (miratuar në vitin 2016) që kërkon që restorantet të përdorin produktet tipike toskan dhe të refuzojnë kërkesën e McDonald për të hapur një lokacion në Piazza del Duomo. === Prodhimi i ushqimit dhe verës === Ushqimi dhe vera kanë qenë prej kohësh një element i rëndësishëm i ekonomisë. Rajoni i Chianti është në jug të qytetit, dhe rrushi i saj Sangiovese figuron dukshëm jo vetëm në verërat e saj Chianti Classico, por edhe me shumë në Supertuscan të zhvilluar së fundmi. Brenda 32 km (20 mi) në perëndim është zona Carmignano, gjithashtu shtëpi me sangiovese. Rrethi i famshëm i Chianti Rufina, gjeografikisht dhe historikisht i ndarë nga rajoni kryesor i Chianti, është gjithashtu pak kilometra në lindje të Firences. Kohët e fundit, rajoni Bolgheri (rreth 150 km (93 mi) në jugperëndim të Firences) është bërë i famshëm për "Reds Super toskan" si Sassicaia dhe Ornellaia. == Sporti == Në futbollin e shoqatës, Firence përfaqësohet nga [[ACF Fiorentina]], e cila luan në Serie A, ligën e lartë të sistemit të ligës italiane. AFC Fiorentina ka fituar dy Kampionate italiane që nga formimi i tyre në 1926. Ata luajnë lojrat e tyre në Stadio Artemio Franchi(47.282 ulëse). Skuadra e femrave e ACF Fiorentina ka fituar kampionatin italian të futbollit italian të sezonit 2016-17. Qyteti është shtëpia e Coverciano, vendi kryesor i trajnimit të ekipit kombëtar italian dhe departamenti teknik të Federatës Italiane të Futbollit. Firence u zgjodh për të organizuar Kampionatin Botëror të Çiklizmit në UCI 2013. Që nga viti 2017 Firence është e përfaqësuar edhe në Eccellenza, shtresën e lartë të sistemit të ligës së bashkimit të rugby në Itali, nga I Medicei, i cili është një klub i themeluar në vitin 2015 me bashkimin e skuadrave të mëdhenj të I Cavalieri (Prato) dhe Firenze Rugby 1931. I Medicei fitoi kampionatin e Serie A në 2016-17 dhe u promovua në Eccellenza për sezonin 2017-18. Rari Nantes Florentia është një klub i suksesshëm në Firence; të dy skuadrat e tij meshkuj dhe femra kanë fituar disa kampionate italiane dhe skuadra femërore ka edhe tituj evropianë. == Arti == Cimabue dhe Giotto, etërit e pikturës italiane, jetonin në Firence, si dhe Arnolfo dhe Andrea Pisano, rinovues të arkitekturës dhe skulpturës. Brunelleschi, Donatello dhe Masaccio, paraardhësit e Rilindjes, Ghiberti dhe Della Robbias, Filippo Lippi dhe Angelico; Botticelli, Paolo Uccello dhe gjeniu universal i Leonardo da Vinçit dhe Michelangelo. Veprat e tyre, së bashku me ato të shumë gjeneratave të tjera artistike, janë mbledhur në disa muze të qytetit: Galeria Uffizi, Galeria Palatina me pikturat e "Epokave të Artë", Bargello me skulpturat e Rilindjes, muzeu i San Marco me veprat e Fra Angelico, Akademia, kapelat e Medicis, Shtëpia Buonarroti me skulpturat e Michelangelo, muzeumet e mëposhtme: Bardini, Horne, Stibbert, Romano, Corsini, Galeria e Artit Modern , Museo dell'Opera del Duomo, muzeu i Silverware dhe muzeu i gurëve të çmuar. Disa firma janë të vendosura në Firence: Baptisteri i Firences me mozaikë; Katedralja me skulpturat e saj, kishat mesjetare me bende me afreske; publike dhe private: Palazzo Vecchio, Palazzo Pitti, Palazzo Medici Riccardi, Palazzo Davanzati; manastire, kolona, ​​refectories; "Certosa". Në muzeun arkeologjik përfshihen dokumentet e qytetërimit etrusk. Katedralja, e kryesuar nga kupola e Brunelleschi, dominon horizontin fiorentine. Florentines vendosën të fillojnë ndërtimin e saj - në fund të shekullit të 13-të, pa një dizajn për kupolën. Projekti i propozuar nga Brunelleschi në shekullin e 14 ishte më i madhi ndonjëherë i ndërtuar në atë kohë dhe kupola e parë e madhe e ndërtuar në Evropë që nga dy kupat e mëdha të kohës romake - Panteoni në Romë dhe Hagia Sophia në Kostandinopojë. Kupola e Santa Maria del Fiore mbetet ndërtimi më i madh i tullave të këtij lloji në botë. Përpara saj është Baptisteri mesjetar. Dy ndërtesat përfshijnë në dekorimin e tyre tranzicionin nga Mesjeta në Rilindje. Në vitet e fundit, pjesa më e madhe e veprave të rëndësishme të artit nga të dy ndërtesat - dhe nga Campanile pranë Giotto-së, janë hequr dhe zëvendësuar me kopje. Origjinalet tani janë vendosur në Muzeun e Operës së Duomo, në lindje të Katedrales. Firence ka një numër të madh kishash të mbushura me art, si San Miniato al Monte, San Lorenzo, Santa Maria Novella, Santa Trinita, Santa Maria del Carmine, Santa Croce, Santo Spirito, Annunziata, Ognissanti dhe shumë të tjera. == Muzika == Firence u bë një qendër muzikore gjatë Mesjetës dhe muzika dhe artet interpretuese mbeten një pjesë e rëndësishme e kulturës së saj. Rritja e qyteteve të Italisë Veriore në vitet 1500 ka kontribuar në ngritjen e saj. Gjatë Rilindjes, në qytet ishin katër lloje të patronazhit muzikor në lidhje me muzikën e shenjtë dhe sekulare: shteti, korporata, kisha dhe private. Ishte këtu që Camerata fiorentin u mblodh në mes të shekullit të 16 dhe eksperimentoi me vendosjen e mitologjisë greke në muzikë dhe vendosjen e rezultatit - me fjalë të tjera, operat e para, duke vendosur rrotat në lëvizje jo vetëm për zhvillimin e mëtejshëm por për zhvillime të mëvonshme të formave të veçanta "klasike" të tilla si simfoni dhe koncerte. Pas vitit 1600, tendencat italiane mbizotëruan në të gjithë Evropën, deri në vitin 1750 ishte gjuha kryesore muzikore. Zhanri i Madrigal, i lindur në Itali, fitoi popullaritet në Britani dhe gjetkë. Disa qytete italiane ishin "më të mëdha në hartën muzikore se madhësia e tyre reale për pushtetin e sugjeruar. Firence, dikur ishte një qytet i tillë që përjetoi një periudhë fantastike në fillim të shekullit të shtatëmbëdhjetë të inovacionit muzikor-teatror, ​​duke përfshirë fillimin dhe lulëzimin e operës. Opera u shpik në Firence në fund të shekullit të 16-të, kur Dafneja e Jacobo Peri-it ishte në stilin e monodisë. Opera përhapet nga Firence në të gjithë Italinë dhe përfundimisht në Evropë. Muzika Vokale në vendosjen e korit po merrte gjithashtu identitet të ri në këtë kohë. Në fillim të shekullit të 17-të, u krijuan dy praktika për të shkruar muzikë, njëra praktikë e parë ose Stile Antico / Prima Prattica, tjetra Stile Moderno / Secondo Prattica. Stili Antico ishte më i përhapur në Evropën Veriore dhe Stile Moderno u praktikua më shumë nga Kompozitorët Italianë të kohës. Kompozitorët dhe muzikantët që kanë jetuar në Firence përfshijnë Piero Strozzi (1550 - pas 1608), Giulio Caccini (1551-1618) dhe Mike Francis (1961-2009). Libri i Giulio Caccinit, Le Nuove Musiche, ishte i rëndësishëm në instruksionin teknik të praktikave të performancës në atë kohë. [74] Libri specifikonte një term të ri, në përdorim nga vitet 1630, i quajtur monodi i cili tregonte kombinimin e zërit dhe basso continuo dhe nënkuptonte një praktikë të deklarimit të tekstit në një mënyrë lirike, por në mënyrë të ngjashme. Kjo do të ndodhte ndërkohë që një instrument, zakonisht një lloj tastiere si klaviçori, luajti dhe mbajti akorde ndërsa këngëtari këndonte. == Monumentet historike == Qyteti i vjetër i Firencës pasqyron performanca të squara të qytetit në fushën e arkitekturës. Këtu u ngritën ndërtime të shumta nga koha e Rilindjes së herët deri në qeverisjen e Medici në shekujt të XV. dhe XVI., të cilat tregojnë rëndësinë ekonomike dhe kulturore të fortë të qytetit për atë kohë. Këto ndërtime u promovuan nga bankierët dhe tregtarët të qytetit të asaj kohe. Arkitektura fjorentine është specifikisht e karakterizuar nga parimet të arkitekturës rilindore të shekullit të XV., të cilat fituan rëndësi në qytetet. Në vitin 1982 qyteti i vjetër i Firencës u bë trashëgim botëror i [[UNESCO]]-së. === Sheshe, rrugë dhe ura === ==== Piazza della Signoria ==== Qendra e qytetit të vjetër është ''Piazza della Signoria'' (''Sheshi i zotërisë''). Në këtë vend para [[Palazzo Vecchio]] fillimisht u ngrit statuja e Davidit nga [[Michelangelo Buonarroti]], e cila u zhvendos nga një kopje në ''Accademia delle Arti del Disegno''. ==== Ponte Vecchio ==== [[File:View_of_Ancient_Florence_by_Fabio_Borbottoni_1820-1902_(3).jpg|Fabio Borbottoni (1820-1902), Ponte Vecchio|thumb]] E vetmja urë që mbijetoi në Luftën e Dytë Botërore është ''Ponte Vecchio'' (''Ura e Vjetër''). E ndërtuar për herë të parë nga [[Etruskët]] ura lidh ''Galleria degli Uffizi'' me pallatin e Mediceve. Sipër urës në anët e saj gjenden sot bizhuteri të shumta. === Kisha === Qendra e kishave fjorentine është katedralja romako-gotike ''Santa Maria del Fiore'' me kupolën e famshme të [[Filippo Brunelleschi]]. Kompleksit katedral i ngjitet në jug kambanarja e [[Giotto di Bondone]] dhe në perëndim pagëzimorja e ''San Giovanni''. === Pallate === ''Palazzo Pitti'' mban sot në brendësinë e saj koleksionin privat të familjës Medici dhe gjendet në front të ''Piazza della Signoria'' në anën tjetër të Arnos. Ngjitur me pallatit janë kopshtet ''Boboli'' me skulptura të shumta. === Muze === ''Galleria degli Uffizi'' në mesjetë përdorej si ndërtesë administrative e Dukatit të madh të [[Toskana|Toskanës]] dhe përmban koleksionin më të famshëm në botë në artin klasik, sidomos në pikturimin italian. Galeria gjendet pranë ''Piazza della Signoria''. == Personazhe nga Firenca == * [[Dante Alighieri]] (1265-1321), poet * [[Donatello]] (1386-1466), skulptor * [[Sandro Botticelli]] (1445-1510), piktor dhe illustrator * [[Amerigo Vespucci]] (1451-1512), tregtar, detar, navigator dhe zbulues * [[Niccolò Machiavelli]] (1469-1527), diplomat, filozof, historian dhe poet * [[Michelangelo Buonarroti]] (1475-1564), skulptor, piktor, arkitekt dhe poet * [[Matteo Renzi]] (1975), politikan == Panorama == [[Skeda:View of Florence from Piazzale Michelangelo.jpg|1000px|center|thumb|Panoramë e Firencës nga ''Piazzale Michelangelo'']] == Fotogaleria == <gallery> Skeda:Luftbild Firenze 02 (RaBoe).jpg|Firenca nga avioni Skeda:File- Facade of the cathedral is Florence.jpg|Fasada e katedrales ''Santa Maria del Fiore'' Skeda:CampanileGiotto-01.jpg|Kambanarja e Giotto Skeda:David von Michelangelo.jpg|Davidi i Michelangelo Skeda:Firenze.PalVecchio.Uffizi02.JPG|''Galleria degli Uffizi'' dhe në fund ''Palazzo Vecchio'' Skeda:Firenze.Baptistry06.JPG|Pagëzorja e ''San Giovanni'' Skeda:Cupola di santa maria del fiore dal campanile di giotto, 02.JPG|Kupola e katedrales së madhe Skeda:Ponte Vecchio 001.jpg|''Ponte Vecchio'' Skeda:Firenze Panorama 13.jpg|Panoramë nga kupola e katedrales së madhe Skeda:Boboli, prato di ganimede.JPG|Kopshti ''Boboli'' Skeda:Santa Maria del Fiore - 0968.jpg|Katedralja ''Santa Maria del Fiore'' Skeda:Palazzo vecchio 11.JPG|''Palazzo Vecchio'' Skeda:Piazza della Signoria 52.JPG|''Piazza della Signoria'' Skeda:Palazzo Pitti Gartenfassade Florenz.jpg|''Palazzo Pitti'', fasada nga kopshti </gallery> == Referimet == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Commonscat|Firenze|Firenca}} * [https://web.archive.org/web/20080105140125/http://www.comune.fi.it/home.htm Faqja zyrtare e qytetit] (italisht dhe anglisht) * [https://web.archive.org/web/20130606102117/http://de.firenze-online.com/ Informata për turistë] (anglisht, italisht, spanjisht, frëngjisht, gjermanisht) * [http://www.florentinermuseen.com/ Muzetë të Firencës] (gjermanisht) * [http://www.italyguides.it/us/florence/florence_italy.htm Udhëtime virtuale nëpër Firencë] (anglisht) [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Firence]] sxu7estflkz7mf26t7pawoaoxwtfw3i 2939922 2939920 2026-04-10T08:50:45Z Shqiperia2000 65435 2939922 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Firence | official_name = Comune di Firenze | native_name = Firenze | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/3/2/1 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = FirenzeDec092023 01.jpg | caption1 = Firence nga [[Piazzale Michelangelo]] | image2 = Palazzo Pitti nel tardo pomeriggio.jpg | caption2 = [[Palazzo Pitti]] | image3 = Basílica de la Santa Cruz, Florencia, Italia, 2022-09-18, DD 95.jpg | caption3 = [[Santa Croce, Florence|Santa Croce]] | image4 = Uffizi Gallery, Florence.jpg | caption4 = [[Uffizi|Galeria Uffizi]] | image5 = Palacio Viejo, Florencia, Italia, 2022-09-18, DD 236-238 HDR.jpg | caption5 = [[Palazzo Vecchio]] | image6 = Catedral, Florencia, Italia, 2022-09-19, DD 91.jpg | caption6 = [[Katedralja e Firences]] | image7 = Panorama of the Ponte Vecchio in Florence, Italy.jpg | caption7 = [[Ponte Vecchio]] }} | image_shield = FlorenceCoA.svg | image_flag = Flag of Florence.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|43|46|17|N|11|15|15|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = Qyteti metropolit | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Firences|Firence]] (FI) | leader_party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | leader_title = Kryetarja | leader_name = [[Sara Funaro]] | elevation_m = 50 | area_total_km2 = 102.32 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Monthly Demographic Balance |url=https://demo.istat.it/app/?l=en&a=&i=D7B |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]] |language=en}}</ref> | population_as_of = 2025 | population_total = 362353 | population_demonym = firentin (m.), firentine (f.) | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 50121–50145 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 055 | blank_name_sec1 = Shenjt mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Gjon Pagëzori]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 24 qershor | website = {{URL|www.comune.firenze.it}} }} '''Firence''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Firenze'') është kryeqyteti i rajonit italian të Toskanës. Është qyteti më i populluar në Toskana, me 383,084 banorë në vitin 2013 dhe mbi 1,520,000 në zonën e tij metropolitane. Firence ishte një qendër e tregtisë dhe financës mesjetare evropiane dhe një nga qytetet më të pasura të asaj epoke. Ajo konsiderohet vendlindja e Rilindjes dhe quhet "Athina e Mesjetës". Një histori politike e turbullt përfshin periudhat e sundimit të familjes së fuqishme Medici dhe revolucione të shumta fetare dhe republikane. Nga viti 1865 deri në 1871 qyteti ishte kryeqyteti i Mbretërisë së sapo krijuar të Italisë. Dialekti fiorentin formon bazën e standardeve italiane dhe u bë gjuhë e kulturës në të gjithë Italinë për shkak të prestigjit të kryeveprave të [[Dante Aligieri|Dante Alighierit]], [[Françesko Petrarka|Petrarkut]], [[Xhovani Bokaço]], [[Nikolo Makiaveli]] dhe Francesco Guicciardini. Qyteti tërheq miliona turistë çdo vit, dhe Qendra Historike e Firences u shpall si një [[Vende të trashëgimisë botërore|Trashëgimisë Botërore]] nga [[UNESCO]] në vitin 1982. Qyteti është i njohur për kulturën e tij, artin e Rilindjes, arkitekturën dhe monumentet. Qyteti gjithashtu përmban muze të shumta dhe galeri arti, si Galeria e Uffizi dhe Palazzo Pitti, dhe ende ushtron një ndikim në fushat e artit, kulturës dhe politikës. Për shkak të trashëgimisë artistike dhe arkitektonike të Firences, ajo është renditur nga Forbes si një nga qytetet më të bukura në botë. Firence është një qytet i rëndësishëm në modën italiane, duke u renditur njëri nga 15 kryeqytetet e modes në botës. Për më tepër, ajo është një qendër e madhe kombëtare ekonomike, si dhe një qendër turistike dhe industriale. Mbas Milano-s, Firence eshtë qyteti i dytë me i zhvilluar në Itali dhe një nga me te zhvilluarit ne Evropë. == Historia == Firenca u themelua në vitin 59 p.e.s. nga [[Jul Çezari]] si koloni me emrin ''Florentia'', siç quhej perëndesha romake e luleve dhe rritjes së pemëve. Deri në shekullin XII. Firenca në mesjetë nuk kishte ndonjë rëndësi të veçantë, dukatet të rajonit qëndronin në [[Luka]] dhe [[Piza]]. Por në këtë shekull erdhi feudalizmi dhe qyteti filloi të zgjerohet dhe u bë autonom. Në shekullin XIV. dhe XV. Firenca lulëzoi dhe vendosi standardet në artin dhe kulturën [[Evropa|evropiane]]. U vendosën shumë artistë dhe dijetarë (për shembull [[Donatello]], [[Sandro Botticelli|Botticelli]]; më vonë [[Michelangelo Buonarroti]], [[Niccolò Machiavelli]], [[Leonardo da Vinci]] dhe [[Galileo Galilei]]). Zhvillohej epoka kulturohistorike e [[Rilindja|Rilindjes]]. Në kohën e njëjtë Firenca u bë qendër tregtare dhe financiare. Familja e pasur e [[Medici]] u ngrit në shekullin XV. dhe XVI. në një fuqi të madhe. Ato vazhduan ti promovojnë artet dhe shkencen dhe qeverisnin qytetin. Por rëndësia kulturore e Firencës zhdukej në shekullin XVII. Medicitë u bënë të vdekur dhe kur Franc I. Shtjefën, i shoqi i [[Maria Terezia|Maria Tereziës]] i ndoqi, Firenca u bë pronë e [[Dinastia Habsburg|habsburgëve]]. Vetëm në shekullin XIX. filloi një rimëkëmbje të re ekonomike. Firenca u bë objektivi i udhëtimeve arsimore. Por në vitin 1859 [[austriakë]]t e humbën qytetin kundër [[Franca|Francës]] dhe Mbretërisë Sardenjë-Pjemont. 1861 iu bashkangjit Firenca Italisë së bashkuar dhe u bë në vitin 1865 kryeqyteti i saj. U ndërtua një parlament i ri, por vetëm mbas gjashtë viteve Firenca e humbi rolin kyç në [[Roma|Romën]]. Në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] gjatë viteve 1943-1944 qyteti ishte i okupuar nga ushtria gjermane. Përmbytjet të Arnos në nëntor të viti 1966 shkatërruan thesare të shumta arti dhe kërkuan vdekjen e 34 njerëzve. == Gjeografia == Në Firence kalon lumi [[Arno]], i cili për banorët e saj ka pasur dy anë të medaljës. Ishte i rëndësishëm për furnizimin e njerëzve nga tregtia, por edhe sillte vuajtje e shkatërrim nga përmbytjet. Në veri të qytetit shtrihen [[Malet Apenine]], ndërsa në jug gjenden kodrat e buta të [[Chianti]]t ku prodhohen verërat të famshëm të Firencës. == Klima == Firence ka një klimë subtropikale të lagësht. Ka verë të nxehtë me reshje të lehta dhe dimra të freskëta dhe të thata. Në Firence mungon një erë mbizotëruese dhe temperaturat e verës janë më të larta se përgjatë bregdetit. Shiu në verë është konvekcionist, ndërsa reshjevet dominojnë në dimër. Dëbora është prezente pothuajse çdo fund vit, por shpesh nuk rezulton në akumulim. Temperatura më e lartë e regjistruar ështe 42.6 ° C (108.7 ° F) më 26 korrik 1983 dhe më e ulët ishte -23.2 ° C (-9.8 ° F) më 12 janar 1985. == Demografia == Në vitin 1200 qyteti kishte 50 mijë banorë. Deri në vitin 1300 popullsia e qytetit ishte 120,000, me 300,000 banorë të tjerë në Kontado. Mes viteve 1500 dhe 1650 popullsia ishte rreth 70,000. Që nga 31 tetori 2010, popullsia e qytetit është 370,702, ndërsa Eurostat vlerëson se 696,767 njerëz jetojnë në zonën urbane të Firences. Zona Metropolitane e Firences, Prato dhe Pistoia, e përbërë në vitin 2000 në një sipërfaqe prej rreth 4.800 kilometra katrorë, është shtëpia e 1.5 milionë banorëve. Brenda Firences 46.8% e popullsisë ishte mashkull në vitin 2007 dhe 53.2% ishin femra. Të miturit (fëmijët e moshës 18 vjeç e më pak) arritën në 14.10 përqind të popullsisë në krahasim me pensionistët, të cilët ishin 25.95 përqind. Kjo krahasohet me mesataren italiane prej 18.06 përqind (të miturit) dhe 19.94 përqind (pensionistë). Mosha mesatare e banorëve të Firences është 49 në krahasim me mesataren italiane 42. Në pesë vitet në mes të viteve 2002 dhe 2007, popullsia e Firences u rrit me 3.22 për qind, ndërsa Italia në tërësi u rrit 3.56 për qind. Shkalla e lindjeve të Firences është 7.66 lindje për 1,000 banorë krahasuar me mesataren italiane prej 9.45 lindjeve. Që nga viti 2009, 87.46% e popullsisë ishte italiane. Rreth 6,000 kinezë jetojnë në qytet. Grupe tjera të imigrantëve erdhen nga vende të tjera evropiane (kryesisht rumunë dhe shqiptarë): 3.52%, Azia Lindore (kryesisht kineze dhe filipinase): 2.17%, Amerika: 1.41% dhe Afrika e Veriut (kryesisht marokene): 0.9%. == Ekonomia == Turizmi është sektori më i rëndësishmi nga të gjitha industritë dhe shumica e ekonomisë fiorentine mbështetet në paratë e gjeneruara nga të ardhurit ndërkombëtarë dhe studentët që studiojnë në qytet. Vlera turizmi në qytet arriti në 62.5 miliardë euro në vitin 2015 dhe numri i vizitorëve është rritur me 5.5% nga viti i kaluar. Në vitin 2013, Firence u rendit si qyteti i dytë më i mirë në botë nga Condé Nast Traveler. Megjithatë, prodhimi dhe tregtia ende mbesin shumë të rëndësishme. Firence është edhe qyteti më i pasur në Itali për sa i përket të ardhurave mesatare të punëtorëve, me një shifër prej 23,265 € (të ardhurat e përgjithshme të qytetit janë 6,531,204,473 €), që vijnë pas Mantovës, duke e tejkaluar Bolzanon. === Industria, tregtia dhe shërbimet === Firence është një qendër e madhe prodhimi dhe tregtie në Itali, ku komplekset industriale fiorentin në periferi prodhojnë të gjitha llojet e mallrave, nga mobiljet, mallrat e gomës, kimikatet dhe ushqimi. Megjithatë, prodhimet tradicionale dhe lokale, siç janë antikët, punimet artizanale, qelqe, lëkurëza, riprodhimet e artit, stoli, suvenire, përpunimi i metaleve dhe hekuri, këpucë, aksesorë dhe rroba të modës, gjithashtu dominojnë një sektor të ekonomisë së Firences. Të ardhurat e qytetit mbështetet pjesërisht në shërbimet dhe interesat komerciale dhe kulturore, si panaire vjetore, prodhime teatrale dhe lirike, ekspozita arti, festivale dhe shfaqje modës, si Calcio Fiorentino. Industria dhe makineritë e rënda gjithashtu marrin pjesë në sigurimin e të ardhurave. Në Nuovo Pignone, fabrika të shumta janë të pranishme kurse bizneset e vogla dhe të mesme janë dominante. Rrethet dhe zonat industriale Florence-Prato-Pistoia u njohën si "Italia e tretë" në vitet 1990, për shkak të eksporteve të mallrave dhe automobilave me cilësi të lartë (sidomos Vespa) dhe prosperitetit dhe produktivitetit të sipërmarrësve fiorentin. Disa nga këto industri madje rivalizuan rrethet tradicionale industriale në Emilia-Romagna dhe Veneto, për shkak të fitimeve dhe produktivitetit të lartë. Në tremujorin e katërt të vitit 2015, prodhimi u rrit me 2.4% dhe eksportet u rritën me 7.2%. Sektorët kryesorë përfshinin inxhinieri mekanike, modë, farmaceutikë, ushqim dhe verë. Gjatë vitit 2015, kontratat e punësimit të përhershëm u rritën me 48.8 për qind, të nxitura nga pushimet tatimore në mbarë vendin. == Turizmi == Turizmi është industria më e rëndësishme në Firenzen qendrore. Prej prillit deri në tetor, turistët janë më të shumtë se popullsia lokale. Biletat në muzetë e Uffizi dhe Accademia janë shitur rregullisht dhe grupe të mëdha mbushin bazilikat e Santa Croce dhe Santa Maria Novella. Biletat për Uffizi dhe Accademia mund të blihen online para vizitës. Në vitin 2010, lexuesit e revistës Travel + Leisure renditën qytetin si destinacionin e tyre të tretë të preferuar turistik. Në vitin 2015, lexuesit e Condé Nast Travel votuan Firence si qytetin më të mirë në Evropë. Studimet nga Euromonitor International kanë arritur në përfundimin se turizmi kulturor dhe i orientuar drejt historisë po gjeneron një rritje të konsiderueshme të shpenzimeve në të gjithë Evropën. Besohet se Firence ka përqendrimin më të madh të artit (në proporcion me përmasat e saj) në botë. Kështu, turizmi kulturor është veçanërisht i fortë, me muze të njohur botërisht si Uffizi që ka shitur më shumë se 1.93 milionë bileta në 2014. Objektet e qendrës në qytet u ristrukturuan gjatë viteve 1990 dhe organizuan ekspozita, konferenca, takime, forume sociale, koncerte dhe evenimente të tjera gjatë gjithë vitit. Në 2016, Firence kishte 20.588 dhoma hoteli në 570 objekte. Vizitorët ndërkombëtarë përdorin 75% të dhomave ku rreth 18% e tyre ishin nga SHBA. Në vitin 2014, qyteti kishte 8.5 milionë "qëndrime" gjatë natës. Një raport Euromonitor tregon se në vitin 2015 qyteti u rendit i 36 nga vendet më të vizituar në botë, me mbi 4.95 milionë të ardhur për vitin. Turizmi sjell të ardhura në Firence, por krijon probleme të caktuara. Ponte Vecchio, Tregu San Lorenzo dhe Santa Maria Novella janë të rrënuar nga xhepat. Provinca e Firences merr përafërsisht 13 milionë vizitorë në vit, dhe në disa sezona, mund të çojnë në mbingarkesë të vendeve të njohura. Kryebashkiaku Dario Nardella është veçanërisht i shqetësuar për vizitorët që vijnë me autobusë, qëndrojnë vetëm disa orë, shpenzojnë pak para, dhe kontribuojnë dukshëm në mbipopullimin. "Asnjë vizitë në muze, vetëm një foto nga sheshi, kthehen me autobus dhe pastaj vazhdojn në Venecia ... Ne nuk duam turistë si kta," tha ai. Disa turistë nuk respektojnë trashëgiminë kulturore të qytetit, sipas Nardella. Në qershor të vitit 2017, ai krijoi një program të spërkatjeve të hapave të kishës me ujë, për të parandaluar që turistët të përdorin zona të tilla si spote pikniku. Ndërsa vlerëson përfitimet e turizmit, ku ka pasur "një rritje midis atyre që ulen në rreth kishash, hanë ushqimin e tyre dhe lënë mbeturina të shpërndara ", shpjegoi ai. Për të rritur shitjen e ushqimeve tradicionale, kryebashkiaku kishte prezantuar legjislacionin (miratuar në vitin 2016) që kërkon që restorantet të përdorin produktet tipike toskan dhe të refuzojnë kërkesën e McDonald për të hapur një lokacion në Piazza del Duomo. === Prodhimi i ushqimit dhe verës === Ushqimi dhe vera kanë qenë prej kohësh një element i rëndësishëm i ekonomisë. Rajoni i Chianti është në jug të qytetit, dhe rrushi i saj Sangiovese figuron dukshëm jo vetëm në verërat e saj Chianti Classico, por edhe me shumë në Supertuscan të zhvilluar së fundmi. Brenda 32 km (20 mi) në perëndim është zona Carmignano, gjithashtu shtëpi me sangiovese. Rrethi i famshëm i Chianti Rufina, gjeografikisht dhe historikisht i ndarë nga rajoni kryesor i Chianti, është gjithashtu pak kilometra në lindje të Firences. Kohët e fundit, rajoni Bolgheri (rreth 150 km (93 mi) në jugperëndim të Firences) është bërë i famshëm për "Reds Super toskan" si Sassicaia dhe Ornellaia. == Sporti == Në futbollin e shoqatës, Firence përfaqësohet nga [[ACF Fiorentina]], e cila luan në Serie A, ligën e lartë të sistemit të ligës italiane. AFC Fiorentina ka fituar dy Kampionate italiane që nga formimi i tyre në 1926. Ata luajnë lojrat e tyre në Stadio Artemio Franchi(47.282 ulëse). Skuadra e femrave e ACF Fiorentina ka fituar kampionatin italian të futbollit italian të sezonit 2016-17. Qyteti është shtëpia e Coverciano, vendi kryesor i trajnimit të ekipit kombëtar italian dhe departamenti teknik të Federatës Italiane të Futbollit. Firence u zgjodh për të organizuar Kampionatin Botëror të Çiklizmit në UCI 2013. Që nga viti 2017 Firence është e përfaqësuar edhe në Eccellenza, shtresën e lartë të sistemit të ligës së bashkimit të rugby në Itali, nga I Medicei, i cili është një klub i themeluar në vitin 2015 me bashkimin e skuadrave të mëdhenj të I Cavalieri (Prato) dhe Firenze Rugby 1931. I Medicei fitoi kampionatin e Serie A në 2016-17 dhe u promovua në Eccellenza për sezonin 2017-18. Rari Nantes Florentia është një klub i suksesshëm në Firence; të dy skuadrat e tij meshkuj dhe femra kanë fituar disa kampionate italiane dhe skuadra femërore ka edhe tituj evropianë. == Arti == Cimabue dhe Giotto, etërit e pikturës italiane, jetonin në Firence, si dhe Arnolfo dhe Andrea Pisano, rinovues të arkitekturës dhe skulpturës. Brunelleschi, Donatello dhe Masaccio, paraardhësit e Rilindjes, Ghiberti dhe Della Robbias, Filippo Lippi dhe Angelico; Botticelli, Paolo Uccello dhe gjeniu universal i Leonardo da Vinçit dhe Michelangelo. Veprat e tyre, së bashku me ato të shumë gjeneratave të tjera artistike, janë mbledhur në disa muze të qytetit: Galeria Uffizi, Galeria Palatina me pikturat e "Epokave të Artë", Bargello me skulpturat e Rilindjes, muzeu i San Marco me veprat e Fra Angelico, Akademia, kapelat e Medicis, Shtëpia Buonarroti me skulpturat e Michelangelo, muzeumet e mëposhtme: Bardini, Horne, Stibbert, Romano, Corsini, Galeria e Artit Modern , Museo dell'Opera del Duomo, muzeu i Silverware dhe muzeu i gurëve të çmuar. Disa firma janë të vendosura në Firence: Baptisteri i Firences me mozaikë; Katedralja me skulpturat e saj, kishat mesjetare me bende me afreske; publike dhe private: Palazzo Vecchio, Palazzo Pitti, Palazzo Medici Riccardi, Palazzo Davanzati; manastire, kolona, ​​refectories; "Certosa". Në muzeun arkeologjik përfshihen dokumentet e qytetërimit etrusk. Katedralja, e kryesuar nga kupola e Brunelleschi, dominon horizontin fiorentine. Florentines vendosën të fillojnë ndërtimin e saj - në fund të shekullit të 13-të, pa një dizajn për kupolën. Projekti i propozuar nga Brunelleschi në shekullin e 14 ishte më i madhi ndonjëherë i ndërtuar në atë kohë dhe kupola e parë e madhe e ndërtuar në Evropë që nga dy kupat e mëdha të kohës romake - Panteoni në Romë dhe Hagia Sophia në Kostandinopojë. Kupola e Santa Maria del Fiore mbetet ndërtimi më i madh i tullave të këtij lloji në botë. Përpara saj është Baptisteri mesjetar. Dy ndërtesat përfshijnë në dekorimin e tyre tranzicionin nga Mesjeta në Rilindje. Në vitet e fundit, pjesa më e madhe e veprave të rëndësishme të artit nga të dy ndërtesat - dhe nga Campanile pranë Giotto-së, janë hequr dhe zëvendësuar me kopje. Origjinalet tani janë vendosur në Muzeun e Operës së Duomo, në lindje të Katedrales. Firence ka një numër të madh kishash të mbushura me art, si San Miniato al Monte, San Lorenzo, Santa Maria Novella, Santa Trinita, Santa Maria del Carmine, Santa Croce, Santo Spirito, Annunziata, Ognissanti dhe shumë të tjera. == Muzika == Firence u bë një qendër muzikore gjatë Mesjetës dhe muzika dhe artet interpretuese mbeten një pjesë e rëndësishme e kulturës së saj. Rritja e qyteteve të Italisë Veriore në vitet 1500 ka kontribuar në ngritjen e saj. Gjatë Rilindjes, në qytet ishin katër lloje të patronazhit muzikor në lidhje me muzikën e shenjtë dhe sekulare: shteti, korporata, kisha dhe private. Ishte këtu që Camerata fiorentin u mblodh në mes të shekullit të 16 dhe eksperimentoi me vendosjen e mitologjisë greke në muzikë dhe vendosjen e rezultatit - me fjalë të tjera, operat e para, duke vendosur rrotat në lëvizje jo vetëm për zhvillimin e mëtejshëm por për zhvillime të mëvonshme të formave të veçanta "klasike" të tilla si simfoni dhe koncerte. Pas vitit 1600, tendencat italiane mbizotëruan në të gjithë Evropën, deri në vitin 1750 ishte gjuha kryesore muzikore. Zhanri i Madrigal, i lindur në Itali, fitoi popullaritet në Britani dhe gjetkë. Disa qytete italiane ishin "më të mëdha në hartën muzikore se madhësia e tyre reale për pushtetin e sugjeruar. Firence, dikur ishte një qytet i tillë që përjetoi një periudhë fantastike në fillim të shekullit të shtatëmbëdhjetë të inovacionit muzikor-teatror, ​​duke përfshirë fillimin dhe lulëzimin e operës. Opera u shpik në Firence në fund të shekullit të 16-të, kur Dafneja e Jacobo Peri-it ishte në stilin e monodisë. Opera përhapet nga Firence në të gjithë Italinë dhe përfundimisht në Evropë. Muzika Vokale në vendosjen e korit po merrte gjithashtu identitet të ri në këtë kohë. Në fillim të shekullit të 17-të, u krijuan dy praktika për të shkruar muzikë, njëra praktikë e parë ose Stile Antico / Prima Prattica, tjetra Stile Moderno / Secondo Prattica. Stili Antico ishte më i përhapur në Evropën Veriore dhe Stile Moderno u praktikua më shumë nga Kompozitorët Italianë të kohës. Kompozitorët dhe muzikantët që kanë jetuar në Firence përfshijnë Piero Strozzi (1550 - pas 1608), Giulio Caccini (1551-1618) dhe Mike Francis (1961-2009). Libri i Giulio Caccinit, Le Nuove Musiche, ishte i rëndësishëm në instruksionin teknik të praktikave të performancës në atë kohë. [74] Libri specifikonte një term të ri, në përdorim nga vitet 1630, i quajtur monodi i cili tregonte kombinimin e zërit dhe basso continuo dhe nënkuptonte një praktikë të deklarimit të tekstit në një mënyrë lirike, por në mënyrë të ngjashme. Kjo do të ndodhte ndërkohë që një instrument, zakonisht një lloj tastiere si klaviçori, luajti dhe mbajti akorde ndërsa këngëtari këndonte. == Monumentet historike == Qyteti i vjetër i Firencës pasqyron performanca të squara të qytetit në fushën e arkitekturës. Këtu u ngritën ndërtime të shumta nga koha e Rilindjes së herët deri në qeverisjen e Medici në shekujt të XV. dhe XVI., të cilat tregojnë rëndësinë ekonomike dhe kulturore të fortë të qytetit për atë kohë. Këto ndërtime u promovuan nga bankierët dhe tregtarët të qytetit të asaj kohe. Arkitektura fjorentine është specifikisht e karakterizuar nga parimet të arkitekturës rilindore të shekullit të XV., të cilat fituan rëndësi në qytetet. Në vitin 1982 qyteti i vjetër i Firencës u bë trashëgim botëror i [[UNESCO]]-së. === Sheshe, rrugë dhe ura === ==== Piazza della Signoria ==== Qendra e qytetit të vjetër është ''Piazza della Signoria'' (''Sheshi i zotërisë''). Në këtë vend para [[Palazzo Vecchio]] fillimisht u ngrit statuja e Davidit nga [[Michelangelo Buonarroti]], e cila u zhvendos nga një kopje në ''Accademia delle Arti del Disegno''. ==== Ponte Vecchio ==== [[File:View_of_Ancient_Florence_by_Fabio_Borbottoni_1820-1902_(3).jpg|Fabio Borbottoni (1820-1902), Ponte Vecchio|thumb]] E vetmja urë që mbijetoi në Luftën e Dytë Botërore është ''Ponte Vecchio'' (''Ura e Vjetër''). E ndërtuar për herë të parë nga [[Etruskët]] ura lidh ''Galleria degli Uffizi'' me pallatin e Mediceve. Sipër urës në anët e saj gjenden sot bizhuteri të shumta. === Kisha === Qendra e kishave fjorentine është katedralja romako-gotike ''Santa Maria del Fiore'' me kupolën e famshme të [[Filippo Brunelleschi]]. Kompleksit katedral i ngjitet në jug kambanarja e [[Giotto di Bondone]] dhe në perëndim pagëzimorja e ''San Giovanni''. === Pallate === ''Palazzo Pitti'' mban sot në brendësinë e saj koleksionin privat të familjës Medici dhe gjendet në front të ''Piazza della Signoria'' në anën tjetër të Arnos. Ngjitur me pallatit janë kopshtet ''Boboli'' me skulptura të shumta. === Muze === ''Galleria degli Uffizi'' në mesjetë përdorej si ndërtesë administrative e Dukatit të madh të [[Toskana|Toskanës]] dhe përmban koleksionin më të famshëm në botë në artin klasik, sidomos në pikturimin italian. Galeria gjendet pranë ''Piazza della Signoria''. == Personazhe nga Firenca == * [[Dante Alighieri]] (1265-1321), poet * [[Donatello]] (1386-1466), skulptor * [[Sandro Botticelli]] (1445-1510), piktor dhe illustrator * [[Amerigo Vespucci]] (1451-1512), tregtar, detar, navigator dhe zbulues * [[Niccolò Machiavelli]] (1469-1527), diplomat, filozof, historian dhe poet * [[Michelangelo Buonarroti]] (1475-1564), skulptor, piktor, arkitekt dhe poet * [[Matteo Renzi]] (1975), politikan == Panorama == [[Skeda:View of Florence from Piazzale Michelangelo.jpg|1000px|center|thumb|Panoramë e Firencës nga ''Piazzale Michelangelo'']] == Fotogaleria == <gallery> Skeda:Luftbild Firenze 02 (RaBoe).jpg|Firenca nga avioni Skeda:File- Facade of the cathedral is Florence.jpg|Fasada e katedrales ''Santa Maria del Fiore'' Skeda:CampanileGiotto-01.jpg|Kambanarja e Giotto Skeda:David von Michelangelo.jpg|Davidi i Michelangelo Skeda:Firenze.PalVecchio.Uffizi02.JPG|''Galleria degli Uffizi'' dhe në fund ''Palazzo Vecchio'' Skeda:Firenze.Baptistry06.JPG|Pagëzorja e ''San Giovanni'' Skeda:Cupola di santa maria del fiore dal campanile di giotto, 02.JPG|Kupola e katedrales së madhe Skeda:Ponte Vecchio 001.jpg|''Ponte Vecchio'' Skeda:Firenze Panorama 13.jpg|Panoramë nga kupola e katedrales së madhe Skeda:Boboli, prato di ganimede.JPG|Kopshti ''Boboli'' Skeda:Santa Maria del Fiore - 0968.jpg|Katedralja ''Santa Maria del Fiore'' Skeda:Palazzo vecchio 11.JPG|''Palazzo Vecchio'' Skeda:Piazza della Signoria 52.JPG|''Piazza della Signoria'' Skeda:Palazzo Pitti Gartenfassade Florenz.jpg|''Palazzo Pitti'', fasada nga kopshti </gallery> == Referimet == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Commonscat|Firenze|Firenca}} * [https://web.archive.org/web/20080105140125/http://www.comune.fi.it/home.htm Faqja zyrtare e qytetit] (italisht dhe anglisht) * [https://web.archive.org/web/20130606102117/http://de.firenze-online.com/ Informata për turistë] (anglisht, italisht, spanjisht, frëngjisht, gjermanisht) * [http://www.florentinermuseen.com/ Muzetë të Firencës] (gjermanisht) * [http://www.italyguides.it/us/florence/florence_italy.htm Udhëtime virtuale nëpër Firencë] (anglisht) [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Firence]] i5f5hvb9e2zn60yu73qrmnef98zxpw7 0 17154 2939856 2890526 2026-04-09T21:00:52Z Shqiperia2000 65435 2939856 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Venecia | official_name = Comune di Venezia | native_name = ''Venezia'' (([[Gjuha italiane|italisht]]) <br/> ''Venesia'' ([[Gjuha veneciane|Venecian]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Collage Venezia.jpg | image_caption = Një kolazh i Venecias: në krye të majtë është [[Piazza San Marco]], e ndjekur nga një pamje e qytetit, më pas [[Kanali i Madh i Venecias|Kanali i Madh]] dhe pjesa e brendshme e [[La Fenice]], si dhe ishulli [[San Giorgio Maggiore]]. | image_map = | pushpin_label_position = right | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type2 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name2 = [[Veneto]] | subdivision_type3 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name3 = [[Qyteti metropolitan i Venecias|Venecia]] (VE) | leader_title1 = Kryetari | leader_name1 = [[Luigi Brugnaro]] ([[Coraggio Italia|CI]]) | elevation_m = 2.56 | area_water_km2 = 257,73 | population_total = 254 540 | population_as_of = 31 janar 2022 | population_density_km2 = 612,02 | population_demonym = Venecian | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.venezia.it/ Faqja zyrtare] | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{coord|45|26|15|N|12|20|9|E|display=inline,title}} | image_flag = Flag of Venice (1997).svg | flag_link = Flamuri i Venecias | image_shield = CoA Città di Venezia.png | pushpin_map = Italy Veneto#Italy#Europe | pushpin_relief = yes | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 30121–30176 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 041 }} '''Venediku''' (ose '''Venecia'''; [[Gjuha italiane|italisht]]: ''Venezia'' [{{IPA|veˈnɛtːsi̯a}}]) është një qytet në pjesën verilindore të [[Italia|Italisë]] në breg të [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]], është kryeqyteti i rajonit [[Veneto]] dhe i [[Provinca e Venecias|Provincës së Venecias]]. Mban emrin ''La Serenissima'', që do të thotë ''Më e Qeta''. Qyteti ka rreth 270,000 banorë (mars 2012) dhe është bashkë me lagunën e mbrojtur nga [[UNESKO]] që nga viti 1987.<ref>[http://whc.unesco.org/en/list/394 Shënimi në UNESCO] (anglisht), e kërkuar për herë të fundit më 2 maj 2012</ref> Gjatë një mijëvjeçari Venediku ishte si [[Republika e Venedikut]] një nga fuqitë më të rëndësishme politike dhe ekonomike si dhe një nga qytetet më të mëdhenj të [[Evropa|Evropës]], deri në vitin 1797 kur përfundoi pavarësia. Fisnikëria e saj, që dominonte politikisht, kontrollonte gjatë një periudhe të gjatë tregun ndërmjet Evropën perëndimore dhe [[Deti Mesdhe|Detin Mesdhe]] lindor. Venediku përfitoi nga tregu me mallra luksoze, erëza, kripë dhe grurë, dhe u zhvillua në qendrën më të madhe financiare. == Gjeografia == <gallery> Map of comune of Venice (province of Venice, region Veneto, Italy).svg|Vendndodhja e komunës në Provincën e Venedikut Venezia - mappa municipalità.png|Njësitë të komunës Sestieri di Venezia.svg|Njësitë (italisht ''Sestieri'') në qytetin e vjetër të Venedikut </gallery> Venediku është kryeqyteti i [[Provinca e Veneciës|Provincës]] me të njëjtin emër. Komuna përfshin qendrën historike me rret 7&nbsp;km² sidhe [[Laguna e Venedikut|Lagunën e Venedikut]] me afër 50 ishujt të saj. Poashtu i shtohen komunës ishujt ''Lido'' dhe ''Pellestrina'', që e ndajnë lagunën nga [[Deti Adriatik]], dhe njësitë të qytetit në kontinent ''Chirignago'', ''Favaro Veneto'', ''Marghera'', ''Mestre'' dhe ''Zelarino''. Qendra historike është në gjashtë njësi (italisht ''Sestieri'') e ndarë: ''San Polo'', ''Dorsoduro'', ''Santa Croce'', ''San Marco'', ''Cannaregio'' dhe ''Castello''. Kanali më i madh, ''Canal Grande'', e ndan qytetin e vjetër në një pjesë lindore dhe perëndimore. == Struktura e qytetit të vjetër == Qyteti i vjetër i Venedikut është një qytet në ujë. Ai përbëhet nga 121 ishuj,<ref>[http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeAttachment.php/L/EN/D/D.75575f06e08f7e3768b4/P/BLOB%3AID%3D1318 121 ishujt të Venedikut] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120608055109/http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeAttachment.php/L/EN/D/D.75575f06e08f7e3768b4/P/BLOB%3AID%3D1318 |date=8 qershor 2012 }}, e kërkuar për herë të fundit më 2 maj 2012</ref> ndërmjet të cilave kalojnë matanë kanale me gjerësie të ndryshme. Mirëpo që nga shekulli XIX kanalet u mbushën me dhe ose u mbyllüen për transportin ujor. Ky kontrast midis transportit tokësor dhe ujor vazhdon deri sot. Shumica e kanaleve kalohen pak ose fare më me varkë. Vetëm në ''Canal Grande'' dominon transporti ujor. Çdo ishull ka së paku një shesh, që formon qendrën e komunikimit, transportit dhe tregut. Ish-qendra e fuqisë, sheshi ''Piazza di San Marco'', rrethohet nga ndërtesa publike, si Pallati i Doxheve (it. ''Palazzo Ducale'') dhe magjistratat ndërtimore (it. ''Procuratia di San Marco''), por edhe nga bibliotekë e muzeume, katedralen (it. ''Basilica di San Marco'') dhe kambanaren e Shën Markut (it. ''Campanile di San Marco''). Jombrojtja e kësaj qendre qeveritare nga mure rrethuese demonstronte jocenueshmërinë e qytetit të Venedikut. Kjo gjuhë simbolike kishte fuqi sugjerimi të madh tek njerëzitë, qytetet e cileve ishin të mbrojtur nga mure, kulla dhe hendeqe Rreth kësaj zone thelbësore gjendeshin ishuj të shumtë, të cilat që nga mesjeta kishin detyrat e veta: një ishull për varrezat (''San Michele''), për fryrës xhami (''Murano'') dhe për prodhim të perimeve (''Sant'Erasmo''). === Ndërtimi i shtëpive === Qyteti është sipër mijëra grumbuj e ndërtuar. Grumbujt ishin nga dru [[dushku]], larshi e verri dhe silleshin nga [[Istria]], të cilat i shtyshin nën tokën argjile deri në shtresën e gurit (it. ''caranto''). Vetëm kjo teknikë mundësonte ndërtimin e shtëpive në ujë. Shumë ndërtesa janë sot në rrezik shembjeje megjithë mundimin e njohshëm. Shtëpitë kanë nevojë renovimin për të mos rrënuar përfundimisht. Arsyeja më e rëndësishme është niveli i ujit në rritje, i cili nuk mundon banimin e kateve të postë më – një e treta e banesave janë të pabanuara.<ref>[http://www.archeosub.it/articoli/geotec/caranto.htm Ma che cos'è questo "caranto"?] (italisht), e kërkuar për herë të fundit më 2 maj 2012</ref> === Rruga dhe sheshe === [[Skeda:Venezia-stradapanni.jpg|parapamje|''Calle'']] [[Skeda:San Marco-00.jpg|parapamje|Sheshi ''Piazza di San Marco'']] Venecianët i dallojnë me kujdes rrugët dhe sheshet. Rrugët kryesore ''rughe'' (nga [[Gjuha frënge|frëngjishtja]] ''rue'') dhe ''salizade'', domethënë rrugicat e para me kalldrëm, janë në numër të kufizuar. ''Calle'' quhen rrugët më të ngushta dhe ''fondamenta'' rrugët përgjatë kanaleve, të cilat edhe shërbenin si themel për ndërtesat. ''Lista'' është ajo copëza rrugë afër pallateve dhe ambasadave, të cilat shijojin një imunitet të veçant. ''Mercerie'' janë rrugë me dyqane (''merce'': mall), ''rive'' (bregu) kalojnë përgjatë kanaleve anësore, por janë edhe shkallë që çojnë poshtë tek uji. Një ''rio tera'' është një kanal i mbushur, një ''ramo'' (degë) një rrugë e shkurtër që del nga një ''calle'' apo ''campiello''. Një ''campo'' një shesh ku qëndronte një kishe, një hapësirë ku kishte kopshtesh perimesh dhe ku kullosnin kuaj. ''Campiello'' është një shesh i rrethuar nga shtëpi, ku dilnin ''calli'', ''corti'' janë oborret spanjolle të shtëpive. ''Campi'' dhe ''campielli'' dalloheshin nga ''piazza'', e cila nënkuptonte atë të Shën Markut. === Kanale === Venediku zotëron 175 kanale me një gjatësie totale prej afër 38 kilometrash.<ref>[https://web.archive.org/web/20070819170341/http://www.geocities.com/wokmou.geo/nomcanaE.gif Harta e të gjithë kanaleve], e kërkuar për herë të fundit më 2 maj 2012</ref> Ato përdoreshin për transportimin e mallrave. Arteria kryesore e trafikut është ''Canal Grande''. Para ristrukturimit të lagunës ujti në kanalet nuk rrinte konstante, por rritej dhe ulej çdo gjashtë orë. Dallimi i baticave ishte megjithëse vetëm 60 centimetra. Me instalimin e një sistemi të rafinuar, por intensive në punë, me rregullore të ujtit dhe një autoritet përgjegjëse cirkulimi i ujtit u sigurua, i cili pastronte qytetin dhe ujtin. === Ura === Po aq të rëndësishme si kanalet janë 444 urat të Venedikut (numër i pretenduar). Deri në vitin 1480 ato ishin nga druri por u zëvendësuan me sukses nga guri. Shumë ishin rrafshë të ndërtuar për të mundësuar kalimin e kuajve dhe qerreve. Ura më e gjatë me një gjatësie prej afër 3.5 kilometra është Ura e Lirisë (''Ponte della Libertà'') i cili lidh qytetin e vjetër me kontinentin. <gallery> Skeda:Ponte di Rialto Venice 1.jpg|''Ponte di Rialto'', një kohë të gjatë ura e vetme sipër ''Canal Grande'' Skeda:Doge Palace morning 08-2005.jpg|''Ponte della Paglia'' pranë pallatit të Doxheve Antonio Contin - Ponte dei sospiri (Venice).jpg|''Ponte dei Sospiri'' ndërmjet pallatit të Doxheve dhe burgut shtetëror, emrin e morri ura nga arrestuarit që kalonin për në burg dhe shikonin në lagunë për të psheritur për lirinë e humbur Ponte degli Scalzi (Venice).jpg|''Ponte degli Scalzi'' i lidh njësitë ''Santa Croce'' me ''Cannaregio'' Accademia bridge in Venice (South East exposure).jpg|''Ponte dell'Accademia'' pranë muzes së arteve </gallery> == Historia == [[Skeda:Venezianische Kolonien.png|parapamje|Shtrirja e kolonive venedikase në Itali, Evropën juglindore, Detin Mesdhe dhe Azinë e Vogël]] === Republika e Venedikut === {{Artikulli kryesor|Republika e Venedikut}} Banuesit e parë të ishujve në këtë lagunë ishin [[etruskët]] e lashtë. Nga Venetët, që ishin rezident më vonë, rrjedh emri i qytetit, ''Venetia''. Në shekullin VIII edhe pse në kontinent erdhën të sundojnë [[langobardët]] dhe [[frankët]], vendet në lagunë mbetën postat më perëndimore të [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]]. Këto vendet zhvilluan një strukturë sundimi të vetë me një doxh në krye. Kur [[Karli i Madh]] kishte mosmarrëveshje me Bizantin për perandorin romak në shekullin VIII, në qytet filluan luftëra për pushtet ku dalloheshin simpatizantët të Karlit midis atyre të Bizantit. Familjet më të fuqishëm dëshironin dominimin e vetëm me ndihmën e zyrës së doxhit. Këtyre u dolën kundër familjet e tjerë, të cilat parandaluan një formim dinastie dhe u mbyllën që nga viti 1297 nga familje të tjerë në ngjitje. Të gjithë pjesëtarët mashkull të familjeve kishin një vend dhe një zë në Këshillin e Madh. Familjet më të fuqishëm zotëronin mbi politikën dhe tregun në largësi deri në vitin 1797. Me manovrimin e shkathët midis fuqive evropiane Venediku miratoi kontrata të shumta, të cilat i dhanë qytetin për një periudhë të gjatë monopolin tregtar ndërmjet Evropës perëndimore dhe Bizantit. Në vitin 828 eshtrat të [[Shën Marku Evangjelisti|Shën Markut Evangjelistit]] u vodhën nga [[Aleksandria]] dhe në nder të tij u ndërtua katedralja e Shën Markut. Ende sot dy shtyllat në sheshin para katedrales tregojnë figurën e Shën Theodorit dhe një luan me krahë, atributi i apostullit Mark, i cili e zhvendosi Theodorin nga vendi i shenjtit mbrojtës. Simboli i Markut u bë stema dhe shenja e sovranitetit të Venedikut. Një burim i rëndësishëm i pasurisë të qytetit në lagunë ishte monopoli mbi [[Kripa|kripën]], i cili kishte rëndësi të madhe në konzervimin e mishit dhe peshkut. Përveç kësaj, Venediku u ndez në importin e ushqimit kryesor të grurit, kështu që furnizimi i Italisë Veriore deri në kohën e re të hershme ishte e varur nga hajat e saj – një medium i prekshëm dhe shpesh i përdorur për të shantazhuar politikisht. Mallra të rëndësishme dhe prodhime luksoze nga [[Azia]] dhe [[Afrika]] si [[mëndafshi]], [[leshi]], fildishi, erëza, mjete ngjyruese dhe parfume u kthyen nga portet të [[Levanti]]t dhe [[Afrika veriore|Afrikës veriore]] në Venediku. Nga qyteti në këmbim kompletohej tregu me mallrat nga Evropa perëndimore dhe veriore – si [[ari]], [[argjendi]], qelibari, leshi, druri, [[kallaj]] dhe [[hekuri]], por edhe xhevahire të lëmuar, mallra xhami, medikamente dhe skllevër. Për të siguruar tregun në det Venediku ndërtonte që nga viti 1104 një kantier detar, arsenalin, i cili shumë herë u zgjerua. Flotat këtu të ndërtuara shoqëronin konvojet të tregtareve dhe ishin në të njëjtën kohë mjet për të ulur piraterinë. Në rrjedhën e [[kryqëzatat|kryqëzatave]] të para dhe e kushtëzuar nga privilegjet e saja tregtare, armiqësia ndërmjet venecianeve dhe bizantineve në [[Konstandinopoja|Konstandinopojë]] po rriteshin, deri në vitin 1171 kur venecianët duhej të largohen nga kryeqyteti bizantin. [[Kryqëzata e katërt|Kryqëzatën e katërt]] doxhi Enrico Dandolo ja drejtoj Konstandinopojës, e cila u pushtua dhe u plaçkit. Shumë thesare arti erdhën në këtë mënyrë në Perëndim, gjithashtu në vitin 1204 ''Quadriga'' në katedralen ''San Marco''. Po ashtu Venediku e përhapi perandorinë e saj koloniale me baza të shumta, sidomos [[Kreta]]. Nga kjo goditje megjithëse u hap një konflikt i gjatë me [[Gjenova|Gjenovën]], i cili ishte arsyeja për katër luftëra shkatërrimtare. Pas pushtimit të Konstandinopojë në vitin 1453 nga [[Perandoria Osmane]], Venediku duhej t'ja lërë [[Osmanllinjtë|osmanëve]] në mënyrë graduale pozicionet e saja në lindjen të Detit Mesdhe. Rëndësia e saj u zhduk në vazhdimin të historisë sidomos nga zhvendosja e trafikut ndërkombëtar të tregtisë në [[Oqeani Atlantik|Oqeanin Atlantik]]. Monopoli mbi tregun të erëzave në [[Levanti|Levant]] u zhduk gjatë shekulli XVII përfundimisht. Si pikë kthese ishte [[Beteja e Lepantit]] në vitin 1571, ku Venediku luajti për herë të fundit një rol të rëndësishëm ndërmjet fuqive botërore dhe osmanëve. Humbjes së [[Qipro]]s (1571) ju rradhuan humbje të tjera, deri në vitin 1669 kur u lëshua edhe Kreta. [[Skeda:Venezia c.1650.jpg|parapamje|Venedikuj afër vitit 1650, gravurë 30x71 cm]] Venediku e sundoi – veçanërisht prej vitit 1405 – të ashtuquajturën ''Terraferma'' dhe zotëronte në fund të shekullit XV mbi [[Veneto]]n e soçëm, [[Friuli-Venecia Xhulia|Friulin]] dhe një pjesë të madhe të [[Lombardia|Lombardisë]]. Arsyet e zgjerimit të pushtetit në kontinent ishte konkurenca e osmanëve, rëndësia në rritje të udhëve tregtare përmes rrafshinës së lumit [[Po (Lum)|Po]] dhe mbi [[Alpet]] në Evropën e mesme dhe veriore si dhe mundësia e prodhimit bujqësor në këto vende. Republika vendoste në politikën e jashtme në diplomati dhe një sistem informimi efikas. Pragmatizmi, kalkulimi i saktë dhe racionaliteti ishin zakonisht bazat të veprimit politik. Nga konfliktet ideologjike dhe fetare qëndrohej jashtë ku ishte e mundur. Venediku s'kishte probleme të përhershme as me [[Myslimanët|myslimanë]] e as me [[Çifutët|çifutë]], dihej të sigurohej më tepër përfitimi nga këto. Probleme kishte në rastin më të mirë me [[Papa|Papën]] në përpjekjet politike për epërsi dhe në politikën territoriale të karriges së shenjtë. Asnjë qytet i dytë i Evropës nuk e përdorte ndarjen e punëve në sistemin feudal të saj aq e vendosur si Venediku. Fisnikëria merrej me politikën dhe administratën e lartë si dhe me kryesinë e luftës dhe flotës. Cittadinët, tregtarët borgjezë (afërsisht 3 deri 4 % e popullsisë), kujdeseshin për fondet dhe vlerën e shtuar nga tregtia dhe prodhimit të mallrave luksove. Populanët, domethënë shumica e popullatës, siguronte ushtarë, marinarë dhe bënte punë dore, por mundej si punonjës anije të bënte në llogarinë e vetë në një farë mase tregti. Nga fundi i shekullit XVI konkurrentët nga Evropa veriperëndimore dhe perëndimore zhvilluan teknika të larta në kredi dhe tregti. Politika ekonomike e tyre morri megjithatë karakter [[Proteksionizmi|proteksionist]]. Tani e morri industria luksoze (sidomos prodhimi i xhamit) rolin e tregtisë levante, që ishte në ulje, dhe po ashtu turizmi. Venediku mundej ta mbante në sovranitetin e saj [[Dalmacia|Dalmacin]] dhe për një kohë të shkurtër po ashtu [[Peloponezi]]n, por të cilën e humbi në vitin 1718 përfundimisht. Rënia ekonomike e qytetit në shekullin XVII dhe XVIII është megjithatë më tepër një mbetje pas ndaj konkurrentëve me rritje më të shpejtë sesa një proces tkurrjeje. === Pushtimi francez dhe austriak === [[Skeda:Sanesi - La proclamazione della Repubblica di San Marco, Marzo 1848 - litografia - ca. 1850.jpg|parapamje|Shpallja e pavarësisë së Republikës të Shën Markut në Venediku më 23 mars 1848]] Në vitin 1797 Republika e Venedikut e humbi pavarësinë nga [[Napoleon Bonaparte]] dhe ju ngjit [[Austria|Austrisë]] deri në vitet 1805/06. Pasi nga viti 1805 deri në vitin 1814 ishte pjesë e Mbretërisë së Italisë napoleoniane, ju dha gjatë viteve 1814/15 përsëri Austrisë si pjesë e Mbretërisë Lombardo-Veneciane. Në vitin 1830 qytetit ju dha një port i lirë dhe u lidh në vitin 1845 nga Ura e Lirisë (''Ponte della Libertà'') me kontinentin. Në vitin revolucionare 1848 më 23 mars e shpalli Daniele Manin Republikën e Shën Markut, e cila gjatë një viti e mbrojti pavarësinë e saj nga Austria. Më 22 gusht 1849 kapituloi qyteti, i cili ishte i ndikuar edhe nga [[Kolera]], dhe më 27 gusht hyn ushtarë austriakë. Gjendja e rrethimit ishte e pranishme deri në vitin 1854. === Mbretëria e Italisë, industrializmi, turizmi dhe Lufta e Parë Botërore === Si pasojë e humbjes së luftës të Austrisë kundër [[Prusia|Prusinë]] në vitin 1866, në të cilin Mbretëria e Italisë, e themeluar në vitin 1861, ishte aleate e Prusisë, Venediku sipas Paqes së Vjenës të 3 tetorit 1866 ju ngjit Italisë. Në të gjithë Italinë Veriore erdhi stagnim shoqëror dhe një rënie e gjatë ekonomike. Deri në vitin 1890 vetëm nga Veneto emigruan 1.4 milion njerëz. Nga viti 1895 deri 1919 sipërfaqja e komunës së qytetit u rrit dhe në vitin 1917 u hap porti Marghera. Në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]] Venediku u bombardua dy herë nga ajri nga trupa austriake. === Fashizmi, Lufta e Dytë Botërore, shkatërrimi i bashkësisë çifute === [[Fashizmi|Fashistët]] provuan ta bëjnë Venedikun metropol industrial dhe pranë Gjenovës në portin më të rëndësishëm të Italisë. Kështu ato i zgjeruan kufijtë të qytetit deri larg brenda kontinentit (Venecia e Madhe). Në vitin 1929 u ndërtua ura për automjete me një ndërtesë për parkingje (''Piazzale Roma''), një stacion hekurudhor dhe ishuj artificiale si ''Tronchetto''. Me përmbysjen e [[Benito Mussolini]] e morri pushtetin mbi Venedikut [[Gjermania Naziste]], të cilët e deportuan bashkësinë çifute të qyteti drejt kampet të vdekjes. === Koalicionet pasluftëtare, përmbytjet, katastrofa ekologjike === Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] nga viti 1945 deri 1946 luftëtari i rezistencës Giovanni Ponti ishte kryetar bashkie, pasardhësi i tij ishte [[Komunizmi|komunisti]] dhe [[partizani]] Giobatta Gianquinto deri në vitin 1951. Pas tij erdhën disa qeveri të qendrës së djathtë, dhe në mesin të viteve '70 u zëvendësuan nga të tillë [[Socializmi|socialistë]]. Deri në vitet '70 po ashtu kishte politika industriale prioritet, kështu që nga laguna u bë një kloakë, e cila nga pasazhet të zgjeruara për në Adriatik dhe nga shkatërimi i balancës ekologjike ju ekspozua përmbytjeve, si për shembull në vitin 1966. Në të njëjtën kohë popullsia e qytetit të vjetër po zvogëlohet deri më sot dhe plakja po rritet. Në mandatin e Massimo Cacciari (1993–2000 dhe 2005–2010) qeveria subvencionoj restaurimin e shtëpive, zhvilloj projekte për mbrojtjen nga përmbytja, pastroj të gjithë kanalet dhe mundohej për ardhjen e institucioneve evropiane në Venediku. Po ashtu zgjerimi i universitetit ndihmoj në përtëritjen e popullatës. == Popullsia == === Gjuha === Në [[Veneto]], por edhe në [[Friuli-Venecia Xhulia]], në [[Trentino-Tiroli Jugor]] dhe në [[Istria|Istri]], flitet më tej [[Gjuha italiane|italishtes]] edhe një gjuhë e vetë, e cila caktohet si [[gjuha venete]]. Që nga 28 marsi 2007 ajo njihet si gjuhë, të paktën nga këshilli rajonali i Venetos. Dialekti në Venediku quhet ''venesiàn'' (venedikase). Venetishtja i përket gjuhëve romake perëndimore dhe dallohet në shqiptimin, formimin e fjalisë e fjalorinë pjesërisht shumë fort nga italishtja standarde.<ref>[http://wwwg.uni-klu.ac.at/eeo/Istrovenezianisch.pdf Shënim i Venetishtës në Enciklopedinë e Evropës Lindore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131155233/http://wwwg.uni-klu.ac.at/eeo/Istrovenezianisch.pdf |date=31 janar 2012 }} në Universitetin e Klagenfurtit, Austri ([[gjermanisht]]; PDF, 136&nbsp;kB), e kërkuar për herë të fundit më 3 maj 2012</ref> === Numri i banorëve === Rreth vitit 1300 vetëm Venediku e lagunës numëronte afërsisht 85,000 deri 100,000 banorë, një numër që rritej shpejtë dhe arriti ndoshta markën e 140,000 para valës së parë të [[Murtaja|Murtajës]] në vitin 1348. Rreth vitit 1600 mund të bëhet hesap me afër 150 deri 160,000 banorë, gjithsesi marka e 200,000-ve mbase nuk është kaluar kurrë.<ref>Për zhvillimin e popullsisë shih Karl Julius Beloch: ''Bevölkerungsgeschichte Italiens'', banda e tretë: ''Die Bevölkerung der Republik Venedig, des Herzogtums Mailand, Piemonts, Genuas, Corsicas und Sardiniens''. ''Die Gesamtbevölkerung Italiens'', Berlin 1961, neni VII Republika e Venedikut.</ref> Qyteti në kohën italiane u zvogëlua fillimisht, por u shërua me industrializmin, nga i cili përfitoj gjithashtu qendra historike. Sot banon afërsisht çdo venecian i tretë në lagunë, vetëm çdo i katërti në qendër. {| | {| class="wikitable" |- ! Viti ! Banorë |- | 1861 || align="right" |155.320 |- | 1871 || align="right" | 164.965 |- | 1881 || align="right" | 165.802 |- | 1901 || align="right" | 189.389 |- | 1911 || align="right" | 208.463 |} | {| class="wikitable" |- ! Viti ! Banorë |- | 1921 || align="right" | 223.373 |- | 1931 || align="right" | 250.327 |- | 1936 || align="right" | 264.027 |- | 1951 || align="right" | 316.891 |- | 1961 || align="right" | 347.347 |} | style="vertical-align:top;" | {| class="wikitable" |- ! Viti ! Banorë |- | 1971 || align="right" | 363.062 |- | 1981 || align="right" | 346.146 |- | 1991 || align="right" | 309.422 |- | 2001 || align="right" | 271.073 |- | 2007 || align="right" | 268.736 |} |} == Arti dhe Kultura, Monumente historike == Venediku është një qendër e rëndësishme kulturore evropiane me lëvizje udhëtarësh të shumtë dhe me porten detare të dytën për nga madhësisa me radhë në Itali. Është seli e Patriarku dhe që nga 1868 në gjirin e qytetit gjendet universiteti, nga 1926 universiteti i arkitekturës. Veçantin kulturone të qytetit e shtonë Akademia e Arteve të Bukura (Accademia di Belle Arti), Konservatoriumi, Fondacione Giorgio Cini, Venezian, pastaj Instituti i Shkencave, Literaturës dhe Artit Instituti për Biologjinë e Detit. Po në qytet ndër të tjerat vlen të veçohen Biblioteka e Markut (Markusbibliotheke), Biblioteka Querini-Stampalia me Galereinë, Arkivi i Qytetit, Museu dhe Galeria e Akademisë (Galleria dell'Accademia), Galeria Franchetti, Museu Correr me Biblioteken, Museu Arkeologjikë, Museu i Artit të Qelqit në Murano, Museu i Arteve Moderne (Museo d'Arte Moderna), Museu i detarisë, ndër të jerat edhe Fondacioni Peggy-Guggenheim, Lojra festive për muzikën klasike. Shfaqjet më të njohura të operes mbahen që nga shekulli i XVIII në Teatrin La Finice, koncertet në Circolo Artistico, Tetri në teatro del Ridotto. Shfaqjet e krijimtaris artistike mbahen në porten e brendëshme të lumit. Qytet ishulli është seli e disa ndërmarjeve shoqërore dhe administratës. Në pjesën e brendëshme (të lidhur me tokë) shtrihet porta moderne detare me komplekse të industrisë së rëndë të Mestres dhe Marghera-së dhe porta ajrore, Marko Polo (Marco Polo). == Burimi i të dhënave == * Peter Burke: ''Venecia dhe Amsterdami në shekullin XVII'' (Venedig und Amsterdam im 17. Jahrhundert), Göttingen 1993, ISBN 3-88243-264-0. * Riccardo Calimani: ''Tregtarët të Veneciës. Historia e Judëve në Republikën Luane.'' (Storia del ghetto di Venezia), Düsseldorf 1988, 1990. * Ennio Concina, Piero Codato, Vittorio Pavan: ''Kishat në Venecia'' (Kirchen in Venedig), Hirmer Verlag, München 1996, ISBN 3-7774-7010-4. * Peter Feldbauer, Gottfired Lidl, John Morrissey: Venecia 800–1600. ''E Qeta si fuqi botërore.'' (Die Serenissima als Weltmacht). Mandelbaum Verlag, Wien 2010, ISBN 978-3-85476-348-2 (Recension). * Richard Goy: ''Qyteti në lagunë. Jetë dhe ndërtim në Venecia'' (Stadt in der Lagune. Leben und Bauen in Venedig), Stuttgart 1998, ISBN 3-89660-030-3. * Norbert Huse: ''Venecia. Nga arti i të ndërtuari një qyteti në uje'' (Venedig. Von der Kunst, eine Stadt im Wasser zu bauen), Verlag Beck, München 2005, ISBN 3-406-52746-9. * Norbert Huse, Wolfgang Wolters: ''Venecia. Arti i Rilindjes. Arkitektura, skulptura, piktura 1460–1590'' (Venedig. Die Kunst der Renaissance. Architektur, Skulptur, Malerei 1460–1590), C. H. Beck Verlag, München 1996, ISBN 3-406-31108-3. * Arne Karsten: ''Histori e vogël e Veneciës'' (Kleine Geschichte Venedigs), C. H. Beck Verlag, München 2008. ISBN 978-3-406-57640-9. (Recension) * Gabriele Köster: ''Artistë dhe vëllezërit e tyre. Piktorë, skulptorë dhe arkitektë në Scuole grandi veneciane'' (Künstler und ihre Brüder. Maler, Bildhauer und Architekten in den venezianischen Scuole grandi), Berlin: Vëllez. Mann 2007, ISBN 978-3-7861-2548-8. * Heinrich Kretschmayr: ''Historia e Veneciës'' (Geschichte von Venedig), 3 Banda, 1905–1934, Sciencia Verlag, Shtyp pasi 1986, ISBN 3-511-01240-6. * Philip Longworth: ''Ngritja dhe rënia e Republikës së Veneciës'' (Aufstieg und Fall der Republik Venedig), Bastei Lübbe 1978, ISBN 3-404-00854-5. * Gerhard Rösch: ''Venecia. Historia e një republike detare'' (Venedig. Geschichte einer Seerepublik), Stuttgart 2000, ISBN 3-17-014547-9. * Giandomenico Romanelli (Publik.): ''Venecia: Arti & Arkitektura'' (Venedig: Kunst & Architektur), Könemann Verlagsgesellschaft, Köln 1997, 2 Banda, ISBN 3-89508-592-8. * Giandomenico Romanelli, Mark E. Smith: ''Venecia'' (Venedig), Darmstadt 1997, Hirmer Verlag, München 1997, ISBN 3-7774-7390-1. * Franz Peter Waiblinger (Publik.): ''Venecia. Një udhëzues letrar'' (Venedig. Ein literarischer Reiseführer), ''Shoqëria librare shkencore'' (Wissenschaftliche Buchgesellschaft), Darmstadt 2003, ISBN 3-534-16589-6. * Alvise Zorzi: ''Venecia. Historia e Republikës Luane'' (Venedig. Die Geschichte der Löwenrepublik), Hildesheim 1992, ISBN 3-546-49974-3. == Lidhje të jashtme == * {{Commonscat|Venezia|Venecia}} * [https://web.archive.org/web/20080721085215/http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/EN/IDPagina/1 Faqja zyrtare e qytetit të Veneciës] (anglisht dhe italisht) * [http://www.unesco.org/new/en/venice/home/ UNESCO Office in Venice] (anglisht) * [https://sites.google.com/site/kunstundkulturvenedig/katalog Përzgjedhje e pikturës veneciane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161221082816/https://sites.google.com/site/kunstundkulturvenedig/katalog |date=21 dhjetor 2016 }} (gjermanisht) * [https://web.archive.org/web/20071209010511/http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/3836 Harta të ndryshme të qytetit] == Referimet == <references /> [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Venedik]] 4env99vm1h3a8xrv2nvjuqhpmh45ueu 2939864 2939856 2026-04-09T21:12:06Z Shqiperia2000 65435 2939864 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Venecia | official_name = Comune di Venezia | native_name = ''Venezia'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Venesia'' ([[Gjuha veneciane|venecianisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Collage Venezia.jpg | image_caption = Një kolazh i Venecias: në krye të majtë është [[Piazza San Marco]], e ndjekur nga një pamje e qytetit, më pas [[Kanali i Madh i Venecias|Kanali i Madh]] dhe pjesa e brendshme e [[La Fenice]], si dhe ishulli [[San Giorgio Maggiore]]. | image_flag = Flag of Venice (1997).svg | flag_link = Flamuri i Venecias | image_shield = Venezia-Stemma.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|45|26|15|N|12|20|9|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Veneto]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Venecias|Venecia]] (VE) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Luigi Brugnaro]] | area_total_km2 = 414.573211 | area_land_km2 = 156.847617 | area_water_km2 = 257.725594 | population_total = 251294 | population_as_of = 31 dhjetor 2025 | population_density_km2 = auto | population_demonym = Venecian | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 30121–30176 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 041 | blank_name_sec1 = Shenjt mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Marku (ungjilltar)|Shen Marku]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 21 nëntor | website = [https://www.comune.venezia.it/ Faqja zyrtare] }} '''Venediku''' (ose '''Venecia'''; [[Gjuha italiane|italisht]]: ''Venezia'' [{{IPA|veˈnɛtːsi̯a}}]) është një qytet në pjesën verilindore të [[Italia|Italisë]] në breg të [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]], është kryeqyteti i rajonit [[Veneto]] dhe i [[Provinca e Venecias|Provincës së Venecias]]. Mban emrin ''La Serenissima'', që do të thotë ''Më e Qeta''. Qyteti ka rreth 270,000 banorë (mars 2012) dhe është bashkë me lagunën e mbrojtur nga [[UNESKO]] që nga viti 1987.<ref>[http://whc.unesco.org/en/list/394 Shënimi në UNESCO] (anglisht), e kërkuar për herë të fundit më 2 maj 2012</ref> Gjatë një mijëvjeçari Venediku ishte si [[Republika e Venedikut]] një nga fuqitë më të rëndësishme politike dhe ekonomike si dhe një nga qytetet më të mëdhenj të [[Evropa|Evropës]], deri në vitin 1797 kur përfundoi pavarësia. Fisnikëria e saj, që dominonte politikisht, kontrollonte gjatë një periudhe të gjatë tregun ndërmjet Evropën perëndimore dhe [[Deti Mesdhe|Detin Mesdhe]] lindor. Venediku përfitoi nga tregu me mallra luksoze, erëza, kripë dhe grurë, dhe u zhvillua në qendrën më të madhe financiare. == Gjeografia == <gallery> Map of comune of Venice (province of Venice, region Veneto, Italy).svg|Vendndodhja e komunës në Provincën e Venedikut Venezia - mappa municipalità.png|Njësitë të komunës Sestieri di Venezia.svg|Njësitë (italisht ''Sestieri'') në qytetin e vjetër të Venedikut </gallery> Venediku është kryeqyteti i [[Provinca e Veneciës|Provincës]] me të njëjtin emër. Komuna përfshin qendrën historike me rret 7&nbsp;km² sidhe [[Laguna e Venedikut|Lagunën e Venedikut]] me afër 50 ishujt të saj. Poashtu i shtohen komunës ishujt ''Lido'' dhe ''Pellestrina'', që e ndajnë lagunën nga [[Deti Adriatik]], dhe njësitë të qytetit në kontinent ''Chirignago'', ''Favaro Veneto'', ''Marghera'', ''Mestre'' dhe ''Zelarino''. Qendra historike është në gjashtë njësi (italisht ''Sestieri'') e ndarë: ''San Polo'', ''Dorsoduro'', ''Santa Croce'', ''San Marco'', ''Cannaregio'' dhe ''Castello''. Kanali më i madh, ''Canal Grande'', e ndan qytetin e vjetër në një pjesë lindore dhe perëndimore. == Struktura e qytetit të vjetër == Qyteti i vjetër i Venedikut është një qytet në ujë. Ai përbëhet nga 121 ishuj,<ref>[http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeAttachment.php/L/EN/D/D.75575f06e08f7e3768b4/P/BLOB%3AID%3D1318 121 ishujt të Venedikut] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120608055109/http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeAttachment.php/L/EN/D/D.75575f06e08f7e3768b4/P/BLOB%3AID%3D1318 |date=8 qershor 2012 }}, e kërkuar për herë të fundit më 2 maj 2012</ref> ndërmjet të cilave kalojnë matanë kanale me gjerësie të ndryshme. Mirëpo që nga shekulli XIX kanalet u mbushën me dhe ose u mbyllüen për transportin ujor. Ky kontrast midis transportit tokësor dhe ujor vazhdon deri sot. Shumica e kanaleve kalohen pak ose fare më me varkë. Vetëm në ''Canal Grande'' dominon transporti ujor. Çdo ishull ka së paku një shesh, që formon qendrën e komunikimit, transportit dhe tregut. Ish-qendra e fuqisë, sheshi ''Piazza di San Marco'', rrethohet nga ndërtesa publike, si Pallati i Doxheve (it. ''Palazzo Ducale'') dhe magjistratat ndërtimore (it. ''Procuratia di San Marco''), por edhe nga bibliotekë e muzeume, katedralen (it. ''Basilica di San Marco'') dhe kambanaren e Shën Markut (it. ''Campanile di San Marco''). Jombrojtja e kësaj qendre qeveritare nga mure rrethuese demonstronte jocenueshmërinë e qytetit të Venedikut. Kjo gjuhë simbolike kishte fuqi sugjerimi të madh tek njerëzitë, qytetet e cileve ishin të mbrojtur nga mure, kulla dhe hendeqe Rreth kësaj zone thelbësore gjendeshin ishuj të shumtë, të cilat që nga mesjeta kishin detyrat e veta: një ishull për varrezat (''San Michele''), për fryrës xhami (''Murano'') dhe për prodhim të perimeve (''Sant'Erasmo''). === Ndërtimi i shtëpive === Qyteti është sipër mijëra grumbuj e ndërtuar. Grumbujt ishin nga dru [[dushku]], larshi e verri dhe silleshin nga [[Istria]], të cilat i shtyshin nën tokën argjile deri në shtresën e gurit (it. ''caranto''). Vetëm kjo teknikë mundësonte ndërtimin e shtëpive në ujë. Shumë ndërtesa janë sot në rrezik shembjeje megjithë mundimin e njohshëm. Shtëpitë kanë nevojë renovimin për të mos rrënuar përfundimisht. Arsyeja më e rëndësishme është niveli i ujit në rritje, i cili nuk mundon banimin e kateve të postë më – një e treta e banesave janë të pabanuara.<ref>[http://www.archeosub.it/articoli/geotec/caranto.htm Ma che cos'è questo "caranto"?] (italisht), e kërkuar për herë të fundit më 2 maj 2012</ref> === Rruga dhe sheshe === [[Skeda:Venezia-stradapanni.jpg|parapamje|''Calle'']] [[Skeda:San Marco-00.jpg|parapamje|Sheshi ''Piazza di San Marco'']] Venecianët i dallojnë me kujdes rrugët dhe sheshet. Rrugët kryesore ''rughe'' (nga [[Gjuha frënge|frëngjishtja]] ''rue'') dhe ''salizade'', domethënë rrugicat e para me kalldrëm, janë në numër të kufizuar. ''Calle'' quhen rrugët më të ngushta dhe ''fondamenta'' rrugët përgjatë kanaleve, të cilat edhe shërbenin si themel për ndërtesat. ''Lista'' është ajo copëza rrugë afër pallateve dhe ambasadave, të cilat shijojin një imunitet të veçant. ''Mercerie'' janë rrugë me dyqane (''merce'': mall), ''rive'' (bregu) kalojnë përgjatë kanaleve anësore, por janë edhe shkallë që çojnë poshtë tek uji. Një ''rio tera'' është një kanal i mbushur, një ''ramo'' (degë) një rrugë e shkurtër që del nga një ''calle'' apo ''campiello''. Një ''campo'' një shesh ku qëndronte një kishe, një hapësirë ku kishte kopshtesh perimesh dhe ku kullosnin kuaj. ''Campiello'' është një shesh i rrethuar nga shtëpi, ku dilnin ''calli'', ''corti'' janë oborret spanjolle të shtëpive. ''Campi'' dhe ''campielli'' dalloheshin nga ''piazza'', e cila nënkuptonte atë të Shën Markut. === Kanale === Venediku zotëron 175 kanale me një gjatësie totale prej afër 38 kilometrash.<ref>[https://web.archive.org/web/20070819170341/http://www.geocities.com/wokmou.geo/nomcanaE.gif Harta e të gjithë kanaleve], e kërkuar për herë të fundit më 2 maj 2012</ref> Ato përdoreshin për transportimin e mallrave. Arteria kryesore e trafikut është ''Canal Grande''. Para ristrukturimit të lagunës ujti në kanalet nuk rrinte konstante, por rritej dhe ulej çdo gjashtë orë. Dallimi i baticave ishte megjithëse vetëm 60 centimetra. Me instalimin e një sistemi të rafinuar, por intensive në punë, me rregullore të ujtit dhe një autoritet përgjegjëse cirkulimi i ujtit u sigurua, i cili pastronte qytetin dhe ujtin. === Ura === Po aq të rëndësishme si kanalet janë 444 urat të Venedikut (numër i pretenduar). Deri në vitin 1480 ato ishin nga druri por u zëvendësuan me sukses nga guri. Shumë ishin rrafshë të ndërtuar për të mundësuar kalimin e kuajve dhe qerreve. Ura më e gjatë me një gjatësie prej afër 3.5 kilometra është Ura e Lirisë (''Ponte della Libertà'') i cili lidh qytetin e vjetër me kontinentin. <gallery> Skeda:Ponte di Rialto Venice 1.jpg|''Ponte di Rialto'', një kohë të gjatë ura e vetme sipër ''Canal Grande'' Skeda:Doge Palace morning 08-2005.jpg|''Ponte della Paglia'' pranë pallatit të Doxheve Antonio Contin - Ponte dei sospiri (Venice).jpg|''Ponte dei Sospiri'' ndërmjet pallatit të Doxheve dhe burgut shtetëror, emrin e morri ura nga arrestuarit që kalonin për në burg dhe shikonin në lagunë për të psheritur për lirinë e humbur Ponte degli Scalzi (Venice).jpg|''Ponte degli Scalzi'' i lidh njësitë ''Santa Croce'' me ''Cannaregio'' Accademia bridge in Venice (South East exposure).jpg|''Ponte dell'Accademia'' pranë muzes së arteve </gallery> == Historia == [[Skeda:Venezianische Kolonien.png|parapamje|Shtrirja e kolonive venedikase në Itali, Evropën juglindore, Detin Mesdhe dhe Azinë e Vogël]] === Republika e Venedikut === {{Artikulli kryesor|Republika e Venedikut}} Banuesit e parë të ishujve në këtë lagunë ishin [[etruskët]] e lashtë. Nga Venetët, që ishin rezident më vonë, rrjedh emri i qytetit, ''Venetia''. Në shekullin VIII edhe pse në kontinent erdhën të sundojnë [[langobardët]] dhe [[frankët]], vendet në lagunë mbetën postat më perëndimore të [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]]. Këto vendet zhvilluan një strukturë sundimi të vetë me një doxh në krye. Kur [[Karli i Madh]] kishte mosmarrëveshje me Bizantin për perandorin romak në shekullin VIII, në qytet filluan luftëra për pushtet ku dalloheshin simpatizantët të Karlit midis atyre të Bizantit. Familjet më të fuqishëm dëshironin dominimin e vetëm me ndihmën e zyrës së doxhit. Këtyre u dolën kundër familjet e tjerë, të cilat parandaluan një formim dinastie dhe u mbyllën që nga viti 1297 nga familje të tjerë në ngjitje. Të gjithë pjesëtarët mashkull të familjeve kishin një vend dhe një zë në Këshillin e Madh. Familjet më të fuqishëm zotëronin mbi politikën dhe tregun në largësi deri në vitin 1797. Me manovrimin e shkathët midis fuqive evropiane Venediku miratoi kontrata të shumta, të cilat i dhanë qytetin për një periudhë të gjatë monopolin tregtar ndërmjet Evropës perëndimore dhe Bizantit. Në vitin 828 eshtrat të [[Shën Marku Evangjelisti|Shën Markut Evangjelistit]] u vodhën nga [[Aleksandria]] dhe në nder të tij u ndërtua katedralja e Shën Markut. Ende sot dy shtyllat në sheshin para katedrales tregojnë figurën e Shën Theodorit dhe një luan me krahë, atributi i apostullit Mark, i cili e zhvendosi Theodorin nga vendi i shenjtit mbrojtës. Simboli i Markut u bë stema dhe shenja e sovranitetit të Venedikut. Një burim i rëndësishëm i pasurisë të qytetit në lagunë ishte monopoli mbi [[Kripa|kripën]], i cili kishte rëndësi të madhe në konzervimin e mishit dhe peshkut. Përveç kësaj, Venediku u ndez në importin e ushqimit kryesor të grurit, kështu që furnizimi i Italisë Veriore deri në kohën e re të hershme ishte e varur nga hajat e saj – një medium i prekshëm dhe shpesh i përdorur për të shantazhuar politikisht. Mallra të rëndësishme dhe prodhime luksoze nga [[Azia]] dhe [[Afrika]] si [[mëndafshi]], [[leshi]], fildishi, erëza, mjete ngjyruese dhe parfume u kthyen nga portet të [[Levanti]]t dhe [[Afrika veriore|Afrikës veriore]] në Venediku. Nga qyteti në këmbim kompletohej tregu me mallrat nga Evropa perëndimore dhe veriore – si [[ari]], [[argjendi]], qelibari, leshi, druri, [[kallaj]] dhe [[hekuri]], por edhe xhevahire të lëmuar, mallra xhami, medikamente dhe skllevër. Për të siguruar tregun në det Venediku ndërtonte që nga viti 1104 një kantier detar, arsenalin, i cili shumë herë u zgjerua. Flotat këtu të ndërtuara shoqëronin konvojet të tregtareve dhe ishin në të njëjtën kohë mjet për të ulur piraterinë. Në rrjedhën e [[kryqëzatat|kryqëzatave]] të para dhe e kushtëzuar nga privilegjet e saja tregtare, armiqësia ndërmjet venecianeve dhe bizantineve në [[Konstandinopoja|Konstandinopojë]] po rriteshin, deri në vitin 1171 kur venecianët duhej të largohen nga kryeqyteti bizantin. [[Kryqëzata e katërt|Kryqëzatën e katërt]] doxhi Enrico Dandolo ja drejtoj Konstandinopojës, e cila u pushtua dhe u plaçkit. Shumë thesare arti erdhën në këtë mënyrë në Perëndim, gjithashtu në vitin 1204 ''Quadriga'' në katedralen ''San Marco''. Po ashtu Venediku e përhapi perandorinë e saj koloniale me baza të shumta, sidomos [[Kreta]]. Nga kjo goditje megjithëse u hap një konflikt i gjatë me [[Gjenova|Gjenovën]], i cili ishte arsyeja për katër luftëra shkatërrimtare. Pas pushtimit të Konstandinopojë në vitin 1453 nga [[Perandoria Osmane]], Venediku duhej t'ja lërë [[Osmanllinjtë|osmanëve]] në mënyrë graduale pozicionet e saja në lindjen të Detit Mesdhe. Rëndësia e saj u zhduk në vazhdimin të historisë sidomos nga zhvendosja e trafikut ndërkombëtar të tregtisë në [[Oqeani Atlantik|Oqeanin Atlantik]]. Monopoli mbi tregun të erëzave në [[Levanti|Levant]] u zhduk gjatë shekulli XVII përfundimisht. Si pikë kthese ishte [[Beteja e Lepantit]] në vitin 1571, ku Venediku luajti për herë të fundit një rol të rëndësishëm ndërmjet fuqive botërore dhe osmanëve. Humbjes së [[Qipro]]s (1571) ju rradhuan humbje të tjera, deri në vitin 1669 kur u lëshua edhe Kreta. [[Skeda:Venezia c.1650.jpg|parapamje|Venedikuj afër vitit 1650, gravurë 30x71 cm]] Venediku e sundoi – veçanërisht prej vitit 1405 – të ashtuquajturën ''Terraferma'' dhe zotëronte në fund të shekullit XV mbi [[Veneto]]n e soçëm, [[Friuli-Venecia Xhulia|Friulin]] dhe një pjesë të madhe të [[Lombardia|Lombardisë]]. Arsyet e zgjerimit të pushtetit në kontinent ishte konkurenca e osmanëve, rëndësia në rritje të udhëve tregtare përmes rrafshinës së lumit [[Po (Lum)|Po]] dhe mbi [[Alpet]] në Evropën e mesme dhe veriore si dhe mundësia e prodhimit bujqësor në këto vende. Republika vendoste në politikën e jashtme në diplomati dhe një sistem informimi efikas. Pragmatizmi, kalkulimi i saktë dhe racionaliteti ishin zakonisht bazat të veprimit politik. Nga konfliktet ideologjike dhe fetare qëndrohej jashtë ku ishte e mundur. Venediku s'kishte probleme të përhershme as me [[Myslimanët|myslimanë]] e as me [[Çifutët|çifutë]], dihej të sigurohej më tepër përfitimi nga këto. Probleme kishte në rastin më të mirë me [[Papa|Papën]] në përpjekjet politike për epërsi dhe në politikën territoriale të karriges së shenjtë. Asnjë qytet i dytë i Evropës nuk e përdorte ndarjen e punëve në sistemin feudal të saj aq e vendosur si Venediku. Fisnikëria merrej me politikën dhe administratën e lartë si dhe me kryesinë e luftës dhe flotës. Cittadinët, tregtarët borgjezë (afërsisht 3 deri 4 % e popullsisë), kujdeseshin për fondet dhe vlerën e shtuar nga tregtia dhe prodhimit të mallrave luksove. Populanët, domethënë shumica e popullatës, siguronte ushtarë, marinarë dhe bënte punë dore, por mundej si punonjës anije të bënte në llogarinë e vetë në një farë mase tregti. Nga fundi i shekullit XVI konkurrentët nga Evropa veriperëndimore dhe perëndimore zhvilluan teknika të larta në kredi dhe tregti. Politika ekonomike e tyre morri megjithatë karakter [[Proteksionizmi|proteksionist]]. Tani e morri industria luksoze (sidomos prodhimi i xhamit) rolin e tregtisë levante, që ishte në ulje, dhe po ashtu turizmi. Venediku mundej ta mbante në sovranitetin e saj [[Dalmacia|Dalmacin]] dhe për një kohë të shkurtër po ashtu [[Peloponezi]]n, por të cilën e humbi në vitin 1718 përfundimisht. Rënia ekonomike e qytetit në shekullin XVII dhe XVIII është megjithatë më tepër një mbetje pas ndaj konkurrentëve me rritje më të shpejtë sesa një proces tkurrjeje. === Pushtimi francez dhe austriak === [[Skeda:Sanesi - La proclamazione della Repubblica di San Marco, Marzo 1848 - litografia - ca. 1850.jpg|parapamje|Shpallja e pavarësisë së Republikës të Shën Markut në Venediku më 23 mars 1848]] Në vitin 1797 Republika e Venedikut e humbi pavarësinë nga [[Napoleon Bonaparte]] dhe ju ngjit [[Austria|Austrisë]] deri në vitet 1805/06. Pasi nga viti 1805 deri në vitin 1814 ishte pjesë e Mbretërisë së Italisë napoleoniane, ju dha gjatë viteve 1814/15 përsëri Austrisë si pjesë e Mbretërisë Lombardo-Veneciane. Në vitin 1830 qytetit ju dha një port i lirë dhe u lidh në vitin 1845 nga Ura e Lirisë (''Ponte della Libertà'') me kontinentin. Në vitin revolucionare 1848 më 23 mars e shpalli Daniele Manin Republikën e Shën Markut, e cila gjatë një viti e mbrojti pavarësinë e saj nga Austria. Më 22 gusht 1849 kapituloi qyteti, i cili ishte i ndikuar edhe nga [[Kolera]], dhe më 27 gusht hyn ushtarë austriakë. Gjendja e rrethimit ishte e pranishme deri në vitin 1854. === Mbretëria e Italisë, industrializmi, turizmi dhe Lufta e Parë Botërore === Si pasojë e humbjes së luftës të Austrisë kundër [[Prusia|Prusinë]] në vitin 1866, në të cilin Mbretëria e Italisë, e themeluar në vitin 1861, ishte aleate e Prusisë, Venediku sipas Paqes së Vjenës të 3 tetorit 1866 ju ngjit Italisë. Në të gjithë Italinë Veriore erdhi stagnim shoqëror dhe një rënie e gjatë ekonomike. Deri në vitin 1890 vetëm nga Veneto emigruan 1.4 milion njerëz. Nga viti 1895 deri 1919 sipërfaqja e komunës së qytetit u rrit dhe në vitin 1917 u hap porti Marghera. Në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]] Venediku u bombardua dy herë nga ajri nga trupa austriake. === Fashizmi, Lufta e Dytë Botërore, shkatërrimi i bashkësisë çifute === [[Fashizmi|Fashistët]] provuan ta bëjnë Venedikun metropol industrial dhe pranë Gjenovës në portin më të rëndësishëm të Italisë. Kështu ato i zgjeruan kufijtë të qytetit deri larg brenda kontinentit (Venecia e Madhe). Në vitin 1929 u ndërtua ura për automjete me një ndërtesë për parkingje (''Piazzale Roma''), një stacion hekurudhor dhe ishuj artificiale si ''Tronchetto''. Me përmbysjen e [[Benito Mussolini]] e morri pushtetin mbi Venedikut [[Gjermania Naziste]], të cilët e deportuan bashkësinë çifute të qyteti drejt kampet të vdekjes. === Koalicionet pasluftëtare, përmbytjet, katastrofa ekologjike === Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] nga viti 1945 deri 1946 luftëtari i rezistencës Giovanni Ponti ishte kryetar bashkie, pasardhësi i tij ishte [[Komunizmi|komunisti]] dhe [[partizani]] Giobatta Gianquinto deri në vitin 1951. Pas tij erdhën disa qeveri të qendrës së djathtë, dhe në mesin të viteve '70 u zëvendësuan nga të tillë [[Socializmi|socialistë]]. Deri në vitet '70 po ashtu kishte politika industriale prioritet, kështu që nga laguna u bë një kloakë, e cila nga pasazhet të zgjeruara për në Adriatik dhe nga shkatërimi i balancës ekologjike ju ekspozua përmbytjeve, si për shembull në vitin 1966. Në të njëjtën kohë popullsia e qytetit të vjetër po zvogëlohet deri më sot dhe plakja po rritet. Në mandatin e Massimo Cacciari (1993–2000 dhe 2005–2010) qeveria subvencionoj restaurimin e shtëpive, zhvilloj projekte për mbrojtjen nga përmbytja, pastroj të gjithë kanalet dhe mundohej për ardhjen e institucioneve evropiane në Venediku. Po ashtu zgjerimi i universitetit ndihmoj në përtëritjen e popullatës. == Popullsia == === Gjuha === Në [[Veneto]], por edhe në [[Friuli-Venecia Xhulia]], në [[Trentino-Tiroli Jugor]] dhe në [[Istria|Istri]], flitet më tej [[Gjuha italiane|italishtes]] edhe një gjuhë e vetë, e cila caktohet si [[gjuha venete]]. Që nga 28 marsi 2007 ajo njihet si gjuhë, të paktën nga këshilli rajonali i Venetos. Dialekti në Venediku quhet ''venesiàn'' (venedikase). Venetishtja i përket gjuhëve romake perëndimore dhe dallohet në shqiptimin, formimin e fjalisë e fjalorinë pjesërisht shumë fort nga italishtja standarde.<ref>[http://wwwg.uni-klu.ac.at/eeo/Istrovenezianisch.pdf Shënim i Venetishtës në Enciklopedinë e Evropës Lindore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131155233/http://wwwg.uni-klu.ac.at/eeo/Istrovenezianisch.pdf |date=31 janar 2012 }} në Universitetin e Klagenfurtit, Austri ([[gjermanisht]]; PDF, 136&nbsp;kB), e kërkuar për herë të fundit më 3 maj 2012</ref> === Numri i banorëve === Rreth vitit 1300 vetëm Venediku e lagunës numëronte afërsisht 85,000 deri 100,000 banorë, një numër që rritej shpejtë dhe arriti ndoshta markën e 140,000 para valës së parë të [[Murtaja|Murtajës]] në vitin 1348. Rreth vitit 1600 mund të bëhet hesap me afër 150 deri 160,000 banorë, gjithsesi marka e 200,000-ve mbase nuk është kaluar kurrë.<ref>Për zhvillimin e popullsisë shih Karl Julius Beloch: ''Bevölkerungsgeschichte Italiens'', banda e tretë: ''Die Bevölkerung der Republik Venedig, des Herzogtums Mailand, Piemonts, Genuas, Corsicas und Sardiniens''. ''Die Gesamtbevölkerung Italiens'', Berlin 1961, neni VII Republika e Venedikut.</ref> Qyteti në kohën italiane u zvogëlua fillimisht, por u shërua me industrializmin, nga i cili përfitoj gjithashtu qendra historike. Sot banon afërsisht çdo venecian i tretë në lagunë, vetëm çdo i katërti në qendër. {| | {| class="wikitable" |- ! Viti ! Banorë |- | 1861 || align="right" |155.320 |- | 1871 || align="right" | 164.965 |- | 1881 || align="right" | 165.802 |- | 1901 || align="right" | 189.389 |- | 1911 || align="right" | 208.463 |} | {| class="wikitable" |- ! Viti ! Banorë |- | 1921 || align="right" | 223.373 |- | 1931 || align="right" | 250.327 |- | 1936 || align="right" | 264.027 |- | 1951 || align="right" | 316.891 |- | 1961 || align="right" | 347.347 |} | style="vertical-align:top;" | {| class="wikitable" |- ! Viti ! Banorë |- | 1971 || align="right" | 363.062 |- | 1981 || align="right" | 346.146 |- | 1991 || align="right" | 309.422 |- | 2001 || align="right" | 271.073 |- | 2007 || align="right" | 268.736 |} |} == Arti dhe Kultura, Monumente historike == Venediku është një qendër e rëndësishme kulturore evropiane me lëvizje udhëtarësh të shumtë dhe me porten detare të dytën për nga madhësisa me radhë në Itali. Është seli e Patriarku dhe që nga 1868 në gjirin e qytetit gjendet universiteti, nga 1926 universiteti i arkitekturës. Veçantin kulturone të qytetit e shtonë Akademia e Arteve të Bukura (Accademia di Belle Arti), Konservatoriumi, Fondacione Giorgio Cini, Venezian, pastaj Instituti i Shkencave, Literaturës dhe Artit Instituti për Biologjinë e Detit. Po në qytet ndër të tjerat vlen të veçohen Biblioteka e Markut (Markusbibliotheke), Biblioteka Querini-Stampalia me Galereinë, Arkivi i Qytetit, Museu dhe Galeria e Akademisë (Galleria dell'Accademia), Galeria Franchetti, Museu Correr me Biblioteken, Museu Arkeologjikë, Museu i Artit të Qelqit në Murano, Museu i Arteve Moderne (Museo d'Arte Moderna), Museu i detarisë, ndër të jerat edhe Fondacioni Peggy-Guggenheim, Lojra festive për muzikën klasike. Shfaqjet më të njohura të operes mbahen që nga shekulli i XVIII në Teatrin La Finice, koncertet në Circolo Artistico, Tetri në teatro del Ridotto. Shfaqjet e krijimtaris artistike mbahen në porten e brendëshme të lumit. Qytet ishulli është seli e disa ndërmarjeve shoqërore dhe administratës. Në pjesën e brendëshme (të lidhur me tokë) shtrihet porta moderne detare me komplekse të industrisë së rëndë të Mestres dhe Marghera-së dhe porta ajrore, Marko Polo (Marco Polo). == Burimi i të dhënave == * Peter Burke: ''Venecia dhe Amsterdami në shekullin XVII'' (Venedig und Amsterdam im 17. Jahrhundert), Göttingen 1993, ISBN 3-88243-264-0. * Riccardo Calimani: ''Tregtarët të Veneciës. Historia e Judëve në Republikën Luane.'' (Storia del ghetto di Venezia), Düsseldorf 1988, 1990. * Ennio Concina, Piero Codato, Vittorio Pavan: ''Kishat në Venecia'' (Kirchen in Venedig), Hirmer Verlag, München 1996, ISBN 3-7774-7010-4. * Peter Feldbauer, Gottfired Lidl, John Morrissey: Venecia 800–1600. ''E Qeta si fuqi botërore.'' (Die Serenissima als Weltmacht). Mandelbaum Verlag, Wien 2010, ISBN 978-3-85476-348-2 (Recension). * Richard Goy: ''Qyteti në lagunë. Jetë dhe ndërtim në Venecia'' (Stadt in der Lagune. Leben und Bauen in Venedig), Stuttgart 1998, ISBN 3-89660-030-3. * Norbert Huse: ''Venecia. Nga arti i të ndërtuari një qyteti në uje'' (Venedig. Von der Kunst, eine Stadt im Wasser zu bauen), Verlag Beck, München 2005, ISBN 3-406-52746-9. * Norbert Huse, Wolfgang Wolters: ''Venecia. Arti i Rilindjes. Arkitektura, skulptura, piktura 1460–1590'' (Venedig. Die Kunst der Renaissance. Architektur, Skulptur, Malerei 1460–1590), C. H. Beck Verlag, München 1996, ISBN 3-406-31108-3. * Arne Karsten: ''Histori e vogël e Veneciës'' (Kleine Geschichte Venedigs), C. H. Beck Verlag, München 2008. ISBN 978-3-406-57640-9. (Recension) * Gabriele Köster: ''Artistë dhe vëllezërit e tyre. Piktorë, skulptorë dhe arkitektë në Scuole grandi veneciane'' (Künstler und ihre Brüder. Maler, Bildhauer und Architekten in den venezianischen Scuole grandi), Berlin: Vëllez. Mann 2007, ISBN 978-3-7861-2548-8. * Heinrich Kretschmayr: ''Historia e Veneciës'' (Geschichte von Venedig), 3 Banda, 1905–1934, Sciencia Verlag, Shtyp pasi 1986, ISBN 3-511-01240-6. * Philip Longworth: ''Ngritja dhe rënia e Republikës së Veneciës'' (Aufstieg und Fall der Republik Venedig), Bastei Lübbe 1978, ISBN 3-404-00854-5. * Gerhard Rösch: ''Venecia. Historia e një republike detare'' (Venedig. Geschichte einer Seerepublik), Stuttgart 2000, ISBN 3-17-014547-9. * Giandomenico Romanelli (Publik.): ''Venecia: Arti & Arkitektura'' (Venedig: Kunst & Architektur), Könemann Verlagsgesellschaft, Köln 1997, 2 Banda, ISBN 3-89508-592-8. * Giandomenico Romanelli, Mark E. Smith: ''Venecia'' (Venedig), Darmstadt 1997, Hirmer Verlag, München 1997, ISBN 3-7774-7390-1. * Franz Peter Waiblinger (Publik.): ''Venecia. Një udhëzues letrar'' (Venedig. Ein literarischer Reiseführer), ''Shoqëria librare shkencore'' (Wissenschaftliche Buchgesellschaft), Darmstadt 2003, ISBN 3-534-16589-6. * Alvise Zorzi: ''Venecia. Historia e Republikës Luane'' (Venedig. Die Geschichte der Löwenrepublik), Hildesheim 1992, ISBN 3-546-49974-3. == Lidhje të jashtme == * {{Commonscat|Venezia|Venecia}} * [https://web.archive.org/web/20080721085215/http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/EN/IDPagina/1 Faqja zyrtare e qytetit të Veneciës] (anglisht dhe italisht) * [http://www.unesco.org/new/en/venice/home/ UNESCO Office in Venice] (anglisht) * [https://sites.google.com/site/kunstundkulturvenedig/katalog Përzgjedhje e pikturës veneciane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161221082816/https://sites.google.com/site/kunstundkulturvenedig/katalog |date=21 dhjetor 2016 }} (gjermanisht) * [https://web.archive.org/web/20071209010511/http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/3836 Harta të ndryshme të qytetit] == Referimet == <references /> [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Venedik]] gya7wj3qh0xxk851gpiaa9amum963gx 2939865 2939864 2026-04-09T21:15:29Z Shqiperia2000 65435 2939865 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Venecia | official_name = Comune di Venezia | native_name = ''Venezia'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Venesia'' ([[Gjuha veneciane|venecianisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Collage Venezia.jpg | image_caption = Një kolazh i Venecias: në krye të majtë është [[Piazza San Marco]], e ndjekur nga një pamje e qytetit, më pas [[Kanali i Madh i Venecias|Kanali i Madh]] dhe pjesa e brendshme e [[La Fenice]], si dhe ishulli [[San Giorgio Maggiore]]. | image_flag = Flag of Venice (1997).svg | flag_link = Flamuri i Venecias | image_shield = Venezia-Stemma.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|45|26|15|N|12|20|9|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Veneto]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Venecias|Venecia]] (VE) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Luigi Brugnaro]] | area_total_km2 = 414.573211 | area_land_km2 = 156.847617 | area_water_km2 = 257.725594 | population_total = 251294 | population_as_of = 31 dhjetor 2025 | population_density_km2 = auto | population_demonym = Venecian | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 30121–30176 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 041 | blank_name_sec1 = Shenjt mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Marku (ungjilltar)|Shen Marku]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 21 nëntor | website = [https://www.comune.venezia.it/ Faqja zyrtare] |nicknames= '' La Serenissima''<br/> ''La Dominante'' }} '''Venediku''' (ose '''Venecia'''; [[Gjuha italiane|italisht]]: ''Venezia'' [{{IPA|veˈnɛtːsi̯a}}]) është një qytet në pjesën verilindore të [[Italia|Italisë]] në breg të [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]], është kryeqyteti i rajonit [[Veneto]] dhe i [[Provinca e Venecias|Provincës së Venecias]]. Mban emrin ''La Serenissima'', që do të thotë ''Më e Qeta''. Qyteti ka rreth 270,000 banorë (mars 2012) dhe është bashkë me lagunën e mbrojtur nga [[UNESKO]] që nga viti 1987.<ref>[http://whc.unesco.org/en/list/394 Shënimi në UNESCO] (anglisht), e kërkuar për herë të fundit më 2 maj 2012</ref> Gjatë një mijëvjeçari Venediku ishte si [[Republika e Venedikut]] një nga fuqitë më të rëndësishme politike dhe ekonomike si dhe një nga qytetet më të mëdhenj të [[Evropa|Evropës]], deri në vitin 1797 kur përfundoi pavarësia. Fisnikëria e saj, që dominonte politikisht, kontrollonte gjatë një periudhe të gjatë tregun ndërmjet Evropën perëndimore dhe [[Deti Mesdhe|Detin Mesdhe]] lindor. Venediku përfitoi nga tregu me mallra luksoze, erëza, kripë dhe grurë, dhe u zhvillua në qendrën më të madhe financiare. == Gjeografia == <gallery> Map of comune of Venice (province of Venice, region Veneto, Italy).svg|Vendndodhja e komunës në Provincën e Venedikut Venezia - mappa municipalità.png|Njësitë të komunës Sestieri di Venezia.svg|Njësitë (italisht ''Sestieri'') në qytetin e vjetër të Venedikut </gallery> Venediku është kryeqyteti i [[Provinca e Veneciës|Provincës]] me të njëjtin emër. Komuna përfshin qendrën historike me rret 7&nbsp;km² sidhe [[Laguna e Venedikut|Lagunën e Venedikut]] me afër 50 ishujt të saj. Poashtu i shtohen komunës ishujt ''Lido'' dhe ''Pellestrina'', që e ndajnë lagunën nga [[Deti Adriatik]], dhe njësitë të qytetit në kontinent ''Chirignago'', ''Favaro Veneto'', ''Marghera'', ''Mestre'' dhe ''Zelarino''. Qendra historike është në gjashtë njësi (italisht ''Sestieri'') e ndarë: ''San Polo'', ''Dorsoduro'', ''Santa Croce'', ''San Marco'', ''Cannaregio'' dhe ''Castello''. Kanali më i madh, ''Canal Grande'', e ndan qytetin e vjetër në një pjesë lindore dhe perëndimore. == Struktura e qytetit të vjetër == Qyteti i vjetër i Venedikut është një qytet në ujë. Ai përbëhet nga 121 ishuj,<ref>[http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeAttachment.php/L/EN/D/D.75575f06e08f7e3768b4/P/BLOB%3AID%3D1318 121 ishujt të Venedikut] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120608055109/http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeAttachment.php/L/EN/D/D.75575f06e08f7e3768b4/P/BLOB%3AID%3D1318 |date=8 qershor 2012 }}, e kërkuar për herë të fundit më 2 maj 2012</ref> ndërmjet të cilave kalojnë matanë kanale me gjerësie të ndryshme. Mirëpo që nga shekulli XIX kanalet u mbushën me dhe ose u mbyllüen për transportin ujor. Ky kontrast midis transportit tokësor dhe ujor vazhdon deri sot. Shumica e kanaleve kalohen pak ose fare më me varkë. Vetëm në ''Canal Grande'' dominon transporti ujor. Çdo ishull ka së paku një shesh, që formon qendrën e komunikimit, transportit dhe tregut. Ish-qendra e fuqisë, sheshi ''Piazza di San Marco'', rrethohet nga ndërtesa publike, si Pallati i Doxheve (it. ''Palazzo Ducale'') dhe magjistratat ndërtimore (it. ''Procuratia di San Marco''), por edhe nga bibliotekë e muzeume, katedralen (it. ''Basilica di San Marco'') dhe kambanaren e Shën Markut (it. ''Campanile di San Marco''). Jombrojtja e kësaj qendre qeveritare nga mure rrethuese demonstronte jocenueshmërinë e qytetit të Venedikut. Kjo gjuhë simbolike kishte fuqi sugjerimi të madh tek njerëzitë, qytetet e cileve ishin të mbrojtur nga mure, kulla dhe hendeqe Rreth kësaj zone thelbësore gjendeshin ishuj të shumtë, të cilat që nga mesjeta kishin detyrat e veta: një ishull për varrezat (''San Michele''), për fryrës xhami (''Murano'') dhe për prodhim të perimeve (''Sant'Erasmo''). === Ndërtimi i shtëpive === Qyteti është sipër mijëra grumbuj e ndërtuar. Grumbujt ishin nga dru [[dushku]], larshi e verri dhe silleshin nga [[Istria]], të cilat i shtyshin nën tokën argjile deri në shtresën e gurit (it. ''caranto''). Vetëm kjo teknikë mundësonte ndërtimin e shtëpive në ujë. Shumë ndërtesa janë sot në rrezik shembjeje megjithë mundimin e njohshëm. Shtëpitë kanë nevojë renovimin për të mos rrënuar përfundimisht. Arsyeja më e rëndësishme është niveli i ujit në rritje, i cili nuk mundon banimin e kateve të postë më – një e treta e banesave janë të pabanuara.<ref>[http://www.archeosub.it/articoli/geotec/caranto.htm Ma che cos'è questo "caranto"?] (italisht), e kërkuar për herë të fundit më 2 maj 2012</ref> === Rruga dhe sheshe === [[Skeda:Venezia-stradapanni.jpg|parapamje|''Calle'']] [[Skeda:San Marco-00.jpg|parapamje|Sheshi ''Piazza di San Marco'']] Venecianët i dallojnë me kujdes rrugët dhe sheshet. Rrugët kryesore ''rughe'' (nga [[Gjuha frënge|frëngjishtja]] ''rue'') dhe ''salizade'', domethënë rrugicat e para me kalldrëm, janë në numër të kufizuar. ''Calle'' quhen rrugët më të ngushta dhe ''fondamenta'' rrugët përgjatë kanaleve, të cilat edhe shërbenin si themel për ndërtesat. ''Lista'' është ajo copëza rrugë afër pallateve dhe ambasadave, të cilat shijojin një imunitet të veçant. ''Mercerie'' janë rrugë me dyqane (''merce'': mall), ''rive'' (bregu) kalojnë përgjatë kanaleve anësore, por janë edhe shkallë që çojnë poshtë tek uji. Një ''rio tera'' është një kanal i mbushur, një ''ramo'' (degë) një rrugë e shkurtër që del nga një ''calle'' apo ''campiello''. Një ''campo'' një shesh ku qëndronte një kishe, një hapësirë ku kishte kopshtesh perimesh dhe ku kullosnin kuaj. ''Campiello'' është një shesh i rrethuar nga shtëpi, ku dilnin ''calli'', ''corti'' janë oborret spanjolle të shtëpive. ''Campi'' dhe ''campielli'' dalloheshin nga ''piazza'', e cila nënkuptonte atë të Shën Markut. === Kanale === Venediku zotëron 175 kanale me një gjatësie totale prej afër 38 kilometrash.<ref>[https://web.archive.org/web/20070819170341/http://www.geocities.com/wokmou.geo/nomcanaE.gif Harta e të gjithë kanaleve], e kërkuar për herë të fundit më 2 maj 2012</ref> Ato përdoreshin për transportimin e mallrave. Arteria kryesore e trafikut është ''Canal Grande''. Para ristrukturimit të lagunës ujti në kanalet nuk rrinte konstante, por rritej dhe ulej çdo gjashtë orë. Dallimi i baticave ishte megjithëse vetëm 60 centimetra. Me instalimin e një sistemi të rafinuar, por intensive në punë, me rregullore të ujtit dhe një autoritet përgjegjëse cirkulimi i ujtit u sigurua, i cili pastronte qytetin dhe ujtin. === Ura === Po aq të rëndësishme si kanalet janë 444 urat të Venedikut (numër i pretenduar). Deri në vitin 1480 ato ishin nga druri por u zëvendësuan me sukses nga guri. Shumë ishin rrafshë të ndërtuar për të mundësuar kalimin e kuajve dhe qerreve. Ura më e gjatë me një gjatësie prej afër 3.5 kilometra është Ura e Lirisë (''Ponte della Libertà'') i cili lidh qytetin e vjetër me kontinentin. <gallery> Skeda:Ponte di Rialto Venice 1.jpg|''Ponte di Rialto'', një kohë të gjatë ura e vetme sipër ''Canal Grande'' Skeda:Doge Palace morning 08-2005.jpg|''Ponte della Paglia'' pranë pallatit të Doxheve Antonio Contin - Ponte dei sospiri (Venice).jpg|''Ponte dei Sospiri'' ndërmjet pallatit të Doxheve dhe burgut shtetëror, emrin e morri ura nga arrestuarit që kalonin për në burg dhe shikonin në lagunë për të psheritur për lirinë e humbur Ponte degli Scalzi (Venice).jpg|''Ponte degli Scalzi'' i lidh njësitë ''Santa Croce'' me ''Cannaregio'' Accademia bridge in Venice (South East exposure).jpg|''Ponte dell'Accademia'' pranë muzes së arteve </gallery> == Historia == [[Skeda:Venezianische Kolonien.png|parapamje|Shtrirja e kolonive venedikase në Itali, Evropën juglindore, Detin Mesdhe dhe Azinë e Vogël]] === Republika e Venedikut === {{Artikulli kryesor|Republika e Venedikut}} Banuesit e parë të ishujve në këtë lagunë ishin [[etruskët]] e lashtë. Nga Venetët, që ishin rezident më vonë, rrjedh emri i qytetit, ''Venetia''. Në shekullin VIII edhe pse në kontinent erdhën të sundojnë [[langobardët]] dhe [[frankët]], vendet në lagunë mbetën postat më perëndimore të [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]]. Këto vendet zhvilluan një strukturë sundimi të vetë me një doxh në krye. Kur [[Karli i Madh]] kishte mosmarrëveshje me Bizantin për perandorin romak në shekullin VIII, në qytet filluan luftëra për pushtet ku dalloheshin simpatizantët të Karlit midis atyre të Bizantit. Familjet më të fuqishëm dëshironin dominimin e vetëm me ndihmën e zyrës së doxhit. Këtyre u dolën kundër familjet e tjerë, të cilat parandaluan një formim dinastie dhe u mbyllën që nga viti 1297 nga familje të tjerë në ngjitje. Të gjithë pjesëtarët mashkull të familjeve kishin një vend dhe një zë në Këshillin e Madh. Familjet më të fuqishëm zotëronin mbi politikën dhe tregun në largësi deri në vitin 1797. Me manovrimin e shkathët midis fuqive evropiane Venediku miratoi kontrata të shumta, të cilat i dhanë qytetin për një periudhë të gjatë monopolin tregtar ndërmjet Evropës perëndimore dhe Bizantit. Në vitin 828 eshtrat të [[Shën Marku Evangjelisti|Shën Markut Evangjelistit]] u vodhën nga [[Aleksandria]] dhe në nder të tij u ndërtua katedralja e Shën Markut. Ende sot dy shtyllat në sheshin para katedrales tregojnë figurën e Shën Theodorit dhe një luan me krahë, atributi i apostullit Mark, i cili e zhvendosi Theodorin nga vendi i shenjtit mbrojtës. Simboli i Markut u bë stema dhe shenja e sovranitetit të Venedikut. Një burim i rëndësishëm i pasurisë të qytetit në lagunë ishte monopoli mbi [[Kripa|kripën]], i cili kishte rëndësi të madhe në konzervimin e mishit dhe peshkut. Përveç kësaj, Venediku u ndez në importin e ushqimit kryesor të grurit, kështu që furnizimi i Italisë Veriore deri në kohën e re të hershme ishte e varur nga hajat e saj – një medium i prekshëm dhe shpesh i përdorur për të shantazhuar politikisht. Mallra të rëndësishme dhe prodhime luksoze nga [[Azia]] dhe [[Afrika]] si [[mëndafshi]], [[leshi]], fildishi, erëza, mjete ngjyruese dhe parfume u kthyen nga portet të [[Levanti]]t dhe [[Afrika veriore|Afrikës veriore]] në Venediku. Nga qyteti në këmbim kompletohej tregu me mallrat nga Evropa perëndimore dhe veriore – si [[ari]], [[argjendi]], qelibari, leshi, druri, [[kallaj]] dhe [[hekuri]], por edhe xhevahire të lëmuar, mallra xhami, medikamente dhe skllevër. Për të siguruar tregun në det Venediku ndërtonte që nga viti 1104 një kantier detar, arsenalin, i cili shumë herë u zgjerua. Flotat këtu të ndërtuara shoqëronin konvojet të tregtareve dhe ishin në të njëjtën kohë mjet për të ulur piraterinë. Në rrjedhën e [[kryqëzatat|kryqëzatave]] të para dhe e kushtëzuar nga privilegjet e saja tregtare, armiqësia ndërmjet venecianeve dhe bizantineve në [[Konstandinopoja|Konstandinopojë]] po rriteshin, deri në vitin 1171 kur venecianët duhej të largohen nga kryeqyteti bizantin. [[Kryqëzata e katërt|Kryqëzatën e katërt]] doxhi Enrico Dandolo ja drejtoj Konstandinopojës, e cila u pushtua dhe u plaçkit. Shumë thesare arti erdhën në këtë mënyrë në Perëndim, gjithashtu në vitin 1204 ''Quadriga'' në katedralen ''San Marco''. Po ashtu Venediku e përhapi perandorinë e saj koloniale me baza të shumta, sidomos [[Kreta]]. Nga kjo goditje megjithëse u hap një konflikt i gjatë me [[Gjenova|Gjenovën]], i cili ishte arsyeja për katër luftëra shkatërrimtare. Pas pushtimit të Konstandinopojë në vitin 1453 nga [[Perandoria Osmane]], Venediku duhej t'ja lërë [[Osmanllinjtë|osmanëve]] në mënyrë graduale pozicionet e saja në lindjen të Detit Mesdhe. Rëndësia e saj u zhduk në vazhdimin të historisë sidomos nga zhvendosja e trafikut ndërkombëtar të tregtisë në [[Oqeani Atlantik|Oqeanin Atlantik]]. Monopoli mbi tregun të erëzave në [[Levanti|Levant]] u zhduk gjatë shekulli XVII përfundimisht. Si pikë kthese ishte [[Beteja e Lepantit]] në vitin 1571, ku Venediku luajti për herë të fundit një rol të rëndësishëm ndërmjet fuqive botërore dhe osmanëve. Humbjes së [[Qipro]]s (1571) ju rradhuan humbje të tjera, deri në vitin 1669 kur u lëshua edhe Kreta. [[Skeda:Venezia c.1650.jpg|parapamje|Venedikuj afër vitit 1650, gravurë 30x71 cm]] Venediku e sundoi – veçanërisht prej vitit 1405 – të ashtuquajturën ''Terraferma'' dhe zotëronte në fund të shekullit XV mbi [[Veneto]]n e soçëm, [[Friuli-Venecia Xhulia|Friulin]] dhe një pjesë të madhe të [[Lombardia|Lombardisë]]. Arsyet e zgjerimit të pushtetit në kontinent ishte konkurenca e osmanëve, rëndësia në rritje të udhëve tregtare përmes rrafshinës së lumit [[Po (Lum)|Po]] dhe mbi [[Alpet]] në Evropën e mesme dhe veriore si dhe mundësia e prodhimit bujqësor në këto vende. Republika vendoste në politikën e jashtme në diplomati dhe një sistem informimi efikas. Pragmatizmi, kalkulimi i saktë dhe racionaliteti ishin zakonisht bazat të veprimit politik. Nga konfliktet ideologjike dhe fetare qëndrohej jashtë ku ishte e mundur. Venediku s'kishte probleme të përhershme as me [[Myslimanët|myslimanë]] e as me [[Çifutët|çifutë]], dihej të sigurohej më tepër përfitimi nga këto. Probleme kishte në rastin më të mirë me [[Papa|Papën]] në përpjekjet politike për epërsi dhe në politikën territoriale të karriges së shenjtë. Asnjë qytet i dytë i Evropës nuk e përdorte ndarjen e punëve në sistemin feudal të saj aq e vendosur si Venediku. Fisnikëria merrej me politikën dhe administratën e lartë si dhe me kryesinë e luftës dhe flotës. Cittadinët, tregtarët borgjezë (afërsisht 3 deri 4 % e popullsisë), kujdeseshin për fondet dhe vlerën e shtuar nga tregtia dhe prodhimit të mallrave luksove. Populanët, domethënë shumica e popullatës, siguronte ushtarë, marinarë dhe bënte punë dore, por mundej si punonjës anije të bënte në llogarinë e vetë në një farë mase tregti. Nga fundi i shekullit XVI konkurrentët nga Evropa veriperëndimore dhe perëndimore zhvilluan teknika të larta në kredi dhe tregti. Politika ekonomike e tyre morri megjithatë karakter [[Proteksionizmi|proteksionist]]. Tani e morri industria luksoze (sidomos prodhimi i xhamit) rolin e tregtisë levante, që ishte në ulje, dhe po ashtu turizmi. Venediku mundej ta mbante në sovranitetin e saj [[Dalmacia|Dalmacin]] dhe për një kohë të shkurtër po ashtu [[Peloponezi]]n, por të cilën e humbi në vitin 1718 përfundimisht. Rënia ekonomike e qytetit në shekullin XVII dhe XVIII është megjithatë më tepër një mbetje pas ndaj konkurrentëve me rritje më të shpejtë sesa një proces tkurrjeje. === Pushtimi francez dhe austriak === [[Skeda:Sanesi - La proclamazione della Repubblica di San Marco, Marzo 1848 - litografia - ca. 1850.jpg|parapamje|Shpallja e pavarësisë së Republikës të Shën Markut në Venediku më 23 mars 1848]] Në vitin 1797 Republika e Venedikut e humbi pavarësinë nga [[Napoleon Bonaparte]] dhe ju ngjit [[Austria|Austrisë]] deri në vitet 1805/06. Pasi nga viti 1805 deri në vitin 1814 ishte pjesë e Mbretërisë së Italisë napoleoniane, ju dha gjatë viteve 1814/15 përsëri Austrisë si pjesë e Mbretërisë Lombardo-Veneciane. Në vitin 1830 qytetit ju dha një port i lirë dhe u lidh në vitin 1845 nga Ura e Lirisë (''Ponte della Libertà'') me kontinentin. Në vitin revolucionare 1848 më 23 mars e shpalli Daniele Manin Republikën e Shën Markut, e cila gjatë një viti e mbrojti pavarësinë e saj nga Austria. Më 22 gusht 1849 kapituloi qyteti, i cili ishte i ndikuar edhe nga [[Kolera]], dhe më 27 gusht hyn ushtarë austriakë. Gjendja e rrethimit ishte e pranishme deri në vitin 1854. === Mbretëria e Italisë, industrializmi, turizmi dhe Lufta e Parë Botërore === Si pasojë e humbjes së luftës të Austrisë kundër [[Prusia|Prusinë]] në vitin 1866, në të cilin Mbretëria e Italisë, e themeluar në vitin 1861, ishte aleate e Prusisë, Venediku sipas Paqes së Vjenës të 3 tetorit 1866 ju ngjit Italisë. Në të gjithë Italinë Veriore erdhi stagnim shoqëror dhe një rënie e gjatë ekonomike. Deri në vitin 1890 vetëm nga Veneto emigruan 1.4 milion njerëz. Nga viti 1895 deri 1919 sipërfaqja e komunës së qytetit u rrit dhe në vitin 1917 u hap porti Marghera. Në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]] Venediku u bombardua dy herë nga ajri nga trupa austriake. === Fashizmi, Lufta e Dytë Botërore, shkatërrimi i bashkësisë çifute === [[Fashizmi|Fashistët]] provuan ta bëjnë Venedikun metropol industrial dhe pranë Gjenovës në portin më të rëndësishëm të Italisë. Kështu ato i zgjeruan kufijtë të qytetit deri larg brenda kontinentit (Venecia e Madhe). Në vitin 1929 u ndërtua ura për automjete me një ndërtesë për parkingje (''Piazzale Roma''), një stacion hekurudhor dhe ishuj artificiale si ''Tronchetto''. Me përmbysjen e [[Benito Mussolini]] e morri pushtetin mbi Venedikut [[Gjermania Naziste]], të cilët e deportuan bashkësinë çifute të qyteti drejt kampet të vdekjes. === Koalicionet pasluftëtare, përmbytjet, katastrofa ekologjike === Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] nga viti 1945 deri 1946 luftëtari i rezistencës Giovanni Ponti ishte kryetar bashkie, pasardhësi i tij ishte [[Komunizmi|komunisti]] dhe [[partizani]] Giobatta Gianquinto deri në vitin 1951. Pas tij erdhën disa qeveri të qendrës së djathtë, dhe në mesin të viteve '70 u zëvendësuan nga të tillë [[Socializmi|socialistë]]. Deri në vitet '70 po ashtu kishte politika industriale prioritet, kështu që nga laguna u bë një kloakë, e cila nga pasazhet të zgjeruara për në Adriatik dhe nga shkatërimi i balancës ekologjike ju ekspozua përmbytjeve, si për shembull në vitin 1966. Në të njëjtën kohë popullsia e qytetit të vjetër po zvogëlohet deri më sot dhe plakja po rritet. Në mandatin e Massimo Cacciari (1993–2000 dhe 2005–2010) qeveria subvencionoj restaurimin e shtëpive, zhvilloj projekte për mbrojtjen nga përmbytja, pastroj të gjithë kanalet dhe mundohej për ardhjen e institucioneve evropiane në Venediku. Po ashtu zgjerimi i universitetit ndihmoj në përtëritjen e popullatës. == Popullsia == === Gjuha === Në [[Veneto]], por edhe në [[Friuli-Venecia Xhulia]], në [[Trentino-Tiroli Jugor]] dhe në [[Istria|Istri]], flitet më tej [[Gjuha italiane|italishtes]] edhe një gjuhë e vetë, e cila caktohet si [[gjuha venete]]. Që nga 28 marsi 2007 ajo njihet si gjuhë, të paktën nga këshilli rajonali i Venetos. Dialekti në Venediku quhet ''venesiàn'' (venedikase). Venetishtja i përket gjuhëve romake perëndimore dhe dallohet në shqiptimin, formimin e fjalisë e fjalorinë pjesërisht shumë fort nga italishtja standarde.<ref>[http://wwwg.uni-klu.ac.at/eeo/Istrovenezianisch.pdf Shënim i Venetishtës në Enciklopedinë e Evropës Lindore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131155233/http://wwwg.uni-klu.ac.at/eeo/Istrovenezianisch.pdf |date=31 janar 2012 }} në Universitetin e Klagenfurtit, Austri ([[gjermanisht]]; PDF, 136&nbsp;kB), e kërkuar për herë të fundit më 3 maj 2012</ref> === Numri i banorëve === Rreth vitit 1300 vetëm Venediku e lagunës numëronte afërsisht 85,000 deri 100,000 banorë, një numër që rritej shpejtë dhe arriti ndoshta markën e 140,000 para valës së parë të [[Murtaja|Murtajës]] në vitin 1348. Rreth vitit 1600 mund të bëhet hesap me afër 150 deri 160,000 banorë, gjithsesi marka e 200,000-ve mbase nuk është kaluar kurrë.<ref>Për zhvillimin e popullsisë shih Karl Julius Beloch: ''Bevölkerungsgeschichte Italiens'', banda e tretë: ''Die Bevölkerung der Republik Venedig, des Herzogtums Mailand, Piemonts, Genuas, Corsicas und Sardiniens''. ''Die Gesamtbevölkerung Italiens'', Berlin 1961, neni VII Republika e Venedikut.</ref> Qyteti në kohën italiane u zvogëlua fillimisht, por u shërua me industrializmin, nga i cili përfitoj gjithashtu qendra historike. Sot banon afërsisht çdo venecian i tretë në lagunë, vetëm çdo i katërti në qendër. {| | {| class="wikitable" |- ! Viti ! Banorë |- | 1861 || align="right" |155.320 |- | 1871 || align="right" | 164.965 |- | 1881 || align="right" | 165.802 |- | 1901 || align="right" | 189.389 |- | 1911 || align="right" | 208.463 |} | {| class="wikitable" |- ! Viti ! Banorë |- | 1921 || align="right" | 223.373 |- | 1931 || align="right" | 250.327 |- | 1936 || align="right" | 264.027 |- | 1951 || align="right" | 316.891 |- | 1961 || align="right" | 347.347 |} | style="vertical-align:top;" | {| class="wikitable" |- ! Viti ! Banorë |- | 1971 || align="right" | 363.062 |- | 1981 || align="right" | 346.146 |- | 1991 || align="right" | 309.422 |- | 2001 || align="right" | 271.073 |- | 2007 || align="right" | 268.736 |} |} == Arti dhe Kultura, Monumente historike == Venediku është një qendër e rëndësishme kulturore evropiane me lëvizje udhëtarësh të shumtë dhe me porten detare të dytën për nga madhësisa me radhë në Itali. Është seli e Patriarku dhe që nga 1868 në gjirin e qytetit gjendet universiteti, nga 1926 universiteti i arkitekturës. Veçantin kulturone të qytetit e shtonë Akademia e Arteve të Bukura (Accademia di Belle Arti), Konservatoriumi, Fondacione Giorgio Cini, Venezian, pastaj Instituti i Shkencave, Literaturës dhe Artit Instituti për Biologjinë e Detit. Po në qytet ndër të tjerat vlen të veçohen Biblioteka e Markut (Markusbibliotheke), Biblioteka Querini-Stampalia me Galereinë, Arkivi i Qytetit, Museu dhe Galeria e Akademisë (Galleria dell'Accademia), Galeria Franchetti, Museu Correr me Biblioteken, Museu Arkeologjikë, Museu i Artit të Qelqit në Murano, Museu i Arteve Moderne (Museo d'Arte Moderna), Museu i detarisë, ndër të jerat edhe Fondacioni Peggy-Guggenheim, Lojra festive për muzikën klasike. Shfaqjet më të njohura të operes mbahen që nga shekulli i XVIII në Teatrin La Finice, koncertet në Circolo Artistico, Tetri në teatro del Ridotto. Shfaqjet e krijimtaris artistike mbahen në porten e brendëshme të lumit. Qytet ishulli është seli e disa ndërmarjeve shoqërore dhe administratës. Në pjesën e brendëshme (të lidhur me tokë) shtrihet porta moderne detare me komplekse të industrisë së rëndë të Mestres dhe Marghera-së dhe porta ajrore, Marko Polo (Marco Polo). == Burimi i të dhënave == * Peter Burke: ''Venecia dhe Amsterdami në shekullin XVII'' (Venedig und Amsterdam im 17. Jahrhundert), Göttingen 1993, ISBN 3-88243-264-0. * Riccardo Calimani: ''Tregtarët të Veneciës. Historia e Judëve në Republikën Luane.'' (Storia del ghetto di Venezia), Düsseldorf 1988, 1990. * Ennio Concina, Piero Codato, Vittorio Pavan: ''Kishat në Venecia'' (Kirchen in Venedig), Hirmer Verlag, München 1996, ISBN 3-7774-7010-4. * Peter Feldbauer, Gottfired Lidl, John Morrissey: Venecia 800–1600. ''E Qeta si fuqi botërore.'' (Die Serenissima als Weltmacht). Mandelbaum Verlag, Wien 2010, ISBN 978-3-85476-348-2 (Recension). * Richard Goy: ''Qyteti në lagunë. Jetë dhe ndërtim në Venecia'' (Stadt in der Lagune. Leben und Bauen in Venedig), Stuttgart 1998, ISBN 3-89660-030-3. * Norbert Huse: ''Venecia. Nga arti i të ndërtuari një qyteti në uje'' (Venedig. Von der Kunst, eine Stadt im Wasser zu bauen), Verlag Beck, München 2005, ISBN 3-406-52746-9. * Norbert Huse, Wolfgang Wolters: ''Venecia. Arti i Rilindjes. Arkitektura, skulptura, piktura 1460–1590'' (Venedig. Die Kunst der Renaissance. Architektur, Skulptur, Malerei 1460–1590), C. H. Beck Verlag, München 1996, ISBN 3-406-31108-3. * Arne Karsten: ''Histori e vogël e Veneciës'' (Kleine Geschichte Venedigs), C. H. Beck Verlag, München 2008. ISBN 978-3-406-57640-9. (Recension) * Gabriele Köster: ''Artistë dhe vëllezërit e tyre. Piktorë, skulptorë dhe arkitektë në Scuole grandi veneciane'' (Künstler und ihre Brüder. Maler, Bildhauer und Architekten in den venezianischen Scuole grandi), Berlin: Vëllez. Mann 2007, ISBN 978-3-7861-2548-8. * Heinrich Kretschmayr: ''Historia e Veneciës'' (Geschichte von Venedig), 3 Banda, 1905–1934, Sciencia Verlag, Shtyp pasi 1986, ISBN 3-511-01240-6. * Philip Longworth: ''Ngritja dhe rënia e Republikës së Veneciës'' (Aufstieg und Fall der Republik Venedig), Bastei Lübbe 1978, ISBN 3-404-00854-5. * Gerhard Rösch: ''Venecia. Historia e një republike detare'' (Venedig. Geschichte einer Seerepublik), Stuttgart 2000, ISBN 3-17-014547-9. * Giandomenico Romanelli (Publik.): ''Venecia: Arti & Arkitektura'' (Venedig: Kunst & Architektur), Könemann Verlagsgesellschaft, Köln 1997, 2 Banda, ISBN 3-89508-592-8. * Giandomenico Romanelli, Mark E. Smith: ''Venecia'' (Venedig), Darmstadt 1997, Hirmer Verlag, München 1997, ISBN 3-7774-7390-1. * Franz Peter Waiblinger (Publik.): ''Venecia. Një udhëzues letrar'' (Venedig. Ein literarischer Reiseführer), ''Shoqëria librare shkencore'' (Wissenschaftliche Buchgesellschaft), Darmstadt 2003, ISBN 3-534-16589-6. * Alvise Zorzi: ''Venecia. Historia e Republikës Luane'' (Venedig. Die Geschichte der Löwenrepublik), Hildesheim 1992, ISBN 3-546-49974-3. == Lidhje të jashtme == * {{Commonscat|Venezia|Venecia}} * [https://web.archive.org/web/20080721085215/http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/EN/IDPagina/1 Faqja zyrtare e qytetit të Veneciës] (anglisht dhe italisht) * [http://www.unesco.org/new/en/venice/home/ UNESCO Office in Venice] (anglisht) * [https://sites.google.com/site/kunstundkulturvenedig/katalog Përzgjedhje e pikturës veneciane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161221082816/https://sites.google.com/site/kunstundkulturvenedig/katalog |date=21 dhjetor 2016 }} (gjermanisht) * [https://web.archive.org/web/20071209010511/http://www.comune.venezia.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/3836 Harta të ndryshme të qytetit] == Referimet == <references /> [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Venedik]] iwsq4b5fwnvp0eczeotqx2g9pkkgprk 0 21671 2939828 2895930 2026-04-09T17:49:31Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2939828 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #e1000f | writing color = #FFFFFF | clubname = Eintracht Frankfurt | image = 600px Nero e Rosso (Strisce) con aquila di Francoforte.png | fullname = Eintracht Frankfurt e.V. | nickname = ''Die Adler'' (Shqiponjat)<br />''SGE'' (Sportgemeinde Eintracht)<br />''Launische Diva'' (Diva me humor) | founded = [[8 mars]] [[1899]]; 126 vite më parë | owner = {{flamuri|Gjermania}} Matthias Beck | manager = {{flamuri|ESP}} [[Albert Riera]] | clubcolors = [[Figura:600px Nero e Rosso (Strisce) con aquila di Francoforte.png|20px]] | website = https://www.eintracht.de/ | ground = [[Deutsche Bank Park]] | capacity = 59,500 vende | league = [[Bundesliga]] | season = 2024–25 | position = Vëndi 3të | sukseset = [[Eintracht Frankfurt#Trofe|Shiko]] <!-- Fillojn veshjet -->| pattern_la1 = _frankfurt2425h | pattern_la1 = _frankfurt2526h | pattern_b1 = _frankfurt2526h | pattern_ra1 = _frankfurt2526h | pattern_sh1 = _frankfurt2526h | pattern_so1 = _frankfurt2526hl | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _frankfurt2526a | pattern_b2 = _frankfurt2526a | pattern_ra2 = _frankfurt2526a | pattern_sh2 = _frankfurt2526a | pattern_so2 = _adidasblack2l | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_la3 = _frankfurt2526t | pattern_b3 = _frankfurt2526t | pattern_ra3 = _frankfurt2526t | pattern_sh3 = _frankfurt2526t | pattern_so3 = _adidaswhitel | leftarm3 = 7c85a4 | body3 = 7c85a4 | rightarm3 = 7c85a4 | shorts3 = 7c85a4 | socks3 = 7c85a4 }} '''Eintracht Frankfurt e.V.''' (<small>Gjermanisht</small>: [[Gjuha gjermane|[ˈʔaɪ̯ntʁaxt ˈfʁaŋkfʊʁt]]]; është një klub [[futbolli]]stik me vendndodhje në [[Frankfurti|Frankfurt]], i cili luan aktualisht në [[Bundesliga|Bundesligë]], elita e futbollit gjerman. Klubi i themelua në vitin 1899 dhe ka fituar një [[Bundesliga|kampionat gjerman]], katër [[DFB-Pokal]]a dhe një [[UEFA Liga e Europës|Kupë UEFA]]. Që nga viti 1925, stadiumi i klubit është Waldstadion, që nga 1 korrik 2020 quhet [[Deutsche Bank Park]] për arsye sponsorizimi. == Historia == ===Origjina e klubit=== ===Historia para-Bundesligës=== ===Pjestar themelues i Bundesligës=== ===Suksesi jashtë Bundesligës=== Më 18 maj 2022, Frankfurti fitoi Ligën e Evropës për herë të dytë në histori pasi mposhti në finale ekipin skocez [[Rangers F.C.|Rangers]]. Ky ishte trofeu i parë evripian për klubin pas 42 vitesh.<ref>{{cite web|url=https://sportekspres.com/video-e-humbet-penalltine-vendimtare-lojtari-i-fundit-qe-pritej-frankfurti-eshte-fituesi-i-europa-league/?amp_markup=1|title=VIDEO/ E humbet penalltinë vendimtare lojtari i fundit që pritej, Frankfurti është fituesi i Europa League|publisher=Sport Ekspres|language=sq|date=18 maj 2022|accessdate=18 maj 2022|archive-date=19 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519051129/https://sportekspres.com/video-e-humbet-penalltine-vendimtare-lojtari-i-fundit-qe-pritej-frankfurti-eshte-fituesi-i-europa-league/?amp_markup=1|url-status=dead}}</ref> == Ngjyrat, stema dhe pseudonimet == == Trofe == === Vendor === * '''[[Lista e kampionëve gjermane të futbollit|Kampionati Gjerman]]''' ** '''Fitues (1) :''' [[1959 Kampionati i Futbollit Gjerman|1958–59]] ** '''Finalistë (1)''': [[1932 Kampionati i Futbollit Gjerman|1931–32]] * '''[[DFB-Pokal]]''' ** '''Fitues (5) :''' [[1973–74 DFB-Pokal|1973–74]], [[1974–75 DFB-Pokal|1974–75]], [[1980–81 DFB-Pokal|1980–81]], [[1987–88 DFB-Pokal|1987–88]], [[2017–18 DFB-Pokal|2017–18]] ** '''Finalistë (4)''': [[1963–64 DFB-Pokal|1963–64]], [[2005–06 DFB-Pokal|2005–06]], [[2016–17 DFB-Pokal|2016–17]], [[2022–23 DFB-Pokal|2022–23]] === Europian === * '''[[UEFA Champions League|UEFA Champions League / Kupa Europiane]]''' ** '''Finalistë (1)''': [[Kupa Evropiane 1959-60|1959–60]] * '''[[UEFA Liga e Evropës|Kupa UEFA / UEFA Europa League]]''' ** '''Fitues (2):''' [[1979–80 Kupa UEFA|1979–80]], [[2021–22 UEFA Liga e Evropës|2021–22]] === Rajonal === * '''[[Kampionati Jugor Gjerman i gutbollit]]''' ** '''Kampion (4)''': 1929–30, 1931–32, 1952–53, 1958–59 ** '''Finalistë (6)''': 1912–13, 1913–14, 1930–31, 1953–54, 1960–61, 1961–62 * '''[[Nordkreis-Liga]]''' (I) ** '''Kampion (3)''': 1912, 1913, 1914 * '''[[Kreisliga Nordmain]]''' (I) ** '''Kampion (2)''': 1919–20, 1920–21 * '''[[Bezirksliga Main-Hessen]]''' (I) ** '''Kampion (5)''': 1927–28, 1928–29, 1929–30, 1930–31, 1931–32 * '''[[Gauliga Südwest/Mainhessen]]''' (I) ** '''Kampion (1)''': 1937–38 == Rezultatet në ligë == == Lojtarët == ===Skuadra aktuale=== ''Redaktuar më 31 Gusht 2025'' {{Fs start}} {{Fs player|no=2|nat=GER|pos=DF|name=[[Elias Baum]]}} {{Fs player|no=3|nat=BEL|pos=DF|name=[[Arthur Theate]]}} {{Fs player|no=4|nat=GER|pos=DF|name=[[Robin Koch]]|other=[[Kapiteni (futboll)|Kapiteni]]}} {{Fs player|no=5|nat=SUI|pos=DF|name=[[Aurèle Amenda]]}} {{Fs player|no=6|nat=DEN|pos=MF|name=[[Oscar Højlund]]}} {{Fs player|no=7|nat=GER|pos=MF|name=[[Ansgar Knauff]]}} {{Fs player|no=8|nat=Algeria|pos=MF|name=[[Farès Chaïbi]]}} {{Fs player|no=9|nat=GER|pos=FW|name=[[Jonathan Burkardt]]}} {{Fs player|no=13|nat=DEN|pos=DF|name=[[Rasmus Kristensen]]}} {{Fs player|no=15|nat=Tunisia|pos=MF|name=[[Ellyes Skhiri]]}} {{Fs player|no=16|nat=SWE|pos=MF|name=[[Hugo Larsson]]}} {{Fs player|no=17|nat=FRA|pos=FW|name=[[Elye Wahi]]}} {{Fs player|no=18|nat=GER|pos=FW|name=[[Mahmoud Dahoud]]}} {{Fs player|no=19|nat=FRA|pos=MF|name=[[Jean-Mattéo Bahoya]]}} {{Fs player|no=20|nat=TUR|pos=MF|name=[[Ritsu Doan]]}} {{Fs player|no=21|nat=GER|pos=DF|name=[[Nathaniel Brown]]}} {{Fs player|no=22|nat=USA|pos=DF|name=[[Timothy Chandler]]}} {{Fs player|no=23|nat=GER|pos=GK|name=[[Michael Zetterer]]}} {{fs mid}} {{Fs player|no=27|nat=GER|pos=FW|name=[[Mario Götze]]}} {{Fs player|no=28|nat=GER|pos=MF|name=[[Marcel Wenig]]}} {{Fs player|no=30|nat=BEL|pos=FW|name=[[Michy Batshuayi]]}} {{Fs player|no=32|nat=GER|pos=FW|name=[[Jessic Ngankam]]}} {{Fs player|no=33|nat=GER|pos=GK|name=[[Jens Grahl]]}} {{Fs player|no=34|nat=GER|pos=DF|name=[[Nnamdi Collins]]}} {{Fs player|no=36|nat=POR|pos=DF|name=[[Aurélio Buta]]}} {{Fs player|no=37|nat=GER|pos=MF|name=Jeremiaha Maluze}} {{Fs player|no=38|nat=GER|pos=FW|name=[[Ebu Bekir Is]]}} {{Fs player|no=39|nat=GER|pos=GK|name=Amil Šiljević}} {{Fs player|no=40|nat=BRA|pos=GK|name=[[Kauã Santos]]}} {{Fs player|no=41|nat=Mali|pos=DF|name=Fousseny Doumbia}} {{Fs player|no=42|nat=TUR|pos=MF|name=[[Can Uzun]]}} {{Fs player|no=44|nat=Ecuador|pos=DF|name=Davis Bautista}} {{Fs player|no=45|nat=USA|pos=MF|name=Marvin Dills}} {{Fs player|no=47|nat=HUN|pos=MF|name=Noah Fenyő}} {{Fs player|no=48|nat=ESP|pos=FW|name=Junior Awusi]]}} {{Fs player|no=49|nat=ESP|pos=DF|name=Derek Boakye Osei}} {{Fs player|no=50|nat=GER|pos=FW|name=Alessandro Gaul Souza}} <!-- {{Fs player|no=|nat=FRA|pos=MF|name=[[Éric Junior Dina Ebimbe]]}} {{Fs player|no=|nat=HUN|pos=MF|name=[[Krisztián Lisztes]]}} {{Fs player|no=|nat=FRA|pos=DF|name=[[Niels Nkounkou]]}} {{Fs player|no=|nat=CRO|pos=DF|name=[[Hrvoje Smolčić]]}} {{Fs player|no=|nat=ALB|pos=GK|name=[[Simon Simoni]]}} Joining in July 2026 --> {{Fs end}} ===Në huazim=== {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=FRA|pos=MF|name=[[Éric Junior Dina Ebimbe]]|other=te [[Stade Brestois]] deri më 30 qershor 2026}} {{Fs player|no=|nat=HUN|pos=MF|name=[[Krisztián Lisztes]]|other=te [[Ferencvárosi TC]] deri më 30 qershor 2026}} {{Fs player|no=|nat=FRA|pos=DF|name=[[Niels Nkounkou]]|other=te [[Torino FC]] deri më 30 qershor 2026}} {{Fs player|no=|nat=CRO|pos=DF|name=[[Hrvoje Smolčić]]|other=te [[Kocaelispor]] deri më 30 qershor 2026}} {{Fs player|no=|nat=ALB|pos=GK|name=[[Simon Simoni]]|other=te [[1. FC Kaiserslautern]] deri më 30 qershor 2026}} {{Fs end}} ===Fituesit e Kupës së Botës si lojtar të klubit=== '''[[1954 FIFA Kupa e Botës|Kupa e Botës 1954]] – [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermania]]''' * {{flamuri|Gjermania}} [[Alfred Pfaff]] (1949–61) * {{flamuri|Gjermania}} [[Toni Turek]] (1946–47) '''[[1974 FIFA Kupa e Botës|Kupa e Botës 1974]] – [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermania]]''' * {{flamuri|Gjermania}} [[Jürgen Grabowski]] (1965–80) * {{flamuri|Gjermania}} [[Jupp Heynckes]] (1994–95) * {{flamuri|Gjermania}} [[Bernd Hölzenbein]] (1967–81) '''[[1990 FIFA Kupa e Botës|Kupa e Botës 1990]] – [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermania]]''' * {{flamuri|Gjermania}} [[Uwe Bein]] (1989–94) '''[[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupa e Botës 2014]] – [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermania]]''' * {{flamuri|Gjermania}} [[Joachim Löw]] (1981–82) * {{flamuri|Gjermania}} [[Erik Durm]] (2019–22) * {{flamuri|Gjermania}} [[Mario Götze]] (2022–) == Stafi aktual == {| cellspacing=0 cellpadding=2 |Trajneri||{{flamuri|Gjermania}} [[Dino Toppmöller]] |- |Ndihmës trajneri||{{flamuri|Gjermania}} [[Stefan Buck]] {{flamuri|Gjermania}} [[Jan Fießer]] {{flamuri|Portugalia}} [[Nélson Morgado]] {{flamuri|Gjermania}} [[Xaver Zembrod]] |- |Trajneri i portierëve|| {{flamuri|Gjermania}} [[Jan Zimmermann]] |- |Fizioterapisti||{{flamuri|Gjermania}} Maik Liesbrock<br>{{flamuri|Gjermania}} Thomas Stubner |- |Roja||{{flamuri|Gjermania}} Michael Fabacher |- |Trajneri i palestrës||{{flamuri|Gjermania}} Markus Murrer<br>{{flamuri|Gjermania}} Martin Spohrer<br>{{flamuri|Gjermania}} Andreas Beck<br>{{flamuri|Austria}} Andreas Biritz |- |Trajneri i pajisjeve||{{flamuri|Italia}} Franco Lionti {{flamuri|Ukraina}} [[Igor Simonov]] |- |Doktori i skuadrës|| {{flamuri|Gjermania}} Dr. Florian Pfab {{flamuri|Gjermania}} Christian Haser |- |Trajneri i akademisë||{{flamuri|Gjermania}} [[Karl-Heinz Körbel]] |- |Vëzhguesi||{{flamuri|Gjermania}} [[Timmo Hardung]] |} == Presidentët e klubit == {| |valign="top"| *[[Wilhelm Schöndube]] (1920–26) *[[Fritz Steffan]] / [[Heinrich Berger (pronar)|Heinrich Berger]] (1926–1927) *[[Horst Rebenschütz]] (1927) *[[Egon Graf von Beroldingen]] (1927–1933) *[[Hans Söhngen]] (1933–1939) *[[Rudolf Gramlich]] / [[Adolf Metzner]] (1939–1942) *[[Anton Gentil]] (1942–1945) (i përkohshëm) *[[Christian Kiefer]] (1945–1946) (i përkohshëm) *[[Günther Reis]] (1946) *[[Robert Brubacher]] (1946–1949) *[[Anton Keller]] (1949–55) |width="50"|&nbsp; |valign="top"| *[[Rudolf Gramlich]] (1955–69) *[[Albert Zellekens]] (1970–73) *[[Achaz von Thümen]] (1973–81) *[[Axel Schander]] (1981–83) *[[Klaus Gramlich]] (1983–88) *[[Joseph Wolf (pronar)|Joseph Wolf]] (1988) *[[Matthias Ohms]] (1988–1996) *[[Dieter Lindner (futbollistë)|Dieter Lindner]] (1996) (i përkohshëm) *[[Hans-Joachim Otto]] (1996) *[[Rolf Heller]] (1996–2000) *[[Peter Fischer (pronar)|Peter Fischer]] (2000–2024) *[[Mathias Beck]] (2024–) |} == Arena == [[Skeda:Eintrachtadler.JPG|thumb|200px|right|Nordwestkurve Frankfurt]] Arena momentale e klubit është arena më 58,000 ulëse [[Waldstadion]], zyrtarisht e njohur si ''Deutsche Bank Park'' == Referime == {{Reflist}} ==Lidhje të jashtme== {{commons|Eintracht Frankfurt|Eintracht Frankfurt}} *[http://www.eintracht.de Faqja jo-zyrtare e Eintracht] [[Kategoria:Eintracht Frankfurt]] [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani]] {{fut-cung}} ii7dpc25h7tsqw2q03tzg5x4iz5zpez 4 25990 2939770 2939657 2026-04-09T15:17:23Z Shqiperia2000 65435 /* Autoudha */ Përgjigje 2939770 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia:Zyra e Ankesave/Hyrja}} __TOC__ {{Clear}} {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 4 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> <!-- Skruani vetëm nën këtë vizë.--> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> == Grisja e 2të ABUZIVE e Ermal Beqiri nga admin Leutrim.P == {{#invoke:Mbyllje diskutimi|main|fillo|mbaje|}} Sipas argumenteve që u prezantuan, ndjej që mund ta mbyllim diskutimin. Argumentet pro kanë shfaqur kongruencë me politikën e Wikipedisë rreth shquarësisë, si dhe burimeve të bollshme që ekzistojnë rreth subjektit. Tema e njëjtë momentalisht [[:En:Ermal Beqiri|gjendet edhe në EnWiki]] pa asnjë kundërshtim, prandaj mund të llogarisim që diçka të paktën po bëhet si duhet këtu. Argumentet kundër kanë theksuar tonin ndoshta agresiv të tekstit dhe që artikulli nuk mbulohet në mënyrë domethënëse dhe afatgjate në media. Toni i artikullit është në draftim e sipër, mirëpo mendoj që për momentin është në gjendje të kënaqshme të redaktohet prej zërave të tjerë. ''Unë e kam zhvendosur artikullin në mainspace që tani.'' Procedura e grisjes së shpejtë po draftohet për momentin, që të parandalohet trajtimi i një teme kontraverse si kjo me kaq shumë ngutje, prandaj ftoj redaktorët dhe publikun e gjerë të vazhdojë diskutimin për atë tek [[Wikipedia:Kuvendi#Grisja e shpejtë|WP:Kuvendi#Grisja e shpejtë]] ose tek faqja e diskutimit nën propozimin aktual [[Wikipedia diskutim:Grisja e shpejtë]]. Në fushën disciplinore, qasja e Libertarianit ndaj temës dhe përdoruesve tjerë ka dalur të jetë agresive dhe prek pragun e "pronësisë së artikullit", prandaj si masë e vërejtjes për mbushjen e mureve të disa përdoruesve dhjetëra herë, ''po ia ndaloj redaktimin e faqes Ermal Beqiri dhe faqes së diskutimit për një muaj'', që të lejojë redaktorët tjerë ta kristalizojnë përmbajtjen. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 prill 2026 04:36 (CEST) {{hr}} @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] (të përmendur në cilësinë e administratorit). Për herë të dytë, më mënyrë abuzive, pa diskutuar më parë, pa hedhur propozime se si mund të përmirësohet, pa e propozuar për grisje, pa e hedhur në votim @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ka grisur faqen mbi [[Ermal Beqiri]]. Kësaj rradhe e ka mbrojtur faqen për të mos lejuar krijimin. U [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Grisja ARBITRARE e artikullit mbi Ermal Beqirin|ankova herën e parë këtu,]] por asnjë nga ju nuk u shpreh për veprimin e tij abuziv. Ky person (Beqiri) siç është dokumentuar në artikull - tanimë të grisur për herën e dytë - është person publik dhe ka qenë i përfshirë në disa ngjarje me rëndësi publike/kombëtare madhore, që nga videoja Meta-Prifti, tek skandali mbi tenderat e [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit|AKSHIT]], dhe deri tek Durana Tech Park. Shquarsia e tij për këto evente përmendet nga burime të shumta, të pavarura, me kredenciale tepër të larta. Edhe media të huaja si '''''ElPais''''' e kanë përmendur skandalin e AKSHIT. Në grisjen abuzive të herës së dytë ka ofruar si justifikim "''E kam grisur 3 here, perdoruesi i njejte po e rikrijon. Arsyet per mbajtje te tij ose jo jane shteruar te diskutimi me pare, dhe ZA''", por asnjë argument nuk është shterruar, asnjë argument nuk është ofruar, dhe asnjë konsensus nuk është arritur në ankesën time të parë. Kërkoj: # '''të dënohet veprimi i administratorit Leutrim.P''' qoftë për grisjen e parë, qoftë për grisjen e dytë, qoftë për mbrojtjen e palegjitimuar ndaj hapjes së artikullit. # të hiqet mbrojtja/pengesa ndaj krijimit artikullit. # '''të rikthehet artikulli siç ishte në gjendjen e fundit''', kryesisht punuar prej meje. (kjo me qëllim diskutimin e përmbajtjes së tij: shiko pikat më poshtë) # '''të diskutohet''' - në faqen e diskutimit të artikullit përkatës - pretendimi i administratorit LeutrimP '''për shquarsinë ose jo''' të Ermal Beqirit'''.''' # dhe pastaj të diskutohet mënyra e formulimit të fakteve të përmendura nga burime të shumta të pavarura dhe autoritative rreth veprimeve të Ermal Beqirit. (për diskutimin e këtyre pikave është esenciale ta kemi artikullin e grisut të rikthyer duke diskutuar meritat.) # Kërkoj së fundmi që Leutrim.P, apo edhe dhe aministratorë të tjerë, që mund të kenë konflikt interesi, apo të kenë patur kontakt social apo ekonomik, apo njohje me Ermal Beqirin, apo të jenë të punësuar në ndonjë nga kompanitë e tij, ta deklarojnë atë konflik interesi dhe ta "rekluzojnë" veten dhe të mos marrin pjesë në editimin e biografisë së tij. # Të dënohet veprimi i tij i fshirjes së faqes së diskutimit, veprim që e bën për të fshehur faktin që unë isha përpjekur të diskutoja paraprakisht mbi meritën artikullit atje. Grisja është bërë me qëllim menjëherë sapo unë hapa këtë diskutim këtu, ja linku i logut https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1422676 # Të dënohet veprimi i tij i bllokimit tim për 3 ditë, https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1422677 më pas i rikthyer/reverted, pa dhënë paralajmërim, dhe pa pritur që unë ta lexoja paralajmërimin. Theksoj dhe ngre pretendimin se unë solla në artikull vetëm fakte të përmendura nga burime të shumta, autoritative, dhe dytësore, pa lidhje me njëjra tjetrën, përfshirë portale investigative ekselente si Shteg dhe Reporter.al, dhe madje edhe burime të huaja. '''Ndaj është esenciale që diskutimi të bëhet mbi meritën e asaj që ishte shruar dhe është fshirë në mënyrë abuzive.''' Faleminderit! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:09 (CEST) (Ankesa e tansferuar këtu nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]) :Per sa i perket heres se pare jam shprehur dhe i qendroi atij mendimi. Ndersa kete fshirjen e dyte se di sakte se kush e krijoi prape qe e fshiu Leutrim.P. Nese @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] e ka krijuar ndersa ne menyre te njeanshme pa u debatuar dhe mare nje vendim teorikisht ka vepruar gabim. Per sa i perket ceshtjes se tonit te artikullit, bie dakord qe nevojitet nje ton sa me neutral, por edhe se nuk mund te shkruhen artikuj te thelluar mbi personat dhe ceshtjet e aktualitetit. E pranoje se personi ka shquarsi te mjaftueshme, por artikulli pervec se me ton neutral nuk mund te mbushet me akuzat dhe ato qe e akuzon shtypi. Thjesht mund te ekzistoi telegrafikisht, pa u thelluar se artikujt e gazetave dhe webit nuk mund te meren si burime serioze edhe kur shkruan nje gazete e njohur boterore e jo me shqiptare. Nga ana tjeter nuk mund te fshihet nje artikull vetem se nuk ka ton mjaftueshem asnjanes. Se i bie qe artikujve qe u gjendet nje gabim cfardo duhen fshire. Dhe me aq sa di une nuk ka artikuj pa ndonje gabim (perfshi edhe te mite, disa prej te cileve pa modesti jane me te mire se analoget e tyre te huaj). Keto sigurisht i them teorikisht, se nuk e kam lexuar artikullin. megjithate faleminderit personave qe menduan te me perfshinin ne diskutim edhe pse byroja me ka nen vezhgim. Me respekt te ndersjellte [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:59 (CEST) <div style="border-top: 1px solid green; margin: 10px 0;"></div> :-- [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#Grisja%20ARBITRARE%20e%20artikullit%20mbi%20Ermal%20Beqirin Diskutimi i kaluar]. -- Ketu, e jo te Kuvendi. @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]].<br> Si fillim, përse nuk do të kuptosh se nuk mund të shtosh kërkesa e ankesa te Kuvendi, pasi këtu është hapësira e dedikuar për atë çështje, dhe kur unë i transferoj këtu, ti përsëri vazhdon me zhbërje të veprimeve të mia me kokëfortësi, ndryshoje avazin e vjetër. Nuk mund ta krijosh atë artikull pa diskutim e konsensus ''në stilin Incognito''. Bllokimi nga redaktimi i Kuvendit është shumë i arsyetuar (edhe pse e anulova për arsye teknike), pasi ke shumë herë që bën të njëjtin veprim duke e ditur që s’lejohet dhe ke qenë i njoftuar. Sa për këtë që ke thënë kundër meje, nuk kam çfarë të shtoj. Për artikullin që po mundohesh dëshpërimisht me çdo kusht ta krijosh, e madje luftoje redaktuesin e ri që shtoi përmbajtje aty, s’do të thellohem se i qëndroj asaj që thashë te diskutimi i kaluar. Le ta cilësojnë të tjerët më mirë, sido që të vendoset në interes të Wikipedias dhe lexuesit, unë nuk jam kundër, ndryshime të reja mund të bëhen. Në mënyrën si po sillesh është edhe e vështirë ndonjëherë të diskutohet një çështje siç duhet; [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:GLOBALIST_LIBERTARIAN#Info Info]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:58 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] kur te jeni te disponueshem. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:02 (CEST) ::Qasja agresive dhe imponuese që ka përdoruesi i mësipërm, nuk çon asgjëkundi, konsensusi është (themeli dhe baza) kryesore në Wikipedia, sidomos kur ka qasje normale jo agresive apo imponuese.Thënë kjo mendoj nuk mund të rrimë çdo ditë duke sqaruar në detaje individë me qasje të tillë, ndaj propozoj të merren vendime në të tilla raste që mos na kthehen në preçedentë në të ardhmen. @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]]. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:18 (CEST) :Thua: '''''"Nuk mund ta krijosh ate artikull pa diskutim e konsensus"''''' . Kjo është absurde, dhe shkon kundër çdo gjëje që është wikipedia. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:06 (CEST) :Unë i kam hy krejt regjistrave të artikullit dhe diskutimeve të lidhura me këtë çështje. Ju kërkoj falje për tekstin e gjatë. Sa për ta rikujtuar se çka ka ndodhur (citatet janë korrigjuar për gramatikë): :{{collapse|2=Përmbledhja e ngjarjeve deri tash.|1= :# Libertarian e krijoi artikullin më 20 shkurt për Ermal Beqirin, atëkohë akoma i njohur për polemikat dhe aferat korruptive në Shqipëri dhe në sektorin e informatikës, që pati para kohësh edhe një karrierë deri diku të suksesshme. Artikulli erdhi me burime të mirëfillta dhe të besueshme, mirëpo toni nuk ishte i shkruar në [[Wikipedia:NPOV|mënyrë neutrale]]; më tepër ka qenë ''konfrontacional'' dhe ''i anuar ndaj një pikëpamjeje të veçantë'' (pra vetëm në kontekst hetimor). Artikulli deri aty pati nevojë për punë, por pati shquarësi të qartë dhe të padiskutueshme, pasi personi është në interes të projektit. :# Tek diskutimi i Leutrimit kërkon Libertariani një miratim të ndryshimit. Ai ma delegon mua dhe @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], pasi po e dyshon perspektivën e tekstit, duke cekur që "{{!xt|me syrin kritik ndaj tentim-kriminalizimit, nëse nuk ka burime për krime të dokumentuara publikisht, [redaktimet] të zhbëhen}}. Lanceloth, në diskutim cek që "{{!xt|jo kushdo që citohet njq moment për një ngjarje të caktuar duhet të ketë domosdoshm[ër]isht artikull në Wikipedia}}" (praktikisht duke invokuar [[:en:WP:CRYSTALBALL|WP:CRYSTALBALL]]). :# Dy ditë dhe tre redaktime më vonë, Leutrimi e fshiu, pastaj e riktheu, pastaj e fshiu sërish artikullin në mesnatë. Pa diskutim në FG, pa etiketë, me arsyetim që "{{!xt|mungon shquarësia [për] një artikull të veçantë}}" dhe se përdoruesi krijues "{{!xt|ka një tendencë kriminalizimi të personaliteteve të caktuara, me arsyen se qenkan nën hetime, ne nuk jemi gjykatë apo institucion ligjor}}". Këtu u kapërcye një proces që zakonisht ish vendosur me marrëveshje të përdoruesve, por u mendua si rast i qartë i një personi të pashquar. :# Vijoi ankesa tek Zyra e Ankesave. Gjatë ankesës së parë, toni i bisedimit del shumë armiqësor. Mes bisedimit, Leutrimi e akuzon Libertarianin që të jetë i afërt me Flladimin (një përdorues që poashtu shpesh ka nxjerrë debate me rrugë pa krye për tema akoma më të imëta se kjo). Flladi i kërkon durim derisa të dalin më shumë detaje, kurse Kleini cek që më e arsyeshme do të ishte "{{!xt|të krijohej një artikull që trajton fenomenin/ngjarjen në tërësi për të cilën akuzohet personi në fjalë}}" (pra ngjarja të ketë një faqe të vetën, kurse personat të ceken veçmas brenda asaj). ''(Pas një krehjeje të burimeve në historik, Beqiri ka më shumë se mjaftueshëm material për një artikull të vet.)'' :# Më 29 mars, Libertarian e rikrijon artikullin. Këtu shumë prej problemeve me perspektivë janë zgjidhur, dhe është i ndarë sipas temës dhe i renditur kronologjikisht sipas atyre që njohim publikisht rreth personit; të mirat dhe të këqijat. :# Më 2 prill, një person i ri me emrin @[[Përdoruesi:Lowkeyhuman|Lowkeyhuman]] mbishkruan artikullin komplet, dhe e harton një variant pa përmendur ngjarjet për të cilat është nën hetim subjekti. Redaktimi i tij thekson edhe mbulimin e tij në "{{!xt|media të biznesit si ''BusinessMag'' dhe ''Monitor''}}", gjë që nuk është në takt për një enciklopedi, dhe që jep dyshime për autorësinë e tekstit. Këtë e markon edhe si "redaktim i vogël". :# Më 3 prill, Libertariani e zhbën atë redaktim, duke e quajtur "{{!xt|propagandistik}}". Një përdorues IP e rishkruan redaktimin e Lowkeyhuman-it, ama më keq, më shkurt, dhe me më shumë gabime drejtshkrimore, gjë që ngjall dyshime për shkrim me AI ose thjesht hartim amator. :# Dy orë pas atij redaktimi, Leutrimi e fshiu artikullin për herë të fundit nën bazën që u rikrijua artikulli i fshirë (edhe pse përmbajtja dalloi prej artikullit paraprak).}} :Duke i konsideruar ngjarjet më sipër, pikëpamja ime është që ''burimet në media e meritojnë plotësisht shquarësinë e një biografie për Ermal Beqirin'', dhe se Leutrimi u ngut pa argumentuar kundër shquarësisë së artikullit. Aty ka Libertariani të paktën të drejtë, sado me ngulm që po e don artikullin të ekzistojë (rrallë martohet dikush me një artikull kaq shumë). Fatkeqësisht, e kam vërejtë edhe unë që në ca raste, Leutrimi merr hapa të shpejtë, dhe ndonjëherë ngacmon ndonjë gjë delikate. Ka ndodhur me Flladimin, dhe ka ndodhur edhe këtu. Këtu po sfidohet konsensusi disa herë, dhe është një model që po më shqetëson edhe mua pak pasi po e turbullon vendimmarrjen këtu. :Temat aktuale shpesh marrin mbulim në Wikipedia, edhe pse nuk jemi vetë medium (sigurisht ju kujtohet historia me [[Parashqevi Simaku]]n). Wikipedia u krijua ca muaj para se të ndodhte 9/11 dhe ishte atëkohë vendi më i mirë për të marrë informata për të në kohë reale—''mos të shtiremi sikurse nuk e përdorin njerëzit Wikipedinë ashtu''. Unë e Leutrimi jemi të Kosovës, dhe Libertariani e Lancelothi janë të Shqipërisë, dhe prandaj ka një jobarazi mes njohurive që mund të përdorim për ta gjykuar këtë temë. Ama një xhiro nëpër Google ta mbush kupën me burime të bujshme dhe të mirëfillta rreth personit, prandaj nuk është edhe që ka nevojë të argumentohet ''kundër'' shquarësisë. :Kjo na sjell tek ''toni i hartimit''. Kam vërejtë për Libertarianin që ka një tendencë me i kafshu redaktorët e tjerë. E kam hasë edhe unë personalisht nëpër artikujt për ca subjekte të ''Big Brother VIP Albania'', ku ka pikëpamje më të zhurmshme dhe agresive ndaj fshirjes së tyre (edhe pse kjo do të ishte punë e FG-së, jo speedydelete). Leutrimi aty me vend ka kritikuar atë praktikë, dhe sado që i ka problemet e tija me vendimmarrje ndonjëherë, këtu ka të drejtë që duhet me më shumë civilitet të trajtohen përdoruesit e tjerë, dhe të orientohemi në mënyrë më bashkëpunëtore. :Siç kam thënë në diskutimin tek [[Diskutim:Kujtim Mateli#c-Fallbackintoreality-20260402120000-GLOBALIST_LIBERTARIAN-20260401232000|Kujtim Mateli]] para disa ditësh, jemi në projektin më të madh grupor në botë. Ne punojmë sipas parimit të [[Wikipedia:Mirëbesimi|mirëbesimi]]t, dhe nëse mungon mirëbesimi, atëherë komplet bie poshtë bashkëpunimi mes redaktorëve. :Kur toni i artikullit del konfrontues, mos e fshij krejt artikullin por rishkruaje, dhe të qartësohet mes redaktorëve në faqen e diskutimit, në vend se të griset pa kurrfarë marrëveshjeje. Në vend se të llogarisim nënmotive të këqija prapa secilit përdorues, më e arsyeshme është të pyesim "{{Xt|si është duke e ndihmuar projektin përmes këtij veprimi?}}" Nuk është veç për hajt. Zakonisht vepron njeriu duke menduar se është në të drejtën, e pastaj del nuanca si këtu. Me të vërtetë dalin njerëzit më të kuptueshëm në të dyja anët nëse llogaritet mirëbesimi si parim fillestar. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 02:41 (CEST) ::Mendimi im për njohushmërinë e Ermal Beqirit (fus dhe intuitën njerëzore këtu timen) nuk mendoj se ka njohushmërinë e duhur dhe llogjikshme për të patur faqe në Wikipedia, pra të shtrirë në kohë, në të kundërt,nëse është konsensusi i duhur të rikthehet si artikull athere meqë është ky ngulm i madh nga nje editor që minimumi nuk ka llogari të regjistruar... dhe me shumë gjasa ( pa dashur te spekuloj) thjesht hamendësim nga toni dhe agresiviteti në të shkruar,mund të jetë Flladimi, po futemi në një vorbull të gjatë e pakuptimtë. Sa për @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], nuk e shoh qasjen e tij të nxituar, thjesht duke mos patur editorë aktivë të shumtë zgjedh mënyrën e tij që duket e shpejtë por jo se nuk është efikase ( nën optikën time). Tema të tilla në këtë formë dhe të zgjatura na çojnë në preçedentë jo fort të mira në të ardhmen. Ky është mendimi im final rreth kësaj teme. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 4 prill 2026 02:59 (CEST) :::E kuptoj pse ngutet. Wikipedia është përherë një projekt në ndërtim e sipër, dhe me shumë asfalt që duhet me u shtru. Qasja e tij aty është: merre vëmendjen e personave që munden me kontribu ma s'miri, apo merru vet me të ama pa shpenzuar tepër kohë në një temë të veçantë. :::Për temën e subjektit të artikullit, fakti që nuk pajtohesh me shquarësinë e artikullit është ''pikërisht'' pse u dashtë me u vendosë një diskutim për shquarësinë e tij n'FG—pasi ka mendime kundërshtare. Prapë del dëmi që u shkaktua t'u e trajtu pashquarësinë si të mirëqenë, dhe t'u e fshi artikullin për shkak se autori krijues "ka një tendencë kriminalizimi". Kjo është dashtë me u sjellë direkt para Libertarianit si ''vërejtje''. Është diçka që vërehet nëpër disa artikuj, qysh thotë Kleini, jo vetëm ky. :::[[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#c-Flladimi-20260223004600-Klein Muçi-20260222233000|Në diskutimin e mëparshëm]], Flladi ka shfaqë kundërshtim për sa i përket thellimit në temë dhe qëndrueshmërisë së burimeve, prandaj nuk kam naj parandjenjë që Libertariani kish argumentu ''kundër'' vetvetes. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:12 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] Nga e nxore kete mendim se jam perfshire ne debate, kur deri me 28 mars (per nje muaj) zoteria e tij Leutrim.P me kishte bllokuar se isha shprehur per ankesen e dyte te @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Ankes%C3%AB_ndaj_Leutrim.P_-_Stalking Ankesë ndaj Leutrim.P - Stalking Ankesë ndaj Leutrim.P - Stalking] per kete koment [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Zyra_e_Ankesave&oldid=2904907 e ka pergjithesisht jo individualisht] qe mund ta vleresoni edhe vete nese perputhet me [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1414872 arsyen qe perdor] (''Sulme personale ndaj përdoruesve të tjerë: Perdoruesi vazhdon me gjuhen e urrejtjes edhe kur ne ofrojme sqarime te qarta per problemet qe ai / te tjere kane. Problemi tjeter eshte agravimi I perdoruesve te rinj ndaj nesh kur japim spjegime duke i lajthituar ata ne nje loje agresive ndaj nesh per te mos na respektuar e fyer duke tentuar ta ulur imazhin tone dhe percmoj punen qe ne bejme ne tere wikipedian, ne raste kur as nuk ka te beje asgje me Flladmin ai inkuadrohet me nje gjuhe Cinike e Ta...''). [Sqarimet e qarta te Leutrim.P jane thjeshte mbyllje goje, per ta ditur ata qe impresionohen nga keto viktimizime] Ndersa per sa i perket pjeses se clirimit te bllokimit, nuk kam pasur deshire te kontribuoj se ne fund eshte e qarte se '''shkembi nuk levrohet'''! Edhe pse nuk kishte asnje justifikim per tme bllokuar, dhe sa per ate se une jam debatues i ashper jam vetem me Leutrim.P dhe Klein Muçin dhe menyren e tyre se si jane sjelle me mua dhe gjithe wikipedine. Por duke qene se je nje varur nga keta dy, po te sqaroje qe te krijosh nje gjykim tendin. Por pavaresisht se sipas rregulloreve nuk mund te bllokohet nje person me te cilin je ne debat ose eshte ankuar kjo nuk ka rendesi per personat ne fjale, une u ul autoritetin... keshtu qe duhem perjashtuar... [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:49 (CEST) ::::E thashe si hipotezë jo si fakt, dhe jo personale ndaj të tjerëve, sa për pjesën që " jami varur nga këta të dy" e ke ekstra gabim! Ka dhe diskutime dhe debate, por e rëndësishme është të ketë mirekuptim dhe jo agresivitet & imponim. Gjithë të mirat! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:54 (CEST) Unë kam përshtypjen që kam folur mjaftueshëm për këtë çështje [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Grisja ARBITRARE e artikullit mbi Ermal Beqirin|herën e parë]]. Disa herë të tjera më pas ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Të lutem zhbëje krijimin "User Page"|1]]; [[Stampa diskutim:Autorë shqiptarë|2]]) e kam këshilluar përdoruesin GLOBALIST LIBERTARIAN të reflektojë mbi qasjen e tij në lidhje me komunitetin dhe të diversifikojë tematikat e redaktimeve të tij që të mos ngrejë dyshime për [[w:en:WP:AGENDA|WP:AGENDA/WP:NOTSCANDAL]]. Këtë e thashë më së shumti pasi pashë [[Special:Permalink/2916876|gjendjen aktuale të artikullit mbi Unazën e Madhe të Tiranës]] i cili përmban vetëm dy rreshta ku njëri i dedikohet përsëri akuzave nga SPAK. Që nga ajo kohë është e vërtetë se kontributet e tij janë diversifikuar në tematikë por në pikën që gjendemi mendoj se është më mirë të gjykohet nga ndonjë administrator tjetër i papërfshirë më parë në këto diskutime. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 prill 2026 01:54 (CEST) :E falënderoj Fallbackintoreality, për përmbledhjen që e bën më të lehtë ngjarjen për tu kuptuar nga të tjerët. Përmbledhje shumë e saktë, pa mungesa dhe i mirëpres kritikat. Edhepse në një pjesë më të vogël nuk pajtohem me ato që ke konstatuar, disa elemente nuk i përdori si argument gjatë diskutimeve, pasi jam i rezervuar dhe preferoj të qëndroj larg spekulimeve. Mundohem që këtu të paraqes vetëm ato që janë fakte, sepse nuk mund të kaloj në teza hipotetike dhe të ndërmarr vendime/veprime mbi to. <br> :Veproj me praktika sa më efikase, dhe jo domosdoshmërisht me saktësi nanometrike. Vendimi merret pas cilësimit të shumë kritereve dhe konsensusit; nëse shumica nuk e kalojnë atë filtrin e shquarësisë/njohushmërisë/arsyes për të pasur artikull, mund të griset. <br> :Je thirrur në disa raste, po ashtu edhe Libertariani, ''ka shquarësi, ka burime..''. Pati ose jo burime, nëse ekzistenca e artikullit është e diskutueshme, është mirë të fokusoheni aty dhe të argumentoni ekzistencën e tij, dhe jo përmbajtjen. Shqyrtimi duhet bërë nga lartë-poshtë dhe jo e kundërta. Unë që nga fillimi kam kontestuar ekzistencën, që më pas të mund të cilësohej përmbajtja, e cila po ashtu doli të kishte tendencë në mënyrën e përpilimit, prandaj e grisa. <br> :Nuk jam marrë shumë me biografitë, përveç atyre që më duhet të merrem. Shumë veprimtarë të mëdhenj i kanë kushtuar jetën një profesioni/veprimtarie që kanë një artikull në Wikipedia. Çdo person që është në vëmendje të mediave për disa javë ose muaj nuk meriton domosdoshmërisht një artikull, sepse nuk ka përmbajtje të mjaftueshme të faktueshme për të, dhe do të kalohej në përmbajtje spekulative ose të trilluar nga vetë shkruesi për ta mbushur faqen, pa folur për përmbajtjet nga mediat, që shpeshherë edhe ato vetë janë të diskutueshme. Gjithashtu mund të trajtohej për fshirje pas një kohe, kur më të mos ketë shumë vëmendje mediatike. Ka dhjetra rregullore në WikiEn që parandalojnë krijimin e artikujve mbi këto baza. <br> :Kam të paktën 100 arsye pse duhej grisur. Kështuqë bëj thirrje të kalohet te pjesa; A të mbahet ose jo? Nëse po! Si mund të jetë përmbajtja, dhe a pretendon shkruesi të ketë autorësi/pronësi të artikullit duke kufizuar redaktimin nga të tjerë (duke mirëkuptuar kontestin e redaktimeve në rast kur janë të pabaza). Dhe kërkesat në formë liste si më lartë nga Libertariani, do duhej një qasje ndryshe ndaj nesh apo jo?. Presim një mendim të paanshëm. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 4 prill 2026 10:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] Ti je i lirë ta shtosh përmbajtjen e artikullit [[Unaza e Madhe e Tiranës|Unaza e madhe e tiranë]]<nowiki/>s. Unë informacionin që shtova e shtova me burime të besueshme, në mënyë konçize, pa bërë editorializime apo shtrembërime. Të lutem gjyko mbi meritat e asaj që kam shtuar unë. Ti po deshe zgjeroje më tej artikullim me ato që do ti. :Për sa i përket redaktimeve të mia, ato janë në fakt të larmishme, po ashtu akuza jote për Bias timin është boshe. Ja disa artikuj të krijuar nga unë (gjykoni vetë mbi cilësin e punimeve të mia dhe atyre të kontributorit mesatar): [[Jiang Xueqin]]. ''[[The Gospel Hoax]] [[The Manipulated Man]] [[Vitamin C and Cancer]] [[Nicholas Agar]] [[John Mearsheimer]] [[Against Democracy (libër)]]'' Por ti Klein Muçi ose nuk je i vëmendshëm, ose e bën qëllimisht për të hequr vëmendjen nga thelpi dhe duke e devijuar diskutimin në debate të kota. :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Unë nuk kam më se ctë shkruaj. Unë mendoj se pikat që kam paraqitur më sipër janë vetë evidente. Dua që të diskutohet në faqen e diskutimit të artikullit përkatës, dhe të diskutohet mbi meritat e përmbajtjes. Vetëm duke patur para syve atë që unë kisha shkruar mund të diskutohet mbi meritat. Jam PRO që artikulli të diskutohet edhe me elemente të tjera biografike të Beqirit. Por ju lutem rikthejeni. :@Të gjtihë të interesuarve: Nëse ju nuk ndiqni politikat e Wikipedias, unë nuk kam çfarë kontribuoj më në këtë Wikipedia. Megjithatë pasi të shoh nëse ju do ta riktheni artikullin/faqen apo jo, dhe nëse do lejoni ose jo që diskutimi të bëhet mbi meritat e përmbajtjes tek faqja e diskutimit përkatës, sipas politikave të Wikipedisë, '''unë do ta sjell në vëmendje këtë diskutim edhe tek Meta.Wiki.''' E di që mund të mos arrijë gjë, por '''për dokumentim do ta sjell në vëmendje të tyre''' faktin e grisjes arbitrare, dhe grisjes po ashtu të faqes së diskutimit të artikullit, ku unë e kisha hapur diskutimin jo një herë por dy herë. <u>'''Po ashtu, ky incident i përsëritur 2 herë, do më dekurajojë të kontribuojë më tej në këtë Wikipedi.'''</u> Flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:06 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], harrova diçka të rëndësishme : Fakti që kërkohet me ngulm rikthimi i faqes së Ermal Beqirit nga i njëjti editor që e ka krijuar faqen, mos është konflikt interesi ([[:en:Wikipedia:Conflict of interest|COI]]), sepse është anashkaluar ky detaj, me këtë vijë logjike atherë hajde rikthejmë faqe të tjera që jane grisur dhe e bëjmë standart të ri në dallim nga gjithë wikit! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:35 (CEST :[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], e drejtë, por unë nuk kam interes t'e "tjerri" tutje çështjen shkaku i kohës, besoj se kontribova me disa ide të reja me deklarimin tim më lartë për sqarim,dhe Libertariani po të dojë le t'i prijë tutje ankesës që ka parashtruar, unë rrotull jam nëse ai ose të tjerë më ftojnë për zgjidhje konkrete. Natën. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:33 (CEST) ::Konsiderohet konflikt interesi vetëm nëse kuptohet që ka motive përtej Wikipedisë që po e nxisin këtë ankesë dhe insistim, ama po duket që këtë sjellje e ka tek çdo artikull ku redakton, pra nuk mund ta potencoj diçka të tillë këtu pa dëshmi. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 00:37 (CEST) :::po por theksuar më tepër tek artikulli i [[Ermal Beqiri|Ermal Beqirit]]. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:39 (CEST) @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladmi]] Versionin që u gris mund ta shofësh këtu, https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal_Beqiri_(draft) Thjesht shife dhe po deshe bashkëpuno me @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] nëndryshimet që shifni të arsyeshme. Të lutem ki parasysh se ky person ka qenë i përfshirë në 3 skandale të ndryshme publike, të dokumentuara me referenca dytësore. Këtu ke referenca të tjera. Sipas Wikipedias referencat sekondare, pra kur media apo autorë të tjerë raportojnë mbi një ngjarje janë më të besueshme sesa psh po të kishim cituar direkt SPAKun. https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality/Ermal_Beqiri_(draft) --[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 14:51 (CEST) :Si thu në fillim të votojmë për ato pikat që kam shprehur unë më lartë? Duhet të votojmë a është i drejtë fakti që ti ke grisur dy herë një artikull pa diskutuar më parë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 19:44 (CEST) :Për ta kuptuar jologjikën tënde, së pari lexo pikën 6 që ke listu. Po se kuptove dhe atëherë qfarë kërkesa të palogjikshme bën!! Atëherë lëre fare, do kalohet në absurditet. Lexoje diskutimin më lartë komplet qoftë edhe 3 herë, lexo qfarë thanë të tjerët, nëse unë qenkam gabim nuk mund të jenë të gjithë në të gabuarën apo jo?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:08 (CEST) ::Nuk thashë më kot dje, sdo ketë fund kjo gjë, në en wiki nuk ka "tolerance" kaq të gjatë dhe të detajuar. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:13 (CEST) :::Shko provo grise artikullim mbi Ermal Beqirin në En.Wiki po ta mbajti. https://en.wikipedia.org/wiki/Ermal_Beqiri [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:21 (CEST) ::::po ma mbajti?! e para vazhdon me këtë gjuhë komunikimi, e dyta faqen nuk e ke ende të pranuar në en wiki nga editor, e treta unë nuk replikoj më. Me të mira! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:26 (CEST) :::::Po pra po, po të them që për të kuptuar sa gabim je ti dhe Leutrimi në këtë rast specifik, shko provoje të bësh/bëni të njëjtat veprime që bëni këtu tek artikulli në anglisht, pra grisje abuzive, pa diskutuar, pa ofruar përmirësime etj. :::::Unë e kuptoj, dhe e pranojë, është faji im, unë kam një karakter shumë të prerë ndaj të kërkoj falje ty dhe të tjerëve, por ju nga ana tjetër, nëse nuk keni konflikt interesi - ju lutem, ju përgjërohem, lejeni karakterin tim mënjanë dhe më gjykoni vetëm editimet. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:32 (CEST) ::Nuk është konflikt interesi të duash të përmirësosh wikipedinë duke shtuar informacione, me referenca të shumta nga burime dytësore të besueshme. Qëllimi im ishte pasyqrimi i realitetit. Ti dhe të tjerë bëni luftra për tu hap biografi lojtarëve të BB. Dhe mua një qytetari që do të ndëshkohet vjedhja dhe korrupsioni nuk më lejohet të hap faqe mbi një person që ka vjedhur miliona euro, që ka rrëmbyer një konkurrent tjetër dhe që ka qenë edhe i përfshirë në ngjarje të tjera [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)#Ekspozimi i hershëm publik|madhore para një dekade (videoja meta prifti.]])? ::Konfliktin e itneresit me gjasa e ke ti dhe të tjerë, që më pengoni mua ta shtoj atë informacion. Unë nuk kam shtuar as edhe një presje pa e pajisur me referencën përkatëse. Ti në anën tjetër, e ke grisur 2 herë artikullin, pa diskutuar, pa propozuar ndryshime, pa ndjekur procedurën e grisjes. Që të diskutohet një artikull i mirë-referencuar nëse duhet grisur apo jo, duhet diskutuar me artikullin të pranishëm, duke vendosur stampën e grisjes dhe duke e diskutuar në kanalet e përshtatshme. Ti do ti anashkalosh të gjitha këto hapa, sepse ai me konflik interesi je ti. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:20 (CEST) :::Kjo që po tenton të bësh ti me çdo kusht, quhet [[w:en:WP:AGENDA|WP:AGENDA]]. Herën e kaluar të patëm mundësuar "të krijohej një artikull që trajton dukurinë/ngjarjen në tërësi për të cilën akuzohet personi në fjalë". Por ti nuk pranon zgjidhje, se nuk po kërkon zgjidhje, por zbatim plani. Në atë rast më vjen shumë keq por s'do kesh sukses, sidoqoftë nëse i merr votat poshtë, unë vet do ta rikthej artikullin. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:46 (CEST) [https://sq.wikipedia.org/wiki/Diskutim:Ergys_Agasi#Rasti%20tjet%C3%ABr Rasti tjetër; Ergys Agasi]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 02:30 (CEST) <div style="border-top: 1px solid green; margin: 10px 0;"></div> Votimi - Për të shprehur qëndimin tuaj se duhet rikrijuar apo jo ky artikull votoni me: {{PËR}}, {{KUNDËR}} ose {{ASNJANËS}}.<br> (''Diskutimi më sipër është aktiv, kjo formë votimi është për përmbyllje të kërkesës me një vendim përfundimtar'')<br> === Votimi === *{{KUNDËR}} - Sipas argumenteve të dhëna në diskutim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 18:40 (CEST) *{{KUNDËR}} - E kam shprehur në diskutim arsyen se pse. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:14 (CEST) *{{ASNJANËS}} - Siç kam thënë disa herë në diskutim dhe siç ia kam shprehur dhe atij vetë, vëmendja ime është më së shumti te qasja e përdoruesit GLOBALIST LIBERTARIAN në përgjithësi ndaj projektit që anon drejt [[w:en:WP:PUSH|WP:PUSH]], ku artikulli për të cilin po diskutohet është vetëm njëri nga rastet. Mund të ketë dhe të drejtë në qasjen e tij por projekti aktual i SqWiki-it nuk i përballon dot qasje të tilla pasi i mungojnë mekanizmat e nevojshëm (si në fuqi të thjeshtë pune ashtu dhe në struktura të ngritura) për të kryer ''check and balance'' e nevojshëm. Kujtojmë se përmbi të gjithë mekanizmat e tjerë, EnWiki ka dhe [[w:en:WP:ARBCOM|ArbCom]] dhe përsëri hyrja e WP:PUSH nis me faktin se si ArbCom e ka të vështirë të trajtojë situata të tilla. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:42 (CEST) *{{PËR}} - ''me kusht që të ndalohet Libertariani prej redaktimit të artikullit në faqen kryesore për 3 muaj.'' Absolutisht nuk jam dakord me shtyrjen e agjendës që po bëhet, dhe ngulmi i tij po na i mbush muret duke i heshtur zërat e tjerë në çdo diskutim rreth këtij artikulli, duke përfshirë [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)|atë ku momentalisht po e ushtron një draft në hapësirën time]]. Mendoj që ka nevojë për pushim prej kësaj teme për pak kohë. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 8 prill 2026 01:03 (CEST) *{{PËR}} - Unë vullnetarisht nuk do ta editoj më atë artikull në rast se mbahen të gjitha faktet e mirë referencuara. Nuk kam asnjë kundërshti ndaj shtimit të fakteve të tjera biografike apo arritjeve profesionale. Propozoj dhe më duket gjithashtu një kompromis i mirë që as Leutrim.P apo Lanceloth të mos editojnë së paku editimet që mund të konsiderohen tendencioze ti diskutojnë më parë në faqen e diskutimit. Unë edhe se do heq dorë nga editimi i artikullit, nëse do gjej ndonjë referencë që jep fakte të reja, do ruaj lirinë ta propozoj në faqen e diskutimit dhe ndonjë nga ju kur të ketë kohë të shohi mundësinë ta vendosi. Ju flm!--[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 8 prill 2026 20:21 (CEST) *{{PËR}} - Duke qene se sipas edhe pranimit te pergjithshem, emri eshte mjaftueshem i shquar per te pasur nje artikull, edhe pse sipas mendimit qe kam shprehur, duhet te jete sa me telegrafikisht dhe jo te perqendrohet te akuzat. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:45 (CEST) {{#invoke:Mbyllje diskutimi|main|mbaro||}} == [[Autoudha]] == Propozoj të përdoret autostradë si titull kryesor jo sepse auto-udhë është e pasaktë, por sepse autostradë është forma më neutrale në planin e standardit të përgjithshëm të shqipes dhe është gjerësisht e dëshmuar në burimet institucionale të Shqipërisë, ndërsa në Kosovë rezultojnë në përdorim të dyja format, auto-udhë dhe autostradë. Për të respektuar si standardin, ashtu edhe përdorimin kosovar, zgjidhja më e ekuilibruar është të mbahet autostradë si lemë kryesore dhe të shënohet auto-udhë në hyrje si variant i përdorur në Kosovë. [[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]]) 7 prill 2026 23:26 (CEST) :@[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] Jam dakord me perdorimin e termit autostradë, jo edhe aq me argumentet e tua, por sepse si duhet te perdorim pastaj superstrade dhe rruget per makina brenda qytetit apo midis qyteteve qe nuk jane as autostrada, as superstrada?! Mos duhet te shtojme termat autorrugë dhe superudhë?!, per te cilat jam i bindur se supershqiperuesit jane gati ti perdorin, ashtu sic veprojne duke shperfillur terma te perdorur ne shqip prej shekujsh. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 7 prill 2026 23:52 (CEST) --- (Ankesa e tansferuar këtu nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]) --- :Megjithëse zakonisht jam për gjetje fjalësh me bazë shqipe, siç jam shprehur dhe te vetë përdoruesi Leutrim.P, termi "autoudhë" është fjalë ''[[w:en:portmanteau|portmanteau]]'' ndërgjuhësore. Edhe pse e kuptoj larminë e madhe të përdorimeve që ka termi "auto" tashmë si dhe përdorimin që gjen termi "autoudhë" në territoret e Kosovës. Më parë kam propozuar që mbase do të ishte më mirë të përdoreshin termat përkatës që përdorin Kodet Rrugore, cilado qofshin ato. Por gjithsesi, cilado qoftë zgjedhja, do të ishte mirë që të aplikohej jo vetëm te artikulli që është përmendur por dhe te [[:Kategoria:Autoudha]] dhe faqet e përfshira në të. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 8 prill 2026 18:22 (CEST) :Nuk me duket e drejte qe te shtrohet te ankesat, kur eshte nje sugjerim i pergjithshem per perdorimin e nje termi. Nuk po ankohet per nje apo disa shkrime, por po sugjeron ne kuvend menyren e perdorimit te termit. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:47 (CEST) Unë jam për mbajtjen e emrit aktual. Është jo pak e habitshme se në Wikipedian shqiptare, kur është rasti për të kryer punë, s’paraqitet ndokush, të gjithë qëndrojnë në hije. Por kur dikush bëhet flamurtar dhe e merr atë rol, pothuajse të gjithë e kundërshtojnë. Çfarë paradoksi! Kurse për ligjvënie s’përton askush, çdo ditë shfaqen ligjvënës të rinj me ide të reja. Kjo është për t’u duartrokitur apo jo? Punët e vështira, punët e mëdha, s’i do askush, prandaj s’është ndonjë çudi që gjendja ishte siç ishte dhe ende është. Sa për ty, Shqiperia2000, hera e parë që pashë emrin tënd të përdoruesit diku, jeni sikur qeliza të fjetura. Në asnjë proces nuk merrni pjesë, kurse për të luftuar me mua, se si e gjeni kohën e [[Teleportimi|mënyrën]]! E kam ruajtur me rezerva të shprehurit për atë që edhe ju nga Shqipëria po flisni më pak shqip se ne që jemi më mbrapa jush, dhe atë me entuziazëm e krenari! gjë që është po ashtu një polemikë në vetvete. Flladim, si po të shkon rekrutimi i rezistencës së re? Pritet një valë e re militantësh për t’i luftuar ndryshimet e mia! Njeriu aq sa ka përceptim, aq larg sheh; prandaj nuk do të mundesh ndonjëherë ta kuptosh një mënyrë të avancuar të menduarit. Për dikë shkëmb, për dikë shumë i urtë, varet si e kërkojnë rrethanat. Çfarë dëme ke bërë ti me shokët, taman puna ta diskutoj unë tani me ty këtë çështje, shkruajta këtu me pendim. [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Leutrim.P/Arkivi_1#Zhvendosjet%20masive 1]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:55 (CEST) :Do të ishte më e dobishme që diskutimi të mos kalonte në vlerësime për përdoruesit, por të mbetej te vetë çështja e emërtimit. Pjesëmarrja më e madhe ose më e vogël e dikujt nuk është argument për ose kundër një propozimi; ajo që ka rëndësi është nëse propozimi qëndron në meritë. :Nga ana ime, ky nuk është sulm personal ndaj [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe as mohim i punës së bërë deri tani. Përkundrazi, do të vlerësoja një përgjigje të arsyetuar pikërisht në meritat e çështjes: pse duhet të mbahet ky titull si formë kryesore dhe cilat janë kriteret enciklopedike që e mbështesin atë zgjedhje. :Mendoj se debati nuk duhet formuluar si kundërvënie mes Shqipërisë, Kosovës apo hapësirave të tjera shqipfolëse. Kjo sepse vetë përdorimi zyrtar nuk është njëtrajtshëm: në Shqipëri [https://qbz.gov.al/preview/ad1c89b1-88fa-402f-8456-a653dcbd44dd Kodi Rrugor i Republikës së Shqipërisë] e përkufizon termin '''autostradë''' dhe edhe [https://fjale.al/autostrad%C3%AB FJALË] regjistron po këtë formë. Ndërkohë, në Kosovë gjenden në dokumente zyrtare si '''autostradë''' ([https://kryeministri.rks-gov.net/wp-content/uploads/2024/01/PKZH-2024-2026.pdf PKZH 2024–2026]) ashtu edhe '''autoudhë''' ([https://askapi.rks-gov.net/Custom/17b7960b-560f-4f8d-b5e1-ae287843a917.pdf Statistikat e Transportit 2024]). Edhe në Maqedoninë e Veriut, në materialet zyrtare në shqip që kam gjetur, përdoret forma '''autostradë/autostrada''' ([https://roads.org.mk/sq/rrjeti-rrugor/ Rrjeti rrugor], [https://roads.org.mk/sq/2022/07/01/u-nenshkrua-marreveshja-me-berzh-in-per-ndertimin-e-autostrades-shkup-bllace-faza-e-dyte/ Ndërtimi i autostradës Shkup–Bllacë]). Pra, vetë materiali institucional tregon se çështja nuk zgjidhet me logjikë krahinore, por me arsyetim enciklopedik. :Pikërisht për këtë arsye, unë po propozoj që të diskutohet se cila formë është më e përshtatshme si titull kryesor për një enciklopedi: ajo që është më e njohshme, më e qartë dhe më lehtësisht e kërkueshme për lexuesin. Kjo nuk nënkupton përjashtimin e formës tjetër; përkundrazi, forma tjetër mund dhe duhet të ruhet si variant, ridrejtim ose të përmendet në hyrje. :Prandaj do të doja që përgjigjja të mos përqendrohej te kush e ka bërë propozimin, por te vetë propozimi: pse ky titull është më i përshtatshëm se alternativa, në bazë të përdorimit, kuptueshmërisë dhe funksionit enciklopedik. :[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] : ( :[[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]] :) 9 prill 2026 17:17 (CEST) :[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]]) 9 prill 2026 17:17 (CEST) d5k3014rn8dctgp3w677xqayg1rqqpa 2939771 2939770 2026-04-09T15:21:05Z Shqiperia2000 65435 /* Autoudha */ 2939771 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia:Zyra e Ankesave/Hyrja}} __TOC__ {{Clear}} {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 4 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> <!-- Skruani vetëm nën këtë vizë.--> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> == Grisja e 2të ABUZIVE e Ermal Beqiri nga admin Leutrim.P == {{#invoke:Mbyllje diskutimi|main|fillo|mbaje|}} Sipas argumenteve që u prezantuan, ndjej që mund ta mbyllim diskutimin. Argumentet pro kanë shfaqur kongruencë me politikën e Wikipedisë rreth shquarësisë, si dhe burimeve të bollshme që ekzistojnë rreth subjektit. Tema e njëjtë momentalisht [[:En:Ermal Beqiri|gjendet edhe në EnWiki]] pa asnjë kundërshtim, prandaj mund të llogarisim që diçka të paktën po bëhet si duhet këtu. Argumentet kundër kanë theksuar tonin ndoshta agresiv të tekstit dhe që artikulli nuk mbulohet në mënyrë domethënëse dhe afatgjate në media. Toni i artikullit është në draftim e sipër, mirëpo mendoj që për momentin është në gjendje të kënaqshme të redaktohet prej zërave të tjerë. ''Unë e kam zhvendosur artikullin në mainspace që tani.'' Procedura e grisjes së shpejtë po draftohet për momentin, që të parandalohet trajtimi i një teme kontraverse si kjo me kaq shumë ngutje, prandaj ftoj redaktorët dhe publikun e gjerë të vazhdojë diskutimin për atë tek [[Wikipedia:Kuvendi#Grisja e shpejtë|WP:Kuvendi#Grisja e shpejtë]] ose tek faqja e diskutimit nën propozimin aktual [[Wikipedia diskutim:Grisja e shpejtë]]. Në fushën disciplinore, qasja e Libertarianit ndaj temës dhe përdoruesve tjerë ka dalur të jetë agresive dhe prek pragun e "pronësisë së artikullit", prandaj si masë e vërejtjes për mbushjen e mureve të disa përdoruesve dhjetëra herë, ''po ia ndaloj redaktimin e faqes Ermal Beqiri dhe faqes së diskutimit për një muaj'', që të lejojë redaktorët tjerë ta kristalizojnë përmbajtjen. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 prill 2026 04:36 (CEST) {{hr}} @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] (të përmendur në cilësinë e administratorit). Për herë të dytë, më mënyrë abuzive, pa diskutuar më parë, pa hedhur propozime se si mund të përmirësohet, pa e propozuar për grisje, pa e hedhur në votim @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ka grisur faqen mbi [[Ermal Beqiri]]. Kësaj rradhe e ka mbrojtur faqen për të mos lejuar krijimin. U [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Grisja ARBITRARE e artikullit mbi Ermal Beqirin|ankova herën e parë këtu,]] por asnjë nga ju nuk u shpreh për veprimin e tij abuziv. Ky person (Beqiri) siç është dokumentuar në artikull - tanimë të grisur për herën e dytë - është person publik dhe ka qenë i përfshirë në disa ngjarje me rëndësi publike/kombëtare madhore, që nga videoja Meta-Prifti, tek skandali mbi tenderat e [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit|AKSHIT]], dhe deri tek Durana Tech Park. Shquarsia e tij për këto evente përmendet nga burime të shumta, të pavarura, me kredenciale tepër të larta. Edhe media të huaja si '''''ElPais''''' e kanë përmendur skandalin e AKSHIT. Në grisjen abuzive të herës së dytë ka ofruar si justifikim "''E kam grisur 3 here, perdoruesi i njejte po e rikrijon. Arsyet per mbajtje te tij ose jo jane shteruar te diskutimi me pare, dhe ZA''", por asnjë argument nuk është shterruar, asnjë argument nuk është ofruar, dhe asnjë konsensus nuk është arritur në ankesën time të parë. Kërkoj: # '''të dënohet veprimi i administratorit Leutrim.P''' qoftë për grisjen e parë, qoftë për grisjen e dytë, qoftë për mbrojtjen e palegjitimuar ndaj hapjes së artikullit. # të hiqet mbrojtja/pengesa ndaj krijimit artikullit. # '''të rikthehet artikulli siç ishte në gjendjen e fundit''', kryesisht punuar prej meje. (kjo me qëllim diskutimin e përmbajtjes së tij: shiko pikat më poshtë) # '''të diskutohet''' - në faqen e diskutimit të artikullit përkatës - pretendimi i administratorit LeutrimP '''për shquarsinë ose jo''' të Ermal Beqirit'''.''' # dhe pastaj të diskutohet mënyra e formulimit të fakteve të përmendura nga burime të shumta të pavarura dhe autoritative rreth veprimeve të Ermal Beqirit. (për diskutimin e këtyre pikave është esenciale ta kemi artikullin e grisut të rikthyer duke diskutuar meritat.) # Kërkoj së fundmi që Leutrim.P, apo edhe dhe aministratorë të tjerë, që mund të kenë konflikt interesi, apo të kenë patur kontakt social apo ekonomik, apo njohje me Ermal Beqirin, apo të jenë të punësuar në ndonjë nga kompanitë e tij, ta deklarojnë atë konflik interesi dhe ta "rekluzojnë" veten dhe të mos marrin pjesë në editimin e biografisë së tij. # Të dënohet veprimi i tij i fshirjes së faqes së diskutimit, veprim që e bën për të fshehur faktin që unë isha përpjekur të diskutoja paraprakisht mbi meritën artikullit atje. Grisja është bërë me qëllim menjëherë sapo unë hapa këtë diskutim këtu, ja linku i logut https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1422676 # Të dënohet veprimi i tij i bllokimit tim për 3 ditë, https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1422677 më pas i rikthyer/reverted, pa dhënë paralajmërim, dhe pa pritur që unë ta lexoja paralajmërimin. Theksoj dhe ngre pretendimin se unë solla në artikull vetëm fakte të përmendura nga burime të shumta, autoritative, dhe dytësore, pa lidhje me njëjra tjetrën, përfshirë portale investigative ekselente si Shteg dhe Reporter.al, dhe madje edhe burime të huaja. '''Ndaj është esenciale që diskutimi të bëhet mbi meritën e asaj që ishte shruar dhe është fshirë në mënyrë abuzive.''' Faleminderit! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:09 (CEST) (Ankesa e tansferuar këtu nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]) :Per sa i perket heres se pare jam shprehur dhe i qendroi atij mendimi. Ndersa kete fshirjen e dyte se di sakte se kush e krijoi prape qe e fshiu Leutrim.P. Nese @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] e ka krijuar ndersa ne menyre te njeanshme pa u debatuar dhe mare nje vendim teorikisht ka vepruar gabim. Per sa i perket ceshtjes se tonit te artikullit, bie dakord qe nevojitet nje ton sa me neutral, por edhe se nuk mund te shkruhen artikuj te thelluar mbi personat dhe ceshtjet e aktualitetit. E pranoje se personi ka shquarsi te mjaftueshme, por artikulli pervec se me ton neutral nuk mund te mbushet me akuzat dhe ato qe e akuzon shtypi. Thjesht mund te ekzistoi telegrafikisht, pa u thelluar se artikujt e gazetave dhe webit nuk mund te meren si burime serioze edhe kur shkruan nje gazete e njohur boterore e jo me shqiptare. Nga ana tjeter nuk mund te fshihet nje artikull vetem se nuk ka ton mjaftueshem asnjanes. Se i bie qe artikujve qe u gjendet nje gabim cfardo duhen fshire. Dhe me aq sa di une nuk ka artikuj pa ndonje gabim (perfshi edhe te mite, disa prej te cileve pa modesti jane me te mire se analoget e tyre te huaj). Keto sigurisht i them teorikisht, se nuk e kam lexuar artikullin. megjithate faleminderit personave qe menduan te me perfshinin ne diskutim edhe pse byroja me ka nen vezhgim. Me respekt te ndersjellte [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:59 (CEST) <div style="border-top: 1px solid green; margin: 10px 0;"></div> :-- [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#Grisja%20ARBITRARE%20e%20artikullit%20mbi%20Ermal%20Beqirin Diskutimi i kaluar]. -- Ketu, e jo te Kuvendi. @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]].<br> Si fillim, përse nuk do të kuptosh se nuk mund të shtosh kërkesa e ankesa te Kuvendi, pasi këtu është hapësira e dedikuar për atë çështje, dhe kur unë i transferoj këtu, ti përsëri vazhdon me zhbërje të veprimeve të mia me kokëfortësi, ndryshoje avazin e vjetër. Nuk mund ta krijosh atë artikull pa diskutim e konsensus ''në stilin Incognito''. Bllokimi nga redaktimi i Kuvendit është shumë i arsyetuar (edhe pse e anulova për arsye teknike), pasi ke shumë herë që bën të njëjtin veprim duke e ditur që s’lejohet dhe ke qenë i njoftuar. Sa për këtë që ke thënë kundër meje, nuk kam çfarë të shtoj. Për artikullin që po mundohesh dëshpërimisht me çdo kusht ta krijosh, e madje luftoje redaktuesin e ri që shtoi përmbajtje aty, s’do të thellohem se i qëndroj asaj që thashë te diskutimi i kaluar. Le ta cilësojnë të tjerët më mirë, sido që të vendoset në interes të Wikipedias dhe lexuesit, unë nuk jam kundër, ndryshime të reja mund të bëhen. Në mënyrën si po sillesh është edhe e vështirë ndonjëherë të diskutohet një çështje siç duhet; [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:GLOBALIST_LIBERTARIAN#Info Info]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:58 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] kur te jeni te disponueshem. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:02 (CEST) ::Qasja agresive dhe imponuese që ka përdoruesi i mësipërm, nuk çon asgjëkundi, konsensusi është (themeli dhe baza) kryesore në Wikipedia, sidomos kur ka qasje normale jo agresive apo imponuese.Thënë kjo mendoj nuk mund të rrimë çdo ditë duke sqaruar në detaje individë me qasje të tillë, ndaj propozoj të merren vendime në të tilla raste që mos na kthehen në preçedentë në të ardhmen. @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]]. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:18 (CEST) :Thua: '''''"Nuk mund ta krijosh ate artikull pa diskutim e konsensus"''''' . Kjo është absurde, dhe shkon kundër çdo gjëje që është wikipedia. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:06 (CEST) :Unë i kam hy krejt regjistrave të artikullit dhe diskutimeve të lidhura me këtë çështje. Ju kërkoj falje për tekstin e gjatë. Sa për ta rikujtuar se çka ka ndodhur (citatet janë korrigjuar për gramatikë): :{{collapse|2=Përmbledhja e ngjarjeve deri tash.|1= :# Libertarian e krijoi artikullin më 20 shkurt për Ermal Beqirin, atëkohë akoma i njohur për polemikat dhe aferat korruptive në Shqipëri dhe në sektorin e informatikës, që pati para kohësh edhe një karrierë deri diku të suksesshme. Artikulli erdhi me burime të mirëfillta dhe të besueshme, mirëpo toni nuk ishte i shkruar në [[Wikipedia:NPOV|mënyrë neutrale]]; më tepër ka qenë ''konfrontacional'' dhe ''i anuar ndaj një pikëpamjeje të veçantë'' (pra vetëm në kontekst hetimor). Artikulli deri aty pati nevojë për punë, por pati shquarësi të qartë dhe të padiskutueshme, pasi personi është në interes të projektit. :# Tek diskutimi i Leutrimit kërkon Libertariani një miratim të ndryshimit. Ai ma delegon mua dhe @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], pasi po e dyshon perspektivën e tekstit, duke cekur që "{{!xt|me syrin kritik ndaj tentim-kriminalizimit, nëse nuk ka burime për krime të dokumentuara publikisht, [redaktimet] të zhbëhen}}. Lanceloth, në diskutim cek që "{{!xt|jo kushdo që citohet njq moment për një ngjarje të caktuar duhet të ketë domosdoshm[ër]isht artikull në Wikipedia}}" (praktikisht duke invokuar [[:en:WP:CRYSTALBALL|WP:CRYSTALBALL]]). :# Dy ditë dhe tre redaktime më vonë, Leutrimi e fshiu, pastaj e riktheu, pastaj e fshiu sërish artikullin në mesnatë. Pa diskutim në FG, pa etiketë, me arsyetim që "{{!xt|mungon shquarësia [për] një artikull të veçantë}}" dhe se përdoruesi krijues "{{!xt|ka një tendencë kriminalizimi të personaliteteve të caktuara, me arsyen se qenkan nën hetime, ne nuk jemi gjykatë apo institucion ligjor}}". Këtu u kapërcye një proces që zakonisht ish vendosur me marrëveshje të përdoruesve, por u mendua si rast i qartë i një personi të pashquar. :# Vijoi ankesa tek Zyra e Ankesave. Gjatë ankesës së parë, toni i bisedimit del shumë armiqësor. Mes bisedimit, Leutrimi e akuzon Libertarianin që të jetë i afërt me Flladimin (një përdorues që poashtu shpesh ka nxjerrë debate me rrugë pa krye për tema akoma më të imëta se kjo). Flladi i kërkon durim derisa të dalin më shumë detaje, kurse Kleini cek që më e arsyeshme do të ishte "{{!xt|të krijohej një artikull që trajton fenomenin/ngjarjen në tërësi për të cilën akuzohet personi në fjalë}}" (pra ngjarja të ketë një faqe të vetën, kurse personat të ceken veçmas brenda asaj). ''(Pas një krehjeje të burimeve në historik, Beqiri ka më shumë se mjaftueshëm material për një artikull të vet.)'' :# Më 29 mars, Libertarian e rikrijon artikullin. Këtu shumë prej problemeve me perspektivë janë zgjidhur, dhe është i ndarë sipas temës dhe i renditur kronologjikisht sipas atyre që njohim publikisht rreth personit; të mirat dhe të këqijat. :# Më 2 prill, një person i ri me emrin @[[Përdoruesi:Lowkeyhuman|Lowkeyhuman]] mbishkruan artikullin komplet, dhe e harton një variant pa përmendur ngjarjet për të cilat është nën hetim subjekti. Redaktimi i tij thekson edhe mbulimin e tij në "{{!xt|media të biznesit si ''BusinessMag'' dhe ''Monitor''}}", gjë që nuk është në takt për një enciklopedi, dhe që jep dyshime për autorësinë e tekstit. Këtë e markon edhe si "redaktim i vogël". :# Më 3 prill, Libertariani e zhbën atë redaktim, duke e quajtur "{{!xt|propagandistik}}". Një përdorues IP e rishkruan redaktimin e Lowkeyhuman-it, ama më keq, më shkurt, dhe me më shumë gabime drejtshkrimore, gjë që ngjall dyshime për shkrim me AI ose thjesht hartim amator. :# Dy orë pas atij redaktimi, Leutrimi e fshiu artikullin për herë të fundit nën bazën që u rikrijua artikulli i fshirë (edhe pse përmbajtja dalloi prej artikullit paraprak).}} :Duke i konsideruar ngjarjet më sipër, pikëpamja ime është që ''burimet në media e meritojnë plotësisht shquarësinë e një biografie për Ermal Beqirin'', dhe se Leutrimi u ngut pa argumentuar kundër shquarësisë së artikullit. Aty ka Libertariani të paktën të drejtë, sado me ngulm që po e don artikullin të ekzistojë (rrallë martohet dikush me një artikull kaq shumë). Fatkeqësisht, e kam vërejtë edhe unë që në ca raste, Leutrimi merr hapa të shpejtë, dhe ndonjëherë ngacmon ndonjë gjë delikate. Ka ndodhur me Flladimin, dhe ka ndodhur edhe këtu. Këtu po sfidohet konsensusi disa herë, dhe është një model që po më shqetëson edhe mua pak pasi po e turbullon vendimmarrjen këtu. :Temat aktuale shpesh marrin mbulim në Wikipedia, edhe pse nuk jemi vetë medium (sigurisht ju kujtohet historia me [[Parashqevi Simaku]]n). Wikipedia u krijua ca muaj para se të ndodhte 9/11 dhe ishte atëkohë vendi më i mirë për të marrë informata për të në kohë reale—''mos të shtiremi sikurse nuk e përdorin njerëzit Wikipedinë ashtu''. Unë e Leutrimi jemi të Kosovës, dhe Libertariani e Lancelothi janë të Shqipërisë, dhe prandaj ka një jobarazi mes njohurive që mund të përdorim për ta gjykuar këtë temë. Ama një xhiro nëpër Google ta mbush kupën me burime të bujshme dhe të mirëfillta rreth personit, prandaj nuk është edhe që ka nevojë të argumentohet ''kundër'' shquarësisë. :Kjo na sjell tek ''toni i hartimit''. Kam vërejtë për Libertarianin që ka një tendencë me i kafshu redaktorët e tjerë. E kam hasë edhe unë personalisht nëpër artikujt për ca subjekte të ''Big Brother VIP Albania'', ku ka pikëpamje më të zhurmshme dhe agresive ndaj fshirjes së tyre (edhe pse kjo do të ishte punë e FG-së, jo speedydelete). Leutrimi aty me vend ka kritikuar atë praktikë, dhe sado që i ka problemet e tija me vendimmarrje ndonjëherë, këtu ka të drejtë që duhet me më shumë civilitet të trajtohen përdoruesit e tjerë, dhe të orientohemi në mënyrë më bashkëpunëtore. :Siç kam thënë në diskutimin tek [[Diskutim:Kujtim Mateli#c-Fallbackintoreality-20260402120000-GLOBALIST_LIBERTARIAN-20260401232000|Kujtim Mateli]] para disa ditësh, jemi në projektin më të madh grupor në botë. Ne punojmë sipas parimit të [[Wikipedia:Mirëbesimi|mirëbesimi]]t, dhe nëse mungon mirëbesimi, atëherë komplet bie poshtë bashkëpunimi mes redaktorëve. :Kur toni i artikullit del konfrontues, mos e fshij krejt artikullin por rishkruaje, dhe të qartësohet mes redaktorëve në faqen e diskutimit, në vend se të griset pa kurrfarë marrëveshjeje. Në vend se të llogarisim nënmotive të këqija prapa secilit përdorues, më e arsyeshme është të pyesim "{{Xt|si është duke e ndihmuar projektin përmes këtij veprimi?}}" Nuk është veç për hajt. Zakonisht vepron njeriu duke menduar se është në të drejtën, e pastaj del nuanca si këtu. Me të vërtetë dalin njerëzit më të kuptueshëm në të dyja anët nëse llogaritet mirëbesimi si parim fillestar. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 02:41 (CEST) ::Mendimi im për njohushmërinë e Ermal Beqirit (fus dhe intuitën njerëzore këtu timen) nuk mendoj se ka njohushmërinë e duhur dhe llogjikshme për të patur faqe në Wikipedia, pra të shtrirë në kohë, në të kundërt,nëse është konsensusi i duhur të rikthehet si artikull athere meqë është ky ngulm i madh nga nje editor që minimumi nuk ka llogari të regjistruar... dhe me shumë gjasa ( pa dashur te spekuloj) thjesht hamendësim nga toni dhe agresiviteti në të shkruar,mund të jetë Flladimi, po futemi në një vorbull të gjatë e pakuptimtë. Sa për @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], nuk e shoh qasjen e tij të nxituar, thjesht duke mos patur editorë aktivë të shumtë zgjedh mënyrën e tij që duket e shpejtë por jo se nuk është efikase ( nën optikën time). Tema të tilla në këtë formë dhe të zgjatura na çojnë në preçedentë jo fort të mira në të ardhmen. Ky është mendimi im final rreth kësaj teme. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 4 prill 2026 02:59 (CEST) :::E kuptoj pse ngutet. Wikipedia është përherë një projekt në ndërtim e sipër, dhe me shumë asfalt që duhet me u shtru. Qasja e tij aty është: merre vëmendjen e personave që munden me kontribu ma s'miri, apo merru vet me të ama pa shpenzuar tepër kohë në një temë të veçantë. :::Për temën e subjektit të artikullit, fakti që nuk pajtohesh me shquarësinë e artikullit është ''pikërisht'' pse u dashtë me u vendosë një diskutim për shquarësinë e tij n'FG—pasi ka mendime kundërshtare. Prapë del dëmi që u shkaktua t'u e trajtu pashquarësinë si të mirëqenë, dhe t'u e fshi artikullin për shkak se autori krijues "ka një tendencë kriminalizimi". Kjo është dashtë me u sjellë direkt para Libertarianit si ''vërejtje''. Është diçka që vërehet nëpër disa artikuj, qysh thotë Kleini, jo vetëm ky. :::[[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#c-Flladimi-20260223004600-Klein Muçi-20260222233000|Në diskutimin e mëparshëm]], Flladi ka shfaqë kundërshtim për sa i përket thellimit në temë dhe qëndrueshmërisë së burimeve, prandaj nuk kam naj parandjenjë që Libertariani kish argumentu ''kundër'' vetvetes. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:12 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] Nga e nxore kete mendim se jam perfshire ne debate, kur deri me 28 mars (per nje muaj) zoteria e tij Leutrim.P me kishte bllokuar se isha shprehur per ankesen e dyte te @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Ankes%C3%AB_ndaj_Leutrim.P_-_Stalking Ankesë ndaj Leutrim.P - Stalking Ankesë ndaj Leutrim.P - Stalking] per kete koment [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Zyra_e_Ankesave&oldid=2904907 e ka pergjithesisht jo individualisht] qe mund ta vleresoni edhe vete nese perputhet me [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1414872 arsyen qe perdor] (''Sulme personale ndaj përdoruesve të tjerë: Perdoruesi vazhdon me gjuhen e urrejtjes edhe kur ne ofrojme sqarime te qarta per problemet qe ai / te tjere kane. Problemi tjeter eshte agravimi I perdoruesve te rinj ndaj nesh kur japim spjegime duke i lajthituar ata ne nje loje agresive ndaj nesh per te mos na respektuar e fyer duke tentuar ta ulur imazhin tone dhe percmoj punen qe ne bejme ne tere wikipedian, ne raste kur as nuk ka te beje asgje me Flladmin ai inkuadrohet me nje gjuhe Cinike e Ta...''). [Sqarimet e qarta te Leutrim.P jane thjeshte mbyllje goje, per ta ditur ata qe impresionohen nga keto viktimizime] Ndersa per sa i perket pjeses se clirimit te bllokimit, nuk kam pasur deshire te kontribuoj se ne fund eshte e qarte se '''shkembi nuk levrohet'''! Edhe pse nuk kishte asnje justifikim per tme bllokuar, dhe sa per ate se une jam debatues i ashper jam vetem me Leutrim.P dhe Klein Muçin dhe menyren e tyre se si jane sjelle me mua dhe gjithe wikipedine. Por duke qene se je nje varur nga keta dy, po te sqaroje qe te krijosh nje gjykim tendin. Por pavaresisht se sipas rregulloreve nuk mund te bllokohet nje person me te cilin je ne debat ose eshte ankuar kjo nuk ka rendesi per personat ne fjale, une u ul autoritetin... keshtu qe duhem perjashtuar... [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:49 (CEST) ::::E thashe si hipotezë jo si fakt, dhe jo personale ndaj të tjerëve, sa për pjesën që " jami varur nga këta të dy" e ke ekstra gabim! Ka dhe diskutime dhe debate, por e rëndësishme është të ketë mirekuptim dhe jo agresivitet & imponim. Gjithë të mirat! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:54 (CEST) Unë kam përshtypjen që kam folur mjaftueshëm për këtë çështje [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Grisja ARBITRARE e artikullit mbi Ermal Beqirin|herën e parë]]. Disa herë të tjera më pas ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Të lutem zhbëje krijimin "User Page"|1]]; [[Stampa diskutim:Autorë shqiptarë|2]]) e kam këshilluar përdoruesin GLOBALIST LIBERTARIAN të reflektojë mbi qasjen e tij në lidhje me komunitetin dhe të diversifikojë tematikat e redaktimeve të tij që të mos ngrejë dyshime për [[w:en:WP:AGENDA|WP:AGENDA/WP:NOTSCANDAL]]. Këtë e thashë më së shumti pasi pashë [[Special:Permalink/2916876|gjendjen aktuale të artikullit mbi Unazën e Madhe të Tiranës]] i cili përmban vetëm dy rreshta ku njëri i dedikohet përsëri akuzave nga SPAK. Që nga ajo kohë është e vërtetë se kontributet e tij janë diversifikuar në tematikë por në pikën që gjendemi mendoj se është më mirë të gjykohet nga ndonjë administrator tjetër i papërfshirë më parë në këto diskutime. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 prill 2026 01:54 (CEST) :E falënderoj Fallbackintoreality, për përmbledhjen që e bën më të lehtë ngjarjen për tu kuptuar nga të tjerët. Përmbledhje shumë e saktë, pa mungesa dhe i mirëpres kritikat. Edhepse në një pjesë më të vogël nuk pajtohem me ato që ke konstatuar, disa elemente nuk i përdori si argument gjatë diskutimeve, pasi jam i rezervuar dhe preferoj të qëndroj larg spekulimeve. Mundohem që këtu të paraqes vetëm ato që janë fakte, sepse nuk mund të kaloj në teza hipotetike dhe të ndërmarr vendime/veprime mbi to. <br> :Veproj me praktika sa më efikase, dhe jo domosdoshmërisht me saktësi nanometrike. Vendimi merret pas cilësimit të shumë kritereve dhe konsensusit; nëse shumica nuk e kalojnë atë filtrin e shquarësisë/njohushmërisë/arsyes për të pasur artikull, mund të griset. <br> :Je thirrur në disa raste, po ashtu edhe Libertariani, ''ka shquarësi, ka burime..''. Pati ose jo burime, nëse ekzistenca e artikullit është e diskutueshme, është mirë të fokusoheni aty dhe të argumentoni ekzistencën e tij, dhe jo përmbajtjen. Shqyrtimi duhet bërë nga lartë-poshtë dhe jo e kundërta. Unë që nga fillimi kam kontestuar ekzistencën, që më pas të mund të cilësohej përmbajtja, e cila po ashtu doli të kishte tendencë në mënyrën e përpilimit, prandaj e grisa. <br> :Nuk jam marrë shumë me biografitë, përveç atyre që më duhet të merrem. Shumë veprimtarë të mëdhenj i kanë kushtuar jetën një profesioni/veprimtarie që kanë një artikull në Wikipedia. Çdo person që është në vëmendje të mediave për disa javë ose muaj nuk meriton domosdoshmërisht një artikull, sepse nuk ka përmbajtje të mjaftueshme të faktueshme për të, dhe do të kalohej në përmbajtje spekulative ose të trilluar nga vetë shkruesi për ta mbushur faqen, pa folur për përmbajtjet nga mediat, që shpeshherë edhe ato vetë janë të diskutueshme. Gjithashtu mund të trajtohej për fshirje pas një kohe, kur më të mos ketë shumë vëmendje mediatike. Ka dhjetra rregullore në WikiEn që parandalojnë krijimin e artikujve mbi këto baza. <br> :Kam të paktën 100 arsye pse duhej grisur. Kështuqë bëj thirrje të kalohet te pjesa; A të mbahet ose jo? Nëse po! Si mund të jetë përmbajtja, dhe a pretendon shkruesi të ketë autorësi/pronësi të artikullit duke kufizuar redaktimin nga të tjerë (duke mirëkuptuar kontestin e redaktimeve në rast kur janë të pabaza). Dhe kërkesat në formë liste si më lartë nga Libertariani, do duhej një qasje ndryshe ndaj nesh apo jo?. Presim një mendim të paanshëm. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 4 prill 2026 10:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] Ti je i lirë ta shtosh përmbajtjen e artikullit [[Unaza e Madhe e Tiranës|Unaza e madhe e tiranë]]<nowiki/>s. Unë informacionin që shtova e shtova me burime të besueshme, në mënyë konçize, pa bërë editorializime apo shtrembërime. Të lutem gjyko mbi meritat e asaj që kam shtuar unë. Ti po deshe zgjeroje më tej artikullim me ato që do ti. :Për sa i përket redaktimeve të mia, ato janë në fakt të larmishme, po ashtu akuza jote për Bias timin është boshe. Ja disa artikuj të krijuar nga unë (gjykoni vetë mbi cilësin e punimeve të mia dhe atyre të kontributorit mesatar): [[Jiang Xueqin]]. ''[[The Gospel Hoax]] [[The Manipulated Man]] [[Vitamin C and Cancer]] [[Nicholas Agar]] [[John Mearsheimer]] [[Against Democracy (libër)]]'' Por ti Klein Muçi ose nuk je i vëmendshëm, ose e bën qëllimisht për të hequr vëmendjen nga thelpi dhe duke e devijuar diskutimin në debate të kota. :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Unë nuk kam më se ctë shkruaj. Unë mendoj se pikat që kam paraqitur më sipër janë vetë evidente. Dua që të diskutohet në faqen e diskutimit të artikullit përkatës, dhe të diskutohet mbi meritat e përmbajtjes. Vetëm duke patur para syve atë që unë kisha shkruar mund të diskutohet mbi meritat. Jam PRO që artikulli të diskutohet edhe me elemente të tjera biografike të Beqirit. Por ju lutem rikthejeni. :@Të gjtihë të interesuarve: Nëse ju nuk ndiqni politikat e Wikipedias, unë nuk kam çfarë kontribuoj më në këtë Wikipedia. Megjithatë pasi të shoh nëse ju do ta riktheni artikullin/faqen apo jo, dhe nëse do lejoni ose jo që diskutimi të bëhet mbi meritat e përmbajtjes tek faqja e diskutimit përkatës, sipas politikave të Wikipedisë, '''unë do ta sjell në vëmendje këtë diskutim edhe tek Meta.Wiki.''' E di që mund të mos arrijë gjë, por '''për dokumentim do ta sjell në vëmendje të tyre''' faktin e grisjes arbitrare, dhe grisjes po ashtu të faqes së diskutimit të artikullit, ku unë e kisha hapur diskutimin jo një herë por dy herë. <u>'''Po ashtu, ky incident i përsëritur 2 herë, do më dekurajojë të kontribuojë më tej në këtë Wikipedi.'''</u> Flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:06 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], harrova diçka të rëndësishme : Fakti që kërkohet me ngulm rikthimi i faqes së Ermal Beqirit nga i njëjti editor që e ka krijuar faqen, mos është konflikt interesi ([[:en:Wikipedia:Conflict of interest|COI]]), sepse është anashkaluar ky detaj, me këtë vijë logjike atherë hajde rikthejmë faqe të tjera që jane grisur dhe e bëjmë standart të ri në dallim nga gjithë wikit! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:35 (CEST :[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], e drejtë, por unë nuk kam interes t'e "tjerri" tutje çështjen shkaku i kohës, besoj se kontribova me disa ide të reja me deklarimin tim më lartë për sqarim,dhe Libertariani po të dojë le t'i prijë tutje ankesës që ka parashtruar, unë rrotull jam nëse ai ose të tjerë më ftojnë për zgjidhje konkrete. Natën. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:33 (CEST) ::Konsiderohet konflikt interesi vetëm nëse kuptohet që ka motive përtej Wikipedisë që po e nxisin këtë ankesë dhe insistim, ama po duket që këtë sjellje e ka tek çdo artikull ku redakton, pra nuk mund ta potencoj diçka të tillë këtu pa dëshmi. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 00:37 (CEST) :::po por theksuar më tepër tek artikulli i [[Ermal Beqiri|Ermal Beqirit]]. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:39 (CEST) @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladmi]] Versionin që u gris mund ta shofësh këtu, https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal_Beqiri_(draft) Thjesht shife dhe po deshe bashkëpuno me @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] nëndryshimet që shifni të arsyeshme. Të lutem ki parasysh se ky person ka qenë i përfshirë në 3 skandale të ndryshme publike, të dokumentuara me referenca dytësore. Këtu ke referenca të tjera. Sipas Wikipedias referencat sekondare, pra kur media apo autorë të tjerë raportojnë mbi një ngjarje janë më të besueshme sesa psh po të kishim cituar direkt SPAKun. https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality/Ermal_Beqiri_(draft) --[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 14:51 (CEST) :Si thu në fillim të votojmë për ato pikat që kam shprehur unë më lartë? Duhet të votojmë a është i drejtë fakti që ti ke grisur dy herë një artikull pa diskutuar më parë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 19:44 (CEST) :Për ta kuptuar jologjikën tënde, së pari lexo pikën 6 që ke listu. Po se kuptove dhe atëherë qfarë kërkesa të palogjikshme bën!! Atëherë lëre fare, do kalohet në absurditet. Lexoje diskutimin më lartë komplet qoftë edhe 3 herë, lexo qfarë thanë të tjerët, nëse unë qenkam gabim nuk mund të jenë të gjithë në të gabuarën apo jo?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:08 (CEST) ::Nuk thashë më kot dje, sdo ketë fund kjo gjë, në en wiki nuk ka "tolerance" kaq të gjatë dhe të detajuar. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:13 (CEST) :::Shko provo grise artikullim mbi Ermal Beqirin në En.Wiki po ta mbajti. https://en.wikipedia.org/wiki/Ermal_Beqiri [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:21 (CEST) ::::po ma mbajti?! e para vazhdon me këtë gjuhë komunikimi, e dyta faqen nuk e ke ende të pranuar në en wiki nga editor, e treta unë nuk replikoj më. Me të mira! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:26 (CEST) :::::Po pra po, po të them që për të kuptuar sa gabim je ti dhe Leutrimi në këtë rast specifik, shko provoje të bësh/bëni të njëjtat veprime që bëni këtu tek artikulli në anglisht, pra grisje abuzive, pa diskutuar, pa ofruar përmirësime etj. :::::Unë e kuptoj, dhe e pranojë, është faji im, unë kam një karakter shumë të prerë ndaj të kërkoj falje ty dhe të tjerëve, por ju nga ana tjetër, nëse nuk keni konflikt interesi - ju lutem, ju përgjërohem, lejeni karakterin tim mënjanë dhe më gjykoni vetëm editimet. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:32 (CEST) ::Nuk është konflikt interesi të duash të përmirësosh wikipedinë duke shtuar informacione, me referenca të shumta nga burime dytësore të besueshme. Qëllimi im ishte pasyqrimi i realitetit. Ti dhe të tjerë bëni luftra për tu hap biografi lojtarëve të BB. Dhe mua një qytetari që do të ndëshkohet vjedhja dhe korrupsioni nuk më lejohet të hap faqe mbi një person që ka vjedhur miliona euro, që ka rrëmbyer një konkurrent tjetër dhe që ka qenë edhe i përfshirë në ngjarje të tjera [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)#Ekspozimi i hershëm publik|madhore para një dekade (videoja meta prifti.]])? ::Konfliktin e itneresit me gjasa e ke ti dhe të tjerë, që më pengoni mua ta shtoj atë informacion. Unë nuk kam shtuar as edhe një presje pa e pajisur me referencën përkatëse. Ti në anën tjetër, e ke grisur 2 herë artikullin, pa diskutuar, pa propozuar ndryshime, pa ndjekur procedurën e grisjes. Që të diskutohet një artikull i mirë-referencuar nëse duhet grisur apo jo, duhet diskutuar me artikullin të pranishëm, duke vendosur stampën e grisjes dhe duke e diskutuar në kanalet e përshtatshme. Ti do ti anashkalosh të gjitha këto hapa, sepse ai me konflik interesi je ti. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:20 (CEST) :::Kjo që po tenton të bësh ti me çdo kusht, quhet [[w:en:WP:AGENDA|WP:AGENDA]]. Herën e kaluar të patëm mundësuar "të krijohej një artikull që trajton dukurinë/ngjarjen në tërësi për të cilën akuzohet personi në fjalë". Por ti nuk pranon zgjidhje, se nuk po kërkon zgjidhje, por zbatim plani. Në atë rast më vjen shumë keq por s'do kesh sukses, sidoqoftë nëse i merr votat poshtë, unë vet do ta rikthej artikullin. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:46 (CEST) [https://sq.wikipedia.org/wiki/Diskutim:Ergys_Agasi#Rasti%20tjet%C3%ABr Rasti tjetër; Ergys Agasi]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 02:30 (CEST) <div style="border-top: 1px solid green; margin: 10px 0;"></div> Votimi - Për të shprehur qëndimin tuaj se duhet rikrijuar apo jo ky artikull votoni me: {{PËR}}, {{KUNDËR}} ose {{ASNJANËS}}.<br> (''Diskutimi më sipër është aktiv, kjo formë votimi është për përmbyllje të kërkesës me një vendim përfundimtar'')<br> === Votimi === *{{KUNDËR}} - Sipas argumenteve të dhëna në diskutim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 18:40 (CEST) *{{KUNDËR}} - E kam shprehur në diskutim arsyen se pse. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:14 (CEST) *{{ASNJANËS}} - Siç kam thënë disa herë në diskutim dhe siç ia kam shprehur dhe atij vetë, vëmendja ime është më së shumti te qasja e përdoruesit GLOBALIST LIBERTARIAN në përgjithësi ndaj projektit që anon drejt [[w:en:WP:PUSH|WP:PUSH]], ku artikulli për të cilin po diskutohet është vetëm njëri nga rastet. Mund të ketë dhe të drejtë në qasjen e tij por projekti aktual i SqWiki-it nuk i përballon dot qasje të tilla pasi i mungojnë mekanizmat e nevojshëm (si në fuqi të thjeshtë pune ashtu dhe në struktura të ngritura) për të kryer ''check and balance'' e nevojshëm. Kujtojmë se përmbi të gjithë mekanizmat e tjerë, EnWiki ka dhe [[w:en:WP:ARBCOM|ArbCom]] dhe përsëri hyrja e WP:PUSH nis me faktin se si ArbCom e ka të vështirë të trajtojë situata të tilla. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:42 (CEST) *{{PËR}} - ''me kusht që të ndalohet Libertariani prej redaktimit të artikullit në faqen kryesore për 3 muaj.'' Absolutisht nuk jam dakord me shtyrjen e agjendës që po bëhet, dhe ngulmi i tij po na i mbush muret duke i heshtur zërat e tjerë në çdo diskutim rreth këtij artikulli, duke përfshirë [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)|atë ku momentalisht po e ushtron një draft në hapësirën time]]. Mendoj që ka nevojë për pushim prej kësaj teme për pak kohë. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 8 prill 2026 01:03 (CEST) *{{PËR}} - Unë vullnetarisht nuk do ta editoj më atë artikull në rast se mbahen të gjitha faktet e mirë referencuara. Nuk kam asnjë kundërshti ndaj shtimit të fakteve të tjera biografike apo arritjeve profesionale. Propozoj dhe më duket gjithashtu një kompromis i mirë që as Leutrim.P apo Lanceloth të mos editojnë së paku editimet që mund të konsiderohen tendencioze ti diskutojnë më parë në faqen e diskutimit. Unë edhe se do heq dorë nga editimi i artikullit, nëse do gjej ndonjë referencë që jep fakte të reja, do ruaj lirinë ta propozoj në faqen e diskutimit dhe ndonjë nga ju kur të ketë kohë të shohi mundësinë ta vendosi. Ju flm!--[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 8 prill 2026 20:21 (CEST) *{{PËR}} - Duke qene se sipas edhe pranimit te pergjithshem, emri eshte mjaftueshem i shquar per te pasur nje artikull, edhe pse sipas mendimit qe kam shprehur, duhet te jete sa me telegrafikisht dhe jo te perqendrohet te akuzat. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:45 (CEST) {{#invoke:Mbyllje diskutimi|main|mbaro||}} == [[Autoudha]] == Propozoj të përdoret autostradë si titull kryesor jo sepse auto-udhë është e pasaktë, por sepse autostradë është forma më neutrale në planin e standardit të përgjithshëm të shqipes dhe është gjerësisht e dëshmuar në burimet institucionale të Shqipërisë, ndërsa në Kosovë rezultojnë në përdorim të dyja format, auto-udhë dhe autostradë. Për të respektuar si standardin, ashtu edhe përdorimin kosovar, zgjidhja më e ekuilibruar është të mbahet autostradë si lemë kryesore dhe të shënohet auto-udhë në hyrje si variant i përdorur në Kosovë. [[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]]) 7 prill 2026 23:26 (CEST) :@[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] Jam dakord me perdorimin e termit autostradë, jo edhe aq me argumentet e tua, por sepse si duhet te perdorim pastaj superstrade dhe rruget per makina brenda qytetit apo midis qyteteve qe nuk jane as autostrada, as superstrada?! Mos duhet te shtojme termat autorrugë dhe superudhë?!, per te cilat jam i bindur se supershqiperuesit jane gati ti perdorin, ashtu sic veprojne duke shperfillur terma te perdorur ne shqip prej shekujsh. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 7 prill 2026 23:52 (CEST) --- (Ankesa e tansferuar këtu nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]) --- :Megjithëse zakonisht jam për gjetje fjalësh me bazë shqipe, siç jam shprehur dhe te vetë përdoruesi Leutrim.P, termi "autoudhë" është fjalë ''[[w:en:portmanteau|portmanteau]]'' ndërgjuhësore. Edhe pse e kuptoj larminë e madhe të përdorimeve që ka termi "auto" tashmë si dhe përdorimin që gjen termi "autoudhë" në territoret e Kosovës. Më parë kam propozuar që mbase do të ishte më mirë të përdoreshin termat përkatës që përdorin Kodet Rrugore, cilado qofshin ato. Por gjithsesi, cilado qoftë zgjedhja, do të ishte mirë që të aplikohej jo vetëm te artikulli që është përmendur por dhe te [[:Kategoria:Autoudha]] dhe faqet e përfshira në të. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 8 prill 2026 18:22 (CEST) :Nuk me duket e drejte qe te shtrohet te ankesat, kur eshte nje sugjerim i pergjithshem per perdorimin e nje termi. Nuk po ankohet per nje apo disa shkrime, por po sugjeron ne kuvend menyren e perdorimit te termit. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:47 (CEST) Unë jam për mbajtjen e emrit aktual. Është jo pak e habitshme se në Wikipedian shqiptare, kur është rasti për të kryer punë, s’paraqitet ndokush, të gjithë qëndrojnë në hije. Por kur dikush bëhet flamurtar dhe e merr atë rol, pothuajse të gjithë e kundërshtojnë. Çfarë paradoksi! Kurse për ligjvënie s’përton askush, çdo ditë shfaqen ligjvënës të rinj me ide të reja. Kjo është për t’u duartrokitur apo jo? Punët e vështira, punët e mëdha, s’i do askush, prandaj s’është ndonjë çudi që gjendja ishte siç ishte dhe ende është. Sa për ty, Shqiperia2000, hera e parë që pashë emrin tënd të përdoruesit diku, jeni sikur qeliza të fjetura. Në asnjë proces nuk merrni pjesë, kurse për të luftuar me mua, se si e gjeni kohën e [[Teleportimi|mënyrën]]! E kam ruajtur me rezerva të shprehurit për atë që edhe ju nga Shqipëria po flisni më pak shqip se ne që jemi më mbrapa jush, dhe atë me entuziazëm e krenari! gjë që është po ashtu një polemikë në vetvete. Flladim, si po të shkon rekrutimi i rezistencës së re? Pritet një valë e re militantësh për t’i luftuar ndryshimet e mia! Njeriu aq sa ka përceptim, aq larg sheh; prandaj nuk do të mundesh ndonjëherë ta kuptosh një mënyrë të avancuar të menduarit. Për dikë shkëmb, për dikë shumë i urtë, varet si e kërkojnë rrethanat. Çfarë dëme ke bërë ti me shokët, taman puna ta diskutoj unë tani me ty këtë çështje, shkruajta këtu me pendim. [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Leutrim.P/Arkivi_1#Zhvendosjet%20masive 1]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:55 (CEST) :Do të ishte më e dobishme që diskutimi të mos kalonte në vlerësime për përdoruesit, por të mbetej te vetë çështja e emërtimit. Pjesëmarrja më e madhe ose më e vogël e dikujt nuk është argument për ose kundër një propozimi; ajo që ka rëndësi është nëse propozimi qëndron në meritë. :Nga ana ime, ky nuk është sulm personal ndaj [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe as mohim i punës së bërë deri tani. Përkundrazi, do të vlerësoja një përgjigje të arsyetuar pikërisht në meritat e çështjes: pse duhet të mbahet ky titull si formë kryesore dhe cilat janë kriteret enciklopedike që e mbështesin atë zgjedhje. :Mendoj se debati nuk duhet formuluar si kundërvënie mes Shqipërisë, Kosovës apo hapësirave të tjera shqipfolëse. Kjo sepse vetë përdorimi zyrtar nuk është njëtrajtshëm: në Shqipëri [https://qbz.gov.al/preview/ad1c89b1-88fa-402f-8456-a653dcbd44dd Kodi Rrugor i Republikës së Shqipërisë] e përkufizon termin '''autostradë''' dhe edhe [https://fjale.al/autostrad%C3%AB FJALË] regjistron po këtë formë. Ndërkohë, në Kosovë gjenden në dokumente zyrtare si '''autostradë''' ([https://kryeministri.rks-gov.net/wp-content/uploads/2024/01/PKZH-2024-2026.pdf PKZH 2024–2026]) ashtu edhe '''autoudhë''' ([https://askapi.rks-gov.net/Custom/17b7960b-560f-4f8d-b5e1-ae287843a917.pdf Statistikat e Transportit 2024]). Edhe në Maqedoninë e Veriut, në materialet zyrtare në shqip që kam gjetur, përdoret forma '''autostradë/autostrada''' ([https://roads.org.mk/sq/rrjeti-rrugor/ Rrjeti rrugor], [https://roads.org.mk/sq/2022/07/01/u-nenshkrua-marreveshja-me-berzh-in-per-ndertimin-e-autostrades-shkup-bllace-faza-e-dyte/ Ndërtimi i autostradës Shkup–Bllacë]). Pra, vetë materiali institucional tregon se çështja nuk zgjidhet me logjikë krahinore, por me arsyetim enciklopedik. :Pikërisht për këtë arsye, unë po propozoj që të diskutohet se cila formë është më e përshtatshme si titull kryesor për një enciklopedi: ajo që është më e njohshme, më e qartë dhe më lehtësisht e kërkueshme për lexuesin. Kjo nuk nënkupton përjashtimin e formës tjetër; përkundrazi, forma tjetër mund dhe duhet të ruhet si variant, ridrejtim ose të përmendet në hyrje. :Prandaj do të doja që përgjigjja të mos përqendrohej te kush e ka bërë propozimin, por te vetë propozimi: pse ky titull është më i përshtatshëm se alternativa, në bazë të përdorimit, kuptueshmërisë dhe funksionit enciklopedik. :[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]]) 9 prill 2026 17:17 (CEST) sapex2p20nuftenehg7y8hd0qmxv204 2939772 2939771 2026-04-09T15:25:37Z Shqiperia2000 65435 /* Autoudha */ 2939772 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia:Zyra e Ankesave/Hyrja}} __TOC__ {{Clear}} {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 4 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> <!-- Skruani vetëm nën këtë vizë.--> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> == Grisja e 2të ABUZIVE e Ermal Beqiri nga admin Leutrim.P == {{#invoke:Mbyllje diskutimi|main|fillo|mbaje|}} Sipas argumenteve që u prezantuan, ndjej që mund ta mbyllim diskutimin. Argumentet pro kanë shfaqur kongruencë me politikën e Wikipedisë rreth shquarësisë, si dhe burimeve të bollshme që ekzistojnë rreth subjektit. Tema e njëjtë momentalisht [[:En:Ermal Beqiri|gjendet edhe në EnWiki]] pa asnjë kundërshtim, prandaj mund të llogarisim që diçka të paktën po bëhet si duhet këtu. Argumentet kundër kanë theksuar tonin ndoshta agresiv të tekstit dhe që artikulli nuk mbulohet në mënyrë domethënëse dhe afatgjate në media. Toni i artikullit është në draftim e sipër, mirëpo mendoj që për momentin është në gjendje të kënaqshme të redaktohet prej zërave të tjerë. ''Unë e kam zhvendosur artikullin në mainspace që tani.'' Procedura e grisjes së shpejtë po draftohet për momentin, që të parandalohet trajtimi i një teme kontraverse si kjo me kaq shumë ngutje, prandaj ftoj redaktorët dhe publikun e gjerë të vazhdojë diskutimin për atë tek [[Wikipedia:Kuvendi#Grisja e shpejtë|WP:Kuvendi#Grisja e shpejtë]] ose tek faqja e diskutimit nën propozimin aktual [[Wikipedia diskutim:Grisja e shpejtë]]. Në fushën disciplinore, qasja e Libertarianit ndaj temës dhe përdoruesve tjerë ka dalur të jetë agresive dhe prek pragun e "pronësisë së artikullit", prandaj si masë e vërejtjes për mbushjen e mureve të disa përdoruesve dhjetëra herë, ''po ia ndaloj redaktimin e faqes Ermal Beqiri dhe faqes së diskutimit për një muaj'', që të lejojë redaktorët tjerë ta kristalizojnë përmbajtjen. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 prill 2026 04:36 (CEST) {{hr}} @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] (të përmendur në cilësinë e administratorit). Për herë të dytë, më mënyrë abuzive, pa diskutuar më parë, pa hedhur propozime se si mund të përmirësohet, pa e propozuar për grisje, pa e hedhur në votim @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ka grisur faqen mbi [[Ermal Beqiri]]. Kësaj rradhe e ka mbrojtur faqen për të mos lejuar krijimin. U [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Grisja ARBITRARE e artikullit mbi Ermal Beqirin|ankova herën e parë këtu,]] por asnjë nga ju nuk u shpreh për veprimin e tij abuziv. Ky person (Beqiri) siç është dokumentuar në artikull - tanimë të grisur për herën e dytë - është person publik dhe ka qenë i përfshirë në disa ngjarje me rëndësi publike/kombëtare madhore, që nga videoja Meta-Prifti, tek skandali mbi tenderat e [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit|AKSHIT]], dhe deri tek Durana Tech Park. Shquarsia e tij për këto evente përmendet nga burime të shumta, të pavarura, me kredenciale tepër të larta. Edhe media të huaja si '''''ElPais''''' e kanë përmendur skandalin e AKSHIT. Në grisjen abuzive të herës së dytë ka ofruar si justifikim "''E kam grisur 3 here, perdoruesi i njejte po e rikrijon. Arsyet per mbajtje te tij ose jo jane shteruar te diskutimi me pare, dhe ZA''", por asnjë argument nuk është shterruar, asnjë argument nuk është ofruar, dhe asnjë konsensus nuk është arritur në ankesën time të parë. Kërkoj: # '''të dënohet veprimi i administratorit Leutrim.P''' qoftë për grisjen e parë, qoftë për grisjen e dytë, qoftë për mbrojtjen e palegjitimuar ndaj hapjes së artikullit. # të hiqet mbrojtja/pengesa ndaj krijimit artikullit. # '''të rikthehet artikulli siç ishte në gjendjen e fundit''', kryesisht punuar prej meje. (kjo me qëllim diskutimin e përmbajtjes së tij: shiko pikat më poshtë) # '''të diskutohet''' - në faqen e diskutimit të artikullit përkatës - pretendimi i administratorit LeutrimP '''për shquarsinë ose jo''' të Ermal Beqirit'''.''' # dhe pastaj të diskutohet mënyra e formulimit të fakteve të përmendura nga burime të shumta të pavarura dhe autoritative rreth veprimeve të Ermal Beqirit. (për diskutimin e këtyre pikave është esenciale ta kemi artikullin e grisut të rikthyer duke diskutuar meritat.) # Kërkoj së fundmi që Leutrim.P, apo edhe dhe aministratorë të tjerë, që mund të kenë konflikt interesi, apo të kenë patur kontakt social apo ekonomik, apo njohje me Ermal Beqirin, apo të jenë të punësuar në ndonjë nga kompanitë e tij, ta deklarojnë atë konflik interesi dhe ta "rekluzojnë" veten dhe të mos marrin pjesë në editimin e biografisë së tij. # Të dënohet veprimi i tij i fshirjes së faqes së diskutimit, veprim që e bën për të fshehur faktin që unë isha përpjekur të diskutoja paraprakisht mbi meritën artikullit atje. Grisja është bërë me qëllim menjëherë sapo unë hapa këtë diskutim këtu, ja linku i logut https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1422676 # Të dënohet veprimi i tij i bllokimit tim për 3 ditë, https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1422677 më pas i rikthyer/reverted, pa dhënë paralajmërim, dhe pa pritur që unë ta lexoja paralajmërimin. Theksoj dhe ngre pretendimin se unë solla në artikull vetëm fakte të përmendura nga burime të shumta, autoritative, dhe dytësore, pa lidhje me njëjra tjetrën, përfshirë portale investigative ekselente si Shteg dhe Reporter.al, dhe madje edhe burime të huaja. '''Ndaj është esenciale që diskutimi të bëhet mbi meritën e asaj që ishte shruar dhe është fshirë në mënyrë abuzive.''' Faleminderit! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:09 (CEST) (Ankesa e tansferuar këtu nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]) :Per sa i perket heres se pare jam shprehur dhe i qendroi atij mendimi. Ndersa kete fshirjen e dyte se di sakte se kush e krijoi prape qe e fshiu Leutrim.P. Nese @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] e ka krijuar ndersa ne menyre te njeanshme pa u debatuar dhe mare nje vendim teorikisht ka vepruar gabim. Per sa i perket ceshtjes se tonit te artikullit, bie dakord qe nevojitet nje ton sa me neutral, por edhe se nuk mund te shkruhen artikuj te thelluar mbi personat dhe ceshtjet e aktualitetit. E pranoje se personi ka shquarsi te mjaftueshme, por artikulli pervec se me ton neutral nuk mund te mbushet me akuzat dhe ato qe e akuzon shtypi. Thjesht mund te ekzistoi telegrafikisht, pa u thelluar se artikujt e gazetave dhe webit nuk mund te meren si burime serioze edhe kur shkruan nje gazete e njohur boterore e jo me shqiptare. Nga ana tjeter nuk mund te fshihet nje artikull vetem se nuk ka ton mjaftueshem asnjanes. Se i bie qe artikujve qe u gjendet nje gabim cfardo duhen fshire. Dhe me aq sa di une nuk ka artikuj pa ndonje gabim (perfshi edhe te mite, disa prej te cileve pa modesti jane me te mire se analoget e tyre te huaj). Keto sigurisht i them teorikisht, se nuk e kam lexuar artikullin. megjithate faleminderit personave qe menduan te me perfshinin ne diskutim edhe pse byroja me ka nen vezhgim. Me respekt te ndersjellte [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:59 (CEST) <div style="border-top: 1px solid green; margin: 10px 0;"></div> :-- [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#Grisja%20ARBITRARE%20e%20artikullit%20mbi%20Ermal%20Beqirin Diskutimi i kaluar]. -- Ketu, e jo te Kuvendi. @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]].<br> Si fillim, përse nuk do të kuptosh se nuk mund të shtosh kërkesa e ankesa te Kuvendi, pasi këtu është hapësira e dedikuar për atë çështje, dhe kur unë i transferoj këtu, ti përsëri vazhdon me zhbërje të veprimeve të mia me kokëfortësi, ndryshoje avazin e vjetër. Nuk mund ta krijosh atë artikull pa diskutim e konsensus ''në stilin Incognito''. Bllokimi nga redaktimi i Kuvendit është shumë i arsyetuar (edhe pse e anulova për arsye teknike), pasi ke shumë herë që bën të njëjtin veprim duke e ditur që s’lejohet dhe ke qenë i njoftuar. Sa për këtë që ke thënë kundër meje, nuk kam çfarë të shtoj. Për artikullin që po mundohesh dëshpërimisht me çdo kusht ta krijosh, e madje luftoje redaktuesin e ri që shtoi përmbajtje aty, s’do të thellohem se i qëndroj asaj që thashë te diskutimi i kaluar. Le ta cilësojnë të tjerët më mirë, sido që të vendoset në interes të Wikipedias dhe lexuesit, unë nuk jam kundër, ndryshime të reja mund të bëhen. Në mënyrën si po sillesh është edhe e vështirë ndonjëherë të diskutohet një çështje siç duhet; [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:GLOBALIST_LIBERTARIAN#Info Info]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:58 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] kur te jeni te disponueshem. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:02 (CEST) ::Qasja agresive dhe imponuese që ka përdoruesi i mësipërm, nuk çon asgjëkundi, konsensusi është (themeli dhe baza) kryesore në Wikipedia, sidomos kur ka qasje normale jo agresive apo imponuese.Thënë kjo mendoj nuk mund të rrimë çdo ditë duke sqaruar në detaje individë me qasje të tillë, ndaj propozoj të merren vendime në të tilla raste që mos na kthehen në preçedentë në të ardhmen. @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]]. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:18 (CEST) :Thua: '''''"Nuk mund ta krijosh ate artikull pa diskutim e konsensus"''''' . Kjo është absurde, dhe shkon kundër çdo gjëje që është wikipedia. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:06 (CEST) :Unë i kam hy krejt regjistrave të artikullit dhe diskutimeve të lidhura me këtë çështje. Ju kërkoj falje për tekstin e gjatë. Sa për ta rikujtuar se çka ka ndodhur (citatet janë korrigjuar për gramatikë): :{{collapse|2=Përmbledhja e ngjarjeve deri tash.|1= :# Libertarian e krijoi artikullin më 20 shkurt për Ermal Beqirin, atëkohë akoma i njohur për polemikat dhe aferat korruptive në Shqipëri dhe në sektorin e informatikës, që pati para kohësh edhe një karrierë deri diku të suksesshme. Artikulli erdhi me burime të mirëfillta dhe të besueshme, mirëpo toni nuk ishte i shkruar në [[Wikipedia:NPOV|mënyrë neutrale]]; më tepër ka qenë ''konfrontacional'' dhe ''i anuar ndaj një pikëpamjeje të veçantë'' (pra vetëm në kontekst hetimor). Artikulli deri aty pati nevojë për punë, por pati shquarësi të qartë dhe të padiskutueshme, pasi personi është në interes të projektit. :# Tek diskutimi i Leutrimit kërkon Libertariani një miratim të ndryshimit. Ai ma delegon mua dhe @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], pasi po e dyshon perspektivën e tekstit, duke cekur që "{{!xt|me syrin kritik ndaj tentim-kriminalizimit, nëse nuk ka burime për krime të dokumentuara publikisht, [redaktimet] të zhbëhen}}. Lanceloth, në diskutim cek që "{{!xt|jo kushdo që citohet njq moment për një ngjarje të caktuar duhet të ketë domosdoshm[ër]isht artikull në Wikipedia}}" (praktikisht duke invokuar [[:en:WP:CRYSTALBALL|WP:CRYSTALBALL]]). :# Dy ditë dhe tre redaktime më vonë, Leutrimi e fshiu, pastaj e riktheu, pastaj e fshiu sërish artikullin në mesnatë. Pa diskutim në FG, pa etiketë, me arsyetim që "{{!xt|mungon shquarësia [për] një artikull të veçantë}}" dhe se përdoruesi krijues "{{!xt|ka një tendencë kriminalizimi të personaliteteve të caktuara, me arsyen se qenkan nën hetime, ne nuk jemi gjykatë apo institucion ligjor}}". Këtu u kapërcye një proces që zakonisht ish vendosur me marrëveshje të përdoruesve, por u mendua si rast i qartë i një personi të pashquar. :# Vijoi ankesa tek Zyra e Ankesave. Gjatë ankesës së parë, toni i bisedimit del shumë armiqësor. Mes bisedimit, Leutrimi e akuzon Libertarianin që të jetë i afërt me Flladimin (një përdorues që poashtu shpesh ka nxjerrë debate me rrugë pa krye për tema akoma më të imëta se kjo). Flladi i kërkon durim derisa të dalin më shumë detaje, kurse Kleini cek që më e arsyeshme do të ishte "{{!xt|të krijohej një artikull që trajton fenomenin/ngjarjen në tërësi për të cilën akuzohet personi në fjalë}}" (pra ngjarja të ketë një faqe të vetën, kurse personat të ceken veçmas brenda asaj). ''(Pas një krehjeje të burimeve në historik, Beqiri ka më shumë se mjaftueshëm material për një artikull të vet.)'' :# Më 29 mars, Libertarian e rikrijon artikullin. Këtu shumë prej problemeve me perspektivë janë zgjidhur, dhe është i ndarë sipas temës dhe i renditur kronologjikisht sipas atyre që njohim publikisht rreth personit; të mirat dhe të këqijat. :# Më 2 prill, një person i ri me emrin @[[Përdoruesi:Lowkeyhuman|Lowkeyhuman]] mbishkruan artikullin komplet, dhe e harton një variant pa përmendur ngjarjet për të cilat është nën hetim subjekti. Redaktimi i tij thekson edhe mbulimin e tij në "{{!xt|media të biznesit si ''BusinessMag'' dhe ''Monitor''}}", gjë që nuk është në takt për një enciklopedi, dhe që jep dyshime për autorësinë e tekstit. Këtë e markon edhe si "redaktim i vogël". :# Më 3 prill, Libertariani e zhbën atë redaktim, duke e quajtur "{{!xt|propagandistik}}". Një përdorues IP e rishkruan redaktimin e Lowkeyhuman-it, ama më keq, më shkurt, dhe me më shumë gabime drejtshkrimore, gjë që ngjall dyshime për shkrim me AI ose thjesht hartim amator. :# Dy orë pas atij redaktimi, Leutrimi e fshiu artikullin për herë të fundit nën bazën që u rikrijua artikulli i fshirë (edhe pse përmbajtja dalloi prej artikullit paraprak).}} :Duke i konsideruar ngjarjet më sipër, pikëpamja ime është që ''burimet në media e meritojnë plotësisht shquarësinë e një biografie për Ermal Beqirin'', dhe se Leutrimi u ngut pa argumentuar kundër shquarësisë së artikullit. Aty ka Libertariani të paktën të drejtë, sado me ngulm që po e don artikullin të ekzistojë (rrallë martohet dikush me një artikull kaq shumë). Fatkeqësisht, e kam vërejtë edhe unë që në ca raste, Leutrimi merr hapa të shpejtë, dhe ndonjëherë ngacmon ndonjë gjë delikate. Ka ndodhur me Flladimin, dhe ka ndodhur edhe këtu. Këtu po sfidohet konsensusi disa herë, dhe është një model që po më shqetëson edhe mua pak pasi po e turbullon vendimmarrjen këtu. :Temat aktuale shpesh marrin mbulim në Wikipedia, edhe pse nuk jemi vetë medium (sigurisht ju kujtohet historia me [[Parashqevi Simaku]]n). Wikipedia u krijua ca muaj para se të ndodhte 9/11 dhe ishte atëkohë vendi më i mirë për të marrë informata për të në kohë reale—''mos të shtiremi sikurse nuk e përdorin njerëzit Wikipedinë ashtu''. Unë e Leutrimi jemi të Kosovës, dhe Libertariani e Lancelothi janë të Shqipërisë, dhe prandaj ka një jobarazi mes njohurive që mund të përdorim për ta gjykuar këtë temë. Ama një xhiro nëpër Google ta mbush kupën me burime të bujshme dhe të mirëfillta rreth personit, prandaj nuk është edhe që ka nevojë të argumentohet ''kundër'' shquarësisë. :Kjo na sjell tek ''toni i hartimit''. Kam vërejtë për Libertarianin që ka një tendencë me i kafshu redaktorët e tjerë. E kam hasë edhe unë personalisht nëpër artikujt për ca subjekte të ''Big Brother VIP Albania'', ku ka pikëpamje më të zhurmshme dhe agresive ndaj fshirjes së tyre (edhe pse kjo do të ishte punë e FG-së, jo speedydelete). Leutrimi aty me vend ka kritikuar atë praktikë, dhe sado që i ka problemet e tija me vendimmarrje ndonjëherë, këtu ka të drejtë që duhet me më shumë civilitet të trajtohen përdoruesit e tjerë, dhe të orientohemi në mënyrë më bashkëpunëtore. :Siç kam thënë në diskutimin tek [[Diskutim:Kujtim Mateli#c-Fallbackintoreality-20260402120000-GLOBALIST_LIBERTARIAN-20260401232000|Kujtim Mateli]] para disa ditësh, jemi në projektin më të madh grupor në botë. Ne punojmë sipas parimit të [[Wikipedia:Mirëbesimi|mirëbesimi]]t, dhe nëse mungon mirëbesimi, atëherë komplet bie poshtë bashkëpunimi mes redaktorëve. :Kur toni i artikullit del konfrontues, mos e fshij krejt artikullin por rishkruaje, dhe të qartësohet mes redaktorëve në faqen e diskutimit, në vend se të griset pa kurrfarë marrëveshjeje. Në vend se të llogarisim nënmotive të këqija prapa secilit përdorues, më e arsyeshme është të pyesim "{{Xt|si është duke e ndihmuar projektin përmes këtij veprimi?}}" Nuk është veç për hajt. Zakonisht vepron njeriu duke menduar se është në të drejtën, e pastaj del nuanca si këtu. Me të vërtetë dalin njerëzit më të kuptueshëm në të dyja anët nëse llogaritet mirëbesimi si parim fillestar. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 02:41 (CEST) ::Mendimi im për njohushmërinë e Ermal Beqirit (fus dhe intuitën njerëzore këtu timen) nuk mendoj se ka njohushmërinë e duhur dhe llogjikshme për të patur faqe në Wikipedia, pra të shtrirë në kohë, në të kundërt,nëse është konsensusi i duhur të rikthehet si artikull athere meqë është ky ngulm i madh nga nje editor që minimumi nuk ka llogari të regjistruar... dhe me shumë gjasa ( pa dashur te spekuloj) thjesht hamendësim nga toni dhe agresiviteti në të shkruar,mund të jetë Flladimi, po futemi në një vorbull të gjatë e pakuptimtë. Sa për @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], nuk e shoh qasjen e tij të nxituar, thjesht duke mos patur editorë aktivë të shumtë zgjedh mënyrën e tij që duket e shpejtë por jo se nuk është efikase ( nën optikën time). Tema të tilla në këtë formë dhe të zgjatura na çojnë në preçedentë jo fort të mira në të ardhmen. Ky është mendimi im final rreth kësaj teme. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 4 prill 2026 02:59 (CEST) :::E kuptoj pse ngutet. Wikipedia është përherë një projekt në ndërtim e sipër, dhe me shumë asfalt që duhet me u shtru. Qasja e tij aty është: merre vëmendjen e personave që munden me kontribu ma s'miri, apo merru vet me të ama pa shpenzuar tepër kohë në një temë të veçantë. :::Për temën e subjektit të artikullit, fakti që nuk pajtohesh me shquarësinë e artikullit është ''pikërisht'' pse u dashtë me u vendosë një diskutim për shquarësinë e tij n'FG—pasi ka mendime kundërshtare. Prapë del dëmi që u shkaktua t'u e trajtu pashquarësinë si të mirëqenë, dhe t'u e fshi artikullin për shkak se autori krijues "ka një tendencë kriminalizimi". Kjo është dashtë me u sjellë direkt para Libertarianit si ''vërejtje''. Është diçka që vërehet nëpër disa artikuj, qysh thotë Kleini, jo vetëm ky. :::[[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#c-Flladimi-20260223004600-Klein Muçi-20260222233000|Në diskutimin e mëparshëm]], Flladi ka shfaqë kundërshtim për sa i përket thellimit në temë dhe qëndrueshmërisë së burimeve, prandaj nuk kam naj parandjenjë që Libertariani kish argumentu ''kundër'' vetvetes. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:12 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] Nga e nxore kete mendim se jam perfshire ne debate, kur deri me 28 mars (per nje muaj) zoteria e tij Leutrim.P me kishte bllokuar se isha shprehur per ankesen e dyte te @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Ankes%C3%AB_ndaj_Leutrim.P_-_Stalking Ankesë ndaj Leutrim.P - Stalking Ankesë ndaj Leutrim.P - Stalking] per kete koment [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Zyra_e_Ankesave&oldid=2904907 e ka pergjithesisht jo individualisht] qe mund ta vleresoni edhe vete nese perputhet me [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1414872 arsyen qe perdor] (''Sulme personale ndaj përdoruesve të tjerë: Perdoruesi vazhdon me gjuhen e urrejtjes edhe kur ne ofrojme sqarime te qarta per problemet qe ai / te tjere kane. Problemi tjeter eshte agravimi I perdoruesve te rinj ndaj nesh kur japim spjegime duke i lajthituar ata ne nje loje agresive ndaj nesh per te mos na respektuar e fyer duke tentuar ta ulur imazhin tone dhe percmoj punen qe ne bejme ne tere wikipedian, ne raste kur as nuk ka te beje asgje me Flladmin ai inkuadrohet me nje gjuhe Cinike e Ta...''). [Sqarimet e qarta te Leutrim.P jane thjeshte mbyllje goje, per ta ditur ata qe impresionohen nga keto viktimizime] Ndersa per sa i perket pjeses se clirimit te bllokimit, nuk kam pasur deshire te kontribuoj se ne fund eshte e qarte se '''shkembi nuk levrohet'''! Edhe pse nuk kishte asnje justifikim per tme bllokuar, dhe sa per ate se une jam debatues i ashper jam vetem me Leutrim.P dhe Klein Muçin dhe menyren e tyre se si jane sjelle me mua dhe gjithe wikipedine. Por duke qene se je nje varur nga keta dy, po te sqaroje qe te krijosh nje gjykim tendin. Por pavaresisht se sipas rregulloreve nuk mund te bllokohet nje person me te cilin je ne debat ose eshte ankuar kjo nuk ka rendesi per personat ne fjale, une u ul autoritetin... keshtu qe duhem perjashtuar... [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:49 (CEST) ::::E thashe si hipotezë jo si fakt, dhe jo personale ndaj të tjerëve, sa për pjesën që " jami varur nga këta të dy" e ke ekstra gabim! Ka dhe diskutime dhe debate, por e rëndësishme është të ketë mirekuptim dhe jo agresivitet & imponim. Gjithë të mirat! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:54 (CEST) Unë kam përshtypjen që kam folur mjaftueshëm për këtë çështje [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Grisja ARBITRARE e artikullit mbi Ermal Beqirin|herën e parë]]. Disa herë të tjera më pas ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Të lutem zhbëje krijimin "User Page"|1]]; [[Stampa diskutim:Autorë shqiptarë|2]]) e kam këshilluar përdoruesin GLOBALIST LIBERTARIAN të reflektojë mbi qasjen e tij në lidhje me komunitetin dhe të diversifikojë tematikat e redaktimeve të tij që të mos ngrejë dyshime për [[w:en:WP:AGENDA|WP:AGENDA/WP:NOTSCANDAL]]. Këtë e thashë më së shumti pasi pashë [[Special:Permalink/2916876|gjendjen aktuale të artikullit mbi Unazën e Madhe të Tiranës]] i cili përmban vetëm dy rreshta ku njëri i dedikohet përsëri akuzave nga SPAK. Që nga ajo kohë është e vërtetë se kontributet e tij janë diversifikuar në tematikë por në pikën që gjendemi mendoj se është më mirë të gjykohet nga ndonjë administrator tjetër i papërfshirë më parë në këto diskutime. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 prill 2026 01:54 (CEST) :E falënderoj Fallbackintoreality, për përmbledhjen që e bën më të lehtë ngjarjen për tu kuptuar nga të tjerët. Përmbledhje shumë e saktë, pa mungesa dhe i mirëpres kritikat. Edhepse në një pjesë më të vogël nuk pajtohem me ato që ke konstatuar, disa elemente nuk i përdori si argument gjatë diskutimeve, pasi jam i rezervuar dhe preferoj të qëndroj larg spekulimeve. Mundohem që këtu të paraqes vetëm ato që janë fakte, sepse nuk mund të kaloj në teza hipotetike dhe të ndërmarr vendime/veprime mbi to. <br> :Veproj me praktika sa më efikase, dhe jo domosdoshmërisht me saktësi nanometrike. Vendimi merret pas cilësimit të shumë kritereve dhe konsensusit; nëse shumica nuk e kalojnë atë filtrin e shquarësisë/njohushmërisë/arsyes për të pasur artikull, mund të griset. <br> :Je thirrur në disa raste, po ashtu edhe Libertariani, ''ka shquarësi, ka burime..''. Pati ose jo burime, nëse ekzistenca e artikullit është e diskutueshme, është mirë të fokusoheni aty dhe të argumentoni ekzistencën e tij, dhe jo përmbajtjen. Shqyrtimi duhet bërë nga lartë-poshtë dhe jo e kundërta. Unë që nga fillimi kam kontestuar ekzistencën, që më pas të mund të cilësohej përmbajtja, e cila po ashtu doli të kishte tendencë në mënyrën e përpilimit, prandaj e grisa. <br> :Nuk jam marrë shumë me biografitë, përveç atyre që më duhet të merrem. Shumë veprimtarë të mëdhenj i kanë kushtuar jetën një profesioni/veprimtarie që kanë një artikull në Wikipedia. Çdo person që është në vëmendje të mediave për disa javë ose muaj nuk meriton domosdoshmërisht një artikull, sepse nuk ka përmbajtje të mjaftueshme të faktueshme për të, dhe do të kalohej në përmbajtje spekulative ose të trilluar nga vetë shkruesi për ta mbushur faqen, pa folur për përmbajtjet nga mediat, që shpeshherë edhe ato vetë janë të diskutueshme. Gjithashtu mund të trajtohej për fshirje pas një kohe, kur më të mos ketë shumë vëmendje mediatike. Ka dhjetra rregullore në WikiEn që parandalojnë krijimin e artikujve mbi këto baza. <br> :Kam të paktën 100 arsye pse duhej grisur. Kështuqë bëj thirrje të kalohet te pjesa; A të mbahet ose jo? Nëse po! Si mund të jetë përmbajtja, dhe a pretendon shkruesi të ketë autorësi/pronësi të artikullit duke kufizuar redaktimin nga të tjerë (duke mirëkuptuar kontestin e redaktimeve në rast kur janë të pabaza). Dhe kërkesat në formë liste si më lartë nga Libertariani, do duhej një qasje ndryshe ndaj nesh apo jo?. Presim një mendim të paanshëm. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 4 prill 2026 10:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] Ti je i lirë ta shtosh përmbajtjen e artikullit [[Unaza e Madhe e Tiranës|Unaza e madhe e tiranë]]<nowiki/>s. Unë informacionin që shtova e shtova me burime të besueshme, në mënyë konçize, pa bërë editorializime apo shtrembërime. Të lutem gjyko mbi meritat e asaj që kam shtuar unë. Ti po deshe zgjeroje më tej artikullim me ato që do ti. :Për sa i përket redaktimeve të mia, ato janë në fakt të larmishme, po ashtu akuza jote për Bias timin është boshe. Ja disa artikuj të krijuar nga unë (gjykoni vetë mbi cilësin e punimeve të mia dhe atyre të kontributorit mesatar): [[Jiang Xueqin]]. ''[[The Gospel Hoax]] [[The Manipulated Man]] [[Vitamin C and Cancer]] [[Nicholas Agar]] [[John Mearsheimer]] [[Against Democracy (libër)]]'' Por ti Klein Muçi ose nuk je i vëmendshëm, ose e bën qëllimisht për të hequr vëmendjen nga thelpi dhe duke e devijuar diskutimin në debate të kota. :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Unë nuk kam më se ctë shkruaj. Unë mendoj se pikat që kam paraqitur më sipër janë vetë evidente. Dua që të diskutohet në faqen e diskutimit të artikullit përkatës, dhe të diskutohet mbi meritat e përmbajtjes. Vetëm duke patur para syve atë që unë kisha shkruar mund të diskutohet mbi meritat. Jam PRO që artikulli të diskutohet edhe me elemente të tjera biografike të Beqirit. Por ju lutem rikthejeni. :@Të gjtihë të interesuarve: Nëse ju nuk ndiqni politikat e Wikipedias, unë nuk kam çfarë kontribuoj më në këtë Wikipedia. Megjithatë pasi të shoh nëse ju do ta riktheni artikullin/faqen apo jo, dhe nëse do lejoni ose jo që diskutimi të bëhet mbi meritat e përmbajtjes tek faqja e diskutimit përkatës, sipas politikave të Wikipedisë, '''unë do ta sjell në vëmendje këtë diskutim edhe tek Meta.Wiki.''' E di që mund të mos arrijë gjë, por '''për dokumentim do ta sjell në vëmendje të tyre''' faktin e grisjes arbitrare, dhe grisjes po ashtu të faqes së diskutimit të artikullit, ku unë e kisha hapur diskutimin jo një herë por dy herë. <u>'''Po ashtu, ky incident i përsëritur 2 herë, do më dekurajojë të kontribuojë më tej në këtë Wikipedi.'''</u> Flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:06 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], harrova diçka të rëndësishme : Fakti që kërkohet me ngulm rikthimi i faqes së Ermal Beqirit nga i njëjti editor që e ka krijuar faqen, mos është konflikt interesi ([[:en:Wikipedia:Conflict of interest|COI]]), sepse është anashkaluar ky detaj, me këtë vijë logjike atherë hajde rikthejmë faqe të tjera që jane grisur dhe e bëjmë standart të ri në dallim nga gjithë wikit! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:35 (CEST :[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], e drejtë, por unë nuk kam interes t'e "tjerri" tutje çështjen shkaku i kohës, besoj se kontribova me disa ide të reja me deklarimin tim më lartë për sqarim,dhe Libertariani po të dojë le t'i prijë tutje ankesës që ka parashtruar, unë rrotull jam nëse ai ose të tjerë më ftojnë për zgjidhje konkrete. Natën. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:33 (CEST) ::Konsiderohet konflikt interesi vetëm nëse kuptohet që ka motive përtej Wikipedisë që po e nxisin këtë ankesë dhe insistim, ama po duket që këtë sjellje e ka tek çdo artikull ku redakton, pra nuk mund ta potencoj diçka të tillë këtu pa dëshmi. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 00:37 (CEST) :::po por theksuar më tepër tek artikulli i [[Ermal Beqiri|Ermal Beqirit]]. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:39 (CEST) @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladmi]] Versionin që u gris mund ta shofësh këtu, https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal_Beqiri_(draft) Thjesht shife dhe po deshe bashkëpuno me @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] nëndryshimet që shifni të arsyeshme. Të lutem ki parasysh se ky person ka qenë i përfshirë në 3 skandale të ndryshme publike, të dokumentuara me referenca dytësore. Këtu ke referenca të tjera. Sipas Wikipedias referencat sekondare, pra kur media apo autorë të tjerë raportojnë mbi një ngjarje janë më të besueshme sesa psh po të kishim cituar direkt SPAKun. https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality/Ermal_Beqiri_(draft) --[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 14:51 (CEST) :Si thu në fillim të votojmë për ato pikat që kam shprehur unë më lartë? Duhet të votojmë a është i drejtë fakti që ti ke grisur dy herë një artikull pa diskutuar më parë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 19:44 (CEST) :Për ta kuptuar jologjikën tënde, së pari lexo pikën 6 që ke listu. Po se kuptove dhe atëherë qfarë kërkesa të palogjikshme bën!! Atëherë lëre fare, do kalohet në absurditet. Lexoje diskutimin më lartë komplet qoftë edhe 3 herë, lexo qfarë thanë të tjerët, nëse unë qenkam gabim nuk mund të jenë të gjithë në të gabuarën apo jo?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:08 (CEST) ::Nuk thashë më kot dje, sdo ketë fund kjo gjë, në en wiki nuk ka "tolerance" kaq të gjatë dhe të detajuar. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:13 (CEST) :::Shko provo grise artikullim mbi Ermal Beqirin në En.Wiki po ta mbajti. https://en.wikipedia.org/wiki/Ermal_Beqiri [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:21 (CEST) ::::po ma mbajti?! e para vazhdon me këtë gjuhë komunikimi, e dyta faqen nuk e ke ende të pranuar në en wiki nga editor, e treta unë nuk replikoj më. Me të mira! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:26 (CEST) :::::Po pra po, po të them që për të kuptuar sa gabim je ti dhe Leutrimi në këtë rast specifik, shko provoje të bësh/bëni të njëjtat veprime që bëni këtu tek artikulli në anglisht, pra grisje abuzive, pa diskutuar, pa ofruar përmirësime etj. :::::Unë e kuptoj, dhe e pranojë, është faji im, unë kam një karakter shumë të prerë ndaj të kërkoj falje ty dhe të tjerëve, por ju nga ana tjetër, nëse nuk keni konflikt interesi - ju lutem, ju përgjërohem, lejeni karakterin tim mënjanë dhe më gjykoni vetëm editimet. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:32 (CEST) ::Nuk është konflikt interesi të duash të përmirësosh wikipedinë duke shtuar informacione, me referenca të shumta nga burime dytësore të besueshme. Qëllimi im ishte pasyqrimi i realitetit. Ti dhe të tjerë bëni luftra për tu hap biografi lojtarëve të BB. Dhe mua një qytetari që do të ndëshkohet vjedhja dhe korrupsioni nuk më lejohet të hap faqe mbi një person që ka vjedhur miliona euro, që ka rrëmbyer një konkurrent tjetër dhe që ka qenë edhe i përfshirë në ngjarje të tjera [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)#Ekspozimi i hershëm publik|madhore para një dekade (videoja meta prifti.]])? ::Konfliktin e itneresit me gjasa e ke ti dhe të tjerë, që më pengoni mua ta shtoj atë informacion. Unë nuk kam shtuar as edhe një presje pa e pajisur me referencën përkatëse. Ti në anën tjetër, e ke grisur 2 herë artikullin, pa diskutuar, pa propozuar ndryshime, pa ndjekur procedurën e grisjes. Që të diskutohet një artikull i mirë-referencuar nëse duhet grisur apo jo, duhet diskutuar me artikullin të pranishëm, duke vendosur stampën e grisjes dhe duke e diskutuar në kanalet e përshtatshme. Ti do ti anashkalosh të gjitha këto hapa, sepse ai me konflik interesi je ti. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:20 (CEST) :::Kjo që po tenton të bësh ti me çdo kusht, quhet [[w:en:WP:AGENDA|WP:AGENDA]]. Herën e kaluar të patëm mundësuar "të krijohej një artikull që trajton dukurinë/ngjarjen në tërësi për të cilën akuzohet personi në fjalë". Por ti nuk pranon zgjidhje, se nuk po kërkon zgjidhje, por zbatim plani. Në atë rast më vjen shumë keq por s'do kesh sukses, sidoqoftë nëse i merr votat poshtë, unë vet do ta rikthej artikullin. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:46 (CEST) [https://sq.wikipedia.org/wiki/Diskutim:Ergys_Agasi#Rasti%20tjet%C3%ABr Rasti tjetër; Ergys Agasi]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 02:30 (CEST) <div style="border-top: 1px solid green; margin: 10px 0;"></div> Votimi - Për të shprehur qëndimin tuaj se duhet rikrijuar apo jo ky artikull votoni me: {{PËR}}, {{KUNDËR}} ose {{ASNJANËS}}.<br> (''Diskutimi më sipër është aktiv, kjo formë votimi është për përmbyllje të kërkesës me një vendim përfundimtar'')<br> === Votimi === *{{KUNDËR}} - Sipas argumenteve të dhëna në diskutim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 18:40 (CEST) *{{KUNDËR}} - E kam shprehur në diskutim arsyen se pse. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:14 (CEST) *{{ASNJANËS}} - Siç kam thënë disa herë në diskutim dhe siç ia kam shprehur dhe atij vetë, vëmendja ime është më së shumti te qasja e përdoruesit GLOBALIST LIBERTARIAN në përgjithësi ndaj projektit që anon drejt [[w:en:WP:PUSH|WP:PUSH]], ku artikulli për të cilin po diskutohet është vetëm njëri nga rastet. Mund të ketë dhe të drejtë në qasjen e tij por projekti aktual i SqWiki-it nuk i përballon dot qasje të tilla pasi i mungojnë mekanizmat e nevojshëm (si në fuqi të thjeshtë pune ashtu dhe në struktura të ngritura) për të kryer ''check and balance'' e nevojshëm. Kujtojmë se përmbi të gjithë mekanizmat e tjerë, EnWiki ka dhe [[w:en:WP:ARBCOM|ArbCom]] dhe përsëri hyrja e WP:PUSH nis me faktin se si ArbCom e ka të vështirë të trajtojë situata të tilla. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:42 (CEST) *{{PËR}} - ''me kusht që të ndalohet Libertariani prej redaktimit të artikullit në faqen kryesore për 3 muaj.'' Absolutisht nuk jam dakord me shtyrjen e agjendës që po bëhet, dhe ngulmi i tij po na i mbush muret duke i heshtur zërat e tjerë në çdo diskutim rreth këtij artikulli, duke përfshirë [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)|atë ku momentalisht po e ushtron një draft në hapësirën time]]. Mendoj që ka nevojë për pushim prej kësaj teme për pak kohë. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 8 prill 2026 01:03 (CEST) *{{PËR}} - Unë vullnetarisht nuk do ta editoj më atë artikull në rast se mbahen të gjitha faktet e mirë referencuara. Nuk kam asnjë kundërshti ndaj shtimit të fakteve të tjera biografike apo arritjeve profesionale. Propozoj dhe më duket gjithashtu një kompromis i mirë që as Leutrim.P apo Lanceloth të mos editojnë së paku editimet që mund të konsiderohen tendencioze ti diskutojnë më parë në faqen e diskutimit. Unë edhe se do heq dorë nga editimi i artikullit, nëse do gjej ndonjë referencë që jep fakte të reja, do ruaj lirinë ta propozoj në faqen e diskutimit dhe ndonjë nga ju kur të ketë kohë të shohi mundësinë ta vendosi. Ju flm!--[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 8 prill 2026 20:21 (CEST) *{{PËR}} - Duke qene se sipas edhe pranimit te pergjithshem, emri eshte mjaftueshem i shquar per te pasur nje artikull, edhe pse sipas mendimit qe kam shprehur, duhet te jete sa me telegrafikisht dhe jo te perqendrohet te akuzat. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:45 (CEST) {{#invoke:Mbyllje diskutimi|main|mbaro||}} == [[Autoudha]] == Propozoj të përdoret autostradë si titull kryesor jo sepse auto-udhë është e pasaktë, por sepse autostradë është forma më neutrale në planin e standardit të përgjithshëm të shqipes dhe është gjerësisht e dëshmuar në burimet institucionale të Shqipërisë, ndërsa në Kosovë rezultojnë në përdorim të dyja format, auto-udhë dhe autostradë. Për të respektuar si standardin, ashtu edhe përdorimin kosovar, zgjidhja më e ekuilibruar është të mbahet autostradë si lemë kryesore dhe të shënohet auto-udhë në hyrje si variant i përdorur në Kosovë. [[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]]) 7 prill 2026 23:26 (CEST) :@[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] Jam dakord me perdorimin e termit autostradë, jo edhe aq me argumentet e tua, por sepse si duhet te perdorim pastaj superstrade dhe rruget per makina brenda qytetit apo midis qyteteve qe nuk jane as autostrada, as superstrada?! Mos duhet te shtojme termat autorrugë dhe superudhë?!, per te cilat jam i bindur se supershqiperuesit jane gati ti perdorin, ashtu sic veprojne duke shperfillur terma te perdorur ne shqip prej shekujsh. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 7 prill 2026 23:52 (CEST) --- (Ankesa e tansferuar këtu nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]) --- :Megjithëse zakonisht jam për gjetje fjalësh me bazë shqipe, siç jam shprehur dhe te vetë përdoruesi Leutrim.P, termi "autoudhë" është fjalë ''[[w:en:portmanteau|portmanteau]]'' ndërgjuhësore. Edhe pse e kuptoj larminë e madhe të përdorimeve që ka termi "auto" tashmë si dhe përdorimin që gjen termi "autoudhë" në territoret e Kosovës. Më parë kam propozuar që mbase do të ishte më mirë të përdoreshin termat përkatës që përdorin Kodet Rrugore, cilado qofshin ato. Por gjithsesi, cilado qoftë zgjedhja, do të ishte mirë që të aplikohej jo vetëm te artikulli që është përmendur por dhe te [[:Kategoria:Autoudha]] dhe faqet e përfshira në të. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 8 prill 2026 18:22 (CEST) :Nuk me duket e drejte qe te shtrohet te ankesat, kur eshte nje sugjerim i pergjithshem per perdorimin e nje termi. Nuk po ankohet per nje apo disa shkrime, por po sugjeron ne kuvend menyren e perdorimit te termit. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:47 (CEST) Unë jam për mbajtjen e emrit aktual. Është jo pak e habitshme se në Wikipedian shqiptare, kur është rasti për të kryer punë, s’paraqitet ndokush, të gjithë qëndrojnë në hije. Por kur dikush bëhet flamurtar dhe e merr atë rol, pothuajse të gjithë e kundërshtojnë. Çfarë paradoksi! Kurse për ligjvënie s’përton askush, çdo ditë shfaqen ligjvënës të rinj me ide të reja. Kjo është për t’u duartrokitur apo jo? Punët e vështira, punët e mëdha, s’i do askush, prandaj s’është ndonjë çudi që gjendja ishte siç ishte dhe ende është. Sa për ty, Shqiperia2000, hera e parë që pashë emrin tënd të përdoruesit diku, jeni sikur qeliza të fjetura. Në asnjë proces nuk merrni pjesë, kurse për të luftuar me mua, se si e gjeni kohën e [[Teleportimi|mënyrën]]! E kam ruajtur me rezerva të shprehurit për atë që edhe ju nga Shqipëria po flisni më pak shqip se ne që jemi më mbrapa jush, dhe atë me entuziazëm e krenari! gjë që është po ashtu një polemikë në vetvete. Flladim, si po të shkon rekrutimi i rezistencës së re? Pritet një valë e re militantësh për t’i luftuar ndryshimet e mia! Njeriu aq sa ka përceptim, aq larg sheh; prandaj nuk do të mundesh ndonjëherë ta kuptosh një mënyrë të avancuar të menduarit. Për dikë shkëmb, për dikë shumë i urtë, varet si e kërkojnë rrethanat. Çfarë dëme ke bërë ti me shokët, taman puna ta diskutoj unë tani me ty këtë çështje, shkruajta këtu me pendim. [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Leutrim.P/Arkivi_1#Zhvendosjet%20masive 1]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:55 (CEST) :Do të ishte më e dobishme që diskutimi të mos kalonte në vlerësime për përdoruesit, por të mbetej te vetë çështja e emërtimit. Pjesëmarrja më e madhe ose më e vogël e dikujt nuk është argument për ose kundër një propozimi; ajo që ka rëndësi është nëse propozimi qëndron në meritë. :Nga ana ime, ky nuk është sulm personal ndaj [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe as mohim i punës së bërë deri tani. Përkundrazi, do të vlerësoja një përgjigje të arsyetuar pikërisht në meritat e çështjes: pse duhet të mbahet ky titull si formë kryesore dhe cilat janë kriteret enciklopedike që e mbështesin atë zgjedhje. :Mendoj se debati nuk duhet formuluar si kundërvënie mes Shqipërisë, Kosovës apo hapësirave të tjera shqipfolëse. Kjo sepse vetë përdorimi zyrtar nuk është njëtrajtshëm: në Shqipëri [https://qbz.gov.al/preview/ad1c89b1-88fa-402f-8456-a653dcbd44dd Kodi Rrugor i Republikës së Shqipërisë] e përkufizon termin '''autostradë''' dhe edhe [https://fjale.al/autostrad%C3%AB FJALË] regjistron po këtë formë. Ndërkohë, në Kosovë gjenden në dokumente zyrtare si '''autostradë''' ([https://kryeministri.rks-gov.net/wp-content/uploads/2024/01/PKZH-2024-2026.pdf PKZH 2024–2026]) ashtu edhe '''autoudhë''' ([https://askapi.rks-gov.net/Custom/17b7960b-560f-4f8d-b5e1-ae287843a917.pdf Statistikat e Transportit 2024]). Edhe në Maqedoninë e Veriut, në materialet zyrtare në shqip që kam gjetur, përdoret forma '''autostradë/autostrada''' ([https://roads.org.mk/sq/rrjeti-rrugor/ Rrjeti rrugor], [https://roads.org.mk/sq/2022/07/01/u-nenshkrua-marreveshja-me-berzh-in-per-ndertimin-e-autostrades-shkup-bllace-faza-e-dyte/ Ndërtimi i autostradës Shkup–Bllacë]). Pra, vetë materiali institucional tregon se çështja nuk zgjidhet me logjikë krahinore, por me arsyetim enciklopedik. :Pikërisht për këtë arsye, unë po propozoj që të diskutohet se cila formë është më e përshtatshme si titull kryesor për një enciklopedi: ajo që është më e njohshme, më e qartë dhe më lehtësisht e kërkueshme për lexuesin. Kjo nuk nënkupton përjashtimin e formës tjetër; përkundrazi, forma tjetër mund dhe duhet të ruhet si variant, ridrejtim ose të përmendet në hyrje. :Prandaj do të doja një përgjigje të arsyetuar në meritë se pse titulli duhet të mbetet “Autoudhë” dhe pse nuk do të ishte më i përshtatshëm kalimi te “Autostradë”, në bazë të përdorimit, kuptueshmërisë dhe funksionit enciklopedik. :[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]]) 9 prill 2026 17:17 (CEST) qwz1x6e6z5qk22owjyd75uajhs4tm4z 2939875 2939772 2026-04-09T21:54:34Z Flladimi 79965 /* Autoudha */ Përgjigje 2939875 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia:Zyra e Ankesave/Hyrja}} __TOC__ {{Clear}} {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 4 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> <!-- Skruani vetëm nën këtë vizë.--> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> == Grisja e 2të ABUZIVE e Ermal Beqiri nga admin Leutrim.P == {{#invoke:Mbyllje diskutimi|main|fillo|mbaje|}} Sipas argumenteve që u prezantuan, ndjej që mund ta mbyllim diskutimin. Argumentet pro kanë shfaqur kongruencë me politikën e Wikipedisë rreth shquarësisë, si dhe burimeve të bollshme që ekzistojnë rreth subjektit. Tema e njëjtë momentalisht [[:En:Ermal Beqiri|gjendet edhe në EnWiki]] pa asnjë kundërshtim, prandaj mund të llogarisim që diçka të paktën po bëhet si duhet këtu. Argumentet kundër kanë theksuar tonin ndoshta agresiv të tekstit dhe që artikulli nuk mbulohet në mënyrë domethënëse dhe afatgjate në media. Toni i artikullit është në draftim e sipër, mirëpo mendoj që për momentin është në gjendje të kënaqshme të redaktohet prej zërave të tjerë. ''Unë e kam zhvendosur artikullin në mainspace që tani.'' Procedura e grisjes së shpejtë po draftohet për momentin, që të parandalohet trajtimi i një teme kontraverse si kjo me kaq shumë ngutje, prandaj ftoj redaktorët dhe publikun e gjerë të vazhdojë diskutimin për atë tek [[Wikipedia:Kuvendi#Grisja e shpejtë|WP:Kuvendi#Grisja e shpejtë]] ose tek faqja e diskutimit nën propozimin aktual [[Wikipedia diskutim:Grisja e shpejtë]]. Në fushën disciplinore, qasja e Libertarianit ndaj temës dhe përdoruesve tjerë ka dalur të jetë agresive dhe prek pragun e "pronësisë së artikullit", prandaj si masë e vërejtjes për mbushjen e mureve të disa përdoruesve dhjetëra herë, ''po ia ndaloj redaktimin e faqes Ermal Beqiri dhe faqes së diskutimit për një muaj'', që të lejojë redaktorët tjerë ta kristalizojnë përmbajtjen. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 prill 2026 04:36 (CEST) {{hr}} @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] (të përmendur në cilësinë e administratorit). Për herë të dytë, më mënyrë abuzive, pa diskutuar më parë, pa hedhur propozime se si mund të përmirësohet, pa e propozuar për grisje, pa e hedhur në votim @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ka grisur faqen mbi [[Ermal Beqiri]]. Kësaj rradhe e ka mbrojtur faqen për të mos lejuar krijimin. U [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Grisja ARBITRARE e artikullit mbi Ermal Beqirin|ankova herën e parë këtu,]] por asnjë nga ju nuk u shpreh për veprimin e tij abuziv. Ky person (Beqiri) siç është dokumentuar në artikull - tanimë të grisur për herën e dytë - është person publik dhe ka qenë i përfshirë në disa ngjarje me rëndësi publike/kombëtare madhore, që nga videoja Meta-Prifti, tek skandali mbi tenderat e [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit|AKSHIT]], dhe deri tek Durana Tech Park. Shquarsia e tij për këto evente përmendet nga burime të shumta, të pavarura, me kredenciale tepër të larta. Edhe media të huaja si '''''ElPais''''' e kanë përmendur skandalin e AKSHIT. Në grisjen abuzive të herës së dytë ka ofruar si justifikim "''E kam grisur 3 here, perdoruesi i njejte po e rikrijon. Arsyet per mbajtje te tij ose jo jane shteruar te diskutimi me pare, dhe ZA''", por asnjë argument nuk është shterruar, asnjë argument nuk është ofruar, dhe asnjë konsensus nuk është arritur në ankesën time të parë. Kërkoj: # '''të dënohet veprimi i administratorit Leutrim.P''' qoftë për grisjen e parë, qoftë për grisjen e dytë, qoftë për mbrojtjen e palegjitimuar ndaj hapjes së artikullit. # të hiqet mbrojtja/pengesa ndaj krijimit artikullit. # '''të rikthehet artikulli siç ishte në gjendjen e fundit''', kryesisht punuar prej meje. (kjo me qëllim diskutimin e përmbajtjes së tij: shiko pikat më poshtë) # '''të diskutohet''' - në faqen e diskutimit të artikullit përkatës - pretendimi i administratorit LeutrimP '''për shquarsinë ose jo''' të Ermal Beqirit'''.''' # dhe pastaj të diskutohet mënyra e formulimit të fakteve të përmendura nga burime të shumta të pavarura dhe autoritative rreth veprimeve të Ermal Beqirit. (për diskutimin e këtyre pikave është esenciale ta kemi artikullin e grisut të rikthyer duke diskutuar meritat.) # Kërkoj së fundmi që Leutrim.P, apo edhe dhe aministratorë të tjerë, që mund të kenë konflikt interesi, apo të kenë patur kontakt social apo ekonomik, apo njohje me Ermal Beqirin, apo të jenë të punësuar në ndonjë nga kompanitë e tij, ta deklarojnë atë konflik interesi dhe ta "rekluzojnë" veten dhe të mos marrin pjesë në editimin e biografisë së tij. # Të dënohet veprimi i tij i fshirjes së faqes së diskutimit, veprim që e bën për të fshehur faktin që unë isha përpjekur të diskutoja paraprakisht mbi meritën artikullit atje. Grisja është bërë me qëllim menjëherë sapo unë hapa këtë diskutim këtu, ja linku i logut https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1422676 # Të dënohet veprimi i tij i bllokimit tim për 3 ditë, https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1422677 më pas i rikthyer/reverted, pa dhënë paralajmërim, dhe pa pritur që unë ta lexoja paralajmërimin. Theksoj dhe ngre pretendimin se unë solla në artikull vetëm fakte të përmendura nga burime të shumta, autoritative, dhe dytësore, pa lidhje me njëjra tjetrën, përfshirë portale investigative ekselente si Shteg dhe Reporter.al, dhe madje edhe burime të huaja. '''Ndaj është esenciale që diskutimi të bëhet mbi meritën e asaj që ishte shruar dhe është fshirë në mënyrë abuzive.''' Faleminderit! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:09 (CEST) (Ankesa e tansferuar këtu nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]) :Per sa i perket heres se pare jam shprehur dhe i qendroi atij mendimi. Ndersa kete fshirjen e dyte se di sakte se kush e krijoi prape qe e fshiu Leutrim.P. Nese @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] e ka krijuar ndersa ne menyre te njeanshme pa u debatuar dhe mare nje vendim teorikisht ka vepruar gabim. Per sa i perket ceshtjes se tonit te artikullit, bie dakord qe nevojitet nje ton sa me neutral, por edhe se nuk mund te shkruhen artikuj te thelluar mbi personat dhe ceshtjet e aktualitetit. E pranoje se personi ka shquarsi te mjaftueshme, por artikulli pervec se me ton neutral nuk mund te mbushet me akuzat dhe ato qe e akuzon shtypi. Thjesht mund te ekzistoi telegrafikisht, pa u thelluar se artikujt e gazetave dhe webit nuk mund te meren si burime serioze edhe kur shkruan nje gazete e njohur boterore e jo me shqiptare. Nga ana tjeter nuk mund te fshihet nje artikull vetem se nuk ka ton mjaftueshem asnjanes. Se i bie qe artikujve qe u gjendet nje gabim cfardo duhen fshire. Dhe me aq sa di une nuk ka artikuj pa ndonje gabim (perfshi edhe te mite, disa prej te cileve pa modesti jane me te mire se analoget e tyre te huaj). Keto sigurisht i them teorikisht, se nuk e kam lexuar artikullin. megjithate faleminderit personave qe menduan te me perfshinin ne diskutim edhe pse byroja me ka nen vezhgim. Me respekt te ndersjellte [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:59 (CEST) <div style="border-top: 1px solid green; margin: 10px 0;"></div> :-- [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#Grisja%20ARBITRARE%20e%20artikullit%20mbi%20Ermal%20Beqirin Diskutimi i kaluar]. -- Ketu, e jo te Kuvendi. @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]].<br> Si fillim, përse nuk do të kuptosh se nuk mund të shtosh kërkesa e ankesa te Kuvendi, pasi këtu është hapësira e dedikuar për atë çështje, dhe kur unë i transferoj këtu, ti përsëri vazhdon me zhbërje të veprimeve të mia me kokëfortësi, ndryshoje avazin e vjetër. Nuk mund ta krijosh atë artikull pa diskutim e konsensus ''në stilin Incognito''. Bllokimi nga redaktimi i Kuvendit është shumë i arsyetuar (edhe pse e anulova për arsye teknike), pasi ke shumë herë që bën të njëjtin veprim duke e ditur që s’lejohet dhe ke qenë i njoftuar. Sa për këtë që ke thënë kundër meje, nuk kam çfarë të shtoj. Për artikullin që po mundohesh dëshpërimisht me çdo kusht ta krijosh, e madje luftoje redaktuesin e ri që shtoi përmbajtje aty, s’do të thellohem se i qëndroj asaj që thashë te diskutimi i kaluar. Le ta cilësojnë të tjerët më mirë, sido që të vendoset në interes të Wikipedias dhe lexuesit, unë nuk jam kundër, ndryshime të reja mund të bëhen. Në mënyrën si po sillesh është edhe e vështirë ndonjëherë të diskutohet një çështje siç duhet; [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:GLOBALIST_LIBERTARIAN#Info Info]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:58 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] kur te jeni te disponueshem. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:02 (CEST) ::Qasja agresive dhe imponuese që ka përdoruesi i mësipërm, nuk çon asgjëkundi, konsensusi është (themeli dhe baza) kryesore në Wikipedia, sidomos kur ka qasje normale jo agresive apo imponuese.Thënë kjo mendoj nuk mund të rrimë çdo ditë duke sqaruar në detaje individë me qasje të tillë, ndaj propozoj të merren vendime në të tilla raste që mos na kthehen në preçedentë në të ardhmen. @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]]. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:18 (CEST) :Thua: '''''"Nuk mund ta krijosh ate artikull pa diskutim e konsensus"''''' . Kjo është absurde, dhe shkon kundër çdo gjëje që është wikipedia. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:06 (CEST) :Unë i kam hy krejt regjistrave të artikullit dhe diskutimeve të lidhura me këtë çështje. Ju kërkoj falje për tekstin e gjatë. Sa për ta rikujtuar se çka ka ndodhur (citatet janë korrigjuar për gramatikë): :{{collapse|2=Përmbledhja e ngjarjeve deri tash.|1= :# Libertarian e krijoi artikullin më 20 shkurt për Ermal Beqirin, atëkohë akoma i njohur për polemikat dhe aferat korruptive në Shqipëri dhe në sektorin e informatikës, që pati para kohësh edhe një karrierë deri diku të suksesshme. Artikulli erdhi me burime të mirëfillta dhe të besueshme, mirëpo toni nuk ishte i shkruar në [[Wikipedia:NPOV|mënyrë neutrale]]; më tepër ka qenë ''konfrontacional'' dhe ''i anuar ndaj një pikëpamjeje të veçantë'' (pra vetëm në kontekst hetimor). Artikulli deri aty pati nevojë për punë, por pati shquarësi të qartë dhe të padiskutueshme, pasi personi është në interes të projektit. :# Tek diskutimi i Leutrimit kërkon Libertariani një miratim të ndryshimit. Ai ma delegon mua dhe @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], pasi po e dyshon perspektivën e tekstit, duke cekur që "{{!xt|me syrin kritik ndaj tentim-kriminalizimit, nëse nuk ka burime për krime të dokumentuara publikisht, [redaktimet] të zhbëhen}}. Lanceloth, në diskutim cek që "{{!xt|jo kushdo që citohet njq moment për një ngjarje të caktuar duhet të ketë domosdoshm[ër]isht artikull në Wikipedia}}" (praktikisht duke invokuar [[:en:WP:CRYSTALBALL|WP:CRYSTALBALL]]). :# Dy ditë dhe tre redaktime më vonë, Leutrimi e fshiu, pastaj e riktheu, pastaj e fshiu sërish artikullin në mesnatë. Pa diskutim në FG, pa etiketë, me arsyetim që "{{!xt|mungon shquarësia [për] një artikull të veçantë}}" dhe se përdoruesi krijues "{{!xt|ka një tendencë kriminalizimi të personaliteteve të caktuara, me arsyen se qenkan nën hetime, ne nuk jemi gjykatë apo institucion ligjor}}". Këtu u kapërcye një proces që zakonisht ish vendosur me marrëveshje të përdoruesve, por u mendua si rast i qartë i një personi të pashquar. :# Vijoi ankesa tek Zyra e Ankesave. Gjatë ankesës së parë, toni i bisedimit del shumë armiqësor. Mes bisedimit, Leutrimi e akuzon Libertarianin që të jetë i afërt me Flladimin (një përdorues që poashtu shpesh ka nxjerrë debate me rrugë pa krye për tema akoma më të imëta se kjo). Flladi i kërkon durim derisa të dalin më shumë detaje, kurse Kleini cek që më e arsyeshme do të ishte "{{!xt|të krijohej një artikull që trajton fenomenin/ngjarjen në tërësi për të cilën akuzohet personi në fjalë}}" (pra ngjarja të ketë një faqe të vetën, kurse personat të ceken veçmas brenda asaj). ''(Pas një krehjeje të burimeve në historik, Beqiri ka më shumë se mjaftueshëm material për një artikull të vet.)'' :# Më 29 mars, Libertarian e rikrijon artikullin. Këtu shumë prej problemeve me perspektivë janë zgjidhur, dhe është i ndarë sipas temës dhe i renditur kronologjikisht sipas atyre që njohim publikisht rreth personit; të mirat dhe të këqijat. :# Më 2 prill, një person i ri me emrin @[[Përdoruesi:Lowkeyhuman|Lowkeyhuman]] mbishkruan artikullin komplet, dhe e harton një variant pa përmendur ngjarjet për të cilat është nën hetim subjekti. Redaktimi i tij thekson edhe mbulimin e tij në "{{!xt|media të biznesit si ''BusinessMag'' dhe ''Monitor''}}", gjë që nuk është në takt për një enciklopedi, dhe që jep dyshime për autorësinë e tekstit. Këtë e markon edhe si "redaktim i vogël". :# Më 3 prill, Libertariani e zhbën atë redaktim, duke e quajtur "{{!xt|propagandistik}}". Një përdorues IP e rishkruan redaktimin e Lowkeyhuman-it, ama më keq, më shkurt, dhe me më shumë gabime drejtshkrimore, gjë që ngjall dyshime për shkrim me AI ose thjesht hartim amator. :# Dy orë pas atij redaktimi, Leutrimi e fshiu artikullin për herë të fundit nën bazën që u rikrijua artikulli i fshirë (edhe pse përmbajtja dalloi prej artikullit paraprak).}} :Duke i konsideruar ngjarjet më sipër, pikëpamja ime është që ''burimet në media e meritojnë plotësisht shquarësinë e një biografie për Ermal Beqirin'', dhe se Leutrimi u ngut pa argumentuar kundër shquarësisë së artikullit. Aty ka Libertariani të paktën të drejtë, sado me ngulm që po e don artikullin të ekzistojë (rrallë martohet dikush me një artikull kaq shumë). Fatkeqësisht, e kam vërejtë edhe unë që në ca raste, Leutrimi merr hapa të shpejtë, dhe ndonjëherë ngacmon ndonjë gjë delikate. Ka ndodhur me Flladimin, dhe ka ndodhur edhe këtu. Këtu po sfidohet konsensusi disa herë, dhe është një model që po më shqetëson edhe mua pak pasi po e turbullon vendimmarrjen këtu. :Temat aktuale shpesh marrin mbulim në Wikipedia, edhe pse nuk jemi vetë medium (sigurisht ju kujtohet historia me [[Parashqevi Simaku]]n). Wikipedia u krijua ca muaj para se të ndodhte 9/11 dhe ishte atëkohë vendi më i mirë për të marrë informata për të në kohë reale—''mos të shtiremi sikurse nuk e përdorin njerëzit Wikipedinë ashtu''. Unë e Leutrimi jemi të Kosovës, dhe Libertariani e Lancelothi janë të Shqipërisë, dhe prandaj ka një jobarazi mes njohurive që mund të përdorim për ta gjykuar këtë temë. Ama një xhiro nëpër Google ta mbush kupën me burime të bujshme dhe të mirëfillta rreth personit, prandaj nuk është edhe që ka nevojë të argumentohet ''kundër'' shquarësisë. :Kjo na sjell tek ''toni i hartimit''. Kam vërejtë për Libertarianin që ka një tendencë me i kafshu redaktorët e tjerë. E kam hasë edhe unë personalisht nëpër artikujt për ca subjekte të ''Big Brother VIP Albania'', ku ka pikëpamje më të zhurmshme dhe agresive ndaj fshirjes së tyre (edhe pse kjo do të ishte punë e FG-së, jo speedydelete). Leutrimi aty me vend ka kritikuar atë praktikë, dhe sado që i ka problemet e tija me vendimmarrje ndonjëherë, këtu ka të drejtë që duhet me më shumë civilitet të trajtohen përdoruesit e tjerë, dhe të orientohemi në mënyrë më bashkëpunëtore. :Siç kam thënë në diskutimin tek [[Diskutim:Kujtim Mateli#c-Fallbackintoreality-20260402120000-GLOBALIST_LIBERTARIAN-20260401232000|Kujtim Mateli]] para disa ditësh, jemi në projektin më të madh grupor në botë. Ne punojmë sipas parimit të [[Wikipedia:Mirëbesimi|mirëbesimi]]t, dhe nëse mungon mirëbesimi, atëherë komplet bie poshtë bashkëpunimi mes redaktorëve. :Kur toni i artikullit del konfrontues, mos e fshij krejt artikullin por rishkruaje, dhe të qartësohet mes redaktorëve në faqen e diskutimit, në vend se të griset pa kurrfarë marrëveshjeje. Në vend se të llogarisim nënmotive të këqija prapa secilit përdorues, më e arsyeshme është të pyesim "{{Xt|si është duke e ndihmuar projektin përmes këtij veprimi?}}" Nuk është veç për hajt. Zakonisht vepron njeriu duke menduar se është në të drejtën, e pastaj del nuanca si këtu. Me të vërtetë dalin njerëzit më të kuptueshëm në të dyja anët nëse llogaritet mirëbesimi si parim fillestar. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 02:41 (CEST) ::Mendimi im për njohushmërinë e Ermal Beqirit (fus dhe intuitën njerëzore këtu timen) nuk mendoj se ka njohushmërinë e duhur dhe llogjikshme për të patur faqe në Wikipedia, pra të shtrirë në kohë, në të kundërt,nëse është konsensusi i duhur të rikthehet si artikull athere meqë është ky ngulm i madh nga nje editor që minimumi nuk ka llogari të regjistruar... dhe me shumë gjasa ( pa dashur te spekuloj) thjesht hamendësim nga toni dhe agresiviteti në të shkruar,mund të jetë Flladimi, po futemi në një vorbull të gjatë e pakuptimtë. Sa për @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], nuk e shoh qasjen e tij të nxituar, thjesht duke mos patur editorë aktivë të shumtë zgjedh mënyrën e tij që duket e shpejtë por jo se nuk është efikase ( nën optikën time). Tema të tilla në këtë formë dhe të zgjatura na çojnë në preçedentë jo fort të mira në të ardhmen. Ky është mendimi im final rreth kësaj teme. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 4 prill 2026 02:59 (CEST) :::E kuptoj pse ngutet. Wikipedia është përherë një projekt në ndërtim e sipër, dhe me shumë asfalt që duhet me u shtru. Qasja e tij aty është: merre vëmendjen e personave që munden me kontribu ma s'miri, apo merru vet me të ama pa shpenzuar tepër kohë në një temë të veçantë. :::Për temën e subjektit të artikullit, fakti që nuk pajtohesh me shquarësinë e artikullit është ''pikërisht'' pse u dashtë me u vendosë një diskutim për shquarësinë e tij n'FG—pasi ka mendime kundërshtare. Prapë del dëmi që u shkaktua t'u e trajtu pashquarësinë si të mirëqenë, dhe t'u e fshi artikullin për shkak se autori krijues "ka një tendencë kriminalizimi". Kjo është dashtë me u sjellë direkt para Libertarianit si ''vërejtje''. Është diçka që vërehet nëpër disa artikuj, qysh thotë Kleini, jo vetëm ky. :::[[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#c-Flladimi-20260223004600-Klein Muçi-20260222233000|Në diskutimin e mëparshëm]], Flladi ka shfaqë kundërshtim për sa i përket thellimit në temë dhe qëndrueshmërisë së burimeve, prandaj nuk kam naj parandjenjë që Libertariani kish argumentu ''kundër'' vetvetes. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:12 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] Nga e nxore kete mendim se jam perfshire ne debate, kur deri me 28 mars (per nje muaj) zoteria e tij Leutrim.P me kishte bllokuar se isha shprehur per ankesen e dyte te @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Ankes%C3%AB_ndaj_Leutrim.P_-_Stalking Ankesë ndaj Leutrim.P - Stalking Ankesë ndaj Leutrim.P - Stalking] per kete koment [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Zyra_e_Ankesave&oldid=2904907 e ka pergjithesisht jo individualisht] qe mund ta vleresoni edhe vete nese perputhet me [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1414872 arsyen qe perdor] (''Sulme personale ndaj përdoruesve të tjerë: Perdoruesi vazhdon me gjuhen e urrejtjes edhe kur ne ofrojme sqarime te qarta per problemet qe ai / te tjere kane. Problemi tjeter eshte agravimi I perdoruesve te rinj ndaj nesh kur japim spjegime duke i lajthituar ata ne nje loje agresive ndaj nesh per te mos na respektuar e fyer duke tentuar ta ulur imazhin tone dhe percmoj punen qe ne bejme ne tere wikipedian, ne raste kur as nuk ka te beje asgje me Flladmin ai inkuadrohet me nje gjuhe Cinike e Ta...''). [Sqarimet e qarta te Leutrim.P jane thjeshte mbyllje goje, per ta ditur ata qe impresionohen nga keto viktimizime] Ndersa per sa i perket pjeses se clirimit te bllokimit, nuk kam pasur deshire te kontribuoj se ne fund eshte e qarte se '''shkembi nuk levrohet'''! Edhe pse nuk kishte asnje justifikim per tme bllokuar, dhe sa per ate se une jam debatues i ashper jam vetem me Leutrim.P dhe Klein Muçin dhe menyren e tyre se si jane sjelle me mua dhe gjithe wikipedine. Por duke qene se je nje varur nga keta dy, po te sqaroje qe te krijosh nje gjykim tendin. Por pavaresisht se sipas rregulloreve nuk mund te bllokohet nje person me te cilin je ne debat ose eshte ankuar kjo nuk ka rendesi per personat ne fjale, une u ul autoritetin... keshtu qe duhem perjashtuar... [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:49 (CEST) ::::E thashe si hipotezë jo si fakt, dhe jo personale ndaj të tjerëve, sa për pjesën që " jami varur nga këta të dy" e ke ekstra gabim! Ka dhe diskutime dhe debate, por e rëndësishme është të ketë mirekuptim dhe jo agresivitet & imponim. Gjithë të mirat! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:54 (CEST) Unë kam përshtypjen që kam folur mjaftueshëm për këtë çështje [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Grisja ARBITRARE e artikullit mbi Ermal Beqirin|herën e parë]]. Disa herë të tjera më pas ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Të lutem zhbëje krijimin "User Page"|1]]; [[Stampa diskutim:Autorë shqiptarë|2]]) e kam këshilluar përdoruesin GLOBALIST LIBERTARIAN të reflektojë mbi qasjen e tij në lidhje me komunitetin dhe të diversifikojë tematikat e redaktimeve të tij që të mos ngrejë dyshime për [[w:en:WP:AGENDA|WP:AGENDA/WP:NOTSCANDAL]]. Këtë e thashë më së shumti pasi pashë [[Special:Permalink/2916876|gjendjen aktuale të artikullit mbi Unazën e Madhe të Tiranës]] i cili përmban vetëm dy rreshta ku njëri i dedikohet përsëri akuzave nga SPAK. Që nga ajo kohë është e vërtetë se kontributet e tij janë diversifikuar në tematikë por në pikën që gjendemi mendoj se është më mirë të gjykohet nga ndonjë administrator tjetër i papërfshirë më parë në këto diskutime. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 prill 2026 01:54 (CEST) :E falënderoj Fallbackintoreality, për përmbledhjen që e bën më të lehtë ngjarjen për tu kuptuar nga të tjerët. Përmbledhje shumë e saktë, pa mungesa dhe i mirëpres kritikat. Edhepse në një pjesë më të vogël nuk pajtohem me ato që ke konstatuar, disa elemente nuk i përdori si argument gjatë diskutimeve, pasi jam i rezervuar dhe preferoj të qëndroj larg spekulimeve. Mundohem që këtu të paraqes vetëm ato që janë fakte, sepse nuk mund të kaloj në teza hipotetike dhe të ndërmarr vendime/veprime mbi to. <br> :Veproj me praktika sa më efikase, dhe jo domosdoshmërisht me saktësi nanometrike. Vendimi merret pas cilësimit të shumë kritereve dhe konsensusit; nëse shumica nuk e kalojnë atë filtrin e shquarësisë/njohushmërisë/arsyes për të pasur artikull, mund të griset. <br> :Je thirrur në disa raste, po ashtu edhe Libertariani, ''ka shquarësi, ka burime..''. Pati ose jo burime, nëse ekzistenca e artikullit është e diskutueshme, është mirë të fokusoheni aty dhe të argumentoni ekzistencën e tij, dhe jo përmbajtjen. Shqyrtimi duhet bërë nga lartë-poshtë dhe jo e kundërta. Unë që nga fillimi kam kontestuar ekzistencën, që më pas të mund të cilësohej përmbajtja, e cila po ashtu doli të kishte tendencë në mënyrën e përpilimit, prandaj e grisa. <br> :Nuk jam marrë shumë me biografitë, përveç atyre që më duhet të merrem. Shumë veprimtarë të mëdhenj i kanë kushtuar jetën një profesioni/veprimtarie që kanë një artikull në Wikipedia. Çdo person që është në vëmendje të mediave për disa javë ose muaj nuk meriton domosdoshmërisht një artikull, sepse nuk ka përmbajtje të mjaftueshme të faktueshme për të, dhe do të kalohej në përmbajtje spekulative ose të trilluar nga vetë shkruesi për ta mbushur faqen, pa folur për përmbajtjet nga mediat, që shpeshherë edhe ato vetë janë të diskutueshme. Gjithashtu mund të trajtohej për fshirje pas një kohe, kur më të mos ketë shumë vëmendje mediatike. Ka dhjetra rregullore në WikiEn që parandalojnë krijimin e artikujve mbi këto baza. <br> :Kam të paktën 100 arsye pse duhej grisur. Kështuqë bëj thirrje të kalohet te pjesa; A të mbahet ose jo? Nëse po! Si mund të jetë përmbajtja, dhe a pretendon shkruesi të ketë autorësi/pronësi të artikullit duke kufizuar redaktimin nga të tjerë (duke mirëkuptuar kontestin e redaktimeve në rast kur janë të pabaza). Dhe kërkesat në formë liste si më lartë nga Libertariani, do duhej një qasje ndryshe ndaj nesh apo jo?. Presim një mendim të paanshëm. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 4 prill 2026 10:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] Ti je i lirë ta shtosh përmbajtjen e artikullit [[Unaza e Madhe e Tiranës|Unaza e madhe e tiranë]]<nowiki/>s. Unë informacionin që shtova e shtova me burime të besueshme, në mënyë konçize, pa bërë editorializime apo shtrembërime. Të lutem gjyko mbi meritat e asaj që kam shtuar unë. Ti po deshe zgjeroje më tej artikullim me ato që do ti. :Për sa i përket redaktimeve të mia, ato janë në fakt të larmishme, po ashtu akuza jote për Bias timin është boshe. Ja disa artikuj të krijuar nga unë (gjykoni vetë mbi cilësin e punimeve të mia dhe atyre të kontributorit mesatar): [[Jiang Xueqin]]. ''[[The Gospel Hoax]] [[The Manipulated Man]] [[Vitamin C and Cancer]] [[Nicholas Agar]] [[John Mearsheimer]] [[Against Democracy (libër)]]'' Por ti Klein Muçi ose nuk je i vëmendshëm, ose e bën qëllimisht për të hequr vëmendjen nga thelpi dhe duke e devijuar diskutimin në debate të kota. :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Unë nuk kam më se ctë shkruaj. Unë mendoj se pikat që kam paraqitur më sipër janë vetë evidente. Dua që të diskutohet në faqen e diskutimit të artikullit përkatës, dhe të diskutohet mbi meritat e përmbajtjes. Vetëm duke patur para syve atë që unë kisha shkruar mund të diskutohet mbi meritat. Jam PRO që artikulli të diskutohet edhe me elemente të tjera biografike të Beqirit. Por ju lutem rikthejeni. :@Të gjtihë të interesuarve: Nëse ju nuk ndiqni politikat e Wikipedias, unë nuk kam çfarë kontribuoj më në këtë Wikipedia. Megjithatë pasi të shoh nëse ju do ta riktheni artikullin/faqen apo jo, dhe nëse do lejoni ose jo që diskutimi të bëhet mbi meritat e përmbajtjes tek faqja e diskutimit përkatës, sipas politikave të Wikipedisë, '''unë do ta sjell në vëmendje këtë diskutim edhe tek Meta.Wiki.''' E di që mund të mos arrijë gjë, por '''për dokumentim do ta sjell në vëmendje të tyre''' faktin e grisjes arbitrare, dhe grisjes po ashtu të faqes së diskutimit të artikullit, ku unë e kisha hapur diskutimin jo një herë por dy herë. <u>'''Po ashtu, ky incident i përsëritur 2 herë, do më dekurajojë të kontribuojë më tej në këtë Wikipedi.'''</u> Flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:06 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], harrova diçka të rëndësishme : Fakti që kërkohet me ngulm rikthimi i faqes së Ermal Beqirit nga i njëjti editor që e ka krijuar faqen, mos është konflikt interesi ([[:en:Wikipedia:Conflict of interest|COI]]), sepse është anashkaluar ky detaj, me këtë vijë logjike atherë hajde rikthejmë faqe të tjera që jane grisur dhe e bëjmë standart të ri në dallim nga gjithë wikit! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:35 (CEST :[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], e drejtë, por unë nuk kam interes t'e "tjerri" tutje çështjen shkaku i kohës, besoj se kontribova me disa ide të reja me deklarimin tim më lartë për sqarim,dhe Libertariani po të dojë le t'i prijë tutje ankesës që ka parashtruar, unë rrotull jam nëse ai ose të tjerë më ftojnë për zgjidhje konkrete. Natën. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:33 (CEST) ::Konsiderohet konflikt interesi vetëm nëse kuptohet që ka motive përtej Wikipedisë që po e nxisin këtë ankesë dhe insistim, ama po duket që këtë sjellje e ka tek çdo artikull ku redakton, pra nuk mund ta potencoj diçka të tillë këtu pa dëshmi. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 00:37 (CEST) :::po por theksuar më tepër tek artikulli i [[Ermal Beqiri|Ermal Beqirit]]. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:39 (CEST) @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladmi]] Versionin që u gris mund ta shofësh këtu, https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal_Beqiri_(draft) Thjesht shife dhe po deshe bashkëpuno me @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] nëndryshimet që shifni të arsyeshme. Të lutem ki parasysh se ky person ka qenë i përfshirë në 3 skandale të ndryshme publike, të dokumentuara me referenca dytësore. Këtu ke referenca të tjera. Sipas Wikipedias referencat sekondare, pra kur media apo autorë të tjerë raportojnë mbi një ngjarje janë më të besueshme sesa psh po të kishim cituar direkt SPAKun. https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality/Ermal_Beqiri_(draft) --[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 14:51 (CEST) :Si thu në fillim të votojmë për ato pikat që kam shprehur unë më lartë? Duhet të votojmë a është i drejtë fakti që ti ke grisur dy herë një artikull pa diskutuar më parë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 19:44 (CEST) :Për ta kuptuar jologjikën tënde, së pari lexo pikën 6 që ke listu. Po se kuptove dhe atëherë qfarë kërkesa të palogjikshme bën!! Atëherë lëre fare, do kalohet në absurditet. Lexoje diskutimin më lartë komplet qoftë edhe 3 herë, lexo qfarë thanë të tjerët, nëse unë qenkam gabim nuk mund të jenë të gjithë në të gabuarën apo jo?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:08 (CEST) ::Nuk thashë më kot dje, sdo ketë fund kjo gjë, në en wiki nuk ka "tolerance" kaq të gjatë dhe të detajuar. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:13 (CEST) :::Shko provo grise artikullim mbi Ermal Beqirin në En.Wiki po ta mbajti. https://en.wikipedia.org/wiki/Ermal_Beqiri [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:21 (CEST) ::::po ma mbajti?! e para vazhdon me këtë gjuhë komunikimi, e dyta faqen nuk e ke ende të pranuar në en wiki nga editor, e treta unë nuk replikoj më. Me të mira! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:26 (CEST) :::::Po pra po, po të them që për të kuptuar sa gabim je ti dhe Leutrimi në këtë rast specifik, shko provoje të bësh/bëni të njëjtat veprime që bëni këtu tek artikulli në anglisht, pra grisje abuzive, pa diskutuar, pa ofruar përmirësime etj. :::::Unë e kuptoj, dhe e pranojë, është faji im, unë kam një karakter shumë të prerë ndaj të kërkoj falje ty dhe të tjerëve, por ju nga ana tjetër, nëse nuk keni konflikt interesi - ju lutem, ju përgjërohem, lejeni karakterin tim mënjanë dhe më gjykoni vetëm editimet. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:32 (CEST) ::Nuk është konflikt interesi të duash të përmirësosh wikipedinë duke shtuar informacione, me referenca të shumta nga burime dytësore të besueshme. Qëllimi im ishte pasyqrimi i realitetit. Ti dhe të tjerë bëni luftra për tu hap biografi lojtarëve të BB. Dhe mua një qytetari që do të ndëshkohet vjedhja dhe korrupsioni nuk më lejohet të hap faqe mbi një person që ka vjedhur miliona euro, që ka rrëmbyer një konkurrent tjetër dhe që ka qenë edhe i përfshirë në ngjarje të tjera [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)#Ekspozimi i hershëm publik|madhore para një dekade (videoja meta prifti.]])? ::Konfliktin e itneresit me gjasa e ke ti dhe të tjerë, që më pengoni mua ta shtoj atë informacion. Unë nuk kam shtuar as edhe një presje pa e pajisur me referencën përkatëse. Ti në anën tjetër, e ke grisur 2 herë artikullin, pa diskutuar, pa propozuar ndryshime, pa ndjekur procedurën e grisjes. Që të diskutohet një artikull i mirë-referencuar nëse duhet grisur apo jo, duhet diskutuar me artikullin të pranishëm, duke vendosur stampën e grisjes dhe duke e diskutuar në kanalet e përshtatshme. Ti do ti anashkalosh të gjitha këto hapa, sepse ai me konflik interesi je ti. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:20 (CEST) :::Kjo që po tenton të bësh ti me çdo kusht, quhet [[w:en:WP:AGENDA|WP:AGENDA]]. Herën e kaluar të patëm mundësuar "të krijohej një artikull që trajton dukurinë/ngjarjen në tërësi për të cilën akuzohet personi në fjalë". Por ti nuk pranon zgjidhje, se nuk po kërkon zgjidhje, por zbatim plani. Në atë rast më vjen shumë keq por s'do kesh sukses, sidoqoftë nëse i merr votat poshtë, unë vet do ta rikthej artikullin. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:46 (CEST) [https://sq.wikipedia.org/wiki/Diskutim:Ergys_Agasi#Rasti%20tjet%C3%ABr Rasti tjetër; Ergys Agasi]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 02:30 (CEST) <div style="border-top: 1px solid green; margin: 10px 0;"></div> Votimi - Për të shprehur qëndimin tuaj se duhet rikrijuar apo jo ky artikull votoni me: {{PËR}}, {{KUNDËR}} ose {{ASNJANËS}}.<br> (''Diskutimi më sipër është aktiv, kjo formë votimi është për përmbyllje të kërkesës me një vendim përfundimtar'')<br> === Votimi === *{{KUNDËR}} - Sipas argumenteve të dhëna në diskutim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 18:40 (CEST) *{{KUNDËR}} - E kam shprehur në diskutim arsyen se pse. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:14 (CEST) *{{ASNJANËS}} - Siç kam thënë disa herë në diskutim dhe siç ia kam shprehur dhe atij vetë, vëmendja ime është më së shumti te qasja e përdoruesit GLOBALIST LIBERTARIAN në përgjithësi ndaj projektit që anon drejt [[w:en:WP:PUSH|WP:PUSH]], ku artikulli për të cilin po diskutohet është vetëm njëri nga rastet. Mund të ketë dhe të drejtë në qasjen e tij por projekti aktual i SqWiki-it nuk i përballon dot qasje të tilla pasi i mungojnë mekanizmat e nevojshëm (si në fuqi të thjeshtë pune ashtu dhe në struktura të ngritura) për të kryer ''check and balance'' e nevojshëm. Kujtojmë se përmbi të gjithë mekanizmat e tjerë, EnWiki ka dhe [[w:en:WP:ARBCOM|ArbCom]] dhe përsëri hyrja e WP:PUSH nis me faktin se si ArbCom e ka të vështirë të trajtojë situata të tilla. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:42 (CEST) *{{PËR}} - ''me kusht që të ndalohet Libertariani prej redaktimit të artikullit në faqen kryesore për 3 muaj.'' Absolutisht nuk jam dakord me shtyrjen e agjendës që po bëhet, dhe ngulmi i tij po na i mbush muret duke i heshtur zërat e tjerë në çdo diskutim rreth këtij artikulli, duke përfshirë [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)|atë ku momentalisht po e ushtron një draft në hapësirën time]]. Mendoj që ka nevojë për pushim prej kësaj teme për pak kohë. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 8 prill 2026 01:03 (CEST) *{{PËR}} - Unë vullnetarisht nuk do ta editoj më atë artikull në rast se mbahen të gjitha faktet e mirë referencuara. Nuk kam asnjë kundërshti ndaj shtimit të fakteve të tjera biografike apo arritjeve profesionale. Propozoj dhe më duket gjithashtu një kompromis i mirë që as Leutrim.P apo Lanceloth të mos editojnë së paku editimet që mund të konsiderohen tendencioze ti diskutojnë më parë në faqen e diskutimit. Unë edhe se do heq dorë nga editimi i artikullit, nëse do gjej ndonjë referencë që jep fakte të reja, do ruaj lirinë ta propozoj në faqen e diskutimit dhe ndonjë nga ju kur të ketë kohë të shohi mundësinë ta vendosi. Ju flm!--[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 8 prill 2026 20:21 (CEST) *{{PËR}} - Duke qene se sipas edhe pranimit te pergjithshem, emri eshte mjaftueshem i shquar per te pasur nje artikull, edhe pse sipas mendimit qe kam shprehur, duhet te jete sa me telegrafikisht dhe jo te perqendrohet te akuzat. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:45 (CEST) {{#invoke:Mbyllje diskutimi|main|mbaro||}} == [[Autoudha]] == Propozoj të përdoret autostradë si titull kryesor jo sepse auto-udhë është e pasaktë, por sepse autostradë është forma më neutrale në planin e standardit të përgjithshëm të shqipes dhe është gjerësisht e dëshmuar në burimet institucionale të Shqipërisë, ndërsa në Kosovë rezultojnë në përdorim të dyja format, auto-udhë dhe autostradë. Për të respektuar si standardin, ashtu edhe përdorimin kosovar, zgjidhja më e ekuilibruar është të mbahet autostradë si lemë kryesore dhe të shënohet auto-udhë në hyrje si variant i përdorur në Kosovë. [[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]]) 7 prill 2026 23:26 (CEST) :@[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] Jam dakord me perdorimin e termit autostradë, jo edhe aq me argumentet e tua, por sepse si duhet te perdorim pastaj superstrade dhe rruget per makina brenda qytetit apo midis qyteteve qe nuk jane as autostrada, as superstrada?! Mos duhet te shtojme termat autorrugë dhe superudhë?!, per te cilat jam i bindur se supershqiperuesit jane gati ti perdorin, ashtu sic veprojne duke shperfillur terma te perdorur ne shqip prej shekujsh. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 7 prill 2026 23:52 (CEST) --- (Ankesa e tansferuar këtu nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]) --- :Megjithëse zakonisht jam për gjetje fjalësh me bazë shqipe, siç jam shprehur dhe te vetë përdoruesi Leutrim.P, termi "autoudhë" është fjalë ''[[w:en:portmanteau|portmanteau]]'' ndërgjuhësore. Edhe pse e kuptoj larminë e madhe të përdorimeve që ka termi "auto" tashmë si dhe përdorimin që gjen termi "autoudhë" në territoret e Kosovës. Më parë kam propozuar që mbase do të ishte më mirë të përdoreshin termat përkatës që përdorin Kodet Rrugore, cilado qofshin ato. Por gjithsesi, cilado qoftë zgjedhja, do të ishte mirë që të aplikohej jo vetëm te artikulli që është përmendur por dhe te [[:Kategoria:Autoudha]] dhe faqet e përfshira në të. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 8 prill 2026 18:22 (CEST) :Nuk me duket e drejte qe te shtrohet te ankesat, kur eshte nje sugjerim i pergjithshem per perdorimin e nje termi. Nuk po ankohet per nje apo disa shkrime, por po sugjeron ne kuvend menyren e perdorimit te termit. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:47 (CEST) Unë jam për mbajtjen e emrit aktual. Është jo pak e habitshme se në Wikipedian shqiptare, kur është rasti për të kryer punë, s’paraqitet ndokush, të gjithë qëndrojnë në hije. Por kur dikush bëhet flamurtar dhe e merr atë rol, pothuajse të gjithë e kundërshtojnë. Çfarë paradoksi! Kurse për ligjvënie s’përton askush, çdo ditë shfaqen ligjvënës të rinj me ide të reja. Kjo është për t’u duartrokitur apo jo? Punët e vështira, punët e mëdha, s’i do askush, prandaj s’është ndonjë çudi që gjendja ishte siç ishte dhe ende është. Sa për ty, Shqiperia2000, hera e parë që pashë emrin tënd të përdoruesit diku, jeni sikur qeliza të fjetura. Në asnjë proces nuk merrni pjesë, kurse për të luftuar me mua, se si e gjeni kohën e [[Teleportimi|mënyrën]]! E kam ruajtur me rezerva të shprehurit për atë që edhe ju nga Shqipëria po flisni më pak shqip se ne që jemi më mbrapa jush, dhe atë me entuziazëm e krenari! gjë që është po ashtu një polemikë në vetvete. Flladim, si po të shkon rekrutimi i rezistencës së re? Pritet një valë e re militantësh për t’i luftuar ndryshimet e mia! Njeriu aq sa ka përceptim, aq larg sheh; prandaj nuk do të mundesh ndonjëherë ta kuptosh një mënyrë të avancuar të menduarit. Për dikë shkëmb, për dikë shumë i urtë, varet si e kërkojnë rrethanat. Çfarë dëme ke bërë ti me shokët, taman puna ta diskutoj unë tani me ty këtë çështje, shkruajta këtu me pendim. [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Leutrim.P/Arkivi_1#Zhvendosjet%20masive 1]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:55 (CEST) :Do të ishte më e dobishme që diskutimi të mos kalonte në vlerësime për përdoruesit, por të mbetej te vetë çështja e emërtimit. Pjesëmarrja më e madhe ose më e vogël e dikujt nuk është argument për ose kundër një propozimi; ajo që ka rëndësi është nëse propozimi qëndron në meritë. :Nga ana ime, ky nuk është sulm personal ndaj [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe as mohim i punës së bërë deri tani. Përkundrazi, do të vlerësoja një përgjigje të arsyetuar pikërisht në meritat e çështjes: pse duhet të mbahet ky titull si formë kryesore dhe cilat janë kriteret enciklopedike që e mbështesin atë zgjedhje. :Mendoj se debati nuk duhet formuluar si kundërvënie mes Shqipërisë, Kosovës apo hapësirave të tjera shqipfolëse. Kjo sepse vetë përdorimi zyrtar nuk është njëtrajtshëm: në Shqipëri [https://qbz.gov.al/preview/ad1c89b1-88fa-402f-8456-a653dcbd44dd Kodi Rrugor i Republikës së Shqipërisë] e përkufizon termin '''autostradë''' dhe edhe [https://fjale.al/autostrad%C3%AB FJALË] regjistron po këtë formë. Ndërkohë, në Kosovë gjenden në dokumente zyrtare si '''autostradë''' ([https://kryeministri.rks-gov.net/wp-content/uploads/2024/01/PKZH-2024-2026.pdf PKZH 2024–2026]) ashtu edhe '''autoudhë''' ([https://askapi.rks-gov.net/Custom/17b7960b-560f-4f8d-b5e1-ae287843a917.pdf Statistikat e Transportit 2024]). Edhe në Maqedoninë e Veriut, në materialet zyrtare në shqip që kam gjetur, përdoret forma '''autostradë/autostrada''' ([https://roads.org.mk/sq/rrjeti-rrugor/ Rrjeti rrugor], [https://roads.org.mk/sq/2022/07/01/u-nenshkrua-marreveshja-me-berzh-in-per-ndertimin-e-autostrades-shkup-bllace-faza-e-dyte/ Ndërtimi i autostradës Shkup–Bllacë]). Pra, vetë materiali institucional tregon se çështja nuk zgjidhet me logjikë krahinore, por me arsyetim enciklopedik. :Pikërisht për këtë arsye, unë po propozoj që të diskutohet se cila formë është më e përshtatshme si titull kryesor për një enciklopedi: ajo që është më e njohshme, më e qartë dhe më lehtësisht e kërkueshme për lexuesin. Kjo nuk nënkupton përjashtimin e formës tjetër; përkundrazi, forma tjetër mund dhe duhet të ruhet si variant, ridrejtim ose të përmendet në hyrje. :Prandaj do të doja një përgjigje të arsyetuar në meritë se pse titulli duhet të mbetet “Autoudhë” dhe pse nuk do të ishte më i përshtatshëm kalimi te “Autostradë”, në bazë të përdorimit, kuptueshmërisë dhe funksionit enciklopedik. :[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]]) 9 prill 2026 17:17 (CEST) :Me sa duket prandaj me ka bllokuar ate muaj, duke shpresuar se nuk do te kishte njeri ta kundershtonte ne idete e tij, xhahiliste te veshura me "flamur patriotik" gjoja se po ndihmon shqipen. Po sdua qe te vazhdoi me kete teme se jo vetem po flasim per nje teme tjeter, por edhe skam aq shume nerva ti mbush mendjen atij qe nuk kupton. Autoudha eshte nje term i sajuar keq, pavaresisht se perdoret edhe institucionalisht ne Kosove. Nga ana tjeter ne nuk shpikim terma, ato qe jane, jane! Gjuha shqipe ne qofte se vleresohet si shume e vjeter, duhen respektuar ato terma qe ka origjinale apo te huazuara, ndryshe hajde shpikim nje gjuhe te paster (?!) :Nga ana tjeter te respektohet nisesi i diskutimit dhe mos te futemi ne ceshtje te vjetra ne menyre personale. Ose ai qe e kundershton kete term, te sjell shembuj sa me te vjeter te perdorimit te nje termit qe parapelqen dhe te jap te kuptoi se ka perdorim popullor, literaturor apo institucional. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 9 prill 2026 23:54 (CEST) luswri1upff768k5l6t7wycszkfcy0a 0 28131 2939833 2939351 2026-04-09T18:38:59Z Gajtako 178569 2939833 wikitext text/x-wiki '''Festivali i''' '''11-të i Filmit Shqiptar'''<ref>{{Cite book |last=Asqeri |first=Irini |title=Enciklopedi e filmit shqiptar (1904-2022) |publisher=Botimet Jozef |year=2005 |isbn=978-9928-940-44-5 |location=Durrës |pages=894-895 |language=sq}}</ref> u mbajt në [[Tiranë]], më [[23 prill|23]] - [[27 prill|27]] [[23 prill|prill]] [[2000]]. Emërtimi zyrtar: <u>FESTIVALI I</u> <u>NJËMBËDHJETË I FILMIT ARTISTIK, DOKUMENTAR E TË ANIMUAR SHQIPTAR.</u> Ky festival u organizua në kinema "Millenium 1", Teatri "Rubairat”, në [[Piramida e Tiranës|Qendrën Ndërkombëtare të Kulturës]] ([[Piramida e Tiranës|Piramida]]), salla "Dea" në [[Pallati i Kulturës|Pallatin e Kulturës]], [[Tirana|Tiranë]]. Në këtë festival konkurruan 10 filma artistikë, (prej të cilëve 5 filma artistikë televizivë), 26 filma dokumentarë (prej të cilëve 12 filma dokumentarë televizivë) dhe 14 filma të animuar. Në Festivalin e 11-të të Filmit u ribashkuan në konkurrim të tria kategoritë e filmit. Tre [[Festival i Filmit Shqiptar|festivalet]] e para të [[Festival i Filmit Shqiptar|filmit shqiptar]] kanë qenë të përvitshëm e të përbashkët për të gjitha gjinitë e filmit (artistik, dokumentar dhe i animuar), ndërsa nga [[Festival i Filmit Shqiptar|Festivali]] [[Festival i Filmit Shqiptar|i 4-t]] e deri në [[Festival i Filmit Shqiptar|Festivalin]] [[Festival i Filmit Shqiptar|e 9-të]] gjinia e filmit dokumentar ka konkurruar e ndarë nga gjinia e filmit artistik. Në këtë festival rikthehet në konkurrim ''kategoria e filmit dokumentar,'' sepse, festivali i 9-të i filmit dokumentar dhe të animuar nuk u zhvillua sipas radhës në 1992, kurse në [[Festivali i 10-të i Filmit Shqiptar|Festivalin e 10-të]] gjinia e filmit dokumentar, për efekt të mungesës së tyre, nuk u paraqit me asnjë produkt në këtë festival.<ref name=":0">{{Cite book |last=Papagjoni |first=Josif |title=Enciklopedi teatri & kinematografia shqiptare |publisher=Toena |year=2009 |isbn=9789994314560 |location=Tiranë |pages=132 |language=sq}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" |Festivali i 11-të i filmit shqiptar |- |Data: |22 - 27 prill |- |Viti: |2000 |- |Vendi: |Tiranë |- ! colspan="2" |'''Filma në konkurrim:''' |- |Artistikë: |10 |- |Dokumentarë: |26 |- |Të animuar: |14 |- | colspan="2" |'''Organizimi i shfaqjeve:''' |- | colspan="2" | * Teatri "Rubairat” * Kinema "Millenium 1" * [[Qendra Ndërkombëtare e Kulturës|QNK]] ([[Piramida e Tiranës|Piramida]]) * Salla "Dea" në [[Pallati i Kulturës|Pallatin e Kulturës]] |} Jashtë konkurrimit u dha shfaqja e filmit nga Kosova ''[[Rojet e mjegullës]]'' - regjisor [[Isa Qosja]], prodhim i [[Kosovafilmi|Kosovafilm]], viti 1987. == Filmat konkurrues në festival == === Filmat artistikë '''në konkurrim''': === {| class="wikitable" !Nr. !Titulli i filmit: !Regjia: !Viti: |- |1 |[[Funeral Business|Funeral business]] |[[Gjergj Xhuvani]] |1999 |- |2 |[[Bolero]] |[[Besnik Bisha]] |1997 |- |3 |[[Tingujt e harresës]] (TV) |[[Leonard Bombaj]] & [[Alfred Trebicka]] |1996 |- |4 |[[Unë ti dhe Kasandra|Unë, ti dhe Kasandra]] (TV) |[[Ermira Gjata]] & [[Spartak Papadhimitri]] |1999 |- |5 |[[Valsi i ngrirë në Prishtinë]] (TV) |[[Bashkim Hoxha]] |1999 |- |6 |[[Porta Eva]] (TV) |Albert Minga |2000 |- |7 |[[Kolonel Bunker]] |[[Kujtim Çashku]] |1996 |- |8 |[[Një baba tepër]] (TV) |[[Arian Çuliqi|Arjan Çuliqi]] |2000 |- |9 |[[Nata (film)|Nata]] |[[Esat Musliu]] |1996 |- |10 |[[Dasma e Sakos]] |[[Vladimir Prifti]] |1998 |} === Filmat dokumentarë '''në konkurrim:''' === {| class="wikitable" !Nr. !Titulli i filmit: !Regjia: !Viti: |- |1 |Dëshpërimisht (TV) |Irvin Muçaj & [[Ibrahim Muçaj]] |2000 |- |2 |Intervista |[[Anri Sala]] |1998 |- |3 |Publicity/Publicitet (TV) |[[Ylli Pepo]] |1998 |- |4 |Atje kam lindur, atje do vdes |[[Saimir Kumbaro]] |2000 |- |5 |Rrugët (pjesa e parë) (TV) |[[Mevlan Shanaj]] |1997 |- |6 |Primitiv në një qytetërim të ri-Ibrahim Kodra |[[Nexhati Tafa]] |2000 |- |7 |Shqiptarët (TV) |Bujar Kokonozi |1999 |- |8 |Tango (TV) |Julian Napoloni |2000 |- |9 |Funeral business in Venise |Mihal Rama |2000 |- |10 |Rekuiem Llogara '98 (TV) |Valter Qarri |1997 |- |11 |Kushëriri i ëngjëjve (TV) |[[Pali Kuke]] |1995 |- |12 |Kosovë, kujë e kushtrimit '99 (TV) |Edmond Topi |2000 |- |13 |Bora që bie në det (TV) |[[Ibrahim Muçaj]] & Irvin Muçaj |1999 |- |14 |Kur ikin korbat |[[Viktor Gjika]] |2000 |- |15 |Shembja e idhujve |[[Kujtim Gjonaj]] |1993 |- |16 |Tirana ‘96 |[[Gjergj Xhuvani]] |1996 |- |17 |Të bekuarit |[[Vladimir Prifti]] |2000 |- |18 |Butrinti i gjallë-Kadri Roshi |[[Petrit Ruka]] |1998 |- |19 |Dora d'Istria |[[Donika Muçi]] |1998 |- |20 |Mall (TV) |Flamur Shenaj |1999 |- |21 |O jeto! (TV) |[[Dhimitër Gjoka]] |1998 |- |22 |Të zhdukurit |[[Esat Musliu]] |1995 |- |23 |Superballkan |[[Fatmir Koçi]] |1998 |- |24 |Dijetari |[[Halil Kamberi]] |1998 |- |25 |Lojbotash (TV) |[[Pluton Vasi]] |1999 |- |26 |Lotët e Kosovës |[[Kujtim Çashku]] |1999 |} === Filmat e animuar '''në konkurrim:''' === {| class="wikitable" !Nr. !Titulli i filmit: !Regjia: !Viti: |- |1 |Sipas kapeles kokën |[[Shaqir Veseli]] |1997 |- |2 |“3 në 1" |Blerta Xhomo |2000 |- |3 |Balada e druvarit plak |Rikarda Nova & Ergys Faja |1997 |- |4 |Loja e djallit |Rikarda Nova & Ergys Faja |1997 |- |5 |Bashkë me perëndimin e diellit |Artur Dauti |1996 |- |6 |Marioneta |Artur Dauti |1995 |- |7 |Rimodelim |Stefan Taçi |2000 |- |8 |Sizifiane |Stefan Taçi |1996 |- |9 |Ekstremistët |[[Gjin Varfi]] |1994 |- |10 |Ndodh edhe kështu |[[Gjin Varfi]] |1996 |- |11 |Dashuri në katër stinë |[[Artan Maku]] |1997 |- |12 |Fotografitë |[[Artan Maku]] |1998 |- |13 |Lojë e përjetshme |Albert Malltezi |1997 |- |14 |Kapricio |Albert Malltezi |1999 |} == Fituesit dhe çmime të tjera == === Filmi artistik - çmimet: === {| class="wikitable" ! colspan="2" |Kupa e Festivalit të 11-të: |- ! colspan="2" |Filmi artistik më i mirë: |- !Titulli: !Autor (regjia): |- |[[Kolonel Bunker]] |[[Kujtim Çashku]] |} {| class="wikitable" ! colspan="3" |Çmim për '''aktorin më të mirë''': |- !'''Aktori''': !Roli: !Filmi: |- |[[Ndriçim Xhepa]] |Alush Beu |[[Dasma e Sakos]] |} {| class="wikitable" ! colspan="3" |Çmim për '''aktorja më e mirë''': |- !'''Aktori''': !Roli: !Filmi: |- |[[Anila Bisha]] |Ina |[[Porta Eva]] |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Çmim për '''regjisorin më të mirë''': |- !'''Regjisori''': !Filmi: |- |Albert Minga |[[Porta Eva]] |} {| class="wikitable" ! colspan="3" |'''Medalion për komponentë të veçantë të filmit:''' |- !Emri: !Medalion për: !Filmi: |- |[[Arben Basha]] & [[Ilia Xhokaxhi]] |skenografi |[[Dasma e Sakos]] |- |[[Afrim Spahiu]] |kameraman |[[Rojet e mjegullës]] |- |[[Vath Koreshi]] |skenar |[[Dasma e Sakos]] |- |[[Aleksandër Peçi (kompozitor)|Aleksandër Peçi]] |muzikë filmi |[[Dasma e Sakos]] |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Çmim special për filmin: |- !'''Filmi:''' !'''Regjisori''': |- |[[Funeral Business|Funeral business]] |[[Gjergj Xhuvani]] |} === '''Filmi dokumentar - çmimet:''' === === Filmi i animuar - çmimet: === == Çmimet e karrierës në kinema == '''Kupa për personalitete të kinemasë.''' ''Kupa për karrierën'' (për regjisor dhe aktor) është edicioni i dytë që u nda si çmim. Për herë të parë në historinë e festivaleve të filmit, kjo Kupë u dha në [[Festivali i 10-të i Filmit Shqiptar|Festivalin e 10-të]], të vitit 1995, përveç çmimeve të mëparshme (kupat për filmin dhe aktorët më të mirë, çmimet e veçanta për përbërësit kryesorë filmikë etj).<ref name=":0" /> === Kupa e karrierës: === * '''[[Kristaq Dhamo]] - Regjisori i karrierës së filmit artistik;''' * '''[[Sulejman Pitarka]] - Aktori / aktorja e karrierës.''' == Referime == [[Kategoria:Festivali i Filmit Shqiptar]] 0t3g8lzxz4yn96deabww0l9mm7py5gl 0 36344 2939806 2675603 2026-04-09T17:31:20Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2939806 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Bonn | image_seal = DEU Bonn COA.svg | seal_size = 80px | image_map = Locator map BN in Germany.svg | image_skyline = Koenigswinter vom Drachenfels.jpg | population_total = 312.996(30. Qërshor 2006) |Dendësia = 2.216 |Sipërfaqja = 141,22 |Shteti = Gjermani |Qarku = Nordrhein-Westfalen |Adresa e kuvendit = Berliner Platz 2 53111 Bonn 53103 Bonn | postal_code = 53111 deri 53229 |Prefiksi = 0228 | website = [http://www.bonn.de Bonn (sq.Boni)] |Kryetari i Bashkisë = |Partia udhëheqëse = |Shënim = | gjer_g=50 | gjer_m=44 | gjer_s=2.37 | gjat_g=7 | gjat_m=5 | gjat_s=59.33 }} '''Boni''' ([[Gjuha gjermane|gjermanisht]]: ''Bundesstadt Bonn'' shtrihet në pjesën Jugore të [[Nordrhein-Westfalen]] në të dy anët e brigjeve të lumit [[Rhein]]s (Rajna). == Gjeografia == == Historia == Qyteti historikisht mund të kthehet më shumë se dy mij vitesh pas, dhe është një prej qyteteve më të vjetra [[Gjermania|gjermane]]. Deri kah fundi i [[Shekulli XVIII|shekullit të XVIII]], Boni ka qenë Rezidencë e prijësve të Kölnit. Këtu u lind dhe [[Ludwig van Beethoven]]. Gjatë [[Shekulli XIX|shekullit të XIX]] u zhvillua Universiteti i cili më pas u bë një ndër shkollat e larta më e rrëndësishme gjermane. == Demografia == == Politika == Nga viti [[1949]] gjer në vitin [[1990]] Boni ishte kryeqyteti i Gjermanisë, kurse gjer në vitin [[1999]] ka qenë selia e [[Qeveria e Republikës Federale të Gjermanisë|Qeverisë së Republikës Federale Gjermane]]. Pas transferit të parlamentit dhe të disa udhëheqësive federale në [[Berlini|Berlin]], në qytet kanë selin e parë gjashtë ministritë federale, kurse të tjerat kanë selinë e dytë. == Kultura == Për kultivimin e kultures gjermano-shqiptare në Bon përkujdeset Shoqata shqiptare 'Alternativa Kosovare'<ref>[http://www.laenderkontakte.de/region/europa/kosova_kosovo/auslaendische_vereinigungen/index.html Regjistri i shoqatave të huaja në Gjermani: Kosova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928044206/http://www.laenderkontakte.de/region/europa/kosova_kosovo/auslaendische_vereinigungen/index.html |date=28 shtator 2007 }} - në int. prill 2007</ref>. == Burim i të dhënave == <references /> == Shih edhe == {{Commons|Bonn|Boni}} == Lidhje të jashtme == [[Kategoria:Bon]] [[Kategoria:Qytete në Nordrhein-Westfalen]] gc2akgt22y2fmt65n2hfgcvwlqkbnsc 0 38212 2939900 2629648 2026-04-10T00:01:21Z Shqiperia2000 65435 2939900 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Milano | official_name = Comune di Milano | native_name = ''Milano'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Milan'' ([[Dialekti milanez|milanisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Milan.svg | flag_link = Flamuri i Milanos | image_shield = CoA Città di Milano.svg | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/3/2 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = Milan_skyline_skyscrapers_of_Porta_Nuova_business_district_(cropped).jpg | caption1 = Pamje panoramike e Milanos me zonën e biznesit të Porta Nuovës. | image2 = Milan - Scala - Facade.jpg | caption2 = La Scala | image3 = Milan Cathedral from Piazza del Duomo.jpg | caption3 = Katedralja | image4 = Inside Arcade Galleria Vittorio EmanueleII Milan.jpg | caption4 = Galeria Viktori Emanueli II | image5 = Milano Castello Sforzesco Südostseite 12.jpg | caption5 = Kalaja Sforza | image6 = Milano Arco della Pace von Süden 2.jpg | caption6 = Porta Sempione | image7 = Front portico of Stazione Centrale, Milan.jpg | caption7 = Milano Qendror | image8 = Basilica of San Carlo al Corso (26512277809).jpg | caption8 = Bazilika Shën Karlo al Korso }} | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|45|28|1|N|9|11|24|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Lombardia]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Milanos|Milano]] (MI) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Giuseppe Sala]] | elevation_m = 122 | area_total_km2 = 181.67 | population_total = 1407444 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = milanezë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = Shën Ambrozi | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 7 dhjetor | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.milano.it/ Faqja zyrtare] }} ''Milano'' (milanisht: ''Milan'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] veriore, kryeqendra e rajonit [[Lombardia]] dhe e [[Qyteti metropolitan i Milanos|Qytetit metropolitan të Milanos]]. Është qyteti i dytë i Italisë për popullsi dhe qendra kryesore financiare, tregtare e ekonomike e vendit.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Milan-Italy ''Milan''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas të dhënave zyrtare të Komunës së Milanos, më 31 dhjetor 2024 qyteti kishte 1.407.444 banorë.<ref name="pop2024">[https://dati.comune.milano.it/web/portale-del-dato/w/andamento-della-popolazione-2014-2024 ''Andamento della popolazione 2014–2024''], Comune di Milano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Milano ndodhet në pjesën perëndimore të [[Lugina e Padanisë|Luginës së Padanisë]], në zemër të Lombardisë. Territori komunal shtrihet në 181,67 km² dhe qyteti ka një lartësi të përafërt prej 122 m mbi nivelin e detit.<ref name="pop2024" /><ref name="territorio">[https://www.cittametropolitana.mi.it/export/sites/default/portale/territorio/comuni/Milano/ ''Comune di Milano''], Città metropolitana di Milano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Historia == Historia e Milanos nis si vendbanim i themeluar nga galët rreth shekullit VI p.e.s.; më vonë ai u bë kryeqendra e fisit kelt të insubrëve. Në vitin 222 p.e.s. qyteti, atëherë i njohur si ''Mediolanum'', u pushtua nga romakët.<ref name="historia">[https://www.britannica.com/place/Milan-Italy/History ''History of Milan''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në epokën romake Milano fitoi peshë politike dhe ekonomike të madhe. Në shekullin III të erës sonë, pas riorganizimit të perandorisë nga Diokleciani, qyteti u bë rezidencë dhe qendër kryesore administrative e perandorit në Perëndim.<ref name="historia" /> Emri i qytetit lidhet edhe me [[Edikti i Milanos|Ediktin e Milanos]] të vitit 313, marrëveshje që vendosi tolerancën fetare për krishterimin në Perandorinë Romake.<ref name="edict">[https://www.britannica.com/topic/Edict-of-Milan ''Edict of Milan''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në Mesjetë Milano u shndërrua në një komunë të fuqishme dhe më pas në një nga qendrat më të rëndësishme politike të Lombardisë. Në shekujt XIII–XV qyteti kaloi nën sundimin e [[Visconti]]ve dhe më pas të [[Sforca|Sforcave]], periudhë në të cilën njohu një lulëzim të madh ekonomik e kulturor dhe u bë një nga qendrat kryesore të [[Rilindja italiane|Rilindjes italiane]].<ref name="historia" /> Pas periudhave franceze dhe habsburgase, Milano u përfshi në shtetin italian në shekullin XIX dhe më vonë u zhvillua si qendra më e madhe industriale, financiare dhe kulturore e Italisë moderne.<ref name="britannica" /> == Demografia == Më 31 dhjetor 2024 popullsia rezidente e Milanos ishte 1.407.444 banorë.<ref name="pop2024" /> Në dhjetëvjeçarin 2014–2024 popullsia e qytetit u rrit me 4,2%, ndërsa pesha e banorëve me shtetësi të huaj arriti në 21,4% të popullsisë totale.<ref name="pop2024" /> == Ekonomia == Milano konsiderohet qendra kryesore financiare e Italisë dhe qyteti i saj më i pasur në planin ekonomik. Sipas Britannicës, ai është qyteti më i rëndësishëm italian për financën, prodhimin dhe tregtinë.<ref name="britannica" /> Në qytet ndodhen seli të institucioneve financiare, të industrive të mëdha, të medias dhe të modës, çka e bën atë një nga nyjat ekonomike më të rëndësishme të Evropës jugore.<ref name="britannica" /> == Monumentet dhe kultura == Milano është një nga qendrat më të rëndësishme artistike dhe kulturore të Italisë. Monumenti më i njohur i qytetit është ''Katedralja e Milanos'', e paraqitur nga faqja zyrtare si simbol i qytetit dhe e kushtuar Shën Marisë Nascente.<ref name="duomo">[https://www.duomomilano.it/ ''Duomo di Milano''], Veneranda Fabbrica del Duomo di Milano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Midis monumenteve dhe hapësirave më të njohura të qytetit janë edhe ''Kështjella Sforcesko'', ''Galeria Viktor Emanueli II'' dhe qendra historike e qytetit.<ref name="britannica" /> Një nga sitet më të rëndësishme kulturore është ''Kisha dhe manastiri dominikan i Shën Marisë së Hireve'', ku ndodhet edhe ''Darka e Fundit'' e [[Leonardo da Vinçi|Leonardo da Vinçit]]. UNESCO e paraqet këtë kompleks si një vepër me vlerë universale të jashtëzakonshme, të lidhur pazgjidhshmërisht me pikturën e Leonardos.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/93/ ''Church and Dominican Convent of Santa Maria delle Grazie with “The Last Supper” by Leonardo da Vinci''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Milano është gjithashtu i njohur për ''Teatrin alla Scala'', një nga teatrot e operës më të famshëm në botë. Faqja zyrtare e teatrit kujton se ai u themelua për të zëvendësuar Teatrin Dukal të shkatërruar nga zjarri dhe u hap në vitin 1778.<ref name="scala">[https://www.teatroallascala.org/en/the-theater/history.html ''History''], Teatro alla Scala. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Milano është një nga qendrat më të mëdha universitare të Italisë. [[Universiteti i Milanos|Universiteti i Milanos]] u themelua zyrtarisht më 8 dhjetor 1924, sipas vetë universitetit, dhe sot është një nga institucionet akademike më të mëdha të vendit.<ref name="unimi">[https://www.unimi.it/en/university/la-statale/our-heritage-our-future/hundred-years-life-university-milan ''A hundred years in the life of the University of Milan''], Università degli Studi di Milano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në qytet ndodhet gjithashtu [[Universiteti Bocconi|Universiteti Bokoni]], i themeluar në vitin 1902 dhe i njohur si institucioni i parë italian i arsimit të lartë që dha diploma në ekonomi.<ref name="bocconi">[https://www.unibocconi.it/en/about-us/history ''History''], Bocconi University. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Milano është nyja më e rëndësishme e transportit në Italinë veriore. Sistemi i transportit urban përfshin pesë linja metroje — M1, M2, M3, M4 dhe M5 — që lidhin qytetin me periferinë dhe me zonën përreth.<ref name="metro">[https://www.yesmilano.it/metro-tram-e-bus ''Metro, Tram e Bus a Milano''], YesMilano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> ATM publikon gjithashtu hartat zyrtare të rrjetit të metrosë, tramvajit, autobusëve dhe hekurudhave suburbane.<ref name="atm">[https://www.atm.it/it/AltriServizi/Trasporto/Pagine/Mappe.aspx ''Mappe''], ATM. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti shërbehet nga sistemi aeroportual i Milanos, i përbërë kryesisht nga [[Aeroporti i Malpensës|Malpensa]] dhe [[Aeroporti i Linates|Linate]]. Sipas SEA-s, në vitin 2024 në aeroportet e Milanos kaluan gjithsej 39,3 milion pasagjerë.<ref name="sea">[https://milanairports.com/it/relazione-finanziaria-annuale-2024 ''Relazione Finanziaria Annuale 2024''], SEA. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Ambrozi''. Festa e tij kremtohet më 7 dhjetor dhe është një nga datat më të rëndësishme të jetës qytetare milaneze.<ref name="santambrogio">[https://www.italia.it/it/lombardia/milano/cosa-fare/festa-di-sant-ambrogio-a-milano-storia-eventi ''Tutto su Sant’Ambrogio, il Patrono di Milano''], Italia.it. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Italia.it dhe faqja e Bazilikës së Shën Ambrozit e paraqesin figurën e Ambrozit si themelore për identitetin shpirtëror dhe qytetar të Milanos.<ref name="santambrogio" /><ref name="basilica">[https://www.basilicasantambrogio.it/basilica ''Basilica''], Basilica di Sant'Ambrogio. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Po më 7 dhjetor zhvillohen tradicionalisht edhe hapja e sezonit të ''Teatrit alla Scala'' dhe aktivitetet qytetare të lidhura me festën e Shën Ambrozit.<ref name="santambrogio" /><ref name="scala" /> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.milano.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Milanos] * [https://www.yesmilano.it/ Faqja turistike zyrtare] * [https://www.duomomilano.it/ Faqja zyrtare e Katedrales së Milanos] [[Kategoria:Qytete në Itali]] alykxuf5leoieo6hp3t5com53l5ay9q 2939901 2939900 2026-04-10T00:01:48Z Shqiperia2000 65435 2939901 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Milano | official_name = Comune di Milano | native_name = ''Milano'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Milan'' ([[Dialekti milanez|milanisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Milan.svg | flag_link = Flamuri i Milanos | image_shield = CoA Città di Milano.svg | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/3/2 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = Milan_skyline_skyscrapers_of_Porta_Nuova_business_district_(cropped).jpg | caption1 = Pamje panoramike e Milanos me zonën e biznesit të Porta Nuovës. | image2 = Milan - Scala - Facade.jpg | caption2 = La Skala | image3 = Milan Cathedral from Piazza del Duomo.jpg | caption3 = Katedralja | image4 = Inside Arcade Galleria Vittorio EmanueleII Milan.jpg | caption4 = Galeria Viktori Emanueli II | image5 = Milano Castello Sforzesco Südostseite 12.jpg | caption5 = Kalaja Sforza | image6 = Milano Arco della Pace von Süden 2.jpg | caption6 = Porta Sempione | image7 = Front portico of Stazione Centrale, Milan.jpg | caption7 = Milano Qendror | image8 = Basilica of San Carlo al Corso (26512277809).jpg | caption8 = Bazilika Shën Karlo al Korso }} | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|45|28|1|N|9|11|24|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Lombardia]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Milanos|Milano]] (MI) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Giuseppe Sala]] | elevation_m = 122 | area_total_km2 = 181.67 | population_total = 1407444 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = milanezë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = Shën Ambrozi | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 7 dhjetor | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.milano.it/ Faqja zyrtare] }} ''Milano'' (milanisht: ''Milan'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] veriore, kryeqendra e rajonit [[Lombardia]] dhe e [[Qyteti metropolitan i Milanos|Qytetit metropolitan të Milanos]]. Është qyteti i dytë i Italisë për popullsi dhe qendra kryesore financiare, tregtare e ekonomike e vendit.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Milan-Italy ''Milan''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas të dhënave zyrtare të Komunës së Milanos, më 31 dhjetor 2024 qyteti kishte 1.407.444 banorë.<ref name="pop2024">[https://dati.comune.milano.it/web/portale-del-dato/w/andamento-della-popolazione-2014-2024 ''Andamento della popolazione 2014–2024''], Comune di Milano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Milano ndodhet në pjesën perëndimore të [[Lugina e Padanisë|Luginës së Padanisë]], në zemër të Lombardisë. Territori komunal shtrihet në 181,67 km² dhe qyteti ka një lartësi të përafërt prej 122 m mbi nivelin e detit.<ref name="pop2024" /><ref name="territorio">[https://www.cittametropolitana.mi.it/export/sites/default/portale/territorio/comuni/Milano/ ''Comune di Milano''], Città metropolitana di Milano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Historia == Historia e Milanos nis si vendbanim i themeluar nga galët rreth shekullit VI p.e.s.; më vonë ai u bë kryeqendra e fisit kelt të insubrëve. Në vitin 222 p.e.s. qyteti, atëherë i njohur si ''Mediolanum'', u pushtua nga romakët.<ref name="historia">[https://www.britannica.com/place/Milan-Italy/History ''History of Milan''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në epokën romake Milano fitoi peshë politike dhe ekonomike të madhe. Në shekullin III të erës sonë, pas riorganizimit të perandorisë nga Diokleciani, qyteti u bë rezidencë dhe qendër kryesore administrative e perandorit në Perëndim.<ref name="historia" /> Emri i qytetit lidhet edhe me [[Edikti i Milanos|Ediktin e Milanos]] të vitit 313, marrëveshje që vendosi tolerancën fetare për krishterimin në Perandorinë Romake.<ref name="edict">[https://www.britannica.com/topic/Edict-of-Milan ''Edict of Milan''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në Mesjetë Milano u shndërrua në një komunë të fuqishme dhe më pas në një nga qendrat më të rëndësishme politike të Lombardisë. Në shekujt XIII–XV qyteti kaloi nën sundimin e [[Visconti]]ve dhe më pas të [[Sforca|Sforcave]], periudhë në të cilën njohu një lulëzim të madh ekonomik e kulturor dhe u bë një nga qendrat kryesore të [[Rilindja italiane|Rilindjes italiane]].<ref name="historia" /> Pas periudhave franceze dhe habsburgase, Milano u përfshi në shtetin italian në shekullin XIX dhe më vonë u zhvillua si qendra më e madhe industriale, financiare dhe kulturore e Italisë moderne.<ref name="britannica" /> == Demografia == Më 31 dhjetor 2024 popullsia rezidente e Milanos ishte 1.407.444 banorë.<ref name="pop2024" /> Në dhjetëvjeçarin 2014–2024 popullsia e qytetit u rrit me 4,2%, ndërsa pesha e banorëve me shtetësi të huaj arriti në 21,4% të popullsisë totale.<ref name="pop2024" /> == Ekonomia == Milano konsiderohet qendra kryesore financiare e Italisë dhe qyteti i saj më i pasur në planin ekonomik. Sipas Britannicës, ai është qyteti më i rëndësishëm italian për financën, prodhimin dhe tregtinë.<ref name="britannica" /> Në qytet ndodhen seli të institucioneve financiare, të industrive të mëdha, të medias dhe të modës, çka e bën atë një nga nyjat ekonomike më të rëndësishme të Evropës jugore.<ref name="britannica" /> == Monumentet dhe kultura == Milano është një nga qendrat më të rëndësishme artistike dhe kulturore të Italisë. Monumenti më i njohur i qytetit është ''Katedralja e Milanos'', e paraqitur nga faqja zyrtare si simbol i qytetit dhe e kushtuar Shën Marisë Nascente.<ref name="duomo">[https://www.duomomilano.it/ ''Duomo di Milano''], Veneranda Fabbrica del Duomo di Milano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Midis monumenteve dhe hapësirave më të njohura të qytetit janë edhe ''Kështjella Sforcesko'', ''Galeria Viktor Emanueli II'' dhe qendra historike e qytetit.<ref name="britannica" /> Një nga sitet më të rëndësishme kulturore është ''Kisha dhe manastiri dominikan i Shën Marisë së Hireve'', ku ndodhet edhe ''Darka e Fundit'' e [[Leonardo da Vinçi|Leonardo da Vinçit]]. UNESCO e paraqet këtë kompleks si një vepër me vlerë universale të jashtëzakonshme, të lidhur pazgjidhshmërisht me pikturën e Leonardos.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/93/ ''Church and Dominican Convent of Santa Maria delle Grazie with “The Last Supper” by Leonardo da Vinci''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Milano është gjithashtu i njohur për ''Teatrin alla Scala'', një nga teatrot e operës më të famshëm në botë. Faqja zyrtare e teatrit kujton se ai u themelua për të zëvendësuar Teatrin Dukal të shkatërruar nga zjarri dhe u hap në vitin 1778.<ref name="scala">[https://www.teatroallascala.org/en/the-theater/history.html ''History''], Teatro alla Scala. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Milano është një nga qendrat më të mëdha universitare të Italisë. [[Universiteti i Milanos|Universiteti i Milanos]] u themelua zyrtarisht më 8 dhjetor 1924, sipas vetë universitetit, dhe sot është një nga institucionet akademike më të mëdha të vendit.<ref name="unimi">[https://www.unimi.it/en/university/la-statale/our-heritage-our-future/hundred-years-life-university-milan ''A hundred years in the life of the University of Milan''], Università degli Studi di Milano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në qytet ndodhet gjithashtu [[Universiteti Bocconi|Universiteti Bokoni]], i themeluar në vitin 1902 dhe i njohur si institucioni i parë italian i arsimit të lartë që dha diploma në ekonomi.<ref name="bocconi">[https://www.unibocconi.it/en/about-us/history ''History''], Bocconi University. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Milano është nyja më e rëndësishme e transportit në Italinë veriore. Sistemi i transportit urban përfshin pesë linja metroje — M1, M2, M3, M4 dhe M5 — që lidhin qytetin me periferinë dhe me zonën përreth.<ref name="metro">[https://www.yesmilano.it/metro-tram-e-bus ''Metro, Tram e Bus a Milano''], YesMilano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> ATM publikon gjithashtu hartat zyrtare të rrjetit të metrosë, tramvajit, autobusëve dhe hekurudhave suburbane.<ref name="atm">[https://www.atm.it/it/AltriServizi/Trasporto/Pagine/Mappe.aspx ''Mappe''], ATM. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti shërbehet nga sistemi aeroportual i Milanos, i përbërë kryesisht nga [[Aeroporti i Malpensës|Malpensa]] dhe [[Aeroporti i Linates|Linate]]. Sipas SEA-s, në vitin 2024 në aeroportet e Milanos kaluan gjithsej 39,3 milion pasagjerë.<ref name="sea">[https://milanairports.com/it/relazione-finanziaria-annuale-2024 ''Relazione Finanziaria Annuale 2024''], SEA. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Ambrozi''. Festa e tij kremtohet më 7 dhjetor dhe është një nga datat më të rëndësishme të jetës qytetare milaneze.<ref name="santambrogio">[https://www.italia.it/it/lombardia/milano/cosa-fare/festa-di-sant-ambrogio-a-milano-storia-eventi ''Tutto su Sant’Ambrogio, il Patrono di Milano''], Italia.it. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Italia.it dhe faqja e Bazilikës së Shën Ambrozit e paraqesin figurën e Ambrozit si themelore për identitetin shpirtëror dhe qytetar të Milanos.<ref name="santambrogio" /><ref name="basilica">[https://www.basilicasantambrogio.it/basilica ''Basilica''], Basilica di Sant'Ambrogio. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Po më 7 dhjetor zhvillohen tradicionalisht edhe hapja e sezonit të ''Teatrit alla Scala'' dhe aktivitetet qytetare të lidhura me festën e Shën Ambrozit.<ref name="santambrogio" /><ref name="scala" /> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.milano.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Milanos] * [https://www.yesmilano.it/ Faqja turistike zyrtare] * [https://www.duomomilano.it/ Faqja zyrtare e Katedrales së Milanos] [[Kategoria:Qytete në Itali]] 3od36wrf8fx2uejum2zmdokjh2n2thz 2939902 2939901 2026-04-10T00:04:06Z Shqiperia2000 65435 2939902 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Milano | official_name = Comune di Milano | native_name = ''Milano'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Milan'' ([[Dialekti milanez|milanisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Milan.svg | flag_link = Flamuri i Milanos | image_shield = CoA Città di Milano.svg | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/3/2 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = Milan_skyline_skyscrapers_of_Porta_Nuova_business_district_(cropped).jpg | caption1 = Pamje panoramike e Milanos me zonën e biznesit të Porta Nuovës. | image2 = Milan - Scala - Facade.jpg | caption2 = La Skala | image3 = Milan Cathedral from Piazza del Duomo.jpg | caption3 = Katedralja | image4 = Inside Arcade Galleria Vittorio EmanueleII Milan.jpg | caption4 = Galeria Viktori Emanueli II | image5 = Milano Castello Sforzesco Südostseite 12.jpg | caption5 = Kalaja Sforza | image6 = Milano Arco della Pace von Süden 2.jpg | caption6 = Porta Sempione | image7 = Front portico of Stazione Centrale, Milan.jpg | caption7 = Milano Qendror | image8 = Basilica of San Carlo al Corso (26512277809).jpg | caption8 = Bazilika Shën Karlo al Korso }} | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|45|28|1|N|9|11|24|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Lombardia]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Milanos|Milano]] (MI) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Giuseppe Sala]] | elevation_m = 122 | area_total_km2 = 181.67 | population_total = 1407444 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = milanezë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = Shën Ambrozi | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 7 dhjetor | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.milano.it/ Faqja zyrtare] }} ''Milano'' (milanisht: ''Milan'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] veriore, kryeqendra e rajonit [[Lombardia]] dhe e Qytetit metropolitan të Milanos. Është qyteti i dytë i Italisë për popullsi dhe qendra kryesore financiare, tregtare e ekonomike e vendit.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Milan-Italy ''Milan''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas të dhënave zyrtare të Komunës së Milanos, më 31 dhjetor 2024 qyteti kishte 1.407.444 banorë.<ref name="pop2024">[https://dati.comune.milano.it/web/portale-del-dato/w/andamento-della-popolazione-2014-2024 ''Andamento della popolazione 2014–2024''], Comune di Milano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Milano ndodhet në pjesën perëndimore të [[Lugina e Padanisë|Luginës së Padanisë]], në zemër të Lombardisë. Territori komunal shtrihet në 181,67 km² dhe qyteti ka një lartësi të përafërt prej 122 m mbi nivelin e detit.<ref name="pop2024" /><ref name="territorio">[https://www.cittametropolitana.mi.it/export/sites/default/portale/territorio/comuni/Milano/ ''Comune di Milano''], Città metropolitana di Milano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Historia == Historia e Milanos nis si vendbanim i themeluar nga galët rreth shekullit VI p.e.s.; më vonë ai u bë kryeqendra e fisit kelt të insubrëve. Në vitin 222 p.e.s. qyteti, atëherë i njohur si ''Mediolanum'', u pushtua nga romakët.<ref name="historia">[https://www.britannica.com/place/Milan-Italy/History ''History of Milan''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në epokën romake Milano fitoi peshë politike dhe ekonomike të madhe. Në shekullin III të erës sonë, pas riorganizimit të perandorisë nga Diokleciani, qyteti u bë rezidencë dhe qendër kryesore administrative e perandorit në Perëndim.<ref name="historia" /> Emri i qytetit lidhet edhe me [[Edikti i Milanos|Ediktin e Milanos]] të vitit 313, marrëveshje që vendosi tolerancën fetare për krishterimin në Perandorinë Romake.<ref name="edict">[https://www.britannica.com/topic/Edict-of-Milan ''Edict of Milan''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në Mesjetë Milano u shndërrua në një komunë të fuqishme dhe më pas në një nga qendrat më të rëndësishme politike të Lombardisë. Në shekujt XIII–XV qyteti kaloi nën sundimin e [[Visconti]]ve dhe më pas të [[Sforca|Sforcave]], periudhë në të cilën njohu një lulëzim të madh ekonomik e kulturor dhe u bë një nga qendrat kryesore të [[Bashkimi i Italisë|Rilindjes italiane]].<ref name="historia" /> Pas periudhave franceze dhe habsburgase, Milano u përfshi në shtetin italian në shekullin XIX dhe më vonë u zhvillua si qendra më e madhe industriale, financiare dhe kulturore e Italisë moderne.<ref name="britannica" /> == Demografia == Më 31 dhjetor 2024 popullsia rezidente e Milanos ishte 1.407.444 banorë.<ref name="pop2024" /> Në dhjetëvjeçarin 2014–2024 popullsia e qytetit u rrit me 4,2%, ndërsa pesha e banorëve me shtetësi të huaj arriti në 21,4% të popullsisë totale.<ref name="pop2024" /> == Ekonomia == Milano konsiderohet qendra kryesore financiare e Italisë dhe qyteti i saj më i pasur në planin ekonomik. Sipas Britannicës, ai është qyteti më i rëndësishëm italian për financën, prodhimin dhe tregtinë.<ref name="britannica" /> Në qytet ndodhen seli të institucioneve financiare, të industrive të mëdha, të medias dhe të modës, çka e bën atë një nga nyjat ekonomike më të rëndësishme të Evropës jugore.<ref name="britannica" /> == Monumentet dhe kultura == Milano është një nga qendrat më të rëndësishme artistike dhe kulturore të Italisë. Monumenti më i njohur i qytetit është ''Katedralja e Milanos'', e paraqitur nga faqja zyrtare si simbol i qytetit dhe e kushtuar Shën Marisë Nascente.<ref name="duomo">[https://www.duomomilano.it/ ''Duomo di Milano''], Veneranda Fabbrica del Duomo di Milano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Midis monumenteve dhe hapësirave më të njohura të qytetit janë edhe ''Kështjella Sforcesko'', ''Galeria Viktor Emanueli II'' dhe qendra historike e qytetit.<ref name="britannica" /> Një nga sitet më të rëndësishme kulturore është ''Kisha dhe manastiri dominikan i Shën Marisë së Hireve'', ku ndodhet edhe ''Darka e Fundit'' e [[Leonardo da Vinçi|Leonardo da Vinçit]]. UNESCO e paraqet këtë kompleks si një vepër me vlerë universale të jashtëzakonshme, të lidhur pazgjidhshmërisht me pikturën e Leonardos.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/93/ ''Church and Dominican Convent of Santa Maria delle Grazie with “The Last Supper” by Leonardo da Vinci''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Milano është gjithashtu i njohur për ''Teatrin alla Scala'', një nga teatrot e operës më të famshëm në botë. Faqja zyrtare e teatrit kujton se ai u themelua për të zëvendësuar Teatrin Dukal të shkatërruar nga zjarri dhe u hap në vitin 1778.<ref name="scala">[https://www.teatroallascala.org/en/the-theater/history.html ''History''], Teatro alla Scala. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Milano është një nga qendrat më të mëdha universitare të Italisë. [[Universiteti i Milanos|Universiteti i Milanos]] u themelua zyrtarisht më 8 dhjetor 1924, sipas vetë universitetit, dhe sot është një nga institucionet akademike më të mëdha të vendit.<ref name="unimi">[https://www.unimi.it/en/university/la-statale/our-heritage-our-future/hundred-years-life-university-milan ''A hundred years in the life of the University of Milan''], Università degli Studi di Milano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në qytet ndodhet gjithashtu [[Universiteti Bocconi|Universiteti Bokoni]], i themeluar në vitin 1902 dhe i njohur si institucioni i parë italian i arsimit të lartë që dha diploma në ekonomi.<ref name="bocconi">[https://www.unibocconi.it/en/about-us/history ''History''], Bocconi University. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Milano është nyja më e rëndësishme e transportit në Italinë veriore. Sistemi i transportit urban përfshin pesë linja metroje — M1, M2, M3, M4 dhe M5 — që lidhin qytetin me periferinë dhe me zonën përreth.<ref name="metro">[https://www.yesmilano.it/metro-tram-e-bus ''Metro, Tram e Bus a Milano''], YesMilano. Qasur më 10 prill 2026.</ref> ATM publikon gjithashtu hartat zyrtare të rrjetit të metrosë, tramvajit, autobusëve dhe hekurudhave suburbane.<ref name="atm">[https://www.atm.it/it/AltriServizi/Trasporto/Pagine/Mappe.aspx ''Mappe''], ATM. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti shërbehet nga sistemi aeroportual i Milanos, i përbërë kryesisht nga [[Aeroporti i Malpensës|Malpensa]] dhe [[Aeroporti i Linates|Linate]]. Sipas SEA-s, në vitin 2024 në aeroportet e Milanos kaluan gjithsej 39,3 milion pasagjerë.<ref name="sea">[https://milanairports.com/it/relazione-finanziaria-annuale-2024 ''Relazione Finanziaria Annuale 2024''], SEA. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Ambrozi''. Festa e tij kremtohet më 7 dhjetor dhe është një nga datat më të rëndësishme të jetës qytetare milaneze.<ref name="santambrogio">[https://www.italia.it/it/lombardia/milano/cosa-fare/festa-di-sant-ambrogio-a-milano-storia-eventi ''Tutto su Sant’Ambrogio, il Patrono di Milano''], Italia.it. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Italia.it dhe faqja e Bazilikës së Shën Ambrozit e paraqesin figurën e Ambrozit si themelore për identitetin shpirtëror dhe qytetar të Milanos.<ref name="santambrogio" /><ref name="basilica">[https://www.basilicasantambrogio.it/basilica ''Basilica''], Basilica di Sant'Ambrogio. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Po më 7 dhjetor zhvillohen tradicionalisht edhe hapja e sezonit të ''Teatrit alla Scala'' dhe aktivitetet qytetare të lidhura me festën e Shën Ambrozit.<ref name="santambrogio" /><ref name="scala" /> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.milano.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Milanos] * [https://www.yesmilano.it/ Faqja turistike zyrtare] * [https://www.duomomilano.it/ Faqja zyrtare e Katedrales së Milanos] [[Kategoria:Qytete në Itali]] ai7sqelntmyvoetawwzecyhlop75b6l 0 38453 2939937 2918594 2026-04-10T11:05:50Z AT44 12961 /* Demografia */ 2939937 wikitext text/x-wiki {{Ky artikull|Ky artikull merret me [[komuna|komunën]], për [[vendbanimi]]n shiko:'''[[Plava]]'''}} {{Infobox settlement | settlement_type = Komunë |Emri = Komuna e Plavës | image_seal = | image_map = Plav-Position.PNG | image_skyline = Lake Plav3.JPG | population_total = 13,805 |Dendësia = 28,4 |Sipërfaqja = 486 |Shteti = Mali i Zi |Qarku = ska |Adresa e kuvendit = | postal_code = - |Prefiksi = +382 87 | website = [http://www.plav.cg.yu/ www.plav.cg.yu/] |Kryetari i Bashkisë = Skënder Sharkinoviq |Partia udhëheqëse = (DPS - BS) |Shënim = }} '''Komuna Plava''' është njësi administrative e nivelit lokal në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Qendër e kësaj njësie është vendbanimi me të njëjtin emër. == Pak histori == Që në kohët e hershme Plava a qenë e banuar nga Shqipetarët por pas Kongresit të Berlinit(1878), Plava i bashkohet Malit të Zi ku deri në ditët e sotme ka mbijetuar nëpër probleme qe e kanë përcjellë, tani ajo kryesisht banohet nga Boshnjakët(Myslimanë) të cilët janë Shqiptarë të asimiluar nga pushteti malazez në mënyra të ndryshme. Sot Shqiptarët përbëjnë rreth 20% përqind të popullsisë kryesisht të përhapur në rrethin e Vuthajve, Martinajve, pak Plavë dhe në Guci. Edhe sot Shqiptarët pas pavarsisë së Malit të Zi ende nuk i kan të drejtat e tyre qe iu takojnë si p.sh.: përdorimi i gjuhës Shqipe në shkolla, objekte zyrtare etj. Në Guci personi i fundit që ka ditur të flas Shqip ka vdekur më 1981, dhe kjo është për të ardhur keq ngaqë në mënyrë arbitrare u bë asimilimi i kësaj trevë të banuar dikur tërësisht nga Shqiptarët ndërsa tani ata janë veç së një minoritet i cili është në zhdukje e sipër nga kushtetë e vështira ekonomike e shumë pëngesa të tjera, pasi që emigracioni në ketë trevë është në shkallë shumë të lart. Tani vetëm mbetet të shpresohet në politikanët të cilet duhet marrur masat për mbrojtjen e Shqiptarëve në këtë trevë. Që nga 1913 Plava me rrethinë është nën administraten malazeze e deri në ditët të sotme. == Ekonomia == == Demografia == Sipas rezultateve preliminare të regjistrimit të popullsisë së vitit 2011, komuna e Plavës ka pasur 13549 banorë me 3737 ekonomi familjare dhe 5440.<ref>[http://www.monstat.org/cg/page.php?id=387&pageid=322 Zavod za statistiku Crne Gore - MONSTAT]</ref> Ndër venbanimet shqiptare në komunën e Plavës (nga 27 gjithësej) janë: [[Bogajiqi]], [[Brezovica]], [[Doli]], [[Dosugja]], [[Gërnçari]], [[Gucia]], [[Gjuriqi]], [[Hakaj]], [[Hoti i Kujit]], [[Kolina]], [[Krysheva]], [[Martinaj]], [[Mashnica]], [[Metehu]], [[Murina]], [[Përnjavori]], [[Plava]], [[Vishnjeva]], [[Vojosella]], [[Vuthaj]], [[Zhanica]]. '''Përbërja nacionale:''' (pas shkëputjes së Komunës së Gucisë) {{bar box |title=Përkatësia etnike sipas censusit 2011<ref>{{cite web |title=Подаци на нивоу насеља |url=https://www.monstat.org/cg/page.php?id=536&pageid=322 |website=monstat.org |publisher=Управа за статистику Црне Горе |language=cnr |access-date=31 maj 2022 |archive-date=10 qershor 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220610173937/http://monstat.org/cg/page.php?id=536&pageid=322 |url-status=dead }}</ref> |titlebar=#ddd |caption=Gjithsej: 9081 banorë |width=400px |bars= {{bar percent|[[Boshnjakët në Mal të Zi|Boshnjakë]]|green| 56.01|5086 &emsp; 56.01%}} {{bar percent|[[Serbët|Serbë]] |blue | 21.48|1951 &emsp; 21.48%}} {{bar percent|[[Shqiptarët në Mal të Zi|Shqiptarë]]|black| 9.17|833 &emsp; 9.17%}} {{bar percent|[[Malazezët|Malazezë]] |red | 8.05|731 &emsp; 8.05%}} {{bar percent|[[Myslimanët (kombësi)|Myslimanë]] |olive| 3.83|348 &emsp; 3.83%}} {{bar percent|Tjetër |grey | 1.45|132 &emsp; 1.45%}} }} {{bar box |title=Përkatësia etnike sipas censusit 2013 |titlebar=#ddd |caption=Gjithsej: 9050 banorë |width=400px |bars= {{bar percent|[[Boshnjakët në Mal të Zi|Boshnjakë]]|green|65.64|5940 &emsp; 65.64%}} {{bar percent|[[Serbët|Serbë]] |blue |17.08|1546 &emsp; 17.08%}} {{bar percent|[[Shqiptarët në Mal të Zi|Shqiptarë]]|black|9.43|853 &emsp; 9.43%}} {{bar percent|[[Malazezët|Malazezë]] |red|4.11|372 &emsp; 4.11%}} {{bar percent|[[Myslimanët (kombësi)|Myslimanë]] |olive|2.61|236 &emsp; 2.61%}} {{bar percent|Tjetër|grey | 0.93|84 &emsp; 0.93%}} }} == Vendbanimet == {{Komuna e Plavës}} == Kultura == '''Përbërja fetare:''' • mysliman - 10.246 (74,21) • katolik- 348 (5,5) • ortodoks - 146 (1,05) • Të pa përcakturar - 29 (0,21) • Pa besim - 3 (0,02) • Të pa njohur - 33 (0,26) == Gjuha == '''Gjuhët:''' • Boshnjake - 6.500 (47,08) • serbe - 3.522 (25,51) • shqipe - 2.693 (19,50) • malazeze - 810 (5,86) • bosanski - 192 (1,39) • Të tjera dhe të panjohura - 88 (0,66) == Kultura == == Politika == == Shiko edhe këtë == {{Komuna në Mal të Zi}} == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20060702001449/http://www.plav.net/ Plav] * [http://www.visit-montenegro.com/cities-plav.htm Visit-Montenegro.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070306081620/http://www.visit-montenegro.com/cities-plav.htm |date=6 mars 2007 }} * [https://web.archive.org/web/20190805200535/http://plav-gusinje.com/ Plav-Gusinje] * [https://web.archive.org/web/20191031165106/http://www.gusinje.net/ Gusinje] * [https://web.archive.org/web/20140101111956/http://sanjak.org/ Sanjak.org] Qendra e Informimit e Sanxhakut == Referime == {{reflist}} {{Commonskat|Plav|{{PAGENAME}}}} {{coord|42|35|44|N|19|56|42|E|display=title}} [[Kategoria:Komuna në Mal të Zi]] {{MNE-gjeo-cung}} a03jcu7u26c6jl3k3wgghnctfo1ltfx 0 42124 2939853 2868669 2026-04-09T20:48:29Z Redaktor GLAM 167682 Higher resolution version of image 2939853 wikitext text/x-wiki {{Infobox nobility|type | name = Andronica Comneniates (Donika Kastrioti) | title = Zonja e Shqipërisë | image = Andronika Arianiti (166345551).jpg | caption = | alt = | CoA = | more = no | reign = | reign-type = | predecessor = | successor = | suc-type = | succession = | spouse = [[Skënderbeu]] | spouse-type = Bashkëshorti | issue = [[Gjon Kastrioti II]] | issue-link = | issue-pipe = | full name = Andronika (Donika) Arianiti-Komnena Muzaka | styles = | titles = | noble family = [[File:Stema e Arianito Komnenëve.png|20px]] [[Aranitët]] (nga babai)<br>[[File:Stema e Muzakajve.png|20px]] [[Familja Muzaka|Muzaka]] (nga nëna)<br>[[File:Coat of arms of the House of Kastrioti.svg|20px]] [[Kastriotët]] (nga martesa) | house-type = | father = [[Gjergj Arianiti]] | mother = Maria Muzaka | birth_date = 1428 | birth_place = [[Kaninë]], [[Perandoria Osmane]] | christening_date = | christening_place = | death_date = 1506 (78 vjeçe) | death_place = [[Valencia]], [[Mbretëria e Valencias]] | burial_date = Manastiri Mbretëror i Trinisë së Shenjtë (Valencia) | burial_place = | occupation = }} '''Andronika Arianiti-Komnena''' (''Andronica Comneniates'', 1428-1506) ka qenë një fisnike arbërore, e bija e princit të famshëm [[Gjergj Arianiti]] dhe bashkëshortja e [[Skënderbeu]]t. == Jeta == U lind në [[Kaninë]], më 1428. Viti i lindjes së saj del nga shumë të dhëna të historianëve të ndryshëm, të cilët thonë se ajo ka qenë 23 vjeç, kur u martua me Skënderbeun. Martesa u bë në vitin 1451; Skënderbeu ishte sa dyfishi i saj në moshë, 46 vjeç. Andronikës i thërrisnin edhe Donika. Ishte vajza e madhe e Gjergj Arianitit dhe Maria Muzakës. I ati ishte martuar dy herë.<ref>[[Skënder Anamali|Anamali, Skënder]] (2002), [https://www.worldcat.org/oclc/52411919 ''Historia e popullit shqiptar në katër vëllime'' (in Albanian) '''I''', Botimet Toena, pp. 255–257],</ref> Me bashkëshorten e parë, Maria Muzakën, pati gjashtë vajza: Donikën, Gojsavën, Helenën, Dhespinën, Komitën dhe Angjelinën. Pas vdekjes së Marias, lidhi kurorë me aristokraten napoletane Pietrina Franco, me të cilën pati tetë fëmijë. Ndër ta mund të përmendim vajzat: Maria, Teodora, Katerina e Mara si edhe djemtë: Thoma, Kostandin dhe Arianit, pra gjithsej pati 14 fëmijë. Andronika ishte e para e të gjithëve. U martua me Skënderbeun më 23 prill 1451; dasma në Kaninë zgjati tri ditë, 21-23 prill. Për dasmën e këtij çifti të shquar të Arbërisë ka gojëdhëna, vargje popullore, të dhëna historike. Thonë se Skënderbeu erdhi me 500 kalorës. Kënga dhe vallja buçiti dhe [[kalaja e Kaninës]] llamburiti nga pishat dhe [[fener]]ët e shumtë. Aty u bë shkëmbimi i unazave. Në Qishbardhë (Kishën e Bardhë) afër Kaninës, [[çifti]]t iu dha bekimi ungjillor. Më pas ceremonia vazhdoi në [[Manastiri i Ardenices|manastirin e Ardenicës]], në afërsi të Lushnjes, dhe më pas në kalanë e Beratit. Populli buçiste e duartrokiste kudo ku shkelte çifti. Ja disa vargje folklori për dasmën e tyre: ''"...Ç'dasmë që bëri'' ''Araniti'' ''Atë natë kalaja ndriti,'' ''Kënga dhe vallja'' ''buçiti'' ''Çelën llamba, ndezën pisha'' ''Plot tryeza me të'' ''gjitha,'' ''Mish dashi, Labërie,'' ''Verë Parge Çamërie..."'' Vargu i dasmorëve lebër e përcolli çiftin, deri tej Vjosës. Më 26 prill 1451, atyre iu dha kurorëzimi në [[Berat]]. Për bukurinë e këtij çifti kanë folur, pikturuar e vargëzuar shumë njerëz të artit, midis tyre dhe poeti i madh [[Naim Frashëri]]: ''"...Dhëndëri si'' ''dielli ndriste,'' ''Edhe nuseja që prunë,'' ''Porsi hëna'' ''vetëtinte,'' ''Dritënë në dritë e shtunë..."'' Më 1456 lindi djali i vetëm i çiftit, Gjon Kastrioti, i cili më vonë do të martohej me Jerinën, vajzë e [[Despoti]]t [[Despotati serb|serb]] [[Llazar Brankoviq]] dhe Helenës së Moresë. Kjo martesë do të lidhte familjen e Kastriotëve me atë të Perandorëve bizantinë, pasi Jerina nga ana e mamasë së saj, ishte stër-mbesa e Perandorit Manuel III. Pas vdekjes së Skënderbeut prej malarias më 1468, shumë fisnikë arbëresh, përfshirë Donikën dhe të birin, u detyruan të emigronin në Napoli, ku u mirëpritën nga Mbreti Ferdinand I. Aty u dhuruan prona dhe tituj të shumtë, ndër të cilët mund të përmendim Dukatin e San Pietro-s në Galatina, Kontènë e Saletos, etj. Më 1477 Ferdinandi I u martua me Joanën e Aragonës, me të cilën Andronika do të kishte një miqësi të gjatë. Donika dhe familja Kastrioti ishin tepër të respektuar nga oborri mbretëror aragonez-napoletan, diçka që nuk do të ndryshonte edhe pas vdekjes se Ferdinandit dhe ardhjes ne fron të Ferrantes I. Kastriotët do të shiheshin me respekt dhe dashamirësi nga familja mbretërore. Pas fillimit të luftrave italiane, më 7 shtator 1499 Joana, së bashku me të bijën, vendosi të rikthehej në vendlindjen e saj në Spanjë, shoqëruar nga Zonja Donika si edhe oborrtarë të shumtë. Djali 15 vjeçar i Gjon Kastriotit, Alonso, ishte gjithashtu një ndër shoqëruesit fisnikë të mbretëreshës aragoneze. Më 2/3 gusht 1501 u vendosën përkohësisht në Sicili ndërsa tokën spanjolle e prekën në korrik të vitit 1502. Fatkeqësisht, përshkak të moshës së vjetër si edhe vdekjes së papritur të nipit të saj, Donika nuk mundi t'a rishoqëronte Joanën në Napoli. Zonja shqiptare mendohet të ketë vdekur midis 8 marsit 1505 dhe fillim shtatorit të vitit 1506, në Valencia të Spanjës. Në testamentin e Joanës së Aragonës, shprehet dëshira e mbretëreshës spanjolle për lëvizjen e eshtrave të mikeshës së saj Donikës, nga manastiri i Valencias, në Napoli. Kjo dëshirë nuk arriti të plotësohej dhe princesha arbërore prehet edhe sot e kësaj dite në Spanjë. == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Familja Kastrioti]] [[Kategoria:Ortodoksë shqiptarë]] [[Kategoria:Familja Arianiti]] clhfwy0hj04owka2wthx91usm53yn0z 0 44323 2939836 2586846 2026-04-09T19:29:23Z Gajtako 178569 2939836 wikitext text/x-wiki [[Skeda:EAN-13-ISBN-13.svg|parapamje|240x240px|Një kod 13 shifror ISBN-je]] '''ISBN'''-ja ёshtё shenja dalluese e teksteve dhe librave me qëllim tё mos lejimit tё kopjimit dhe keqpërdorimit tё tyre.<ref name="KK200602L67">LIGJIN PËR BOTIMIN E TEKSTEVE SHKOLLORE, MJETEVE MËSIMORE, LEKTYRËS SHKOLLORE DHE TË DOKUMENTACIONIT PEDAGOGJIK [http://www.assembly-kosova.org/common/docs/ligjet/2006_02-L67_al.pdf Në amëzën assembly-kosova.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929090727/http://www.assembly-kosova.org/common/docs/ligjet/2006_02-L67_al.pdf |date=29 shtator 2007 }}</ref> Publikuesit e blejnë ose e marrin ISBN nga një filial i Agjencisë Ndërkombëtare të ISBN. Një ISBN i vihet në korrespondencë çdo edicioni ose varianti të një publikimi. Për shembull, varianti fizik ose elektronik i të njëjtit libër do të ketë ISBN të ndryshme. ISBN-ja është e gjatë 10 shifra nëse është vendosur para vitit 2007 ose 13 shifra nëse është vendosur pas 1 Janar 2007. Metoda e vënies së ISBN-ve varet nga shteti dhe dallon nga njëri tek tjetri në varësi të madhësisë së industrisë së tij të shtypit. {{cung}} == Burimi i të dhënave == <small><references /></small> [[Kategoria:Arsim]] 1t6o086uzh24yjlb0t73rua5rrftf5s 2939837 2939836 2026-04-09T19:31:17Z Gajtako 178569 2939837 wikitext text/x-wiki [[Skeda:EAN-13-ISBN-13.svg|parapamje|240x240px|Një kod 13 shifror ISBN-je]] '''ISBN'''-ja (International Standard Book Number) ёshtё shenja dalluese e teksteve dhe librave me qëllim tё mos lejimit tё kopjimit dhe keqpërdorimit tё tyre.<ref name="KK200602L67">LIGJIN PËR BOTIMIN E TEKSTEVE SHKOLLORE, MJETEVE MËSIMORE, LEKTYRËS SHKOLLORE DHE TË DOKUMENTACIONIT PEDAGOGJIK [http://www.assembly-kosova.org/common/docs/ligjet/2006_02-L67_al.pdf Në amëzën assembly-kosova.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929090727/http://www.assembly-kosova.org/common/docs/ligjet/2006_02-L67_al.pdf |date=29 shtator 2007 }}</ref> Publikuesit e blejnë ose e marrin ISBN nga një filial i Agjencisë Ndërkombëtare të ISBN. Një ISBN i vihet në korrespondencë çdo edicioni ose varianti të një publikimi. Për shembull, varianti fizik ose elektronik i të njëjtit libër do të ketë ISBN të ndryshme. ISBN-ja është e gjatë 10 shifra nëse është vendosur para vitit 2007 ose 13 shifra nëse është vendosur pas 1 Janar 2007. Metoda e vënies së ISBN-ve varet nga shteti dhe dallon nga njëri tek tjetri në varësi të madhësisë së industrisë së tij të shtypit. {{cung}} == Burimi i të dhënave == <small><references /></small> [[Kategoria:Arsim]] iljn5fcp57mkfa4wxdq0e58i7n3bqcc 2939841 2939837 2026-04-09T19:45:52Z Gajtako 178569 2939841 wikitext text/x-wiki [[Skeda:EAN-13-ISBN-13.svg|parapamje|240x240px|Një kod 13 shifror ISBN-je]] '''ISBN -''' International Standard Book Number (Numri Standard Ndërkombëtar i Librit) ёshtё shenja dalluese e teksteve dhe librave me qëllim tё mos lejimit tё kopjimit dhe keqpërdorimit tё tyre.<ref name="KK200602L67">LIGJIN PËR BOTIMIN E TEKSTEVE SHKOLLORE, MJETEVE MËSIMORE, LEKTYRËS SHKOLLORE DHE TË DOKUMENTACIONIT PEDAGOGJIK [http://www.assembly-kosova.org/common/docs/ligjet/2006_02-L67_al.pdf Në amëzën assembly-kosova.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929090727/http://www.assembly-kosova.org/common/docs/ligjet/2006_02-L67_al.pdf |date=29 shtator 2007 }}</ref> Publikuesit e blejnë ose e marrin ISBN nga një filial i Agjencisë Ndërkombëtare të ISBN. Një ISBN i vihet në korrespondencë çdo edicioni ose varianti të një publikimi. Për shembull, varianti fizik ose elektronik i të njëjtit libër do të ketë ISBN të ndryshme. ISBN-ja është e gjatë 10 shifra nëse është vendosur para vitit 2007 ose 13 shifra nëse është vendosur pas 1 Janar 2007. Metoda e vënies së ISBN-ve varet nga shteti dhe dallon nga njëri tek tjetri në varësi të madhësisë së industrisë së tij të shtypit. {{cung}} == Burimi i të dhënave == <small><references /></small> [[Kategoria:Arsim]] 4o9gb1xyk9ohzigzopranwwc6q2ag0i 0 45882 2939928 2629430 2026-04-10T10:10:09Z Shqiperia2000 65435 2939928 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Ankona | official_name = Comune di Ancona | native_name = Ancona | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = AnkonPanorama.jpg | image_flag = Ancona-Bandiera.png | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|43|37|01|N|13|31|00|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Marke]] | subdivision_type2 = Provinca | subdivision_name2 = [[Provinca e Ankonës|Ankona]] (AN) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Daniele Silvetti]] | elevation_m = 16 | area_total_km2 = 124.23 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Popolazione Ancona 2001-2024 |url=https://www.tuttitalia.it/marche/40-ancona/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 99533 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 60121–60131 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 071 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Ciriaku]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 4 maj | website = {{URL|www.comune.ancona.it}} }} '''Ankona''' (it. ''Ancona'') është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] qendrore, kryeqendra e rajonit [[Marke]] dhe e [[Provinca e Ankonës|provincës së Ankonës]]. Qyteti ndodhet në bregdetin e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] dhe përfaqëson një nga qendrat kryesore administrative, portuale, universitare dhe kulturore të Italisë qendrore.<ref name="brit">{{cite web |title=Ancona |url=https://www.britannica.com/place/Ancona-Italy |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="oldport">{{cite web |title=Old Port |url=https://anconatourism.it/en/places-you-cant-miss/old-port/ |publisher=Ancona Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="univpm">{{cite web |title=La storia |url=https://www.ingegneria.univpm.it/content/la-storia |publisher=Università Politecnica delle Marche |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Ankona shtrihet në bregdetin qendror adriatik, në skajin më të largët të promontorit që zbret nga masivi i [[Monte Conero|Monte Coneros]]. Pozita e saj gjeografike, e lidhur ngushtë me detin dhe me konfigurimin e harkuar të bregdetit, ka favorizuar zhvillimin e qytetit si port dhe qendër tregtare që në lashtësi.<ref name="brit" /><ref name="oldport" /> Territori i qytetit përfshin edhe zona bregdetare shumë të njohura si [[Passetto]] dhe [[Portonovo]], të lidhura me Rivierën e Coneros.<ref name="marchetourism">{{cite web |title=Ancona |url=https://letsmarche.it/web/marche-tourism/-/ancona |publisher=Marche Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="portonovo">{{cite web |title=Portonovo, Ancona's seaside resort |url=https://www.rivieradelconero.info/en/-portonovo-ancona-s-seaside-resort/ |publisher=Riviera del Conero |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Ankona u themelua nga kolonë dorikë të Sirakuzës rreth vitit 387 p.e.s. Emri i qytetit rrjedh nga fjala greke ''ankon'', që do të thotë “bërryl”, në lidhje me formën e promontorit që mbron gjirin natyror.<ref name="oldport" /> Në epokën romake qyteti u zhvillua si port me rëndësi të madhe në Adriatik. Perandori Trajan zgjeroi portin, ndërsa [[Arco di Traiano|Harku i Trajanit]], i ngritur midis viteve 100 dhe 116 e.s., mbetet një nga dëshmitë monumentale më të rëndësishme të kësaj faze historike.<ref name="brit" /><ref name="arco">{{cite web |title=Arco di Traiano |url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/arco-di-traiano/ |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Pas shkatërrimit saracen të vitit 839, Ankona u bë një komunë e pavarur rreth shekullit XI dhe zhvilloi tregtinë detare me Lindjen, duke forcuar identitetin e saj si qytet portual i Adriatikut.<ref name="historypdf">{{cite web |title=The history of Ancona |url=https://anconatourism.it/wp-content/uploads/2022/04/guida-della-citta-eng_corretta-aprile-2022.pdf |publisher=Ancona Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Demografia == Sipas të dhënave të përditësuara mbi bazë ISTAT, Ankona kishte 99.533 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="population" /> Qyteti mbetet qendra urbane më e rëndësishme e rajonit si kryeqendër administrative e Markes dhe ruan një profil të qëndrueshëm demografik, i lidhur edhe me funksionet universitare dhe portuale.<ref name="brit" /><ref name="univpm" /> == Ekonomia == Ekonomia e Ankonës lidhet ngushtë me portin, shërbimet, tregtinë, transportin dhe funksionet administrative e universitare.<ref name="brit" /><ref name="oldport" /> Porti i Ankonës klasifikohet si port me rëndësi ndërkombëtare nga Bashkimi Evropian dhe bën pjesë në korridoret TEN-T Skandinav-Mesdhetar dhe Baltik-Adriatik. Sipas autoritetit portual, më shumë se një milion pasagjerë kalojnë çdo vit nëpër port drejt brigjeve të Adriatikut lindor, ndërsa trafiku i kontejnerëve ka kaluar 160.000 TEU.<ref name="port">{{cite web |title=Port of Ancona |url=https://old.porto.ancona.it/en/ports/port-of-ancona/port-of-ancona |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare Adriatico Centrale |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qyteti ruan një trashëgimi të pasur monumentale, nga epoka romake te Mesjeta dhe periudha moderne. Ndër monumentet më të njohura janë [[Katedralja e Ankonës|Katedralja e Shën Ciriakut]], [[Arco di Traiano|Harku i Trajanit]], ''Loggia dei Mercanti'', ''Fontana del Calamo'' dhe ''Mole Vanvitelliana''.<ref name="duomo">{{cite web |title=Cattedrale di San Ciriaco |url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/cattedrale-di-san-ciriaco-3/ |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="loggia">{{cite web |title=Loggia dei Mercanti |url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/loggia-dei-mercanti/ |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="fontana">{{cite web |title=Fontana del Calamo |url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/fontana-del-calamo/ |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="mole">{{cite web |title=Mole Vanvitelliana |url=https://www.comune.ancona.it/it/vivere/mole-vanvitelliana |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Katedralja e Shën Ciriakut, e vendosur në kodrën Guasco, është simboli fetar dhe panoramik i qytetit.<ref name="duomo" /> ''Loggia dei Mercanti'' dëshmon lidhjen historike të qytetit me tregtinë dhe lundrimin, ndërsa ''Fontana del Calamo'', e quajtur edhe “e trembëdhjetë grykave”, përfaqëson një nga veprat më karakteristike të qendrës historike.<ref name="loggia" /><ref name="fontana" /> Në qytet ndodhet edhe [[Museo Archeologico Nazionale delle Marche|Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Markes]], i vendosur në Palazzo Ferretti dhe i njohur për koleksionet që paraqesin historinë e rajonit nga paleoliti deri në Mesjetë.<ref name="museum">{{cite web |title=National Archaeological Museum |url=https://anconatourism.it/en/art-and-culture/museums/national-archaeological-museum/ |publisher=Ancona Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Ankona është një qytet universitar. Institucioni më i rëndësishëm akademik është [[Università Politecnica delle Marche|Universiteti Politeknik i Markes]], i themeluar në vitin 1969 si ''Libera Università di Ancona''.<ref name="univpm" /> Prania e universitetit i jep qytetit një profil të fortë në fushën e arsimit të lartë, kërkimit shkencor dhe jetës studentore.<ref name="univpm2">{{cite web |title=Presentazione Video dell'Ateneo |url=https://www.univpm.it/Entra/Internazionale/Incoming_mobility/Presentazione_Video_dellAteneo |publisher=Università Politecnica delle Marche |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Transporti == Ankona është një nyjë e rëndësishme e transportit në Adriatik. Porti i saj lidh Italinë me [[Kroacia]]n, [[Shqipëria|Shqipërinë]] dhe [[Greqia|Greqinë]], si për trafikun e pasagjerëve ashtu edhe për atë të mallrave.<ref name="port" /> Transporti urban menaxhohet nga ''Conerobus'', i cili operon shërbimin urban të qytetit dhe lidhjet me zona të ndryshme të territorit, përfshirë edhe shërbime të dedikuara si ''Aerobus Raffaello'' dhe ''University Link''.<ref name="conerobus">{{cite web |title=Servizio urbano Ancona |url=https://www.conerobus.it/servizi-tpl/servizio-urbano-ancona/ |publisher=Conerobus |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti ka edhe një stacion hekurudhor të rëndësishëm; sipas RFI, stacioni i Ankonës ka gjithsej 10 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref name="rfi">{{cite web |title=Ancona |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/ancona.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ankona shërbehet gjithashtu nga ''Aeroporto delle Marche'', i vendosur në Falconara Marittima, pranë qytetit.<ref name="airport">{{cite web |title=Aeroporto delle Marche |url=https://aeroportomarche.it/ |publisher=Aerdorica |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Ankonës. Komuna menaxhon dhe promovon impiantet sportive dhe veprimtaritë agonistike në bashkëpunim me federatat dhe shoqatat sportive të territorit.<ref name="sport">{{cite web |title=Impianti sportivi e Sport |url=https://www.comune.ancona.it/it/unita_organizzative/sport |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër impiantet më të njohura janë ''Stadio del Conero'' dhe ''PalaCasali''. Ky i fundit pret rregullisht kampionate kombëtare indoor të atletikës, gjë që e bën Ankonën një nga qendrat italiane më të njohura për atletikën në sallë.<ref name="stadio">{{cite web |title=Concessione di 4 punti ristoro presso lo Stadio del Conero |url=https://www.comune.ancona.it/it/news/concessione-di-4-punti-ristoro-presso-lo-stadio-del-conero |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="palacasali">{{cite web |title=Campionati Italiani Atletica Assoluti |url=https://www.comune.ancona.it/it/eventi/campionati-italiani-atletica-assoluti |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="fidal">{{cite web |title=Campionati Italiani Indoor Master 2026, Ancona |url=https://www.fidal.it/content/Campionati-Italiani-Indoor-Master-2026-Ancona/183009 |publisher=FIDAL |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është [[Shën Ciriaku]]. Festa e tij kremtohet më 4 maj dhe lidhet tradicionalisht me ''Fiera di San Ciriaco'', një nga ngjarjet më të njohura qytetare të Ankonës.<ref name="duomo" /><ref name="fiera">{{cite web |title=La Fiera di San Ciriaco |url=https://anconaservizi.it/la-fiera-di-san-ciriaco/ |publisher=Ancona Servizi |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Marke]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.ancona.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Ankonës] * [https://anconatourism.it/ Faqja zyrtare turistike e Ankonës] * [https://www.univpm.it/ Faqja zyrtare e Universitetit Politeknik të Markes] [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Marke]] [[Kategoria:Ankona]] 1lx4wty806qqrq3eqox5mueve9k2ogg 2939929 2939928 2026-04-10T10:11:11Z Shqiperia2000 65435 2939929 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Ankona | official_name = Comune di Ancona | native_name = Ancona | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = AnkonPanorama.jpg | image_flag = Ancona-Bandiera.png | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|43|37|01|N|13|31|00|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Marke]] | subdivision_type2 = Provinca | subdivision_name2 = [[Provinca e Ankonës|Ankona]] (AN) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Daniele Silvetti]] | elevation_m = 16 | area_total_km2 = 124.23 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Popolazione Ancona 2001-2024 |url=https://www.tuttitalia.it/marche/40-ancona/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 99533 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 60121–60131 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 071 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Ciriaku]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 4 maj | website = {{URL|www.comune.ancona.it}} |image_seal=Ancona-Stemma.svg}} '''Ankona''' (it. ''Ancona'') është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] qendrore, kryeqendra e rajonit [[Marke]] dhe e [[Provinca e Ankonës|provincës së Ankonës]]. Qyteti ndodhet në bregdetin e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] dhe përfaqëson një nga qendrat kryesore administrative, portuale, universitare dhe kulturore të Italisë qendrore.<ref name="brit">{{cite web |title=Ancona |url=https://www.britannica.com/place/Ancona-Italy |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="oldport">{{cite web |title=Old Port |url=https://anconatourism.it/en/places-you-cant-miss/old-port/ |publisher=Ancona Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="univpm">{{cite web |title=La storia |url=https://www.ingegneria.univpm.it/content/la-storia |publisher=Università Politecnica delle Marche |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Ankona shtrihet në bregdetin qendror adriatik, në skajin më të largët të promontorit që zbret nga masivi i [[Monte Conero|Monte Coneros]]. Pozita e saj gjeografike, e lidhur ngushtë me detin dhe me konfigurimin e harkuar të bregdetit, ka favorizuar zhvillimin e qytetit si port dhe qendër tregtare që në lashtësi.<ref name="brit" /><ref name="oldport" /> Territori i qytetit përfshin edhe zona bregdetare shumë të njohura si [[Passetto]] dhe [[Portonovo]], të lidhura me Rivierën e Coneros.<ref name="marchetourism">{{cite web |title=Ancona |url=https://letsmarche.it/web/marche-tourism/-/ancona |publisher=Marche Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="portonovo">{{cite web |title=Portonovo, Ancona's seaside resort |url=https://www.rivieradelconero.info/en/-portonovo-ancona-s-seaside-resort/ |publisher=Riviera del Conero |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Ankona u themelua nga kolonë dorikë të Sirakuzës rreth vitit 387 p.e.s. Emri i qytetit rrjedh nga fjala greke ''ankon'', që do të thotë “bërryl”, në lidhje me formën e promontorit që mbron gjirin natyror.<ref name="oldport" /> Në epokën romake qyteti u zhvillua si port me rëndësi të madhe në Adriatik. Perandori Trajan zgjeroi portin, ndërsa [[Arco di Traiano|Harku i Trajanit]], i ngritur midis viteve 100 dhe 116 e.s., mbetet një nga dëshmitë monumentale më të rëndësishme të kësaj faze historike.<ref name="brit" /><ref name="arco">{{cite web |title=Arco di Traiano |url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/arco-di-traiano/ |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Pas shkatërrimit saracen të vitit 839, Ankona u bë një komunë e pavarur rreth shekullit XI dhe zhvilloi tregtinë detare me Lindjen, duke forcuar identitetin e saj si qytet portual i Adriatikut.<ref name="historypdf">{{cite web |title=The history of Ancona |url=https://anconatourism.it/wp-content/uploads/2022/04/guida-della-citta-eng_corretta-aprile-2022.pdf |publisher=Ancona Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Demografia == Sipas të dhënave të përditësuara mbi bazë ISTAT, Ankona kishte 99.533 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="population" /> Qyteti mbetet qendra urbane më e rëndësishme e rajonit si kryeqendër administrative e Markes dhe ruan një profil të qëndrueshëm demografik, i lidhur edhe me funksionet universitare dhe portuale.<ref name="brit" /><ref name="univpm" /> == Ekonomia == Ekonomia e Ankonës lidhet ngushtë me portin, shërbimet, tregtinë, transportin dhe funksionet administrative e universitare.<ref name="brit" /><ref name="oldport" /> Porti i Ankonës klasifikohet si port me rëndësi ndërkombëtare nga Bashkimi Evropian dhe bën pjesë në korridoret TEN-T Skandinav-Mesdhetar dhe Baltik-Adriatik. Sipas autoritetit portual, më shumë se një milion pasagjerë kalojnë çdo vit nëpër port drejt brigjeve të Adriatikut lindor, ndërsa trafiku i kontejnerëve ka kaluar 160.000 TEU.<ref name="port">{{cite web |title=Port of Ancona |url=https://old.porto.ancona.it/en/ports/port-of-ancona/port-of-ancona |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare Adriatico Centrale |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qyteti ruan një trashëgimi të pasur monumentale, nga epoka romake te Mesjeta dhe periudha moderne. Ndër monumentet më të njohura janë [[Katedralja e Ankonës|Katedralja e Shën Ciriakut]], [[Arco di Traiano|Harku i Trajanit]], ''Loggia dei Mercanti'', ''Fontana del Calamo'' dhe ''Mole Vanvitelliana''.<ref name="duomo">{{cite web |title=Cattedrale di San Ciriaco |url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/cattedrale-di-san-ciriaco-3/ |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="loggia">{{cite web |title=Loggia dei Mercanti |url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/loggia-dei-mercanti/ |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="fontana">{{cite web |title=Fontana del Calamo |url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/fontana-del-calamo/ |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="mole">{{cite web |title=Mole Vanvitelliana |url=https://www.comune.ancona.it/it/vivere/mole-vanvitelliana |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Katedralja e Shën Ciriakut, e vendosur në kodrën Guasco, është simboli fetar dhe panoramik i qytetit.<ref name="duomo" /> ''Loggia dei Mercanti'' dëshmon lidhjen historike të qytetit me tregtinë dhe lundrimin, ndërsa ''Fontana del Calamo'', e quajtur edhe “e trembëdhjetë grykave”, përfaqëson një nga veprat më karakteristike të qendrës historike.<ref name="loggia" /><ref name="fontana" /> Në qytet ndodhet edhe [[Museo Archeologico Nazionale delle Marche|Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Markes]], i vendosur në Palazzo Ferretti dhe i njohur për koleksionet që paraqesin historinë e rajonit nga paleoliti deri në Mesjetë.<ref name="museum">{{cite web |title=National Archaeological Museum |url=https://anconatourism.it/en/art-and-culture/museums/national-archaeological-museum/ |publisher=Ancona Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Ankona është një qytet universitar. Institucioni më i rëndësishëm akademik është [[Università Politecnica delle Marche|Universiteti Politeknik i Markes]], i themeluar në vitin 1969 si ''Libera Università di Ancona''.<ref name="univpm" /> Prania e universitetit i jep qytetit një profil të fortë në fushën e arsimit të lartë, kërkimit shkencor dhe jetës studentore.<ref name="univpm2">{{cite web |title=Presentazione Video dell'Ateneo |url=https://www.univpm.it/Entra/Internazionale/Incoming_mobility/Presentazione_Video_dellAteneo |publisher=Università Politecnica delle Marche |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Transporti == Ankona është një nyjë e rëndësishme e transportit në Adriatik. Porti i saj lidh Italinë me [[Kroacia]]n, [[Shqipëria|Shqipërinë]] dhe [[Greqia|Greqinë]], si për trafikun e pasagjerëve ashtu edhe për atë të mallrave.<ref name="port" /> Transporti urban menaxhohet nga ''Conerobus'', i cili operon shërbimin urban të qytetit dhe lidhjet me zona të ndryshme të territorit, përfshirë edhe shërbime të dedikuara si ''Aerobus Raffaello'' dhe ''University Link''.<ref name="conerobus">{{cite web |title=Servizio urbano Ancona |url=https://www.conerobus.it/servizi-tpl/servizio-urbano-ancona/ |publisher=Conerobus |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti ka edhe një stacion hekurudhor të rëndësishëm; sipas RFI, stacioni i Ankonës ka gjithsej 10 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref name="rfi">{{cite web |title=Ancona |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/ancona.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ankona shërbehet gjithashtu nga ''Aeroporto delle Marche'', i vendosur në Falconara Marittima, pranë qytetit.<ref name="airport">{{cite web |title=Aeroporto delle Marche |url=https://aeroportomarche.it/ |publisher=Aerdorica |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Ankonës. Komuna menaxhon dhe promovon impiantet sportive dhe veprimtaritë agonistike në bashkëpunim me federatat dhe shoqatat sportive të territorit.<ref name="sport">{{cite web |title=Impianti sportivi e Sport |url=https://www.comune.ancona.it/it/unita_organizzative/sport |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër impiantet më të njohura janë ''Stadio del Conero'' dhe ''PalaCasali''. Ky i fundit pret rregullisht kampionate kombëtare indoor të atletikës, gjë që e bën Ankonën një nga qendrat italiane më të njohura për atletikën në sallë.<ref name="stadio">{{cite web |title=Concessione di 4 punti ristoro presso lo Stadio del Conero |url=https://www.comune.ancona.it/it/news/concessione-di-4-punti-ristoro-presso-lo-stadio-del-conero |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="palacasali">{{cite web |title=Campionati Italiani Atletica Assoluti |url=https://www.comune.ancona.it/it/eventi/campionati-italiani-atletica-assoluti |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="fidal">{{cite web |title=Campionati Italiani Indoor Master 2026, Ancona |url=https://www.fidal.it/content/Campionati-Italiani-Indoor-Master-2026-Ancona/183009 |publisher=FIDAL |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është [[Shën Ciriaku]]. Festa e tij kremtohet më 4 maj dhe lidhet tradicionalisht me ''Fiera di San Ciriaco'', një nga ngjarjet më të njohura qytetare të Ankonës.<ref name="duomo" /><ref name="fiera">{{cite web |title=La Fiera di San Ciriaco |url=https://anconaservizi.it/la-fiera-di-san-ciriaco/ |publisher=Ancona Servizi |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Marke]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.ancona.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Ankonës] * [https://anconatourism.it/ Faqja zyrtare turistike e Ankonës] * [https://www.univpm.it/ Faqja zyrtare e Universitetit Politeknik të Markes] [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Marke]] [[Kategoria:Ankona]] bgg5a8coqkvpair7j0brhl365zsfqrk 2939930 2939929 2026-04-10T10:11:32Z Shqiperia2000 65435 2939930 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Ankona | official_name = Comune di Ancona | native_name = Ancona | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = AnkonPanorama.jpg | image_flag = Ancona-Bandiera.png | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|43|37|01|N|13|31|00|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Marke]] | subdivision_type2 = Provinca | subdivision_name2 = [[Provinca e Ankonës|Ankona]] (AN) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Daniele Silvetti]] | elevation_m = 16 | area_total_km2 = 124.23 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Popolazione Ancona 2001-2024 |url=https://www.tuttitalia.it/marche/40-ancona/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 99533 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 60121–60131 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 071 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Ciriaku]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 4 maj | website = {{URL|www.comune.ancona.it}} |image_seal=Ancona-Stemma.svg}} '''Ankona''' (it. ''Ancona'') është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] qendrore, kryeqendra e rajonit [[Marke]] dhe e [[Provinca e Ankonës|provincës së Ankonës]]. Qyteti ndodhet në bregdetin e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] dhe përfaqëson një nga qendrat kryesore administrative, portuale, universitare dhe kulturore të Italisë qendrore.<ref name="brit">{{cite web |title=Ancona |url=https://www.britannica.com/place/Ancona-Italy |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="oldport">{{cite web |title=Old Port |url=https://anconatourism.it/en/places-you-cant-miss/old-port/ |publisher=Ancona Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="univpm">{{cite web |title=La storia |url=https://www.ingegneria.univpm.it/content/la-storia |publisher=Università Politecnica delle Marche |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Ankona shtrihet në bregdetin qendror adriatik, në skajin më të largët të promontorit që zbret nga masivi i [[Monte Conero|Monte Coneros]]. Pozita e saj gjeografike, e lidhur ngushtë me detin dhe me konfigurimin e harkuar të bregdetit, ka favorizuar zhvillimin e qytetit si port dhe qendër tregtare që në lashtësi.<ref name="brit" /><ref name="oldport" /> Territori i qytetit përfshin edhe zona bregdetare shumë të njohura si [[Passetto]] dhe [[Portonovo]], të lidhura me Rivierën e Coneros.<ref name="marchetourism">{{cite web |title=Ancona |url=https://letsmarche.it/web/marche-tourism/-/ancona |publisher=Marche Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="portonovo">{{cite web |title=Portonovo, Ancona's seaside resort |url=https://www.rivieradelconero.info/en/-portonovo-ancona-s-seaside-resort/ |publisher=Riviera del Conero |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Ankona u themelua nga kolonë dorikë të Sirakuzës rreth vitit 387 p.e.s. Emri i qytetit rrjedh nga fjala greke ''ankon'', që do të thotë “bërryl”, në lidhje me formën e promontorit që mbron gjirin natyror.<ref name="oldport" /> Në epokën romake qyteti u zhvillua si port me rëndësi të madhe në Adriatik. Perandori Trajan zgjeroi portin, ndërsa [[Arco di Traiano|Harku i Trajanit]], i ngritur midis viteve 100 dhe 116 e.s., mbetet një nga dëshmitë monumentale më të rëndësishme të kësaj faze historike.<ref name="brit" /><ref name="arco">{{cite web |title=Arco di Traiano |url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/arco-di-traiano/ |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Pas shkatërrimit saracen të vitit 839, Ankona u bë një komunë e pavarur rreth shekullit XI dhe zhvilloi tregtinë detare me Lindjen, duke forcuar identitetin e saj si qytet portual i Adriatikut.<ref name="historypdf">{{cite web |title=The history of Ancona |url=https://anconatourism.it/wp-content/uploads/2022/04/guida-della-citta-eng_corretta-aprile-2022.pdf |publisher=Ancona Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Demografia == Sipas të dhënave të përditësuara mbi bazë ISTAT, Ankona kishte 99.533 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="population" /> Qyteti mbetet qendra urbane më e rëndësishme e rajonit si kryeqendër administrative e Markes dhe ruan një profil të qëndrueshëm demografik, i lidhur edhe me funksionet universitare dhe portuale.<ref name="brit" /><ref name="univpm" /> == Ekonomia == Ekonomia e Ankonës lidhet ngushtë me portin, shërbimet, tregtinë, transportin dhe funksionet administrative e universitare.<ref name="brit" /><ref name="oldport" /> Porti i Ankonës klasifikohet si port me rëndësi ndërkombëtare nga Bashkimi Evropian dhe bën pjesë në korridoret TEN-T Skandinav-Mesdhetar dhe Baltik-Adriatik. Sipas autoritetit portual, më shumë se një milion pasagjerë kalojnë çdo vit nëpër port drejt brigjeve të Adriatikut lindor, ndërsa trafiku i kontejnerëve ka kaluar 160.000 TEU.<ref name="port">{{cite web |title=Port of Ancona |url=https://old.porto.ancona.it/en/ports/port-of-ancona/port-of-ancona |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare Adriatico Centrale |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qyteti ruan një trashëgimi të pasur monumentale, nga epoka romake te Mesjeta dhe periudha moderne. Ndër monumentet më të njohura janë [[Katedralja e Ankonës|Katedralja e Shën Ciriakut]], [[Arco di Traiano|Harku i Trajanit]], ''Loggia dei Mercanti'', ''Fontana del Calamo'' dhe ''Mole Vanvitelliana''.<ref name="duomo">{{cite web |title=Cattedrale di San Ciriaco |url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/cattedrale-di-san-ciriaco-3/ |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="loggia">{{cite web |title=Loggia dei Mercanti |url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/loggia-dei-mercanti/ |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="fontana">{{cite web |title=Fontana del Calamo |url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/fontana-del-calamo/ |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="mole">{{cite web |title=Mole Vanvitelliana |url=https://www.comune.ancona.it/it/vivere/mole-vanvitelliana |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Katedralja e Shën Ciriakut, e vendosur në kodrën Guasco, është simboli fetar dhe panoramik i qytetit.<ref name="duomo" /> ''Loggia dei Mercanti'' dëshmon lidhjen historike të qytetit me tregtinë dhe lundrimin, ndërsa ''Fontana del Calamo'', e quajtur edhe “e trembëdhjetë grykave”, përfaqëson një nga veprat më karakteristike të qendrës historike.<ref name="loggia" /><ref name="fontana" /> Në qytet ndodhet edhe [[Museo Archeologico Nazionale delle Marche|Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Markes]], i vendosur në Palazzo Ferretti dhe i njohur për koleksionet që paraqesin historinë e rajonit nga paleoliti deri në Mesjetë.<ref name="museum">{{cite web |title=National Archaeological Museum |url=https://anconatourism.it/en/art-and-culture/museums/national-archaeological-museum/ |publisher=Ancona Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Ankona është një qytet universitar. Institucioni më i rëndësishëm akademik është [[Università Politecnica delle Marche|Universiteti Politeknik i Markes]], i themeluar në vitin 1969 si ''Libera Università di Ancona''.<ref name="univpm" /> Prania e universitetit i jep qytetit një profil të fortë në fushën e arsimit të lartë, kërkimit shkencor dhe jetës studentore.<ref name="univpm2">{{cite web |title=Presentazione Video dell'Ateneo |url=https://www.univpm.it/Entra/Internazionale/Incoming_mobility/Presentazione_Video_dellAteneo |publisher=Università Politecnica delle Marche |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Transporti == Ankona është një nyjë e rëndësishme e transportit në Adriatik. Porti i saj lidh Italinë me [[Kroacia]]n, [[Shqipëria|Shqipërinë]] dhe [[Greqia|Greqinë]], si për trafikun e pasagjerëve ashtu edhe për atë të mallrave.<ref name="port" /> Transporti urban menaxhohet nga ''Conerobus'', i cili operon shërbimin urban të qytetit dhe lidhjet me zona të ndryshme të territorit, përfshirë edhe shërbime të dedikuara si ''Aerobus Raffaello'' dhe ''University Link''.<ref name="conerobus">{{cite web |title=Servizio urbano Ancona |url=https://www.conerobus.it/servizi-tpl/servizio-urbano-ancona/ |publisher=Conerobus |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti ka edhe një stacion hekurudhor të rëndësishëm; sipas RFI, stacioni i Ankonës ka gjithsej 10 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref name="rfi">{{cite web |title=Ancona |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/ancona.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ankona shërbehet gjithashtu nga ''Aeroporto delle Marche'', i vendosur në Falconara Marittima, pranë qytetit.<ref name="airport">{{cite web |title=Aeroporto delle Marche |url=https://aeroportomarche.it/ |publisher=Aerdorica |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Ankonës. Komuna menaxhon dhe promovon impiantet sportive dhe veprimtaritë agonistike në bashkëpunim me federatat dhe shoqatat sportive të territorit.<ref name="sport">{{cite web |title=Impianti sportivi e Sport |url=https://www.comune.ancona.it/it/unita_organizzative/sport |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër impiantet më të njohura janë ''Stadio del Conero'' dhe ''PalaCasali''. Ky i fundit pret rregullisht kampionate kombëtare indoor të atletikës, gjë që e bën Ankonën një nga qendrat italiane më të njohura për atletikën në sallë.<ref name="stadio">{{cite web |title=Concessione di 4 punti ristoro presso lo Stadio del Conero |url=https://www.comune.ancona.it/it/news/concessione-di-4-punti-ristoro-presso-lo-stadio-del-conero |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="palacasali">{{cite web |title=Campionati Italiani Atletica Assoluti |url=https://www.comune.ancona.it/it/eventi/campionati-italiani-atletica-assoluti |publisher=Comune di Ancona |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="fidal">{{cite web |title=Campionati Italiani Indoor Master 2026, Ancona |url=https://www.fidal.it/content/Campionati-Italiani-Indoor-Master-2026-Ancona/183009 |publisher=FIDAL |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është [[Shën Ciriaku]]. Festa e tij kremtohet më 4 maj dhe lidhet tradicionalisht me ''Fiera di San Ciriaco'', një nga ngjarjet më të njohura qytetare të Ankonës.<ref name="duomo" /><ref name="fiera">{{cite web |title=La Fiera di San Ciriaco |url=https://anconaservizi.it/la-fiera-di-san-ciriaco/ |publisher=Ancona Servizi |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Marke]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.ancona.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Ankonës] * [https://anconatourism.it/ Faqja zyrtare turistike e Ankonës] * [https://www.univpm.it/ Faqja zyrtare e Universitetit Politeknik të Markes] [[Kategoria:Qytete në Itali]] h2042y75696inze0vo5825qo54juqa3 0 48107 2939760 2928027 2026-04-09T14:40:42Z Lowkeyhuman 185676 Shtim informacioni me te rejat e fundit, bazuar ne referime te sigurta. 2939760 wikitext text/x-wiki '''Mimoza Ahmeti''' ([[12 qershor]] [[1963]]) është poete dhe shkrimtare shqiptare, fituese e Festivalit të Parë të Poezisë në Sanremo në vitin 1988, organizuar nga RAI. [[Robert Elsie]] e ka përshkruar atë si një "enfant terrible" (fëmijë i tmerrshëm). Mimoza është ligjëruese pasdoktorature në fushën e psikoterapisë. Ajo ka përfunduar doktoraturën me nderime në SFU Vjenë dhe studimet pasdoktorature në SFU Paris.<ref>{{Cite web |last=Elsie |first=Robert |date=2010 |title=Historical Dictionary of Albania |url=https://books.google.al/books?id=6inIiCF_930C&pg=PA4&redir_esc=y |language=en}}</ref> Mimoza Ahmeti ka marrë pjesë si konkurrente në sezonin e tretë të emisionit televiziv ''“[[Ferma VIP]]”'', një format televiziv i transmetuar në [[Shqipëria|Shqipëri]]. <ref>{{Cite web |title=Origjinaliteti i Mimoza Ahmetit në “Ferma VIP 3”, guximi që nxit për të qenë vetja në një botë maskash |url=https://www.oranews.tv/lifestyle/origjinaliteti-i-mimoza-ahmetit-ne-ferma-vip-3-guximi-qe-nxit-per-te-q-i1313964 |language=sq}}</ref> ==Vepra== Pas dy vëllimeve me poezi në fund të viteve 1980, ishte përmbledhja me 53 poezi "Delirium" që tërhoqi vëmendjen e publikut.<ref>{{Cite web |title=Mimoza Ahmeti |url=http://www.albanianliterature.net/authors/modern/ahmeti-m/index.html |website=albanianliterature |language=en}}</ref> Më pas, erdhi përmbledhja poetike "Pjalmini i luleve". Ahmeti ka botuar gjerësisht dhe librat e saj janë përkthyer në italisht, frëngjisht dhe anglisht. Edhe pse është e njohur kryesisht për poezitë e saj, ajo ka shkruar edhe tregime të shkurtra dhe ka realizuar tre ekspozita me pikturat e saj. Ajo ka publikuar dy albume muzikore me këngë të vetat. Ahmeti ka drejtuar emisionin "Transculture" në RTSH nga viti 2019 deri në vitin 2022. Ajo flet anglisht dhe frëngjisht. Disa nga veprat e saj të botuara përfshijnë: * Ça va Albanie? * L'absurde coordinatif * Milchkuss (roman) * The Tutor (roman) * The Stories of Civilization (tregime dhe vizatime) * The Book of Happiness (poezi) * Pjalmimi i luleve - poezi, përkthyer në bullgarisht nga Elica Velinova.<ref>{{Cite web |title=Rusana Bejleri (Русана Бейлери) për Mimoza Ahmetin |url=http://www.albanian.dir.bg/prewod/Ahmeti.1.htm |access-date=4 shtator 2007 |archive-date=29 janar 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090129092158/http://albanian.dir.bg/prewod/Ahmeti.1.htm |url-status=dead }}</ref> * E fshehta e rinisе sime - nëntori, Tirana, 1990 - tregime, përkthyer në gjuhën bullgare nga Iskra Cankova.<ref>[http://www.albanian.dir.bg/prewod/Ahmeti_cankova.htm Ahmeti Cankova për ''E fshehta e rinisе sime'']</ref> == Referime == <references /> {{Autorë shqiptarë|state=autocollapse}} {{DEFAULTSORT:Ahmeti, Mimoza}} [[Kategoria:Poete shqiptare]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1963]] 5wb0dtr1hfy3nnbxciz19vkaxilgry7 2939763 2939760 2026-04-09T14:46:51Z Lowkeyhuman 185676 Rregullim i gjuhes se referencave 2939763 wikitext text/x-wiki '''Mimoza Ahmeti''' ([[12 qershor]] [[1963]]) është poete dhe shkrimtare shqiptare, fituese e Festivalit të Parë të Poezisë në Sanremo në vitin 1988, organizuar nga RAI. [[Robert Elsie]] e ka përshkruar atë si një "enfant terrible" (fëmijë i tmerrshëm). Mimoza është ligjëruese pasdoktorature në fushën e psikoterapisë. Ajo ka përfunduar doktoraturën me nderime në SFU Vjenë dhe studimet pasdoktorature në SFU Paris.<ref>{{Cite web |last=Elsie |first=Robert |date=2010 |title=Historical Dictionary of Albania |url=https://books.google.al/books?id=6inIiCF_930C&pg=PA4&redir_esc=y |language=en}}</ref> Mimoza Ahmeti ka marrë pjesë si konkurrente në sezonin e tretë të emisionit televiziv ''“[[Ferma VIP]]”'', një format televiziv i transmetuar në [[Shqipëria|Shqipëri]]. <ref>{{Cite web |title=Origjinaliteti i Mimoza Ahmetit në “Ferma VIP 3”, guximi që nxit për të qenë vetja në një botë maskash |url=https://www.oranews.tv/lifestyle/origjinaliteti-i-mimoza-ahmetit-ne-ferma-vip-3-guximi-qe-nxit-per-te-q-i1313964 |language=sq}}</ref> ==Vepra== Pas dy vëllimeve me poezi në fund të viteve 1980, ishte përmbledhja me 53 poezi "Delirium" që tërhoqi vëmendjen e publikut.<ref>{{Cite web |title=Mimoza Ahmeti |url=http://www.albanianliterature.net/authors/modern/ahmeti-m/index.html |website=albanianliterature |language=en}}</ref> Më pas, erdhi përmbledhja poetike "Pjalmini i luleve". Ahmeti ka botuar gjerësisht dhe librat e saj janë përkthyer në italisht, frëngjisht dhe anglisht. Edhe pse është e njohur kryesisht për poezitë e saj, ajo ka shkruar edhe tregime të shkurtra dhe ka realizuar tre ekspozita me pikturat e saj. Ajo ka publikuar dy albume muzikore me këngë të vetat. Ahmeti ka drejtuar emisionin "Transculture" në RTSH nga viti 2019 deri në vitin 2022. Ajo flet anglisht dhe frëngjisht. Disa nga veprat e saj të botuara përfshijnë: * Ça va Albanie? * L'absurde coordinatif * Milchkuss (roman) * The Tutor (roman) * The Stories of Civilization (tregime dhe vizatime) * The Book of Happiness (poezi) * Pjalmimi i luleve - poezi, përkthyer në bullgarisht nga Elica Velinova.<ref>{{Cite web |title=Rusana Bejleri (Русана Бейлери) për Mimoza Ahmetin |url=http://www.albanian.dir.bg/prewod/Ahmeti.1.htm |access-date=4 shtator 2007 |archive-date=29 janar 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090129092158/http://albanian.dir.bg/prewod/Ahmeti.1.htm |url-status=dead |language=shqip}}</ref> * E fshehta e rinisе sime - nëntori, Tirana, 1990 - tregime, përkthyer në gjuhën bullgare nga Iskra Cankova.<ref>[http://www.albanian.dir.bg/prewod/Ahmeti_cankova.htm Ahmeti Cankova për ''E fshehta e rinisе sime'']</ref> == Referime == <references /> {{Autorë shqiptarë|state=autocollapse}} {{DEFAULTSORT:Ahmeti, Mimoza}} [[Kategoria:Poete shqiptare]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1963]] 1lnqeep424muedw2mt6d8jp8v0mcqqf 0 57202 2939885 2864404 2026-04-09T22:31:16Z Shqiperia2000 65435 2939885 wikitext text/x-wiki {{Infobox mbretër | name = Viktor Emanueli III | image = Victor Emmanuel III of Italy.jpg | succession = [[Mbreti i Italisë|Mbret i Italisë]] | reign = 29 korrik 1900 – 9 maj 1946 | predecessor = [[Umberto I i Italisë|Umberto I]] | successor = [[Umberto II i Italisë|Umberto II]] | succession1 = [[Perandori i Etiopisë|Perandor i Etiopisë]] | reign1 = 9 maj 1936 – 5 maj 1941 | predecessor1 = [[Haile Selassie I]] | successor1 = [[Haile Selassie I]] | succession2 = [[Mbreti i Shqipërisë|Mbret i Shqipërisë]] | reign2 = 16 prill 1939 – 8 shtator 1943 | predecessor2 = [[Zogu I]] | successor2 = Zyra u shfuqizua ''de facto'' | spouse = [[Elena e Malit të Zi]] | issue = [[Iolanda Margarita e Italisë|Iolanda]], [[Mafalda e Italisë|Mafalda]], [[Xhovana e Italisë|Xhovana]], [[Maria Francesca e Italisë|Maria Francesca]], [[Umberto II i Italisë|Umberto II]] | full name = Vittorio Emanuele Ferdinando Maria Gennaro di Savoia | house = [[Shtëpia e Savojës|Savoia]] | father = [[Umberto I i Italisë]] | mother = [[Margareta e Savojës]] | birth_date = 11 nëntor 1869 | birth_place = [[Napoli]], [[Mbretëria e Italisë]] | death_date = 28 dhjetor 1947 | death_place = [[Aleksandria]], [[Egjipti]] | burial_place = [[Santuario di Vicoforte]], [[Piemonti]], [[Italia]] | religion = [[Kisha katolike romake]] }} '''Viktor Emanueli III''' ({{lang-it|Vittorio Emanuele III}}; [[1869]]-[[1947]]) ishte mbreti i [[Itali]]së në vitet 1900-1946. Njihet në [[histori]]në e [[Shqipëri]]së si sovran i kurorëzuar edhe me kurorën e mbretërisë shqiptare, pas pushtimit të Shqipërisë nga Italia më [[1939]]; regjimi i tij fashist në Shqipëri përfundoi më [[1943]] me tërheqjen e ushtrisë italiane. Qe gjithashtu në fronin perandorak të [[Etiopia|Etiopisë]] mes viteve [[1936]]-[[1941]]. Vizita e tij në Shqipëri, në maj, 1941 shënohet prej atentatit kundër tij nga i riu [[Vasil Laçi]]. Gjatë viteve të para të mbretërimit, Viktor Emanueli III u dëshmua si [[Mbreti|monark]] kushtetues, ndonëse u desh të ndërhynte disa herë për të zgjidhur kriza qeveritare të shkaktuara nga dallimet në pikëpamjet e shumta politike. [[Skeda:Vittorio Emanuele III di Savoia ed Elena di Montenegro.jpg|parapamje|Viktor Emanueli III i Savojës me Elenën e Malit të Zi ]] Megjithëse ishte mbret me të drejta sovrani, Viktor Emanueli III mbeti vetëm udhëheqës simbolik i Italisë pas marrjes së pushtetit nga [[Benito Mussolini]] më [[1922]]. Gjatë tërë kësaj kohe i pranoi qoftë në heshtje e qoftë përmes ceremonive politikat hegjemoniste të qeverisë fashiste të Musolinit. Më 1943, kur u bë e qartë se orientimi fashist do të sillte humbjen e Italisë, Viktor Emanueli III e shkarkoi Musolinin nga detyra e kreut të qeverisë dhe e burgosi atë. Megjithë orvatjet e tij për të ruajtur regjimin monarkik dhe abdikimin në favor të të birit më [[1946]], populli italian vendosi të shpallte [[republikë]]n. Familja Savoja u shty në mërgim. Vdiq i mërguar në [[Aleksandri]] të [[Egjipti]]t. == Titujt == * [[Mbret i Italisë]], * [[Sovrani i Shqipërisë|Mbret i Shqipërisë]], * [[Perandor i Etiopisë]], * Mbret i [[Sardenja]], * Mbret i [[Qiproja|Qipros]], di Mbret i [[Jerusalemi]]t * Duka i [[Savoia]]s, * Princ i [[Carignano (Italia)|Carignano]], * Princ i [[Piemonte]]s, * Princ i [[Oneglia]], * Princ i [[Poirino]], * Princ i [[Trino]], * Princ i [[Carmagnola]], * Princ i [[Montmélian]] dhe [[Arbin]] e [[Francin]], * Princ i [[Aosta]]s, * Princ i [[Chieri]], * Princ i [[Dronero]], * Princ i [[Crescentino]], * Princ i Riva di [[Chieri]] e [[Banna]], * Princ i [[Busca]], * Princ i Bene * Duka i [[Xhenova]]s, * Duka i [[Monferrato]], * Duka i [[Aosta]]s, * Duka i [[Chiablese]], * Duka i [[Kantonit të Gjenovës|Genevese]], * Duka i [[Brescia]]s, * Duka i [[Piacenza]], * Duka i [[Carignano Ivoy]] [[Kategoria:Lindje 1869]] [[Kategoria:Vdekje 1947]] [[Kategoria:Mbretër të Shqipërisë]] [[Kategoria:Perandorë]] [[Kategoria:Ushtarakë italianë]] [[Kategoria:Italianë katolikë]] [[Kategoria:Marrësit e Urdhrit të Skënderbeut (1990-)]] dxjhlsw9xvxdv7xjl5ko80nu8nqmvnt 2939886 2939885 2026-04-09T22:36:01Z Shqiperia2000 65435 2939886 wikitext text/x-wiki {{Infobox mbretër | name = Viktor Emanueli III | image = Vitorio Emanuel III.jpg | succession = Mbret i Italisë | reign = 29 korrik 1900 – 9 maj 1946 | predecessor = [[Umberto I i Italisë|Umberto I]] | successor = [[Umberto II i Italisë|Umberto II]] | succession1 = Perandor i Etiopisë | reign1 = 9 maj 1936 – 5 maj 1941 | predecessor1 = [[Haile Selassie I]] | successor1 = Haile Selassie I | succession2 = [[Mbret i Shqipërisë|Mbret i Shqipërisë]] | reign2 = 16 prill 1939 – 8 shtator 1943 | predecessor2 = [[Mbreti Zogu I|Zogu I]] | successor2 = Zyra u shfuqizua ''de facto'' | spouse = [[Elena e Malit të Zi]] | issue = [[Iolanda Margarita e Italisë|Iolanda]], [[Mafalda e Italisë|Mafalda]], [[Xhovana e Italisë|Xhovana]], [[Maria Francesca e Italisë|Maria Francesca]], [[Umberto II i Italisë|Umberto II]] | full name = Vittorio Emanuele Ferdinando Maria Gennaro di Savoia | house = [[Shtëpia e Savojës|Savoia]] | father = [[Umberto I i Italisë]] | mother = [[Margareta e Savojës]] | birth_date = 11 nëntor 1869 | birth_place = [[Napoli]], [[Mbretëria e Italisë]] | death_date = 28 dhjetor 1947 | death_place = [[Aleksandria]], [[Egjipti]] | burial_place = [[Santuario di Vicoforte]], [[Piemonti]], [[Italia]] | religion = [[Kisha katolike romake]] }} '''Viktor Emanueli III''' ({{lang-it|Vittorio Emanuele III}}; [[1869]]-[[1947]]) ishte mbreti i [[Itali]]së në vitet 1900-1946. Njihet në [[histori]]në e [[Shqipëri]]së si sovran i kurorëzuar edhe me kurorën e mbretërisë shqiptare, pas pushtimit të Shqipërisë nga Italia më [[1939]]; regjimi i tij fashist në Shqipëri përfundoi më [[1943]] me tërheqjen e ushtrisë italiane. Qe gjithashtu në fronin perandorak të [[Etiopia|Etiopisë]] mes viteve [[1936]]-[[1941]]. Vizita e tij në Shqipëri, në maj, 1941 shënohet prej atentatit kundër tij nga i riu [[Vasil Laçi]]. Gjatë viteve të para të mbretërimit, Viktor Emanueli III u dëshmua si [[Mbreti|monark]] kushtetues, ndonëse u desh të ndërhynte disa herë për të zgjidhur kriza qeveritare të shkaktuara nga dallimet në pikëpamjet e shumta politike. [[Skeda:Vittorio Emanuele III di Savoia ed Elena di Montenegro.jpg|parapamje|Viktor Emanueli III i Savojës me Elenën e Malit të Zi ]] Megjithëse ishte mbret me të drejta sovrani, Viktor Emanueli III mbeti vetëm udhëheqës simbolik i Italisë pas marrjes së pushtetit nga [[Benito Mussolini]] më [[1922]]. Gjatë tërë kësaj kohe i pranoi qoftë në heshtje e qoftë përmes ceremonive politikat hegjemoniste të qeverisë fashiste të Musolinit. Më 1943, kur u bë e qartë se orientimi fashist do të sillte humbjen e Italisë, Viktor Emanueli III e shkarkoi Musolinin nga detyra e kreut të qeverisë dhe e burgosi atë. Megjithë orvatjet e tij për të ruajtur regjimin monarkik dhe abdikimin në favor të të birit më [[1946]], populli italian vendosi të shpallte [[republikë]]n. Familja Savoja u shty në mërgim. Vdiq i mërguar në [[Aleksandri]] të [[Egjipti]]t. == Titujt == * [[Mbret i Italisë]], * [[Sovrani i Shqipërisë|Mbret i Shqipërisë]], * [[Perandor i Etiopisë]], * Mbret i [[Sardenja]], * Mbret i [[Qiproja|Qipros]], di Mbret i [[Jerusalemi]]t * Duka i [[Savoia]]s, * Princ i [[Carignano (Italia)|Carignano]], * Princ i [[Piemonte]]s, * Princ i [[Oneglia]], * Princ i [[Poirino]], * Princ i [[Trino]], * Princ i [[Carmagnola]], * Princ i [[Montmélian]] dhe [[Arbin]] e [[Francin]], * Princ i [[Aosta]]s, * Princ i [[Chieri]], * Princ i [[Dronero]], * Princ i [[Crescentino]], * Princ i Riva di [[Chieri]] e [[Banna]], * Princ i [[Busca]], * Princ i Bene * Duka i [[Xhenova]]s, * Duka i [[Monferrato]], * Duka i [[Aosta]]s, * Duka i [[Chiablese]], * Duka i [[Kantonit të Gjenovës|Genevese]], * Duka i [[Brescia]]s, * Duka i [[Piacenza]], * Duka i [[Carignano Ivoy]] [[Kategoria:Lindje 1869]] [[Kategoria:Vdekje 1947]] [[Kategoria:Mbretër të Shqipërisë]] [[Kategoria:Perandorë]] [[Kategoria:Ushtarakë italianë]] [[Kategoria:Italianë katolikë]] [[Kategoria:Marrësit e Urdhrit të Skënderbeut (1990-)]] gdpiodtqzwiamx7x7e56gm87qzw3dm1 0 57950 2939787 2455993 2026-04-09T16:31:56Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2939787 wikitext text/x-wiki {{Coord|39.6|20.316667|display=title}} {{Infobox settlement | name = '''Filat''' | native_name = Φιλιάτες | settlement_type = Qytezë | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = | seal_size = | image_skyline = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = Epir |Qarku = i Çamërisë |Komuna = e Filatit |Bashkia = |Kryetari i Komunës = |Kryetari i Bashkisë = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = 2.344 | population_total_viti = |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = Filaqot |Krahina = Shkalla e Zorjanit |Famullia = |Shënjtori = |Lartësia = 252 |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = 463 00 |Prefiksi = | registration_plate = ΗΝ | website = [http://www.filiates.gr/ www.filiates.gr/] |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Greqia <!--Parametri ''Greqia'' të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=39 | gjer_m=36 | gjer_s=0 | gjer_dr =N | gjat_g=20 | gjat_m=18 | gjat_s=33 | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} '''Filat''' ([[greqisht]]: ''Φιλιάτες/Filiátes'') është qytezë në [[Qarku Çamëria|qarkun i Çamërisë]], [[Greqia|Greqi]]. == Gjeografia == Filati është e vendosur në një zonë kryesisht malore. Malet e Murganës shtrihen në veri, në kufi me Shqipërinë. Qyteza Filati është e vendosur në jugperëndim të [[Konicë]]s, në perëndim të [[Janinë]]s, në verilindje të [[Gumenica|Gumenicës]] dhe në juglindje të [[Saranda|Sarandës]], Shqipëri. Filati ndodhet 10&nbsp;km në lindje të fshatit i peshkimit [[Sajadha|Sajadhë]], në mes të lumit [[Kalamai|Kalama]] dhe kufirit greko-shqiptar. Nga veriu Filati kufizohet me [[Pleshavica|Pleshavicën]], nga veriperëndimi me [[Koska|Koskën]] dhe [[Lopësi|Lopësin]], nga juglindja me [[Galbaqi (Filat)|Galbaqin]] e [[Spatari (Filat)|Spatarin]] dhe nga perëndimi me [[Shqefari|Shqefarin]]. Qyteza ka kazermat e vet dhe një spital që është përgjegjës për shumicën e popullsisë në jug-lindje të qarkut i [[Çamëri]]së. Para Luftës së Dytë Botërore, Filati kishte këto lagje: '''Dematë''', '''Gjillatë''', '''Kasimatë''', '''Sejkatë''', '''Sarandarë''' dhe '''Zejnelatë'''.<ref>Fatos Mero Rrapaj (1995). ''Fjalori Onomastik i Epirit''. Eurorilindja. f. 29.</ref> Pas Luftës së Dytë Botërore, Filat është një qytezë urbane të vogël dhe është organizuar dhe ndërtuar përreth tre shesheve(''greqisht'': "plati").<ref>Selman Sheme (2005). ''Çamëria: vendi, popullsia dhe jeta ekonomike; (monografi)''. Inst. i Studimeve për Çamërinë. f. 118.</ref> Filati sot është selia i komunës e Filatit. Kurse ''Rruga Kombëtar Greke 6'' (Larisë - Janinë - Gumenicë) dhe autostradës ''Egnatia Odos'' (Dedeagaç- Selanik - Janinë - Gumenicë) kalojë në jug të komunës i Filatit. '''Toponimet të qytezës Filat:'''(Para Luftës së Dytë Botërore)<ref>Rrapaj. ''Fjalori Onomastik i Epirit''. 1995. f. 30-33. '''Treguan:''' 1) Lut Berberi, 50 vjeç, bari, autodidakt, nga Filati. sot me banim në Durrës. Durrës më 2.XII. 1954. 2) Aqif Adem Malo. 49 vjeç, nëpunës. autodidakt nga Filati. sot me banim në Rrogozhinë. Rrogozhinë më 28.Xl.1954. 3) Galip Xhafer Sejko, 61 vjeç. nëpunës. autodidakt nga Fiiati, sot me banim në Tiranë, - Tiranë, më 30.XI. 1954.</ref> *'''Ara e Grrënjacës''' - ara e cila ka qënë pronë e fisit të shuar të grrenjace, në L. *'''Ar’ e Kutatit''' – arë, ish pronë e fisit të shuar të Kutate, në V. *'''Ar’ e Zezë''' - arë, në L. Këtë emër e ka marrë sepse aty dikur janë bërë vrasje. *'''Ar’ e Shabanenje''' – arë e fisit të Shabanenje, në L. *'''Arat e Damës''' - ara, në L. *'''Arat e Xorxenje''' – ara, në L. *'''Bardhëla''' – arë, në V. *'''Bira e Dhelprës''' – birë dhelpre në një faqe kodre, në V. *'''Bokrrimat e Boçerepit''' – bokërrimë e kuqe, në L. *'''Bokrrimat e Duçenje''' – bokërrima të kuqe, në L. *'''Bokrrim’ e Kuqe''' – bokërrimë që e ka dheun të kuq, në L. *'''Bokrrimet e Takenje''' – bokërrimë që zbret në gërmadhat e fshatit të vjetër të Mihalarit, në L. *'''Bregu i Grrënjacës''' – kodër e vogël ku ndodheshin shtëpitë e fisit të Grrënjacëve, në VL. *'''Brrinj e Feçit''' – arë, në V. *'''Brrinjat e Gumbit''' – arë në brinjë, në JL. *'''Burimet e Ninës''' – burrim, në V. *'''Çakërret''' – ara, në J. *'''Çallëku e Dojakës''' – pyll, në P. *'''Çavolati''' – arë e kullotë, në V. *'''Çuk e Mahmut Malos''' – bregore, në V. *'''Çukëz e Mulla Aliut''' – kodër e vogël ku dikur thërriste ezanë Mulla Aliu në lagjen Sarandarë. *'''Duqenet e Xhamisë''' – vakëf në qëndër të qytetit. *'''Dahnareja e Vogël''' – pllajë eveshur me dafina afër qëndres së qytetit. *'''Dhes i Tafeqit''' – shteg i një vije uj, të cilin e hapnin kur donon të vaditnin arat, në JL. *'''Fiqt e Çallëkut''' – Bregore me fiq e pemë të ndryshme, në V. *'''Folej’ e Pulbardhës''' – shkëmb ku ndërtonte folenë pulbardha, në V. *'''Fush’ e Poshtëme''' – ara, në L. *'''Fush’ e Sipërme''' – ara, në L. *'''Gëzëfet''' – vresht me ullinj, në J. *'''Gonetë''' – ara, në L. *'''Gorric e Çapos''' – bregore ku dikur ka qenë një goricë, në J. *'''Gorric e Çimos''' – bregore ku ka qëne një goricë, në P. *'''Granica''' – faqe mali, në VL. *'''Grav’ e Binakos''' – shkëmb ku ndodhej një birë e madh, në V. *'''Grav’ e Dhahnaresë''' - shpellë, JL. *'''Grav’ e Halil Tiranës''' – shpellë që nxën rreth 50 kokë bagëti t’ imta, në V. *'''Grav’ e Ninës''' – shpellë, në V. *'''Grav’ e Prapalit''' – shpellë, në JP. *'''Grav’ e Skraparit''' – shpellë që nxën rreth 200 kokë bagëti t’ imta, në V *'''Grav’ e Sulos''' - shpellë ku dikur mrizonte dhëntë një farë Sulojë, në J. *'''Grav’ e Tiranës''' – shpellë, në V. *'''Gravat e Savolatit''' – shpellë, në V. *'''Grop’ e Abaz Beqirit''' – arë e vogël dhe ullinj, në L. *'''Grop’ e Beqos''' – arë e madhe, pronë e dikurshme e një farë Beqoje, në J. *'''Grop’ e Vogël''' – arë në një vend gropë, në L. *'''Gropështi''' – arë në një vend gropë, në J. *'''Gurët e Çulatit''' – dy gurë me shënjë, në L. *'''Gur i Bufit''' - shkëmb ku ulej bufi, në P. *'''Guri i Kodrës''' – shkëmb ne një kodër, në P. *'''Gurët e Velos''' – kodër e vogël shkëmbore, në V. *'''Guri i Vogël''' – shkëmb, në V. *'''Guri i Xhamisë''' – gur mi madhi rrafshët nga sipër, ku vendoseshin kufomat e të vdekurve, kur para se të varroseshin do t’u falej xhenazeja, në qendër *'''Haliqeja e Murat Gaxhelit''' – tokë ku ka shumë gurë të vegjël, në J. *'''Hiri i Shabës''' – tokë shtuf, në V. *'''Huqumeti''' – ndërtëse e nënprefekturës turke, në qëndër. *'''Kalaj’ e Kastrisë''' – gërmadhat e një kalaje të vjetër, në P. *'''Këmb’ e Mesit''' – këmbë mali, në V. *'''Këmb’ e Xhemos''' – këmbë mali, ne P. *'''Kokomareja e Meçate''' – pyll e kulotë, në VL. *'''Kondarei''' – ara, në L. *'''Kongjelez/a''' – rrugë me kthesa, në fund të qytetit, ku sot ndodhen kazerma ushtarake greke. *'''Konizma''' – kishëzë, vend vakëf ku të krishterët hidhnin pare. *'''Koprra''' – vend për kullotë, në JP. *'''Koprr’ e Vjetër''' – vend ku ndodheshin varreza, në V. *'''Kroi i Çimos''' – krua, në P. *'''Kroi Inifajt''' - krua, në P. *'''Kroi i Jonuzit''' - krua, në V. *'''Kroi i Sejakte''' - krua i ndërtuar nga fisi i Sejkate, në V. *'''Kull’ e Xhamisë'''. *'''Lëm’ e Daut Xhindit''' – lëm i shtruar me pllaka guri, në J. *'''Lëm’ e Feçit''' – lëm, me pllaka guri, në L. *'''Lëm’ e Grrënjacës''' – lëm, me pllaka guri, në V. *'''Lëm’ e Kodrës''' – lëm prej dheu, në P. *'''Lëm’ e Peponit''' - shesh ku lozin kalamajtë, në J. *'''Lis i Stuqit''' – lis në faqen e malit i cili mban mbiemrin e Ali Stuqit, në J. *'''Livadhzat e Tarenje''' – livadhe, në VP. *'''Luca e Boçerepit''' – lerë ku pinin ujë qetë, në V. *'''Luca e Takenje''' – lerë bagëtish, në L. *'''Luca i Filatit''' – lumë, në JL. *'''Mali Ajlasë''' – mal, në V. *'''Medreseja''' – shkollë turke ku mesohej për hoxhe, në qëndër. *'''Mejtep i Vogël''' – shkolla fillore turke, në qëndër. *'''Mihalari''' – gërmadhat e një fshati të vjetër, në V. *'''Milarija e Eminenje''' – kullotë, në V. *'''Moneja e Prroit Memos''' – mone bagëtish, në JL. *'''Mulliri Damës''' – mulli që bluan drithërat, punon me ujë, në JP. *'''Musllupi''' – vendi ku merrnin burrat avdes para se të shkonin në xhami për t’u falë, në qëndër. *'''Paloklisha'''(kisha e vjetër) – kishë e vjetër, në V. *'''Pandallona''' – vend që mban ujë, kullotë, në V. *'''Perentinet''' – ara, në J. *'''Pill i Çimate''' – pyll, në JL. *'''Pill i Ruçit''' – pull, në VP. *'''Pill i Xhemos''' – pyll me përall e ullinj, në P. *'''Pllakat e Karaçonit''' – vend me shtresa pllakash prej guri, në V. *'''Prapali Çimatë''' – kullotë prapa kodrash, në VP. *'''Prapali Gjërë''' – vend gropë, në P. *'''Prroi Benës''' – përrua mall, në V. *'''Prroi Çekës''' – përrua i veshur nga të dy anët me ullinj, në V. *'''Prroi Honisë''' - Përrua i thatë (që s’ban ujë), në J. *'''Pus i Buzos''' – lerë ku u jipnin ujë kafshëve gjatë dimrit, në P. *'''Pus i Granicës''' – pus, në J. *'''Pus i Gjërë''' - pus i thellë që e ka grykën të gjërë, në qëndër. *'''Pus i Haxhiut''' – pus. *'''Pus i Llambros''' – pus. *'''Pus i Mejtepit''' – ish pus pranë shkollës fillore turke, në qëndër. *'''Pus i Takës''' – pus në L. *'''Qaf e Kallanxhiut''' – qafë bregoresh, në VP. *'''Qaf e Karavait''' – qafë, në P. *'''Qaf e Pleshevicës''' – qafë, në VP. *'''Qeparizi Memolate''' – sellvi shekullore, në P. *'''Radhareja e Evgjite''' – 12 shtëpija evgjitesh të cilat ndodheshin në radhë pas njëratjetrës, në J. *'''Raq i Glatë''' – bregore e gjatë, në V. *'''Raq i Klishës''' – breg ku ndodhet një gërmadhë e vjetër kishë, në VP. *'''Rrahëza''' – përpjetë e një kodrinë, në P. *'''Rrap i Çerçizit''' – rrap i madh, në J. *'''Rrap i Vanrës''' – rrap i madh, në VP. *'''Ruzhdieja''' – ish shkolla e mesme në gjuhen turke, në qëndër. *'''Sarai i Xhafer Demit''' – gërmadhë e një sarai të vjetër të demate: “Ki sarai ka klënë i Xhafer Demit që e prishnë grekët me 30 të senesë dhe me gurët e tij benë një skolic që në të psonim gluhën e ture” (Lut Berberi nga Filati) *'''Skarpati''' – kullotë, në VP. *'''Surmaqi i Foçit''' – pyll i vogël me druj përalli etj, në V. *'''Sheshet e Kripës''' – sheshe ku barinjtë u jipnin kripë bagëtive, në P. *'''Shesh i Demate''' – shesh në qëndër të qytetit. Ka qënë pronë e fisit të demate. Në vitet ’30 në këtë vend qeveria greke ngriti një gjimnaz në gjuhën greqisht. *'''Shesh i Dojakate''' – shesh pranë shtëpive të fisit të dojakate, afër qëndrës. *'''Sheshi i Hasellit''' – shesh ku lozin kalamanjtë, në L. *'''Sheshi i Misrit''' – shesh në tregun ku shitej misri, në qëndër. *'''Sheshi i Puseve''' – shesh ku ndodhen shumë pusë në të cilat mbushnin ujë gjithë lagjet e qytetit. *'''Sheshi i Stambollit''' – shesh, në J. *'''Shkallat e Pleshevicjotë''' – vend në Pazar ku pleshevicjotët shisnin shollë të cilat i përgatitnin vetë. *'''Shkëmbi i Xhamisë''' – vend pranë xhamisë ku falnin të vdekurit. *'''Shtëpite e Çallëkut''' – gërmadha, në V. *'''Shtëpit e Tiranës''' – banesa ku jetonin fisi i tiranasve, në V. *'''Shtrunga e Ninës''' – shtrungë e gurtë, në P. *'''Trap i Dojakës''' – ara më një burim pranë qe i takonte fisit e dojakate. *'''Thruma e Zezë''' – pllajë e veshur me thruma të zeza, në V. *'''Ulliri i Bellos''' – ulli në tregun ku shiteshin gjedhët, në qëndër. *'''Ullit e Babaçit''' – bacë me ullinj, në V. *'''Ullit e Benës''' – ullinj në një vend gropë, në V. *'''Ullit e Honit''' – vend gropë me ullinj, në VL. *'''Ura e Filatit''' – urë me hark, në JL. *'''Ura e Vogël''' – urë, në JL. *'''Valanidha''' – faqe mali, në V. *'''Vanëra''' – vreshta e ullinj ku greket kryen masakra kundër filoqatëve më 1944. *'''Varikoi i Çimës''' – pllajë e gjëre, në JP. *'''Vau i Filatit''' – va lumi në lumin e Filatit, në JL. *'''Verret e Demate''' – varre të fisit të demate, në afërsi të qëndrës. *'''Verret e Sejkate''' – varre të fisit të Sejkateve, afër qëndrës *'''Xhamia e Pazarit''' – xhami e cila është ndërtuar nga Vejz Aga Pllotareja, në qëndër. *'''Xhamia e Sejkate''' – xhami e ndërtuar nga fisi i sejkatëve, në qëndër. *'''Zharë i Gjërë''' – va i gjërë ku kalohet lumi, në dimër. == Demografia == Sipas regjistrimit të popullsisë së viti 2001, Filati kishte 2.344 banorë.<ref>{{Cite web |url=http://www.aftodioikisi.gr/storage/site/PDF/YA_DIOIKITIKI_DIAIRESI.pdf |title=''Regjistrimi i popullsisë në vitin 2001'', Gazeta e Qeverisë të Republikës së Greqisë, Nr. 2, Athinë, 2010, f.17389. |url-status=dead |access-date=1 shtator 2012 |archive-date=24 shtator 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924040317/http://www.aftodioikisi.gr/storage/site/PDF/YA_DIOIKITIKI_DIAIRESI.pdf }}</ref> Në vitin 1981, qyteza kishte 2,439 banorë, kurse në vitin 1991 Filati kishte 2,591 banorë. Banori i Filatit thirret '''Filaqot'''. '''Familjet në qytezën Filat:'''(Para Luftës së Dytë Botërore)<ref>Rrapaj. ''Fjalori Onomastik i Epirit''. 1995. f. 29.</ref> Alizoti , Baburri (të ardhur nga fshati greke Babur), Ballashenjtë (fis i shuar), Benatë, Berberatë, Buzenjtë, (fis i shuar), Çafulatë, Çamenjtë, Çimatë, Çopenjtë (fis i shuar), Dematë, Dojakatë, Ducenjtë, Focenjtë (fis i shuar), Gaxhelatë, Grrënjacë (fis i shuar. I fundit i këtij fis ra në luftë kundër grekëve në Bezhan më 1913), Gullenjtë (vllah shqipfolës), Gumatë (fis i shuar), Gjillatë, Hallunatë, Kasimatë, Kodrenjtë (fis i shuar) Memkatë, Mullahusenjtë, Ninenjtë, Ponatë (Poni), Resulatë, Sarandarë, Sejkatë, Sterratë, Strungarenj (fis i krishterë ardhur nga Grebena), Shabanenjtë, Tarenjtë, Tavanxhinjtë, Tiranenjtë(Tirana), Xorxenjtë, Xhibatë, Zaneminenjtë, Zejnelatë, Zguratë (Zguro) etj. == Historia == === Mesjeta dhe origjina e Filatit === Qyteti i Filatit shfaqet në defterët osmanë të vitit 991 hixhri (1583). Në këtë defter janë dhënë emrat dhe mbiemrat të kryefamiljarëve e Filatit dhe zonën përreth. Shumica e këtyre emrave dhe mbiemra janë shqiptarë si: ''Kond'', ''Nika'', ''Gjon'', ''Gjin'', ''Duka'', ''Ded'', ''Leka'' etj.<ref>Hajredin Isufi (2002), ''Musa Demi dhe qëndresa çame: 1800-1947'', Botimet Dudaj, f.7.</ref> Historiani Hajredin Isufi thekson se ka shumë emra të përzier myslimane dhe krishterë, duke treguar se procesi i islamizimit u ndodhin atëherë dhe mund të ketë filluar menjëherë pas pushtimit të rajonit në 1433.<ref name="Isufi. 2002">Isufi. ''Musa Demi dhe qëndresa çame: 1800-1947''. 2002. f.7</ref> Isufi citon fshatin [[Kocka|Kockë]] si një shembull ku emra të tillë si: ''Sinan Pjetri'', ''Murat Kondi'', ''Ahmet Andrea'', ''Hasan Jorgo'', ''Ali Dhimo'', etj, ka ekzistuar në mesin e njerëzve laraman.<ref name="Isufi. 2002"/> Kurse për themelimin e Filatit, ka disa propozime nga populli lokale Çame dhe akademiket. Nga Filaqotët ato thonë që zona e Filatit ishte i njohur për të qenë një vend i prodhimit të ullirit. Qiraxhinj shpesh do vinin për të ngarkesës e ullinjve dhe vaj për të tregtuar brenda dhe jashtë rajonit të Çamërisë. Në vendin ku grumbulloheshin qiraxhinjtë për ngarkesë të ullinjve, një han u ngrit nga një banor lokal i cili ishte i njohur me emrin e ''Filo''. Ky vend në të cilën han e tij ishte ndërtuar, u filloj të quhet ''Hani i Filos'', dhe më vonë ''Filat''.<ref>Rrapaj. ''Fjalori Onomastik i Epirit''. 1995. f. 29. Për themelimin e këtij qytezës dhe prejardhjen e emrit të tij çamët tregojnë këtë gojëdhënë: “Një qeraxhi me emrin Filo qe ishte nga fshati i vjetër i Mihalarit (sot topogërmadhë), afër fshatit Galbaq, po shkonte me val të ngarkuar në kual e doj t’e shpij t’e shit në Guman (një qytet antik sot topogërmadhë). Ki Filua i ndaloi kualt nek ishtë sot Filati dhe që ahjere nuk kish asnjë shtëpi. Doj të shplodhej aj e doj të rrin njadi sahat e pastaj të shkonej në Guman. Si që u shplodh mori e po garkon kualt, kur ati kalojnë ca fshatarë dhe e pjenë Filon: - Çish ke garkuar në këta kual bre? Kam val - u tha Fillua. -E shet? -E shes. Jo aq po kaq, e shiti valin ki dhe fshatarët e pjenë Filon e i thanë: -Çish ditë tjetër do viç ti ne ki vend të na sellç val t’e blejmë? Dhe Filua u vuri vadenë një ditë ka të javës që doj sill prapë val ati. Si e muarr vesh dhe të tjerë qeraxhinj shkuan në atë vend, dhe aj vend u bë si pazar per të shitur. Po e desh puna që të ish dhe një han ati, që të hajnë e të pijnë, dhe hanin që e ndërtoi i pari kle Filua, Filua pruri dhe fëmilën ati, dhe pas tij të tjerët, dhe emri i atij vendi i mbeti Filat".</ref><ref>Isufi. ''Musa Demi dhe qëndresa çame: 1800-1947''. 2002. f.8.</ref> Brenda këtij linjë të mendimit eshte edhe historiani greke A. Koçi<ref name="ReferenceA">Isufi. ''Musa Demi dhe qëndresa çame: 1800-1947''. 2002. f.8</ref>. Ai thotë se Filati mori emrin e vet nga një banor vendas me emrin ''Filas''. Megjithatë, një tjetër historian grek, Zotos Mollosos i cili udhëtoi rreth Çamërinë në shekullin e nëntëmbëdhjetë kishte një pikëpamje të ndryshme. Ai pohoi se Filat u themelua nga dikush i quajtur ''Trëndafilis'', emri i të cilit kur i shkurtuar u quajt ''Filas'', nga ku emri Filat rrjedh. Sipas Zotos vendi u quajt ''Tria'' dhe më pas, ''Kestria Ilion'' - ''Iliate'' - ''Filiate'' ose ''Filat''.<ref name="ReferenceA"/> Megjithatë Isufi thekson se toponimi Filat është shqiptare, sepse ajo është e karakterizuar nga prapashtesë ''at'', në të cilën është e zakonshme në mesin e toponimeve të tjera shqiptare së tilla si: Progon''at'', Luar''at'', Morf''at'', Mark''at'' etj.<ref name="ReferenceA"/> Për shkak, në kohë të kaluara kjo zonë ishte i konfliktit midis Venedikut dhe Perandorisë Osmane, ku disa familje shqiptare ikën në Itali. Një nga pasardhësit e tyre, ''Don Andrea (Figlia) Filja'' citon Filatin në një dorëshkrim të vitit 1764, ku përmend origjinën e familjes se tij arbëreshe, quajtur ''Filja'', duke e përshkruar si një qytet të madh dhe me kulturë në të kaluarën por të braktisur në shekullin XVII.<ref>[http://www.jemi.it/storia-mezzojuso-2167/754-manoscritto-inedito-del-papandrea-figlia-1764 Manoscritto inedito del papàs Andrea Figlia], vizituar në 18 korrik 2013.</ref> Kjo është interesante, sepse ajy referon qytezën Filat si ''Figliati'' dhe jo në emrat hipotetike të propozuar nga Zotos. Kjo jep besim për pikëpamjet e vendasëve dhe historianë Koçi dhe Isufi në lidhje për etimologjinë e emrit. === Sundimi osmane në shekullin i nëntëmbëdhjetë === === Sundimi greke gjatë periudhës midis dy luftërave === === Lufta e Dytë Botërore dhe shpërngulja e Çamëve Myslimane === [[Skeda:Filatishkolla.jpg|thumb|Shkolla Shqipe e Filatit në vitëve 1942-1944.]][[Skeda:Një grup partizanësh çamë të Filatit, mes të cilëve Muharrem e Ballkëze Demi, Teme Sejko, Dervish Dajaka, Taho Sejko etj. (1943).jpg|thumb|Një grup partizanësh çamë të Filatit, mes të cilëve Muharrem e Ballkëze Demi, Teme Sejko, Dervish Dajaka, Taho Sejko etj. (1943)]] === Filati sot === == Shih edhe == *[[Abaz Dojaka]] (1934-1993) etnograf, studiues, dhe mjeshtër i kulturës popullore. *[[Aziz Çami]], - oficer i ushtrisë shqiptare dhe një komandant në Balli Kombëtar. *[[Qamil Çami]], - mësuesi dhe poeti i epokës së Zgjimi Kombëtar Shqiptar. *[[Ali Demi]], - luftëtar shqiptar i rezistencës në Luftës së Dytë Botërore. *[[Musa Demi]], - figurë revolucionare dhe e rëndësishme e Zgjimi Kombëtar Shqiptar. *[[Niazi Demi]], - ministri i tregtisë së Shqipërisë. *[[Rexhep Demi]], - anëtari kryesor i lëvizjes së pavarësisë shqiptare dhe nënshkrues i Deklaratës së Pavarësisë Shqiptare. *[[Tahir Demi]], - anëtar me rangut të lartë i Partisë së Punës të Shqipërisë dhe përfaqësues i Shqipërisë në Comecon. *[http://www.fallingrain.com/world/GR/18/Filiatai.html vendndodhja] *Teme Sejko - kunder admiral i Flotes Shqiptare gjate regjimit komunist *Taho Sejko - funksioner me poste te rendesishme gjate regjimit komunist == Lidhje të jashtme == *[http://www.fallingrain.com/world/GR/58/Filiates.html vendndodhja] == Referime == {{reflist}} {{Qarku Çamëria}} [[Kategoria:Filat]] [[Kategoria:Çamëri]] [[Kategoria:Qytete në Greqi]] ivl42u7iln0z6ovqskbciy8ovrsdipm 0 58166 2939791 2888187 2026-04-09T16:35:45Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2939791 wikitext text/x-wiki {{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}} {{Leter Tabela Fillim}} {{Letër portreti|boja="#F0C030"|Bido Ibrahimi}} <!--{{Leter figura|Aristidh Kola.jpg}}--> {{Leter emri| Bido }} {{Leter mbiemri| Ibrahimi}} {{Leter ditëlindje|3 shkurt 1935}} {{Leter vendlindje| Gumenicë, Çamëri}} <!--{{Leter ditëvdekje|1948}}--> <!--{{Leter vendvdekje|}}--> {{Leter kombësia| shqiptare }} <!--{{Leter shtetësie| }}--> {{Leter profesioni| shkrimtar}} <!--{{Leter shënim|*}}--> <!--{{Leter mirnjohje|}}--> {{Leter Tabela Fund}} '''Bido Ibrahimi''' lindi më [[3 shkurt]] të vitit [[1935]] në qytezën [[Gumenica|Gumenicë]] të [[Çamëria|Çamërisë]] ; është shkrimtar shqiptar. == Biografia == Pas vitit [[1945]], kur [[Çamëria]] u masakrua prej bandave shoviniste greke, familja e tij erdhi në [[Shqipëria|Shqipëri]] dhe u vendos në [[Durrësi|Durrës]]. Shkollën fillore dhe tetëvjeçare Bidua i kreu në [[Durrësi|Durrës]]. Shkollën e mesme sportive “[[Vojo Kushi]]” e kreu në [[Tirana|Tiranë]]. Në vitin [[1957]] shkoi në [[Sevastopol]], në [[Krime]], për të studiuar për inxhinieri detare, shkollë të cilën nuk arriti ta përfundonte për shkak të prishjes së marrëdhënieve me [[Bashkimin Sovjetik]]. U kthye në [[Shqipëria|Shqipëri]] në vitin [[1959]] dhe filloi punë si mësues fizkulture, fillimisht në [[Shijaku|Shijak]] e më vonë në [[Durrësi|Durrës]]. Në vitet [[1968]]-[[1972]] mbaroi Institutin e Fizkulturës “[[Vojo Kushi]]”. Në vitin [[1974]] përfundoi edhe Institutin në [[Shkodra|Shkodër]], degën e gjuhës dhe letërsisë shqipe. Hapat e para si krijues letrar dhe publicist i hodhi që në vitin [[1955]], me botimin e tregimit “Dita e fitores”. Dëshira e tij ishte të trajtonte tematikat dhe problematikat detare në letërsi dhe ashtu veproi. Dramat e tij “Deti në Stuhi” dhe “Horizonti i kuq” fituan çmime inkurajuese, në vitin [[1964]], me rastin e 20 vjetorit të çlirimit. Pas vitit [[1990]] ka bashkëpunuar rregullisht me shtypin [[rus]], [[ukrainas]] e atë [[shqiptar]], ku ka botuar rregullisht skica, tregime, novela e publicistikë. Libri i tij i parë "Valsi i Sevastopolit" u botua në [[Lecce]] të [[Italia|Italisë]]. Për merita letrare e gazetareske, është diplomuar katër herë nga Radio [[Moska]] “Gollos Rossi” si dhe nga qyteti i [[Sevastopoli]]t për novelën “Sevastopolski vals”. Drama e tij “Të gjallë e të vdekur” konkurroi me sukses në festivalin ndërkombëtar të dramës në qytetin e [[Kievi]]t. Është bashkëpunëtor i rregullt i shtypit letrar, i revistës “[[Krahu i shqiponjës]]” dhe i gazetës “[[Drita]]”. Është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të [[Shqipëria|Shqipërisë]]. == Tituj të veprave == * “Valsi i Sevastopolit”, novelë ([[1997]]), [[Lecce]], [[Italia|Itali]] * “Sevastopolski vals”, novelë ([[1999]]), [[Sevastopol]], [[Krime]] * “Bija e agjentit”, novelë ([[2001]]), [[Tirana|Tiranë]], ISBN 99927-47-42-0 * “[[Çamëria]]: Balada e fustanellave”, tregime ([[2006]]) ISBN 99927-52-77-7 * "Haziz Çami" (Njeriu Legjendë) roman historik ([[2007]]), [[Tirana|Tiranë]] == Lidhje të jashtme == * [http://krahuishqiponjes.blogspot.com/2008/04/t-jesh-bir-i-amris-shnime-pr.html "Të jesh bir i Çamërisë"] - nga [[Kostaq Myrtaj]] * [http://krahuishqiponjes.blogspot.com/2008/04/homazh-pr-heronjt-e-amris-shnime-pr.html "Homazh për Heronjtë" - nga Skënder Hasani] {{DEFAULTSORT:Ibrahimi, Bido}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Çamë]] [[Kategoria:Lindje 1935]] [[Kategoria:Njerëz nga Gumenica]] pa1zyyrhi3rt0ix58j4al2c3a0ilnkz 2939794 2939791 2026-04-09T16:39:17Z Mitrovica02 128863 2939794 wikitext text/x-wiki {{Leter Tabela Fillim}} {{Letër portreti|boja="#F0C030"|Bido Ibrahimi}} <!--{{Leter figura|Aristidh Kola.jpg}}--> {{Leter emri| Bido }} {{Leter mbiemri| Ibrahimi}} {{Leter ditëlindje|3 shkurt 1935}} {{Leter vendlindje| Gumenicë, Çamëri}} <!--{{Leter ditëvdekje|1948}}--> <!--{{Leter vendvdekje|}}--> {{Leter kombësia| shqiptare }} <!--{{Leter shtetësie| }}--> {{Leter profesioni| shkrimtar}} <!--{{Leter shënim|*}}--> <!--{{Leter mirnjohje|}}--> {{Leter Tabela Fund}} '''Bido Ibrahimi''' lindi më [[3 shkurt]] të vitit [[1935]] në qytezën [[Gumenica|Gumenicë]] të [[Çamëria|Çamërisë]] ; është shkrimtar shqiptar. == Biografia == Pas vitit [[1945]], kur [[Çamëria]] u masakrua prej bandave shoviniste greke, familja e tij erdhi në [[Shqipëria|Shqipëri]] dhe u vendos në [[Durrësi|Durrës]]. Shkollën fillore dhe tetëvjeçare Bidua i kreu në [[Durrësi|Durrës]]. Shkollën e mesme sportive “[[Vojo Kushi]]” e kreu në [[Tirana|Tiranë]]. Në vitin [[1957]] shkoi në [[Sevastopol]], në [[Krime]], për të studiuar për inxhinieri detare, shkollë të cilën nuk arriti ta përfundonte për shkak të prishjes së marrëdhënieve me [[Bashkimin Sovjetik]]. U kthye në [[Shqipëria|Shqipëri]] në vitin [[1959]] dhe filloi punë si mësues fizkulture, fillimisht në [[Shijaku|Shijak]] e më vonë në [[Durrësi|Durrës]]. Në vitet [[1968]]-[[1972]] mbaroi Institutin e Fizkulturës “[[Vojo Kushi]]”. Në vitin [[1974]] përfundoi edhe Institutin në [[Shkodra|Shkodër]], degën e gjuhës dhe letërsisë shqipe. Hapat e para si krijues letrar dhe publicist i hodhi që në vitin [[1955]], me botimin e tregimit “Dita e fitores”. Dëshira e tij ishte të trajtonte tematikat dhe problematikat detare në letërsi dhe ashtu veproi. Dramat e tij “Deti në Stuhi” dhe “Horizonti i kuq” fituan çmime inkurajuese, në vitin [[1964]], me rastin e 20 vjetorit të çlirimit. Pas vitit [[1990]] ka bashkëpunuar rregullisht me shtypin [[rus]], [[ukrainas]] e atë [[shqiptar]], ku ka botuar rregullisht skica, tregime, novela e publicistikë. Libri i tij i parë "Valsi i Sevastopolit" u botua në [[Lecce]] të [[Italia|Italisë]]. Për merita letrare e gazetareske, është diplomuar katër herë nga Radio [[Moska]] “Gollos Rossi” si dhe nga qyteti i [[Sevastopoli]]t për novelën “Sevastopolski vals”. Drama e tij “Të gjallë e të vdekur” konkurroi me sukses në festivalin ndërkombëtar të dramës në qytetin e [[Kievi]]t. Është bashkëpunëtor i rregullt i shtypit letrar, i revistës “[[Krahu i shqiponjës]]” dhe i gazetës “[[Drita]]”. Është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të [[Shqipëria|Shqipërisë]]. == Tituj të veprave == * “Valsi i Sevastopolit”, novelë ([[1997]]), [[Lecce]], [[Italia|Itali]] * “Sevastopolski vals”, novelë ([[1999]]), [[Sevastopol]], [[Krime]] * “Bija e agjentit”, novelë ([[2001]]), [[Tirana|Tiranë]], ISBN 99927-47-42-0 * “[[Çamëria]]: Balada e fustanellave”, tregime ([[2006]]) ISBN 99927-52-77-7 * "Haziz Çami" (Njeriu Legjendë) roman historik ([[2007]]), [[Tirana|Tiranë]] == Lidhje të jashtme == * [http://krahuishqiponjes.blogspot.com/2008/04/t-jesh-bir-i-amris-shnime-pr.html "Të jesh bir i Çamërisë"] - nga [[Kostaq Myrtaj]] * [http://krahuishqiponjes.blogspot.com/2008/04/homazh-pr-heronjt-e-amris-shnime-pr.html "Homazh për Heronjtë" - nga Skënder Hasani] {{DEFAULTSORT:Ibrahimi, Bido}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Çamë]] [[Kategoria:Lindje 1935]] [[Kategoria:Njerëz nga Gumenica]] d77xiaygpi3qnvlr8t5cfsfx1u25oqp 0 58531 2939792 2330729 2026-04-09T16:37:03Z Mitrovica02 128863 /* Burimet */ 2939792 wikitext text/x-wiki {{coord|39.29|N|20.16|E|source:wikidata|display=title}} {{Infobox settlement | name = '''Gumenicë''' | native_name = Ηγουμενίτσα | settlement_type = Qytezë | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = | seal_size = | image_skyline = Port of Igoumenitsa, Thesprotia, Greece.jpg | image_caption = Porti i Gumenicës <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = Epiri |Qarku = i Çamërisë |Komuna = e Gumenicës |Bashkia = |Kryetari i Komunës = |Kryetari i Bashkisë = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 14,710 | population_total = | population_total_viti = |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = Gumenicjot |Krahina = |Famullia = |Shënjtori = |Lartësia = 96 |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = |Prefiksi = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Greqia <!--Parametri ''Greqia'' të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=39 | gjer_m=30 | gjer_s=12 | gjer_dr =N | gjat_g=20 | gjat_m=16 | gjat_s=2 | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} '''Gumenicë''' ([[greqisht]]: ''Ηγουμενίτσα/Igoumenítsa'') është një qytezë bregdetar në [[Greqia|Greqi]] veriperëndimore, kryeqyteti i [[Qarku Çamëria|qarkut të Çamërisë]] dhe portin e dytë më e madhe në perëndim të Greqisë. == Gjeografia == Nga veriu Gumenica kufizohet me [[Shulashi|Shulashin]], nga verilindja me [[Reçati|Reçatin]], nga lindja me [[Dhërmica|Dhërmicën]], nga jugu me [[Grava (Gumenicë)|Gravën]] dhe nga perëndimi me [[Deti Jon|detin Jon]]. Gumenica është 480&nbsp;km nga [[Athina]] dhe 460&nbsp;km larg nga [[Selaniku]]. Qyteza ka një port të anijeve. Këtu fillon autostradë e re ''Egnatia Odos'' (A2), e cila lidhën Gumenicën edhe me [[Turqia|Turqinë]]. '''Toponimet të qytezës Gumenicë:'''(Para Luftës së Dytë Botërore)<ref>Fatos Mero Rrapaj (1995). ''Fjalori Onomastik i Epirit''. Eurorilindja. f. 145-146.</ref> *'''Bishti i Molit''' - rryp toke që futet në det, në P. *'''Çukari''' – ullishte, në J. *'''Di Rrepet''' - rrepe të mëdhenj, në V. *'''Duqenet e Hamit Beut''' – dyqanë, në qëndër. *'''Duqenet e Refat Dules''' - dyqanë, në qëndër. *'''Filipjadhë/a''' - vendemër, në V. Për këtë vend thuhet se ka qenë një fshat me emrin Filipjadhë. Banorët e këtij fshati duke mos qëndruar dot aty nga frika e piratëve të detit ikën dhe u futën në thellësi dhe formuan Filipjadhën e sotme në Çamëri. (Spiro Muselimi “Shëtitje Historike në Thesproti”), Janinë. 1974. *'''Dhrizat''' - vreshta, në L. *'''Fundi i Kallmit''' – fushë, ish pronë e Bido Dules nga Grava, pranë rrugës kryesore në Gumenicë, ku prefekti grek Vasillko/ja ndërtoi zyrat e prefekturës më 1940 dhe i përdori ato në vitet 1941-1942. *'''Grop e Fshatit''' - ullishte, në J. *'''Gur i Sufrait''' - gur në formen e sofrës, në L. *'''Han i Bido Dules''' - han i vjetër të cilin e pati ndërtuar Bido Dulja nga Grava, në qëndër. *'''Huqimeti''' – ndërtesë dykatëshe themelet e së cilës i kishin hedhur turqit më 1912. Grekët e kthyen atë në “dhikastirio” (gjykatë). *'''Kafenej' e Molit''' - kafe verore, në P. *'''Kalaja''' - Kalaja e Gumenicës, e ndërtuar nga turqit dhe shembur nga venecianët. Në këtë kala, në kohën turke, me 1897 ka luftuar vendi kundër flotës greke. kur ajo u orvat të zbarkonte trupa për pushtimin e vendit; po kështu edhe kundër fllotës ushtarake detare italiane më 1911-1912. *'''KàIlmi i Bido Dules''' - shesh pranë detit ku është ndërtuar prefektura, në P. *'''Kokëlz/a''' - brinje mali - Në këtë vend janë vendosur familje greke të ardhura nga Turqia më 1923-1924, koha e marrëveshjes greko-turke për shkëmbimin e popullsive. *'''Moli''' - ullishte, në J. *'''Mollëz/a''' - fushë me ullinj, pronë e gravjotëve, në L. *'''Pazar i Beut''' - Pazar ku ka pasë banesat e tij Hamit bej Margllëçi. *'''Prroi i Koklës''' – përrua, në L. *'''Prroi Thierit''' - perrua, në L. *'''Pus i Pazarit''' - pus i vjetër në qëndër të tregut. *'''Qaf’ e Dulit''' – qafë. *'''Shesh i Luleve''' – kullotë, në L. *'''Ur’ e Molit''' - vend ku buron ujë, në L. *'''Viglë/za''' – shesh, në L. *'''ZaIl/i''' – kullotë, në L. == Demografia == '''Familjet në qytezën Gumenicë:'''(Para Luftës së Dytë Botërore)<ref>Rrapaj. ''Fjalori Onomastik i Epirit''. 1995. f. 145.</ref> Baliu (nga Babur(r)/i), Koleka (nga Pleshavica), Kovaçi (nga Filati), Pituli (vllehe shqipfolës), Prifti (nga Grava), Spiropulli (nga Peshtani), Shadha, Sharia e Sharra (nga Kastriza), Dhima (nga Kastriza), Tajpénj (nga Grykohori) etj. <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> == Historia == [[Skeda:PortiGomenica.jpeg|200px|thumb|right|Të porti i Gumenicës]] Gumenica është një qytezë relativisht i ri që është rindërtuar pas Luftës së Dytë Botërore, edhe pse ka pasur ditët e vjetër si një fshat peshkimi. Nën sundimi osmane, Gumenica ishte një komunitet të vogël. Në vitin 1913, Gumenica u pushtua nga Greqia, deri në ditët e sotme. Në 1938, kur u themelua qarku ''Thesprotia'', Gumenicë u bë kryeqyteti i saj. == Shih edhe == *[[Bido Ibrahimi]] (lindur 1935) - shkrimtar == Lidhje të jashtme == [http://www.fallingrain.com/world/GR/58/Igoumenitsa.html vendondodhja] == Burimet == {{reflist}} {{Qarku Çamëria}} [[Kategoria:Gumenicë]] [[Kategoria:Çamëri]] [[Kategoria:Fshatra në Greqi]] 991kuumtkljqh7cn8aj66reo5pxx8pa 0 58534 2939797 2645942 2026-04-09T16:53:13Z Mitrovica02 128863 /* Burimet */ 2939797 wikitext text/x-wiki {{coord|39.17|N|20.24|E|source:wikidata|display=title}} {{Infobox settlement | name = '''Pargë''' | native_name = Πάργα | settlement_type = Qytezë | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = | seal_size = | image_skyline = Overview of Parga, 02.jpg | image_caption = Parga me gjirin e saj. <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = Epiri |Qarku = i Prevezës |Komuna = e Pargës |Bashkia = |Kryetari i Komunës = Αθανάσιος Λιόλιος/Athanas Lolo |Kryetari i Bashkisë = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 276.5 km2 (107 sq mi) | population_total = 2,415 | population_total_viti = |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = Parganjot |Krahina = |Famullia = |Shënjtori = |Lartësia = 0 |Zona Kohore = EET/EEST (UTC+2/3) |Ora Verore = | postal_code = 480 60 |Prefiksi = | registration_plate = ΡΖx | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Greqia <!--Parametri ''Greqia'' të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = 280 |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=39 | gjer_m=17 | gjer_s=9 | gjer_dr =N | gjat_g=20 | gjat_m=24 | gjat_s=1 | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} '''Pargë''' ([[greqisht]]: ''Πάργα/Párga'') është qytezë në [[Qarku i Prevezës|qarkun i Prevezës]], [[Greqia|Greqi]]. Qyteza ka 3,569 banorë. == Gjeografia == Qyteza e Pargës gjendet në një gji idiliak të [[Deti Jon|Detit Jon]], buzë maleve të [[Epiri]]t. Nga veriperëndimi Parga kufizohet me [[Rrapeza|Rrapezën]], nga juglindja me [[Shënedjella (Pargë)|Shënedjellën]], nga lindja me [[Livadhari|Livadharin]] dhe nga perëndimi me [[Deti Jon|detin Jon]]. Parga është një qytezë bregdetar që ndodhet në pjesën veriperëndimore të qarkut të Prevezës. Ajo është e ndërtuar si një amfiteatër rrëzë brigjeve të detit Jon, me malin ''Bexhevoli'' (gr: ''Πετζοβολίος/Petzovolíos'') në sfond, i cili është 139 m i lartë. Parga ka një popullsi prej 2,415 banorësh. Qyteti është selia historike e komunës së Pargës, e cila ka një popullsi prej 3,904 banorësh (sipas Regjistrimit të Popullsisë 2011). Sot selia e komunës është në Kanallaq, por qyteti i Pargës është qendra më e rëndësishme ekonomike, tregtare dhe turistike e komunës me të njëjtin emër. Vendbanimet e tjera të komunës janë [[Agjia]], Rrapeza dhe Livadhari. Komuna e Pargës i takon qarkut të Prevezës, megjithëse ajo kufizohet territorialisht nga qarku i Çamërisë dhe është e vendosur në jugperëndim të Epirit, pranë [[Gliqia (lum)|lumit Gliqia]]. Parga është rreth 68&nbsp;km larg nga [[Preveza]] dhe 40&nbsp;km nga [[Gumenica]] dhe ndodhet përballë ishujve piktoreskë [[Pakso]] dhe [[Antipakso]]. [[Skeda:Parga shore.jpg|parapamje| image_skyline me veshtrim nga deti.]] Nga vitet 1950, në Pargë ka një gjykatë, zyrë tatimor, zyrë pyjëtarie, dogana, dhomë agronomësh, gjimnaz dhe shkolla fillore. Parga ka dhe disa kisha. Qyteza i ka ruajtur relativisht mirë fortifikimet historike, ndërsa, në anën e djathtë, qëndron kështjella mesjetare e Pargës me shumë ndërtesa brenda mureve të saj, e cila mbron anën jugperëndimore të qytezës. Sot, Parga është vendpushim turistik nga më të njohurit në rajon. Pranë janë plazhet ''Krioneri'', ''Pezo Krioneri'' (brenda vendbanimit Pargë), ''Vallto'' dhe ''Saraqini'' në perëndim, ''Lihno'' dhe ''Ajanaq'' në lindje. Përballë qytezës, në anën e jugut, është një ishull piktoresk ku ndodhet ''K(l)isha e Shënmërisë'' dhe ka ndërtesa mesjetare të periudhës venedikase dhe asaj franceze. Parga është një nga destinacionët më popullare e turistike në Epirin që i përket Greqisë dhe është ndërtuar në rrëzën të një kështjelle venedikase. Gjatë muajve të verës, Parga është e lidhur çdo ditë nga një anije me Pakson dhe Andipakson. Ajo ka gjithashtu edhe shërbime traget për në [[Spllanca|Spllancë]], [[Korfuz]] dhe [[Santa Maura]] (sot: ''Λευκάδα/Lefkádha''). Nga çdo ciceron turistik Parga përshkruhet si një ndër vendet më të bukura të Greqisë. Sidomos në muajin gusht në Pargë pushojnë mijëra turistë nga [[Italia]], [[Gjermania]], [[Britania e Madhe]], por edhe nga vendet e Ballkanit. Qyteza e Pargës ka tri plazhe të mrekullueshme: Lihno, Vallto dhe plazhin pranë portit. Falë zhvillimit të turizmit shumë banorë të Pargës janë kthyer nga mërgimi, kryesisht nga Gjermania, ku kishin shkuar si punëtorë krahu në vitet 50-të dhe 60-të, kur Greqia ishte një vend i varfër. Ata në vendlindjen e tyre kanë hapur taverna dhe kanë ndërtuar shtëpi, të cilat i japin me qira gjatë sezonës turistike. Para [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], Pargë kishte këto lagje: '''Korkocaqi''', '''Krioneri''', '''Pazar i Vjetër''', '''Trafa''' dhe '''Turko-pazari''' (lagjet pranë kalasë).<ref>Fatos Mero Rrapaj (1995). ''Fjalori Onomastik i Epirit''. Eurorilindja. f. 304.</ref> '''Toponimet të qytezës Pargë:'''(Para Luftës së Dytë Botërore)<ref>Rrapaj. ''Fjalori Onomastik i Epirit''. 1995. f. 304-306. '''Treguan:''' 1) Hanife Abaz Arifi, 61 vjeç shtëpijake, analfabete, nga Parga, refugjate e vitit 1944, sot me banim në Tiranë. 2) Zuhre Shefqet Jakupi, 47 vjeç, shtëpijake, autodidakte, nga Parga, refugjate e vitit 1944, sot me banim në Durrës. 3) Esat Çukari, 66 vjeç, puntor, autodidakt, nga Margëllëçi, ka ndënjur 25 vjet në Pargë, refugjat i vitit 1944, sot me banim në Durrës. Tiranë, qershor, 1973. Durrës, qershor 1973.</ref> *'''Ajaleni''' - mal i veshur me mare, mërete, argëlidha etj, në J. *'''Bajramëla''' - kullotë, në L. *'''Bakçej' e Qitrave''' - baçe me qitro, në J. *'''Bexhevoli''' - mal i Pargës, në L. *'''Bogonja''' - vresht me ullinj, në JL. *'''Breba''' - mal qe ndan Paramithinë nga Karbunari. *'''Brinj’ e Shefqetit''' - ullishte, në V. *'''Budrumet e All Pashës''' – budrume në kalanë e Pargës. *'''Burimet e Neromanit''' - burim, në V. *'''Burim i Valltos''' - burim, në V. *'''Burim i Zivolit''' – burim, në L. [[Skeda:Parga Castle.JPG|250px|parapamje|Kalaja e Pargës dhe lagja Turkopazar]] *'''Cengona''' - ara, në L. *'''Delviçi''' - kullotë, në L. *'''Di Rrepet''' - dy rrepe të mëdhenj në Turkopazar. Aty Ali Pasha Tepelena kish sjellë ujët nga Neromani. *'''Fllaro''' - ullishte, në JL. *'''Ganëla''' - arë, në L. *'''Grav’ e Zagonjit''' - shpellë që nxë deri në 500 kokë bagëti, në V. *'''Grav’ e Zigolit''' - shpellë, në V. *'''Gremo''' - bokërrimë qe zbret në Turkopazar, në P. *'''Gremoj’ e Valltos''' - bokërrime që zbret nga kalaja në Vallto, në P. [[Skeda:BaiedeParga.jpg|250px|parapamje|Një ishull në jug të Pargës ku ndodhet Kisha e Shënmërisë.]] *'''Hamam’ i Ali Pashës''' - banjat e ndërtuara prej Ali Pashës, në kala. *'''Kalaj’ e Pargës''' - kala, në P. Aty ndodhen topa dhe gjyle të kohës së Ali Pasha Tepelenës. *'''Kanali''' - kodër me ullinj, në P. *'''Klish’ e Ajalenit''' - kishë, në J. *'''Klish’ e Nisisë''' - kishë në një ishull të vogël, në P. Në këtë kishë të ndërtuar në një bregore të madhe, shkonin të krishterët shqiptarë të qytezës, për të kremtuar për çdo vit një festë të tyre. *'''Klish’ e Shënmërisë''' - kishë në një ishull, në J. *'''Korkocaqi''' - vend gropë me ullinj, midis kodrave, në P. *'''Koroboli''' - ullishte, në VL. *'''Krioneri''' - fushë me ullinj, në JL. *'''Kroi Nerënxullës''' - krua, në L. *'''Kroi i Qiperit''' - krua, në L. [[Skeda:Krioneri beach in Parga.jpg|200px|parapamje|Fusha Krioneri me plazhin e saj.]] *'''Kroi Trifonit''' - krua, në V. *'''Lajthia''' - arë, në L. *'''Liturvia e Shuaipenjet''' – màqinë vaji, në qendër. *'''Lithica''' - kodër e madhe e veshur me ullinj, mbi skelën e Pargës, në L. *'''Lum i Shadërvanit''' - lumë i vogël, në L. Ky lumë vjen nga Rrapeza, me ujët e tij bluajnë të gjithë mullinjtë dhe vaditen baçat me agrume e ullinj të Pargës. *'''Llaka e Haxhi Nurit''' - ullishte, në V. *'''Llakat e Dushit''' - vend grykë ku ndodhet një vakëf muhamedanësh, në V. *'''Manastiri''' - gërmadhat e një manastiri në buzën e detit, në P. *'''Marai''' - kodra e përrenj të veshur me ullinj, në VP. *'''Mehri/a''' - arë që mbillej oriz, në L. *'''Mëndra e Ramedanit''' - baçe, në L. *'''Moli i Pargës''' - skela, në P. *'''Mol i Shandrivanit''' - vendi ku ankoroheshin varkat, në P. *'''Mulliri Bardhë''' - mulli që bluante drithë, në P. *'''Mulliri Maçes''' - mulli që bluante drithë, në P. *'''Mulliri Priftet''' - muli drithi, në P. *'''Neromana''' - burim, në V. *'''Paloparga''' - gërmadhat e qytezës të vjetër të Pargës, në V. *'''Pandelejmoni''' - gërmadha e ullishte, në P. *'''Pezulet''' - ullishtë, në L. *'''Qaf’ e Taburrit''' - qafë, në JL. *'''Qaf’ e Zherrit''' - qafë që ndan Pargën nga Shënedjella, në JL. *'''Qimadhia e Klishës''' - kullotë, në V. *'''Qimadhia e Xhamisë''' - kullotë, në V. *'''Qiperi''' - baçe me ullinj, në L. *'''Ranishtj’ e Valltos''' - vend me rërë, në P. *'''Rrap i Math''' - rrap shekullor me një krua pranë, në lagjen Turkopazar. *'''Rrethi''' - arë e shkëmb, në V. *'''Sinanëla''' - arë, në L. *'''Sterrat e Kalasë''' - sterra dhe puse në kala, në P. *'''Stralli''' - livadh, në L. *'''Shandërvani''' - ujrat e mulinjve të Pargës, në P. *'''Shënelena''' - kish në një bregore, në L. *'''Shenikolli''' - shkëmb i madh në det, mbi të cilin ndodhet një kish, në J. *'''Shënthanasi''' - kodër buzë detit, mbi të cilën ndodhte një kish, në L. *'''Shkall’ e Zherrit''' - rrugë mes shkëmbinj, në JL. *'''Shtëpit e Beut''' - shtëpit’ e Mustafa Beut, në qendër. *'''Shtrung’ e Murat Trakos''' - shtrungë e gurtë, në V. *'''Trifoni''' - gurrë e ftohtë uji e baçe me ullinj, në V. [[Skeda:Valtos Beach.JPG|200px|parapamje|Plazh në Vallto, siç shihet nga Parga.]] *'''Turkopazari''' - lagje dhe qendra e qytezës. *'''Ur’ e Pazarit''' - urë e gurtë me hark, në qendër. *'''Ur’ e Sulotëve''' - urë me hark në qëndrën e qytezës, rreth 200 m. e gjatë. Nën këtë urë kalojnë ujërat e përrojve të cilët derdhen në det. *'''Ur’ e Trapos''' - urë me hark, në L. *'''Valca''' - kodër, në L. *'''Valltua''' - baçe me ullinj, në JP. *'''Vathi''' - arë, në L. *'''Vidhi''' - arë, në L. *'''Zagani''' - mal i Pargës, në L. *'''Zhivoli''' - kodër me ullinj, në VL. == Demografia == [[Skeda:Houses in Parga, 02.jpg|parapamje|Shtepi tradicionale.]] Shumica e banorëve të Pargës janë arvanitë, domethënë vendas, autoktonë, shqiptarë, “alvanitë”, siç thonë. Kanë qëndruar këtu përkundër stuhive të historisë. Shumica e banorëve janë asimiluar, deklarohen si grekë, por flasin shqip ende, sidomos gjenerata e mesme dhe e moshuara. '''Familjet në qytezën Pargë:'''(Para Luftës së Dytë Botërore)<ref name="Rrapaj. 1995">Rrapaj. ''Fjalori Onomastik i Epirit''. 1995. f. 304.</ref> Akshihenjtë (fis vendas), Banegenjtë (vllehë nga Zagoria), Beqiratë, Bexheleqët (fis i ardhur nga Zagori), Binjenj (fis i shuar), Bombejtë (fis i krishterë shqiptar, i ardhur nga Shenica), Bozot, Bubeqenj, Burllucenj (të ardhur nga Margëlliçi), Çorraj, Çukarenj, Dallapenj, Durrenj (fis i ardhur nga Margëlliçi), Duzenj (fis vendas) Dhrakenj (fis i krishterë shqiptar i ardhur nga Rrapeza), Garenjtë (fis i krishterë shqiptar i ardhur nga Spllanca e Margëlliçit), Gjonërit (fis i krishterë shqiptar, i ardhur nga Labovë e Gjirokastrës), ldrizenj (i ardhur nga Luarati, fis i shuar nga masakrat e vitit 1944), Jurgenjtë (fis i krishterë shqiptar, i ardhur nga Luca e Prevezës), Kanalenj (sot në Turqi), Patulenj, Prasenjtë, Resulenj (të ardhur nga fshatrat e Sulit), Shqitenjtë, Shuaipenj, Vervelenjtë, Xhemalenjtë, Xhurrenjtë (fis i ardhur nga MargëIliçi), Zotërit (nga Rrapeza), Zherenjtë (fis i krishterë, i ardhur nga Paramithia). == Ekonomia dhe Kultura == Para vitit 1819, ekonomia e Pargës përbëhej nga bujqësia dhe lundrimi.<ref>Charles Philippe De Bosset (1821). [https://archive.org/details/pargaandioniani00bossgoog ''Parga and the Ionian Islands'']. John Warren. f. 49-50.</ref> Shumë Parganjotë migronin në Itali dhe themeluan veten si kafexhinj, ose si kamerierë në kafene. Vera ishte prodhuar gjithashtu dhe eksportuar në Ishujt Jon, së bashku me fruta të ndryshme. Misër dhe fije liri rriturish për konsum vendore, ndërsa duhani ekspohej. Kane qenë rreth dhjetë mullinj, të cilët bluanin grurë vendor dhe nga banorët e ishullit Pakso. Parga gjithashtu eksportonte ujë në ishullin Pakso sepse në verë, uji i pijshëm bëhej i pakët në ishull. Parganjotët bënin pak peshkim sepse nuk ishte produktiv në bregdetin e tyre. Pjesa më e madhe e peshkut që ata konsumonin, ishte importuar nga fshatrat bregdetare përgjatë fushës së Frarit. Historikisht, Parga ishte e njohur edhe për rritje të një agrumi endemik që është një varietet i qitros (lat: ''Citrus decumana'')<ref>Në gjuhën anglisht, fruti është i njohur si ''credat'' apo ''Greek citron''.</ref> në rajonin përreth dhe mbjellur në luginën kryesore të Pargës në mes të dy kodrave me pamjën të valëzuar.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 46.</ref> Fruta qitro ishte quajtur në fillim të shekullit të 19-të si "''etrog''<ref>Fjala hebraishte për qitron është ''etrog''.</ref> (qitro) e korfuzit", sepse Korfuzi drejtonte tregtinë e qitros nga Adriatiku Osmane deri në Trieste.<ref>Erich Isaac (1959). “The Citron in the Mediterranean: A Study in Religious Influences”. ''Economic Geography''. '''35'''. (1): 74-75. "Official supervision of the growing of citron in the coastal areas of Ottoman Albania and Epirus, especially in the orchards of Parga, Ayia, and several other villages of the provinces of Thesprotia and Preveza allowed the etrogim from this area to achieve as high a reputation among the Jews as that formerly enjoyed by the citrons of Corsica"... "The Sultan's groves were concentrated in Parga, but to the Jews the fruit from all the orchards in the region was known as the "Corfu etrog," for Corfu channelled the trade from the Ottoman Adriatic to Trieste. With the end of the monopoly, all the fruit from the region, including now most of Albania, the Ionian Islands, and Corfu itself, was exported under the name, and accorded the local rabbinical certification of the "Corfu etrog”".</ref> Hebrejtë e kishin përdorur atë frut për shërbimet e tyre fetare dhe hebrenjtë e Splitit ishin blerësit kryesorë të frutit, sasi të të cilit pastaj ua shisnin blerësve hebrej në [[Trieste]]s ose hebrejve nga [[Polonia]].<ref>Alphonse de Beauchamp (1823). [https://archive.org/details/lifealipachajan00beaugoog ''The life of Ali Pacha, of Jannina, late vizier of Epirus, surnamed Aslan, or the Lion, from various documents''] (Botimi 2). S and S Bentley. f. 245.</ref><ref>Valentine Chirol (1881). [https://archive.org/details/twixtgreekandtu00chirgoog ''Twixt Greek and Turk'']. W Blackwood & sons. f. 228-229. "Among the produce of Parga there is one specialty which is held in high estimation by Polish Jews: it is a species of sweet lemon which is prepared and candied in a peculiar way for their markets; and so great is the demand for it at the time of the Passover feasts, that, when the crop is deficient, it commands the most fabulous prices".</ref><ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 49-50.</ref> Parga gjatë epokës osmane ishte gjithashtu një qendër eksporti për mallrat që vinin nga trevat e [[Margëlliçi (Gumenicë)|Margëlliçit]] dhe të [[Ajdonati|Paramithisë]] (Ajdonatit).<ref>Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond (1967). ''Epirus: the Geography, the Ancient Remains, the History and Topography of Epirus and Adjacent Areas''. Clarendon Press. f. 688.</ref> Kurse të gjitha kodrinat përreth janë të mbuluara nga druri i ullirit. Mesatarisht prej çdo rrënje parganjotët vjelin deri në 300 kilogramë ullinj. Nëpër oborret e shtëpive dhe në kodrinat përreth banorët vjelin edhe limona e portokaj. Sot, forma të tjera të të ardhurave në Pargës vijnë nga turizmi i verës, ku plazhet e saj dhe ndërtesat historike vizitohen nga turistët. [[Skeda:Parga Lichnos beach.jpg|parapamje|left|Plazhi Lihno]] [[Skeda:A church in Parga.jpg|150px|parapamje|Pjesa e brendshme të kishës së Shënkollit.]] Çdo vit në mes të gushtit, ngjarje kulturore zhvillohen në komunën e Pargës. Festimet kanë karakter fetar dhe historik. Natën e kremtimit të Zojës, Parganjotët shkojnë me anije në ishullin e Shënmërisë që është përballë qytezës së Pargës. Në natën tjetër, në ditën e Virgjëreshës (gusht 15) turmat mblidhën rrëzë limanit që të marrin pjesë në "varkarolla", një festim që paraqet kthimin e Parganjotëve dhe të relikave fetare nga Korfuzi në Pargë, kthim që ndodhi rreth vitit 1913. Në 1817 britanikët ia kishin shiten Pargën [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pasha Tepelenës]]. Pothuajse që nga një shekull më parë, kur Parganjotët u kthyen në Pargë, kjo ngjarje është shndërruar në festim. Dy rreshtat anijesh, të dekoruar me fenerë venedikas, shkojnë në port dhe mirëpriten me fishekzjarrë. Në perëndim të qytezës është një manastir i vjetër mesjetar, me një kambanore të gjatë, e cila sipas traditës vendase, kishte nëntë zile që kur tingëllonin, dëgjoheshin nga një distancë prej 12 miljesh. Të dukshëm gjithashtu janë kisha e Shënkollit (mbrojtësi i Pargës), që është më e madhja në qytezë, kisha e Shënelenës (në një breg në lindje), kisha e Shënthanasit (mbi një kodër buzë detit, në lindje afër Krionerit), kisha e Shënmërisë në një ishull në jug, dhe kisha të tjera. [[Xhamia|Xhamitë]] janë ndërtuar pas vitit 1819. Pas Luftës së Dytë Botërore, me spastrimin etnik të shqiptarëve myslimanë nga Parga, nuk ka mbetur asnjë xhami. === Kalaja e Pargës === [[Skeda:Francesco Hayez 014.jpg|parapamje|left|Kalaja e Pargës (1831) nga piktori [[Francesco Hayez]] (1791–1882).]] Kalaja gjendet në majën e një kodre me pamje mbi qytezë dhe është përdorur për të mbrojtur Pargën nga tokat e brendshme të Epirit dhe nga deti Jon. Kalaja u ndërtua fillimisht në shekullin e 11-të nga banorët e Pargës me ndihmën e normanëve për të mbrojtur qytezën e tyre nga piratët. Në shekullin e 13-të, kur kontrolli i tyre në rajon përreth u rrit, venedikasit rindërtuan kështjellën për të përforcuar zonën. Në 1452, Parga dhe kalaja u pushtuan prej forcave osmane të udhëhequr nga Haxhi Beu për dy vjet, kohë gjatë së cilës u rrënuaë nj pjesë e kalasë. Në 1537 osmanët, të udhëhequr nga admirali Hajredin Pasha Barbarosa, dogjën dhe shkatërruan kështjellën dhe shtëpitë brenda saj. Venedikasit rindërtuan për një kohë të tretë dhe të fundit një kala të fortë që qëndroi e pathyeshme deri në 1819, pavarësisht sulmeve të Ali Pashës, i cili e kishte rrethuar Pargën në mënyrë të përsëritur nga kështjella e Agjisë-Rrapezës. [[Skeda:Castle of Ali Pasha, Parga, 01.jpg|160px|parapamje|Kalaja e Pargës me shtesë të ndërtimit e Ali Pashës]] Venedikasit krijuan një plan mbrojtjeje, i cili kombinoi fortifikimet natyrore me ndërtesat mbrojtëse dhe e bëri kalanë të fortë. Jashtë kalasë tetë kulla janë të vendosura në pozita të ndryshme që përforcojnë mbrojtjen. Brenda, në hapësirën e ngushtë të kalasë ka pasur 400 shtëpi, të vendosura në një mënyrë që të zinin vetëm një hapësirë të vogël, larg nga bregdeti. Nga rakordi "Gremo", sternat e Kalasë dhe shtëpitë ishin siguruar me ujë. Kalaja për furnizimet e saj përdorte dy gjire, Valltonë dhe Bogonjën. Kur Parga iu shit osmanëve në 1819, Ali Pasha e zgjeroi kalanë kur ndërtoi edhe një harem dhe hamam, që përmirësoi dhomat e kalasë. Në portën e harkuar të hyrjes, në mur, mund të shihet luani venedikas me krahë i Shën Markut, emri "Antonio Bervas 1764", emblemat e Ali Pashës, shqiponja me dy koka dhe mbishkrimet relative. Gjithashtu shihen shtylla të harkuara, dhoma e vendqëndrimit të armës, lozhat e furnizimit, bastionet e forta me kuti të sigurta të armës, kuti të sigurta për armëve të vogla, një korridor i fshehtë për në det, barakat, burgjet, magazina dhe dy shtëpi-ndaluese në vijën e fundit të mbrojtjes, të cila përfundonin planin e mbrojtjes, së bashku me fortifikimet natyrore që e bënë kalanë pamposhtur. == Historia == === Koha mesjetare dhe origjina e Pargës === [[Skeda:Forests near Parga.jpg |150px|parapamje|majtas|Pyjet pranë Pargës]] Në kohët e lashta, qyteti Torini ishte vendosur në vend të Pargës e sotme.<ref name="Hammond. Epirus. 1967. f. 688">Hammond. ''Epirus''. 1967. f. 688.</ref> Qyteti Torini ishte përshkruar që kishte një "port nxjerr para me formë", dhe u përdor nga Oktaviani, i cili kishte bazuar flotën e tij atje për shkak të portit e saj të mirë, gjatë luftës me Mark Antonin, që kishte flotën në Aktium.<ref name="Hammond. Epirus. 1967. f. 688"/> Sipas dijetarëve si Max Wasmar, origjina e Pargës mund të jetë sllave për shkak të etimologjisë të emrit. Për shembull, në gjuhë të ndryshme sllave fjalë për traun i sipërm të derës është "''prag''".<ref>Max Vasmer (1941). [http://macedonia.kroraina.com/en/mv/index.html ''Die Slaven in Griechenland'']. Akademie der Wissenschaften in Kommission bei W. de Gruyter. f. 64. "25. Πάργα f. Bekannte Stadt am Meeresufer südöstl. von Korfu. Urkundl. a. 1440: ''Barga s''. Sathas DI III 146, dann ''Parga'' a. 1516 (Sathas a. a. O., V 250) und a. 1546 (Sathas c. 1. V 289). Man wird an slav. *''porgъ'' «Schwelle», bulg. ''prag'', skr. ''prȁg'' erinnert, nur das abweichende grammatische Geschlecht macht Schwierigkeiten. Mit čech. ''Praha'', poln. ''Praga'' kann der Name nicht zusammenhängen, da in diesen Formen keine slavische Metathese vor sich gegangen ist. Hilferding I 288 halt den griech. ON für slavisch, gibt aber, wie so oft, keine Etymologie an. Schwyzer (mündlich) verweist noch auf vlat. ''barga'' »Uferböschung« bzw. ''barga'' »Hütte«, wozu Meyer-Lübke Rom. Wb. [1] 957 ff."</ref> Fjala ekziston edhe në gjuhën shqipe, se ajo është një huamarrje nga gjuha sllave.<ref>Vladimir E. Orel (1998). ''Albanian etymological dictionary''. Brill. f. 341. "'''Prag''' m, pl. ''pragje'' ‘threshold’. A parallel form is ''prak''. Borrowed from Slav *''porgъ'' id., cf. South Slavic continuants: Bulg ''prag'', SCr ''prag'' (MIKLOSICH ''Slav. Elemente'' 30; MEYER ''Wb.'' 350). ◊ SELIŠČEV ''Slav. Naselenie'' 148; TAGLIAVINI ''Dalmazia'' 226; HAMP ''LB'' XIV /2 13; SVANE 53."</ref> Ndërsa operativi britanik ushtarak i Luftës e Dytë Botërore në Epir dhe udhëtari Arthur Foss, thotë se Parga u themelua "ndoshta" nga "shqiptarë të krishterë" në mesin të shekullit 14.<ref>Arthur Foss (1978). ''Epirus''. Faber. f. 180. "It was not until the middle of the fourteenth century A.D. that the inhabitants, probably Christian Albanians, from the settlement known as Paleo-Parga, high up on the mountain behind, descended to the shore and concentrated their population on the fortress promontory, because it was more secure than their former home".</ref> Një legjendë që ka ekzistuar në mesin e Parganjotëve u dokumentua në fillim të shekullit 19 për themelimin e Pargës:<ref name="Bosset. 1821">De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 57.</ref><ref>Carlo Gherardini & Christophoros Perrhaibos (1823). [http://books.google.com.au/books?hl=en&lr=&id=kJVeAAAAcAAJ&oi=fnd&pg=PA3&dq=Parga+greece&ots=5BrEcBukNr&sig=enEv6NKK1XPSlOT5ysTCjZt4zbY#v=onepage&q=Parga%20greece&f=false ''History of Suli and Parga, containing their chronology and their wars, particularly those with Ali Pasha, Prince of Greece'']. A. Constable & Company. f. 121.</ref> Një bari, ndërsa kërkonte delet e humbura në vendin ku tani qëndron Parga, gjeti rastësisht, në hyrje të një shpelle, një imazh të vogël të Virgjëreshës. Ai menjëherë informoi fshatarët, të cilët, pas shqyrtimit të së vërtetës së tregimit të tij, kishin shkuar t'u tregonin priftërinjve, dhe e shpunë prapë ikonën me nderim të madh në Pargën e vjetër. Pas disa ditësh, imazhi i padukshëm u kthye përsëri në shpellë. Disa Parganjotë e interpretuan këtë ngjarje si një mrekulli e vullnetit të Zotit dhe ndërtuan një kishë në vend, rreth të cilës ata ndërtuan vendbanimet e tyre në bregun e detit, ku Parga tani qëndron. Parga ishte ndërtuar fillimisht në majë të malit të quajtur: ''Bexhevoli'', në verilindje të Pargës e sotme. Vendi ku Parga i vjetër ishte, është sot e kësaj ditë quajtur nga populli vendas si: ''Paloparga''.<ref>Rrapaj. ''Fjalori Onomastik i Epirit''. 1995. f. 305.</ref><ref>Foss. ''Epirus''. 1978. f. 180.</ref> Në 1360 (ose 1365), Parganjotët për të shmangur sulmet e pushtuesëve dhe piratëve, e transferuan fshatin në vendin ku Parga gjendet sot.<ref>Elena Douka (2008). ''[http://pandemos.panteion.gr/index.php?op=record&pid=iid:628 Χώρος, οπτική αναπαράσταση και αναγνώσεις τοπίων: Η Πάργα μέσα από το βλέμμα των περιηγητών, των τουριστών και της τοπικής κοινωνίας]'' (Tezë). Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. f. 11.</ref> Rreth vitit 1370, popullsia e qytezës u rrit sepse vendasit nga rajoni Vurg (përballë Korfuzit) u vendosën në Pargë. Parga historike ka ekzistuar si një vendbanim prej epokës mesjetare. Përmendja e parë me këtë emër, Parga, është e vitit 1320, kur kont Nikolla Orsini i ofroi Venedikut territorin e Pargës në këmbim të mbështetjes ushtarake, një ofertë që republika Venedikase nuk e pranoi.<ref>Donald MacGillivray Nicol (1984). ''The Despotate of Epiros, 1267-1479: A contribution to the history of Greece in the Middle Ages''. Cambridge University Press. f. 90.</ref> Në vitin 1339, Jani Kantakuzeno listoi Pargën si një nga vendet e mbetura besnike ndaj Perandorisë Bizantine dhe një nga vendbanimet kryesore të Epirit.<ref>Allan Brooks (2013). ''[https://books.google.com.au/books?id=Xc5HAQAAQBAJ&pg=PR17&lpg=PR17&dq=Castles+of+Northwest+Greece:+From+the+early+Byzantine+Period+to+the+eve+of+the+First+World+War&source=bl&ots=Un6fiSecfC&sig=0BL5i_se99FrNbLy8wsbWnLRmXc&hl=en&sa=X&ei=LRWpVI33IMb08QWy-4KgDg&ved=0CC4Q6AEwAw#v=onepage&q=Castles%20of%20Northwest%20Greece%3A%20From%20the%20early%20Byzantine%20Period%20to%20the%20eve%20of%20the%20First%20World%20War&f=false Castles of Northwest Greece: From the early Byzantine Period to the eve of the First World War]''. Aetos Press. f. 207.</ref> Kantakuzeno gjithashtu i referohet gjendjes fluide politike për rajonin e gjerë të Epirit në mes të sundimtarëve shqiptarë, grekë, serbë dhe të tjerë. Për shkak të kësaj gjendje të paqëndrueshme ne këtë periudhe, me ndihmën e normanët që zotëronin ishullin Korfuz, kështjella e Pargës ishte ndërtuar. === Koha mesjetare nën Venedikas === Në këtë kohë, Venediku kishte flotën më të fortë në detin Adriatiku dhe Jon. Parganjotët kërkuan sigurim dhe mbrojtjen e Venedikut. Në vitin 1401, një traktat u nënshkrua me Venedikasit, dhe sundimi i Ishujve Jon dhe Parga i kaloi atyre.<ref>Gherardini & Perrhaibos. ''History of Suli and Parga''. 1823. f. 126.</ref><ref>William Martin Leake (1835). [https://archive.org/details/travelsinnorthe06leakgoog ''Travels in Northern Greece'']. vëllimi I. J. Rodwell. f. 523.</ref> Venedikasit respektuan mënyrën e jetesës të Parganjotëve,<ref name="Bosset. 1821"/> të cilët dhanë ndihmë të paçmuar në flotën e venedikasve. Venedikasit instaluan një guvernator Korfjat i cili i lejoi Parganjotët të mbajnë këshillin e tyre të përbërë nga 32 përfaqësues, të cilë emëronin gjykatësit e tyre<ref>William Miller (1908). ''[https://archive.org/details/latinsinlevanta00millgoog The Latins in the Levant: A history of Frankish Greece (1204-1566)]''. E.P. Dutton and Company. f. 534.</ref> dhe popullsia kishte përjashtim nga tatimit.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 58.</ref><ref>William Miller (1903). "The Ionian Islands under Venetian Rule." ''The English Historical Review''. '''18'''. (70): 226.</ref> Parganjotët ishin vetëm përgjegjës për shërbimin ushtarak në trevat e tyre.<ref>Miller. ''The Latins in the Levant''. 1908. f. 539.</ref> Ushtarë venedikas, mercenarë italianë ose sllave mbetën nën komandën e guvernatorit, por renditja e tij nuk e mbronte atë nëse ishte i korruptuar nga zemërimi e banorëve, të cilët më shumë se në një rast arrestuan administratorë të keqij.<ref>Miller. ''The Latins in the Levant''. 1908. f. 534.</ref><ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 58-59.</ref> Në fillim të sundimit Venedikas, plantacionet e sheqerit në Pargë nuk ishin të zbatueshme financiarisht dhe Venediku sugjeroi që banorët vendas të shkonin në ishullin Andipakso ku toka prodhonte verë të mirë, ose për në Korfuz, që kishte tokë në dispozicion për ta.<ref>De Beauchamp. ''The life of Ali Pacha''. 1823. f. 240-241. “Venice experienced considerable difficulty in managing the Albanians of Parga, who openly returned the contempt which that republic secretly entertained for them. Ædiles were harassed by every kind of subterfuge, demands and claims. Upon the least movement of the Turks, the Parghiotes demanded provisions, which they afterwards sold to the enemies by whom they represented themselves as menaced; a circumstance the more ruinous to the state, as the Venetian chiefs had their share in these depredations. For this reason, being at length tired out with the continual repetition of the dangers and the wants of Parga, and anxious to relieve itself from so troublesome a tributary, the senate several times proposed to the inhabitants to give them the island of Antipaxos, or to cede to them lands in the isle of Corfu”.</ref><ref>Miller. ''The Latins in the Levant''. 1908. f. 533.</ref> Parganjotët këmbëngulën të mbeten aty ku ishin. Historiani William Miller shkroi për Parganjotët se "ata treguan një lidhje emocionale normale për vendlindjen e tyre të lashtë, e cila ishte vendosur mirë për qëllime piraterie, dhe ata, së bashku me përkushtimin për Venedikun nga i cili morën marrëveshje të shkëlqyera për trafikun fitimprurës të shitblerjet e armëve, të dërguara për mbrojtjen e tyre tek osmanëve fqinje".<ref>Miller. ''The Latins in the Levant''. 1908. f. 533-534. "they showed a touching if inconvenient attachment to their ancient home, which was well situated for the purposes of piracy, and they combined devotion to Venice from whom they obtained excellent terms, with the lucrative traffic of selling the weapons sent for their defence to the neighbouring Turks".</ref> Në të njëjtën kohë Parganjotët luftuan me rebelët e tjerë në Çamëri kundër Perandorisë Osmane. Edhe pse Parga ishte fshat i vetëm në rajonin jashtë kontrollin i Perandorisë Osmane, ajo ishte një strehë për luftëtarët kundër osmanët dhe familjet e tyre.<ref>[https://archive.org/details/lifeofalipachaof00londuoft ''The life of Ali Pacha, of Jannina, late vizier of Epirus, surnamed Aslan, or the Lion, from various documents'']. Lupton Relfe. (1822). f. 15.</ref> Gjatë periudhës venedikase, Parga kishte privilegje të rëndësishme, begatinë ekonomike dhe u bë një urë midis trojeve evropiane të Perandorisë Osmane dhe Venedikut.<ref>Douka. ''Χώρος, οπτική αναπαράσταση και αναγνώσεις τοπίων''. 2008. f. 13.</ref> Në 1496, një komunitet i vogël hebraike ishte përmendur të këtë jetuar në Pargë.<ref>Brendan Osswald (2007). [http://books.google.com.au/books?hl=en&lr=&id=3zXFCs9EfEYC&oi=fnd&pg=PA125&dq=Parga+albanians&ots=rMXLYbth9H&sig=o6kEt9pD-lwGMRtOuK4TVi91ay4#v=onepage&q=Parga%20albanians&f=false"The Ethnic Composition of Medieval Epirus"]. në Steven G. Ellis & Lud'a Klusáková (eds). ''Imagining Frontiers, Contesting Identities''. vëllimi II. Edizioni Plus. f. 131.</ref> Rajoni përreth gjatë mesjetës duroi shumë sulme dhe bastisje nga piratët dhe banditët. Në vitin 1452, 1475 dhe 1499, përforcimet venedikase që erdhën nga Korfuzi parandaluan Pargën nga nga kapja prej ushtrisë osmane. Në 1537, admirali Hajredin Pasha Barbarosa e pushtoi Pargën dhe e dogji, shkatërroi kështjellën dhe shtëpitë brenda saj, pas dështimit për të kapur Korfuzin.<ref>Kâtip Çelebi & James Mitchell (1831). [https://archive.org/details/historymaritime00elgoog ''The History of the Maritime Wars of the Turks'']. Oriental translation fund. f. 65.</ref> Banorët vendas u larguan në malet pranë Pargës deri osmanët u tërhoqën dhe Venedikasit ndihmuan ata të rindërtojnë shtëpitë të tyre.<ref>Miller. ''The Latins in the Levant''. 1908. f. 547, 563.</ref> Në 1657, osmanët gjatë një periudhe tre-vjeçare u përpoqën ta kapnin Pargën, por dështuan. Korfuzi Venedikas pastaj i zgjeroi trevat e tij, që, veç Pargës, përfshinte vendbanimet Sajadhë, Butrint, disa kështjella përgjatë bregdetit të Çamërisë dhe për një kohë, fushën e Frarit,<ref>Miller. ''The Latins in the Levant''. 1908. f. 249, 534.</ref> rajonin e Margëlliçit dhe Paramithinë. Për shkak të këtyre luftërave, kufiri midis Pargës Venedikase dhe Perandorisë Osmane ishte i papërcaktuar sepse nuk kishte asnjë akord për demarkacionin e linjës kufitare, <ref>Mika Hakarrainen (2009). “Venetian presence in Thesprotia”. në Björn Forsén (ed). ''Thesprotia Expedition I: Towards a Regional History''. Suomen Ateenan-Instituutin Säätiö (Fondacioni i Institutit finlandez në Athinë). f. 223, 226.</ref> dhe, si të tilla, vendbanimet pranë Pargës herë pas here ndryshonin administratë qeveritare.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 57-58. Për shembull, në shekullin 16, 7 fshatra për një kohë u bënë pjesë e territorit të Pargës si: Agjia, Shenica, Livadhari, Guria, Çifliqi, Dobra dhe Zherri. Këto dy fshatrat e fundit nuk ekzistojnë sot për shkak të piraterisë ose braktisjes.</ref> Nga fundi i shekullit 16, deri në fund të shekullit 18, situata u stabilizua. Gjatë administratës së Venedikut, Parga ishte ndërtuar si një kështjellë e fortifikuar me privilegje dhe qeveri vendore që u zhvillua ekonomikisht si një qendër tregtare më shtëpinë doganore në Vallto në bregdet. Ndërkohë, venedikasit urdhëruan mbjelljen e ullishtave, që rezultoi në një pjesë të konsiderueshme e Parganjotëve të jenë marrë në punë me prodhimin e ullinjve dhe vajit. Në Pargë, si në Prevezë, kishte liturvi (mullinj) dhe u prodhua sapun. Gjatë kësaj periudhe, një lëvizje të rëndësishme arsimore ekzistonte nga mësuesit e njohur si murgu Filotheu, Anastas Mospinjoti, Andrea Idromeno, Kristofor Perajko, Agapio Leonardo, etj.. Gjatë periudhës osmane, disa Suliotë kaluan nga Parga për në Ishujt Jon. === Paqëndrueshmëria gjeopolitike e fundit të shekullit 18 dhe në fillim të 19-të === Në vitin 1797 zona përreth, së bashku me ishujt e Jonit dhe Pargën, shkoi nga kontrolli venedikas në atë të francezëve, të cilët në vitin 1800 e shpallën Pargën me statusin e lirë të qytetit dhe autoritet të gjerë nën mbrojtjen e Portës së Lartë. Deri më 1800, Parga ishte nën kontrollin e rusëve dhe osmanëve të cilët kishin bashkuar forcat për të dëbuar francezët nga Ishujt Jon.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 60.</ref> Kishte një agjent, banor i Perandorisë Osmane, që u mbështet nga ushtarët ruse që mbrojtën qytezën nga Ali Pasha. Qeveria tradicional komunale e Parganjotëve vazhdoi e pandryshuar nga sundimtarët e rinj. Udhëtari britanik William Martin Leake në 1806, e përshkroi Pargën, "dhe lartësitë prapa saj", si "të mbuluara me ullishte dhe kopshte" dhe që ka "një pamje shumë të kënaqshme nga deti". Parga ishte "e vendosur në anën e pjerrët të një shkëmbi konik, që ndan një gropore të vogël të bregdetit në dy gjiret, të dy të ekspozuar [....] dhe ka pasoja të rrezikshme në dimër për anijet, me përjashtim të anijeve të vogla, të cilat" strehohen "afër rrëzë qytezës, ose pas disa shkëmbinj në anën jugore të portit jugor. Vargmali lidh kepin me malin fqinj dhe ndan dy portet, është i mbuluar me një rrugë të shtëpive, dhe ka një tjetër në plazhin e portin jugor. Mbi shkëmb qëndron një kala, në të cilën banon Beu i dërguar nga Stambolli për të marrë haraçin" që "vendi të qeveriset në të njëjtën mënyrë si Preveza".<ref>William Martin Leake (1835). [https://archive.org/details/gri_000033125008698322 ''Travels in Northern Greece'']. vëllimi III. J. Rodwell. f. 3-4.</ref> Kjo gjendje ishte ende e njëjtë në 1807, kur William Gell vuri në dukje se gjyqtari osman ushtronte kontroll të plotë.<ref>Richard Monckton Milnes (1834). [https://books.google.com.au/books?id=11hknBcSs1UC&pg=PA64&lpg=PA64&dq=William+Gell+Parga&source=bl&ots=NJCOj87uMb&sig=cmcPMuMmRTVrNMyig2ojwey5hUA&hl=sq&sa=X&ei=ahiTVN-SMY__8QWK-4CwDg&ved=0CC4Q6AEwAw#v=onepage&q=William%20Gell%20Parga&f=false ''Memorials of a tour in some parts of Greece: chiefly poetical'']. Edward Moxon. f. 64. "Sir William Gell, who visited it somewhere about this time, relates that he found the political direction of the town under the absolute control of a Turkish magistrate."</ref> [[Skeda:Parga.jpg|250px|parapamje|Parga në një gdhendje, prej shekullit 19.]] Pas traktatit të Tilsitit midis Francës dhe Rusisë, francezët në vitin 1807, rifituan Ishujt Jon dhe Pargën<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 61.</ref> edhe mbetën deri 1814. Nga limani i Pargës, qyteza furnizonte Suliotët me ushqime dhe municion për luftën e tyre kundër Ali Pashës,<ref>Thomas Smart Hughes (1820). [https://archive.org/details/travelsinsicily00hughgoog ''Travels in Sicily, Greece and Albania'']. vëllimi II. J. Mawman. f. 146. "Ali’s resolution to subdue Suli was not a little strengthened by its intimate connexion with Parga and Corfu, affording means to the Russians for sowing dissensions in his states, stirring up a spirit of hostility against his power, and dispersing arms and ammunition amongst his enemies."</ref> dhe ikën në Pargë pas Suli kapitulloi.<ref>Hughes. ''Travels in Sicily, Greece and Albania''. 1820. f.160, 166-167, 169, 173.</ref> Këto Suliotët se bashku me Parganjotët vendas u larguan nga Parga më pas kur qyteza iu shit Ali Pashës nga britanikët. Gjatë kësaj kohe, Ali Pasha u përpoq të marrë kontrollin mbi Pargës. Aliu kishte luftuar për të krijuar një shtet të centralizuar.<ref>Charles Robert Cockerell (1903). ''[https://archive.org/details/cu31924027883572 Travels in southern Europe and the Levant, 1810-1817: The journal of CR Cockerell]''. Longmans, Green, and Co. f. 236-237; 244-245. "As for Ali Pasha’s government, one has to remember what a chaotic state the country was in before he made himself master of it. The accounts one gets from the elders make it clear what a misery there was. No stranger could travel in it, nor could the inhabitants themselves get about. Every valley was at war with its neighbour, and all were professional brigands. All this Ali has reduced to order. There is law-for everyone admits their impartially as compared with that or rulers in other parts of Turkey-and there is commerce. He has made roads, fortified the borders, put down brigandage, and raised Albania into a power of some importance in Europe. That in arriving at this end he has often used means which civilised nations disprove is no doubt true, but there has been in the first place gross exaggeration as to the crimes attributed to him: for instance, that he sees fifteen or twenty heads cut off every day before breakfast, whereas in point of fact there has not been such a thing as a public execution in the past year; and then, in the second, one must make allowance for the ferocious manners amongst which he was brought up."</ref> Për Aliun, Parga ishte bërë një strehë për grabitësit dhe të tjerët që ishin kundër Pashallëkut të Janinës<ref>De Beauchamp. ''The life of Ali Pacha''. 1823. f. 101.</ref><ref>John Cam Hobhouse (1813). [https://archive.org/details/gri_000033125008733186 ''A Journey through Albania, and other provinces of Turkey in Europe and Asia, to Constantinople, during the years 1809 and 1810'']. vëllimi I. James Cawthorn. f. 169. "The character of the Pargiotes is amongst the worst of the Albanians: their connexion with the Christian states has taught them only the vices of civilization, and they are not less ferocious, but are become more refined in their cruelty and violence. Their town is the refuge of many of the robbers whom Ali has driven from the mountains".</ref><ref>Tertius T. C. Kendrick (1822). [http://books.google.com.au/books?id=v7sNAAAAQAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false ''The Ionian Islands: Manners and Customs'']. James Haldane. f. 44. “Why Parga came to be a nest of banditti and villains, can be accounted for by the open manner in which all who fled from Ali Pacha were received by the natives. Previously to Ali’s assuming the government of Albania, the country was infested to a lamentable degree with daring and ferocious tribes, who lived solely on plunder. These were reduced in time by the vigilance and unceasing activity of the Pacha, who put most to the sword; the remainder escaping to Parga, where they found protection. These became united with the people by intermarriages; and never, to this day, were their principles changed”.</ref> dhe ai kërkoi të sjellë këtë zonë strategjike nën kontrollin e tij. Nën Gjeneralin Berthier, kryekomandanti i Korfuzit, francezët kishin mbështetur vendosmërisht Parganjotët kundër Aliut.<ref>Hughes. ''Travels in Sicily, Greece and Albania''. 1820. f. 183-184.</ref> Në 1812, tërheqja e Napoleonit nga Moska inkurajoi Aliun në përpjekje për të kapur fshatin [[Agjia]], një vendbanim i lartë në kodrat mes Pargës dhe [[Arpica|Arpicës]], si një hap i parë për kapjen të Pargës. Aliu u zmbraps me humbje të rënda.<ref>Hughes. ''Travels in Sicily, Greece and Albania''. 1820. f. 200-201.</ref> Nën sundimin francez, pirateria Parganjote u ndalua dhe disa piratë famëkeqë u varën.<ref>Kendrick. ''The Ionian Islands''. 1822. f. 43.</ref> Në 1814, me Francën e tërhequr nga në të gjitha frontet ushtarake, Aliu u përpoq për herë të dytë të pushtonte Pargën dhe mbrojtësit franceze.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 63.</ref> Një ushtri e madhe ishte mbledhur në shkurt 1814 dhe u dërgua kundër Pargës. Forcat e Aliut e morën fshatin Agji, por në avancimin e mëtejshëm ata u mundën nga topat e breshëria franceze dhe nga qitje me mushqetë e Parganjotasve.<ref>Gherardini & Perrhaibos. ''History of Suli and Parga''. 1823. f. 239-240.</ref> Forcat e Aliut ikën në çrregullim dhe lanë prapa shumë të vdekur si nipi i Aliut, Daut Beu, i cili komandoi sulmin.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 63-66.</ref> Forcat e Aliut arritën të mbajnë Agjinë, ku Aliu ndërtoi një fortesë në mes të atij fshati dhe fshatit Rrapëz.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 66.</ref> Deri në mars 1814, ishulli Pakso u kap nga komandanti britanik kolonel Church dhe garnizoni francez në Korfuz ishte i izoluar.<ref name="ReferenceA">De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 67.</ref> Garnizoni i vogël francez në Pargë ende kishte mbetur. Kuptuarit me fatet e dështimit francez, Parganjotët kontaktuan britanikët në Pakso dhe kërkuan mbrojtjen e tyre.<ref name="ReferenceA"/> Gjenerali Campbell, i cili komandoi forcat britanike në Ishujt Jon u kërkoi Parganjotëve për të çarmatosur garnizonin francez, të cilat kishin kërcënuar të shpërthenin fortesën, nëse të ishin sulmuar.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 68-71.</ref> Campbell admironte Parganjotët. Ai raportoi: "Banorët janë greko shqiptarë, tepër këmbëngulës të lirisë së tyre, dhe lirisë e komunitetit të vogël e tyre, dhe zakonisht i kundërt për dominimin e turqve. Ata janë një popull i guximshëm dhe i pavarur, por, në të njëjtën kohë, i urtë dhe i lehtë për t'u komanduar kur trajtohen në mënyrë liberale dhe me të drejtë; edhe të gjithë popullsia mashkull janë të trajnuar në armë dhe njohës të përdorimit të tyre".<ref>Hughes. ''Travels in Sicily, Greece and Albania''. 1820. f. 203. “The inhabitants are Albanian Greeks, extremely tenacious of their freedom, and of the liberty of their small community, and habitually adverse to the domination of the Turks. They are a spirited and independent people, though at the same time docile and easy to command when treated liberally and justly; and all the male population are trained to arms and expert in the use of them".</ref> Thomas Smart Hughes, një udhëtar britanik i pranishëm në rajonin në atë kohë, përshkroi si Parganjotët larguan francezët."Një flamur anglisht, fshehur nën brezin të një djalë, ishte sjellë në fortesë pa dyshim e ngacmimit; një sinjal ishte dhënë nga kumbues të një zile për komplotistëve, të cilët nxituan përpara, çarmatosën rojtarët, i zunë pjesën tjetër të garnizonit, dhe ngritën flamurin britanik në vend të flamurit francez".<ref>Hughes. ''Travels in Sicily, Greece and Albania''. 1820. f. 202. "An English flag, concealed under the girdle of a boy, was brought into the fortress without exciting suspicion; a signal was given by ringing a bell to the conspirators, who rushed forwards, disarmed the sentinels, seized upon the rest of the garrison, and hoisted the British standard in place of the tri-coloured flag".</ref> Hughes përshkroi se fortesa ishte e dobët dhe topat e pakët që kishte ishin të mjaftueshme për të mbajtur ushtrinë e Aliut në distancë.<ref>Hughes. ''Travels in Sicily, Greece and Albania''. 1820. f. 201.</ref> Në 1814, qyteza ra nën sundimin britanik. Me Traktatin e Parisit, nënshkruar në 5 nëntor 1815 dhe rivendosjen e paqes në Evropë, Ishujt e Jonit ishin bërë një shtet autonom nën mbrojtjen ekskluzive të Britanisë së Madhe dhe u quajtën Shtetet e Bashkuara të Ishujve Jon. Parganjotët që kishin një marrëdhënie të ngushtë me Ishujt Jon u vunë nën sundimin e britanikëve. Gjatë sundimit britanik, udhëtari Tertius T. C. Kendrick ishte në Pargë. Ai e përshkroi "hyrjen në Pargë" si të "komanduar nga një bateri ngritur mbi një shkëmb" që kishte një spital të izoluar për leprozët i ndërtuar në majë. "Kalaja" ishte "e vendosur në një shkëmb të lartë konik, apo skërkë [....] së bashku me shtëpitë në të", e cila në "shikim të parë", kishte bërë vendbanimin "të pasulmueshëm, cka megjithatë" ishte "larg nga të qenit rast".<ref>Kendrick. ''The Ionian Islands''. 1822. f. 39.</ref> Qyteza e Pargës ishte përbërë nga "shtëpitë e shpërndara nga të gjitha anët, pa rregullsi, duke filluar nga të rrëzinës, në afërsi të plazhit të detit, dhe duke u ndërprerë në portat të kalasë". Shtëpitë ishin të "rrethuar nga mure" me kopshte të afërta. Shtëpitë kishin në "të gjitha anët" vrima, që ishin gati "kur rasti e kërkonte, të nisnin qitjen" me armiqtë.<ref>Kendrick. ''The Ionian Islands''. 1822. f. 40.</ref> Parga kishte tokë pjellore me "ullishte dhe portokallishte, limona të athët, kedra" dhe shumë "gardhe të përbëra vetëm nga mërsini", aroma e të cilit "shpërndahet mbi të gjithë luginën".<ref>Kendrick. ''The Ionian Islands''. 1822. f. 41.</ref> Nuk kishte shumë prodhim në Pargë dhe ka pasur disa dyqane ku shiteshin kryesisht armatime, por "tregtia" ishte "e vogël".<ref>Kendrick. ''The Ionian Islands''. 1822. f. 45.</ref> === Blerja e Pargës nga Ali Pasha dhe emigrimi të Parganjotëve në Korfuz === Traktati i Parisit në 1814 nuk kishte asnjë referim për ardhmërinë e Pargës dhe shqetësimi u ngrit mes popullsisë të qytezës.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 71-72.</ref> U bë e qartë se Perandoria Osmane kishte një marrëveshje të arritur në 1800 me Rusinë që tokat jodetare të Venedikut duhet të aneksohen nga Sulltani, i cili nisi të kërkojë Pargën si çmimin e pranimit së tij për Britaninë e Madhe si fuqia mbrojtëse mbi Ishujt e Jonit.<ref>Hughes. ''Travels in Sicily, Greece and Albania''. 1820. f. 145, 204, 350.</ref> Komandanti i ri britanik i Ishujve Jon, Thomas Maitland, dhe shumë prej stafit të tij ishin dakord për atë arësye gjeopolitike që preferuan osmanët mbi Parganjotët. Maitland, dëshironte të forcojnte Ali Pashën dhe të zvogëlonte ndikimin vendor rus duke ia shitur Pargën Aliut, i cili kishte rrethuar për vite qytezën dhe nuk arrinte ta pushtonte. Ali Pasha gjatë gjithë kësaj kohe ndërtoi një kështjellë në një kodër pranë fshatit Rrapëz, për të rrethuar Pargën dhe t'iu prerë kontaktin me pjesën tjetër të Çamërisë dhe Sulit. Maitland përzgjodhi nënkolonel C.P. de Bosset, një oficer zviceran, i cili në këtë kohë u kishte shërbyer britanikëve për më shumë se 20 vjet, që të shkonte më mars 1817 në Pargë për të komanduar garnizonin britanik dhe për të informuar banorët për marrëveshjet ndërmjet Britanisë dhe Perandorisë Osmane.<ref>De Bosset, ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 1-2, 6, 75.</ref> Ai kishte qenë akord që Parganjotët, të cilët nuk pranuan të mbeten nën Perandorinë Osmane, duhet të jenë e lirë të emigrojnë dhe të kompensohen për çdo pronë lënë prapa. Një komisioner osman nga Stambolli arriti në Janinë dhe propozoi që kalimi i pushtetit të ndodhë menjëherë.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 81-82, 92-94.</ref> [[Skeda:Francesco Hayez 013.jpg|250px|parapamje|Emigrimi i Parganjotëve, siç është parafytyruar nga piktori Francesco Hayez.]] Maitland udhëzoi de Bosset se qëndrimi i tij në Pargë do të jetë vetëm dy javë para se të kthehej në Zante (sot: ''Ζάκυνθος/Zákinthos'') si një guvernator ose ''rezident''.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 74-75.</ref> De Bosset u përpoq të mos zbulojë se britanikët negocionin me Aliun, por vetëm me Perandorinë Osmane.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 76-77.</ref> Parganjotët dyshuan të mos jetë rasti dhe ofruan të paguajnë shpenzimet e garnizonit britanik që të mbetet në Pargë. Pasiguria e gjendjes solli tregtinë të ndalohet dhe shumë njerëz filluan të jenë në skamje.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 78-79.</ref> Aliu i kontribuoi gjendjes me ndalimin e furnizimeve ushqimore.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 79.</ref> Shumica e Parganjotëve nuk ishin të përgatitur për të jetuar nën Aliun, se kishin frikë të humbisnin shumicën e pronave të tyre ose duke u skllavëruar.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 80-81.</ref> Më pas, një vlerësim i pronës të tyre u bë. Ky proces mori më shumë se ç'ishte planifikuar, sepse Aliu nuk donte të paguante më shumë se ishte absolutisht e domosdoshme.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 101-102.</ref> Aliu këmbënguli se çdo Parganjot duhet marrë në pyetje të paktën dy herë, po mori të njëjtat përgjigje për pronat e tyre.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 105-106.</ref> Aliu gjithashtu la të kuptohet se disa nga ushtrinë e tij duhet të dërgohen në Pargë, por de Bosset nuk pranoi ofertën.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 88-89, 96-97.</ref> De Bosset më vonë u tërhoq nga Parga pas katër muajsh dhe u dërgua në Zante, ku ai u ishte emëruar president i gjykatës penale për popullsinë vendore.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 6-7.</ref> De Bosset dha dorëheqjen e tij dhe mendonte se ai ishte i pakualifikuar për atë pozitë.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 7.</ref> Në ato ditë, ajo ishte procedura për ta bërë këtë në mënyrë që të pyetje vlefshmërinë ose përshtatshmërinë e asaj punë. Maitland, gjithsesi, e pranoi dorëheqjen dhe deklaroi de Bosset të jetë "paqëllim".<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 7-8.</ref> Më vonë, kur de Bosset u kthye në Angli, ai Bosset paditi Maitland për shpifje dhe për prishjen e reputacionit të tij dhe mori £ 100.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 383-507.</ref> Ndërkohë, vlera e 830 shtëpive dhe 31.000 drurët e ullirit në Pargë u vlerësuan të ishin £ 500.000.<ref>Richard Alfred Davenport (1837). [https://archive.org/details/lifealipashatep00algoog ''The life of Ali pasha of Tepelini'']. Thomas Tegg and Son. f. 269-270.</ref><ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 102.</ref> Aliu refuzoi të paguajë çmimin dhe arriti të shkurtojë vlerësimin dhe të mos pranojë pagesën e tokave pa ndërtesa apo pa kultivim. Britanikët pastaj arritën në shifrën e £ 276.075 dhe shifra e përfaqësuesit osman ishte £ 56.756. Pas bisedimeve të gjata, Maitland ra në dakord për të pranuar shumën prej £ 150.000 në emër të Parganjotët.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 110.</ref> Blerja e Pargës ishte bërë nga mbledhja e fondeve në pashallëkun e Janinës. Më 28 prill 1819, britanikët ia shiten Pargën Ali Pashës. Para evakuimit të tyre, më 15 prill, imazhet e shenjtorëve ishin marrë nga kishat dhe eshtrat stërgjyshore të të vdekurve hequr dhe rivarrosur në disa shpella në Krioner, disa ishin djegur ose hedhur në det dhe të tjerët u shpunë në Korfuz.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 115.</ref> Ata e bënë këtë sepse kishin frikë që shqiptarët [[mysliman]]ë do t'i përdhosnin varret.<ref>Hughes. ''Travels in Sicily, Greece and Albania''. 1820. f. 207.</ref> Aliu filloi grumbullimin e ushtrisë të tij afër Pargës, ndërsa anijet transporti nuk kishin mbërritur akoma për të marrë Parganjotët.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 114-115.</ref> Në pasditë, ata hipën në një anije të quajtur ''Ganymede'' dhe shkuan në Korfuz.<ref>Hughes. ''Travels in Sicily, Greece and Albania''. 1820. f. 209.</ref> Ata ishin të lejuar të merrnin disa pasurin personale me vete.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 115-116.</ref> Parga dhe kalaja e saj u dorëzuan më 10 maj 1819.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 117-118</ref> Do të ishte marrja e fundit territoriale të Aliut. Pas disa kohë, ai vizitoi Pargën dhe admironte bukurinë e saj skenike<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 118.</ref> dhe autorizoi që renovimet të gjera të bëhen për kalanë e Pargës, që u mbaruan në 1820.<ref>Tassos A. Mikropoulos (2008). [http://earthlab.uoi.gr/escutis/Books/ESCUTIS_complete_publication.pdf ''Elevating and Safeguarding Culture Using Tools of the Information Society: Dusty traces of the Muslim culture''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205065444/http://earthlab.uoi.gr/escutis/Books/ESCUTIS_complete_publication.pdf |date=5 shkurt 2016 }}. Earthlab. f. 417.</ref> Rreth 3000 Parganjotë ishin detyruar të linin shtëpitë e tyre dhe të bëheshin refugjatë në Ishujt Jon.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 118-119.</ref><ref>Peter Edmund Laurent (1821). ''[https://archive.org/details/recollectionsac00laurgoog Recollections of a classical tour through various parts of Greece, Turkey, and Italy: made in the years 1818 & 1819]''. G. and W. B. Whittaker. f. 229.</ref><ref>Frances Thurtle Jamieson (1820). ''[https://archive.org/details/popularvoyagestr00jamirich Popular voyages and travels throughout the Continent & islands of Europe in which the geography, character, customs, and manners of nations are described, and the phenomena of nature most worthy of observation are illustrated on scientific principles]''. G. & W.B. Whittaker. f. 471.</ref> Kujtesës kolektive ishin ruajtur të pikëllimin dhe fluturimin e tyre në Korfuz si ngjarje të rëndësishme dhe tragjike në historinë e qytezës. Pas vdekjes së Ali Pashës, disa Parganjotë në Ishujt Jon ishin kthyer përsëri në Pargë.<ref>Chirol. ''Twixt Greek and Turk''. 1881. f. 228. "some even of the families who had emigrated to the Ionian Islands were at last induced to return to their former homes.”</ref> Më pas nën kohën osmane, qyteza i humbi privilegjet e shekujve të mëparshëm. Sjellja e britanikëve me Parganjotët ngjalli reagime të ndryshme dhe një protestë në Evropën perëndimore të krishterë.<ref>Douka. ''Χώρος, οπτική αναπαράσταση και αναγνώσεις τοπίων''. 2008. f. 13-14.</ref><ref>Peter Cochran (2000). "The Sale of Parga and The Isles of Greece". ''The Keats-Shelley Review''. '''14'''. (1): 42-51.</ref><ref>Jorgen Erik Nielsen (1969). "Parga, a Verse Tale Attributed to Byron". ''English Studies''. '''50'''. (1-6): 397-405.</ref> Në kulturën greke u thurkënga popullore "Parga" që përshkroi çrrënjosjen e Parganjotëve. Poeti italian Giovanni Berchet e përshkroi gjendjen e vështirë të popullit në veprën e tij: ''I Profughi di Parga'' në 1820,<ref>Giovanni Berchet (1820). [http://www.liceoberchet.it/storia/profughi_parga.htm "I Profughi di Parga"]. ''Liceo Classico Giovanni Berchet''. vizituar në 5 janar 2015.</ref> nga e cila u frymëzua piktori Francesco Hayez i cili prodhoi një pikturë me të njëjtin emër (1831). Kurse, De Bosset botoi një libër të këtyre përvojave titulluar''Parga and the Ionian Islands'' në 1821. === Sundimi osman në shekullin e 19-të dhe fillimi i shekullit 20-të=== [[Skeda: IAN 0728 Salvator 1907 Parga.jpg|parapamje|left|Pamja e kalasë të Pargës. Rreth vitit 1907.]] Ngaqë Parga ishte rrethuar nga gjeografia malore në një periudhë të zgjatur të sundimit Venedikas, Parga ishte një vendbanim me popull që ishin kryesisht greqishtfolës ortodoks deri 1819.<ref>De Bosset. ''Parga and the Ionian Islands''. 1821. f. 48.</ref><ref>Μιχάλης Κοκολάκης (2003). [http://helios-eie.ekt.gr/EIE/bitstream/10442/8080/1/N01.074.0.pdf ''Το ύστερο Γιαννιώτικο Πασαλίκι: χώρος, διοίκηση και πληθυσμός στην τουρκοκρατούμενη Ηπειρο (1820-1913)'']. EIE-ΚΝΕ. f. 51.</ref><ref>Hammond. ''Epirus''. 1967. f. 28. “Parga is the only port on the west coast of Epirus which has remained predominantly Greek-speaking, and this is doubtless due to the special protection it received from Venice between 1401 and 1797”.</ref> Me largimin e shumicën e banorëve Parganjotë në Korfuz, pasi Parga u bë pjesë e Perandorisë Osmane dhe pas Luftës Greke e Pavarësisë (1821-1832), Perandoria Osmane u dha toka refugjatëve myslimanë nga Morea (Peloponezi), që u vendosën në Pargë<ref>Chirol. ''Twixt Greek and Turk''. 1881. f. 227. “When the war of independence drove many of the Musulman inhabitants out of the Morea, the Turkish government gave the refugees grants of land about Parga”.</ref> si dhe në fshatrat fqinje si Arpica.<ref>Rrapaj. ''Fjalori Onomastik i Epirit''. 1995. f. 273. Për shembull, disa Arbëreshë (shqiptarë) myslimane (arvanitas myslimanë; gr: ''Μουσουλμάνους Αρβανίτες/Mousloumánous Arvanítes'') nga rajoni [[Bardhunja]] (gr: ''Βαρδούνια/Vardhoúnia'') në Greqi jugore, u strehuan në Pargë dhe disa fshatra të tjera bregdetare në Çamëri, që ishin të banuar nga shqiptarë myslimanë.</ref> Me kalimin e kohës, këtyre refugjatëve iu shtuan refugjatë të tjerë shqipfolës ortodoksë dhe shqiptarë myslimanë nga vendbanime të afërta, që u vendosën gjithashtu në Pargë.<ref name="Rrapaj. 1995"/><ref>Chirol. ''Twixt Greek and Turk''. 1881. f. 227-228. “Gradually the new colonists were joined by people from the interior who were attracted by the fertility of the soil”.</ref> Disa myslimanë u zhvendosen gjithashtu në Pargë nga Thesalia,<ref>Douka. ''Χώρος, οπτική αναπαράσταση και αναγνώσεις τοπίων''. 2008. f. 14.</ref> kur u bë pjesë e Greqisë në 1881. Në këtë kohë, Parga vazhdoi të jetë ende një vendbanim dygjuhësh me disa myslimanë shqiptarë që dinin edhe shqip dhe greqisht.<ref>Lambros Baltsiotis (2011). [http://ejts.revues.org/4444 ''The Muslim Chams of Northwestern Greece: The grounds for the expulsion of a “non-existent” minority community'']. European Journal of Turkish Studies. "It’s worth mentioning that the Greek speaking Muslim communities, which were the majority population at Yanina and Paramythia, and of substantial numbers in Parga and probably Preveza, shared the same route of identity construction, with no evident differentiation between them and their Albanian speaking co-habitants. These last mentioned Muslim communities were in some cases bilingual in Greek and Albanian (see the specific chapter “La question de la langue dans quelques villes et bourgades de l’Épire”, in Lambros Baltsiotis,L’albanophonie dans l’État grec. Expansion et déclin des parlers albanais, diplôme de l’EHESS, Paris, 2002, pp. 305-312)".</ref> Në 1849, udhëtari [[Edward Lear]] kaloi nëpër Pargë dhe rrethinat e saj. Ai admironte rajonin përreth për "kultivimin" e ullishtave që "mbulonin të gjitha kodrat përreth, dhe rrinin mbi shkëmb dhe skërkë buzë detit".<ref>Edward Lear (1851). [https://archive.org/details/journalsoflands00learuoft ''Journals of a landscape painter in Albania'']. London R Bentley. f. 372.</ref> Lear e gjeti pjesën e vjetër të Pargës, si "një qytezë" me një "kështjellë" që përbëhet nga "muret e vjetra të rrënuara" dhe ishte "shkretuar".<ref>Lear. ''Journals of a landscape painter in Albania''. 1851. f. 372-373.</ref> Pas ngjarjes së vitit 1819, një qytezë e re që ishte "piktoreske", u themelua "në breg [...] me dy xhamitë e saj".<ref name="Lear. 1851">Lear. ''Journals of a landscape painter in Albania''. 1851. f. 373.</ref> Rajoni me vendet "shkëmbore dhe kalaja e çmontuar [...,] ishujt në gji dhe rritja e pasur e shpateve të ullirit përreth" formuan "një pikturë të karakterit krejtësisht e bukur [....] që ngjan më shumë me një skenë italiane sesa me një greke, por kjo është e pamundur plotësisht të mendohet me kënaqësi në një vend, historia e të cilit është aq melankolike dhe e dhimbshme".<ref name="Lear. 1851"/> Në qershor 1853, udhëtari britanik Henry Fanshawe Tozer, vizitoi Pargën dhe e gjeti "vendin [....] piktoresk" në një zonë të "pemëve të ullirit [....] nga të cilat janë mbuluar kodrat në anën e tokës të qytezës".<ref>Henry Fanshawe Tozer (1869). ''[https://archive.org/details/researchesinhig00tozegoog Researches in the highlands of Turkey; including visits to mounts Ida, Athos, Olympus, and Pelion, to the Mirdite Albanians, and other remote tribes]''. vëllimi II. John Murray. f. 220.</ref> "Bregdeti në këtë pikë" u përball "në jug një port i vogël natyror formohet nga dy ose tre ishuj shkëmborë të cilat qëndrojnë para saj. Pas një shkëmbi, në bri perëndimor të këtij gjiri qëndron qyteza e vjetër, tani shënuar nga shtëpitë e rrënuara dhe nga një kështjellë turke. Në krahun lindor" ishte kisha e "Shën Thanasit. Jashtë fortesës qëndron qyteza e re, që shtrihet poshtë në plazh, me një minare të bardhë, që rezulton të jetë një pronë osmane".<ref>Tozer. ''Researches in the highlands of Turkey''. 1869. f. 220.</ref> [[Skeda: IAN 0723 Salvator 1907 Parga from St Athanasios.jpg|parapamje|djathtas| image_skyline e Pargës. Rreth vitit 1907.]] Në 1863, udhëtari britanik Emily Anne Beaufort Smythe Strangford qëndroi në Pargë për disa ditë. Qyteza ishte "piktoreske", e kurorëzuar nga "një kep i mirë me anët të pjerrët", plazhet dhe "ullishtet".<ref>Emily Anne Beaufort Smythe Strangford (1864). ''[https://archive.org/details/easternshoresad00visgoog The eastern shores of the Adriatic in 1863. With a visit to Montenegro]''. Richard Bentley. f. 53.</ref> Ndërsa në Pargë, ka pasur një kafene që ishte frekuentuar nga vendasit. Ka pasur një bej osman vendas dhe Parganjotët "vishnin [....] të ndritura e të kënaqura, kostumet më të mira" në rajon dhe ullinjtë e Pargës ishin "thënë të jenë më të mira në Adriatik" dhe Ishujt Jon.<ref>Strangford. ''The eastern shores of the Adriatic''. 1864. f. 53-54.</ref> Në 1880, udhëtari britanik Valentine Chirol vërejti se popullsia e Pargës ishte "e përbërë në pjesë pothuajse të barabarta nga myslimanë dhe të krishterë" që jetonin "në miqësi të mirë e të zbutuar". "Tregtia" ishte "e begatë" dhe "anije të vogla greke dhe italiane" morën prodhimet agrume të Pargës dhe "ngarkesat e bollëkut të ullinjve për në Pakso", ku "vaporët austriake" do të "mbartnin ata për në Triestë dhe Brindizi edhe në tregjet e Evropës qendrore dhe jugore".<ref>Chirol. ''Twixt Greek and Turk''. 1881. f. 228.</ref> Chirol e përshkroi "kështjellën" e Pargës si "një fortesë piktoreske venedikase me mure të shpërndara, që shtrihen drejt lart shpatit të kodrës", por "mezi" të kishte në kohën e tij "ndonjë përdorim strategjik".<ref>Chirol. ''Twixt Greek and Turk''. 1881. f. 229.</ref> Në fillim të shekullit 20, popullsia e Pargës ishte përbërë nga 4.000 greqishtfolës dhe shqipfolës ortodoksë dhe 1.400 shqiptarë myslimanë.<ref>Λουδοβίκος Σαλβατώρ (1997). ''Πάργα''. Σμπίλιας. f. 39.</ref> Më 23 shkurt 1913, Parga u bë pjesë e shtetit grek dhe shumë nga pasardhësit e Parganjotëve në Korfuz u rikthyen. === Sundimi greke gjatë periudhës midis dy luftërave === [[Skeda: Parga Purger 13372.jpg|parapamje|left|Parga në fillim të shekullit 20.]] Vetëm disa vjet pasi u bë pjesë e Greqisë në 1913, Parga dhe disa vendbanime përreth u hoqën administrativisht nga Thesprotia (shqip: Çamëria) dhe u përfshinë në qarkun e Prevezës. Kjo iniciativë ishte marrë nga deputeti i atëhershëm dhe Ministri i Luftës, Theodoro Havini në dy ndryshime administrative të qeverisë për Pargën në vitin 1928 dhe në 1946 gjatë qeverisjes së Sofuli. Parga dhe vendbanimet fqinje iu bashkangjitën qarkut të Prevezës: [[Agjia]], Rrapeza, [[Spllanca]], [[Tabani]], [[Kastria (Pargë)|Kastria]], [[Koroni]], [[Lëkurësi]], [[Stanova]] dhe [[Trikopallku]]. Së bashku me këto fshatrat fqinje të gjitha mbeten e të ndarë gjeografikisht nga pjesa tjetër e qarkut të Prevezës. Arsyet kryesore të qeverisë greke ishin që Parga të ndahej nga qarku i Thesprotisë për lidhjet historike-kulturore dhe gjeografike, si dhe për arësye politike, ekonomike dhe praktike arësyet për shkak të turizmit, pra që Parga të mos humbiste autonominë e saj administrative dhe të mbetet komunë. Së fundmi, për arësye historike Parga ishte e veçantë nga pjesa tjetër e Çamërisë. Gjatë luftërave ballkanike dhe gjatë shkëmbimit të popullsive midis Turqisë dhe Greqisë, shteti grek ka përdorur taktika të ngacmimit që ishin të kryera nga grupe paramilitare vendore për të vënë presion mbi myslimanët shqiptarë vendas që të emigrojnë në Turqi.<ref>Baltsiotis. ''The Muslim Chams of Northwestern Greece''. 2011."The presence of a population considered hostile to national interests near the frontier caused anxiety to Greek officials which was exacerbated by a militaristic perception of security and territory. The central Greek state was eager to push the “hostile” population to migrate to Turkey. To that end it utilized harassment tactics which were carried out by local paramilitary groups. This was a practice that was well known and had been adopted as early as the period of the Balkan Wars. In other cases it just forced people to leave the country, after handing down ultimatums... For example, that was the case with some families in Parga".</ref> Në Pargë, ata detyruan njerëzit të largohen nga vendi, pas dorëzimit të ultimatumit dhe klasifikimit të shqiptarëve myslimanë të Pargës si "me prejardhje turke" në 1923 dhe duke përfshirë ato në shkëmbimin e popullsive.<ref>Baltsiotis. ''The Muslim Chams of Northwestern Greece''. 2011."According to a basically common legal process, a few hundred more individuals, Muslims, living mostly in urban centers declared themselves to be of “Albanian origin” and some others obtained Albanian nationality and thus avoided their inclusion in the exchange process. On the other hand the (Muslim) population of Preveza, and the majority of that of Yanina and of the small towns of Konitsa, Parga and Poghoniani (ex-Voshtina), were considered “Turks by origin” and were included in the exchange of the populations".</ref><ref>Konstantinos Tsitselikis (2012). ''Old and New Islam in Greece: From historical minorities to immigrant newcomers''. Martinus Nijhoff Publishers. f. 76. “In effect, Greece was seeking to reduce the population of those who would have the right to remain in Greece... During the first weeks of the application of the population exchange, Greece asked the special permission of the Council before transporting to Turkey some 1,500 Albanian-speaking Muslims from Parga (Epirus), as not being of Albanian origin. League of Nations, Official Journal, November 1924, (Part II): 1655. See also relevant documents in E. Destani, vol. 4, 2003: 489”.</ref> Në këtë mënyrë rreth 1,000 njerëz nga Parga dhe Konica, u dërguan në Turqi,<ref>Hikmet Öksüz (2006). ''[http://books.google.com.au/books?id=MoSMbBim3aIC&pg=PA54&lpg=PA54&dq=Koni%C3%A7e+arnavut&source=bl&ots=GsQR1i2PM8&sig=-1sDxZgG30JiapCslYCAH2dM2q8&hl=en&sa=X&ei=EQhyVPysINeE8gXHkoGQDw&ved=0CD8Q6AEwBQ#v=onepage&q=Koni%C3%A7e%20arnavut&f=false Batı Trakya Türkleri: Makaleler]''. KaraM. f. 54-55. "Bunların yanında ilk önce Arnavut olduğu gerekçesiyle mübadele dısı tutulan Çamlık halkından. Parga kazasında yaşayanlar ve Koniçe’ den Parga’ya gelenlerin Muhtelit Mübadele Komisyonu’nca yapılan inceleme neticesinde Türk oldukları anlaşılan 1.000 kişinin mübadeleye tabi omaları kabul edilmişter".</ref> që në prag të shkëmbimit e popullsisë, Parga kishte ndërmjet 1.000 deri 1.500 shqiptarë myslimanë.<ref>Baltsiotis. ''The Muslim Chams of Northwestern Greece''. 2011. "According to various estimations the Muslim population of the town... Parga, would lie between 10 to 15 hundred persons.</ref> Gjithashtu disa shqiptarë myslimanë në Pargë ende kishin shtetësi osmane në 1913, por në kohën e shkëmbimit të popullsive, ata kishin braktisur shtetësinë osmane e tyre.<ref name="Tsitselikis. 2012">Tsitselikis. ''Old and New Islam in Greece''. 2012. f. 196.</ref> Qeveria greke ndonëse kishte konsideruar ata të jenë "turq" dhe bëri thirrje atyre që të largohen nga vendi.<ref name="Tsitselikis. 2012"/> Nëpërmjet një peticioni nga personalitete të njohura vendase në emër të 20 familjeve të prekura dhe ndërmjetësimin e Lidhjes së Komitetit të Kombeve, qeveria greke i dha ankuesve statusin e "jo-shkëmbyeshëm" dhe më pas shtetësinë greke.<ref name="Tsitselikis. 2012"/> Këto shqiptarë formuan komunitetin mysliman shqiptar të mbetur në Pargë gjatë periudhës midis dy luftërave. Ka pasur edhe mosmarrëveshjet mbi pronat fetare me autoritetet greke rreth kufizimeve të imponuara mbi pronat e vakëfit lidhur me xhaminë dhe pronat e vakëfit të aneksuar, që i përkisnin disa myslimanëve të mbetur.<ref name="ReferenceB">Tsitselikis. ''Old and New Islam in Greece''. 2012. f. 363.</ref> Ajo është themeluar më vonë nga një komitet i Lidhjes së Kombeve në 1932 se pronat e vakëfit ishte ''de fakto'' nën kontrollin e komunitetit vendor dhe një imam që administronte xhaminë.<ref name="ReferenceB"/> Një pjesë e popullsisë myslimane shqiptare në Pargë ishin pronarë të mëdhenj tokash dhe ata ishin të detyruar të shesin disa nga tokat e tyre.<ref>Tsitselikis. ''Old and New Islam in Greece''. 2012. f. 292.</ref> === Lufta e Dytë Botërore dhe shpërngulja e Çamëve Myslimane === Më 12 gusht 1943, fshati i krishterë shqipofolës Spllanca, që është fqinje e Pargës u dogj dhe plaçki nga gjermanët dhe, si pasojë, banorët u larguan nga fshati dhe shkuan në Pargë. Kur gjermanët u tërhoqën nga rajoni në 1944, batalione luftëtarësh të EDES-it qëlluan dhe masakruan jo vetëm forcat e armatosura të çamëve myslimanë që u dorëzuan, por edhe gra e fëmijë, një praktikë që ata miratuan përgjithësisht kur hynin në vendbanimet myslimane.<ref>Baltsiotis. ''The Muslim Chams of Northwestern Greece''. 2011. "When the Germans withdrew, battalions of EDES guerillas shot and slaughtered not only the surrendering armed forces of Muslim Chams but also women and children, a practice which they generally adopted when entering Muslim villages. This was mainly the case for the Karvounari, Parga, Trikoryfo (ex-Spatari), Filiati and most of all Paramythia towns where approximately 300 persons were murdered. In total more than 1,200 persons were murdered".</ref> Për shembull, kur forcat e EDES-it hynë në Pargë më 28 gusht 1944, forcat e Zervës vranë 49 burra dhe 8 gra.<ref>Pëllumb Xhufi (2014), ''[http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf Historical Dialogue on Cham Issues]{{Lidhje e thyer}}''. Shkresë akademike. Institute for the study of Human Rights, Columbia University. f. 10.</ref> === Parga sot === [[Skeda: Greece West Coast Parga 1.jpg|parapamje|Bregdeti perëndimore të Pargës.]] Pas luftës, përbërja e popullsisë në Pargë u ndryshua përsëri në dy deri tre dhjetëvjetë, kur familjet nga zonat përreth, si të Sulit, u zhvendosen në Pargë.<ref name="Douka. 2008">Douka. ''Χώρος, οπτική αναπαράσταση και αναγνώσεις τοπίων''. 2008. f. 15.</ref> Disa shqiptarë [[Myslimani|myslimanë]] ende gjendeshin brenda dhe përreth Pargës deri viteve 1960-të, kur ata u larguan.<ref>Douka. ''Χώρος, οπτική αναπαράσταση και αναγνώσεις τοπίων''. 2008. f. 86.</ref> Gjatë kësaj kohe, ekonomia ishte e bazuar kryesisht me bujqësi dhe tregtinë e jashtme. Pas rrjedhojat e luftës, Parga, si pjesa tjetër e Greqisë ishte në një situatë të vështirë ekonomike. Shumë banorë vendas shkuan të kërkojnë punë dhe kushte të mira dhe migruan në vende si Gjermania në vitet 1950-të. Siç ishte rasti në shumicën e qyteteve bregdetare dhe ishujt e Greqisë, punëtorët që u rikthyen mbrapsht në këto vende investuan në industrinë e turizmit, që ishte në zhvillim atë kohë.<ref name="Douka. 2008"/> Në fund të viteve 1950-të, me vendosjen e një dege të ''Club Méditerranée'' (një kompani pushimesh turistike) në Korfuz gjatë vitit 1958, i pari vend turistik në këtë rajon filloi të veprojë në plazhin Vallto. Këto ndërtesa dhe shërbimet turistike në Vallto, lejuan për një kapacitet për 600 njerëz, të parët e të cilëve ishin pushuesit franceze.<ref name="Douka. 2008"/> Zhvillimi i turizmit filloi me ndihmën e shtetit për ndërtimin e rrugëve dhe përmirësimin e rrjetit të transportit publik dhe ka punuar si një bashkëpunëtor me bizneset vendase dhe investitorët e vegjël vendore, kryesisht emigrantët, që financonin shërbimet dhe ndërtesat hoteliere.<ref name="Douka. 2008"/> Disa vjet më vonë, në 1962, Parga është shpallur me Dekret Mbretëror, si një destinacion turistik dhe E.O.T ndërtoi hotelin ''Ksenia'' (gr. ''Ξένια/Xénia'') dhe filloi të japë huadhënie për ndërtimin e hoteleve.<ref name="Douka. 2008"/> Kështu, gjatë kësaj kohe, ekonomia vendore e rajonit ndryshoi nga të qenit kryesisht bujqësor, në një të turizmit. Nga vitet 1970-të, u hodhën themelet e një industrie të vogël turistike me hotele private në kufijtë e qytezës dhe zonat rezidenciale u zgjeruan, me shtëpi të reja dhe banesa e vogla turistike.<ref>Douka. ''Χώρος, οπτική αναπαράσταση και αναγνώσεις τοπίων''. 2008. f. 16.</ref> Në fillim të këtyre viteve, udhëtari britanik Arthur Foss e përshkroi Pargën si një vend ku "apartamentet dhe vilat ishin ndërtuar në terren në mes të qytezës dhe malit", që nuk e prishin "karakterin" të qytezës.<ref name="Foss. Epirus. 1978. f. 179">Foss. ''Epirus''. 1978. f. 179.</ref> "Ka pasur një apo dy hotele të thjeshta, dhoma me qira në shtëpitë private dhe disa restorante" me "ullishte dhe pemë agrume".<ref name="Foss. Epirus. 1978. f. 179"/> Në viteve 1980-të, Parga u bë një destinacion për shumë agjenci turistike evropiane dhe Operatorë Turistikë me autobusë çarter e rritën kërkesën e strehimit dhe rritën industrinë e turizmit më tej.<ref name="ReferenceC">Douka. ''Χώρος, οπτική αναπαράσταση και αναγνώσεις τοπίων''. 2008. f. 17.</ref> Parga është tani një nga destinacionet më popullore në Epir dhe një atraksion kryesor turistik, i cili merr 70% të turistëve që vizitojnë qarkun e Prevezës.<ref name="ReferenceC"/> Në kohët e fundit, ekonomia e Pargës është e larmishme me banorët që punësohen në bujqësi, blegtori, peshkim dhe turizëm. Shumë banorë kanë kthyer shtëpitë e tyre në dyqane suveniresh, dhoma, kafe-bare dhe restorante dhe një pjesë e popullsisë vendase ka zhvilluar ndërmarrje të vogla familjare.<ref>Douka. ''Χώρος, οπτική αναπαράσταση και αναγνώσεις τοπίων''. 2008. f. 93.</ref> Turistët francezë ishin të parët që filluan të lëvizin nëpër Pargë dhe shoqërizonin me banorët, duke blerë kryesisht ushqime.<ref>Douka. ''Χώρος, οπτική αναπαράσταση και αναγνώσεις τοπίων''. 2008. f. 93.</ref> Me kalimin e kohës, disa martesa të përziera kanë ndodhur gjithashtu mes turistëve dhe Parganjotëve vendorë, që e ka shndërruar Pargën në një qytezë kozmopolite. Popullsia e tanishme të Pargës luhatet gjatë stinëve. Gjatë verës, shumë turistë mbërrijnë dhe zgjerojnë popullsinë e qytetit.<ref>Douka. ''Χώρος, οπτική αναπαράσταση και αναγνώσεις τοπίων''. 2008. f. 87.</ref> Në vitet e fundit, banorët nga fshatrat përreth brenda komunës së Pargës kanë blerë shtëpi në qytezë dhe shkojnë në Pargë gjatë dimrit.<ref>Douka. ''Χώρος, οπτική αναπαράσταση και αναγνώσεις τοπίων''. 2008. f. 87.</ref> == Galeri pamjesh == <gallery> Skeda:Parga Festung.jpg|Kalaja e Pargës, siç shihet nga Vallto. Skeda: Castle of Ali Pasha, Parga, 02.jpg|Rrënojat e kalasë të Pargës. Skeda: Castle of Ali Pasha, Parga, 03.jpg|Rrënojat e një muri në kalasë të Pargës. Skeda: Castle of Ali Pasha, Parga, 04.jpg| image_skyline e një muri të rrënuar në kala të Pargës. Skeda: View over Parga from inside the castle.jpg|Kuti të sigurta për qitje e armëve nëpër mureve në Kala e Pargës. Skeda: Castle of Parga.jpg|Kalaja e Pargës. Skeda: Castle of Parga from the sea.jpg|Kalaja e Pargës, siç shihet nga deti. Skeda: Parga and its castle.jpg|Parga dhe kalaja e saj. Skeda: Parga and its castle sight from harbour.jpg|Parga dhe kalaja e saj, siç shihet nga limani. Skeda: Overview of Parga.jpg|Vështrim tërësor i Pargës. Skeda: Houses in Parga, 01.jpg|Shtëpitë në Pargë. Skeda: Pargahouses.jpg|Shtëpitë në Pargë pranë bregdetit. Skeda: Houses in Parga, 02.jpg|Shtëpitë në Pargë pranë një rrugë. Skeda: Pargaharbour.jpg|Limani i Pargës. Skeda: Pargapanorama.jpg| image_skyline të Pargës. Skeda: Parga with Island.jpg|Parga me ishullin në sfond që ka kishën e Shënmërisë. Skeda: GR-parga-pano-1.jpg| image_skyline e Pargës dhe limani e saj. Skeda: Isle of Panagia 2005.jpg|Ishulli ku ndodhet kisha e Shënmërisë, përballë Pargës. Skeda: Panagia Island Parga.jpg|Ishulli ku ndodhet kisha e Shënmërisë, siç shihet nga terreni më të lartë. Skeda: Isle of Panagia 2005 evening.jpg|Ishulli ku ndodhet kisha e Shënmërisë, në mbrëmje. Skeda: Isle of Panagia, 02.jpg|Një pamje i afërt të kishës së Shënmërisë. </gallery> == Shih edhe == * [[Ibrahim Pashë Pargaliu]] (lindur në Parga në 1493 ose 1494 – 1536) - Vezir i Madh të Perandorisë Osmane nën Sulltan [[Sulejmani i Madhërishëm]]. == Lidhje të jashtme == * [http://www.fallingrain.com/world/GR/58/Parga.html vendndodhja] == Burimet == {{reflist|2}} {{Qarku i Prevezës}} [[Kategoria:Pargë]] [[Kategoria:Çamëri]] [[Kategoria:Fshatra në Greqi]] arbnadrvo75ot9fcmnkjnb0l3v0cixb 0 59276 2939943 2666481 2026-04-10T11:42:55Z Shqiperia2000 65435 2939943 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Toskana | official_name = Regione Toscana | native_name = Toscana | settlement_type = [[Rajonet e Italisë|Rajon]] | image_flag = Flag of Tuscany.svg | flag_link = Flamuri | image_shield = Coat of arms of Tuscany.svg | shield_link = Stema | image_map = Map Region of Toscana.svg | map_caption = Vendndodhja e Toskanës në Itali | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Firence]] | leader_title = Presidenti | leader_name = [[Eugenio Giani]] | area_total_km2 = 22985.01 | population_footnotes = <ref name="tuttitalia">{{cite web |title=Regione Toscana - Guida ai comuni e alle province |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 3657716 | population_density_km2 = 159.13 | blank_name_sec1 = Ndarja administrative | blank_info_sec1 = 9 provinca dhe 1 qytet metropolitan | blank1_name_sec1 = Numri i komunave | blank1_info_sec1 = 273 | website = {{URL|www.regione.toscana.it}} }} ''Toskana'' (it. ''Toscana'') është një [[Rajonet e Italisë|rajon]] në [[Italia Qendrore|Italinë qendrore]], me kryeqendër [[Firence]]n. Ajo shtrihet përgjatë [[Deti Tirren|Detit Tirren]] dhe [[Deti Ligur|Detit Ligur]] në perëndim dhe përfshin një territor të gjerë kodrinor e malor, ndërmjet [[Malet Apenine|Apenineve]] dhe bregdetit. Toskana është një nga rajonet më të njohura të Italisë për trashëgiminë artistike, peizazhin, verërat dhe rolin e saj në historinë e [[Bashkimi i Italisë|Rilindjes italiane]].<ref name="britannica">{{cite web |title=Tuscany |url=https://www.britannica.com/place/Tuscany |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="lingua">{{cite web |title=Italiano standard |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/italiano-standard_%28Enciclopedia-dell%27Italiano%29/ |publisher=Treccani |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Toskana ndodhet në pjesën perëndimore të Italisë qendrore. Sipas ''Britannica'', rajoni shtrihet përgjatë deteve Tirren dhe Ligur dhe kufizohet në veri e verilindje nga Apeninet toskano-emiliane dhe nga Alpet Apuane. Peizazhi i tij karakteristik përbëhet nga kodra të buta, lugina të brendshme, male dhe fusha bregdetare si [[Maremma]].<ref name="britannica" /> Në territorin rajonal ndodhen edhe zona natyrore dhe peizazhore shumë të njohura, si [[Val d'Orcia]], [[Chianti]], Maremma, [[Monte Amiata]] dhe arkipelagu toskan.<ref>{{cite web |title=Where is Tuscany? |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/where-is-tuscany/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Emri i Toskanës lidhet me [[etruskët]], popullsi që u vendos në këtë territor rreth mijëvjeçarit të parë p.e.s. Më vonë zona u përfshi në botën romake me emrin ''Tuscia''.<ref name="britannica" /> Në Mesjetë Toskana kaloi nën longobardët dhe më pas nën frankët. Pas vdekjes së Matildës së Kanossës, qytetet e rajonit afirmuan gradualisht autonominë e tyre. Për disa shekuj epërsia kaloi fillimisht te [[Piza]] dhe më pas te [[Firence]], ndërsa Toskana u bë një nga qendrat më të rëndësishme të kulturës së Rilindjes.<ref name="britannica" /> Pas ardhjes në pushtet të [[Medici]]ve në Firence në vitin 1434, Toskana u shndërrua gradualisht në një principatë dhe më pas në [[Dukati i Madh i Toskanës|Dukatin e Madh të Toskanës]]. Në vitet 1860–1861 ajo u bashkua me shtetin italian të unifikuar.<ref name="britannica" /> == Ndarja administrative == Sipas të dhënave statistikore dhe administrative më të fundit, territori i Toskanës përfshin 273 komuna, 9 provinca dhe [[Qyteti metropolitan i Firences|qytetin metropolitan të Firences]].<ref name="istat-territorio">{{cite web |title=BesT Toscana 2023 - sintesi |url=https://www.istat.it/wp-content/uploads/2023/11/BesT_TOSCANA_2023_sintesi.pdf |publisher=ISTAT |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Njësitë kryesore administrative janë: [[Firencia|Firence]], [[Areco]], [[Grosseto|Groseto]], [[Livorno]], [[Luka]], [[Masa-Karrara]], [[Piza]], [[Pistoia]], [[Prato]] dhe [[Siena]].<ref>{{cite web |title=Where is Tuscany? |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/where-is-tuscany/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="tuttitalia" /> == Demografia == Më 1 janar 2025 Toskana kishte 3.657.716 banorë. Dendësia mesatare e popullsisë ishte 159,13 banorë për km².<ref name="tuttitalia" /> Profili demografik i rajonit karakterizohet nga një rrjet i dendur qytetesh të mesme dhe të vogla, me një rol të spikatur të [[Firence]]s si qendra më e rëndësishme urbane, administrative dhe kulturore.<ref name="tuttitalia" /><ref name="istat-territorio" /> == Ekonomia == Toskana është një nga rajonet më të zhvilluara ekonomikisht të Italisë qendrore. Sipas ''Britannica'', ajo është edhe një nga rajonet më të begata bujqësore të vendit, e njohur sidomos për drithërat, ullinjtë, vajin e ullirit dhe verërat, veçanërisht ato të zonës së [[Chianti]]t.<ref name="britannica" /> Turizmi zë një vend qendror në ekonominë rajonale. Sipas Rajonit të Toskanës, gjatë vitit 2024 u regjistruan rreth 15 milionë ardhje dhe 46 milionë net-qëndrime turistike, me një rritje të fortë të agroturizmit dhe me peshë të madhe të turizmit ndërkombëtar.<ref name="turismo2024">{{cite web |title=Flussi del turismo in Toscana nel 2024: tra stabilità e nuove tendenze |url=https://www.regione.toscana.it/-/flussi-del-turismo-in-toscana-nel-2024-tra-stabilit%C3%A0-e-nuove-tendenze |publisher=Regione Toscana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Rajoni njihet gjithashtu për prodhimin e mermerit të [[Carrara]]s, për artizanatin, për industrinë e modës dhe për lidhjen e fortë ndërmjet bujqësisë cilësore, gastronomisë dhe turizmit.<ref name="britannica" /> == Monumentet dhe kultura == Toskana ka një trashëgimi kulturore me rëndësi botërore. Sipas faqes zyrtare turistike të rajonit, UNESCO njeh në territorin toskan 16 elemente të trashëgimisë botërore, duke përfshirë 7 vende kulturore, 3 rezervate biosfere, 2 gjeoparke, 2 site transnacionale, 1 qytet krijues dhe 1 element jomaterial.<ref name="unesco">{{cite web |title=Tuscany, World Heritage Site |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/tuscany-world-heritage-site/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër vendet më të njohura të trashëgimisë kulturore në Toskana janë [[Qendra Historike e Firences]], [[Piazza dei Miracoli]] në Pizë, qendrat historike të [[San Gimignano]]s, [[Siena]]s dhe [[Pienza]]s, [[Val d'Orcia]], si edhe [[Vilat dhe kopshtet Medici në Toskanë]].<ref name="unesco" /> Rajoni ka pasur një rol vendimtar edhe në formimin e kulturës italiane. Toskano-fiorentinishtja u bë baza historike e italishtes standarde falë prestigjit letrar të [[Dante Alighieri|Dantes]], [[Francesco Petrarca|Petrarkës]] dhe [[Giovanni Boccaccio|Bokaços]], si edhe rolit kulturor të Firences në epokën e humanizmit dhe të Rilindjes.<ref name="lingua" /> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Toskana është një nga qendrat më të rëndësishme universitare të Italisë. Në rajon ndodhen universitete me traditë të gjatë si [[Universiteti i Firences]], me origjinë nga viti 1321, [[Universiteti i Pizës]], i themeluar zyrtarisht në vitin 1343, dhe [[Universiteti i Sienës]], i zhvilluar si institucion i rëndësishëm universitar qysh në shekullin XIV.<ref name="unifi">{{cite web |title=Storia e profilo dell'Ateneo |url=https://www.unifi.it/it/ateneo/chi-siamo/storia-e-profilo-dellateneo |publisher=Università degli Studi di Firenze |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unipi">{{cite web |title=Storia dell'Università |url=https://www.unipi.it/ateneo/chi-siamo/storia-delluniversita/ |publisher=Università di Pisa |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unisi">{{cite web |title=Storia dell'Ateneo |url=https://www.unisi.it/ateneo/storia-dellateneo |publisher=Università degli Studi di Siena |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ky rrjet universitar e forcon profilin e Toskanës si rajon i arsimit të lartë, kërkimit shkencor dhe i jetës kulturore.<ref name="unifi" /><ref name="unipi" /><ref name="unisi" /> == Transporti == Toskana ka një sistem të zhvilluar transporti rrugor, hekurudhor, ajror dhe detar. Rajoni ofron informacione të integruara për lëvizjen me tren, autobus, avion dhe traget përmes platformës së vet ''Muoversi in Toscana''.<ref>{{cite web |title=Muoversi in Toscana |url=https://www.regione.toscana.it/approfondimenti/muoversi-in-toscana |publisher=Regione Toscana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Sistemi aeroportual toskan përfshin kryesisht aeroportet e [[Firence]]s dhe [[Piza|Pizës]]. Sipas ''Toscana Aeroporti'', në vitin 2025 sistemi aeroportual rajonal arriti një rekord prej 9,8 milionë pasagjerësh, me rreth 3,8 milionë në aeroportin e Firences dhe gati 6 milionë në atë të Pizës.<ref name="aeroporti">{{cite web |title=Traffic growth of 8.4% in 2025. New record of 9.8 million passengers |url=https://www.toscana-aeroporti.com/console/sites/default/files/2026-01/20260108%20-%20CS%20traffico%202025_en.pdf |publisher=Toscana Aeroporti |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në sistemin portual të rajonit spikasin sidomos portet e [[Livorno]]s dhe [[Piombino]]s, me rëndësi të madhe për trafikun detar, tregtinë dhe lidhjet me ishujt e arkipelagut toskan dhe me Mesdheun perëndimor.<ref>{{cite web |title=Porto di Livorno |url=https://www.portialtotirreno.it/i-porti/porto-di-livorno/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Settentrionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Porto di Piombino |url=https://www.portialtotirreno.it/i-porti/porto-di-piombino/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Settentrionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti ka një rol të rëndësishëm në jetën publike të Toskanës. Rajoni mban një portal të posaçëm kushtuar sportit, etikës sportive, sportit pa barriera dhe financimit të impianteve sportive.<ref name="sport">{{cite web |title=La Toscana dello sport |url=https://www.regione.toscana.it/la-toscana-dello-sport |publisher=Regione Toscana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër ngjarjet sportive dhe traditat më të njohura spikat ''Calcio Storico Fiorentino'', i zhvilluar në [[Firence]] në muajin qershor, si dhe veprimtaria motoristike e ''Mugello Circuit'', pistë e famshme botërore që pret rregullisht Çmimin e Madh të Italisë në MotoGP.<ref name="calciostorico">{{cite web |title=Top 25 historical events in Tuscany |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/top-25-historical-events-in-tuscany/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="mugello">{{cite web |title=Mugello Circuit |url=https://www.visittuscany.com/en/attractions/mugello-circuit/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Italia]] * [[Firence]] * [[Piza]] * [[Siena]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.regione.toscana.it/ Faqja zyrtare e Rajonit të Toskanës] * [https://www.visittuscany.com/ Faqja turistike zyrtare e Toskanës] {{Rajonet e Italisë}} [[Kategoria:Rajone të Italisë]] mt66gb3np4rz8fiub0hk42i0gcqq1u5 0 66349 2939782 2902148 2026-04-09T16:23:30Z Mitrovica02 128863 /* Burimet */ 2939782 wikitext text/x-wiki {{Coord|38|57|N|20|44|E|display=title}} {{Infobox settlement | name = '''Prevezë''' | native_name = Πρέβεζα | settlement_type = Qytet | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = | seal_size = | image_skyline = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = Epiri |Qarku = i Prevezës |Komuna = e Prevezës |Bashkia = |Kryetari i Komunës = |Kryetari i Bashkisë = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = | population_total_viti = |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = |Krahina = |Famullia = |Shënjtori = |Lartësia = 13 |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = |Prefiksi = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = | image_map_fizike = Yes | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=38 | gjer_m=57 | gjer_s=22 | gjer_dr =N | gjat_g=20 | gjat_m=45 | gjat_s=2 | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = |native_name_lang=el}} '''Preveza''' ({{lang-el|Πρέβεζα|lit=Préveza}}) është kryeqytet i [[Qarku i Prevezës|Qarkut të Prevezës]] në [[Greqia|Greqi]]. Preveza është një qytet të Epirit. == Gjeografia == Preveza është një qytet i cili ndodhet në skajin më jugor të Rajon i Epirit. Ky qytet nga veriu kufizohet me fshatin Mihaliçin dhe nga jugu, lindja dhe perëndimi me Detin Jon, apo me Fushën e Zonjës, siç e quan populli çam. Para 1913-ës Preveza ka pasur këto lagje: '''Ajla''', '''Ajori''', '''Jiftika''' (lagje romësh), '''Kumejdan''' etj.<ref>Fatos Mero Rrapaj (1995). ''Fjalori Onomastik i Epirit''. Eurorilindja. f. 399.</ref> '''Toponimet të qytetit Prevezë:'''(Para Luftës së Parë Botërore)<ref>Rrapaj. ''Fjalori Onomastik i Epirit''. 1995. f. 399-401. '''Treguan:''' 1) Inez Bubeqi - 60 vjeç-tregetar, me arsim fillor turk, nga Arpica, ka banuar në Prevezë. 2) Lut Refati - 73 vjeç, bari analfabet, nga Luarati, ka banuar në Prevezë. shkurt 1960. </ref> *'''Ar e Pirro Palit''' - arë, në V. *'''Banjat e Ali Pasha Tepelenës''' - banja termale, në JP. *'''Burim i Tophanesë''' - burim pranë të cilit qe vendosur artileria turke me ushtarë e komandantë shqiptarë. (1912-1913). *'''Çamohori''' - nënkrahinë me fshatra të krishterë shqiptarë, në VP. *'''Drin/i''' - limani i madh i Prevezës (Vati). *'''Fush’ e Llamarit''' - fushë, në V. *'''Han i Emin Agait''' - han i vjetër, në VL. *'''Han i Qafës''' – han. *'''Hastaneja''' - spital i kohës turke, në qendër. *'''Havr’ e Çifutëve''' - sinagogë hebraike, në L. *'''Huqumeti''' - ndërtesë dykatëshe e administratës turke të qytetit. *'''Jenikalaja''' - (t. Kala e Re), kështjell në bregun e detit, në JP. Në kohën e Luftës Ballkanike, kjo kështjellë u mbrojt me trimëri nga komandanti i artilerisë Bajram Gega, nga Elbasani. Nga Jenikalaja ai dha goditje me preçizion dhe asgjësoi njërën pas tjetrës anijet greke të luftës të cilat orvateshin të pushtonin Prevezën e cila mbrohej kryesisht nga shqiptarët. Për zotësinë dhe guximin që tregoi në atë luftë për mbrojtjen e Prevezës nga pushtuesit grekë, populli çam i ka thurur Bajram Gegës shumë variante këngësh trimërie. *'''Kalaj’ e Ajorit''' - kështjeIIë, në P. *'''Kalaj’ e Vathit''' - kala në bregun e detit e ndërtuar nga Ali Pashë Tepelena, në P. *'''Kalaj’ e Vrisullës''' - kështjellë, në V. *'''Kalibaba''' - (t. qëndro baba) – vend mbrojtjeje, në P. *'''Klub i Sheh Sabriut''' - aneks i teqesë së Prevezës ku mblidheshin punëtorët e Rilindjes, nën kryesinë e Sheh Sabri Prevezës, në L. *'''Kroi i Margaronës''' - krua, në V. *'''Kroi Vrisullës''' - krua, në V. *'''Kuka''' - ara, në V. *'''Kumejdan''' - lagje dhe shesh, në qendër. *'''Lum’ i Llurit''' - lum në jug të Çamërisë, në V. *'''Margarona''' - shesh dhe uIlishte, në V. *'''Mele''' - kodra të vogëla, në V. *'''Palokastra''' - gërmadha të një qyteti të vjetër, në V. *'''Pandokratora''' - keshtjellë, në J. *'''Port’ e Janinës''' - urë mbi tabjen (hendekun) që rrethon qytetin nga ana e veriut që shkon për në Janinë. *'''Port’ e Mitikës''' - urë që shërben për dalje e hyrje me Mitikën, në P. *'''Qoshq i Emin Agait''' - kullë, në J. *'''Rrënjasë''' (nga fjala rrënjë) - fshati Rrënjasë dhe fusha ndërmjet Prevezës dhe Lucës. *'''Sarai Tabje''' - fortesë në bregun e detit, në JL. *'''Sinagoi''' - sinagogë hebraike, në Prevezë. *'''Shejtanpazari''' - shesh i shtruar me pllaka guri në qendrën e qytetit. *'''Shtëpit’ e Veli Gegës''' - banesa, prona të Veli Gegës të cilat ua jipte popullit me qera, në qendër. *'''Tabia''' - kanal rreth 15 m, i gjerë i cili rrethon gjithë qytetin. Kanali ka qenë ndërtuar në kohën turke për mbrojtjen e qytetit. Mbi tabje janë ndërtuar ura kalimi. Këto quhen porta: Port’ e Janinës, e Mitikës etj. *'''Teqej’ e Sheh Sabriut''' - gërmadhë teqeje me një kube e cila ka një kamare, në qendër. Sabri Preveza ka qenë një atdhetar i shquar i rilindjes kombëtare shqiptare. Teqenë ai e pati kthyer në një shkollë shqipe. [[Skeda:St Andrews castle 2015 021.jpg|thumb|right|Uçkalaja (në greqisht riemëruar si: ''Κάστρο Αγίου Ανδρέα/Kastro Ayíou Andréa'')]] *'''Uçkalaja''' - kala, në qendër. *'''Vasha''' - fortifikata ku qe vendosur artileria bregdetare (koha turke). *'''Vathi''' - liman i madh i Prevezës (Drini). *'''Xhamia e Ali Pasha Tepelenës''' – xhami e ndërtuar nga Ali Pasha Tepelena, në P. *'''Xhami e Ahmet Aga Dinos''' - xhami i ndërtuar nga Ahmet Aga Dinua. *'''Xhamia e Pazarit''' - xhami, në qendër. <!-- == Demografia == --> <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> <!-- == Historia == --> == Shih edhe == *[[Beteja e Prevezës]] == Lidhje të jashtme == *[http://www.fallingrain.com/world/GR/58/Preveza2.html vendndodhja] *Mema, Marin (8 prill 2017). "[https://www.youtube.com/watch?v=QmF8h6VA9XA Preveza në Greqi, ku ende flitet gjuha Shqipe]". [[Top Channel]]. == Burimet == {{reflist}} {{Qarku i Prevezës}} [[Kategoria:Prevezë]] [[Kategoria:Qytete në Greqi]] d100ey7au43ffxqlfsqi4n7i6e2fzqp 0 74419 2939931 2815196 2026-04-10T10:26:53Z Shqiperia2000 65435 2939931 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Lakvila | official_name = Comune dell'Aquila | native_name = L'Aquila | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = L'Aquila Piazza del Duomo 2007 by-RaBoe.jpg | image_shield = L'Aquila-Stemma.svg | image_flag = Flag of L'Aquila.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|42|21|14|N|13|23|31|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Abruco]] | subdivision_type2 = Provinca | subdivision_name2 = [[Provinca e Lakvilës|Lakvila]] (AQ) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Pierluigi Biondi]] | elevation_m = 721 | area_total_km2 = 473.40 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Popolazione L'Aquila 2001-2024 |url=https://www.tuttitalia.it/abruzzo/98-l-aquila/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 70425 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 67100 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 0862 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Maksimi]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 10 qershor | website = {{URL|www.comune.laquila.it}} }} '''Lakvila''' (it. ''L'Aquila'') është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] qendrore, kryeqendra e rajonit [[Abruco]] dhe e [[Provinca e Lakvilës|provincës së Lakvilës]]. Qyteti shtrihet në zemër të Abrucos, në një lartësi mbi 700 metra mbi nivelin e detit, dhe përfaqëson një nga qendrat historike, administrative, universitare dhe kulturore më të rëndësishme të Italisë qendrore.<ref name="storia">{{cite web |title=La storia |url=https://www.comune.laquila.it/pagina7_la-storia.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="culture2026">{{cite web |title=L'Aquila Capitale italiana della Cultura 2026 |url=https://laquila2026.it/ |publisher=L'Aquila 2026 |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Lakvila ndodhet në një pellg të brendshëm malor, e rrethuar nga vargmalet e Sirente-Velinos në njërën anë dhe nga masivi i Gran Sassos së Italisë dhe malet e Lagës në anën tjetër. Faqja zyrtare e komunës e përshkruan qytetin si të vendosur në 721 metra mbi nivelin e detit, në zemër të Abrucos.<ref name="storia" /> Territori komunal shtrihet në 473,40 km² dhe është një nga më të mëdhenjtë në Italinë qendrore.<ref name="population" /><ref>{{cite web |title=Comune di L'Aquila (AQ) - dati, popolazione e superficie |url=https://www.tuttitalia.it/abruzzo/98-l-aquila/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Lakvila u themelua në vitin 1254 me diplomën e mbretit Corrado IV. Sipas traditës historike të qytetit, themelimi lidhet me bashkimin e banorëve të një numri të madh kështjellash dhe vendbanimesh të zonës përreth, gjë që shpjegon edhe rëndësinë simbolike të ''Fontana delle 99 Cannelle'' në kujtesën urbane të qytetit.<ref name="storia" /> Qyteti u bë shpejt një qendër e rëndësishme tregtare dhe politike në brendësi të Italisë jugore mesjetare. Në vitin 1294, në [[Bazilika e Santa Maria di Collemaggio|bazilikën e Collemaggios]], Pietro da Morrone u kurorëzua papë me emrin Celestino V, ngjarje që e lidhi përgjithmonë historinë e Lakvilës me ''Perdonanza Celestiniana''.<ref name="storia" /><ref name="collemaggio">{{cite web |title=La Basilica di Collemaggio |url=https://www.comune.laquila.it/pagina163_la-basilica-di-collemaggio.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Më 6 prill 2009 qyteti u godit nga një tërmet shkatërrues që shkaktoi 309 viktima dhe dëme shumë të mëdha në qendrën historike dhe në territorin përreth. Pas kësaj ngjarjeje, Lakvila është bërë edhe simbol i rindërtimit urban dhe institucional në Italinë bashkëkohore.<ref>{{cite web |title=Il decennale del sisma 2009 |url=https://www.comune.laquila.it/pagina1860_il-decennale-del-sisma-2009.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Demografia == Sipas të dhënave të përditësuara mbi bazë ISTAT, Lakvila kishte 70.425 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="population" /> Qyteti ruan një rol të fortë si qendër urbane e brendësisë së Abrucos, me një profil demografik të lidhur ngushtë me funksionet administrative, universitare dhe të shërbimeve.<ref name="population" /><ref name="culture2026" /> == Ekonomia == Në plan historik, Lakvila u zhvillua si treg i madh i territorit përreth, i ushqyer nga prodhimet bujqësore të pellgut, nga zafrani i zonës dhe nga ekonomia baritore e transhumancës, që ushqeu tregtinë dhe manifakturën vendase.<ref name="storia" /> Në periudhën bashkëkohore, profili ekonomik i qytetit lidhet kryesisht me administratën publike, shërbimet, universitetin, kërkimin dhe veprimtaritë kulturore, si edhe me procesin e gjatë të rindërtimit pas tërmetit të vitit 2009.<ref>{{cite web |title=Sisma 2009 |url=https://www.comune.laquila.it/archivio11_servizi-comunali_0_6.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="culture2026" /><ref name="univaq">{{cite web |title=Our history |url=https://www.univaq.it/en/section.php?id=13 |publisher=Università degli Studi dell'Aquila |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Lakvilës ruan një trashëgimi të rëndësishme mesjetare dhe moderne. Ndër monumentet më të njohura të qytetit janë [[Bazilika e Santa Maria di Collemaggio|bazilika e Collemaggios]], [[Bazilika e San Bernardinos|bazilika e San Bernardinos]], ''Fontana delle 99 Cannelle'', ''Fontana Luminosa'' dhe ''Castello Cinquecentesco''.<ref name="storia" /><ref>{{cite web |title=Luoghi da visitare |url=https://www.comune.laquila.it/pagina8_luoghi-da-visitare.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Parco del Castello |url=https://www.comune.laquila.it/pagina1889_parco-del-castello.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një rol qendror në identitetin kulturor të qytetit e ka ''Perdonanza Celestiniana'', festë e lidhur me bulën e faljes së Celestinit V. Komuna e Lakvilës kujton se kjo traditë u njoh nga UNESCO në vitin 2019 si pjesë e trashëgimisë kulturore jomateriale të njerëzimit.<ref>{{cite web |title=La Perdonanza Celestiniana |url=https://www.comune.laquila.it/pagina27_la-perdonanza-celestiniana.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Celestinian forgiveness celebration |url=https://ich.unesco.org/en/RL/celestinian-forgiveness-celebration-01276 |publisher=UNESCO |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në vitin 2026 Lakvila mban titullin ''Capitale italiana della Cultura'', gjë që ka forcuar më tej profilin e saj kombëtar në fushën e kulturës dhe të promovimit territorial.<ref name="culture2026" /> Në qytet ndodhet edhe [[Museo Nazionale d'Abruzzo|Muzeu Kombëtar i Abrucos]] (MuNDA), një nga institucionet muzeale më të rëndësishme të rajonit.<ref>{{cite web |title=Museo nazionale d'Abruzzo dell'Aquila |url=https://cultura.gov.it/luogo/museo-nazionale-dabruzzo-del-laquila |publisher=Ministero della Cultura |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Riapertura del MuNDA: il commento del sindaco Biondi |url=https://www.comune.laquila.it/archivio3_notizie-e-comunicati_0_11195.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Lakvila është një qytet universitar me traditë të gjatë. [[Universiteti i Lakvilës]] i ka rrënjët e veta në kërkesat e para të shekullit XV dhe sot përfaqëson institucionin më të rëndësishëm të arsimit të lartë në qytet.<ref name="univaq" /> Në qytet ndodhet gjithashtu [[Gran Sasso Science Institute]], shkollë ndërkombëtare doktorale dhe qendër kërkimore e themeluar me ligj italian në vitin 2012, edhe si pjesë e procesit të rilindjes akademike e shkencore pas tërmetit të vitit 2009.<ref>{{cite web |title=Gran Sasso Science Institute birthday |url=https://gssi.it/communication/news-events/item/45-gran-sasso-science-institute-birthday?print=1&tmpl=component |publisher=Gran Sasso Science Institute |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Who we are |url=https://www.gssi.it/institute/about |publisher=Gran Sasso Science Institute |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Transporti == Transporti urban në Lakvilë menaxhohet nga ''AMA SpA'' (Azienda Mobilità Aquilana), kompania e mobilitetit të qytetit që operon linjat dhe oraret e shërbimit publik lokal.<ref>{{cite web |title=AMA SpA L'AQUILA - linee e orari |url=https://www.ama.laquila.it/ |publisher=AMA SpA L'AQUILA |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Elenco linee AMA |url=https://www.ama.laquila.it/linee-e-orari/elenco-linee-ama/ |publisher=AMA SpA L'AQUILA |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti është i lidhur me rrjetin hekurudhor rajonal dhe me shërbimet intermodale tren+autobus të Trenitalias, të cilat përfshijnë ndalesat ''L'Aquila Centro'', ''L'Aquila Collemaggio'' dhe ''L'Aquila Ospedale Univers. Coppito''.<ref>{{cite web |title=Raggiungi L'Aquila in treno+bus |url=https://www.trenitalia.com/it/regionale/collegamenti-regionale/intermodalita-l-aquila.html |publisher=Trenitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Stazioni servite da Trenitalia Abruzzo |url=https://www.trenitalia.com/it/regionale/abruzzo/stazioni-servite-da-trenitalia-abruzzo.html |publisher=Trenitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Aeroporti më i afërt është ''Aeroporto Internazionale d'Abruzzo'' në Peskara, i lidhur me Lakvilën me shërbime autobusësh rajonalë.<ref>{{cite web |title=Aeroporto Internazionale d'Abruzzo |url=https://www.abruzzoairport.com/ |publisher=Aeroporto d'Abruzzo |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Bus |url=https://www.abruzzoairport.com/en_GB/web/guest/autobus |publisher=Aeroporto d'Abruzzo |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Lakvilës. Komuna i kushton një seksion të veçantë impianteve sportive dhe politikave sportive, ndërsa qyteti është zgjedhur edhe ''Capitale europea dello sport 2022''.<ref>{{cite web |title=Impianti sportivi |url=https://www.comune.laquila.it/pagina1587_impianti-sportivi.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Capitale europea dello sport 2022 |url=https://www.comune.laquila.it/pagina1955_capitale-europea-dello-sport-2022.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti lidhet veçanërisht me traditën e [[ragbi]]t. ''Stadio Tommaso Fattori'' është një nga impiantet sportive simbol të Lakvilës dhe komuna e ka përdorur shpesh si qendër të ngjarjeve të rëndësishme të ragbit kombëtar dhe ndërkombëtar.<ref>{{cite web |title=Gestione stadio Fattori affidata alla società sportiva Rugby L'Aquila |url=https://www.comune.laquila.it/archivio3_notizie-e-comunicati_0_8772.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Presentazione match rugby ItaliaXV-Cile |url=https://www.comune.laquila.it/archivio3_notizie-e-comunicati_0_11300.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Përveç ragbit, qyteti ka investuar edhe në impiante të tjera, si palazzetto i viale Ovidio, i inauguruar rishtazi dhe i menduar për veprimtari të ndryshme sportive.<ref>{{cite web |title=Sport: inaugurato palazzetto Viale Ovidio |url=https://www.comune.laquila.it/archivio3_notizie-e-comunicati_0_10939.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është [[Shën Maksimi]]. Faqja zyrtare e komunës e lidh qartë festën qytetare me datën 10 qershor, ditë në të cilën mbyllen edhe zyrat komunale me rastin e festës së patronit.<ref>{{cite web |title=Festa di San Massimo, patrono della città |url=https://www.comune.laquila.it/index.php?gtp=1&id_cat=0&id_doc=1764&id_oggetto=18&id_sez_ori=56&template_ori=3 |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Tradita më e rëndësishme fetare dhe qytetare e Lakvilës mbetet megjithatë ''Perdonanza Celestiniana'', e cila zhvillohet çdo vit rreth hapjes së ''Porta Santa'' në bazilikën e Collemaggios dhe është një nga simbolet identitare më të forta të qytetit.<ref>{{cite web |title=L'apertura della Porta Santa |url=https://www.comune.laquila.it/pagina129_lapertura-della-porta-santa.html |publisher=Comune dell'Aquila |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Celestinian forgiveness celebration |url=https://ich.unesco.org/en/RL/celestinian-forgiveness-celebration-01276 |publisher=UNESCO |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Abruco]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.laquila.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Lakvilës] * [https://laquila2026.it/ Faqja zyrtare e L'Aquila 2026] * [https://www.univaq.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Lakvilës] [[Kategoria:Qytete në Itali]] n2mugw9p4svz3bs1khhcrpu7y77v2rq 0 76407 2939921 2706412 2026-04-10T08:48:58Z Shqiperia2000 65435 2939921 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Napoli | official_name = Comune di Napoli | native_name = Napoli | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/2/1 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = Napoli - Maschio Angioino - 202209302342 3.jpg | caption1 = Pamje panoramike e Napolit me [[Vezuvi]]n | image2 = Maschio Angioino frontale.jpg | caption2 = [[Castel Nuovo|Kalaja e Re]] | image3 = Piazza Plebiscito - panoramio.jpg | caption3 = [[Piazza del Plebiscito|Sheshi i Plebishitit]] | image4 = Museo Capodimonte Napoli facciata Sudovest.jpg | caption4 = [[Museu i Kapodimontes]] | image5 = Palazzo reale - panoramio (2).jpg | caption5 = [[Pallati Mbretëror i Napolit]] | image6 = Centro Direzionale di Napoli (cropped).jpg | caption6 = [[Centro Direzionale di Napoli]] }} | image_shield = Napoli-Stemma.svg | image_flag = Flag of Naples.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|40|50|0|N|14|15|0|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = Rajoni | subdivision_name1 = [[Kampania]] | subdivision_type2 = Qyteti metropolitan | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Napolit|Napoli]] (NA) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Gaetano Manfredi]] | elevation_m = 17 | area_total_km2 = 117.27 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Monthly Demographic Balance |url=https://demo.istat.it/app/?l=en&a=&i=D7B |publisher=ISTAT |language=en}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 909013 | population_demonym = napolitanë | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 80121–80147 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 081 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Gjenaro]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 19 shtator | website = {{URL|www.comune.napoli.it}} }} Napoli është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqendra e rajonit [[Kampania]] dhe e qytetit metropolitan të Napolit. Qyteti shtrihet në [[Gjiri i Napolit|Gjirin e Napolit]], midis [[Vezuvi]]t dhe zonës vullkanike të Campi Flegrei, dhe është qyteti i tretë i Italisë për popullsi.<ref name="Brit">{{Cite web |title=Naples |url=https://www.britannica.com/place/Naples-Italy |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="Pop2024">{{Cite web |title=Popolazione Napoli 2001-2024 |url=https://www.tuttitalia.it/campania/59-napoli/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ |website=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Napoli është një nga qendrat historike, kulturore dhe ekonomike më të rëndësishme të Mesdheut. Qendra historike e qytetit është pjesë e [[UNESCO]]-s që nga viti 1995.<ref name="UNESCO">{{Cite web |title=Historic Centre of Naples |url=https://whc.unesco.org/en/list/726/ |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Napoli ndodhet në bregun perëndimor të gadishullit italian, në një territor që hapet si amfiteatër drejt detit. Pozita e tij, midis Vezuvit dhe Campi Flegrei, e ka bërë qytetin një nga nyjat gjeografike më të veçanta të Italisë jugore. Sipas faqes zyrtare të Komunës së Napolit, territori komunal shtrihet në 117,27 km².<ref name="ComuneArea">{{Cite web |title=Cenni storici sulla città |url=https://www.comune.napoli.it/articolo_tematico/vivere-la-citta/cultura/cenni-storici-sulla-citta/ |website=Comune di Napoli |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Zanafilla e Napolit lidhet me koloninë e lashtë greke të Parthenopes; më pas qyteti u rithemelua si Neapolis para vitit 470 p.e.s. Në botën antike ai ishte një nga qendrat më të rëndësishme të Magna Graecia-s dhe luajti një rol të madh në transmetimin e kulturës greke në shoqërinë romake.<ref name="UNESCO" /><ref name="Brit" /> Në Mesjetë Napoli u zhvillua si dukat autonom, ndërsa më vonë kaloi nën normanët, shvabët, anzhuinët dhe aragonezët. Për shumë shekuj ai ishte kryeqytet mbretëror dhe, sidomos nën Burbonët, u afirmua si një nga metropolet kryesore të Evropës. Pas bashkimit italian, qyteti vijoi të mbetej qendra më e rëndësishme urbane e Italisë jugore. Gjatë Luftës së Dytë Botërore pësoi dëme të rënda nga bombardimet dhe më pas u rindërtua gjerësisht.<ref name="Brit" /><ref name="UNESCO" /> == Demografia == Sipas të dhënave më të fundit të disponueshme mbi bazë ISTAT, Napoli kishte 909.013 banorë më 31 dhjetor 2024. Qyteti mbetet komuna e tretë më e populluar e Italisë, pas Romës dhe Milanos.<ref name="Pop2024" /></ref> == Ekonomia == Napoli është një nga qendrat kryesore ekonomike të Italisë jugore. Roli i tij historik si port i madh mesdhetar është shoqëruar me zhvillimin e tregtisë, shërbimeve, turizmit, transportit dhe aktiviteteve kulturore. Britannica e paraqet qytetin si një qendër të rëndësishme të tregtisë dhe kulturës së Italisë meridionale.<ref name="Brit" /></ref> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Napolit përbën një nga pasuritë urbane më të rëndësishme të Evropës dhe është pjesë e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.<ref name="UNESCO" /> Ndër monumentet dhe vendet më të njohura të qytetit janë Katedralja e Napolit, Pallati Mbretëror, Piazza del Plebiscito, Kështjella e Re (''Castel Nuovo'' / ''Maschio Angioino'') dhe Kështjella e Vezës (''Castel dell’Ovo'').<ref name="UNESCO" /><ref name="Brit" /> Napoli është po ashtu një qendër e madhe muzikore dhe teatrore. Teatri San Karlo (''Teatro di San Carlo''), i ndërtuar në vitin 1737, konsiderohet një nga teatrot e operës më të rëndësishëm të Evropës dhe një simbol i qytetit.<ref name="SanCarlo">{{Cite web |title=La storia - Teatro di San Carlo |url=https://www.teatrosancarlo.it/il-teatro-e-la-sua-storia/ |website=Teatro di San Carlo |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një tjetër institucion i rëndësishëm kulturor është Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Napolit, i njohur për koleksionet e lidhura me botën klasike dhe me zbulimet nga Pompei dhe Herculaneumi.<ref name="MANN">{{Cite web |title=Museo Archeologico Nazionale di Napoli |url=https://www.museoarcheologiconapoli.it/ |website=MANN |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Napoli është një nga qendrat universitare më të rëndësishme të Italisë. Universiteti i Napolit Federico II, sipas vetë universitetit, u themelua më 5 qershor 1224 dhe është një nga universitetet më të vjetra të Evropës.<ref name="Unina">{{Cite web |title=Cenni storici |url=https://www.unina.it/chi-siamo/cenni-storici |website=Università degli Studi di Napoli Federico II |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në qytet ndodhet edhe Universiteti i Napolit “L’Orientale”, i cili i ka rrënjët te Collegio dei Cinesi, i themeluar në vitin 1724.<ref name="Orientale">{{Cite web |title=La nostra storia |url=https://www.unior.it/it/ateneo/la-nostra-storia |website=Università degli Studi di Napoli L'Orientale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Transporti == Napoli është një nyjë e rëndësishme e transportit në Italinë jugore. Rrjeti urban përfshin metronë Linea 1 dhe Linea 6, si edhe katër funikularë, përveç linjave të autobusëve, tramvajeve dhe trolejbusëve të menaxhuar nga ANM.<ref name="ANM">{{Cite web |title=Linee metro e funicolari |url=https://www.anm.it/s/linee-metro-funicolari?language=it |website=ANM |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti shërbehet gjithashtu nga Aeroporti Ndërkombëtar i Napolit, i cili në vitin 2025 regjistroi 13.271.522 pasagjerë, 112 destinacione ndërkombëtare dhe 16 kombëtare.<ref name="Aeroporto">{{Cite web |title=Dati di scalo |url=https://www.aeroportodinapoli.it/it/dati-di-scalo |website=Aeroporti di Napoli - GESAC |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Gjenaro. Festa e tij lidhet veçanërisht me 19 shtatorin, datë qendrore e jetës fetare dhe qytetare napolitane, e lidhur me ritin tradicional të lëngëzimit të gjakut në Katedralen e Napolit.<ref name="SanGennaro">{{Cite web |title=Festa di San Gennaro a Napoli |url=https://www.italia.it/it/campania/napoli/cosa-fare/festa-di-san-gennaro-a-napoli |website=Italia.it |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Kalendari shkollor i Komunës së Napolit e përfshin festën e shenjtit mbrojtës më 19 dhe 20 shtator.<ref name="Calendario">{{Cite web |title=Calendario scolastico |url=https://www.comune.napoli.it/articolo_tematico/scuola/calendario-scolastico/ |website=Comune di Napoli |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.napoli.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Napolit] * [https://whc.unesco.org/en/list/726/ Faqja e UNESCO-s për qendrën historike të Napolit] * [https://www.anm.it/ Faqja zyrtare e ANM] [[Kategoria:Qytete në Itali]] ijj008ovo2h7djx8icc1ex5zj7y31ad 2939923 2939921 2026-04-10T08:51:08Z Shqiperia2000 65435 2939923 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Napoli | official_name = Comune di Napoli | native_name = Napoli | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/2/1 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = Napoli - Maschio Angioino - 202209302342 3.jpg | caption1 = Pamje panoramike e Napolit me [[Vezuvi]]n | image2 = Maschio Angioino frontale.jpg | caption2 = [[Castel Nuovo|Kalaja e Re]] | image3 = Piazza Plebiscito - panoramio.jpg | caption3 = [[Piazza del Plebiscito|Sheshi i Plebishitit]] | image4 = Museo Capodimonte Napoli facciata Sudovest.jpg | caption4 = [[Museu i Kapodimontes]] | image5 = Palazzo reale - panoramio (2).jpg | caption5 = [[Pallati Mbretëror i Napolit]] | image6 = Centro Direzionale di Napoli (cropped).jpg | caption6 = [[Centro Direzionale di Napoli]] }} | image_shield = Napoli-Stemma.svg | image_flag = Flag of Naples.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|40|50|0|N|14|15|0|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Kampania]] | subdivision_type2 = Qyteti metropolitan | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Napolit|Napoli]] (NA) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Gaetano Manfredi]] | elevation_m = 17 | area_total_km2 = 117.27 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Monthly Demographic Balance |url=https://demo.istat.it/app/?l=en&a=&i=D7B |publisher=ISTAT |language=en}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 909013 | population_demonym = napolitanë | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 80121–80147 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 081 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Gjenaro]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 19 shtator | website = {{URL|www.comune.napoli.it}} }} Napoli është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqendra e rajonit [[Kampania]] dhe e qytetit metropolitan të Napolit. Qyteti shtrihet në [[Gjiri i Napolit|Gjirin e Napolit]], midis [[Vezuvi]]t dhe zonës vullkanike të Campi Flegrei, dhe është qyteti i tretë i Italisë për popullsi.<ref name="Brit">{{Cite web |title=Naples |url=https://www.britannica.com/place/Naples-Italy |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="Pop2024">{{Cite web |title=Popolazione Napoli 2001-2024 |url=https://www.tuttitalia.it/campania/59-napoli/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ |website=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Napoli është një nga qendrat historike, kulturore dhe ekonomike më të rëndësishme të Mesdheut. Qendra historike e qytetit është pjesë e [[UNESCO]]-s që nga viti 1995.<ref name="UNESCO">{{Cite web |title=Historic Centre of Naples |url=https://whc.unesco.org/en/list/726/ |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Napoli ndodhet në bregun perëndimor të gadishullit italian, në një territor që hapet si amfiteatër drejt detit. Pozita e tij, midis Vezuvit dhe Campi Flegrei, e ka bërë qytetin një nga nyjat gjeografike më të veçanta të Italisë jugore. Sipas faqes zyrtare të Komunës së Napolit, territori komunal shtrihet në 117,27 km².<ref name="ComuneArea">{{Cite web |title=Cenni storici sulla città |url=https://www.comune.napoli.it/articolo_tematico/vivere-la-citta/cultura/cenni-storici-sulla-citta/ |website=Comune di Napoli |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Zanafilla e Napolit lidhet me koloninë e lashtë greke të Parthenopes; më pas qyteti u rithemelua si Neapolis para vitit 470 p.e.s. Në botën antike ai ishte një nga qendrat më të rëndësishme të Magna Graecia-s dhe luajti një rol të madh në transmetimin e kulturës greke në shoqërinë romake.<ref name="UNESCO" /><ref name="Brit" /> Në Mesjetë Napoli u zhvillua si dukat autonom, ndërsa më vonë kaloi nën normanët, shvabët, anzhuinët dhe aragonezët. Për shumë shekuj ai ishte kryeqytet mbretëror dhe, sidomos nën Burbonët, u afirmua si një nga metropolet kryesore të Evropës. Pas bashkimit italian, qyteti vijoi të mbetej qendra më e rëndësishme urbane e Italisë jugore. Gjatë Luftës së Dytë Botërore pësoi dëme të rënda nga bombardimet dhe më pas u rindërtua gjerësisht.<ref name="Brit" /><ref name="UNESCO" /> == Demografia == Sipas të dhënave më të fundit të disponueshme mbi bazë ISTAT, Napoli kishte 909.013 banorë më 31 dhjetor 2024. Qyteti mbetet komuna e tretë më e populluar e Italisë, pas Romës dhe Milanos.<ref name="Pop2024" /></ref> == Ekonomia == Napoli është një nga qendrat kryesore ekonomike të Italisë jugore. Roli i tij historik si port i madh mesdhetar është shoqëruar me zhvillimin e tregtisë, shërbimeve, turizmit, transportit dhe aktiviteteve kulturore. Britannica e paraqet qytetin si një qendër të rëndësishme të tregtisë dhe kulturës së Italisë meridionale.<ref name="Brit" /></ref> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Napolit përbën një nga pasuritë urbane më të rëndësishme të Evropës dhe është pjesë e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.<ref name="UNESCO" /> Ndër monumentet dhe vendet më të njohura të qytetit janë Katedralja e Napolit, Pallati Mbretëror, Piazza del Plebiscito, Kështjella e Re (''Castel Nuovo'' / ''Maschio Angioino'') dhe Kështjella e Vezës (''Castel dell’Ovo'').<ref name="UNESCO" /><ref name="Brit" /> Napoli është po ashtu një qendër e madhe muzikore dhe teatrore. Teatri San Karlo (''Teatro di San Carlo''), i ndërtuar në vitin 1737, konsiderohet një nga teatrot e operës më të rëndësishëm të Evropës dhe një simbol i qytetit.<ref name="SanCarlo">{{Cite web |title=La storia - Teatro di San Carlo |url=https://www.teatrosancarlo.it/il-teatro-e-la-sua-storia/ |website=Teatro di San Carlo |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një tjetër institucion i rëndësishëm kulturor është Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Napolit, i njohur për koleksionet e lidhura me botën klasike dhe me zbulimet nga Pompei dhe Herculaneumi.<ref name="MANN">{{Cite web |title=Museo Archeologico Nazionale di Napoli |url=https://www.museoarcheologiconapoli.it/ |website=MANN |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Napoli është një nga qendrat universitare më të rëndësishme të Italisë. Universiteti i Napolit Federico II, sipas vetë universitetit, u themelua më 5 qershor 1224 dhe është një nga universitetet më të vjetra të Evropës.<ref name="Unina">{{Cite web |title=Cenni storici |url=https://www.unina.it/chi-siamo/cenni-storici |website=Università degli Studi di Napoli Federico II |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në qytet ndodhet edhe Universiteti i Napolit “L’Orientale”, i cili i ka rrënjët te Collegio dei Cinesi, i themeluar në vitin 1724.<ref name="Orientale">{{Cite web |title=La nostra storia |url=https://www.unior.it/it/ateneo/la-nostra-storia |website=Università degli Studi di Napoli L'Orientale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Transporti == Napoli është një nyjë e rëndësishme e transportit në Italinë jugore. Rrjeti urban përfshin metronë Linea 1 dhe Linea 6, si edhe katër funikularë, përveç linjave të autobusëve, tramvajeve dhe trolejbusëve të menaxhuar nga ANM.<ref name="ANM">{{Cite web |title=Linee metro e funicolari |url=https://www.anm.it/s/linee-metro-funicolari?language=it |website=ANM |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti shërbehet gjithashtu nga Aeroporti Ndërkombëtar i Napolit, i cili në vitin 2025 regjistroi 13.271.522 pasagjerë, 112 destinacione ndërkombëtare dhe 16 kombëtare.<ref name="Aeroporto">{{Cite web |title=Dati di scalo |url=https://www.aeroportodinapoli.it/it/dati-di-scalo |website=Aeroporti di Napoli - GESAC |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Gjenaro. Festa e tij lidhet veçanërisht me 19 shtatorin, datë qendrore e jetës fetare dhe qytetare napolitane, e lidhur me ritin tradicional të lëngëzimit të gjakut në Katedralen e Napolit.<ref name="SanGennaro">{{Cite web |title=Festa di San Gennaro a Napoli |url=https://www.italia.it/it/campania/napoli/cosa-fare/festa-di-san-gennaro-a-napoli |website=Italia.it |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Kalendari shkollor i Komunës së Napolit e përfshin festën e shenjtit mbrojtës më 19 dhe 20 shtator.<ref name="Calendario">{{Cite web |title=Calendario scolastico |url=https://www.comune.napoli.it/articolo_tematico/scuola/calendario-scolastico/ |website=Comune di Napoli |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.napoli.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Napolit] * [https://whc.unesco.org/en/list/726/ Faqja e UNESCO-s për qendrën historike të Napolit] * [https://www.anm.it/ Faqja zyrtare e ANM] [[Kategoria:Qytete në Itali]] g439h369oqgoivq57svl7n09ocyh7ri 0 77376 2939925 2866393 2026-04-10T09:40:01Z AbelDionis 186003 2939925 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Diodoro Siculo.png|parapamje|Diodori i Sicilisë]] [[Skeda:Bibliotheca historica.tif|thumb|''Bibliotheca historica'' - 1746]] '''Diodori''' (Διόδωρος Σικελιώτης Diodoros Sikeliotes rreth 90 pes. - rreth 30 pes.) i njohur edhe si '''Diodori i Siçilisë''' ishte një historian antik grek. Ai është i njohur për veprën e historisë monumentale universale me titull ''Bibliotheca historica,'' në dyzet libra, pesëmbëdhjetë prej të cilave kanë mbijetuar të paprekura deri në ditët tona. Vepra e tij historike është e ndarë në tre pjesë. E para përfshin historinë mitike deri në shkatërrimin e Trojës, e mbarështruar gjeografikisht, duke përshkruar rajone të ndryshme përreth botës që nga Egjipti, India dhe Arabia deri në Evropë. E dyta përfshin periudhën nga [[Lufta e Trojës]] deri në vdekjen e Aleksandrit të Madh. E treta përfshin periudhën deri rreth vitit 60 pes. Bibliotheca historika, që do të thotë 'bibliotekë', dëshmon se ai ishte mbështetur në veprat e shumë autorëve të tjerë antikë. == Shih edhe == * [[Historia]] * [[Herodoti]] * [[Historiografia]] * [[Greqia e lashtë]] * [[Mbretëria e Ilirisë]] == Literatura== * Braithwaite-Westoby, Kara. "[https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/707724 Diodorus and the Alleged Revolts of 374–373 BCE]," Classical Philology 115, no. 2 (April 2020): 265-270. *Clarke, Katherine. 1999. "Universal perspectives in Historiography." In ''The Limits of Historiography: Genre and Narrative in Ancient Historical Texts.'' Edited by Christina Shuttleworth Kraus, 249–279. Mnemosyne. Supplementum 191. Leiden, The Netherlands: Brill. * Hammond, Nicholas G. L. 1998. "Portents, Prophecies, and Dreams in Diodorus’ Books 14–17." ''Greek, Roman and Byzantine Studies'' 39.4: 407–428. * McQueen, Earl I. 1995. ''Diodorus Siculus. The Reign of Philip II: The Greek and Macedonian Narrative from Book XVI. A Companion.'' London: Bristol Classical Press. * Muntz, Charles E. 2017. ''Diodorus Siculus and the World of the Late Roman Republic.'' New York: Oxford Univ. Press. * Pfuntner, Laura. 2015. "Reading Diodorus through Photius: The Case of the Sicilian Slave Revolts." ''Greek, Roman and Byzantine Studies'' 55.1: 256–272. * Rubincam, Catherine. 1987. "The Organization and Composition of Diodorus’ Bibliotheke." ''Échos du monde classique (= Classical views)'' 31:313–328. * Sacks, Kenneth S. 1990. ''Diodorus Siculus and the First Century.'' Princeton, NJ: Princeton Univ. Press. * Sinclair, Robert K. 1963. "Diodorus Siculus and the Writing of History." ''Proceedings of the African Classical Association'' 6:36–45. * Stronk, Jan P. 2017. ''Semiramis’ Legacy. The History of Persia According to Diodorus of Sicily.'' Edinburgh: Edinburgh Univ. Press. * Sulimani, Iris. 2008. "Diodorus’ Source-Citations: A Turn in the Attitude of Ancient Authors Towards their Predecessors?" ''Athenaeum'' 96.2: 535–567. {{AutorAntik}} [[Kategoria:Historianë të lashtë grekë]] [[Kategoria:Shkrimtarë të lashtë grekë]] [[Kategoria:Lindje - Shekulli I p.e.s.]] [[Kategoria:Vdekje - Vitet 30 p.e.s.]] iiuico7dla62vfh5jo609eug4s7mate 0 77531 2939767 2881518 2026-04-09T14:51:27Z Markuss86 131854 2939767 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Atlético de Madrid | frame color = #CE232A | writing color = #FFFFFF | header color = #CE232A | clubcolors = [[Skeda:Bianco e Rosso a strisce con Triangolo Blu e Bianco con stelle Bianche.png|20px]] | image = 378px-Atletico_Madrid_logo.svg.png | image_size = 160px | fullname = Club Atlético de Madrid, S.A.D. | nickname = Los Colchoneros<br/>Los Rojiblancos<br/>Los Indios<br/>El Atleti | founded = [[26 prill]] [[1903]]; 121 vite më parë | owner = [[Enrique Cerezo]] | coach = [[Diego Simeone]] | website = https://www.atleticodemadrid.com/ | ground = [[Wanda Metropolitano]] | capacity = 70,460 vënde<ref name="Kapaciteti"/> | league = [[La Liga]] | season = [[La Liga 2024–25|2024–25]] | position = La Liga, 3të <!-- Fillojn veshjet --> | pattern_la1 = _atleticomadrid2526h | pattern_b1 = _atleticomadrid2526h | pattern_ra1 = _atleticomadrid2526h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _atleticomadrid2526a | pattern_b2 = _atleticomadrid2526a | pattern_ra2 = _atleticomadrid2526a | pattern_sh2 = _atleticomadrid2526a | pattern_so2 = _atleticomadrid2526al | leftarm2 = 3B3C62 | body2 = 3B3C62 | rightarm2 = 3B3C62 | shorts2 = 3B3C62 | socks2 = 3B3C62 | pattern_la3 = _atleticomadrid2526t | pattern_b3 = _atleticomadrid2526t | pattern_ra3 = _atleticomadrid2526t | pattern_sh3 = _atleticomadrid2526t | pattern_so3 = | leftarm3 = 0088FF | body3 = 0088FF | rightarm3 = 0088FF | shorts3 =0088FF | socks3 = 0088FF |emri=Atlético Madrid}} '''Club Atlético de Madrid S.A.D.''' (<small>Spanjisht</small>: [[Gjuha spanjolle|[ˈkluβ aˈtletiko ðe maˈðɾið]]]; që përkethet "Klubi Atletik i Madridit), i njohur si '''Atlético Madrid''' ndërkombëtarisht ose thjesht '''Atléti''', është një klub profesionist spanjoll futbolli me seli në [[Madrid]], Spanjë. Klubi aktualisht luan në [[La Liga]], niveli më i lartë i futbollit në Spanjë si dhe i zhvillon ndeshjet si vëndas në [[Stadiumi Metropolitano|Metropolitano]], një stadium me kapacitet 70,460 ulësesh.<ref name="Kapaciteti">{{Cite web|date=7 shtator 2023|title=Club Atlético de Madrid – El aforo del Cívitas Metropolitano crece hasta los 70.460 espectadores|url=https://www.atleticodemadrid.com/noticias/el-aforo-del-civitas-metropolitano-crece-hasta-los-70-460-espectadores|access-date=7 shtator 2023|publisher=Atlético Madrid|language=es|archive-date=8 shtator 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908053903/https://www.atleticodemadrid.com/noticias/el-aforo-del-civitas-metropolitano-crece-hasta-los-70-460-espectadores|url-status=live}}</ref> Klubi u themelua më 26 prill 1903 me emrin Athletic Club Sucursal de Madrid dhe historikisht ka luajtur me fanella kuq e bardhë me vija, duke u njohur me pseudonimet ''Los Colchoneros'' ("Dyshek-bërësit") dhe ''Los Rojiblancos''. Në vitin 1946, klubi e ndryshoi emrin në Atlético de Madrid dhe filloi një rivalitet historik me klubin tjetër të qytetit [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]], duke u përballuar në ''[[El Derbi Madrileño]]'' (Derbi madrilen). Atlético Madrid është klubi i tretë më i suksesshëm në Spanjë, mbrapa Reali dhe Barcelonës. Ata e kanë fituar kampionatin 11 herë dhe [[Copa del Rey|Kupën e Mbretit]] 10 herë. Në arenën ndërkombëtare, klubi ka fituar tre herë [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]] dhe [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupën]], por është mposhtur tre herë në finalen e [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligës së Kampioneve]]. Ata gjithashtu kanë fituar dy [[Supercopa de España|Superkupa të Spanjë]], një [[Kupa Evropiane e Fituesve të Kupës|Kupë Evropiane të Fituesve të Kupës]], një Kupë Eva Duarte, një Kupë Presidenti si dhe një [[Kupa Ndërkontinentale (futboll)|Kupë Ndërkontinentale]]. ==Historia== ===1903–1939: Themelimi dhe vitet e para=== [[Skeda:Enrique Allende.jpg|parapamje|majtas|[[Enrique Allende]], presidenti i parë i klubit.]] Klubi u themelua më 26 prill 1903 nën emrin ''Athletic Club Sucursal de Madrid'' nga tre studentë baskë që jetonin në [[Madrid]].<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=31070/index.html|title=Classic club|publisher=[[FIFA]]|language=en|access-date=20 nëntor 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110906093039/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club%3D31070/index.html|archive-date=6 shtator 2011}}</ref> Këto studentë e panë klubin që sapo kishin krijuar si një ekip rezervë për të rinjë për klubin e qytetit të tyre [[Athletic Bilbao]],<ref name="autogenerated1"/> të cilët sapo kishin fituar [[Copa del Rey|Kupën e Mbretit]]. Në vitin 1904, pjesë e klubit u bënë edhe disa anëtarë që ishin larguar nga [[Real Madrid C.F.|Real Madridi]].<ref>{{cite web|url=http://www.atleticomadrid.azplayers.com/history.html|title=Atletico Madrid History|website=Atleticomadrid.azplayers|language=en|access-date=20 nëntor 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707202444/http://www.atleticomadrid.azplayers.com/history.html|archive-date=7 korrik 2011}}</ref> Ekipi filloi të luante me fanella kuqeblu, ashtu si Bilbao, por mbas vitit 1910 filloi të luante me ngjyrat tradicionale bardh dhe kuqe. Disa besonin se ky ndryshim erdhi për shkak se fanellat e kuqe dhe të bardha ishin më të lehta për t'u bërë, kjo për shkak se i njëjti kombinim përdorej për të bërë pëlhura dhe dysheqe, duke bërë që materiali që dilte i tëpërt të kthehej në fanella futbolli. Kjo gjë solli edhe pseudonimin e klubit, ''Los Colchoneros''. Megjithatë, disa të tjerë besonin se ky ndryshim erdhi për shkak se klubi ndaloi së bleri fanellat kuqeblu të [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] në Angli.<ref>{{cite web|url=http://www.historicalkits.co.uk/Blackburn_Rovers/Blackburn_Rovers.htm|title=Blackburn Rovers|website=Historical Football Kits|language=en|access-date=10 tetor 2018|archive-date=18 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518105904/http://www.historicalkits.co.uk/Blackburn_Rovers/Blackburn_Rovers.htm|url-status=live}}</ref><ref name="theoffside1">{{cite web|url=http://atletico.theoffside.com/tidbits/the-atletico-crest-and-its-meaning.html|title=The Atlético Crest and its Meaning – The Offside – Atlético Madrid Spanish La Liga Football Blog|publisher=Atletico.theoffside|language=en|access-date=20 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101103024251/http://atletico.theoffside.com/tidbits/the-atletico-crest-and-its-meaning.html|archive-date=3 nëntor 2010|url-status=dead}}</ref> Në vitin 1909, Juanito Elorduy, një ish lojtar dhe anëtar i bordit drejtues të klubit, udhëtoi në Angli për të blerë fanella për klubin e tij por nuk gjeti nga ato të Blackburnit, duke vendosur të blinte fanella kuq e bardhë të [[Southampton F.C.|Southamptonit]]. (klubi nga qyteti port që ishte pika e tij e nisjes për në Spanjë).<ref>{{cite web|url=http://www.historicalkits.co.uk/Southampton/Southampton.htm|title=Southampton|website=Historical Football Kits|language=en|access-date=10 tetor 2018|archive-date=11 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181011144226/http://www.historicalkits.co.uk/Southampton/Southampton.htm|url-status=live}}</ref> (Qëndrimi zyrtar i Southampton F.C. dhe Athletic Club). Atlético Madrid vendosi të luante me fanellën kuq e bardhë, duke bërë që ata të njiheshin si "Los Rojiblancos",<ref>{{cite web|url=https://www.abc.es/20120508/deportes-futbol/abci-historia-athletic-atletico-201205071903.html|title=Athletic-Atlético, historia de dos parientes|language=es|newspaper=[[ABC (gazetë)|ABC]]|date=8 maj 2012|access-date=10 tetor 2018|archive-date=31 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331092614/https://www.abc.es/20120508/deportes-futbol/abci-historia-athletic-atletico-201205071903.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|author=Jon Agiriano|url=https://athletic.elcorreo.com/noticias/2010-01-06/colores-siglo-20100106.html|title=Los Colores del Siglo|language=es|publisher=El Correo|access-date=15 tetor 2018|date=6 janar 2010|archive-date=4 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204073445/https://athletic.elcorreo.com/noticias/2010-01-06/colores-siglo-20100106.html|url-status=live}}</ref> por zgjodhi të mbante të shkurtrat ekzistuese blu, ndërsa skuadra e Bilbaos e ndërroi ngjyrën e të shkurtrave duke e bërë të zezë.<ref>{{cite web|url=https://equiposdefutbol2.blogspot.com/2016/07/athletic-de-madrid-1910-11.html?m=1|title=Athletic de Madrid 1910-11|language=es|website = Equipos de Fútbol| date=13 korrik 2016|access-date=10 tetor 2018|archive-date=11 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181011053523/https://equiposdefutbol2.blogspot.com/2016/07/athletic-de-madrid-1910-11.html?m=1|url-status=live}}</ref> Bilbao e fitoi Kupën e Mbretit 1911 duke përdorur disa lojtarë të 'huazuar' nga Athletic Madrid, përfshirë [[Manolón]] që shënoi një nga golat e tyre.<ref>{{cite web|url=https://memoriasdelfutbolvasco.wordpress.com/2014/03/30/manuel-garnica/|title=Manuel Garnica, the "Saint" who scored a goal with Athletic|language=es|website= Memorias del Fútbol Vasco|date=30 mars 2014|access-date=10 tetor 2018|archive-date=4 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204073424/https://memoriasdelfutbolvasco.wordpress.com/2014/03/30/manuel-garnica/|url-status=live}}</ref> [[Skeda:Atletico madrid 1911.jpg|parapamje|djathtas|Një formacion i Athletic Madridit me uniformat e tyre të reja bardhekuq, 1910.]] Fusha e parë e klubit, [[Vallecas]], ndodhej në pjesën e klasës punëtore në jug të qytetit. Në vitin 1919, Compañía Urbanizadora Metropolitana – kompania që menaxhonte sistemin nëntokësor telekomunikativ në Madrid – bleu një tokë afër [[Ciudad Universitaria, Mexico City|Ciudad Universitaria]]. Dy vite më pas, Atlético Madrid kaloi te stadiumi i ndërtuar nga kjo kompani, e quajtur [[Estadio Metropolitano de Madrid]] me 35,000 vënde, duke fituar "pavarësinë" nga Athletic Bilbao.<ref>{{cite web|url=http://www.thisisanfield.com/blog/2010/04/26/talking-history-atletico-madrid-vs-liverpool/|title = Talking History: Atlético Madrid – This Is Anfield (Liverpool FC)|publisher=This Is Anfield|language=en|access-date=20 nëntor 2010|date=26 prill 2010|archive-date=5 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100805003234/http://www.thisisanfield.com/blog/2010/04/26/talking-history-atletico-madrid-vs-liverpool/|url-status=live}}</ref> Gjatë viteve 1920', Atlético fitoi ''[[Campeonato Regional Centro|Campeonato del Centro]]'' tre herë si dhe u mposht në finalen e Kupës së Mbretit në vitet 1921 dhe 1926, në të dyja rastet nga Bilbao. Në vitin 1928, klubi u ftua të merrte pjesë në sezonin e parë të Primera División. Ekipi kishte si trajner [[Fred Pentland]] në sezonin e parë. Pas dy sezonesh, ekipi u rrëzua në [[Segunda División]]. Ata u rikthyen në La Liga në vitin 1934 por u rrëzuan sërisht dy vite më pas. Gjatë kësaj periudhe, Pentland u zëvëndësua nga [[Josep Samitier]]. [[Lufta Civile Spanjolle]] i dha një lehtësim klubit, pasi [[Real Oviedo]] nuk ishte në gjendje të luante për shkak të shkatërrimit të stadiumit të tyre gjatë bombardimeve. Kështu, La Liga dhe rënja e Atléticos u shtynë, me këta të fundit që siguruan qëndrimin pasi fituan në play-off kundër [[CA Osasuna|Osasunës]], e cila kishte fituar Segunda División. ===1939–1947: Athletic Aviación de Madrid=== La Liga rifilloi në vitin 1939 pas mbarimit të luftës. Gjatë kësaj kohe, Atlético u bashkua me ''[[Club Aviación Nacional|Aviación Nacional]]'' te [[Zaragoza|Zaragozës]] për t'u bërë ''Athletic Aviación de Madrid''. Aviación Nacional ishte krijuar në vitin 1937 nge tre oficerë të aviacionit të Forcave Ajërore Spanjolle.<ref name="Aviación">{{Cite web|url=https://www.larazon.es/deportes/futbol/atletico-madrid/20210920/wse4sqr5xzehjddrwk4qyem7p4.html|title=La historia desconocida del Atlético Aviación: el club que nunca fue el origen del Atlético de Madrid|language=es|website=larazon.es|date=20 shtator 2021|access-date=7 tetor 2022|archive-date=7 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007235935/https://www.larazon.es/deportes/futbol/atletico-madrid/20210920/wse4sqr5xzehjddrwk4qyem7p4.html|url-status=live}}</ref> Atyre i ishte premtuar një vend në La Liga për sezonin 1939–40, por u refuzuan nga [[Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit]]. Ata nuk donin t'a nisnin nga kategoria e fundit, duke u bashkuar me Atléticon, e cila gjatë luftës kishte humbur tetë lojtarë, përfshirë yllin e ekipit [[Monchín Triana]], i cili u vra. Në atë kohë, Real Oviedo e kishte fushën ende të shkatërruar nga lufta, duke bërë që të heqte dorë nga vendi i tyre në La Liga, e cila u kontestua nga Aviación dhe Osasuna; më 26 nëntor 1939, Aviación fitoi 3–1 në ndeshjen e luajtur në [[Valencia]].<ref name="Aviación"/> Në vitin 1941, Atlético fitoi titullin e parë të La Ligas të udhëhequr nga legjenda [[Ricardo Zamora]] si trajner. Lojtari më i dalluar i ekipit në ato vite ishte [[Germán Gómez]], i cili u ble nga [[Racing de Santander]] në vitin 1939. Ai u luajti deri në sezonin 1947–48. Gjatë kësaj kohe, ai formoi një dyshe të suksesshme në mesfushë sëbashku me Machín dhe [[Ramón Gabilondo]]n. Në mesin e vitit 1940, një dekret i lëshuar nga [[Francisco Franco]]<ref>{{cite web|url=http://www.oleole.com/la-liga/history/ehiah.html|title=La Liga History – Football League|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306110834/http://www.oleole.com/la-liga/history/ehiah.html|archive-date=6 mars 2012|publisher=Ole Ole|date=6 prill 2009|access-date=20 nëntor 2010}}</ref> ndaloi klubet të përdornin emra të huaj dhe klubi u bë "Atlético Aviación de Madrid".<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2016/12/20/mas_futbol/1482219211_088536.html|title=A decree Spanishizes the names (1940)|website=as.com|language=en|date=20 dhjetor 2016|accessdate=9 tetor 2022|archive-date=9 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009104216/https://as.com/futbol/2016/12/20/mas_futbol/1482219211_088536.html|url-status=live}}</ref> Në shtator 1940, Atlético Aviación fitoi Superkupën e parë në futbollin spanjoll pasi mposhti [[RCD Español|Espanyolin]], fitues i Kupës së Generalísimo 1940, në një finale me dy ndeshje të cilën Atlético e fitoi me rezultatin e përgjithshëm 10–4, përfshirë një fitore masive 7–1 në [[Campo de Fútbol de Vallecas]].<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tabless/spansupcuphist.html#1940|title=Copa de Campeones|website=[[RSSSF]]|language=en|date=20 janar 2022|accessdate=9 tetor 2022|archive-date=21 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160521050006/http://www.rsssf.com/tabless/spansupcuphist.html#1940|url-status=live}}</ref> Më 14 dhjetor 1946, klubi vendosi të heqë lidhjen ushtarake nga emri i saj, dhe pak kohë më pas, më 6 janar, u vendos në emrin aktual të ''Club Atlético de Madrid''. Gjithashtu në vitin 1947, Atlético mundi Real Madridin 5–0 në Metropolitano, duke arritur fitoren e tyre më e madhe ndaj rivalëve madrilen.<ref>{{cite web|url=http://www.realatletico.com/|title=Real Madrid Vs. Atletico Madrid|website=Realatletico.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114033056/http://realatletico.com/|archive-date=14 nëntor 2018}}</ref> ===1947–1965: Epoka e artë=== [[Skeda:Helenio Herrera Elgrafico.jpeg|parapamje|190px|majtas|[[Helenio Herrera]] fitoi dy tituj të La Ligës si trajneri i Atléticos.]] Nën drejtimin e [[Helenio Herrera|Helenio Herrerës]] dhe me ndihmën e [[Larbi Benbarek]], Atlético fitoi La Ligën sërisht në vitet 1950 dhe 1951. Me largimin e Herrerës në vitin 1953, klubi filloi të humbiste terren kundrejt Real Madridit dhe [[FC Barcelona|Barcelonës]]. Për pjesën e mbetur të viteve 1950', Atlético konkuroi me Athletic Bilbaon për statusin e ekipit të tretë në Spanjë. Megjithatë, klubi u përmirësua gjatë viteve 1960' dhe 1970', duke konkuruar me Barcelonën për pozitën e ekipit të dytë. Në sezonin 1957–58, ekipi u rendit i dyti në kampionat nën drejtimin e trajnerit të ri [[Ferdinand Daučík]]. Ky rezultat solli kualifikimin në [[Kupa Evropiane 1958–59|Kupën Evropiane 1958–59]] sëbashku me Realin i cili ishte kampioni në fuqi. Ekipi arriti deri në gjysëm-finalen e kompeticionit, të udhëhequr nga sulmuesi brazilian [[Vavá]] dhe [[Enrique Collar]]. Gjatë rrugës në gjysëm-finale ekipi eliminoi [[Drumcondra F.C.|Drumcondrën]], [[PFC CSKA Sofia|CSKA Sofian]] dhe [[FC Schalke 04|Schalke 04]].<ref>{{cite web|url=http://www.europeancuphistory.com/euro58.html|title=European Cup & Champions League History 1955–2010|publisher=European Cup History|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930145736/http://www.europeancuphistory.com/euro58.html|archive-date=30 shtator 2017}}</ref> Në gjysëm-finale, Atlético u ndesh me Real Madridin, duke u mposhtur në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] 2–1 dhe duke fituar 1–0 në ''Metropolitano''.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/ec/ec195859.html|title=European Competitions 1958–59|publisher=RSSSF|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160112171048/http://www.rsssf.com/ec/ec195859.html|archive-date=12 janar 2016}}</ref> Në ndeshjen përsëritëse të luajtur në Zaragoza, Reali fitoi 2–1.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season=1958/index.html|title=1958/59: Di Stéfano keeps Madrid rolling on|publisher=UEFA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20130501044830/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season%3D1958/index.html|archive-date=1 maj 2013|date=3 qershor 1959|access-date=20 nëntor 2010}}</ref> Atlético do të hakmerrej për këtë disfatë duke mposhtur Realin në dy finale të Kupës së Mbretit rresht, në vitet 1960 dhe 1961, të udhëhequr nga trajneri [[José Villalonga]], i cili më parë kishte drejtuar Realin. Në vitin 1962, ekipi fitoi Kupën Evropiane të Fituesve të Kupës, duke arritur suksesin e parë në Evropë: në finale ekipi mposhti [[ACF Fiorentina|Fiorentinën]] 3–0 në ndeshjen përsëritëse.<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1961/intro.html|publisher=UEFA|language=en|title=UEFA Cup Winners' Cup|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904090138/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1961/intro.html|archive-date=4 shtator 2015|date=1 qershor 1962|access-date=20 nëntor 2010}}</ref> Ky sukses ishte i rëndësishëm për klubin, pasi ishte i vetmi trofe evropian të cilën Reali nuk e kishte fituar. Ata e arritën sërisht finalen një vit më pas, por u mposhtën nga ekipi anglez [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] me rezultatin 5–1.<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1962/intro.html|publisher=UEFA|language=en|title=UEFA Cup Winners' Cup|archive-url=https://web.archive.org/web/20160112171124/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1962/intro.html|archive-date=12 janar 2016|access-date=20 nëntor 2010|date=1 qershor 1963}}</ref> Gjatë kësaj periudhe, në ekip ishin afruar lojtarë si [[Miguel Jones]] dhe mesfushori organizator [[Adelardo Rodríguez|Adelardo]], të cilët i'u bashkuan yllit të ekipit Enrique Collar.<ref>{{cite web|url=http://www.bdfutbol.com/en/j/j5413.html|title=Adelardo, Adelardo Rodríguez Sánchez|publisher=BD Futbol|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401081046/http://www.bdfutbol.com/en/j/j5413.html|archive-date=1 prill 2018}}</ref> Vitet më të mira të Atléticos rastisën me dominimin e Real Madridit. Nga viti 1961 e deri në vitin 1980, ''Los Blancos'' e fituan kampionatin në 14 raste. Gjatë kësaj kohe, ishte Atlético i vetmi ekip që rivalizoi Realin, duke fituar La Ligan në vitet 1966, 1970, 1973 dhe 1977 dhe duke u renditur në vendin e dytë në vitet 1961, 1963 dhe 1965. Klubi gjithashtu fitoi Kupën e Mbretit në vitet 1965, 1972 dhe 1976. Në finalen e kupës në vitin 1965, duke mposhtur Realin në transfertë: kjo ishte hera e parë që Reali mposhtej në Santiago Bernabéu pas tetë vitesh. ===1965–1974: Finalist i Kupës Evropiane=== [[Skeda:José Eulogio Gárate and Javier Irureta 1973.jpg|parapamje|djathtas|[[José Eulogio Gárate]] dhe [[Javier Irureta]] ishin dy nga protagonistët kryesor në arrtijen e finales së Kupës Evropiane në vitin 1074.]] Në vitin 1966, Atlético u largua nga [[Estadio Metropolitano de Madrid]], e cila u shkatërrua për t'i hapur rrugë ndërtimit të disa pallateve dhe një bllok zyrash që i përkisnin kompanisë ENUSA. Ata u zhvendosën në [[Stadiumi Vicente Calderón|Stadiumin Vicente Calderón]], që ndodhej afër lumit Manzanares; stadiumi u përurua më 2 tetor 1966 me një ndeshje miqësore kundër [[Valencia CF|Valencias]].<ref>{{Cite web|url=https://cadenaser.com/programa/2016/10/01/el_larguero/1475316344_544178.html|website=[[Cadena SER]]|language=es|title=Así fue el primer partido del Calderón|date=3 tetor 2016|author=Eric Santos|access-date=1 qershor 2022|archive-date=1 qershor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601164354/https://cadenaser.com/programa/2016/10/01/el_larguero/1475316344_544178.html|url-status=live}}</ref> Disa nga lojtarët më të dalluar të kësaj periudhe ishin Adelardo (tashmë veteran) si dhe golashënuesit e rregullt [[Luis Aragonés]], [[Javier Irureta]] dhe [[José Eulogio Gárate]], me këtë të fundit që fitoi [[Trofeu Pichichi|Trofeun Pichichi]] në vitet 1969, 1970 dhe 1971. Gjatë viteve 1970' klubi firmosi me disa lojtarë argjentinas, përfshirë [[Rubén Ayala|Rubén Ayalën]], [[Panadero Díaz]] dhe [[Ramón Heredia|Ramón "Cacho" Heredian]] si dhe trajnerin [[Juan Carlos Lorenzo]]. Trajneri Lorenzo besonte në disiplinë, kujdes dhe prishjen e lojës së kundërshtarit. Pavarësisht se këto metoda shkaktuan polemike, Atlético arriti të fitonte kampionatin në vitin 1973 si dhe arriti në finalen e Kupës Evropiane një vit më pas.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1973/overview/index.html#197374+muller+ends+bayern+wait|title=1973/74: Müller ends Bayern wait|publisher=UEFA|language=en|date=15 maj 1974|access-date=8 mars 2013|archive-date=24 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170724074303/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1973/overview/index.html#197374+muller+ends+bayern+wait|url-status=dead}}</ref> Gjatë rrugës në finale, ekipi eliminoi [[Galatasaray S.K.|Galatasarayn]], [[FC Dinamo București|Dinamo Bucureștin]], [[Ylli i Kuq i Beogradit|Yllin e Kuq të Beogradit]] dhe [[Celtic F.C.|Celtic]].<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/ec/ec197374.html|title=European Competitions 1973–74|publisher=RSSF|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20091006070450/http://www.rsssf.com/ec/ec197374.html|archive-date=6 tetor 2009}}</ref> Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër Celtic, tre lojtarë të Atléticos (Ayala, Díaz dhe zëvëndësuesi Quique) u përjashtuan me karton të kuq për ndërhyrjet e këqija në një rastet më të këqija të ndërhyrjeve cinike në historinë e turnamentit. Falë kësaj taktike ekipi arriti në barazimin pa gola në transfertë dhe arriti të fitojë ndeshjen e kthimit në Madrid me rezultatin 2–0 falë golave të Gárates dhe Adelardos.<ref>{{cite web|url=http://www.europeancuphistory.com/euro74.html|title=European Cup & Champions League History 1955–2010|publisher=European Cup History|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226074256/http://www.europeancuphistory.com/euro74.html|archive-date=26 shkurt 2014}}</ref> Atlético shkoi në finale me mungesat e rëndësishme të Ayala, Díaz dhe Quique, kundër një Bayerni që në përbërje kishte lojtarë si [[Franz Beckenbauer]], [[Sepp Maier]], [[Paul Breitner]], [[Uli Hoeneß]] dhe [[Gerd Müller]]. Pavarësisht diferencave në fushë, Atlético bëri një lojë shumë të mirë, duke e çuar ndeshjen në kohën shtesë. Në minutën e 113të, Atlético kaloi në avantazh falë një goli me goditje të lirë me hark nga Aragonés, megjithatë gjermanët barazuan me një gjuajte nga distanca në minutën e fundit nga mbrojtësi [[Hans-Georg Schwarzenbeck|Georg Schwarzenbeck]], duke e lënë portierin [[Miguel Reina]] pa lëvizur.<ref name="Finalja">{{cite web|url=https://thesefootballtimes.co/2018/09/11/how-the-1974-european-cup-final-set-bayern-munich-and-atletico-madrid-on-different-paths-for-decades/|title=How the 1974 European Cup final set Bayern München and Atlético Madrid on different paths for decades|publisher=These Football Times|author=Rahur Warrier|language=en|date=11 shtator 2018|access-date=15 maj 2024}}</ref> Në ndeshjen përsëritëse dy ditë më pas, Bayerni fitoi lehtësisht 4–0.<ref name="Finalja"/> ===1974–1987: Vitet e Aragonés=== [[Skeda:Trainer Luis Aragonés van Atletico Madrid, geflankeerd door de spelers Livinha …, Bestanddeelnr 929-1075 (cropped).jpg|parapamje|majtas|[[Luis Aragonés]] (në qëndër) është i vetmi që ka qënë futbollist, trajner dhe president i klubit.]] Pak pas disfatës në finalen e Kupës Evropiane 1974, klubi emëroi ish lojtarin e tyre Luis Aragonés si trajnerin e ri të ekipit. Ai shërbeu si trajner në katër periudha të ndryshme: 1974–80, 1982–87, 1991–93 dhe 2002–03.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2014/02/01/en/football/spanish_football/1391273359.html|author=J. F. Borrell|title=Luis Aragonés: Atlético icon, legend and history maker|newspaper=[[Marca (gazeta)|Marca]]|language=en|date=1 shkurt 2014|access-date=2 shkurt 2014}}</ref> Atlético mori pjesë në [[Kupa Ndërkontinentale|Kupën Ndërkontinentale]] si finalist i Kupës së Evropës; fituesi [[FC Bayern München|Bayern München]] nuk mori pjesë në turnament për shkak të kalendarit të ngjeshur të ndeshjeve.<ref name="autogenerated2">{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/matchreport/newsid=510737.html|title=Intercontinental Cup 1974|archive-url=https://web.archive.org/web/20091204133633/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/matchreport/newsid%3D510737.html|archive-date=4 dhjetor 2009|publisher=FIFA|language=en|access-date=20 nëntor 2010}}</ref> Në këtë turnament, Atlético fitoi me rezultatin e përgjithshëm 2–1 kundër ekipit argjentinas [[Club Atlético Independiente|Independiente]]:<ref name="autogenerated2"/> ata u mposhtën 1–0 në ndeshjen e parë por fituan 2–0 në ndeshjen e dytë falë golave të Javier Iruretës dhe Rubén Ayalës.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/intconclub74.html|title=Intercontinental Club Cup 1974|publisher=RSSSF|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127044939/https://www.rsssf.org/tablesi/intconclub74.html|archive-date=27 nëntor 2022}}</ref> Aragonés më pas udhëhoqi ekipin drejt fitimit të kupës në vitin 1976 dhe kampionatit në vitin 1977. Gjatë periudhës së tij të dytë me klubin, Atlético u rendit në vendin e dytë në kampionat si dhe fitoi kupën, të dyja në vitin 1985. Lojtari më i dalluar i atij sezoni ishte [[Hugo Sánchez]], i cili fitoi ''Pichichin'' si golashënuesi më i mirë me 19 gola. Ai gjithashtu shënoi një dopietë në finalen e kupës ku Atlético mposhti 2–1 Bilbaon. Megjithatë, Sánchez qëndroi edhe për një sezon para se të kalonte te Reali. Pavarësisht largimit të Sánchez, Aragonés udhëheqoi ekipi drejt fitimit të [[Supercopa de España|Superkupës]] në vitin 1985 dhe finales së Kupës Evropiane të Fituesve të Kupës një vit më pas. Megjithatë, Atlético u mposht 3–0 nga [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]], duke humbur finalen e tretë evropiane rresht.<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1985/intro.html|publisher=UEFA|language=en|title=UEFA Cup Winners' Cup|archive-url=https://web.archive.org/web/20100821192010/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1985/intro.html|archive-date=21 gusht 2010|date=1 qershor 1986|access-date=20 nëntor 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/ec/ec198586.html|title=European Competitions 1985–86|publisher=RSSSF|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314190113/https://www.rsssf.org/ec/ec198586.html|archive-date=14 mars 2023}}</ref> ===1987–2005: Vitet e tranzicionit=== [[Skeda:Radomir Antić.jpg|parapamje|upright|[[Radomir Antić]] ishte trajner i ekipit në tre raste gjatë presidencës së [[Jesús Gil]], duke fituar kampionatin dhe kupën në vitin 1996.]] Në vitin 1987, politikani dhe biznesmeni polemizues [[Jesús Gil]] u bë president i klubit, duke drejtuar klubin (dhe duke kryer një mashtrim të shpërdorimit duke sekuestruar 95% të aksioneve, ndërsa nuk arriti të paguante në mënyrë efektive një pesetë të vetme gjatë konvertimit të detyruar të Atlético nga klubi i tifozëve në [[Sociedad Anónima Deportiva]] në 1992)<ref>{{Cite web|url=https://www.eleconomista.es/deporte-negocio/noticias/9243924/06/18/Historia-de-un-delito-prescrito-asi-perdio-su-equipo-la-aficion-del-Atletico-de-Madrid.html|website=El Economista|language=es|date=30 qershor 2018|author=Sergio de la Cruz|title=Historia de un delito prescrito: así perdió su equipo la afición del Atlético de Madrid|access-date=1 qershor 2022|archive-date=23 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523150024/https://www.eleconomista.es/deporte-negocio/noticias/9243924/06/18/Historia-de-un-delito-prescrito-asi-perdio-su-equipo-la-aficion-del-Atletico-de-Madrid.html|url-status=live}}</ref> deri në dorëheqjen e tij në maj 2003.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/3716251.stm|publisher=BBC Sport|language=en|title=Atletico owner Gil dies|date=14 maj 2004|access-date=5 korrik 2012|archive-date=16 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216100156/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/3716251.stm|url-status=live}}</ref> Para mbërritjes së tij, Atlético nuk e kishte fituar kampionatin për dhjetë vite dhe i mungonte suksesi. Gil filloi menjëherë me investimet, duke firmosur me disa lojtarë të kalibrit të lartë, përfshirë anësorin portugez [[Paulo Futre]] i cili sapo kishte fituar Kupën Evropiane me [[FC Porto|Porton]].<ref>{{cite web|url=http://www.bdfutbol.com/en/j/j2197.html|title=Futre, Paulo Jorge Dos Santos Futre|publisher=BD Futbol|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200421052930/http://www.bdfutbol.com/en/j/j2197.html|archive-date=21 prill 2020}}</ref> Pavarësisht këtyre investimeve, Atlético nuk e fitoi kampionatin. Sukseset e vetme ishin fitimi i dy Kupave të Mbretit në vitet 1991 dhe 1992. Gil krijoi një reputacion negativ për mënyrën e menaxhimit të klubit, duke ndërruar trajnerë në disa raste për objektivin e fitimit të kampionatit.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1999/02/16/jesus-gil-il-terribile-21-tecnici-in.html?ref=search|title=Jesus Gil il terribile 21 tecnici in 12 anni|publisher=La Repubblica|language=it|date=16 shkurt 1999}}</ref> Ai gjithashtu mbylli akademinë e klubit në vitin 1992,<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2009/nov/03/atletico-madrid-worst-run-club-europe|location=Londër|publisher=The Guardian|language=en|title=Are 'madhouse' Atlético Madrid the worst run club in Europe?|author=Sid Lowe|date=3 nëntor 2009|access-date=11 dhjetor 2016|archive-date=5 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305002750/https://www.theguardian.com/football/blog/2009/nov/03/atletico-madrid-worst-run-club-europe|url-status=live}}</ref> duke bërë që shumë lojtarë, përfshirë edhe legjenda e së ardhmes [[Raúl González Blanco|Raúl]], të largoheshin. Raúl, në atë kohë 15 vjeç, kaloi te Real Madridi, duke u bërë një nga legjendat më të mëdha të klubit.<ref>{{cite web|url=http://www.spanish-fiestas.com/celebrities/raul-gonzalez.htm|title=Raúl González|publisher=Spanish Fiestas|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425133503/http://www.spanish-fiestas.com/celebrities/raul-gonzalez.htm|archive-date=25 prill 2012}}</ref> Në sezonin 1994–95 Atlético rrezikoi rënjen nga kategoria, duke shpëtuar pas një barazimi në javën e fundit. Kjo solli shkarkimin e trajnerit si dhe largimin e një pjese të madhe të lojtarëve. Klubi ishte shumë aktiv në merkaton e verës, duke afruar lojtarë si [[Milinko Pantić]], [[Lyuboslav Penev]], [[Santi Denia]] dhe [[José Francisco Molina]] si dhe trajnerin [[Radomir Antić]]. Këto afrime, sëbashku me lojtarët tashmë të dalluar në ekip si [[Toni Muñoz (footballer, born 1968)|Toni]], [[Roberto Solozábal]], [[Delfí Geli]], [[Juan Vizcaíno]], [[José Luis Caminero]], [[Diego Simeone]] and [[Kiko (footballer, born 1972)|Kiko]] sollën një sukses të dyfishtë në kampionat dhe kupë për Atléticon në vitin 1996.<ref name="autogenerated1"/> Në sezonin e ardhshëm klubi mori pjesë në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] për herë të parë. Pavarësisht rritjes në ambicie dhe investimeve të mëtejshme, klubi e humbi kampionatin si dhe u eliminua në çerek-finale nga [[AFC Ajax|Ajaxi]]. Pas mbarimit të sezonit, klubi ishte aktiv në merkaton verore, duke afruar lojtarë të profilit të lartë si [[Christian Vieri]] dhe [[Juninho Paulista]].<ref>{{cite web|url=https://www.planetfootball.com/nostalgia/the-bull-with-a-butterflys-step-the-story-of-christian-vieri-at-atletico|title=The bull with a butterfly’s step: The story of Christian Vieri at Atletico|publisher=Planet Football|author=Jack Beresford|language=en|date=12 korrik 2022|accessdate=9 qershor 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cultkits.com/blogs/news/a-career-in-kits-juninho|title=A career in kits: Juninho|publisher=Cult Kits|language=en|accessdate=9 qershor 2024}}</ref> Këto investime nuk sollën sukses, gjë që solli shkarkimin e Antić pas tre sezonesh. Ai u zëvëndësua [[Arrigo Sacchi]],<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/online/sport/sacchi/sacchi/sacchi.html|title=È ufficiale, Arrigo Sacchi allenerà l'Atletico Madrid|publisher=La Repubblica|language=it|date=4 maj 1998}}</ref> i cili "mbijetoi" vetëm gjashtë muaj.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1999/02/15/sacchi-esonero-da-17-miliardi.html?ref=search|title=Sacchi, esonero da 17 miliardi|publisher=La Repubblica|language=it|date=15 shkurt 1999}}</ref> Sezoni 1999–00 ishte shumë negativ për Atléticon: Gil dhe bordi i tij u hetuan nga qeveria spanjolle për shpërdorim fondesh. Kjo gjë solli largimin e Gil kurse ekipi pësoi rënje në rezultate, duke u renditur në vendin e 17të. [[Claudio Ranieri]] dha dorëheqjen pak para përfundimit të sezonit, me Atléticon që luftonte për mbijetesë. Rikthimi për herë të dytë i Antić nuk e shmangu rënjen e ekipit nga kategoria për herë të parë pas 66 vitesh.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/apr/18/atletico-madrid-liverpool-europa-league|location=Londër|publisher=The Guardian|title=Atlético Madrid can put end to glory of suffering in Liverpool semi|author=Sid Lowe|language=en|date=18 prill 2010|access-date=11 dhjetor 2016|archive-date=5 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305003301/https://www.theguardian.com/football/2010/apr/18/atletico-madrid-liverpool-europa-league|url-status=live}}</ref> Atlético qëndroi në Segunda División për dy sezone. Në sezonin e parë, ata u renditën në vendin e katërt, duke e humbur ngjitjen për shkak të golavarazhit. Megjithatë, ekipi u ngjit në sezonin e ardhshëm duke fituar trofeun, me Aragonés si trajner.<ref>{{cite web|url=http://www.insidefutbol.com/2009/12/01/atletico-madrid-season-needs-flores-formula/13605/|title=Atletico Madrid Season Needs Flores Formula|publisher=Inside Futbol|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206113438/http://www.insidefutbol.com/2009/12/01/atletico-madrid-season-needs-flores-formula/13605/|archive-date=6 shkurt 2021}}</ref> Ai gjithashtu ishte trajneri i ekipit në sezonin e parë pas rikthimit, duke i dhënë [[Fernando Torres]]it debutimin në La Liga.<ref>{{cite web|url=http://torres.soccer-profiles.com/career.php|title=Fernando Torres Career|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20110109022759/http://torres.soccer-profiles.com/career.php|archive-date=9 janar 2011|publisher=Torres Soccer Profiles|access-date=20 nëntor 2010}}</ref> ===2006–2011: Rikthimi te trofetë=== [[Skeda:Diego Forlán - Atlético de Madrid.jpg|parapamje|210px|majtas|[[Diego Forlán]] shënoi 96 gola në katër sezone me ''Los Colchoneros'', duke i dhuruar suksesin e parë në Ligën e Evropës.]] Në korrik 2007, bordi i Atléticos arriti një marrëveshje me [[Madridi|Bashkinë e Madridit]] për të shitur tokën ku ndodhej stadiumi i tyre me qëllim për të kaluar në ''[[Stadiumi Metropolitano|Metropolitano]]'' e cila ishte në pronësi të bashkisë. Klubi e bleu pronësinë e stadiumit në vitin 2016 për 30.4 milion €.<ref>{{Cite web|date=13 mars 2017|title=El Atlético compra el estadio de La Peineta por 30 millones|url=https://as.com/futbol/2017/03/13/primera/1489405983_221380.html|access-date=2022-01-06|publisher=AS|language=es|archive-date=7 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907221653/https://as.com/futbol/2017/03/13/primera/1489405983_221380.html|url-status=live}}</ref> Gjatë kësaj kohe, klubi shiti yllin e ekipit Fernando Torres te [[Liverpool F.C.|Liverpooli]] për 38 milion € dhe e zëvëndësoi me bomberin uruguajian [[Diego Forlán]], i cili sapo kishte fituar ''Pichichin'' dhe [[Këpuca e Artë Evropiane|Këpucën e Artë Evropiane]].<ref name="espn">{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=443005&cc=5901|title=Torres cuts short holiday, set to join Liverpool|publisher=ESPN FC|language=en|date=3 korrik 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023172535/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=443005&cc=5901|archive-date=23 tetor 2012 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/7682197.stm|publisher=BBC Sport|language=en|title=New and improved Forlan to test Liverpool|date=22 tetor 2008|author=Simon Austin|access-date=20 korrik 2010|archive-date=6 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206113446/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/7682197.stm|url-status=live}}</ref> Klubi firmosi edhe me lojtarë të tjerë të dalluar si [[Costinha]], [[Maniche]], [[Sergio Agüero]], [[Simão Sabrosa]] dhe [[José Antonio Reyes]].<ref>{{Cite web|publisher=UEFA|language=en|date=10 gusht 2006|title=Costinha aims high with Atlético|url=https://www.uefa.com/news/01b8-0e6d9a1109de-f961c5e03bea-1000--costinha-aims-high-with-atletico/|access-date=6 janar 2022|archive-date=6 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106160110/https://www.uefa.com/news/01b8-0e6d9a1109de-f961c5e03bea-1000--costinha-aims-high-with-atletico/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=450708.html|title=Maniche makes Atlético move|publisher=UEFA|language=en|date=29 gusht 2006|access-date=6 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://web3.cmvm.pt/sdi2004/emitentes/docs/FR14385.pdf|title=Comunicado|publisher=[[Portuguese Securities Market Commission]]|language=pt|date=26 korrik 2007|access-date=10 qershor 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110530120159/http://web3.cmvm.pt/sdi2004/emitentes/docs/FR14385.pdf|archive-date=30 maj 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/Articolo.aspx?ContenutoId=367912|title=Reyes passes Atletico Madrid medical|publisher=Goal.com|language=en|date=30 korrik 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930200128/http://www.goal.com/en-india/Articolo.aspx?ContenutoId=367912|archive-date=30 shtator 2007}}</ref> Ekipi u përmirësua ndjeshëm gjatë sezonit 2007–08, duke u renditur në vendin e katërt në La Liga, gjë që solli një rikthim në Ligën e Kampioneve që nga sezoni 1996–97.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/ec/ec199697.html|title=European Competitions 1996–97|publisher=RSSSF|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230221054818/https://www.rsssf.org/ec/ec199697.html|archive-date=21 shkurt 2023}}</ref> Në sezonin e ardhshëm, ekipi pësoi rënje në rezultate, duke bërë që trajneri [[Javier Aguirre]] të shkarkohej në shkurt 2009.<ref>{{cite web|url=http://theoriginalwinger.com/2009-02-03-javier-aguirre-walks-away-from-atletico|title=Javier Aguirre Walks Away From Atletico|publisher=The Original Winger|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20111004005648/http://theoriginalwinger.com/2009-02-03-javier-aguirre-walks-away-from-atletico|archive-date=4 tetor 2011}}</ref> Shkarkimi i tij shkaktoi pakënaqësi te tifozët dhe një pjesë e lojtarëve, përfshirë Forlán. Ai u zëvëndësua nga [[Abel Resino]].<ref>{{cite web|url=http://www.tribalfootball.com/abel-resino-atletico-madrid-job-dream-come-true-226006|title=Abel Resino: Atletico Madrid job dream come true|publisher=Tribal Football|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207052639/http://www.tribalfootball.com/abel-resino-atletico-madrid-job-dream-come-true-226006|archive-date=7 shkurt 2009|access-date=20 nëntor 2010|date=4 shkurt 2009}}</ref> Ekipi arriti rezultate të mira nën drejtimin e tij, duke e përfunduar kampionatin në vendin e katërt. Forlán me 32 golat e tij u shpall sërisht fitues i ''Pichichit'' dhe Këpucës së Artë.<ref>{{Cite web|date=14 shtator 2009|title=Diego Forlán reveals folly of defying Sir Alex Ferguson's footwear advice|url=http://www.theguardian.com/football/2009/sep/14/diego-forlan-alex-ferguson-studs|access-date=22 prill 2021|website=The Guardian|language=en|archive-date=9 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309064657/https://www.theguardian.com/football/2009/sep/14/diego-forlan-alex-ferguson-studs|url-status=live}}</ref> Sezoni 2009–10 nisi në mënyrë të keqe për Atléticon, që u eliminua në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8316478.stm|title=Chelsea 4–0 Atletico Madrid|date=21 tetor 2009|publisher=BBC Sport|language=en|author=Paul Fletcher|access-date=13 maj 2010|archive-date=1 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501165226/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8316478.stm|url-status=live}}</ref> Në tetor 2009, Abel Resino u shkarkua dhe u zëvëndësua nga portugezi [[Quique Sánchez Flores]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8322014.stm|title=Atletico Madrid sack coach Resino|date=23 tetor 2009|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=24 tetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091026110251/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8322014.stm|archive-date=26 tetor 2009 <!--DASHBot-->|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.laligaweekly.com/2009/10/quique-to-atletico-madrid.html|title=Quique to Atletico Madrid|archive-url=https://web.archive.org/web/20091030114611/http://www.laligaweekly.com/2009/10/quique-to-atletico-madrid.html|archive-date=30 tetor 2009|publisher=La Liga Weekly|language=en|date=23 tetor 2009|access-date=20 nëntor 2010}}</ref> Mbërritja e tij nuk solli ndryshim në kampionat, me Atléticon që u rendit në vendin e 9të, megjithatë, ekipi arriti të fitonte [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]],<ref name="Liverpool">{{Cite web|date=29 prill 2010|title=Forlán puts Atlético on the highway to Hamburg|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/01e4-0e74713ffe42-bc3ae871bec3-1000--forlan-puts-atletico-on-the-highway-to-hamburg/|access-date=6 janar 2022|publisher=UEFA|language=en|archive-date=6 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106204137/https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/01e4-0e74713ffe42-bc3ae871bec3-1000--forlan-puts-atletico-on-the-highway-to-hamburg/|url-status=live}}</ref> duke mposhtur [[Fulham F.C.|Fulhamin]] në finale pas kohës shtesë.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/uefacup/7719190/Atletico-Madrid-coach-Quique-Sanchez-Flores-hails-players-resolve-against-Fulham.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100522052228/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/uefacup/7719190/Atletico-Madrid-coach-Quique-Sanchez-Flores-hails-players-resolve-against-Fulham.html|url-status=dead|archive-date=22 maj 2010|location=Londër|publisher=[[The Daily Telegraph]]|language=en|title=Atletico Madrid coach Quique Sanchez Flores hails players' resolve against Fulham|date=13 maj 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/leagues/premierleague/fulham/7715512/Fulham-Atletico-Madrid.html|title=Fulham 1 Atlético Madrid 2 aet: match report|date=12 maj 2010|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Henry Winter|location=Hamburg|access-date=12 maj 2010|archive-url= https://web.archive.org/web/20100515122819/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/leagues/premierleague/fulham/7715512/Fulham-Atletico-Madrid.html|archive-date=15 maj 2010<!--DASHBot-->|url-status=dead}}</ref> Gjatë rrugës në finale, ekipi eliminoi Liverpoolin në gjysëm-finale.<ref name="Liverpool"/> Ky ishte trofeu evropian i parë i klubit që nga viti 1962. Ata gjithashtu arritën në finalen e Kupës së Mbretit, por u mposhtën 2–0 nga [[Sevilla FC|Sevilja]] në [[Camp Nou]].<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292636&cc=5901|title=Report: Atlético Madrid v Sevilla FC – Spanish Copa del Rey|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023172549/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292636&cc=5901|archive-date=23 tetor 2012}}</ref> Në gusht, ekipi fitoi [[UEFA Super Kupa|Superkupën e Evropës]], duke mposhtur [[F.C. Internazionale Milano|Interin]] në [[Stade Louis II]].<ref>{{Cite web|date=6 qershor 2011|title=2010 Super Cup: Atlético win on Super Cup debut|url=https://www.uefa.com/uefasupercup/news/0250-0c50f52fbe1e-3de7a454dd6b-1000--2010-super-cup-atletico-win-on-super-cup-debut/|access-date=6 janar 2022|publisher=UEFA|language=en|archive-date=6 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106204140/https://www.uefa.com/uefasupercup/news/0250-0c50f52fbe1e-3de7a454dd6b-1000--2010-super-cup-atletico-win-on-super-cup-debut/|url-status=live}}</ref> ===2011–vazhdon: Epoka Simeone=== [[Skeda:David Villa - 01.jpg|parapamje|djathtas|[[David Villa]] kontriboi në fitimin e titullit në sezonin 2013–14.]] Në dhjetor 2011, [[Diego Simeone]] u emërua trajneri i ri i ekipit,<ref>{{Cite web|date=23 dhjetor 2022|title=Simeone replaces Manzano at Atletico|url=https://www.fourfourtwo.com/us/news/simeone-replaces-manzano-atletico|access-date=2022-01-04|website=FourFourTwo|language=en|archive-date=4 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104162815/https://www.fourfourtwo.com/us/news/simeone-replaces-manzano-atletico|url-status=live}}</ref> duke zëvendësuar [[Gregorio Manzano]]n i cili u shkarkua për mungesë rezultatesh.<ref>{{Cite web|date=22 dhjetor 2022|title=Atletico Madrid sack boss Gregorio Manzano|url=https://www.espn.com/soccer/news/story/_/id/1000318/atletico-madrid-sack-manager-gregorio-manzano|access-date=4 janar 2022|publisher=ESPN FC|language=en|archive-date=4 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104162815/https://www.espn.com/soccer/news/story/_/id/1000318/atletico-madrid-sack-manager-gregorio-manzano|url-status=live}}</ref> Simeone e udhëhoqi ekipin drejt një tjetër suksesi në Ligën e Evropës:<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2012/may/09/atletico-madrid-athletic-bilbao-europa-league|location=Londër|publisher=The Guardian|language=en|author=Jonathan Wilson|title=Atlético Madrid 3–0 Athletic Bilbao|date=9 maj 2012|access-date=11 dhjetor 2016|archive-date=25 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425123125/https://www.theguardian.com/football/2012/may/09/atletico-madrid-athletic-bilbao-europa-league|url-status=live}}</ref> më 9 maj 2012, ekipi mposhti Bilbaon 3–0 në finale falë një dopiete të [[Radamel Falcao]]s dhe një goli të [[Diego Ribas|Diegos]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-us/match/79438/atletico-madrid-vs-athletic-bilbao/report|title=Atl. Madrid 3–0 Athletic Bilbao: EL champs|publisher=Goal.com|language=en|date=9 maj 2012|access-date=8 mars 2013|archive-date=17 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617081021/https://www.goal.com/en-us/match/79438/atletico-madrid-vs-athletic-bilbao/report|url-status=live}}</ref> Tre muaj më vonë, ata e fituan sërisht Superkupën e Evropës, duke mposhtur [[Chelsea F.C.|Çelsin]] 4–1.<ref>{{cite web|title=Falcao fires Atlético to Super Cup glory|url=http://www.uefa.com/uefasupercup/season=2012/matches/round=2000278/match=2007694/postmatch/report/index.html|publisher=UEFA|language=en|date=31 gusht 2012|access-date=1 shtator 2012}}</ref> Protagonist i kësaj ndeshje ishte Falcao i cili shënoi një tregolësh. Në maj 2013, Atlético fitoi Kupën e Mbretit duke mposhtur Realin 2–1 në një ndeshje të tensionuar.<ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/europe/2013/05/17/atletico-real-madrid-copa-del-rey-soccer-cristiano-ronaldo-jose-mourinho-miranda/2216441/|agency=Associated Press|language=en|title=Atletico Madrid upsets Real Madrid to win Copa del Rey|date=17 maj 2013|access-date=4 dhjetor 2017|archive-date=16 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416075832/https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/europe/2013/05/17/atletico-real-madrid-copa-del-rey-soccer-cristiano-ronaldo-jose-mourinho-miranda/2216441/|url-status=live}}</ref> Kjo ishte fitorja e parë e Atléticos në derbin e Madridit pas 14 vitesh dhe 25 ndeshjesh.<ref>{{cite news|url=http://www.channelnewsasia.com/news/sport/football-atletico-stun-10-man-real-madri/679092.html|title=Football: Atletico stun 10-man Real Madrid to win Spanish Cup|date=17 maj 2013|location=Singapore|publisher=Channel News Asia|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607135754/http://www.channelnewsasia.com/news/sport/football-atletico-stun-10-man-real-madri/679092.html|archive-date=7 qershor 2013}}</ref> Atlético zhvilloi një nga sezonet më të mira në histori në sezonin 2013–14. Ata e fituan kampionatin në javën e fundit falë një barazimi 1–1 kundër Barcelonës në transfertë; kjo ishte hera e parë që nga sezoni 2003–04 që titulli i La Ligës nuk fitoj nga Reali ose Barcelona.<ref>{{cite news|author=Richard Martin|title=Barcelona 1 Atletico Madrid 1, La Liga: match report|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/10838338/Barcelona-v-Atletico-Madrid-La-Liga-live.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/10838338/Barcelona-v-Atletico-Madrid-La-Liga-live.html|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription |url-status=live|access-date=17 maj 2014|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|language=en|date=17 maj 2014}}{{cbignore}}</ref> Ekipi arriti edhe në finalen e Ligës së Kampioneve, por u mposht me rezultatin 4–1 në kohën shtesë nga Real Madridi në [[Lisbonë]]; ata ishin në avantazh deri në minutën e 93të të ndeshjes.<ref>{{Cite news|title=Real Madrid 4-1 Atletico Madrid|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/27383593|access-date=4 janar 2022|archive-date=27 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427170021/https://www.bbc.com/sport/football/27383593|url-status=live}}</ref> Ata luajtën një tjetër finale të Ligës së Kampioneve tre sezone më pas, por u mposhtën sërisht nga Reali, këtë herë me penallti.<ref name=bbcsum>{{cite news|title=Real Madrid beat Atlético Madrid on penalties|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/football/35947318|access-date=28 maj 2016|publisher=BBC Sport|language=en|archive-date=8 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108101718/https://www.bbc.co.uk/sport/live/football/35947318|url-status=live}}</ref> Më 21 maj 2017, klubi luajti ndeshjen e fundit në Vicente Calderón, duke u zhvendosur në [[Wanda Metropolitano]] në lindje të Madridit.<ref name="lavanguardia">{{Cite web|url=https://www.lavanguardia.com/deportes/futbol/20200706/482165275262/vicente-calderon-historia-obras-derribado-atletico-de-madrid.html|website=[[La Vanguardia]]|language=es|date=6 korrik 2020|title=El Vicente Calderón ya es historia|access-date=1 qershor 2022|archive-date=1 qershor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601163834/https://www.lavanguardia.com/deportes/futbol/20200706/482165275262/vicente-calderon-historia-obras-derribado-atletico-de-madrid.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=The story of Atletico Madrid's new Wanda Metropolitano Stadium|url=https://www.skysports.com/football/news/11838/11031865/the-story-of-atletico-madrids-new-wanda-metropolitano-stadium|access-date=9 maj 2023|website=Sky Sports|language=en|archive-date=9 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230509024917/https://www.skysports.com/football/news/11838/11031865/the-story-of-atletico-madrids-new-wanda-metropolitano-stadium|url-status=live}}</ref> Në sezonin 2017–18, ekipi arriti të triumfonte sërisht në Ligën e Evropës, duke siguruar titullin e tretë në nëntë vite: në finale ata arritën një fitore komode 3–0 kundër [[Olympique de Marseille|Marsejës]].<ref>{{Cite news|title=Atletico beat Marseille to win Europa League|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/44113764|access-date=4 janar 2022|archive-date=16 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180516065107/https://www.bbc.com/sport/football/44113764|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ata fituan Superkupën e Evropës në gusht kundër Realit, duke i mposhtur 4–2; kjo ishte hera e parë pas 17 finalesh që Reali mposhtej në një finale të një kompeticioni evropian/ndërkontinental.<ref>{{Cite web|date=15 gusht 2018|title=Diego Costa double helps Atlético beat Real Madrid 4-2 in Uefa Super Cup|url=http://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|access-date=4 janar 2022|publisher=The Guardian|language=en|archive-date=28 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428003902/https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|url-status=live}}</ref> Më 22 maj 2021, Atlético fitoi 2–1 në transfertë kundër [[Real Valladolid]]it, duke siguruar titullin e La Ligas shtatë vjetë që nga suksesi i fundit.<ref>{{Cite news|title=Atletico edge Real to La Liga title|publisher=BBC Sport|language=en|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57214133|access-date=23 maj 2021|archive-date=23 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523022205/https://www.bbc.co.uk/sport/football/57214133|url-status=live}}</ref> Bomberi uruguajian [[Luis Suárez]] ishte protagonist me 21 gola të shënuar.<ref name="ReferenceA">{{cite news|url=http://www.goal.com/en-us/people/uruguay/16639/luis-su%C3%A1rez|title=Luis Suárez|access-date=22 maj 2021|publisher=Goal.com|language=en|archive-date=16 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170716095708/http://www.goal.com/en-us/people/uruguay/16639/luis-su%C3%A1rez|url-status=live}}</ref> ==Identiteti== ===Ngjyrat=== Atlético filloi të luante me ngjyrat bardheblu, duke kopjuar klubin prind në atë kohë [[Athletic Bilbao]].<ref>{{cite web|url=https://en.as.com/soccer/the-reasons-behind-real-madrid-and-atletico-madrids-club-colours-n/|title=The reasons behind Real Madrid and Atlético Madrid’s club colours|publisher=Dairo AS|language=en|author=Fernando S. Tavero|date=18 shtator 2022|access-date=19 maj 2024}}</ref> Megjithatë, të dyja klubet ndryshuan ngjyrë në vitin 1911, duke kaluar në fanella me vija bardhekuqe, të cilat u bënë tradicionale.<ref name="hist">{{cite web|url=http://www.telepolis.com/cgi-bin/web/DISTRITODOCVIEW?url=/1361/doc/hitoriaathletico/historia.htm|title=La Historia del Atlético de Madrid|website=Telepolis|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129040457/http://www.telepolis.com/cgi-bin/web/DISTRITODOCVIEW?url=%2F1361%2Fdoc%2Fhitoriaathletico%2Fhistoria.htm|archive-date=29 nëntor 2011}}</ref> Ndryshimi u bë sepse bluzat me vija të kuqe dhe të bardha ishin më të lira për t'u bërë, pasi i njëjti kombinim përdorej për të bërë dyshekë krevati, duke bërë që materiali i tepruar të shnërrohej lehtësisht në fanella futbolli.<ref>{{cite web|url=https://rokerreport.sbnation.com/2023/6/4/23745151/the-origin-of-the-red-white-colours-of-atletico-de-madrid-and-how-it-links-to-sunderland|title=The origin of the red & white colours of Atlético De Madrid - and how it links to Sunderland|publisher=SB Nation|language=en|date=4 qershor 2023|access-date=19 maj 2024}}</ref> Uniformat e klubit janë prodhuar nga [[Nike]] që ngs vitin 2001.<ref>{{cite web|url=https://www.sportspromedia.com/news/nike_lock_in_atletico_madrid_supply_deal_until_2026/|title=Nike lock in Atlético Madrid supply deal until 2026|publisher=Sports Pro Media|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=9 qershor 2024}}</ref> ===Stema=== Stema e klubit u prezantua për herë të parë në vitin 1917, në të cilën bënte pjesë emblema e qytetit të Madridit. Stema u vendos në fanellën e klubit duke nisur nga viti 1947.<ref>{{cite web|url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/in-constant-evolution-since-1917|title=In constant evolution since 1917|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=30 qershor 2023|access-date=1 korrik 2023|archive-date=1 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701075759/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/in-constant-evolution-since-1917|url-status=live}}</ref> Në vitin 2016, stema u rimodelua, megjithatë një votim më 30 qershor 2023 zbuloi se 88.68% e anëtarëve të klubit donin të rivendosnin stemën historike. Ky vendim do të hyjë në fuqi më 1 korrik 2024.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/samleveridge/2023/06/30/atletico-madrid-to-return-to-former-club-crest-from-2024-after-89-vote-in-favor-of-change/|title=Atletico Madrid Will Return To Former Club Crest In 2024 After 89% Vote In Favor Of Change|publisher=Forbes|language=en|date=30 qershor 2023|access-date=1 korrik 2023|archive-date=1 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701042539/https://www.forbes.com/sites/samleveridge/2023/06/30/atletico-madrid-to-return-to-former-club-crest-from-2024-after-89-vote-in-favor-of-change/|url-status=live}}</ref> ===Prodhuesit e fanellës dhe sponsorët=== {| class="wikitable" style="text-align: left" !Periudha !Prodhuesi !Sponsori |- |1950-80<ref>{{Cite web |title=Deportes Condor – Deportes Condor Madrid – Deportes Condor |url=https://deportescondor.com/ |access-date=2023-01-20 |language=es |archive-date=20 janar 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120074500/https://deportescondor.com/ |url-status=live }}</ref> |Deportes Cóndor |{{small|''ska''}} |- |1980–86 | [[Meyba]] ||{{small|''ska''}} |- |1986–89 |rowspan=7| [[Puma (brand)|Puma]] ||{{small|''ska''}} |- |1989–90 || [[Kyocera|Mita]] |- |1990–93 || [[Marbella]]* |- |1993–94 || [[Antena 3 (kanal televiziv spanjoll)|Antena 3]] |- |1994–96 || [[Marbella]]* |- |1996–97 || [[Bandai]]/[[Tamagotchi]] |- |1997–98 |rowspan=2| [[Marbella]]* |- |1998–99 |rowspan=3| [[Reebok]] |- |1999–2000 ||{{small|''ska''}} |- |2000–01 |rowspan=2| Idea |- |2001–02 |rowspan=13| [[Nike, Inc.|Nike]] |- |2002–03 ||{{small|''Centenary''}} |- |2003–05 || [[Columbia Pictures]]** |- |2005–11 || [[Kia|KIA]] |- |03–05 2012 |[[Accor|Rixos Hotels]] (Vetëm në La Liga, përjashtuar kundër R. Madrid) |- |05–12 2012 || [[Huawei]] |- |2012–14 || [[The Land of Fire|Azerbaijan Land of Fire]] |- |2014–15 || [[2015 European Games|Baku 2015]] |- |2015–22 || [[Plus500]] |- |2018– || [[Hyundai Motor Company|Hyundai]]<ref>{{cite web|url=https://www.sportspromedia.com/news/atletico-madrid-hyundai-sleeve-sponsor/|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20230206120035/https://www.sportspromedia.com/news/atletico-madrid-hyundai-sleeve-sponsor/?zephr_sso_ott=QsVkY6|archive-date=6 shkurt 2023|title=Atlético Madrid park up with Hyundai|date=13 qershor 2018|author=Tom Bassam|language=en|publisher=SportsPro |access-date=6 shkurt 2023}}</ref> (bashk-sponsor) |- |2019– || [[Ria Money Transfer]] (bashk-sponsor) |- |2022–2023 || WhaleFin<ref>{{cite web|url=https://www.atleticodemadrid.com/noticias/amber-group-presentado-como-nuevo-patrocinador-principal-del-atletico-de-madrid|title=Amber Group, presentado como nuevo patrocinador principal del Atlético de Madrid|date=17 korrik 2022|publisher=Atlético Madrid|language=es|access-date=17 korrik 2022|archive-date=17 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220717205143/https://www.atleticodemadrid.com/noticias/amber-group-presentado-como-nuevo-patrocinador-principal-del-atletico-de-madrid|url-status=live}}</ref> |- |2023– || [[Riyadh Air]]<ref>{{cite web|url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/riyadh-air-atletico-de-madrid-s-new-main-sponsor|title=Riyadh Air, Atlético de Madrid's new main sponsor|date=10 gusht 2023|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=10 gusht 2023|archive-date=10 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230810102134/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/riyadh-air-atletico-de-madrid-s-new-main-sponsor|url-status=live}}</ref> |- |} ===Pseudonimet=== Gjatë gjithë historisë, klubi ka qenë i njohur me një sërë pseudonimesh, duke përfshirë ''Los Colchoneros'' ("Dyshek-bërësit"), për shkak të vijave në uniformat e ekipit që kishin të njëjtat ngjyra si dyshekët tradicionalë.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/es-mx/noticias/por-que-se-llama-colchoneros-a-los-aficionados-y-jugadores-del-atletico-madrid/1obchh9k82b0w1qliwtpwhtn2x|title=Por qué se llama colchoneros a los aficionados y jugadores del Atlético Madrid|publisher=Goal.com|language=es|date=3 dhjetor 2023|access-date=21 maj 2024}}</ref> Gjatë viteve 1970', ata u bënë të njohur si "Los Indios" pas firmosjes me disa lojtarë nga [[Amerika e Jugut]] pas heqjes së kufizimeve për transferimet e lojtarëve të huaj në [[Spanjë]].<ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/indios-and-vikingos-go-head-to-head-in-madrid-derby|title=Indios & Vikingos go head-to-head in Madrid derby|publisher=La Liga|language=en|date=2 dhjetor 2021|access-date=21 maj 2024}}</ref> Megjithatë, ka një sërë teorish alternative që pretendojnë se ata u emëruan kështu sepse stadiumi i tyre ishte "kampuar" në bregun e lumit, ose sepse "Los Indios" (Indianët) ishin armiku tradicional i "Los Blancos" (Të Bardhët), i cili është pseudonimi i klubit [[Derbi i Madridit|rival]], Real Madrid.<ref name="Eurorivals"/> [[Felipe VI]], mbreti i Spanjës, ka qenë nderi president i klubit që nga viti 2003.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2129513/the-lowdown-on-atletico-madrid|title=The lowdown on Atlético Madrid|publisher=FC Barcelona|language=en|author=Mike Roberts|date=7 maj 2021|access-date=21 maj 2024}}</ref> ==Stadiumi== Klubi i luan ndeshjet si vendas në [[Stadiumi Metropolitano|Stadiumin Metropolitano]]. Ata kaluan në këtë stadium në vitin 2017. Stadiumi i'u nënshtrua një rinovimi masiv si pjesë e kandidaturës së Madridit për të organizuar [[Lojërat Olimpike Verore 2016]].<ref name="BBC 1">{{cite web|title=Four on 2016 Olympics short-list|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympics/7435215.stm|accessdate=2 mars 2010|date=4 qershor 2008|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Pas rinovimit, Atlético luajti ndeshjen e parë kundër [[Málaga CF|Málagës]] në javën hapëse të kampionatit.<ref>{{Cite web|title=Griezmann gives Atletico win in first match at new home|url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2017/09/16/griezmann-gives-atletico-win-in-first-match-at-new-home/105689594/|access-date=11 janar 2022|website=USA TODAY|language=en-US|archive-date=11 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111162230/https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2017/09/16/griezmann-gives-atletico-win-in-first-match-at-new-home/105689594/|url-status=live}}</ref> Mbreti Felipe VI ishte i pranishëm në përurimin e stadiumit. Më 1 qershor 2019, në stadium u luajt finalja e Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite web|url=https://au.sports.yahoo.com/atletico-madrid-apos-wanda-metropolitano-171132081.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAADTFwiJFIdb9Qy--kVgtarxXGyChwdLzfpENhvpxWTRTWUG8I0R-ciMcobcifG5bOwmvXfu_0XPYx7oJg7STTRoWN_G5fYkyPUJHgbZhjewtAiXQiizZGpLjkxToBcd4isbCxlbNFXFH_L9ZU8fZ9_cqdnJROi0LG1HsXwULFEL_|title=Atletico Madrid's Wanda Metropolitano to host 2019 Champions League final|publisher=Yahoo|language=en|date=20 shtator 2017|access-date=22 maj 2024}}</ref> Më 7 shtator 2023, klubi njoftoi se gjatë verës ishin kryer punime për rritjen e kapacitetit të stadiumit, i cili tashmë kishte 70,460 ulëse.<ref name="Kapaciteti/> Para se të kalonte te Metropolitano, stadiumi i Atléticos ishte [[Stadiumi Vicente Calderón|Vicente Calderón]], e cila shërbeu si shtëpia e tyre nga viti 1966 e deri në 2017.<ref>{{cite web|url=https://www.stadiumguide.com/vicentecalderon/|title=Estadio Vicente Calderón|access-date=16 prill 2019|publisher=The Stadium Guide|language=en|archive-date=16 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416224909/https://www.stadiumguide.com/vicentecalderon/|url-status=live}}</ref> Stadiumi në fillim quhej ''Estadio Manzanares'' por u riemërua në nder të ish presidentit të klubit.<ref>{{cite web|url=http://en.clubatleticodemadrid.com/atm/instalations|title=Vicente Calderón Stadium|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=30 janar 2016|archive-date=3 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103213108/http://en.clubatleticodemadrid.com/atm/instalations|url-status=dead}}</ref> Në stadium u organizuan 14 finale të [[Copa del Rey|Kupës së Mbretit]] si dhe tre ndeshje të [[1982 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 1982]].<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=294/match=767/index.html|title=Austria-France|publisher=[[FIFA]]|language=en|access-date=30 janar 2016|archive-date=6 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180106173715/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=294/match=767/index.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=294/match=771/index.html#nosticky|title=Austria-Northern Ireland|publisher=[[FIFA]]|language=en|access-date=30 janar 2016|archive-date=5 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180105233621/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=294/match=771/index.html#nosticky|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=294/match=920/live-blog.html|title=France-Northern Ireland|publisher=[[FIFA]]|language=en|access-date=27 korrik 2019|archive-date=27 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727091208/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round%3D294/match%3D920/live-blog.html|url-status=dead}}</ref> ===Qëndra stërvitore=== Qëndra stërvitore e klubit është [[Ciudad Deportiva Atlético de Madrid]] në [[Majadahonda]], e cila ndodhet 20 kilometra në perëndim të [[Madrid]]it. Qëndra përmban fusha me bar natyral dhe artificial si dhe një palestër. Këto terrene përdoren nga ekipi i parë si dhe ekipet e moshave.<ref>{{cite web|url=http://clubatleticodemadrid.com/en/elclub/instalaciones_ciudad.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708170000/http://clubatleticodemadrid.com/en/elclub/instalaciones_ciudad.asp|archive-date=8 korrik 2011|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=20 nëntor 2010|title=Training Complex|year=2007}}</ref> Klubi gjithashtu zotëron një akademi e quajtur [[Ciudad Deportiva del Nuevo Cerro del Espino]] që gjithashtu ndodhet në Majadahonda të Madridit. Në vitin 2014, ata hapën një akademi në [[Bukuresht]] të [[Rumania|Rumanisë]].<ref>{{Cite web|title=Spanish club Atletico Madrid to open football academy in Bucharest, its first in Europe|author=Andrei Chirileasa|publisher=Romania Insider|language=en|date=20 qershor 2014|access-date=16 maj 2017|url=https://www.romania-insider.com/spanish-club-atletico-madrid-to-open-football-academy-in-bucharest-its-first-in-europe/|archive-date=28 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181128210952/https://www.romania-insider.com/spanish-club-atletico-madrid-to-open-football-academy-in-bucharest-its-first-in-europe/|url-status=live}}</ref> ==Tifozët== Atlético Madrid është klubi i tretë në Spanjë për numrin e tifozëve, mbrapa Realit dhe Barcelonës. Fillimisht, tifozët e Atléticos vinin nga klasa punëtore dhe ishin në kontrast me tifozët e Real Madridit, që i përkisnin klasës së mesme. Tifozët, si dhe futbollistët, janë mbiquajtur ''colchoneros'', pasi midis viteve 1936 dhe 1939 uniformat bëheshin në të njëjtën formë si dyshekët, pra me vija vertikale të kuqe dhe të bardhë. Një tjetër pseudonim është ''indios'', kjo nga fakti se ndërmjet viteve 70' dhe 80' skuadra arriti suksese të shumta veçanërisht falë mbështetjes së futbollistëve të Amerikës së Jugut, dhe për shkak se stadiumi ndodhej përgjatë lumit Manzanares, si një fis indian.<ref>{{cite web|url=http://deportes.practicopedia.lainformacion.com/futbol/origen-del-apodo-de-colchonero-e-indio-para-el-atletico-de-madrid-10484|title=Origen del apodo de 'colchonero' e 'indio' para el Atlético de Madrid|date=13 maj 2010|language=es|access-date=9 qershor 2024|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819213337/http://deportes.practicopedia.lainformacion.com/futbol/origen-del-apodo-de-colchonero-e-indio-para-el-atletico-de-madrid-10484|url-status=dead}}</ref> Tifo grupi më i dalluar i klubit është Frente Atlético, i cili u krijua në vitin 1982. Ata kishin rreth 2,500 anëtarë në vitin 2014, duke qënë një nga grupimet ultras më të mëdhenjë në Spanjë. Në të njëjtin vit, klubi e përjashtoi grupin nga stadiumi si dhe ndaloi shfaqjen e simboleve të tyre në stadium. Grupi ka miqësi me tifozët e Ruch Chorzow, [[A.S. Roma|Romës]], Fortuna Düsseldorfit, Real Betisit dhe Sporting Gijónit.<ref>{{cite web|url=https://www.intothecalderon.com/2022/8/22/23316143/things-learned-frente-atletico-madrid-villarreal-laliga-var-simeone-griezmann-hermoso-nahuel-molina|title=3 things we learned: Frente come out in force, Molina mistakes, and goal-line technology needed|publisher=SB Nation|author=Sam Leveridge|language=en|date=22 gusht 2022|access-date=24 maj 2024}}</ref> Aktualisht Atlético është klubi i 16të në botë për numrin e ndjekësve në rrjetin social [[Instagram]].<ref>{{Cite web|url=https://boardroom.tv/most-followed-sports-teams-instagram/|title=Archived copy|language=en|access-date=2 prill 2024|archive-date=1 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240201160116/https://boardroom.tv/most-followed-sports-teams-instagram/|url-status=live}}</ref> Disa nga tifozët më të famshëm të klubit janë [[Sara Carbonero]], [[Will Smith]], [[Tom Cruise]], [[Vin Diesel]], [[Mbreti Felipe VI]] si dhe të tjerë.<ref>{{cite web|url=http://m.goal.com/s/en/news/7180/galleries/2016/05/24/23868582/usain-bolt-will-smith-sara-carbonero-and-the-famous-fans-of|title=Usain Bolt, Will Smith, Sara Cabonero and other famous fans of Athletico & Real Madrid|publisher=Goal.com|language=en|access-date=19 maj 2018|date=24 maj 2016|archive-date=28 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180728035819/http://m.goal.com/s/en/news/7180/galleries/2016/05/24/23868582/usain-bolt-will-smith-sara-carbonero-and-the-famous-fans-of|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/en/football/spanish-football/album/2016/05/26/57475e1846163fd6678b458d.html|title=Champions League Final: 10 celebrities who will be supporting Atletico Madrid on Saturday|newspaper=[[Marca (gazetë)|Marca]]|language=en|date=26 maj 2016|access-date=19 maj 2018|archive-date=20 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180520232457/http://www.marca.com/en/football/spanish-football/album/2016/05/26/57475e1846163fd6678b458d.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|author=EP|title=El Príncipe Felipe, Presidente de Honor del Centenario|url=https://as.com/futbol/2003/04/02/mas_futbol/1049234421_850215.html|date=2 prill 2013|access-date=18 maj 2018|newspaper=[[AS (gazetë)|AS]]|language=es|archive-date=19 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180519121715/https://as.com/futbol/2003/04/02/mas_futbol/1049234421_850215.html|url-status=live}}</ref> ==Rivalët== ===Real Madrid=== {{Main|Derbi i Madridit}} Real Madrid dhe Atlético Madrid janë klube me identitete të kundërta dhe fate të ndryshme. Ndërsa Santiago Bernabéu i Real Madridit ngrihet me krenari në Paseo de la Castellana në lagjen e pasur Chamartín në veri të Madridit, ish-stadiumi i Atléticos, Vicente Calderón më pak magjepsës, qëndronte në klasën qendrore në jug të Madridit, 1.8 km larg qëndrës së qytetit.<ref name="Onecity">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2014/may/18/madrid-one-city-two-teams-atletico-real-champions-league-final|title= Madrid: One city, two teams, and a battle for the soul of the city|author=Ashifa Kassam|date=18 maj 2014|publisher=The Guardian|language=en|access-date=16 shtator 2018}}</ref> Historikisht, Real Madridi është parë prej kohësh si klubi i parë i qytetit. Nga ana tjetër, Atlético Madrid karakterizohej gjithmonë nga një ''sensimiento de rebeldía'', një ndjenjë rebelimi, megjithëse gjatë viteve të para të [[Francisco Franco]]s Atlético ishte skuadra e preferuar e regjimit. Ata ishin të lidhur me forcat ajrore ushtarake (të riemëruar Atlético Aviación), derisa preferencat e regjimit u zhvendosën drejt Real Madridit në vitet 1950.<ref>{{Cite web|date=7 janar 2015|title=Why everything you know about the Madrid derby might be wrong|url=https://www.fourfourtwo.com/us/features/why-everything-you-know-about-madrid-derby-might-be-wrong|access-date=23 prill 2021|website=fourfourtwo.com|language=en|archive-date=3 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210603111217/https://www.fourfourtwo.com/us/features/why-everything-you-know-about-madrid-derby-might-be-wrong|url-status=live}}</ref> Shteti diktatorial në atë kohë u përpoq të bënte kapital politik nga Kupat Evropiane të fituar nga Real Madridi, në një kohë kur Spanja ishte e izoluar ndërkombëtarisht; “Real Madridi është ambasada më e mirë që kemi pasur ndonjëherë”, thoshte ministri i jashtëm i Francos, [[Fernando Maria de Castiella]].<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/2995469/Simply-the-best-all-time-greats-final-selection.html|title="Simply the best – all-time greats final selection"|publisher=The Telegraph|language=en|date=29 dhjetor 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010204543/http://www.telegraph.co.uk/sport/2995469/Simply-the-best-all-time-greats-final-selection.html|archive-date=10 tetor 2016}}</ref> Perceptime të tilla kanë pasur një ndikim të rëndësishëm në identitetet futbollistike të qytetit, duke prekur ndërgjegjen kolektive. Në këtë drejtim, tifozët e Atléticos ishin krijuesit dhe janë kënduesit më të shpeshtë të këngës, e cila rimon me himnit të Real Madridit: "Hala Madrid, hala Madrid, el equipo del gobierno, la vergüenza del país", “Hala Madrid, Hala Madrid, ekipi i qeverisë, turpi i vendit”.<ref>{{cite web|url=https://www.elmundo.es/deportes/futbol/2023/02/16/63ee7833e4d4d8686c8b45a8.html|title=El equipo del Gobierno, la vergüenza del país|publisher=El Mundo|language=es|date=17 shkurt 2023|access-date=25 maj 2024}}</ref> Atlético kishte hasur gjithnjë vështirësi për të fituar derbin me përjashtim të viteve të fundit. Më 17 maj 2013, ekipi fitoi 2–1 në finalen e Kupës së Mbretit, duke i dhënë fund një ecurie negative prej 14 ndeshjesh pa fitore.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2013/may/17/copa-del-rey-atletico-real-madrid|title=Atlético beat Real Madrid to win Copa del Rey after Ronaldo sent off|date=17 mars 2013|publisher=The Guardian|language=en|access-date=20 maj 2013}}</ref> Më 29 shtator, ata regjistruan një fitore 1–0 në Santiago Bernabéu, në një ndeshje të vlefshme për La Ligën.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/24320646|title=Real Madrid: Gareth Bale's home debut ends in Atletico Madrid loss|publisher=BBC Sport|language=en|date=28 shtator 2013|accessdate=1 qershor 2024}}</ref> Të dy klubet janë përballur dy herë në finalen e Ligës së Kampioneve (2014 dhe 2016). ===Barcelona=== Edhe pse më pak i famshëm se Derbi Madrileño, rivaliteti midis Atléticos dhe Barcelonës është historik, duke u konsideruar një nga "klasikët" e futbollit spanjoll.<ref>{{cite web|language=es|url=https://es.fifa.com/news/y=2014/m=1/news=atleti-barca-rivalidad-puro-gol-2259293.html|title=Atléti-Barça: History of a rivalry|publisher=FIFA|access-date=14 gusht 2019|archive-date=25 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180725153708/https://es.fifa.com/news/y=2014/m=1/news=atleti-barca-rivalidad-puro-gol-2259293.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|language=es|url=https://www.mundodeportivo.com/20121215/fc-barcelona/barca-atletico-otro-clasico_54357999594.html|title=Duels between Barça and Atlético enclose as much history as the Classic|date=15 dhjetor 2012|publisher=Mundo Deportivo|language=en|access-date=14 gusht 2019|archive-date=14 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190814044250/https://www.mundodeportivo.com/20121215/fc-barcelona/barca-atletico-otro-clasico_54357999594.html|url-status=live}}</ref> Dikur i anashkaluar në favor të klubit katalanas, ky rivalitet është bërë konkurrues që nga fillimi i viteve 2010, i shënuar nga ngjarje të tilla si elimini që Atlético i shkakoi Barcelonës në fazën me eliminim direkt të Ligës së Kampioneve, largimi i diskutueshëm i sulmuesit francez [[Antoine Griezmann]] nga klubi madrilen te klubi katalanas në vitin 2019<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atlético Madrid dispute move over release clause|website=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019}}</ref> (dhe rikthimi i tij i mëvonshëm në vitin 2021 mes vështirësive financiare të Barcelonës), si dhe kalimi i papritur i [[Luis Suárez]] te Atlético në vitin 2020, një lëvizje që pa yllin uruguaian të luajë një rol vendimtar në triumfin e ekipit në La Liga.<ref>{{cite web|title=Luis Suárez will join Atlético Madrid on two-year deal|url=https://onefootball.com/en/news/luis-suarez-will-join-atletico-madrid-on-two-year-deal-31144382|access-date=24 shtator 2020|website=OneFootball|language=en|archive-date=24 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924185757/https://onefootball.com/en/news/luis-suarez-will-join-atletico-madrid-on-two-year-deal-31144382/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Atletico Madrid champions as Luis Suarez seals dramatic comeback victory at Real Valladolid|url=https://www.eurosport.com/football/liga/2020-2021/real-valladolid-v-atletico-madrid-la-liga-showdown-live_sto8329320/story.shtml|date=22 maj 2021|access-date=22 maj 2021|website=Eurosport|language=en|archive-date=10 shtator 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230910022931/https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml|url-status=live}}</ref> ==Lista e rekordeve dhe statistikave== [[Koke Resurrección|Koke]] është lojtari me më shumë ndeshje në historinë e klubit me 628 ndeshje në të gjitha kompeticionet.<ref>{{cite news|url=https://as.com/futbol/koke-llega-a-lo-mas-alto-n/|title=Koke llega a lo más alto|newspaper=Diario AS|language=es|author=Sergio Picos|date=1 tetor 2022|access-date=7 janar 2023}}</ref> Ai ndiqet nga [[Adelardo Rodríguez]], i cili luajti 553 ndeshje në 17 vite si lojtar i klubit.<ref>{{Cite web|author=Jeremy Beren|date=1 tetor 2022|title=Koke secures Atlético appearances record at Sevilla|url=https://www.intothecalderon.com/2022/10/1/23377896/koke-adelardo-diego-simeone-atletico-real-madrid-sevilla-barcelona-laliga-club-appearances-record|access-date=9 nëntor 2022|website=Into the Calderon|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Koke makes history with Atlético Madrid|url=https://onefootball.com/en/news/koke-makes-history-with-atletico-madrid-35942383|access-date=9 nëntor 2022|website=OneFootball|language=en}}</ref> Në vendin e tretë renditet [[Tomás Reñones]] me 483 ndeshje. [[Jan Oblak]] është lojtari i huaj si dhe portieri me më shumë ndeshje, me plot 446.<ref name=PARTIDOS>{{cite web|url=http://www.infoatleti.es/estadisticas/jugadores|title=Todos los jugadores del Atlético de Madrid|website=InfoAtleti|language=es|access-date=22 dhjetor 2018}}</ref> Antoine Griezmann është golashënuesi më i mirë i të gjjtha kohërave i Atléticos me 181 gola në të gjitha kompeticionet.<ref>{{cite web|url=https://theathletic.com/5140366/2023/12/20/atletico-madrid-antoine-griezmann-scoring-record/|title=Antoine Griezmann: Atletico's joint-record scorer and his path to legendary status|website=The Athletic|language=en|date=20 dhjetor 2023|accessdate=20 dhjetor 2023}}</ref> Ai ndiqet nga legjenda Luis Aragonés, i cili ka shënuar 173 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.sportingnews.com/us/soccer/news/atletico-madrid-top-scorer-all-time-list-antoine-griezmann/d0367e8742eb3782e36686a9|title=Atletico Madrid all-time top scorer: Full list as Antoine Griezmann closes on Luis Aragones goal record|website=The Sporting News|author=Ben Miller|language=en|date=10 janar 2024|accessdate=20 prill 2024}}</ref> Në vendin e tretë ndodhet [[Adriàn Escudero]] me 169 gola.<ref>{{cite web|title=Muere Adrián Escudero, el mayor goleador del Atlético|url=https://elpais.com/deportes/2011/03/07/actualidad/1299486141_850215.html|publisher=[[El País (Spanja)|El País]]|language=es|date=7 mars 2011|access-date=18 qershor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124192636/https://elpais.com/deportes/2011/03/07/actualidad/1299486141_850215.html|archive-date=24 janar 2022|location=[[Madrid]]|url-status=dead}}</ref> [[Diego Forlán]] është lojtari i vetëm në historinë e klubit që ka fituar Këpucën e Artë Evropiane.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/footballeurope/news/kind=2/newsid=835149.html|title=Forlán claims Golden Shoe and Pichichi awards|date=1 qershor 2009|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Tetë lojtarë të klubit e kanë fituar çmimin ''[[Trofeu Pichichi|Pichichi]]'' si golashënuesi më i mirë në La Liga; [[José Eulogio Gárate]] e ka fituar tre herë si lojtar i klubit.<ref>{{cite web|url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/our-club-membership-cards-for-the-2018-19-season-will-pay-tribute-to-jose-eulogio-garate|title=We will pay tribute to José Eulogio Gárate in our club membership cards for the 2018/19 season|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=13 qershor 2018|access-date=3 qershor 2024}}</ref> Atlético ka luajtur gjithsej 87 sezone në La Liga dhr 6 sezone në [[Segunda División]]. Në Evropë, ata kanë marrë pjesë në 19 edicione të Ligës së Kampioneve dhe 20 edicione të Ligës së Evropës. Klubi gjithashtu mban rekordin për numrin e finaleve të luajtura pa fituar në Ligën e Kampioneve (1974, 2014 dhe 2016).<ref>{{cite web|url=https://www.sportingnews.com/us/champions-league/news/atletico-madrid-won-uefa-champions-league-history-record-ucl/25b3954ed96e8294c8ed41a5|title=Have Atletico Madrid ever won the UEFA Champions League? History, record of Spanish side in UCL|publisher=The Sporting News|language=en|date=16 prill 2024|access-date=5 qershor 2024}}</ref> Fitorja më e madhe e klubit në kompeticionet evropiane është me rezultatin 8–0 kundër ekipit irlandez [[Drumcondra F.C.|Drumcondra]] në [[Kupa Evropiane 1958–59|Kupën Evropiane 1958–59]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0289-19f3329b5b14-77504119f94b-1000--champions-league-group-stage-recap-atletico-de-madrid-bree/|title=Champions League group stage recap: Atlético de Madrid breeze through|publisher=UEFA|language=en|date=16 janar 2024|access-date=5 qershor 2024}}</ref> Humbja më e madhe në histori është me rezultatin 5–1 kundër [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenhamit]] në finalen e Kupës Evropiane të Fituesve të Kupës 1963.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/54823460|title=How Glentoran clinched European glory on the eve of war|accessdate=11 shkurt 2024|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Në vitin 2019, klubi regjistroi blerjen më të shtrenjtë në historinë e tyre dhe të katërtën më të madhe të të gjitha kohërave, duke firmosur me portugezin [[João Félix]] nga [[S.L. Benfica|Benfica]] për 126 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2019/jul/03/atletico-madrid-sign-benfica-teenager-joao-felix-for-fee-of-126m|title=Atlético Madrid sign Benfica teenager João Felix for fee of €126m|newspaper=The Guardian|language=en|agency=Reuters|date=3 korrik 2019|access-date=17 korrik 2019|archive-date=11 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911122217/https://www.theguardian.com/football/2019/jul/03/atletico-madrid-sign-benfica-teenager-joao-felix-for-fee-of-126m|url-status=live}}</ref> Po në të njëtin vit, klubi siguroi shitjen më të madhe në histori pas kalimit të Antoine Griezmann te Barcelona për 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|title=Barça sign Antoine Griezmann|publisher=FC Barcelona|language=en|date=12 korrik 2019}}</ref> Kjo u pasua edhe nga shitja e dytë dhe e tretë më e madhe në histori; respektivisht [[Lucas Hernández]] te [[FC Bayern München|Bayern München]] për 80 milion € si dhe Rodri te [[Manchester City F.C.|Manchester City]] për 70 milion €.<ref>{{cite news|url=https://fcbayern.com/en/news/2019/03/fc-bayern-sign-lucas-hernandez-from-atletico-madrid|title=FC Bayern sign Lucas Hernandez|publisher=FC Bayern München|language=en|date=27 mars 2019|access-date=27 mars 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48859841|title=Rodri: Manchester City pay £62.6m release clause for Atletico Madrid's Spain midfielder|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 korrik 2019|access-date=3 korrik 2019|archive-date=7 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190707071521/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48859841|url-status=live}}</ref> ==Trofe== Atlético ka fituar gjithsej 34 trofe në historinë e tyre. Në Spanjë, ekipi ka fituar [[La Liga|La Ligën]]<ref name="Evolution 1929–10">{{cite web|url=http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=113&Controltype=EvHist&id=1&tmpd=28&tmph=110&e1=5&e2=&e3=&e4=|title=Evolution 1929–10|publisher=[[Liga de Fútbol Profesional]]|language=en|access-date=6 gusht 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720042754/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=113&Controltype=EvHist&id=1&tmpd=28&tmph=110&e1=5&e2=&e3=&e4=|archive-date=20 korrik 2011}}</ref> 11 herë si dhe [[Copa del Rey|Kupën e Mbretit]] 10 herë.<ref>{{cite web|language=es|url=http://www.marca.com/futbol/copa-rey/palmares.html|title=Palmarés en|publisher=[[Marca]]|access-date=22 qershor 2010|archive-date=21 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521173051/https://www.marca.com/futbol/copa-rey/palmares.html|url-status=live}}</ref> Në Evropë, ekipi ka qënë i suksesshëm në Ligën e Evropës, duke e fituar tre herë.<ref>{{cite news|title=Atlético, campeón de la Europa League: Todas las reacciones de los protagonistas|url=http://www.marca.com/futbol/europa-league/2018/05/16/5afc1babca4741f7758b45d0.html|date=16 maj 2018|access-date=16 maj 2018|newspaper=[[Marca (gazetë)|Marca]]|language=es|publisher=[[Unidad Editorial]] Información Deportiva, S.L.U.|archive-date=12 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512043743/https://www.marca.com/futbol/europa-league/2018/05/16/5afc1babca4741f7758b45d0.html|url-status=live}}</ref> Ata gjithashtu kanë fituar Superkupën e Evropës tre herë si dhe Kupën Ndërkontinentale një herë.<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html|title=UEFA Super Cup|publisher=UEFA|language=en|access-date=22 qershor 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100820032123/http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html|archive-date=20 gusht 2010}}</ref> Trofe të tjerë përfshijnë një titull i [[Segunda División]], dy [[Supercopa de España|Superkupa të Spanjës]],<ref name="rsssf2">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tabless/spansupcuphist.html|author1=José Carnicero|author2=Raúl Torre|author3=Carles Lozano Ferrer|title=Spain&nbsp;– List of Super Cup Finals|publisher=RSSSF|language=en|date=28 gusht 2009|access-date=22 qershor 2010|archive-date=21 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160521050006/http://www.rsssf.com/tabless/spansupcuphist.html|url-status=live}}</ref> një [[Copa Presidente de la Federación Española de Fútbol|Kupë Presidenti FEF]], një [[Copa Eva Duarte|Kupë Eva Duarte]]<ref>{{Cite web|title=Spain – List of Super Cup Finals|url=https://www.rsssf.org/tabless/spansupcuphist.html|access-date=12 shtator 2021|publisher=RSSSF|language=en|archive-date=21 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160521050006/http://www.rsssf.com/tabless/spansupcuphist.html|url-status=live}}</ref> si dhe një [[Kupa UEFA e Fituesve të Kupës|Kupë UEFA të fituesve të Kupës]].<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html|title=UEFA Cup Winners' Cup|publisher=UEFA|language=en|access-date=22 qershor 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100501123433/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html|archive-date=1 maj 2010}}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%; text-align:center;" |+Trofetë e Atléticos !style="width: 1%;"|Tipi !style="width: 6%;"|Kompeticioni !style="width: 1%;"|Tituj !style="width: 21%;"|Sezone |- | rowspan="6" |'''Vendor''' ! scope=col|[[La Liga]] |align="center"|11 | align="left"| [[1939–40 La Liga|1939–40]], [[1940–41 La Liga|1940–41]], [[1949–50 La Liga|1949–50]], [[1950–51 La Liga|1950–51]], [[1965–66 La Liga|1965–66]], [[1969–70 La Liga|1969–70]], [[1972–73 La Liga|1972–73]], [[1976–77 La Liga|1976–77]], [[1995–96 La Liga|1995–96]], [[2013–14 La Liga|2013–14]], [[2020–21 La Liga|2020–21]] |- ! scope=col|[[Segunda División]] |align="center"|1 | align="left"| [[2001–02 Segunda División|2001–02]] |- ! scope=col|[[Copa del Rey]] |align="center"|10 | align="left"|[[1959–60 Copa del Generalísimo|1959–60]], [[1960–61 Copa del Generalísimo|1960–61]], [[1964–65 Copa del Generalísimo|1964–65]], [[1971–72 Copa del Generalísimo|1971–72]], [[1975–76 Copa del Generalísimo|1975–76]], [[1984–85 Copa del Rey|1984–85]], [[1990–91 Copa del Rey|1990–91]], [[1991–92 Copa del Rey|1991–92]], [[1995–96 Copa del Rey|1995–96]], [[2012–13 Copa del Rey|2012–13]] |- ! scope=col|[[Supercopa de España]] |align="center"|2 | align="left"|[[Supercopa de España 1985|1985]], [[Supercopa de España 2014|2014]] |- ! scope=col|[[Copa Presidente de la Federación Española de Fútbol|Copa Presidente FEF]] |align="center"|1 | align="left"|1941–47 |- ! scope=col|[[Copa Eva Duarte]] |align="center"|1 | align="left"|1951 |- | rowspan="3" |'''Kontinental''' ! scope=col|[[Kupa UEFA e Fituesve të Kupës]] |align="center"|1 | align="left"|[[1961–62 European Cup Winners' Cup|1961–62]] |- ! scope=col|[[UEFA Liga e Evropës]] |align="center"|3 | align="left"|[[2009–10 UEFA Europa League|2009–10]], [[2011–12 UEFA Europa League|2011–12]], [[2017–18 UEFA Europa League|2017–18]] |- ! scope=col|[[UEFA Super Kupa]] |align="center"|3 | align="left"|[[UEFA Super Kupa 2010|2010]], [[UEFA Super Kupa 2012|2012]], [[UEFA Super Kupa 2018|2018]] |- | rowspan="1" |'''Botëror''' ! scope=col|[[Kupa Ndërkontinentale]] |align="center"|1 | align="left"| [[Kupa Interkontinentale 1974|1974]] |} <references group="nb"/> == Lojtarët == ===Skuadra aktuale=== {{updated|4 maj 2024}}<ref>{{cite web|url=http://clubatleticodemadrid.com/jugadores-primer-equipo/|title=Primer Equipo|trans-title=Ekipi i parë|publisher=Atlético Madrid|language=es|accessdate=3 shkurt 2016|archive-date=4 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161104065023/http://clubatleticodemadrid.com/jugadores-primer-equipo|url-status=dead}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=ROM|pos=GK|name=[[Horațiu Moldovan]]}} {{Fs player|no=2|nat=URU|pos=DF|name=[[José María Giménez]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiteni i 3të]]}} {{Fs player|no=3|nat=ESP|pos=DF|name=[[César Azpilicueta]]}} {{Fs player|no=4|nat=BRA|pos=DF|name=[[Gabriel Paulista]]}} {{Fs player|no=5|nat=ARG|pos=MF|name=[[Rodrigo De Paul]]}} {{Fs player|no=6|nat=ESP|pos=MF|name=[[Koke Resurrección|Koke]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiten]]}} {{Fs player|no=7|nat=FRA|pos=FW|name=[[Antoine Griezmann]]}} {{Fs player|no=8|nat=ESP|pos=MF|name=[[Saúl (footballer, born 1994)|Saúl]]}} {{Fs player|no=9|nat=NED|pos=FW|name=[[Memphis Depay]]}} {{Fs player|no=10|nat=ARG|pos=FW|name=[[Ángel Correa]]}} {{Fs player|no=11|nat=FRA|pos=MF|name=[[Thomas Lemar]]}} {{Fs player|no=12|nat=BRA|pos=FW|name=[[Samuel Lino]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=13|nat=SVN|pos=GK|name=[[Jan Oblak]]|other=[[Kapiteni (futboll)|zëv-kapiten]]}} {{Fs player|no=14|nat=ESP|pos=MF|name=[[Marcos Llorente]]}} {{Fs player|no=15|nat=MNE|pos=DF|name=[[Stefan Savić]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiteni i 4të]]}} {{Fs player|no=16|nat=ARG|pos=DF|name=[[Nahuel Molina]]}} {{Fs player|no=17|nat=ESP|pos=MF|name=[[Rodrigo Riquelme (footballer, born 2000)|Rodrigo Riquelme]]}} {{Fs player|no=18|nat=BEL|pos=MF|name=[[Arthur Vermeeren]]}} {{Fs player|no=19|nat=ESP|pos=FW|name=[[Álvaro Morata]]}} {{Fs player|no=20|nat=BEL|pos=DF|name=[[Axel Witsel]]}} {{Fs Player|no=22|nat=ESP|pos=DF|name=[[Mario Hermoso]]}} {{Fs player|no=23|nat=MOZ|pos=DF|name=[[Reinildo Mandava]]}} {{Fs player|no=24|nat=ESP|pos=MF|name=[[Pablo Barrios (footballer)|Pablo Barrios]]}} {{Fs end}} ===Ekipi rezervë=== {{Main|Atlético Madrid B}} {{Fs start}} {{Fs player|no=26|nat=ESP|pos=MF|name=[[Aitor Gismera Monge|Aitor Gismera]]}} {{Fs player|no=27|nat=GRE|pos=DF|name=[[Ilias Kostis]]}} {{Fs player|no=28|nat=ESP|pos=DF|name=[[Marco Moreno Ojeda|Marco Moreno]]}} {{fs player|no=29|nat=ESP|pos=DF|name=[[Javier Boñar]]}} {{Fs player|no=30|nat=MAR|pos=FW|name=[[Salim El Jebari]]}} {{Fs player|no=31|nat=ESP|pos=GK|name=[[Antonio Gomis]]}} {{Fs player|no=32|nat=ESP|pos=FW|name=[[Adrián Niño]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=35|nat=ESP|pos=GK|name=[[Sergio Mestre Sánchez|Sergio Mestre]]}} {{Fs player|no=36|nat=ESP|pos=MF|name=[[Álex Calatrava Torrado|Álex Calatrava]]}} {{Fs player|no=39|nat=MAR|pos=FW|name=[[Abdellah Raihani Ennaou|Abde Raihani]]}} {{Fs player|no=40|nat=ESP|pos=MF|name=[[Sergio Guerrero (futbollist)|Sergio Guerrero]]}} {{fs player|no=45|nat=ESP|pos=MF|name=[[Rayane Belaid]]}} {{Fs player|no=49|nat=ESP|pos=MF|name=[[Darío Frey Sánchez|Darío Frey]]}} {{Fs end}} ===Lojtarë të tjerë nën kontratë=== {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=TUR|pos=DF|name=[[Çağlar Söyüncü]]}} {{Fs player|no=|nat=ESP|pos=MF|name=[[Vitolo (footballer, born 1989)|Vitolo]]}} {{Fs player|no=|nat=ARG|pos=FW|name=[[Giuliano Simeone]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=|nat=POR|pos=FW|name=[[Marcos Paulo (footballer, born 2001)|Marcos Paulo]]}} {{Fs player|no=|nat=ESP|pos=FW|name=[[Samu Omorodion]]}} {{Fs end}} ==Struktura organizative== ===Presidentët=== Klubi ka pasur gjithsej 27 presidentë në histori. [[Enrique Allende]] ishte presidenti i parë në historinë e klubit. Ai e mbajti këtë pozitë për disa muaj para se të zëvëndësohej nga [[Eduardo de Acha]]. Argjentinasi [[Luciano Urquijo]] është i vetmi president i huaj i klubit, duke shërbyer në periudhë 1926–31.<ref name="JEM">{{cite web|url=http://www.fortunecity.es/felices/machupicchu/155/PALCO/palco.htm|title=EL PALCO ATLÉTICO|access-date=8 qershor 2017|language=es|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318190717/http://www.fortunecity.es/felices/machupicchu/155/PALCO/palco.htm|archive-date=18 mars 2012}}</ref> [[Vicente Calderón]] është presidenti më jetë gjatë i klubit, të cilën e udhëhoqi për 21 vite në periudha të ndryshme: 1964–80 dhe 1982–87.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/2013/05/27/futbol/equipos/atletico/1369654769.html|title=Un siglo del presidente más laureado de la historia del Atleti|publisher=Marca|language=es|author=J. F. Borrel|date=27 maj 2013|access-date=7 qershor 2024}}</ref> Presidenti aktual i klubit është [[Enrique Cerezo]], i cili e mori detyrën në vitin 2003.<ref>{{cite web|url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/enrique-cerezo-celebrates-20-years-as-president-of-the-club#:~:text=His%20first%20match%20as%20president,of%20the%20Red%20%26%20White%20board.|title=Enrique Cerezo celebrates 20 years as president of the club|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=29 maj 2023|access-date=7 qershor 2024}}</ref> ===Bordi drejtues=== Burimi: <ref>{{cite web|url=https://en.atleticodemadrid.com/atm/board-of-directors|title=Board of directors|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=8 qershor 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/atletico-de-madrid/mitarbeiter/verein/13|title=Staff|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=8 qershor 2024|archive-date=8 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240608121331/https://www.transfermarkt.us/atletico-de-madrid/mitarbeiter/verein/13|url-status=dead}}</ref> {| class=wikitable |- ! Pozicioni ! Stafi |- | President || {{flamuri|Spanja}} [[Enrique Cerezo Torres]] |- | CEO || {{flamuri|Spanja}} [[Miguel Ángel Gil Marín]] |- | Bordi drejtues || {{flamuri|Spanja}} Antonio Alonso Sanz<br>{{flamuri|Spanja}} Antoine Bonnier<br>{{flamuri|Spanja}} Severiano Gil y Gil<br>{{flamuri|Spanja}} Óscar Gil Marín |- | Sekretari || {{flamuri|Spanja}} Pablo Jiménez de Parga |- | Drejtor sportiv || {{flamuri|Italia}} Andrea Barta |} ===Trajnerët=== [[Diego Simeone]] është trajneri aktual i ekipit, duke u emëruar më 23 dhjetor 2011.<ref>{{Cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2672242-origins-of-el-cholo-remembering-diego-simeones-atletico-madrid-playing-career|title=Origins of El Cholo: Remembering Diego Simeone's Atlético Madrid Playing Career|author=Mark Jones|website=Bleacher Report|language=en|access-date=21 dhjetor 2018}}</ref> Ai është trajneri më jetëgjatë i klubit, më i suksesshëm<ref>{{cite web|url=https://usblog.betway.com/soccer/la-liga/top-10-best-atletico-madrid-managers-of-all-time/|title=The 10 greatest Atletico Madrid Managers of all time|publisher=Betway Insider|language=en|date=25 shkurt 2024}}</ref> si dhe mban rekordin për numrin e ndeshjeve të drejtuara (634)<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/simeone-500-game-milestone-in-charge-atletico-madrid/1wuqpniap60xt1ugsc12bfjbvz|title=Simeone reaches milestone with 500th game in charge of Atletico Madrid|website=Goal.com|language=en|date=30 dhjetor 2020}}</ref> si dhe numrin e fitoreve të arritura (373).<ref>{{Cite news|url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/simeone-becomes-atleti-coach-with-most-top-flight-wins|title=Simeone becomes Atleti coach with most top-flight wins|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=27 qershor 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.beinsports.com/us/laliga/video/simeone-reaches-record-breaking-win-at-atleti/1651002|title=Simeone Surpasses Aragones' Win Record as Atletico Madrid Boss|website=beIN Sports|language=en|access-date=8 qershor 2024}}</ref> Trajneri i parë në historinë e klubit ishte [[Manuel Ansoleaga]] i cili udhëhoqi ekipin në fitimin e [[Campeonato Regional Centro]], e cila ishte trofeu i parë në histori për Atléticon.<ref name=Manager>{{Cite web|url=https://www.bdfutbol.com/en/c/entrenador.html?id=82706|title=Ansoleaga, Manuel Graciano Ansoleaga Aguirre - Manager|website=BD Futbol|language=en|access-date=27 mars 2024}}</ref> Anglezi [[Vince Hayes]] u bë trajneri i parë i huaj në historinë e klubit,<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/vince-hayes/|title=Vince Hayes|website=World Football|language=en|access-date=8 qershor 2024}}</ref> kurse argjentinasi [[Lino Taioli]] ishte trajneri i parë jo-evropian që drejtoi klubin.<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/lino-taioli/profil/trainer/34021|title=Lino Taioli|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=8 qershor 2024|archive-date=8 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240608220715/https://www.transfermarkt.us/lino-taioli/profil/trainer/34021|url-status=dead}}</ref> Klubi ka pasur gjithsej 75 trajnerë në histori.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/teams/atletico-madrid/9/|title=Atlético Madrid » Manager history|website=World Football|language=en|access-date=8 qershor 2024}}</ref> Luis Aragonés, i cili më parë ka qënë lojtar dhe president, ka drejtuar klubin në shtatë periudha të ndryshme.<ref>{{cite web|url=https://www.intothecalderon.com/2017/7/9/15942770/luis-aragones-the-godfather-of-atletico-madrid|title=Luis Aragonés: The Godfather of Atlético Madrid, Part I|publisher=Into the Calderon|website=SB Nation|language=en|date=9 korrik 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.intothecalderon.com/2017/7/11/15930666/luis-aragones-the-godfather-of-atletico-madrid-spain-part-ii|title=Luis Aragonés: The Godfather of Atlético Madrid, Part II|publisher=Into the Calderon|website=SB Nation|language=en|date=11 korrik 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.intothecalderon.com/2017/7/14/15974268/luis-aragones-the-godfather-of-atletico-madrid-part-iii|title=Luis Aragonés: The Godfather of Atlético Madrid, Part III|publisher=Into the Calderon|website=SB Nation|language=en|date=11 korrik 2017}}</ref> [[Antonio Briones]] u emërua trajner i ekipit në katër raste të ndryshme në periudhën 1988–1990.<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/antonio-briones/profil/trainer/30324|title=Antonio Briones|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=9 qershor 2024|archive-date=9 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609071539/https://www.transfermarkt.us/antonio-briones/profil/trainer/30324|url-status=dead}}</ref> ===Stafi teknik=== Burimi: <ref>{{cite web|url=https://www.atleticodemadrid.com/jugadores-primer-equipo/|title=First team|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=9 qershor 2024}}</ref> {|class="wikitable" !Pozicioni !Stafi |- |Trajner||{{flagicon|ARG}} [[Diego Simeone]] |- |rowspan="2"|Ndihmës-trajner |{{flagicon|ARG}} [[Nelson Vivas]] |- |{{flagicon|ARG}} [[Gustavo López (footballer, born 1973)|Gustavo López]] |- |Trajneri i portierëve||{{flagicon|ARG}} Pablo Vercellone |- |Trajneri i fiskulturës||{{flagicon|URU}} Óscar Ortega |- |rowspan="5"|Fizioterapistët |{{flagicon|ESP}} Iván Ortega |- |{{flagicon|ESP}} Jesús Vázquez |- |{{flagicon|ESP}} Esteban Arévalo |- |{{flagicon|ESP}} David Loras |- |{{flagicon|ESP}} Felipe Iglesias Arroyo |- |rowspan="2"|Fizioterapistët e rehabilitimit |{{flagicon|ESP}} Óscar Pitillas |- |{{flagicon|ESP}} Alfredo Jarodich |- |rowspan="2"|Asistenti teknik i ekipit |{{flagicon|ESP}} Carlos Menéndez |- |{{flagicon|ESP}} Daniel Castro |- |Delegati i ekipit||{{flagicon|ESP}} Pedro Pablo Matesanz |- |Shefi i departamentit mjekësor||{{flagicon|ESP}} José María Villalón |- |Doktori i klubit||{{flagicon|ESP}} Gorka de Abajo |- |Doktori||{{flagicon|ESP}} Óscar Luis Celada |- |rowspan="4"|Ekipi teknik||{{flagicon|ESP}} Cristian Bautista |- |{{flagicon|BUL}} Dimcho Pilichev |- |{{flagicon|ESP}} Fernando Sánchez Ramírez |- |{{flagicon|ESP}} Mario Serrano |} == Referime == {{reflist|3}} == Lidhje të jashtme == {{Commons}} *[https://www.atleticodemadrid.com/ Uebfaqja zyrtare] *[https://web.archive.org/web/20150617123240/http://www.laliga.es/en/liga-bbva/atletico Atlético de Madrid] në [[La Liga]] *[http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50124/profile/index.html Atlético de Madrid] në [[UEFA]] {{Sport}} {{Sezonet e La Liga}} {{Klubet e La Liga 2009/10}} [[Kategoria:Atlético Madrid]] [[Kategoria:Klube futbolli në Spanjë]] [[Kategoria:Klube fitues të UEFA Ligës së Evropës]] [[Kategoria:Klube fitues të UEFA Super Kupës]] [[Kategoria:Klube fitues të Kupës Ndërkontinentale]] 2vkx07cxzbwka68pe7m0rxdkwdb5xjl 2939800 2939767 2026-04-09T17:11:14Z Markuss86 131854 2939800 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Atlético de Madrid | frame color = #CE232A | writing color = #FFFFFF | header color = #CE232A | clubcolors = [[Skeda:Bianco e Rosso a strisce con Triangolo Blu e Bianco con stelle Bianche.png|20px]] | image = 378px-Atletico_Madrid_logo.svg.png | image_size = 170px | fullname = Club Atlético de Madrid, S.A.D. | nickname = Los Colchoneros<br/>Los Rojiblancos<br/>Los Indios<br/>El Atleti | founded = [[26 prill]] [[1903]]; 121 vite më parë | owner = [[Enrique Cerezo]] | coach = [[Diego Simeone]] | website = [https://www.atleticodemadrid.com/ atleticodemadrid.com] | ground = [[Wanda Metropolitano]] | capacity = 70,460 vënde<ref name="Kapaciteti"/> | league = [[La Liga]] | season = [[La Liga 2024–25|2024–25]] | position = La Liga, 3të <!-- Fillojn veshjet --> | pattern_la1 = _atleticomadrid2526h | pattern_b1 = _atleticomadrid2526h | pattern_ra1 = _atleticomadrid2526h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _atleticomadrid2526a | pattern_b2 = _atleticomadrid2526a | pattern_ra2 = _atleticomadrid2526a | pattern_sh2 = _atleticomadrid2526a | pattern_so2 = _atleticomadrid2526al | leftarm2 = 3B3C62 | body2 = 3B3C62 | rightarm2 = 3B3C62 | shorts2 = 3B3C62 | socks2 = 3B3C62 | pattern_la3 = _atleticomadrid2526t | pattern_b3 = _atleticomadrid2526t | pattern_ra3 = _atleticomadrid2526t | pattern_sh3 = _atleticomadrid2526t | pattern_so3 = | leftarm3 = 0088FF | body3 = 0088FF | rightarm3 = 0088FF | shorts3 =0088FF | socks3 = 0088FF |emri=Atlético Madrid}} '''Club Atlético de Madrid S.A.D.''' (<small>Spanjisht</small>: [[Gjuha spanjolle|[ˈkluβ aˈtletiko ðe maˈðɾið]]]; që përkethet "Klubi Atletik i Madridit), i njohur si '''Atlético Madrid''' ndërkombëtarisht ose thjesht '''Atléti''', është një klub profesionist spanjoll futbolli me seli në [[Madrid]], Spanjë. Klubi aktualisht luan në [[La Liga]], niveli më i lartë i futbollit në Spanjë si dhe i zhvillon ndeshjet si vëndas në [[Stadiumi Metropolitano|Metropolitano]], një stadium me kapacitet 70,460 ulësesh.<ref name="Kapaciteti">{{Cite web|date=7 shtator 2023|title=Club Atlético de Madrid – El aforo del Cívitas Metropolitano crece hasta los 70.460 espectadores|url=https://www.atleticodemadrid.com/noticias/el-aforo-del-civitas-metropolitano-crece-hasta-los-70-460-espectadores|access-date=7 shtator 2023|publisher=Atlético Madrid|language=es|archive-date=8 shtator 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908053903/https://www.atleticodemadrid.com/noticias/el-aforo-del-civitas-metropolitano-crece-hasta-los-70-460-espectadores|url-status=live}}</ref> Klubi u themelua më 26 prill 1903 me emrin Athletic Club Sucursal de Madrid dhe historikisht ka luajtur me fanella kuq e bardhë me vija, duke u njohur me pseudonimet ''Los Colchoneros'' ("Dyshek-bërësit") dhe ''Los Rojiblancos''. Në vitin 1946, klubi e ndryshoi emrin në Atlético de Madrid dhe filloi një rivalitet historik me klubin tjetër të qytetit [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]], duke u përballuar në ''[[El Derbi Madrileño]]'' (Derbi madrilen). Atlético Madrid është klubi i tretë më i suksesshëm në Spanjë, mbrapa Reali dhe Barcelonës. Ata e kanë fituar kampionatin 11 herë dhe [[Copa del Rey|Kupën e Mbretit]] 10 herë. Në arenën ndërkombëtare, klubi ka fituar tre herë [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]] dhe [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupën]], por është mposhtur tre herë në finalen e [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligës së Kampioneve]]. Ata gjithashtu kanë fituar dy [[Supercopa de España|Superkupa të Spanjë]], një [[Kupa Evropiane e Fituesve të Kupës|Kupë Evropiane të Fituesve të Kupës]], një Kupë Eva Duarte, një Kupë Presidenti si dhe një [[Kupa Ndërkontinentale (futboll)|Kupë Ndërkontinentale]]. ==Historia== ===1903–1939: Themelimi dhe vitet e para=== [[Skeda:Enrique Allende.jpg|parapamje|majtas|[[Enrique Allende]], presidenti i parë i klubit.]] Klubi u themelua më 26 prill 1903 nën emrin ''Athletic Club Sucursal de Madrid'' nga tre studentë baskë që jetonin në [[Madrid]].<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=31070/index.html|title=Classic club|publisher=[[FIFA]]|language=en|access-date=20 nëntor 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110906093039/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club%3D31070/index.html|archive-date=6 shtator 2011}}</ref> Këto studentë e panë klubin që sapo kishin krijuar si një ekip rezervë për të rinjë për klubin e qytetit të tyre [[Athletic Bilbao]],<ref name="autogenerated1"/> të cilët sapo kishin fituar [[Copa del Rey|Kupën e Mbretit]]. Në vitin 1904, pjesë e klubit u bënë edhe disa anëtarë që ishin larguar nga [[Real Madrid C.F.|Real Madridi]].<ref>{{cite web|url=http://www.atleticomadrid.azplayers.com/history.html|title=Atletico Madrid History|website=Atleticomadrid.azplayers|language=en|access-date=20 nëntor 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707202444/http://www.atleticomadrid.azplayers.com/history.html|archive-date=7 korrik 2011}}</ref> Ekipi filloi të luante me fanella kuqeblu, ashtu si Bilbao, por mbas vitit 1910 filloi të luante me ngjyrat tradicionale bardh dhe kuqe. Disa besonin se ky ndryshim erdhi për shkak se fanellat e kuqe dhe të bardha ishin më të lehta për t'u bërë, kjo për shkak se i njëjti kombinim përdorej për të bërë pëlhura dhe dysheqe, duke bërë që materiali që dilte i tëpërt të kthehej në fanella futbolli. Kjo gjë solli edhe pseudonimin e klubit, ''Los Colchoneros''. Megjithatë, disa të tjerë besonin se ky ndryshim erdhi për shkak se klubi ndaloi së bleri fanellat kuqeblu të [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] në Angli.<ref>{{cite web|url=http://www.historicalkits.co.uk/Blackburn_Rovers/Blackburn_Rovers.htm|title=Blackburn Rovers|website=Historical Football Kits|language=en|access-date=10 tetor 2018|archive-date=18 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518105904/http://www.historicalkits.co.uk/Blackburn_Rovers/Blackburn_Rovers.htm|url-status=live}}</ref><ref name="theoffside1">{{cite web|url=http://atletico.theoffside.com/tidbits/the-atletico-crest-and-its-meaning.html|title=The Atlético Crest and its Meaning – The Offside – Atlético Madrid Spanish La Liga Football Blog|publisher=Atletico.theoffside|language=en|access-date=20 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101103024251/http://atletico.theoffside.com/tidbits/the-atletico-crest-and-its-meaning.html|archive-date=3 nëntor 2010|url-status=dead}}</ref> Në vitin 1909, Juanito Elorduy, një ish lojtar dhe anëtar i bordit drejtues të klubit, udhëtoi në Angli për të blerë fanella për klubin e tij por nuk gjeti nga ato të Blackburnit, duke vendosur të blinte fanella kuq e bardhë të [[Southampton F.C.|Southamptonit]]. (klubi nga qyteti port që ishte pika e tij e nisjes për në Spanjë).<ref>{{cite web|url=http://www.historicalkits.co.uk/Southampton/Southampton.htm|title=Southampton|website=Historical Football Kits|language=en|access-date=10 tetor 2018|archive-date=11 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181011144226/http://www.historicalkits.co.uk/Southampton/Southampton.htm|url-status=live}}</ref> (Qëndrimi zyrtar i Southampton F.C. dhe Athletic Club). Atlético Madrid vendosi të luante me fanellën kuq e bardhë, duke bërë që ata të njiheshin si "Los Rojiblancos",<ref>{{cite web|url=https://www.abc.es/20120508/deportes-futbol/abci-historia-athletic-atletico-201205071903.html|title=Athletic-Atlético, historia de dos parientes|language=es|newspaper=[[ABC (gazetë)|ABC]]|date=8 maj 2012|access-date=10 tetor 2018|archive-date=31 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331092614/https://www.abc.es/20120508/deportes-futbol/abci-historia-athletic-atletico-201205071903.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|author=Jon Agiriano|url=https://athletic.elcorreo.com/noticias/2010-01-06/colores-siglo-20100106.html|title=Los Colores del Siglo|language=es|publisher=El Correo|access-date=15 tetor 2018|date=6 janar 2010|archive-date=4 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204073445/https://athletic.elcorreo.com/noticias/2010-01-06/colores-siglo-20100106.html|url-status=live}}</ref> por zgjodhi të mbante të shkurtrat ekzistuese blu, ndërsa skuadra e Bilbaos e ndërroi ngjyrën e të shkurtrave duke e bërë të zezë.<ref>{{cite web|url=https://equiposdefutbol2.blogspot.com/2016/07/athletic-de-madrid-1910-11.html?m=1|title=Athletic de Madrid 1910-11|language=es|website = Equipos de Fútbol| date=13 korrik 2016|access-date=10 tetor 2018|archive-date=11 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181011053523/https://equiposdefutbol2.blogspot.com/2016/07/athletic-de-madrid-1910-11.html?m=1|url-status=live}}</ref> Bilbao e fitoi Kupën e Mbretit 1911 duke përdorur disa lojtarë të 'huazuar' nga Athletic Madrid, përfshirë [[Manolón]] që shënoi një nga golat e tyre.<ref>{{cite web|url=https://memoriasdelfutbolvasco.wordpress.com/2014/03/30/manuel-garnica/|title=Manuel Garnica, the "Saint" who scored a goal with Athletic|language=es|website= Memorias del Fútbol Vasco|date=30 mars 2014|access-date=10 tetor 2018|archive-date=4 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204073424/https://memoriasdelfutbolvasco.wordpress.com/2014/03/30/manuel-garnica/|url-status=live}}</ref> [[Skeda:Atletico madrid 1911.jpg|parapamje|djathtas|Një formacion i Athletic Madridit me uniformat e tyre të reja bardhekuq, 1910.]] Fusha e parë e klubit, [[Vallecas]], ndodhej në pjesën e klasës punëtore në jug të qytetit. Në vitin 1919, Compañía Urbanizadora Metropolitana – kompania që menaxhonte sistemin nëntokësor telekomunikativ në Madrid – bleu një tokë afër [[Ciudad Universitaria, Mexico City|Ciudad Universitaria]]. Dy vite më pas, Atlético Madrid kaloi te stadiumi i ndërtuar nga kjo kompani, e quajtur [[Estadio Metropolitano de Madrid]] me 35,000 vënde, duke fituar "pavarësinë" nga Athletic Bilbao.<ref>{{cite web|url=http://www.thisisanfield.com/blog/2010/04/26/talking-history-atletico-madrid-vs-liverpool/|title = Talking History: Atlético Madrid – This Is Anfield (Liverpool FC)|publisher=This Is Anfield|language=en|access-date=20 nëntor 2010|date=26 prill 2010|archive-date=5 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100805003234/http://www.thisisanfield.com/blog/2010/04/26/talking-history-atletico-madrid-vs-liverpool/|url-status=live}}</ref> Gjatë viteve 1920', Atlético fitoi ''[[Campeonato Regional Centro|Campeonato del Centro]]'' tre herë si dhe u mposht në finalen e Kupës së Mbretit në vitet 1921 dhe 1926, në të dyja rastet nga Bilbao. Në vitin 1928, klubi u ftua të merrte pjesë në sezonin e parë të Primera División. Ekipi kishte si trajner [[Fred Pentland]] në sezonin e parë. Pas dy sezonesh, ekipi u rrëzua në [[Segunda División]]. Ata u rikthyen në La Liga në vitin 1934 por u rrëzuan sërisht dy vite më pas. Gjatë kësaj periudhe, Pentland u zëvëndësua nga [[Josep Samitier]]. [[Lufta Civile Spanjolle]] i dha një lehtësim klubit, pasi [[Real Oviedo]] nuk ishte në gjendje të luante për shkak të shkatërrimit të stadiumit të tyre gjatë bombardimeve. Kështu, La Liga dhe rënja e Atléticos u shtynë, me këta të fundit që siguruan qëndrimin pasi fituan në play-off kundër [[CA Osasuna|Osasunës]], e cila kishte fituar Segunda División. ===1939–1947: Athletic Aviación de Madrid=== La Liga rifilloi në vitin 1939 pas mbarimit të luftës. Gjatë kësaj kohe, Atlético u bashkua me ''[[Club Aviación Nacional|Aviación Nacional]]'' te [[Zaragoza|Zaragozës]] për t'u bërë ''Athletic Aviación de Madrid''. Aviación Nacional ishte krijuar në vitin 1937 nge tre oficerë të aviacionit të Forcave Ajërore Spanjolle.<ref name="Aviación">{{Cite web|url=https://www.larazon.es/deportes/futbol/atletico-madrid/20210920/wse4sqr5xzehjddrwk4qyem7p4.html|title=La historia desconocida del Atlético Aviación: el club que nunca fue el origen del Atlético de Madrid|language=es|website=larazon.es|date=20 shtator 2021|access-date=7 tetor 2022|archive-date=7 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007235935/https://www.larazon.es/deportes/futbol/atletico-madrid/20210920/wse4sqr5xzehjddrwk4qyem7p4.html|url-status=live}}</ref> Atyre i ishte premtuar një vend në La Liga për sezonin 1939–40, por u refuzuan nga [[Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit]]. Ata nuk donin t'a nisnin nga kategoria e fundit, duke u bashkuar me Atléticon, e cila gjatë luftës kishte humbur tetë lojtarë, përfshirë yllin e ekipit [[Monchín Triana]], i cili u vra. Në atë kohë, Real Oviedo e kishte fushën ende të shkatërruar nga lufta, duke bërë që të heqte dorë nga vendi i tyre në La Liga, e cila u kontestua nga Aviación dhe Osasuna; më 26 nëntor 1939, Aviación fitoi 3–1 në ndeshjen e luajtur në [[Valencia]].<ref name="Aviación"/> Në vitin 1941, Atlético fitoi titullin e parë të La Ligas të udhëhequr nga legjenda [[Ricardo Zamora]] si trajner. Lojtari më i dalluar i ekipit në ato vite ishte [[Germán Gómez]], i cili u ble nga [[Racing de Santander]] në vitin 1939. Ai u luajti deri në sezonin 1947–48. Gjatë kësaj kohe, ai formoi një dyshe të suksesshme në mesfushë sëbashku me Machín dhe [[Ramón Gabilondo]]n. Në mesin e vitit 1940, një dekret i lëshuar nga [[Francisco Franco]]<ref>{{cite web|url=http://www.oleole.com/la-liga/history/ehiah.html|title=La Liga History – Football League|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306110834/http://www.oleole.com/la-liga/history/ehiah.html|archive-date=6 mars 2012|publisher=Ole Ole|date=6 prill 2009|access-date=20 nëntor 2010}}</ref> ndaloi klubet të përdornin emra të huaj dhe klubi u bë "Atlético Aviación de Madrid".<ref>{{Cite web|url=https://as.com/futbol/2016/12/20/mas_futbol/1482219211_088536.html|title=A decree Spanishizes the names (1940)|website=as.com|language=en|date=20 dhjetor 2016|accessdate=9 tetor 2022|archive-date=9 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009104216/https://as.com/futbol/2016/12/20/mas_futbol/1482219211_088536.html|url-status=live}}</ref> Në shtator 1940, Atlético Aviación fitoi Superkupën e parë në futbollin spanjoll pasi mposhti [[RCD Español|Espanyolin]], fitues i Kupës së Generalísimo 1940, në një finale me dy ndeshje të cilën Atlético e fitoi me rezultatin e përgjithshëm 10–4, përfshirë një fitore masive 7–1 në [[Campo de Fútbol de Vallecas]].<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tabless/spansupcuphist.html#1940|title=Copa de Campeones|website=[[RSSSF]]|language=en|date=20 janar 2022|accessdate=9 tetor 2022|archive-date=21 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160521050006/http://www.rsssf.com/tabless/spansupcuphist.html#1940|url-status=live}}</ref> Më 14 dhjetor 1946, klubi vendosi të heqë lidhjen ushtarake nga emri i saj, dhe pak kohë më pas, më 6 janar, u vendos në emrin aktual të ''Club Atlético de Madrid''. Gjithashtu në vitin 1947, Atlético mundi Real Madridin 5–0 në Metropolitano, duke arritur fitoren e tyre më e madhe ndaj rivalëve madrilen.<ref>{{cite web|url=http://www.realatletico.com/|title=Real Madrid Vs. Atletico Madrid|website=Realatletico.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114033056/http://realatletico.com/|archive-date=14 nëntor 2018}}</ref> ===1947–1965: Epoka e artë=== [[Skeda:Helenio Herrera Elgrafico.jpeg|parapamje|190px|majtas|[[Helenio Herrera]] fitoi dy tituj të La Ligës si trajneri i Atléticos.]] Nën drejtimin e [[Helenio Herrera|Helenio Herrerës]] dhe me ndihmën e [[Larbi Benbarek]], Atlético fitoi La Ligën sërisht në vitet 1950 dhe 1951. Me largimin e Herrerës në vitin 1953, klubi filloi të humbiste terren kundrejt Real Madridit dhe [[FC Barcelona|Barcelonës]]. Për pjesën e mbetur të viteve 1950', Atlético konkuroi me Athletic Bilbaon për statusin e ekipit të tretë në Spanjë. Megjithatë, klubi u përmirësua gjatë viteve 1960' dhe 1970', duke konkuruar me Barcelonën për pozitën e ekipit të dytë. Në sezonin 1957–58, ekipi u rendit i dyti në kampionat nën drejtimin e trajnerit të ri [[Ferdinand Daučík]]. Ky rezultat solli kualifikimin në [[Kupa Evropiane 1958–59|Kupën Evropiane 1958–59]] sëbashku me Realin i cili ishte kampioni në fuqi. Ekipi arriti deri në gjysëm-finalen e kompeticionit, të udhëhequr nga sulmuesi brazilian [[Vavá]] dhe [[Enrique Collar]]. Gjatë rrugës në gjysëm-finale ekipi eliminoi [[Drumcondra F.C.|Drumcondrën]], [[PFC CSKA Sofia|CSKA Sofian]] dhe [[FC Schalke 04|Schalke 04]].<ref>{{cite web|url=http://www.europeancuphistory.com/euro58.html|title=European Cup & Champions League History 1955–2010|publisher=European Cup History|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170930145736/http://www.europeancuphistory.com/euro58.html|archive-date=30 shtator 2017}}</ref> Në gjysëm-finale, Atlético u ndesh me Real Madridin, duke u mposhtur në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] 2–1 dhe duke fituar 1–0 në ''Metropolitano''.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/ec/ec195859.html|title=European Competitions 1958–59|publisher=RSSSF|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160112171048/http://www.rsssf.com/ec/ec195859.html|archive-date=12 janar 2016}}</ref> Në ndeshjen përsëritëse të luajtur në Zaragoza, Reali fitoi 2–1.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season=1958/index.html|title=1958/59: Di Stéfano keeps Madrid rolling on|publisher=UEFA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20130501044830/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/season%3D1958/index.html|archive-date=1 maj 2013|date=3 qershor 1959|access-date=20 nëntor 2010}}</ref> Atlético do të hakmerrej për këtë disfatë duke mposhtur Realin në dy finale të Kupës së Mbretit rresht, në vitet 1960 dhe 1961, të udhëhequr nga trajneri [[José Villalonga]], i cili më parë kishte drejtuar Realin. Në vitin 1962, ekipi fitoi Kupën Evropiane të Fituesve të Kupës, duke arritur suksesin e parë në Evropë: në finale ekipi mposhti [[ACF Fiorentina|Fiorentinën]] 3–0 në ndeshjen përsëritëse.<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1961/intro.html|publisher=UEFA|language=en|title=UEFA Cup Winners' Cup|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904090138/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1961/intro.html|archive-date=4 shtator 2015|date=1 qershor 1962|access-date=20 nëntor 2010}}</ref> Ky sukses ishte i rëndësishëm për klubin, pasi ishte i vetmi trofe evropian të cilën Reali nuk e kishte fituar. Ata e arritën sërisht finalen një vit më pas, por u mposhtën nga ekipi anglez [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] me rezultatin 5–1.<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1962/intro.html|publisher=UEFA|language=en|title=UEFA Cup Winners' Cup|archive-url=https://web.archive.org/web/20160112171124/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1962/intro.html|archive-date=12 janar 2016|access-date=20 nëntor 2010|date=1 qershor 1963}}</ref> Gjatë kësaj periudhe, në ekip ishin afruar lojtarë si [[Miguel Jones]] dhe mesfushori organizator [[Adelardo Rodríguez|Adelardo]], të cilët i'u bashkuan yllit të ekipit Enrique Collar.<ref>{{cite web|url=http://www.bdfutbol.com/en/j/j5413.html|title=Adelardo, Adelardo Rodríguez Sánchez|publisher=BD Futbol|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401081046/http://www.bdfutbol.com/en/j/j5413.html|archive-date=1 prill 2018}}</ref> Vitet më të mira të Atléticos rastisën me dominimin e Real Madridit. Nga viti 1961 e deri në vitin 1980, ''Los Blancos'' e fituan kampionatin në 14 raste. Gjatë kësaj kohe, ishte Atlético i vetmi ekip që rivalizoi Realin, duke fituar La Ligan në vitet 1966, 1970, 1973 dhe 1977 dhe duke u renditur në vendin e dytë në vitet 1961, 1963 dhe 1965. Klubi gjithashtu fitoi Kupën e Mbretit në vitet 1965, 1972 dhe 1976. Në finalen e kupës në vitin 1965, duke mposhtur Realin në transfertë: kjo ishte hera e parë që Reali mposhtej në Santiago Bernabéu pas tetë vitesh. ===1965–1974: Finalist i Kupës Evropiane=== [[Skeda:José Eulogio Gárate and Javier Irureta 1973.jpg|parapamje|djathtas|[[José Eulogio Gárate]] dhe [[Javier Irureta]] ishin dy nga protagonistët kryesor në arrtijen e finales së Kupës Evropiane në vitin 1074.]] Në vitin 1966, Atlético u largua nga [[Estadio Metropolitano de Madrid]], e cila u shkatërrua për t'i hapur rrugë ndërtimit të disa pallateve dhe një bllok zyrash që i përkisnin kompanisë ENUSA. Ata u zhvendosën në [[Stadiumi Vicente Calderón|Stadiumin Vicente Calderón]], që ndodhej afër lumit Manzanares; stadiumi u përurua më 2 tetor 1966 me një ndeshje miqësore kundër [[Valencia CF|Valencias]].<ref>{{Cite web|url=https://cadenaser.com/programa/2016/10/01/el_larguero/1475316344_544178.html|website=[[Cadena SER]]|language=es|title=Así fue el primer partido del Calderón|date=3 tetor 2016|author=Eric Santos|access-date=1 qershor 2022|archive-date=1 qershor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601164354/https://cadenaser.com/programa/2016/10/01/el_larguero/1475316344_544178.html|url-status=live}}</ref> Disa nga lojtarët më të dalluar të kësaj periudhe ishin Adelardo (tashmë veteran) si dhe golashënuesit e rregullt [[Luis Aragonés]], [[Javier Irureta]] dhe [[José Eulogio Gárate]], me këtë të fundit që fitoi [[Trofeu Pichichi|Trofeun Pichichi]] në vitet 1969, 1970 dhe 1971. Gjatë viteve 1970' klubi firmosi me disa lojtarë argjentinas, përfshirë [[Rubén Ayala|Rubén Ayalën]], [[Panadero Díaz]] dhe [[Ramón Heredia|Ramón "Cacho" Heredian]] si dhe trajnerin [[Juan Carlos Lorenzo]]. Trajneri Lorenzo besonte në disiplinë, kujdes dhe prishjen e lojës së kundërshtarit. Pavarësisht se këto metoda shkaktuan polemike, Atlético arriti të fitonte kampionatin në vitin 1973 si dhe arriti në finalen e Kupës Evropiane një vit më pas.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1973/overview/index.html#197374+muller+ends+bayern+wait|title=1973/74: Müller ends Bayern wait|publisher=UEFA|language=en|date=15 maj 1974|access-date=8 mars 2013|archive-date=24 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170724074303/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1973/overview/index.html#197374+muller+ends+bayern+wait|url-status=dead}}</ref> Gjatë rrugës në finale, ekipi eliminoi [[Galatasaray S.K.|Galatasarayn]], [[FC Dinamo București|Dinamo Bucureștin]], [[Ylli i Kuq i Beogradit|Yllin e Kuq të Beogradit]] dhe [[Celtic F.C.|Celtic]].<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/ec/ec197374.html|title=European Competitions 1973–74|publisher=RSSF|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20091006070450/http://www.rsssf.com/ec/ec197374.html|archive-date=6 tetor 2009}}</ref> Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër Celtic, tre lojtarë të Atléticos (Ayala, Díaz dhe zëvëndësuesi Quique) u përjashtuan me karton të kuq për ndërhyrjet e këqija në një rastet më të këqija të ndërhyrjeve cinike në historinë e turnamentit. Falë kësaj taktike ekipi arriti në barazimin pa gola në transfertë dhe arriti të fitojë ndeshjen e kthimit në Madrid me rezultatin 2–0 falë golave të Gárates dhe Adelardos.<ref>{{cite web|url=http://www.europeancuphistory.com/euro74.html|title=European Cup & Champions League History 1955–2010|publisher=European Cup History|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226074256/http://www.europeancuphistory.com/euro74.html|archive-date=26 shkurt 2014}}</ref> Atlético shkoi në finale me mungesat e rëndësishme të Ayala, Díaz dhe Quique, kundër një Bayerni që në përbërje kishte lojtarë si [[Franz Beckenbauer]], [[Sepp Maier]], [[Paul Breitner]], [[Uli Hoeneß]] dhe [[Gerd Müller]]. Pavarësisht diferencave në fushë, Atlético bëri një lojë shumë të mirë, duke e çuar ndeshjen në kohën shtesë. Në minutën e 113të, Atlético kaloi në avantazh falë një goli me goditje të lirë me hark nga Aragonés, megjithatë gjermanët barazuan me një gjuajte nga distanca në minutën e fundit nga mbrojtësi [[Hans-Georg Schwarzenbeck|Georg Schwarzenbeck]], duke e lënë portierin [[Miguel Reina]] pa lëvizur.<ref name="Finalja">{{cite web|url=https://thesefootballtimes.co/2018/09/11/how-the-1974-european-cup-final-set-bayern-munich-and-atletico-madrid-on-different-paths-for-decades/|title=How the 1974 European Cup final set Bayern München and Atlético Madrid on different paths for decades|publisher=These Football Times|author=Rahur Warrier|language=en|date=11 shtator 2018|access-date=15 maj 2024}}</ref> Në ndeshjen përsëritëse dy ditë më pas, Bayerni fitoi lehtësisht 4–0.<ref name="Finalja"/> ===1974–1987: Vitet e Aragonés=== [[Skeda:Trainer Luis Aragonés van Atletico Madrid, geflankeerd door de spelers Livinha …, Bestanddeelnr 929-1075 (cropped).jpg|parapamje|majtas|[[Luis Aragonés]] (në qëndër) është i vetmi që ka qënë futbollist, trajner dhe president i klubit.]] Pak pas disfatës në finalen e Kupës Evropiane 1974, klubi emëroi ish lojtarin e tyre Luis Aragonés si trajnerin e ri të ekipit. Ai shërbeu si trajner në katër periudha të ndryshme: 1974–80, 1982–87, 1991–93 dhe 2002–03.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2014/02/01/en/football/spanish_football/1391273359.html|author=J. F. Borrell|title=Luis Aragonés: Atlético icon, legend and history maker|newspaper=[[Marca (gazeta)|Marca]]|language=en|date=1 shkurt 2014|access-date=2 shkurt 2014}}</ref> Atlético mori pjesë në [[Kupa Ndërkontinentale|Kupën Ndërkontinentale]] si finalist i Kupës së Evropës; fituesi [[FC Bayern München|Bayern München]] nuk mori pjesë në turnament për shkak të kalendarit të ngjeshur të ndeshjeve.<ref name="autogenerated2">{{cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/matchreport/newsid=510737.html|title=Intercontinental Cup 1974|archive-url=https://web.archive.org/web/20091204133633/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/matchreport/newsid%3D510737.html|archive-date=4 dhjetor 2009|publisher=FIFA|language=en|access-date=20 nëntor 2010}}</ref> Në këtë turnament, Atlético fitoi me rezultatin e përgjithshëm 2–1 kundër ekipit argjentinas [[Club Atlético Independiente|Independiente]]:<ref name="autogenerated2"/> ata u mposhtën 1–0 në ndeshjen e parë por fituan 2–0 në ndeshjen e dytë falë golave të Javier Iruretës dhe Rubén Ayalës.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/intconclub74.html|title=Intercontinental Club Cup 1974|publisher=RSSSF|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127044939/https://www.rsssf.org/tablesi/intconclub74.html|archive-date=27 nëntor 2022}}</ref> Aragonés më pas udhëhoqi ekipin drejt fitimit të kupës në vitin 1976 dhe kampionatit në vitin 1977. Gjatë periudhës së tij të dytë me klubin, Atlético u rendit në vendin e dytë në kampionat si dhe fitoi kupën, të dyja në vitin 1985. Lojtari më i dalluar i atij sezoni ishte [[Hugo Sánchez]], i cili fitoi ''Pichichin'' si golashënuesi më i mirë me 19 gola. Ai gjithashtu shënoi një dopietë në finalen e kupës ku Atlético mposhti 2–1 Bilbaon. Megjithatë, Sánchez qëndroi edhe për një sezon para se të kalonte te Reali. Pavarësisht largimit të Sánchez, Aragonés udhëheqoi ekipi drejt fitimit të [[Supercopa de España|Superkupës]] në vitin 1985 dhe finales së Kupës Evropiane të Fituesve të Kupës një vit më pas. Megjithatë, Atlético u mposht 3–0 nga [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]], duke humbur finalen e tretë evropiane rresht.<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1985/intro.html|publisher=UEFA|language=en|title=UEFA Cup Winners' Cup|archive-url=https://web.archive.org/web/20100821192010/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1985/intro.html|archive-date=21 gusht 2010|date=1 qershor 1986|access-date=20 nëntor 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/ec/ec198586.html|title=European Competitions 1985–86|publisher=RSSSF|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314190113/https://www.rsssf.org/ec/ec198586.html|archive-date=14 mars 2023}}</ref> ===1987–2005: Vitet e tranzicionit=== [[Skeda:Radomir Antić.jpg|parapamje|upright|[[Radomir Antić]] ishte trajner i ekipit në tre raste gjatë presidencës së [[Jesús Gil]], duke fituar kampionatin dhe kupën në vitin 1996.]] Në vitin 1987, politikani dhe biznesmeni polemizues [[Jesús Gil]] u bë president i klubit, duke drejtuar klubin (dhe duke kryer një mashtrim të shpërdorimit duke sekuestruar 95% të aksioneve, ndërsa nuk arriti të paguante në mënyrë efektive një pesetë të vetme gjatë konvertimit të detyruar të Atlético nga klubi i tifozëve në [[Sociedad Anónima Deportiva]] në 1992)<ref>{{Cite web|url=https://www.eleconomista.es/deporte-negocio/noticias/9243924/06/18/Historia-de-un-delito-prescrito-asi-perdio-su-equipo-la-aficion-del-Atletico-de-Madrid.html|website=El Economista|language=es|date=30 qershor 2018|author=Sergio de la Cruz|title=Historia de un delito prescrito: así perdió su equipo la afición del Atlético de Madrid|access-date=1 qershor 2022|archive-date=23 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523150024/https://www.eleconomista.es/deporte-negocio/noticias/9243924/06/18/Historia-de-un-delito-prescrito-asi-perdio-su-equipo-la-aficion-del-Atletico-de-Madrid.html|url-status=live}}</ref> deri në dorëheqjen e tij në maj 2003.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/3716251.stm|publisher=BBC Sport|language=en|title=Atletico owner Gil dies|date=14 maj 2004|access-date=5 korrik 2012|archive-date=16 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216100156/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/3716251.stm|url-status=live}}</ref> Para mbërritjes së tij, Atlético nuk e kishte fituar kampionatin për dhjetë vite dhe i mungonte suksesi. Gil filloi menjëherë me investimet, duke firmosur me disa lojtarë të kalibrit të lartë, përfshirë anësorin portugez [[Paulo Futre]] i cili sapo kishte fituar Kupën Evropiane me [[FC Porto|Porton]].<ref>{{cite web|url=http://www.bdfutbol.com/en/j/j2197.html|title=Futre, Paulo Jorge Dos Santos Futre|publisher=BD Futbol|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200421052930/http://www.bdfutbol.com/en/j/j2197.html|archive-date=21 prill 2020}}</ref> Pavarësisht këtyre investimeve, Atlético nuk e fitoi kampionatin. Sukseset e vetme ishin fitimi i dy Kupave të Mbretit në vitet 1991 dhe 1992. Gil krijoi një reputacion negativ për mënyrën e menaxhimit të klubit, duke ndërruar trajnerë në disa raste për objektivin e fitimit të kampionatit.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1999/02/16/jesus-gil-il-terribile-21-tecnici-in.html?ref=search|title=Jesus Gil il terribile 21 tecnici in 12 anni|publisher=La Repubblica|language=it|date=16 shkurt 1999}}</ref> Ai gjithashtu mbylli akademinë e klubit në vitin 1992,<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2009/nov/03/atletico-madrid-worst-run-club-europe|location=Londër|publisher=The Guardian|language=en|title=Are 'madhouse' Atlético Madrid the worst run club in Europe?|author=Sid Lowe|date=3 nëntor 2009|access-date=11 dhjetor 2016|archive-date=5 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305002750/https://www.theguardian.com/football/blog/2009/nov/03/atletico-madrid-worst-run-club-europe|url-status=live}}</ref> duke bërë që shumë lojtarë, përfshirë edhe legjenda e së ardhmes [[Raúl González Blanco|Raúl]], të largoheshin. Raúl, në atë kohë 15 vjeç, kaloi te Real Madridi, duke u bërë një nga legjendat më të mëdha të klubit.<ref>{{cite web|url=http://www.spanish-fiestas.com/celebrities/raul-gonzalez.htm|title=Raúl González|publisher=Spanish Fiestas|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425133503/http://www.spanish-fiestas.com/celebrities/raul-gonzalez.htm|archive-date=25 prill 2012}}</ref> Në sezonin 1994–95 Atlético rrezikoi rënjen nga kategoria, duke shpëtuar pas një barazimi në javën e fundit. Kjo solli shkarkimin e trajnerit si dhe largimin e një pjese të madhe të lojtarëve. Klubi ishte shumë aktiv në merkaton e verës, duke afruar lojtarë si [[Milinko Pantić]], [[Lyuboslav Penev]], [[Santi Denia]] dhe [[José Francisco Molina]] si dhe trajnerin [[Radomir Antić]]. Këto afrime, sëbashku me lojtarët tashmë të dalluar në ekip si [[Toni Muñoz (footballer, born 1968)|Toni]], [[Roberto Solozábal]], [[Delfí Geli]], [[Juan Vizcaíno]], [[José Luis Caminero]], [[Diego Simeone]] and [[Kiko (footballer, born 1972)|Kiko]] sollën një sukses të dyfishtë në kampionat dhe kupë për Atléticon në vitin 1996.<ref name="autogenerated1"/> Në sezonin e ardhshëm klubi mori pjesë në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] për herë të parë. Pavarësisht rritjes në ambicie dhe investimeve të mëtejshme, klubi e humbi kampionatin si dhe u eliminua në çerek-finale nga [[AFC Ajax|Ajaxi]]. Pas mbarimit të sezonit, klubi ishte aktiv në merkaton verore, duke afruar lojtarë të profilit të lartë si [[Christian Vieri]] dhe [[Juninho Paulista]].<ref>{{cite web|url=https://www.planetfootball.com/nostalgia/the-bull-with-a-butterflys-step-the-story-of-christian-vieri-at-atletico|title=The bull with a butterfly’s step: The story of Christian Vieri at Atletico|publisher=Planet Football|author=Jack Beresford|language=en|date=12 korrik 2022|accessdate=9 qershor 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cultkits.com/blogs/news/a-career-in-kits-juninho|title=A career in kits: Juninho|publisher=Cult Kits|language=en|accessdate=9 qershor 2024}}</ref> Këto investime nuk sollën sukses, gjë që solli shkarkimin e Antić pas tre sezonesh. Ai u zëvëndësua [[Arrigo Sacchi]],<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/online/sport/sacchi/sacchi/sacchi.html|title=È ufficiale, Arrigo Sacchi allenerà l'Atletico Madrid|publisher=La Repubblica|language=it|date=4 maj 1998}}</ref> i cili "mbijetoi" vetëm gjashtë muaj.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1999/02/15/sacchi-esonero-da-17-miliardi.html?ref=search|title=Sacchi, esonero da 17 miliardi|publisher=La Repubblica|language=it|date=15 shkurt 1999}}</ref> Sezoni 1999–00 ishte shumë negativ për Atléticon: Gil dhe bordi i tij u hetuan nga qeveria spanjolle për shpërdorim fondesh. Kjo gjë solli largimin e Gil kurse ekipi pësoi rënje në rezultate, duke u renditur në vendin e 17të. [[Claudio Ranieri]] dha dorëheqjen pak para përfundimit të sezonit, me Atléticon që luftonte për mbijetesë. Rikthimi për herë të dytë i Antić nuk e shmangu rënjen e ekipit nga kategoria për herë të parë pas 66 vitesh.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/apr/18/atletico-madrid-liverpool-europa-league|location=Londër|publisher=The Guardian|title=Atlético Madrid can put end to glory of suffering in Liverpool semi|author=Sid Lowe|language=en|date=18 prill 2010|access-date=11 dhjetor 2016|archive-date=5 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305003301/https://www.theguardian.com/football/2010/apr/18/atletico-madrid-liverpool-europa-league|url-status=live}}</ref> Atlético qëndroi në Segunda División për dy sezone. Në sezonin e parë, ata u renditën në vendin e katërt, duke e humbur ngjitjen për shkak të golavarazhit. Megjithatë, ekipi u ngjit në sezonin e ardhshëm duke fituar trofeun, me Aragonés si trajner.<ref>{{cite web|url=http://www.insidefutbol.com/2009/12/01/atletico-madrid-season-needs-flores-formula/13605/|title=Atletico Madrid Season Needs Flores Formula|publisher=Inside Futbol|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206113438/http://www.insidefutbol.com/2009/12/01/atletico-madrid-season-needs-flores-formula/13605/|archive-date=6 shkurt 2021}}</ref> Ai gjithashtu ishte trajneri i ekipit në sezonin e parë pas rikthimit, duke i dhënë [[Fernando Torres]]it debutimin në La Liga.<ref>{{cite web|url=http://torres.soccer-profiles.com/career.php|title=Fernando Torres Career|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20110109022759/http://torres.soccer-profiles.com/career.php|archive-date=9 janar 2011|publisher=Torres Soccer Profiles|access-date=20 nëntor 2010}}</ref> ===2006–2011: Rikthimi te trofetë=== [[Skeda:Diego Forlán - Atlético de Madrid.jpg|parapamje|210px|majtas|[[Diego Forlán]] shënoi 96 gola në katër sezone me ''Los Colchoneros'', duke i dhuruar suksesin e parë në Ligën e Evropës.]] Në korrik 2007, bordi i Atléticos arriti një marrëveshje me [[Madridi|Bashkinë e Madridit]] për të shitur tokën ku ndodhej stadiumi i tyre me qëllim për të kaluar në ''[[Stadiumi Metropolitano|Metropolitano]]'' e cila ishte në pronësi të bashkisë. Klubi e bleu pronësinë e stadiumit në vitin 2016 për 30.4 milion €.<ref>{{Cite web|date=13 mars 2017|title=El Atlético compra el estadio de La Peineta por 30 millones|url=https://as.com/futbol/2017/03/13/primera/1489405983_221380.html|access-date=2022-01-06|publisher=AS|language=es|archive-date=7 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210907221653/https://as.com/futbol/2017/03/13/primera/1489405983_221380.html|url-status=live}}</ref> Gjatë kësaj kohe, klubi shiti yllin e ekipit Fernando Torres te [[Liverpool F.C.|Liverpooli]] për 38 milion € dhe e zëvëndësoi me bomberin uruguajian [[Diego Forlán]], i cili sapo kishte fituar ''Pichichin'' dhe [[Këpuca e Artë Evropiane|Këpucën e Artë Evropiane]].<ref name="espn">{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=443005&cc=5901|title=Torres cuts short holiday, set to join Liverpool|publisher=ESPN FC|language=en|date=3 korrik 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023172535/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=443005&cc=5901|archive-date=23 tetor 2012 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/7682197.stm|publisher=BBC Sport|language=en|title=New and improved Forlan to test Liverpool|date=22 tetor 2008|author=Simon Austin|access-date=20 korrik 2010|archive-date=6 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206113446/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/7682197.stm|url-status=live}}</ref> Klubi firmosi edhe me lojtarë të tjerë të dalluar si [[Costinha]], [[Maniche]], [[Sergio Agüero]], [[Simão Sabrosa]] dhe [[José Antonio Reyes]].<ref>{{Cite web|publisher=UEFA|language=en|date=10 gusht 2006|title=Costinha aims high with Atlético|url=https://www.uefa.com/news/01b8-0e6d9a1109de-f961c5e03bea-1000--costinha-aims-high-with-atletico/|access-date=6 janar 2022|archive-date=6 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106160110/https://www.uefa.com/news/01b8-0e6d9a1109de-f961c5e03bea-1000--costinha-aims-high-with-atletico/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=450708.html|title=Maniche makes Atlético move|publisher=UEFA|language=en|date=29 gusht 2006|access-date=6 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://web3.cmvm.pt/sdi2004/emitentes/docs/FR14385.pdf|title=Comunicado|publisher=[[Portuguese Securities Market Commission]]|language=pt|date=26 korrik 2007|access-date=10 qershor 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110530120159/http://web3.cmvm.pt/sdi2004/emitentes/docs/FR14385.pdf|archive-date=30 maj 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/Articolo.aspx?ContenutoId=367912|title=Reyes passes Atletico Madrid medical|publisher=Goal.com|language=en|date=30 korrik 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930200128/http://www.goal.com/en-india/Articolo.aspx?ContenutoId=367912|archive-date=30 shtator 2007}}</ref> Ekipi u përmirësua ndjeshëm gjatë sezonit 2007–08, duke u renditur në vendin e katërt në La Liga, gjë që solli një rikthim në Ligën e Kampioneve që nga sezoni 1996–97.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/ec/ec199697.html|title=European Competitions 1996–97|publisher=RSSSF|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230221054818/https://www.rsssf.org/ec/ec199697.html|archive-date=21 shkurt 2023}}</ref> Në sezonin e ardhshëm, ekipi pësoi rënje në rezultate, duke bërë që trajneri [[Javier Aguirre]] të shkarkohej në shkurt 2009.<ref>{{cite web|url=http://theoriginalwinger.com/2009-02-03-javier-aguirre-walks-away-from-atletico|title=Javier Aguirre Walks Away From Atletico|publisher=The Original Winger|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20111004005648/http://theoriginalwinger.com/2009-02-03-javier-aguirre-walks-away-from-atletico|archive-date=4 tetor 2011}}</ref> Shkarkimi i tij shkaktoi pakënaqësi te tifozët dhe një pjesë e lojtarëve, përfshirë Forlán. Ai u zëvëndësua nga [[Abel Resino]].<ref>{{cite web|url=http://www.tribalfootball.com/abel-resino-atletico-madrid-job-dream-come-true-226006|title=Abel Resino: Atletico Madrid job dream come true|publisher=Tribal Football|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207052639/http://www.tribalfootball.com/abel-resino-atletico-madrid-job-dream-come-true-226006|archive-date=7 shkurt 2009|access-date=20 nëntor 2010|date=4 shkurt 2009}}</ref> Ekipi arriti rezultate të mira nën drejtimin e tij, duke e përfunduar kampionatin në vendin e katërt. Forlán me 32 golat e tij u shpall sërisht fitues i ''Pichichit'' dhe Këpucës së Artë.<ref>{{Cite web|date=14 shtator 2009|title=Diego Forlán reveals folly of defying Sir Alex Ferguson's footwear advice|url=http://www.theguardian.com/football/2009/sep/14/diego-forlan-alex-ferguson-studs|access-date=22 prill 2021|website=The Guardian|language=en|archive-date=9 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309064657/https://www.theguardian.com/football/2009/sep/14/diego-forlan-alex-ferguson-studs|url-status=live}}</ref> Sezoni 2009–10 nisi në mënyrë të keqe për Atléticon, që u eliminua në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8316478.stm|title=Chelsea 4–0 Atletico Madrid|date=21 tetor 2009|publisher=BBC Sport|language=en|author=Paul Fletcher|access-date=13 maj 2010|archive-date=1 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210501165226/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8316478.stm|url-status=live}}</ref> Në tetor 2009, Abel Resino u shkarkua dhe u zëvëndësua nga portugezi [[Quique Sánchez Flores]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8322014.stm|title=Atletico Madrid sack coach Resino|date=23 tetor 2009|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=24 tetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091026110251/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8322014.stm|archive-date=26 tetor 2009 <!--DASHBot-->|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.laligaweekly.com/2009/10/quique-to-atletico-madrid.html|title=Quique to Atletico Madrid|archive-url=https://web.archive.org/web/20091030114611/http://www.laligaweekly.com/2009/10/quique-to-atletico-madrid.html|archive-date=30 tetor 2009|publisher=La Liga Weekly|language=en|date=23 tetor 2009|access-date=20 nëntor 2010}}</ref> Mbërritja e tij nuk solli ndryshim në kampionat, me Atléticon që u rendit në vendin e 9të, megjithatë, ekipi arriti të fitonte [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]],<ref name="Liverpool">{{Cite web|date=29 prill 2010|title=Forlán puts Atlético on the highway to Hamburg|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/01e4-0e74713ffe42-bc3ae871bec3-1000--forlan-puts-atletico-on-the-highway-to-hamburg/|access-date=6 janar 2022|publisher=UEFA|language=en|archive-date=6 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106204137/https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/01e4-0e74713ffe42-bc3ae871bec3-1000--forlan-puts-atletico-on-the-highway-to-hamburg/|url-status=live}}</ref> duke mposhtur [[Fulham F.C.|Fulhamin]] në finale pas kohës shtesë.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/uefacup/7719190/Atletico-Madrid-coach-Quique-Sanchez-Flores-hails-players-resolve-against-Fulham.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100522052228/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/uefacup/7719190/Atletico-Madrid-coach-Quique-Sanchez-Flores-hails-players-resolve-against-Fulham.html|url-status=dead|archive-date=22 maj 2010|location=Londër|publisher=[[The Daily Telegraph]]|language=en|title=Atletico Madrid coach Quique Sanchez Flores hails players' resolve against Fulham|date=13 maj 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/leagues/premierleague/fulham/7715512/Fulham-Atletico-Madrid.html|title=Fulham 1 Atlético Madrid 2 aet: match report|date=12 maj 2010|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Henry Winter|location=Hamburg|access-date=12 maj 2010|archive-url= https://web.archive.org/web/20100515122819/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/leagues/premierleague/fulham/7715512/Fulham-Atletico-Madrid.html|archive-date=15 maj 2010<!--DASHBot-->|url-status=dead}}</ref> Gjatë rrugës në finale, ekipi eliminoi Liverpoolin në gjysëm-finale.<ref name="Liverpool"/> Ky ishte trofeu evropian i parë i klubit që nga viti 1962. Ata gjithashtu arritën në finalen e Kupës së Mbretit, por u mposhtën 2–0 nga [[Sevilla FC|Sevilja]] në [[Camp Nou]].<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292636&cc=5901|title=Report: Atlético Madrid v Sevilla FC – Spanish Copa del Rey|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023172549/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292636&cc=5901|archive-date=23 tetor 2012}}</ref> Në gusht, ekipi fitoi [[UEFA Super Kupa|Superkupën e Evropës]], duke mposhtur [[F.C. Internazionale Milano|Interin]] në [[Stade Louis II]].<ref>{{Cite web|date=6 qershor 2011|title=2010 Super Cup: Atlético win on Super Cup debut|url=https://www.uefa.com/uefasupercup/news/0250-0c50f52fbe1e-3de7a454dd6b-1000--2010-super-cup-atletico-win-on-super-cup-debut/|access-date=6 janar 2022|publisher=UEFA|language=en|archive-date=6 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106204140/https://www.uefa.com/uefasupercup/news/0250-0c50f52fbe1e-3de7a454dd6b-1000--2010-super-cup-atletico-win-on-super-cup-debut/|url-status=live}}</ref> ===2011–vazhdon: Epoka Simeone=== [[Skeda:David Villa - 01.jpg|parapamje|djathtas|[[David Villa]] kontriboi në fitimin e titullit në sezonin 2013–14.]] Në dhjetor 2011, [[Diego Simeone]] u emërua trajneri i ri i ekipit,<ref>{{Cite web|date=23 dhjetor 2022|title=Simeone replaces Manzano at Atletico|url=https://www.fourfourtwo.com/us/news/simeone-replaces-manzano-atletico|access-date=2022-01-04|website=FourFourTwo|language=en|archive-date=4 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104162815/https://www.fourfourtwo.com/us/news/simeone-replaces-manzano-atletico|url-status=live}}</ref> duke zëvendësuar [[Gregorio Manzano]]n i cili u shkarkua për mungesë rezultatesh.<ref>{{Cite web|date=22 dhjetor 2022|title=Atletico Madrid sack boss Gregorio Manzano|url=https://www.espn.com/soccer/news/story/_/id/1000318/atletico-madrid-sack-manager-gregorio-manzano|access-date=4 janar 2022|publisher=ESPN FC|language=en|archive-date=4 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104162815/https://www.espn.com/soccer/news/story/_/id/1000318/atletico-madrid-sack-manager-gregorio-manzano|url-status=live}}</ref> Simeone e udhëhoqi ekipin drejt një tjetër suksesi në Ligën e Evropës:<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2012/may/09/atletico-madrid-athletic-bilbao-europa-league|location=Londër|publisher=The Guardian|language=en|author=Jonathan Wilson|title=Atlético Madrid 3–0 Athletic Bilbao|date=9 maj 2012|access-date=11 dhjetor 2016|archive-date=25 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425123125/https://www.theguardian.com/football/2012/may/09/atletico-madrid-athletic-bilbao-europa-league|url-status=live}}</ref> më 9 maj 2012, ekipi mposhti Bilbaon 3–0 në finale falë një dopiete të [[Radamel Falcao]]s dhe një goli të [[Diego Ribas|Diegos]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-us/match/79438/atletico-madrid-vs-athletic-bilbao/report|title=Atl. Madrid 3–0 Athletic Bilbao: EL champs|publisher=Goal.com|language=en|date=9 maj 2012|access-date=8 mars 2013|archive-date=17 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190617081021/https://www.goal.com/en-us/match/79438/atletico-madrid-vs-athletic-bilbao/report|url-status=live}}</ref> Tre muaj më vonë, ata e fituan sërisht Superkupën e Evropës, duke mposhtur [[Chelsea F.C.|Çelsin]] 4–1.<ref>{{cite web|title=Falcao fires Atlético to Super Cup glory|url=http://www.uefa.com/uefasupercup/season=2012/matches/round=2000278/match=2007694/postmatch/report/index.html|publisher=UEFA|language=en|date=31 gusht 2012|access-date=1 shtator 2012}}</ref> Protagonist i kësaj ndeshje ishte Falcao i cili shënoi një tregolësh. Në maj 2013, Atlético fitoi Kupën e Mbretit duke mposhtur Realin 2–1 në një ndeshje të tensionuar.<ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/europe/2013/05/17/atletico-real-madrid-copa-del-rey-soccer-cristiano-ronaldo-jose-mourinho-miranda/2216441/|agency=Associated Press|language=en|title=Atletico Madrid upsets Real Madrid to win Copa del Rey|date=17 maj 2013|access-date=4 dhjetor 2017|archive-date=16 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416075832/https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/europe/2013/05/17/atletico-real-madrid-copa-del-rey-soccer-cristiano-ronaldo-jose-mourinho-miranda/2216441/|url-status=live}}</ref> Kjo ishte fitorja e parë e Atléticos në derbin e Madridit pas 14 vitesh dhe 25 ndeshjesh.<ref>{{cite news|url=http://www.channelnewsasia.com/news/sport/football-atletico-stun-10-man-real-madri/679092.html|title=Football: Atletico stun 10-man Real Madrid to win Spanish Cup|date=17 maj 2013|location=Singapore|publisher=Channel News Asia|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607135754/http://www.channelnewsasia.com/news/sport/football-atletico-stun-10-man-real-madri/679092.html|archive-date=7 qershor 2013}}</ref> Atlético zhvilloi një nga sezonet më të mira në histori në sezonin 2013–14. Ata e fituan kampionatin në javën e fundit falë një barazimi 1–1 kundër Barcelonës në transfertë; kjo ishte hera e parë që nga sezoni 2003–04 që titulli i La Ligës nuk fitoj nga Reali ose Barcelona.<ref>{{cite news|author=Richard Martin|title=Barcelona 1 Atletico Madrid 1, La Liga: match report|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/10838338/Barcelona-v-Atletico-Madrid-La-Liga-live.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/10838338/Barcelona-v-Atletico-Madrid-La-Liga-live.html|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription |url-status=live|access-date=17 maj 2014|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|language=en|date=17 maj 2014}}{{cbignore}}</ref> Ekipi arriti edhe në finalen e Ligës së Kampioneve, por u mposht me rezultatin 4–1 në kohën shtesë nga Real Madridi në [[Lisbonë]]; ata ishin në avantazh deri në minutën e 93të të ndeshjes.<ref>{{Cite news|title=Real Madrid 4-1 Atletico Madrid|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/27383593|access-date=4 janar 2022|archive-date=27 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427170021/https://www.bbc.com/sport/football/27383593|url-status=live}}</ref> Ata luajtën një tjetër finale të Ligës së Kampioneve tre sezone më pas, por u mposhtën sërisht nga Reali, këtë herë me penallti.<ref name=bbcsum>{{cite news|title=Real Madrid beat Atlético Madrid on penalties|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/football/35947318|access-date=28 maj 2016|publisher=BBC Sport|language=en|archive-date=8 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108101718/https://www.bbc.co.uk/sport/live/football/35947318|url-status=live}}</ref> Më 21 maj 2017, klubi luajti ndeshjen e fundit në Vicente Calderón, duke u zhvendosur në [[Wanda Metropolitano]] në lindje të Madridit.<ref name="lavanguardia">{{Cite web|url=https://www.lavanguardia.com/deportes/futbol/20200706/482165275262/vicente-calderon-historia-obras-derribado-atletico-de-madrid.html|website=[[La Vanguardia]]|language=es|date=6 korrik 2020|title=El Vicente Calderón ya es historia|access-date=1 qershor 2022|archive-date=1 qershor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601163834/https://www.lavanguardia.com/deportes/futbol/20200706/482165275262/vicente-calderon-historia-obras-derribado-atletico-de-madrid.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=The story of Atletico Madrid's new Wanda Metropolitano Stadium|url=https://www.skysports.com/football/news/11838/11031865/the-story-of-atletico-madrids-new-wanda-metropolitano-stadium|access-date=9 maj 2023|website=Sky Sports|language=en|archive-date=9 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230509024917/https://www.skysports.com/football/news/11838/11031865/the-story-of-atletico-madrids-new-wanda-metropolitano-stadium|url-status=live}}</ref> Në sezonin 2017–18, ekipi arriti të triumfonte sërisht në Ligën e Evropës, duke siguruar titullin e tretë në nëntë vite: në finale ata arritën një fitore komode 3–0 kundër [[Olympique de Marseille|Marsejës]].<ref>{{Cite news|title=Atletico beat Marseille to win Europa League|language=en|publisher=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/44113764|access-date=4 janar 2022|archive-date=16 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180516065107/https://www.bbc.com/sport/football/44113764|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ata fituan Superkupën e Evropës në gusht kundër Realit, duke i mposhtur 4–2; kjo ishte hera e parë pas 17 finalesh që Reali mposhtej në një finale të një kompeticioni evropian/ndërkontinental.<ref>{{Cite web|date=15 gusht 2018|title=Diego Costa double helps Atlético beat Real Madrid 4-2 in Uefa Super Cup|url=http://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|access-date=4 janar 2022|publisher=The Guardian|language=en|archive-date=28 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428003902/https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|url-status=live}}</ref> Më 22 maj 2021, Atlético fitoi 2–1 në transfertë kundër [[Real Valladolid]]it, duke siguruar titullin e La Ligas shtatë vjetë që nga suksesi i fundit.<ref>{{Cite news|title=Atletico edge Real to La Liga title|publisher=BBC Sport|language=en|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57214133|access-date=23 maj 2021|archive-date=23 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523022205/https://www.bbc.co.uk/sport/football/57214133|url-status=live}}</ref> Bomberi uruguajian [[Luis Suárez]] ishte protagonist me 21 gola të shënuar.<ref name="ReferenceA">{{cite news|url=http://www.goal.com/en-us/people/uruguay/16639/luis-su%C3%A1rez|title=Luis Suárez|access-date=22 maj 2021|publisher=Goal.com|language=en|archive-date=16 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170716095708/http://www.goal.com/en-us/people/uruguay/16639/luis-su%C3%A1rez|url-status=live}}</ref> ==Identiteti== ===Ngjyrat=== Atlético filloi të luante me ngjyrat bardheblu, duke kopjuar klubin prind në atë kohë [[Athletic Bilbao]].<ref>{{cite web|url=https://en.as.com/soccer/the-reasons-behind-real-madrid-and-atletico-madrids-club-colours-n/|title=The reasons behind Real Madrid and Atlético Madrid’s club colours|publisher=Dairo AS|language=en|author=Fernando S. Tavero|date=18 shtator 2022|access-date=19 maj 2024}}</ref> Megjithatë, të dyja klubet ndryshuan ngjyrë në vitin 1911, duke kaluar në fanella me vija bardhekuqe, të cilat u bënë tradicionale.<ref name="hist">{{cite web|url=http://www.telepolis.com/cgi-bin/web/DISTRITODOCVIEW?url=/1361/doc/hitoriaathletico/historia.htm|title=La Historia del Atlético de Madrid|website=Telepolis|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129040457/http://www.telepolis.com/cgi-bin/web/DISTRITODOCVIEW?url=%2F1361%2Fdoc%2Fhitoriaathletico%2Fhistoria.htm|archive-date=29 nëntor 2011}}</ref> Ndryshimi u bë sepse bluzat me vija të kuqe dhe të bardha ishin më të lira për t'u bërë, pasi i njëjti kombinim përdorej për të bërë dyshekë krevati, duke bërë që materiali i tepruar të shnërrohej lehtësisht në fanella futbolli.<ref>{{cite web|url=https://rokerreport.sbnation.com/2023/6/4/23745151/the-origin-of-the-red-white-colours-of-atletico-de-madrid-and-how-it-links-to-sunderland|title=The origin of the red & white colours of Atlético De Madrid - and how it links to Sunderland|publisher=SB Nation|language=en|date=4 qershor 2023|access-date=19 maj 2024}}</ref> Uniformat e klubit janë prodhuar nga [[Nike]] që ngs vitin 2001.<ref>{{cite web|url=https://www.sportspromedia.com/news/nike_lock_in_atletico_madrid_supply_deal_until_2026/|title=Nike lock in Atlético Madrid supply deal until 2026|publisher=Sports Pro Media|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=9 qershor 2024}}</ref> ===Stema=== Stema e klubit u prezantua për herë të parë në vitin 1917, në të cilën bënte pjesë emblema e qytetit të Madridit. Stema u vendos në fanellën e klubit duke nisur nga viti 1947.<ref>{{cite web|url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/in-constant-evolution-since-1917|title=In constant evolution since 1917|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=30 qershor 2023|access-date=1 korrik 2023|archive-date=1 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701075759/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/in-constant-evolution-since-1917|url-status=live}}</ref> Në vitin 2016, stema u rimodelua, megjithatë një votim më 30 qershor 2023 zbuloi se 88.68% e anëtarëve të klubit donin të rivendosnin stemën historike. Ky vendim do të hyjë në fuqi më 1 korrik 2024.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/samleveridge/2023/06/30/atletico-madrid-to-return-to-former-club-crest-from-2024-after-89-vote-in-favor-of-change/|title=Atletico Madrid Will Return To Former Club Crest In 2024 After 89% Vote In Favor Of Change|publisher=Forbes|language=en|date=30 qershor 2023|access-date=1 korrik 2023|archive-date=1 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230701042539/https://www.forbes.com/sites/samleveridge/2023/06/30/atletico-madrid-to-return-to-former-club-crest-from-2024-after-89-vote-in-favor-of-change/|url-status=live}}</ref> ===Prodhuesit e fanellës dhe sponsorët=== {| class="wikitable" style="text-align: left" !Periudha !Prodhuesi !Sponsori |- |1950-80<ref>{{Cite web |title=Deportes Condor – Deportes Condor Madrid – Deportes Condor |url=https://deportescondor.com/ |access-date=2023-01-20 |language=es |archive-date=20 janar 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120074500/https://deportescondor.com/ |url-status=live }}</ref> |Deportes Cóndor |{{small|''ska''}} |- |1980–86 | [[Meyba]] ||{{small|''ska''}} |- |1986–89 |rowspan=7| [[Puma (brand)|Puma]] ||{{small|''ska''}} |- |1989–90 || [[Kyocera|Mita]] |- |1990–93 || [[Marbella]]* |- |1993–94 || [[Antena 3 (kanal televiziv spanjoll)|Antena 3]] |- |1994–96 || [[Marbella]]* |- |1996–97 || [[Bandai]]/[[Tamagotchi]] |- |1997–98 |rowspan=2| [[Marbella]]* |- |1998–99 |rowspan=3| [[Reebok]] |- |1999–2000 ||{{small|''ska''}} |- |2000–01 |rowspan=2| Idea |- |2001–02 |rowspan=13| [[Nike, Inc.|Nike]] |- |2002–03 ||{{small|''Centenary''}} |- |2003–05 || [[Columbia Pictures]]** |- |2005–11 || [[Kia|KIA]] |- |03–05 2012 |[[Accor|Rixos Hotels]] (Vetëm në La Liga, përjashtuar kundër R. Madrid) |- |05–12 2012 || [[Huawei]] |- |2012–14 || [[The Land of Fire|Azerbaijan Land of Fire]] |- |2014–15 || [[2015 European Games|Baku 2015]] |- |2015–22 || [[Plus500]] |- |2018– || [[Hyundai Motor Company|Hyundai]]<ref>{{cite web|url=https://www.sportspromedia.com/news/atletico-madrid-hyundai-sleeve-sponsor/|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20230206120035/https://www.sportspromedia.com/news/atletico-madrid-hyundai-sleeve-sponsor/?zephr_sso_ott=QsVkY6|archive-date=6 shkurt 2023|title=Atlético Madrid park up with Hyundai|date=13 qershor 2018|author=Tom Bassam|language=en|publisher=SportsPro |access-date=6 shkurt 2023}}</ref> (bashk-sponsor) |- |2019– || [[Ria Money Transfer]] (bashk-sponsor) |- |2022–2023 || WhaleFin<ref>{{cite web|url=https://www.atleticodemadrid.com/noticias/amber-group-presentado-como-nuevo-patrocinador-principal-del-atletico-de-madrid|title=Amber Group, presentado como nuevo patrocinador principal del Atlético de Madrid|date=17 korrik 2022|publisher=Atlético Madrid|language=es|access-date=17 korrik 2022|archive-date=17 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220717205143/https://www.atleticodemadrid.com/noticias/amber-group-presentado-como-nuevo-patrocinador-principal-del-atletico-de-madrid|url-status=live}}</ref> |- |2023– || [[Riyadh Air]]<ref>{{cite web|url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/riyadh-air-atletico-de-madrid-s-new-main-sponsor|title=Riyadh Air, Atlético de Madrid's new main sponsor|date=10 gusht 2023|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=10 gusht 2023|archive-date=10 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230810102134/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/riyadh-air-atletico-de-madrid-s-new-main-sponsor|url-status=live}}</ref> |- |} ===Pseudonimet=== Gjatë gjithë historisë, klubi ka qenë i njohur me një sërë pseudonimesh, duke përfshirë ''Los Colchoneros'' ("Dyshek-bërësit"), për shkak të vijave në uniformat e ekipit që kishin të njëjtat ngjyra si dyshekët tradicionalë.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/es-mx/noticias/por-que-se-llama-colchoneros-a-los-aficionados-y-jugadores-del-atletico-madrid/1obchh9k82b0w1qliwtpwhtn2x|title=Por qué se llama colchoneros a los aficionados y jugadores del Atlético Madrid|publisher=Goal.com|language=es|date=3 dhjetor 2023|access-date=21 maj 2024}}</ref> Gjatë viteve 1970', ata u bënë të njohur si "Los Indios" pas firmosjes me disa lojtarë nga [[Amerika e Jugut]] pas heqjes së kufizimeve për transferimet e lojtarëve të huaj në [[Spanjë]].<ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/indios-and-vikingos-go-head-to-head-in-madrid-derby|title=Indios & Vikingos go head-to-head in Madrid derby|publisher=La Liga|language=en|date=2 dhjetor 2021|access-date=21 maj 2024}}</ref> Megjithatë, ka një sërë teorish alternative që pretendojnë se ata u emëruan kështu sepse stadiumi i tyre ishte "kampuar" në bregun e lumit, ose sepse "Los Indios" (Indianët) ishin armiku tradicional i "Los Blancos" (Të Bardhët), i cili është pseudonimi i klubit [[Derbi i Madridit|rival]], Real Madrid.<ref name="Eurorivals"/> [[Felipe VI]], mbreti i Spanjës, ka qenë nderi president i klubit që nga viti 2003.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2129513/the-lowdown-on-atletico-madrid|title=The lowdown on Atlético Madrid|publisher=FC Barcelona|language=en|author=Mike Roberts|date=7 maj 2021|access-date=21 maj 2024}}</ref> ==Stadiumi== Klubi i luan ndeshjet si vendas në [[Stadiumi Metropolitano|Stadiumin Metropolitano]]. Ata kaluan në këtë stadium në vitin 2017. Stadiumi i'u nënshtrua një rinovimi masiv si pjesë e kandidaturës së Madridit për të organizuar [[Lojërat Olimpike Verore 2016]].<ref name="BBC 1">{{cite web|title=Four on 2016 Olympics short-list|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympics/7435215.stm|accessdate=2 mars 2010|date=4 qershor 2008|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Pas rinovimit, Atlético luajti ndeshjen e parë kundër [[Málaga CF|Málagës]] në javën hapëse të kampionatit.<ref>{{Cite web|title=Griezmann gives Atletico win in first match at new home|url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2017/09/16/griezmann-gives-atletico-win-in-first-match-at-new-home/105689594/|access-date=11 janar 2022|website=USA TODAY|language=en-US|archive-date=11 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111162230/https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2017/09/16/griezmann-gives-atletico-win-in-first-match-at-new-home/105689594/|url-status=live}}</ref> Mbreti Felipe VI ishte i pranishëm në përurimin e stadiumit. Më 1 qershor 2019, në stadium u luajt finalja e Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite web|url=https://au.sports.yahoo.com/atletico-madrid-apos-wanda-metropolitano-171132081.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAADTFwiJFIdb9Qy--kVgtarxXGyChwdLzfpENhvpxWTRTWUG8I0R-ciMcobcifG5bOwmvXfu_0XPYx7oJg7STTRoWN_G5fYkyPUJHgbZhjewtAiXQiizZGpLjkxToBcd4isbCxlbNFXFH_L9ZU8fZ9_cqdnJROi0LG1HsXwULFEL_|title=Atletico Madrid's Wanda Metropolitano to host 2019 Champions League final|publisher=Yahoo|language=en|date=20 shtator 2017|access-date=22 maj 2024}}</ref> Më 7 shtator 2023, klubi njoftoi se gjatë verës ishin kryer punime për rritjen e kapacitetit të stadiumit, i cili tashmë kishte 70,460 ulëse.<ref name="Kapaciteti/> Para se të kalonte te Metropolitano, stadiumi i Atléticos ishte [[Stadiumi Vicente Calderón|Vicente Calderón]], e cila shërbeu si shtëpia e tyre nga viti 1966 e deri në 2017.<ref>{{cite web|url=https://www.stadiumguide.com/vicentecalderon/|title=Estadio Vicente Calderón|access-date=16 prill 2019|publisher=The Stadium Guide|language=en|archive-date=16 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416224909/https://www.stadiumguide.com/vicentecalderon/|url-status=live}}</ref> Stadiumi në fillim quhej ''Estadio Manzanares'' por u riemërua në nder të ish presidentit të klubit.<ref>{{cite web|url=http://en.clubatleticodemadrid.com/atm/instalations|title=Vicente Calderón Stadium|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=30 janar 2016|archive-date=3 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103213108/http://en.clubatleticodemadrid.com/atm/instalations|url-status=dead}}</ref> Në stadium u organizuan 14 finale të [[Copa del Rey|Kupës së Mbretit]] si dhe tre ndeshje të [[1982 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 1982]].<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=294/match=767/index.html|title=Austria-France|publisher=[[FIFA]]|language=en|access-date=30 janar 2016|archive-date=6 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180106173715/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=294/match=767/index.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=294/match=771/index.html#nosticky|title=Austria-Northern Ireland|publisher=[[FIFA]]|language=en|access-date=30 janar 2016|archive-date=5 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180105233621/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=294/match=771/index.html#nosticky|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=294/match=920/live-blog.html|title=France-Northern Ireland|publisher=[[FIFA]]|language=en|access-date=27 korrik 2019|archive-date=27 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727091208/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round%3D294/match%3D920/live-blog.html|url-status=dead}}</ref> ===Qëndra stërvitore=== Qëndra stërvitore e klubit është [[Ciudad Deportiva Atlético de Madrid]] në [[Majadahonda]], e cila ndodhet 20 kilometra në perëndim të [[Madrid]]it. Qëndra përmban fusha me bar natyral dhe artificial si dhe një palestër. Këto terrene përdoren nga ekipi i parë si dhe ekipet e moshave.<ref>{{cite web|url=http://clubatleticodemadrid.com/en/elclub/instalaciones_ciudad.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708170000/http://clubatleticodemadrid.com/en/elclub/instalaciones_ciudad.asp|archive-date=8 korrik 2011|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=20 nëntor 2010|title=Training Complex|year=2007}}</ref> Klubi gjithashtu zotëron një akademi e quajtur [[Ciudad Deportiva del Nuevo Cerro del Espino]] që gjithashtu ndodhet në Majadahonda të Madridit. Në vitin 2014, ata hapën një akademi në [[Bukuresht]] të [[Rumania|Rumanisë]].<ref>{{Cite web|title=Spanish club Atletico Madrid to open football academy in Bucharest, its first in Europe|author=Andrei Chirileasa|publisher=Romania Insider|language=en|date=20 qershor 2014|access-date=16 maj 2017|url=https://www.romania-insider.com/spanish-club-atletico-madrid-to-open-football-academy-in-bucharest-its-first-in-europe/|archive-date=28 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181128210952/https://www.romania-insider.com/spanish-club-atletico-madrid-to-open-football-academy-in-bucharest-its-first-in-europe/|url-status=live}}</ref> ==Tifozët== Atlético Madrid është klubi i tretë në Spanjë për numrin e tifozëve, mbrapa Realit dhe Barcelonës. Fillimisht, tifozët e Atléticos vinin nga klasa punëtore dhe ishin në kontrast me tifozët e Real Madridit, që i përkisnin klasës së mesme. Tifozët, si dhe futbollistët, janë mbiquajtur ''colchoneros'', pasi midis viteve 1936 dhe 1939 uniformat bëheshin në të njëjtën formë si dyshekët, pra me vija vertikale të kuqe dhe të bardhë. Një tjetër pseudonim është ''indios'', kjo nga fakti se ndërmjet viteve 70' dhe 80' skuadra arriti suksese të shumta veçanërisht falë mbështetjes së futbollistëve të Amerikës së Jugut, dhe për shkak se stadiumi ndodhej përgjatë lumit Manzanares, si një fis indian.<ref>{{cite web|url=http://deportes.practicopedia.lainformacion.com/futbol/origen-del-apodo-de-colchonero-e-indio-para-el-atletico-de-madrid-10484|title=Origen del apodo de 'colchonero' e 'indio' para el Atlético de Madrid|date=13 maj 2010|language=es|access-date=9 qershor 2024|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819213337/http://deportes.practicopedia.lainformacion.com/futbol/origen-del-apodo-de-colchonero-e-indio-para-el-atletico-de-madrid-10484|url-status=dead}}</ref> Tifo grupi më i dalluar i klubit është Frente Atlético, i cili u krijua në vitin 1982. Ata kishin rreth 2,500 anëtarë në vitin 2014, duke qënë një nga grupimet ultras më të mëdhenjë në Spanjë. Në të njëjtin vit, klubi e përjashtoi grupin nga stadiumi si dhe ndaloi shfaqjen e simboleve të tyre në stadium. Grupi ka miqësi me tifozët e Ruch Chorzow, [[A.S. Roma|Romës]], Fortuna Düsseldorfit, Real Betisit dhe Sporting Gijónit.<ref>{{cite web|url=https://www.intothecalderon.com/2022/8/22/23316143/things-learned-frente-atletico-madrid-villarreal-laliga-var-simeone-griezmann-hermoso-nahuel-molina|title=3 things we learned: Frente come out in force, Molina mistakes, and goal-line technology needed|publisher=SB Nation|author=Sam Leveridge|language=en|date=22 gusht 2022|access-date=24 maj 2024}}</ref> Aktualisht Atlético është klubi i 16të në botë për numrin e ndjekësve në rrjetin social [[Instagram]].<ref>{{Cite web|url=https://boardroom.tv/most-followed-sports-teams-instagram/|title=Archived copy|language=en|access-date=2 prill 2024|archive-date=1 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240201160116/https://boardroom.tv/most-followed-sports-teams-instagram/|url-status=live}}</ref> Disa nga tifozët më të famshëm të klubit janë [[Sara Carbonero]], [[Will Smith]], [[Tom Cruise]], [[Vin Diesel]], [[Mbreti Felipe VI]] si dhe të tjerë.<ref>{{cite web|url=http://m.goal.com/s/en/news/7180/galleries/2016/05/24/23868582/usain-bolt-will-smith-sara-carbonero-and-the-famous-fans-of|title=Usain Bolt, Will Smith, Sara Cabonero and other famous fans of Athletico & Real Madrid|publisher=Goal.com|language=en|access-date=19 maj 2018|date=24 maj 2016|archive-date=28 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180728035819/http://m.goal.com/s/en/news/7180/galleries/2016/05/24/23868582/usain-bolt-will-smith-sara-carbonero-and-the-famous-fans-of|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/en/football/spanish-football/album/2016/05/26/57475e1846163fd6678b458d.html|title=Champions League Final: 10 celebrities who will be supporting Atletico Madrid on Saturday|newspaper=[[Marca (gazetë)|Marca]]|language=en|date=26 maj 2016|access-date=19 maj 2018|archive-date=20 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180520232457/http://www.marca.com/en/football/spanish-football/album/2016/05/26/57475e1846163fd6678b458d.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|author=EP|title=El Príncipe Felipe, Presidente de Honor del Centenario|url=https://as.com/futbol/2003/04/02/mas_futbol/1049234421_850215.html|date=2 prill 2013|access-date=18 maj 2018|newspaper=[[AS (gazetë)|AS]]|language=es|archive-date=19 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180519121715/https://as.com/futbol/2003/04/02/mas_futbol/1049234421_850215.html|url-status=live}}</ref> ==Rivalët== ===Real Madrid=== {{Main|Derbi i Madridit}} Real Madrid dhe Atlético Madrid janë klube me identitete të kundërta dhe fate të ndryshme. Ndërsa Santiago Bernabéu i Real Madridit ngrihet me krenari në Paseo de la Castellana në lagjen e pasur Chamartín në veri të Madridit, ish-stadiumi i Atléticos, Vicente Calderón më pak magjepsës, qëndronte në klasën qendrore në jug të Madridit, 1.8 km larg qëndrës së qytetit.<ref name="Onecity">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2014/may/18/madrid-one-city-two-teams-atletico-real-champions-league-final|title= Madrid: One city, two teams, and a battle for the soul of the city|author=Ashifa Kassam|date=18 maj 2014|publisher=The Guardian|language=en|access-date=16 shtator 2018}}</ref> Historikisht, Real Madridi është parë prej kohësh si klubi i parë i qytetit. Nga ana tjetër, Atlético Madrid karakterizohej gjithmonë nga një ''sensimiento de rebeldía'', një ndjenjë rebelimi, megjithëse gjatë viteve të para të [[Francisco Franco]]s Atlético ishte skuadra e preferuar e regjimit. Ata ishin të lidhur me forcat ajrore ushtarake (të riemëruar Atlético Aviación), derisa preferencat e regjimit u zhvendosën drejt Real Madridit në vitet 1950.<ref>{{Cite web|date=7 janar 2015|title=Why everything you know about the Madrid derby might be wrong|url=https://www.fourfourtwo.com/us/features/why-everything-you-know-about-madrid-derby-might-be-wrong|access-date=23 prill 2021|website=fourfourtwo.com|language=en|archive-date=3 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210603111217/https://www.fourfourtwo.com/us/features/why-everything-you-know-about-madrid-derby-might-be-wrong|url-status=live}}</ref> Shteti diktatorial në atë kohë u përpoq të bënte kapital politik nga Kupat Evropiane të fituar nga Real Madridi, në një kohë kur Spanja ishte e izoluar ndërkombëtarisht; “Real Madridi është ambasada më e mirë që kemi pasur ndonjëherë”, thoshte ministri i jashtëm i Francos, [[Fernando Maria de Castiella]].<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/2995469/Simply-the-best-all-time-greats-final-selection.html|title="Simply the best – all-time greats final selection"|publisher=The Telegraph|language=en|date=29 dhjetor 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010204543/http://www.telegraph.co.uk/sport/2995469/Simply-the-best-all-time-greats-final-selection.html|archive-date=10 tetor 2016}}</ref> Perceptime të tilla kanë pasur një ndikim të rëndësishëm në identitetet futbollistike të qytetit, duke prekur ndërgjegjen kolektive. Në këtë drejtim, tifozët e Atléticos ishin krijuesit dhe janë kënduesit më të shpeshtë të këngës, e cila rimon me himnit të Real Madridit: "Hala Madrid, hala Madrid, el equipo del gobierno, la vergüenza del país", “Hala Madrid, Hala Madrid, ekipi i qeverisë, turpi i vendit”.<ref>{{cite web|url=https://www.elmundo.es/deportes/futbol/2023/02/16/63ee7833e4d4d8686c8b45a8.html|title=El equipo del Gobierno, la vergüenza del país|publisher=El Mundo|language=es|date=17 shkurt 2023|access-date=25 maj 2024}}</ref> Atlético kishte hasur gjithnjë vështirësi për të fituar derbin me përjashtim të viteve të fundit. Më 17 maj 2013, ekipi fitoi 2–1 në finalen e Kupës së Mbretit, duke i dhënë fund një ecurie negative prej 14 ndeshjesh pa fitore.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2013/may/17/copa-del-rey-atletico-real-madrid|title=Atlético beat Real Madrid to win Copa del Rey after Ronaldo sent off|date=17 mars 2013|publisher=The Guardian|language=en|access-date=20 maj 2013}}</ref> Më 29 shtator, ata regjistruan një fitore 1–0 në Santiago Bernabéu, në një ndeshje të vlefshme për La Ligën.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/24320646|title=Real Madrid: Gareth Bale's home debut ends in Atletico Madrid loss|publisher=BBC Sport|language=en|date=28 shtator 2013|accessdate=1 qershor 2024}}</ref> Të dy klubet janë përballur dy herë në finalen e Ligës së Kampioneve (2014 dhe 2016). ===Barcelona=== Edhe pse më pak i famshëm se Derbi Madrileño, rivaliteti midis Atléticos dhe Barcelonës është historik, duke u konsideruar një nga "klasikët" e futbollit spanjoll.<ref>{{cite web|language=es|url=https://es.fifa.com/news/y=2014/m=1/news=atleti-barca-rivalidad-puro-gol-2259293.html|title=Atléti-Barça: History of a rivalry|publisher=FIFA|access-date=14 gusht 2019|archive-date=25 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180725153708/https://es.fifa.com/news/y=2014/m=1/news=atleti-barca-rivalidad-puro-gol-2259293.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|language=es|url=https://www.mundodeportivo.com/20121215/fc-barcelona/barca-atletico-otro-clasico_54357999594.html|title=Duels between Barça and Atlético enclose as much history as the Classic|date=15 dhjetor 2012|publisher=Mundo Deportivo|language=en|access-date=14 gusht 2019|archive-date=14 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190814044250/https://www.mundodeportivo.com/20121215/fc-barcelona/barca-atletico-otro-clasico_54357999594.html|url-status=live}}</ref> Dikur i anashkaluar në favor të klubit katalanas, ky rivalitet është bërë konkurrues që nga fillimi i viteve 2010, i shënuar nga ngjarje të tilla si elimini që Atlético i shkakoi Barcelonës në fazën me eliminim direkt të Ligës së Kampioneve, largimi i diskutueshëm i sulmuesit francez [[Antoine Griezmann]] nga klubi madrilen te klubi katalanas në vitin 2019<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atlético Madrid dispute move over release clause|website=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019}}</ref> (dhe rikthimi i tij i mëvonshëm në vitin 2021 mes vështirësive financiare të Barcelonës), si dhe kalimi i papritur i [[Luis Suárez]] te Atlético në vitin 2020, një lëvizje që pa yllin uruguaian të luajë një rol vendimtar në triumfin e ekipit në La Liga.<ref>{{cite web|title=Luis Suárez will join Atlético Madrid on two-year deal|url=https://onefootball.com/en/news/luis-suarez-will-join-atletico-madrid-on-two-year-deal-31144382|access-date=24 shtator 2020|website=OneFootball|language=en|archive-date=24 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924185757/https://onefootball.com/en/news/luis-suarez-will-join-atletico-madrid-on-two-year-deal-31144382/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Atletico Madrid champions as Luis Suarez seals dramatic comeback victory at Real Valladolid|url=https://www.eurosport.com/football/liga/2020-2021/real-valladolid-v-atletico-madrid-la-liga-showdown-live_sto8329320/story.shtml|date=22 maj 2021|access-date=22 maj 2021|website=Eurosport|language=en|archive-date=10 shtator 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230910022931/https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml|url-status=live}}</ref> ==Lista e rekordeve dhe statistikave== [[Koke Resurrección|Koke]] është lojtari me më shumë ndeshje në historinë e klubit me 628 ndeshje në të gjitha kompeticionet.<ref>{{cite news|url=https://as.com/futbol/koke-llega-a-lo-mas-alto-n/|title=Koke llega a lo más alto|newspaper=Diario AS|language=es|author=Sergio Picos|date=1 tetor 2022|access-date=7 janar 2023}}</ref> Ai ndiqet nga [[Adelardo Rodríguez]], i cili luajti 553 ndeshje në 17 vite si lojtar i klubit.<ref>{{Cite web|author=Jeremy Beren|date=1 tetor 2022|title=Koke secures Atlético appearances record at Sevilla|url=https://www.intothecalderon.com/2022/10/1/23377896/koke-adelardo-diego-simeone-atletico-real-madrid-sevilla-barcelona-laliga-club-appearances-record|access-date=9 nëntor 2022|website=Into the Calderon|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Koke makes history with Atlético Madrid|url=https://onefootball.com/en/news/koke-makes-history-with-atletico-madrid-35942383|access-date=9 nëntor 2022|website=OneFootball|language=en}}</ref> Në vendin e tretë renditet [[Tomás Reñones]] me 483 ndeshje. [[Jan Oblak]] është lojtari i huaj si dhe portieri me më shumë ndeshje, me plot 446.<ref name=PARTIDOS>{{cite web|url=http://www.infoatleti.es/estadisticas/jugadores|title=Todos los jugadores del Atlético de Madrid|website=InfoAtleti|language=es|access-date=22 dhjetor 2018}}</ref> Antoine Griezmann është golashënuesi më i mirë i të gjjtha kohërave i Atléticos me 181 gola në të gjitha kompeticionet.<ref>{{cite web|url=https://theathletic.com/5140366/2023/12/20/atletico-madrid-antoine-griezmann-scoring-record/|title=Antoine Griezmann: Atletico's joint-record scorer and his path to legendary status|website=The Athletic|language=en|date=20 dhjetor 2023|accessdate=20 dhjetor 2023}}</ref> Ai ndiqet nga legjenda Luis Aragonés, i cili ka shënuar 173 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.sportingnews.com/us/soccer/news/atletico-madrid-top-scorer-all-time-list-antoine-griezmann/d0367e8742eb3782e36686a9|title=Atletico Madrid all-time top scorer: Full list as Antoine Griezmann closes on Luis Aragones goal record|website=The Sporting News|author=Ben Miller|language=en|date=10 janar 2024|accessdate=20 prill 2024}}</ref> Në vendin e tretë ndodhet [[Adriàn Escudero]] me 169 gola.<ref>{{cite web|title=Muere Adrián Escudero, el mayor goleador del Atlético|url=https://elpais.com/deportes/2011/03/07/actualidad/1299486141_850215.html|publisher=[[El País (Spanja)|El País]]|language=es|date=7 mars 2011|access-date=18 qershor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124192636/https://elpais.com/deportes/2011/03/07/actualidad/1299486141_850215.html|archive-date=24 janar 2022|location=[[Madrid]]|url-status=dead}}</ref> [[Diego Forlán]] është lojtari i vetëm në historinë e klubit që ka fituar Këpucën e Artë Evropiane.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/footballeurope/news/kind=2/newsid=835149.html|title=Forlán claims Golden Shoe and Pichichi awards|date=1 qershor 2009|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Tetë lojtarë të klubit e kanë fituar çmimin ''[[Trofeu Pichichi|Pichichi]]'' si golashënuesi më i mirë në La Liga; [[José Eulogio Gárate]] e ka fituar tre herë si lojtar i klubit.<ref>{{cite web|url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/our-club-membership-cards-for-the-2018-19-season-will-pay-tribute-to-jose-eulogio-garate|title=We will pay tribute to José Eulogio Gárate in our club membership cards for the 2018/19 season|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=13 qershor 2018|access-date=3 qershor 2024}}</ref> Atlético ka luajtur gjithsej 87 sezone në La Liga dhr 6 sezone në [[Segunda División]]. Në Evropë, ata kanë marrë pjesë në 19 edicione të Ligës së Kampioneve dhe 20 edicione të Ligës së Evropës. Klubi gjithashtu mban rekordin për numrin e finaleve të luajtura pa fituar në Ligën e Kampioneve (1974, 2014 dhe 2016).<ref>{{cite web|url=https://www.sportingnews.com/us/champions-league/news/atletico-madrid-won-uefa-champions-league-history-record-ucl/25b3954ed96e8294c8ed41a5|title=Have Atletico Madrid ever won the UEFA Champions League? History, record of Spanish side in UCL|publisher=The Sporting News|language=en|date=16 prill 2024|access-date=5 qershor 2024}}</ref> Fitorja më e madhe e klubit në kompeticionet evropiane është me rezultatin 8–0 kundër ekipit irlandez [[Drumcondra F.C.|Drumcondra]] në [[Kupa Evropiane 1958–59|Kupën Evropiane 1958–59]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0289-19f3329b5b14-77504119f94b-1000--champions-league-group-stage-recap-atletico-de-madrid-bree/|title=Champions League group stage recap: Atlético de Madrid breeze through|publisher=UEFA|language=en|date=16 janar 2024|access-date=5 qershor 2024}}</ref> Humbja më e madhe në histori është me rezultatin 5–1 kundër [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenhamit]] në finalen e Kupës Evropiane të Fituesve të Kupës 1963.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/54823460|title=How Glentoran clinched European glory on the eve of war|accessdate=11 shkurt 2024|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Në vitin 2019, klubi regjistroi blerjen më të shtrenjtë në historinë e tyre dhe të katërtën më të madhe të të gjitha kohërave, duke firmosur me portugezin [[João Félix]] nga [[S.L. Benfica|Benfica]] për 126 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2019/jul/03/atletico-madrid-sign-benfica-teenager-joao-felix-for-fee-of-126m|title=Atlético Madrid sign Benfica teenager João Felix for fee of €126m|newspaper=The Guardian|language=en|agency=Reuters|date=3 korrik 2019|access-date=17 korrik 2019|archive-date=11 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911122217/https://www.theguardian.com/football/2019/jul/03/atletico-madrid-sign-benfica-teenager-joao-felix-for-fee-of-126m|url-status=live}}</ref> Po në të njëtin vit, klubi siguroi shitjen më të madhe në histori pas kalimit të Antoine Griezmann te Barcelona për 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|title=Barça sign Antoine Griezmann|publisher=FC Barcelona|language=en|date=12 korrik 2019}}</ref> Kjo u pasua edhe nga shitja e dytë dhe e tretë më e madhe në histori; respektivisht [[Lucas Hernández]] te [[FC Bayern München|Bayern München]] për 80 milion € si dhe Rodri te [[Manchester City F.C.|Manchester City]] për 70 milion €.<ref>{{cite news|url=https://fcbayern.com/en/news/2019/03/fc-bayern-sign-lucas-hernandez-from-atletico-madrid|title=FC Bayern sign Lucas Hernandez|publisher=FC Bayern München|language=en|date=27 mars 2019|access-date=27 mars 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48859841|title=Rodri: Manchester City pay £62.6m release clause for Atletico Madrid's Spain midfielder|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 korrik 2019|access-date=3 korrik 2019|archive-date=7 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190707071521/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48859841|url-status=live}}</ref> ==Trofe== Atlético ka fituar gjithsej 34 trofe në historinë e tyre. Në Spanjë, ekipi ka fituar [[La Liga|La Ligën]]<ref name="Evolution 1929–10">{{cite web|url=http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=113&Controltype=EvHist&id=1&tmpd=28&tmph=110&e1=5&e2=&e3=&e4=|title=Evolution 1929–10|publisher=[[Liga de Fútbol Profesional]]|language=en|access-date=6 gusht 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720042754/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=113&Controltype=EvHist&id=1&tmpd=28&tmph=110&e1=5&e2=&e3=&e4=|archive-date=20 korrik 2011}}</ref> 11 herë si dhe [[Copa del Rey|Kupën e Mbretit]] 10 herë.<ref>{{cite web|language=es|url=http://www.marca.com/futbol/copa-rey/palmares.html|title=Palmarés en|publisher=[[Marca]]|access-date=22 qershor 2010|archive-date=21 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521173051/https://www.marca.com/futbol/copa-rey/palmares.html|url-status=live}}</ref> Në Evropë, ekipi ka qënë i suksesshëm në Ligën e Evropës, duke e fituar tre herë.<ref>{{cite news|title=Atlético, campeón de la Europa League: Todas las reacciones de los protagonistas|url=http://www.marca.com/futbol/europa-league/2018/05/16/5afc1babca4741f7758b45d0.html|date=16 maj 2018|access-date=16 maj 2018|newspaper=[[Marca (gazetë)|Marca]]|language=es|publisher=[[Unidad Editorial]] Información Deportiva, S.L.U.|archive-date=12 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512043743/https://www.marca.com/futbol/europa-league/2018/05/16/5afc1babca4741f7758b45d0.html|url-status=live}}</ref> Ata gjithashtu kanë fituar Superkupën e Evropës tre herë si dhe Kupën Ndërkontinentale një herë.<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html|title=UEFA Super Cup|publisher=UEFA|language=en|access-date=22 qershor 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100820032123/http://en.archive.uefa.com/competitions/supercup/history/index.html|archive-date=20 gusht 2010}}</ref> Trofe të tjerë përfshijnë një titull i [[Segunda División]], dy [[Supercopa de España|Superkupa të Spanjës]],<ref name="rsssf2">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tabless/spansupcuphist.html|author1=José Carnicero|author2=Raúl Torre|author3=Carles Lozano Ferrer|title=Spain&nbsp;– List of Super Cup Finals|publisher=RSSSF|language=en|date=28 gusht 2009|access-date=22 qershor 2010|archive-date=21 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160521050006/http://www.rsssf.com/tabless/spansupcuphist.html|url-status=live}}</ref> një [[Copa Presidente de la Federación Española de Fútbol|Kupë Presidenti FEF]], një [[Copa Eva Duarte|Kupë Eva Duarte]]<ref>{{Cite web|title=Spain – List of Super Cup Finals|url=https://www.rsssf.org/tabless/spansupcuphist.html|access-date=12 shtator 2021|publisher=RSSSF|language=en|archive-date=21 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160521050006/http://www.rsssf.com/tabless/spansupcuphist.html|url-status=live}}</ref> si dhe një [[Kupa UEFA e Fituesve të Kupës|Kupë UEFA të fituesve të Kupës]].<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html|title=UEFA Cup Winners' Cup|publisher=UEFA|language=en|access-date=22 qershor 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100501123433/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html|archive-date=1 maj 2010}}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%; text-align:center;" |+Trofetë e Atléticos !style="width: 1%;"|Tipi !style="width: 6%;"|Kompeticioni !style="width: 1%;"|Tituj !style="width: 21%;"|Sezone |- | rowspan="6" |'''Vendor''' ! scope=col|[[La Liga]] |align="center"|11 | align="left"| [[1939–40 La Liga|1939–40]], [[1940–41 La Liga|1940–41]], [[1949–50 La Liga|1949–50]], [[1950–51 La Liga|1950–51]], [[1965–66 La Liga|1965–66]], [[1969–70 La Liga|1969–70]], [[1972–73 La Liga|1972–73]], [[1976–77 La Liga|1976–77]], [[1995–96 La Liga|1995–96]], [[2013–14 La Liga|2013–14]], [[2020–21 La Liga|2020–21]] |- ! scope=col|[[Segunda División]] |align="center"|1 | align="left"| [[2001–02 Segunda División|2001–02]] |- ! scope=col|[[Copa del Rey]] |align="center"|10 | align="left"|[[1959–60 Copa del Generalísimo|1959–60]], [[1960–61 Copa del Generalísimo|1960–61]], [[1964–65 Copa del Generalísimo|1964–65]], [[1971–72 Copa del Generalísimo|1971–72]], [[1975–76 Copa del Generalísimo|1975–76]], [[1984–85 Copa del Rey|1984–85]], [[1990–91 Copa del Rey|1990–91]], [[1991–92 Copa del Rey|1991–92]], [[1995–96 Copa del Rey|1995–96]], [[2012–13 Copa del Rey|2012–13]] |- ! scope=col|[[Supercopa de España]] |align="center"|2 | align="left"|[[Supercopa de España 1985|1985]], [[Supercopa de España 2014|2014]] |- ! scope=col|[[Copa Presidente de la Federación Española de Fútbol|Copa Presidente FEF]] |align="center"|1 | align="left"|1941–47 |- ! scope=col|[[Copa Eva Duarte]] |align="center"|1 | align="left"|1951 |- | rowspan="3" |'''Kontinental''' ! scope=col|[[Kupa UEFA e Fituesve të Kupës]] |align="center"|1 | align="left"|[[1961–62 European Cup Winners' Cup|1961–62]] |- ! scope=col|[[UEFA Liga e Evropës]] |align="center"|3 | align="left"|[[2009–10 UEFA Europa League|2009–10]], [[2011–12 UEFA Europa League|2011–12]], [[2017–18 UEFA Europa League|2017–18]] |- ! scope=col|[[UEFA Super Kupa]] |align="center"|3 | align="left"|[[UEFA Super Kupa 2010|2010]], [[UEFA Super Kupa 2012|2012]], [[UEFA Super Kupa 2018|2018]] |- | rowspan="1" |'''Botëror''' ! scope=col|[[Kupa Ndërkontinentale]] |align="center"|1 | align="left"| [[Kupa Interkontinentale 1974|1974]] |} <references group="nb"/> == Lojtarët == ===Skuadra aktuale=== {{updated|4 maj 2024}}<ref>{{cite web|url=http://clubatleticodemadrid.com/jugadores-primer-equipo/|title=Primer Equipo|trans-title=Ekipi i parë|publisher=Atlético Madrid|language=es|accessdate=3 shkurt 2016|archive-date=4 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161104065023/http://clubatleticodemadrid.com/jugadores-primer-equipo|url-status=dead}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=ROM|pos=GK|name=[[Horațiu Moldovan]]}} {{Fs player|no=2|nat=URU|pos=DF|name=[[José María Giménez]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiteni i 3të]]}} {{Fs player|no=3|nat=ESP|pos=DF|name=[[César Azpilicueta]]}} {{Fs player|no=4|nat=BRA|pos=DF|name=[[Gabriel Paulista]]}} {{Fs player|no=5|nat=ARG|pos=MF|name=[[Rodrigo De Paul]]}} {{Fs player|no=6|nat=ESP|pos=MF|name=[[Koke Resurrección|Koke]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiten]]}} {{Fs player|no=7|nat=FRA|pos=FW|name=[[Antoine Griezmann]]}} {{Fs player|no=8|nat=ESP|pos=MF|name=[[Saúl (footballer, born 1994)|Saúl]]}} {{Fs player|no=9|nat=NED|pos=FW|name=[[Memphis Depay]]}} {{Fs player|no=10|nat=ARG|pos=FW|name=[[Ángel Correa]]}} {{Fs player|no=11|nat=FRA|pos=MF|name=[[Thomas Lemar]]}} {{Fs player|no=12|nat=BRA|pos=FW|name=[[Samuel Lino]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=13|nat=SVN|pos=GK|name=[[Jan Oblak]]|other=[[Kapiteni (futboll)|zëv-kapiten]]}} {{Fs player|no=14|nat=ESP|pos=MF|name=[[Marcos Llorente]]}} {{Fs player|no=15|nat=MNE|pos=DF|name=[[Stefan Savić]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiteni i 4të]]}} {{Fs player|no=16|nat=ARG|pos=DF|name=[[Nahuel Molina]]}} {{Fs player|no=17|nat=ESP|pos=MF|name=[[Rodrigo Riquelme (footballer, born 2000)|Rodrigo Riquelme]]}} {{Fs player|no=18|nat=BEL|pos=MF|name=[[Arthur Vermeeren]]}} {{Fs player|no=19|nat=ESP|pos=FW|name=[[Álvaro Morata]]}} {{Fs player|no=20|nat=BEL|pos=DF|name=[[Axel Witsel]]}} {{Fs Player|no=22|nat=ESP|pos=DF|name=[[Mario Hermoso]]}} {{Fs player|no=23|nat=MOZ|pos=DF|name=[[Reinildo Mandava]]}} {{Fs player|no=24|nat=ESP|pos=MF|name=[[Pablo Barrios (footballer)|Pablo Barrios]]}} {{Fs end}} ===Ekipi rezervë=== {{Main|Atlético Madrid B}} {{Fs start}} {{Fs player|no=26|nat=ESP|pos=MF|name=[[Aitor Gismera Monge|Aitor Gismera]]}} {{Fs player|no=27|nat=GRE|pos=DF|name=[[Ilias Kostis]]}} {{Fs player|no=28|nat=ESP|pos=DF|name=[[Marco Moreno Ojeda|Marco Moreno]]}} {{fs player|no=29|nat=ESP|pos=DF|name=[[Javier Boñar]]}} {{Fs player|no=30|nat=MAR|pos=FW|name=[[Salim El Jebari]]}} {{Fs player|no=31|nat=ESP|pos=GK|name=[[Antonio Gomis]]}} {{Fs player|no=32|nat=ESP|pos=FW|name=[[Adrián Niño]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=35|nat=ESP|pos=GK|name=[[Sergio Mestre Sánchez|Sergio Mestre]]}} {{Fs player|no=36|nat=ESP|pos=MF|name=[[Álex Calatrava Torrado|Álex Calatrava]]}} {{Fs player|no=39|nat=MAR|pos=FW|name=[[Abdellah Raihani Ennaou|Abde Raihani]]}} {{Fs player|no=40|nat=ESP|pos=MF|name=[[Sergio Guerrero (futbollist)|Sergio Guerrero]]}} {{fs player|no=45|nat=ESP|pos=MF|name=[[Rayane Belaid]]}} {{Fs player|no=49|nat=ESP|pos=MF|name=[[Darío Frey Sánchez|Darío Frey]]}} {{Fs end}} ===Lojtarë të tjerë nën kontratë=== {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=TUR|pos=DF|name=[[Çağlar Söyüncü]]}} {{Fs player|no=|nat=ESP|pos=MF|name=[[Vitolo (footballer, born 1989)|Vitolo]]}} {{Fs player|no=|nat=ARG|pos=FW|name=[[Giuliano Simeone]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=|nat=POR|pos=FW|name=[[Marcos Paulo (footballer, born 2001)|Marcos Paulo]]}} {{Fs player|no=|nat=ESP|pos=FW|name=[[Samu Omorodion]]}} {{Fs end}} ==Struktura organizative== ===Presidentët=== Klubi ka pasur gjithsej 27 presidentë në histori. [[Enrique Allende]] ishte presidenti i parë në historinë e klubit. Ai e mbajti këtë pozitë për disa muaj para se të zëvëndësohej nga [[Eduardo de Acha]]. Argjentinasi [[Luciano Urquijo]] është i vetmi president i huaj i klubit, duke shërbyer në periudhë 1926–31.<ref name="JEM">{{cite web|url=http://www.fortunecity.es/felices/machupicchu/155/PALCO/palco.htm|title=EL PALCO ATLÉTICO|access-date=8 qershor 2017|language=es|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318190717/http://www.fortunecity.es/felices/machupicchu/155/PALCO/palco.htm|archive-date=18 mars 2012}}</ref> [[Vicente Calderón]] është presidenti më jetë gjatë i klubit, të cilën e udhëhoqi për 21 vite në periudha të ndryshme: 1964–80 dhe 1982–87.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/2013/05/27/futbol/equipos/atletico/1369654769.html|title=Un siglo del presidente más laureado de la historia del Atleti|publisher=Marca|language=es|author=J. F. Borrel|date=27 maj 2013|access-date=7 qershor 2024}}</ref> Presidenti aktual i klubit është [[Enrique Cerezo]], i cili e mori detyrën në vitin 2003.<ref>{{cite web|url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/enrique-cerezo-celebrates-20-years-as-president-of-the-club#:~:text=His%20first%20match%20as%20president,of%20the%20Red%20%26%20White%20board.|title=Enrique Cerezo celebrates 20 years as president of the club|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=29 maj 2023|access-date=7 qershor 2024}}</ref> ===Bordi drejtues=== Burimi: <ref>{{cite web|url=https://en.atleticodemadrid.com/atm/board-of-directors|title=Board of directors|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=8 qershor 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/atletico-de-madrid/mitarbeiter/verein/13|title=Staff|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=8 qershor 2024|archive-date=8 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240608121331/https://www.transfermarkt.us/atletico-de-madrid/mitarbeiter/verein/13|url-status=dead}}</ref> {| class=wikitable |- ! Pozicioni ! Stafi |- | President || {{flamuri|Spanja}} [[Enrique Cerezo Torres]] |- | CEO || {{flamuri|Spanja}} [[Miguel Ángel Gil Marín]] |- | Bordi drejtues || {{flamuri|Spanja}} Antonio Alonso Sanz<br>{{flamuri|Spanja}} Antoine Bonnier<br>{{flamuri|Spanja}} Severiano Gil y Gil<br>{{flamuri|Spanja}} Óscar Gil Marín |- | Sekretari || {{flamuri|Spanja}} Pablo Jiménez de Parga |- | Drejtor sportiv || {{flamuri|Italia}} Andrea Barta |} ===Trajnerët=== [[Diego Simeone]] është trajneri aktual i ekipit, duke u emëruar më 23 dhjetor 2011.<ref>{{Cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2672242-origins-of-el-cholo-remembering-diego-simeones-atletico-madrid-playing-career|title=Origins of El Cholo: Remembering Diego Simeone's Atlético Madrid Playing Career|author=Mark Jones|website=Bleacher Report|language=en|access-date=21 dhjetor 2018}}</ref> Ai është trajneri më jetëgjatë i klubit, më i suksesshëm<ref>{{cite web|url=https://usblog.betway.com/soccer/la-liga/top-10-best-atletico-madrid-managers-of-all-time/|title=The 10 greatest Atletico Madrid Managers of all time|publisher=Betway Insider|language=en|date=25 shkurt 2024}}</ref> si dhe mban rekordin për numrin e ndeshjeve të drejtuara (634)<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/simeone-500-game-milestone-in-charge-atletico-madrid/1wuqpniap60xt1ugsc12bfjbvz|title=Simeone reaches milestone with 500th game in charge of Atletico Madrid|website=Goal.com|language=en|date=30 dhjetor 2020}}</ref> si dhe numrin e fitoreve të arritura (373).<ref>{{Cite news|url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/simeone-becomes-atleti-coach-with-most-top-flight-wins|title=Simeone becomes Atleti coach with most top-flight wins|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=27 qershor 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.beinsports.com/us/laliga/video/simeone-reaches-record-breaking-win-at-atleti/1651002|title=Simeone Surpasses Aragones' Win Record as Atletico Madrid Boss|website=beIN Sports|language=en|access-date=8 qershor 2024}}</ref> Trajneri i parë në historinë e klubit ishte [[Manuel Ansoleaga]] i cili udhëhoqi ekipin në fitimin e [[Campeonato Regional Centro]], e cila ishte trofeu i parë në histori për Atléticon.<ref name=Manager>{{Cite web|url=https://www.bdfutbol.com/en/c/entrenador.html?id=82706|title=Ansoleaga, Manuel Graciano Ansoleaga Aguirre - Manager|website=BD Futbol|language=en|access-date=27 mars 2024}}</ref> Anglezi [[Vince Hayes]] u bë trajneri i parë i huaj në historinë e klubit,<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/vince-hayes/|title=Vince Hayes|website=World Football|language=en|access-date=8 qershor 2024}}</ref> kurse argjentinasi [[Lino Taioli]] ishte trajneri i parë jo-evropian që drejtoi klubin.<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/lino-taioli/profil/trainer/34021|title=Lino Taioli|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=8 qershor 2024|archive-date=8 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240608220715/https://www.transfermarkt.us/lino-taioli/profil/trainer/34021|url-status=dead}}</ref> Klubi ka pasur gjithsej 75 trajnerë në histori.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/teams/atletico-madrid/9/|title=Atlético Madrid » Manager history|website=World Football|language=en|access-date=8 qershor 2024}}</ref> Luis Aragonés, i cili më parë ka qënë lojtar dhe president, ka drejtuar klubin në shtatë periudha të ndryshme.<ref>{{cite web|url=https://www.intothecalderon.com/2017/7/9/15942770/luis-aragones-the-godfather-of-atletico-madrid|title=Luis Aragonés: The Godfather of Atlético Madrid, Part I|publisher=Into the Calderon|website=SB Nation|language=en|date=9 korrik 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.intothecalderon.com/2017/7/11/15930666/luis-aragones-the-godfather-of-atletico-madrid-spain-part-ii|title=Luis Aragonés: The Godfather of Atlético Madrid, Part II|publisher=Into the Calderon|website=SB Nation|language=en|date=11 korrik 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.intothecalderon.com/2017/7/14/15974268/luis-aragones-the-godfather-of-atletico-madrid-part-iii|title=Luis Aragonés: The Godfather of Atlético Madrid, Part III|publisher=Into the Calderon|website=SB Nation|language=en|date=11 korrik 2017}}</ref> [[Antonio Briones]] u emërua trajner i ekipit në katër raste të ndryshme në periudhën 1988–1990.<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/antonio-briones/profil/trainer/30324|title=Antonio Briones|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=9 qershor 2024|archive-date=9 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609071539/https://www.transfermarkt.us/antonio-briones/profil/trainer/30324|url-status=dead}}</ref> ===Stafi teknik=== Burimi: <ref>{{cite web|url=https://www.atleticodemadrid.com/jugadores-primer-equipo/|title=First team|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=9 qershor 2024}}</ref> {|class="wikitable" !Pozicioni !Stafi |- |Trajner||{{flagicon|ARG}} [[Diego Simeone]] |- |rowspan="2"|Ndihmës-trajner |{{flagicon|ARG}} [[Nelson Vivas]] |- |{{flagicon|ARG}} [[Gustavo López (footballer, born 1973)|Gustavo López]] |- |Trajneri i portierëve||{{flagicon|ARG}} Pablo Vercellone |- |Trajneri i fiskulturës||{{flagicon|URU}} Óscar Ortega |- |rowspan="5"|Fizioterapistët |{{flagicon|ESP}} Iván Ortega |- |{{flagicon|ESP}} Jesús Vázquez |- |{{flagicon|ESP}} Esteban Arévalo |- |{{flagicon|ESP}} David Loras |- |{{flagicon|ESP}} Felipe Iglesias Arroyo |- |rowspan="2"|Fizioterapistët e rehabilitimit |{{flagicon|ESP}} Óscar Pitillas |- |{{flagicon|ESP}} Alfredo Jarodich |- |rowspan="2"|Asistenti teknik i ekipit |{{flagicon|ESP}} Carlos Menéndez |- |{{flagicon|ESP}} Daniel Castro |- |Delegati i ekipit||{{flagicon|ESP}} Pedro Pablo Matesanz |- |Shefi i departamentit mjekësor||{{flagicon|ESP}} José María Villalón |- |Doktori i klubit||{{flagicon|ESP}} Gorka de Abajo |- |Doktori||{{flagicon|ESP}} Óscar Luis Celada |- |rowspan="4"|Ekipi teknik||{{flagicon|ESP}} Cristian Bautista |- |{{flagicon|BUL}} Dimcho Pilichev |- |{{flagicon|ESP}} Fernando Sánchez Ramírez |- |{{flagicon|ESP}} Mario Serrano |} == Referime == {{reflist|3}} == Lidhje të jashtme == {{Commons}} *[https://www.atleticodemadrid.com/ Uebfaqja zyrtare] *[https://web.archive.org/web/20150617123240/http://www.laliga.es/en/liga-bbva/atletico Atlético de Madrid] në [[La Liga]] *[http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50124/profile/index.html Atlético de Madrid] në [[UEFA]] {{Sport}} {{Sezonet e La Liga}} {{Klubet e La Liga 2009/10}} [[Kategoria:Atlético Madrid]] [[Kategoria:Klube futbolli në Spanjë]] [[Kategoria:Klube fitues të UEFA Ligës së Evropës]] [[Kategoria:Klube fitues të UEFA Super Kupës]] [[Kategoria:Klube fitues të Kupës Ndërkontinentale]] kgrtud3ngvl2oc4oa66hpifga5yoih6 0 79240 2939867 2350689 2026-04-09T21:27:07Z Shqiperia2000 65435 2939867 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Bolonja | official_name = Comune di Bologna | native_name = ''Bologna'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Bulåggna'' ([[Dialekti bolonjez|dialekti bolonjez]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Bologna-SanPetronioPiazzaMaggiore1.jpg | image_caption = Pamje nga Bolonja | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|44|29|38|N|11|20|34|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Emilja-Romanja]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti Metropolitan i Bolonjës|Bolonja]] (BO) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Matteo Lepore]] | elevation_m = 54 | area_total_km2 = 140.86 | population_total = 392791 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = bolonjezë | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.bologna.it/ Faqja zyrtare] }} '''Bolonja''' (italisht: ''Bologna''; në [[Dialekti bolonjez|dialektin bolonjez]] ''Bulåggna'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] veriore, kryeqendra e rajonit [[Emilja-Romanja]] dhe e [[Qyteti Metropolitan i Bolonjës|Qytetit Metropolitan të Bolonjës]]. Më 31 dhjetor 2024 qyteti kishte 392.791 banorë.<ref name="pop2024">[https://inumeridibolognametropolitana.it/sites/inumeridibolognametropolitana.it/files/popolazione/2025/la_popolazionedibologna20241231.pdf ''La popolazione al 31 dicembre 2024''], Comune di Bologna / Città metropolitana di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Bolonja shtrihet në rrëzë të [[Apeninet|Apenineve]], midis lumenjve Reno dhe Savena, përgjatë rrugës historike Via Emilia.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Bologna-Italy ''Bologna''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Bolonja ndodhet në pjesën veriore të Italisë, në zemër të [[Emilja-Romanja|Emilja-Romanjës]], në kufirin midis fushës së Padanisë dhe kodrave të para apeninike.<ref name="britannica" /> Qyteti ka një sipërfaqe prej 140,86 km² dhe lartësi mesatare rreth 54 m mbi nivelin e detit.<ref name="istat-area">[https://www.istat.it/wp-content/uploads/2024/06/Approfondimento_Bologna.pdf ''Report Comune di Bologna''], ISTAT, 26 qershor 2024. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Historia == Origjina e Bolonjës lidhet me vendbanimin etrusk ''Felsina''. Në shekullin IV p.e.s. zona u pushtua nga fisi gal ''Boii'', ndërsa rreth vitit 190 p.e.s. u bë koloni dhe municipium romak me emrin ''Bononia''.<ref name="britannica" /> Pas rënies së Perandorisë Romake qyteti kaloi nëpër periudha të ndryshme sundimi, derisa në fillim të shekullit XII u shndërrua në një komunë të lirë.<ref name="britannica" /> Gjatë Mesjetës Bolonja u bë një nga qendrat më të rëndësishme politike dhe kulturore të Italisë veriore. Pas sundimit të familjeve të ndryshme vendase, në vitin 1506 qyteti u përfshi në [[Shtetet Papnore|Shtetin Papnor]]. Sundimi papnor u ndërpre vetëm përkohësisht gjatë periudhës franceze (1797–1814), ndërsa në vitin 1860 Bolonja u bashkua me Mbretërinë e Italisë.<ref name="britannica" /> Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] qyteti pësoi bombardime të rënda dhe u çlirua në vitin 1945.<ref name="britannica" /> == Demografia == Më 31 dhjetor 2024 në regjistrat anagrafikë të komunës ishin të regjistruar 392.791 banorë.<ref name="pop2024" /> Sipas të njëjtit raport, 61.601 banorë ishin shtetas të huaj, ose 15,7% e popullsisë; komunitetet më të mëdha ishin ato rumune, bangladesheze dhe filipinase.<ref name="pop2024" /> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Bolonja njihet në mbarë botën për [[Universiteti i Bolonjës|Universitetin e Bolonjës]] (''Alma Mater Studiorum''), i themeluar tradicionalisht në vitin 1088 dhe i konsideruar si universiteti më i vjetër në botën perëndimore.<ref name="unibo">[https://www.unibo.it/en/university/who-we-are/our-history ''Our history''], Università di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Universiteti ka luajtur një rol themelor në historinë intelektuale të Evropës dhe e ka bërë qytetin një qendër të rëndësishme studentore dhe kërkimore.<ref name="unibo" /> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Bolonjës ruan një karakter të fortë mesjetar, i dalluar sidomos nga rrjeti i gjatë i portikëve dhe nga kullat historike të qytetit.<ref name="britannica" /> [[Portikët e Bolonjës]] u përfshinë në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s më 28 korrik 2021; siti serial përfshin 12 grupe portikësh të përzgjedhur, pjesë e një sistemi urban që arrin rreth 62 km gjatësi në të gjithë qytetin.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/1650/ ''The Porticoes of Bologna''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="portici">[https://portici.comune.bologna.it/unesco ''UNESCO e patrimonio mondiale''], Comune di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="portici62">[https://portici.comune.bologna.it/ ''Portici di Bologna''], Comune di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Ndër monumentet më të njohura të qytetit janë '''Dy Kullat''' (Asinelli dhe Garisenda), që konsiderohen simbol i Bolonjës,<ref name="twotowers">[https://www.duetorribologna.com/ ''Le Due Torri - Torre degli Asinelli'']. Qasur më 9 prill 2026.</ref> '''Piazza Maggiore''' dhe '''Bazilika e San Petronios''', kisha më e madhe dhe më e rëndësishme e qytetit.<ref name="sanpetronio">[https://www.bolognawelcome.com/it/luoghi/edifici-religiosi/basilica-di-san-petronio ''Basilica di San Petronio''], Bologna Welcome. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Ekonomia == Bolonja është një nga qendrat kryesore ekonomike të Italisë veriore. Roli i saj mbështetet në shërbimet, tregtinë, arsimin universitar, logjistikën dhe aktivitetin panairor. Kompleksi '''BolognaFiere''' shtrihet në një sipërfaqe prej rreth 375.000 m² dhe është një nga qendrat më të rëndësishme për panaire dhe ngjarje në Itali.<ref name="fiera">[https://bolognafiere.it/en/location-2/bolognafiere/ ''Bolognafiere''], BolognaFiere Group. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Qyteti njihet gjithashtu për traditën gastronomike emiliane, sidomos për specialitete si ''tortellini'', ''tagliatelle'' dhe ''lasagne alla bolognese''.<ref name="food">[https://www.emiliaromagnawelcome.com/en/welcome-to-emilia-romagna/city-of-food-is-bologna ''Bologna city of Food''], Emilia-Romagna Welcome. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Transporti == Bolonja është një nyje e madhe rrugore dhe hekurudhore midis veriut dhe jugut të Italisë. Stacioni '''Bologna Centrale''' është një nga më të rëndësishmit në vend: rreth 159.000 njerëz kalojnë aty çdo ditë, me afro 58 milionë në vit dhe rreth 700 trena në ditë.<ref name="centrale">[https://www.grandistazioni.it/en/our-stations/bologna-centrale.html ''Bologna Centrale''], Grandi Stazioni Rail. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Qyteti shërbehet edhe nga '''Aeroporti Guglielmo Marconi''', i cili në vitin 2024 regjistroi 10.775.972 pasagjerë dhe ishte aeroporti i shtatë në Itali për numrin e pasagjerëve.<ref name="airport">[https://www.bologna-airport.it/en/the-company/company-profile/who-we-are/key-figures/?idC=62363 ''Key Data Airport''], Aeroporto G. Marconi di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.bologna.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Bolonjës] * [https://www.unibo.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Bolonjës] [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Emilja-Romanja]] 3vjb2dk3ott95v3sekxccq92f559t9u 2939868 2939867 2026-04-09T21:32:29Z Shqiperia2000 65435 2939868 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Bolonja | official_name = Comune di Bologna | native_name = ''Bologna'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Bulåggna'' ([[Dialekti bolonjez|dialekti bolonjez]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Bologna-SanPetronioPiazzaMaggiore1.jpg | image_caption = Pamje nga Bolonja | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|44|29|38|N|11|20|34|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Emilja-Romanja]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti Metropolitan i Bolonjës|Bolonja]] (BO) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Matteo Lepore]] | elevation_m = 54 | area_total_km2 = 140.86 | population_total = 392791 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = bolonjezë | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.bologna.it/ Faqja zyrtare] }} '''Bolonja''' (italisht: ''Bologna''; në [[Dialekti bolonjez|dialektin bolonjez]] ''Bulåggna'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] veriore, kryeqendra e rajonit [[Emilja-Romanja]] dhe e [[Qyteti Metropolitan i Bolonjës|Qytetit Metropolitan të Bolonjës]]. Më 31 dhjetor 2024 qyteti kishte 392.791 banorë.<ref name="pop2024">[https://inumeridibolognametropolitana.it/sites/inumeridibolognametropolitana.it/files/popolazione/2025/la_popolazionedibologna20241231.pdf ''La popolazione al 31 dicembre 2024''], Comune di Bologna / Città metropolitana di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Bolonja shtrihet në rrëzë të [[Apeninet|Apenineve]], midis lumenjve Reno dhe Savena, përgjatë rrugës historike Via Emilia.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Bologna-Italy ''Bologna''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Bolonja ndodhet në pjesën veriore të Italisë, në zemër të [[Emilja-Romanja|Emilja-Romanjës]], në kufirin midis fushës së Padanisë dhe kodrave të para apeninike.<ref name="britannica" /> Qyteti ka një sipërfaqe prej 140,86 km² dhe lartësi mesatare rreth 54 m mbi nivelin e detit.<ref name="istat-area">[https://www.istat.it/wp-content/uploads/2024/06/Approfondimento_Bologna.pdf ''Report Comune di Bologna''], ISTAT, 26 qershor 2024. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Historia == Origjina e Bolonjës lidhet me vendbanimin etrusk ''Felsina''. Në shekullin IV p.e.s. zona u pushtua nga fisi gal ''Boii'', ndërsa rreth vitit 190 p.e.s. u bë koloni dhe municipium romak me emrin ''Bononia''.<ref name="britannica" /> Pas rënies së Perandorisë Romake qyteti kaloi nëpër periudha të ndryshme sundimi, derisa në fillim të shekullit XII u shndërrua në një komunë të lirë.<ref name="britannica" /> Gjatë Mesjetës Bolonja u bë një nga qendrat më të rëndësishme politike dhe kulturore të Italisë veriore. Pas sundimit të familjeve të ndryshme vendase, në vitin 1506 qyteti u përfshi në [[Shtetet Papale|Shtetin Papnor]]. Sundimi papnor u ndërpre vetëm përkohësisht gjatë periudhës franceze (1797–1814), ndërsa në vitin 1860 Bolonja u bashkua me Mbretërinë e Italisë.<ref name="britannica" /> Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] qyteti pësoi bombardime të rënda dhe u çlirua në vitin 1945.<ref name="britannica" /> == Demografia == Më 31 dhjetor 2024 në regjistrat anagrafikë të komunës ishin të regjistruar 392.791 banorë.<ref name="pop2024" /> Sipas të njëjtit raport, 61.601 banorë ishin shtetas të huaj, ose 15,7% e popullsisë; komunitetet më të mëdha ishin ato rumune, bangladesheze dhe filipinase.<ref name="pop2024" /> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Bolonja njihet në mbarë botën për [[Universiteti i Bolonjës|Universitetin e Bolonjës]] (''Alma Mater Studiorum''), i themeluar tradicionalisht në vitin 1088 dhe i konsideruar si universiteti më i vjetër në botën perëndimore.<ref name="unibo">[https://www.unibo.it/en/university/who-we-are/our-history ''Our history''], Università di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Universiteti ka luajtur një rol themelor në historinë intelektuale të Evropës dhe e ka bërë qytetin një qendër të rëndësishme studentore dhe kërkimore.<ref name="unibo" /> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Bolonjës ruan një karakter të fortë mesjetar, i dalluar sidomos nga rrjeti i gjatë i portikëve dhe nga kullat historike të qytetit.<ref name="britannica" /> Portikët e Bolonjës u përfshinë në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s më 28 korrik 2021; siti serial përfshin 12 grupe portikësh të përzgjedhur, pjesë e një sistemi urban që arrin rreth 62 km gjatësi në të gjithë qytetin.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/1650/ ''The Porticoes of Bologna''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="portici">[https://portici.comune.bologna.it/unesco ''UNESCO e patrimonio mondiale''], Comune di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="portici62">[https://portici.comune.bologna.it/ ''Portici di Bologna''], Comune di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Ndër monumentet më të njohura të qytetit janë Dy Kullat (Asinelli dhe Garisenda), që konsiderohen simbol i Bolonjës,<ref name="twotowers">[https://www.duetorribologna.com/ ''Le Due Torri - Torre degli Asinelli'']. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Piazza Maggiore dhe Bazilika e San Petronios, kisha më e madhe dhe më e rëndësishme e qytetit.<ref name="sanpetronio">[https://www.bolognawelcome.com/it/luoghi/edifici-religiosi/basilica-di-san-petronio ''Basilica di San Petronio''], Bologna Welcome. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Ekonomia == Bolonja është një nga qendrat kryesore ekonomike të Italisë veriore. Roli i saj mbështetet në shërbimet, tregtinë, arsimin universitar, logjistikën dhe aktivitetin panairor. Kompleksi ''BolognaFiere'' shtrihet në një sipërfaqe prej rreth 375.000 m² dhe është një nga qendrat më të rëndësishme për panaire dhe ngjarje në Itali.<ref name="fiera">[https://bolognafiere.it/en/location-2/bolognafiere/ ''Bolognafiere''], BolognaFiere Group. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Qyteti njihet gjithashtu për traditën gastronomike emiliane, sidomos për specialitete si ''tortellini'', ''tagliatelle'' dhe ''lasagne alla bolognese''.<ref name="food">[https://www.emiliaromagnawelcome.com/en/welcome-to-emilia-romagna/city-of-food-is-bologna ''Bologna city of Food''], Emilia-Romagna Welcome. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Transporti == Bolonja është një nyje e madhe rrugore dhe hekurudhore midis veriut dhe jugut të Italisë. Stacioni Bologna Centrale është një nga më të rëndësishmit në vend: rreth 159.000 njerëz kalojnë aty çdo ditë, me afro 58 milionë në vit dhe rreth 700 trena në ditë.<ref name="centrale">[https://www.grandistazioni.it/en/our-stations/bologna-centrale.html ''Bologna Centrale''], Grandi Stazioni Rail. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Qyteti shërbehet edhe nga Aeroporti Guglielmo Marconi, i cili në vitin 2024 regjistroi 10.775.972 pasagjerë dhe ishte aeroporti i shtatë në Itali për numrin e pasagjerëve.<ref name="airport">[https://www.bologna-airport.it/en/the-company/company-profile/who-we-are/key-figures/?idC=62363 ''Key Data Airport''], Aeroporto G. Marconi di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.bologna.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Bolonjës] * [https://www.unibo.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Bolonjës] [[Kategoria:Qytete në Itali]] ayf9r1u13t53ogitbtu2wd2j1ce9st1 2939869 2939868 2026-04-09T21:37:39Z Shqiperia2000 65435 2939869 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Bolonja | official_name = Comune di Bologna | native_name = ''Bologna'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Bulåggna'' ([[Dialekti bolonjez|dialekti bolonjez]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Bologna-SanPetronioPiazzaMaggiore1.jpg | image_caption = Pamje nga Bolonja | image_shield = Bologna-Stemma.svg | image_flag = Flag of Bologna.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|44|29|38|N|11|20|34|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Emilja-Romanja]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti Metropolitan i Bolonjës|Bolonja]] (BO) | leader_party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Matteo Lepore]] | elevation_m = 54 | area_total_km2 = 140.86 | population_total = 392791 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = bolonjezë | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | blank_name_sec1 = Shenjt mbrojtës | blank_info_sec1 = Shën Petroni | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 4 tetor | website = [https://www.comune.bologna.it/ Faqja zyrtare] }} '''Bolonja''' (italisht: ''Bologna''; në [[Dialekti bolonjez|dialektin bolonjez]] ''Bulåggna'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] veriore, kryeqendra e rajonit [[Emilja-Romanja]] dhe e [[Qyteti Metropolitan i Bolonjës|Qytetit Metropolitan të Bolonjës]]. Më 31 dhjetor 2024 qyteti kishte 392.791 banorë.<ref name="pop2024">[https://inumeridibolognametropolitana.it/sites/inumeridibolognametropolitana.it/files/popolazione/2025/la_popolazionedibologna20241231.pdf ''La popolazione al 31 dicembre 2024''], Comune di Bologna / Città metropolitana di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Bolonja shtrihet në rrëzë të [[Apeninet|Apenineve]], midis lumenjve Reno dhe Savena, përgjatë rrugës historike Via Emilia.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Bologna-Italy ''Bologna''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Bolonja ndodhet në pjesën veriore të Italisë, në zemër të [[Emilja-Romanja|Emilja-Romanjës]], në kufirin midis fushës së Padanisë dhe kodrave të para apeninike.<ref name="britannica" /> Qyteti ka një sipërfaqe prej 140,86 km² dhe lartësi mesatare rreth 54 m mbi nivelin e detit.<ref name="istat-area">[https://www.istat.it/wp-content/uploads/2024/06/Approfondimento_Bologna.pdf ''Report Comune di Bologna''], ISTAT, 26 qershor 2024. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Historia == Origjina e Bolonjës lidhet me vendbanimin etrusk ''Felsina''. Në shekullin IV p.e.s. zona u pushtua nga fisi gal ''Boii'', ndërsa rreth vitit 190 p.e.s. u bë koloni dhe municipium romak me emrin ''Bononia''.<ref name="britannica" /> Pas rënies së Perandorisë Romake qyteti kaloi nëpër periudha të ndryshme sundimi, derisa në fillim të shekullit XII u shndërrua në një komunë të lirë.<ref name="britannica" /> Gjatë Mesjetës Bolonja u bë një nga qendrat më të rëndësishme politike dhe kulturore të Italisë veriore. Pas sundimit të familjeve të ndryshme vendase, në vitin 1506 qyteti u përfshi në [[Shtetet Papale|Shtetin Papnor]]. Sundimi papnor u ndërpre vetëm përkohësisht gjatë periudhës franceze (1797–1814), ndërsa në vitin 1860 Bolonja u bashkua me Mbretërinë e Italisë.<ref name="britannica" /> Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] qyteti pësoi bombardime të rënda dhe u çlirua në vitin 1945.<ref name="britannica" /> == Demografia == Më 31 dhjetor 2024 në regjistrat anagrafikë të komunës ishin të regjistruar 392.791 banorë.<ref name="pop2024" /> Sipas të njëjtit raport, 61.601 banorë ishin shtetas të huaj, ose 15,7% e popullsisë; komunitetet më të mëdha ishin ato rumune, bangladesheze dhe filipinase.<ref name="pop2024" /> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Bolonja njihet në mbarë botën për [[Universiteti i Bolonjës|Universitetin e Bolonjës]] (''Alma Mater Studiorum''), i themeluar tradicionalisht në vitin 1088 dhe i konsideruar si universiteti më i vjetër në botën perëndimore.<ref name="unibo">[https://www.unibo.it/en/university/who-we-are/our-history ''Our history''], Università di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Universiteti ka luajtur një rol themelor në historinë intelektuale të Evropës dhe e ka bërë qytetin një qendër të rëndësishme studentore dhe kërkimore.<ref name="unibo" /> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Bolonjës ruan një karakter të fortë mesjetar, i dalluar sidomos nga rrjeti i gjatë i portikëve dhe nga kullat historike të qytetit.<ref name="britannica" /> Portikët e Bolonjës u përfshinë në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s më 28 korrik 2021; siti serial përfshin 12 grupe portikësh të përzgjedhur, pjesë e një sistemi urban që arrin rreth 62 km gjatësi në të gjithë qytetin.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/1650/ ''The Porticoes of Bologna''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="portici">[https://portici.comune.bologna.it/unesco ''UNESCO e patrimonio mondiale''], Comune di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="portici62">[https://portici.comune.bologna.it/ ''Portici di Bologna''], Comune di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Ndër monumentet më të njohura të qytetit janë Dy Kullat (Asinelli dhe Garisenda), që konsiderohen simbol i Bolonjës,<ref name="twotowers">[https://www.duetorribologna.com/ ''Le Due Torri - Torre degli Asinelli'']. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Piazza Maggiore dhe Bazilika e Shën Petronios, kisha më e madhe dhe më e rëndësishme e qytetit.<ref name="sanpetronio">[https://www.bolognawelcome.com/it/luoghi/edifici-religiosi/basilica-di-san-petronio ''Basilica di San Petronio''], Bologna Welcome. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Ekonomia == Bolonja është një nga qendrat kryesore ekonomike të Italisë veriore. Roli i saj mbështetet në shërbimet, tregtinë, arsimin universitar, logjistikën dhe aktivitetin panairor. Kompleksi ''BolognaFiere'' shtrihet në një sipërfaqe prej rreth 375.000 m² dhe është një nga qendrat më të rëndësishme për panaire dhe ngjarje në Itali.<ref name="fiera">[https://bolognafiere.it/en/location-2/bolognafiere/ ''Bolognafiere''], BolognaFiere Group. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Qyteti njihet gjithashtu për traditën gastronomike emiliane, sidomos për specialitete si ''tortellini'', ''tagliatelle'' dhe ''lasagne alla bolognese''.<ref name="food">[https://www.emiliaromagnawelcome.com/en/welcome-to-emilia-romagna/city-of-food-is-bologna ''Bologna city of Food''], Emilia-Romagna Welcome. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Transporti == Bolonja është një nyje e madhe rrugore dhe hekurudhore midis veriut dhe jugut të Italisë. Stacioni Bologna Centrale është një nga më të rëndësishmit në vend: rreth 159.000 njerëz kalojnë aty çdo ditë, me afro 58 milionë në vit dhe rreth 700 trena në ditë.<ref name="centrale">[https://www.grandistazioni.it/en/our-stations/bologna-centrale.html ''Bologna Centrale''], Grandi Stazioni Rail. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Qyteti shërbehet edhe nga Aeroporti Guglielmo Marconi, i cili në vitin 2024 regjistroi 10.775.972 pasagjerë dhe ishte aeroporti i shtatë në Itali për numrin e pasagjerëve.<ref name="airport">[https://www.bologna-airport.it/en/the-company/company-profile/who-we-are/key-figures/?idC=62363 ''Key Data Airport''], Aeroporto G. Marconi di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.bologna.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Bolonjës] * [https://www.unibo.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Bolonjës] [[Kategoria:Qytete në Itali]] g5vjsax4b90s4k8zf5dkjtcf0ux7iag 2939917 2939869 2026-04-10T08:16:00Z Shqiperia2000 65435 2939917 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Bolonja | official_name = Comune di Bologna | native_name = ''Bologna'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Bulåggna'' ([[Dialekti bolonjez|dialekti bolonjez]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Bologna-SanPetronioPiazzaMaggiore1.jpg | image_caption = Pamje nga Bolonja | image_shield = Bologna-Stemma.svg | image_flag = Flag of Bologna.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|44|29|38|N|11|20|34|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Emilja-Romanja]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti Metropolitan i Bolonjës|Bolonja]] (BO) | leader_party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Matteo Lepore]] | elevation_m = 54 | area_total_km2 = 140.86 | population_total = 392791 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = bolonjezë | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | blank_name_sec1 = Shenjt mbrojtës | blank_info_sec1 = Shën Petroni | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 4 tetor | website = [https://www.comune.bologna.it/ Faqja zyrtare] }} '''Bolonja''' (italisht: ''Bologna''; në [[Dialekti bolonjez|dialektin bolonjez]] ''Bulåggna'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] veriore, kryeqendra e rajonit [[Emilja-Romanja]] dhe e [[Qyteti Metropolitan i Bolonjës|Qytetit Metropolitan të Bolonjës]]. Më 31 dhjetor 2024 qyteti kishte 392.791 banorë.<ref name="pop2024">[https://inumeridibolognametropolitana.it/sites/inumeridibolognametropolitana.it/files/popolazione/2025/la_popolazionedibologna20241231.pdf ''La popolazione al 31 dicembre 2024''], Comune di Bologna / Città metropolitana di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Bolonja shtrihet në rrëzë të [[Malet Apenine|Apenineve]], midis lumenjve Reno dhe Savena, përgjatë rrugës historike Via Emilia.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Bologna-Italy ''Bologna''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Bolonja ndodhet në pjesën veriore të Italisë, në zemër të [[Emilja-Romanja|Emilja-Romanjës]], në kufirin midis fushës së Padanisë dhe kodrave të para apeninike.<ref name="britannica" /> Qyteti ka një sipërfaqe prej 140,86 km² dhe lartësi mesatare rreth 54 m mbi nivelin e detit.<ref name="istat-area">[https://www.istat.it/wp-content/uploads/2024/06/Approfondimento_Bologna.pdf ''Report Comune di Bologna''], ISTAT, 26 qershor 2024. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Historia == Origjina e Bolonjës lidhet me vendbanimin etrusk ''Felsina''. Në shekullin IV p.e.s. zona u pushtua nga fisi gal ''Boii'', ndërsa rreth vitit 190 p.e.s. u bë koloni dhe municipium romak me emrin ''Bononia''.<ref name="britannica" /> Pas rënies së Perandorisë Romake qyteti kaloi nëpër periudha të ndryshme sundimi, derisa në fillim të shekullit XII u shndërrua në një komunë të lirë.<ref name="britannica" /> Gjatë Mesjetës Bolonja u bë një nga qendrat më të rëndësishme politike dhe kulturore të Italisë veriore. Pas sundimit të familjeve të ndryshme vendase, në vitin 1506 qyteti u përfshi në [[Shtetet Papale|Shtetin Papnor]]. Sundimi papnor u ndërpre vetëm përkohësisht gjatë periudhës franceze (1797–1814), ndërsa në vitin 1860 Bolonja u bashkua me Mbretërinë e Italisë.<ref name="britannica" /> Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] qyteti pësoi bombardime të rënda dhe u çlirua në vitin 1945.<ref name="britannica" /> == Demografia == Më 31 dhjetor 2024 në regjistrat anagrafikë të komunës ishin të regjistruar 392.791 banorë.<ref name="pop2024" /> Sipas të njëjtit raport, 61.601 banorë ishin shtetas të huaj, ose 15,7% e popullsisë; komunitetet më të mëdha ishin ato rumune, bangladesheze dhe filipinase.<ref name="pop2024" /> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Bolonja njihet në mbarë botën për [[Universiteti i Bolonjës|Universitetin e Bolonjës]] (''Alma Mater Studiorum''), i themeluar tradicionalisht në vitin 1088 dhe i konsideruar si universiteti më i vjetër në botën perëndimore.<ref name="unibo">[https://www.unibo.it/en/university/who-we-are/our-history ''Our history''], Università di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Universiteti ka luajtur një rol themelor në historinë intelektuale të Evropës dhe e ka bërë qytetin një qendër të rëndësishme studentore dhe kërkimore.<ref name="unibo" /> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Bolonjës ruan një karakter të fortë mesjetar, i dalluar sidomos nga rrjeti i gjatë i portikëve dhe nga kullat historike të qytetit.<ref name="britannica" /> Portikët e Bolonjës u përfshinë në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s më 28 korrik 2021; siti serial përfshin 12 grupe portikësh të përzgjedhur, pjesë e një sistemi urban që arrin rreth 62 km gjatësi në të gjithë qytetin.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/1650/ ''The Porticoes of Bologna''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="portici">[https://portici.comune.bologna.it/unesco ''UNESCO e patrimonio mondiale''], Comune di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="portici62">[https://portici.comune.bologna.it/ ''Portici di Bologna''], Comune di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Ndër monumentet më të njohura të qytetit janë Dy Kullat (Asinelli dhe Garisenda), që konsiderohen simbol i Bolonjës,<ref name="twotowers">[https://www.duetorribologna.com/ ''Le Due Torri - Torre degli Asinelli'']. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Piazza Maggiore dhe Bazilika e Shën Petronios, kisha më e madhe dhe më e rëndësishme e qytetit.<ref name="sanpetronio">[https://www.bolognawelcome.com/it/luoghi/edifici-religiosi/basilica-di-san-petronio ''Basilica di San Petronio''], Bologna Welcome. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Ekonomia == Bolonja është një nga qendrat kryesore ekonomike të Italisë veriore. Roli i saj mbështetet në shërbimet, tregtinë, arsimin universitar, logjistikën dhe aktivitetin panairor. Kompleksi ''BolognaFiere'' shtrihet në një sipërfaqe prej rreth 375.000 m² dhe është një nga qendrat më të rëndësishme për panaire dhe ngjarje në Itali.<ref name="fiera">[https://bolognafiere.it/en/location-2/bolognafiere/ ''Bolognafiere''], BolognaFiere Group. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Qyteti njihet gjithashtu për traditën gastronomike emiliane, sidomos për specialitete si ''tortellini'', ''tagliatelle'' dhe ''lasagne alla bolognese''.<ref name="food">[https://www.emiliaromagnawelcome.com/en/welcome-to-emilia-romagna/city-of-food-is-bologna ''Bologna city of Food''], Emilia-Romagna Welcome. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Transporti == Bolonja është një nyje e madhe rrugore dhe hekurudhore midis veriut dhe jugut të Italisë. Stacioni Bologna Centrale është një nga më të rëndësishmit në vend: rreth 159.000 njerëz kalojnë aty çdo ditë, me afro 58 milionë në vit dhe rreth 700 trena në ditë.<ref name="centrale">[https://www.grandistazioni.it/en/our-stations/bologna-centrale.html ''Bologna Centrale''], Grandi Stazioni Rail. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Qyteti shërbehet edhe nga Aeroporti Guglielmo Marconi, i cili në vitin 2024 regjistroi 10.775.972 pasagjerë dhe ishte aeroporti i shtatë në Itali për numrin e pasagjerëve.<ref name="airport">[https://www.bologna-airport.it/en/the-company/company-profile/who-we-are/key-figures/?idC=62363 ''Key Data Airport''], Aeroporto G. Marconi di Bologna. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.bologna.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Bolonjës] * [https://www.unibo.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Bolonjës] [[Kategoria:Qytete në Itali]] p4et1ktakc5i6xgmx0wqt6mcqtcpgom 0 79889 2939818 2715853 2026-04-09T17:41:45Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2939818 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Franz Beckenbauer 2006 06 17.jpg|thumb|djathtas|300px]] '''Franc Anton Bekenbauer''' ([[gjuha gjermane|gjermanisht]] Franz Beckenbauer, Lindi në [[München]], [[11 shtator]] [[1945]]. është futbollist dhe trener gjerman. Ka qenë lojatri më i suksesshëm gjerman, koji i cili i pari arriti të luaj 100 ndeshje per reprezentacioni gjerman. Si futbollist aktiv arrti të bëhet kampion bote në vitin 1974., e mandej si trajner në vitin 1990. Ka qenë organizator dhe njeriu kryesor i Kampionatit Botërorë 2006. == Biografia == == Lidhje të jashtme == {{commons|Franz Beckenbauer}} * [http://www.beckenbauer.de Zaklada ''Franz Beckenbauer''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308123026/http://www.beckenbauer.de/ |date=8 mars 2012 }} * [http://www.dfb.de/index.php?id=12348 Činjenice o Beckenbaueru] * [http://www.planetworldcup.com/LEGENDS/beckbaur.html oershkrim Franz Beckenbauer] * [http://www.bigsoccer.com/forum/archive/index.php/t-146978.html faqe zyrtare] {{FIFA 100}} {{Futbollisti Gjerman i Vitit}} {{biografi-cung}} [[Kategoria:Lindje 1945]] [[Kategoria:Vdekje 2024]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Sportistë nga Mynihu]] [[Kategoria:Futbollistë gjermanë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren gjermane]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Bayern München]] [[Kategoria:Futbollistë në Hamburger SV]] [[Kategoria:Futbollistë në Bundesliga]] [[Kategoria:Futbollistë në 1966 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në 1970 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 1972]] [[Kategoria:Futbollistë në 1974 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 1976]] a0utn34j7hrj1ua2jcd9vcav51102ro 2939820 2939818 2026-04-09T17:43:27Z Mitrovica02 128863 2939820 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Franz Beckenbauer 2006 06 17.jpg|thumb|djathtas|300px]] '''Franc Anton Bekenbauer''' ([[gjuha gjermane|gjermanisht]] Franz Beckenbauer, Lindi në [[Mynih]], [[11 shtator]] [[1945]]. është futbollist dhe trener gjerman. Ai vdiq me 7 janar 2024 Ka qenë lojatri më i suksesshëm gjerman, koji i cili i pari arriti të luaj 100 ndeshje per reprezentacioni gjerman. Si futbollist aktiv arrti të bëhet kampion bote në vitin 1974., e mandej si trajner në vitin 1990. Ka qenë organizator dhe njeriu kryesor i Kampionatit Botërorë 2006. == Biografia == == Lidhje të jashtme == {{commons|Franz Beckenbauer}} * [http://www.beckenbauer.de Zaklada ''Franz Beckenbauer''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308123026/http://www.beckenbauer.de/ |date=8 mars 2012 }} * [http://www.dfb.de/index.php?id=12348 Činjenice o Beckenbaueru] * [http://www.planetworldcup.com/LEGENDS/beckbaur.html oershkrim Franz Beckenbauer] * [http://www.bigsoccer.com/forum/archive/index.php/t-146978.html faqe zyrtare] {{FIFA 100}} {{Futbollisti Gjerman i Vitit}} {{biografi-cung}} [[Kategoria:Lindje 1945]] [[Kategoria:Vdekje 2024]] [[Kategoria:Sportistë nga Mynihu]] [[Kategoria:Futbollistë gjermanë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren gjermane]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Bayern München]] [[Kategoria:Futbollistë në Hamburger SV]] [[Kategoria:Futbollistë në Bundesliga]] [[Kategoria:Futbollistë në 1966 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në 1970 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 1972]] [[Kategoria:Futbollistë në 1974 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 1976]] 7rryl4a7x5algiceziitszpokxo1kc0 2939822 2939820 2026-04-09T17:44:39Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2939822 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Franz Beckenbauer 2006 06 17.jpg|thumb|djathtas|300px]] '''Franc Anton Bekenbauer''' ([[gjuha gjermane|gjermanisht]] Franz Beckenbauer, Lindi në [[Mynih]], [[11 shtator]] [[1945]]. është futbollist dhe trener gjerman. Ai vdiq me 7 janar 2024 Ka qenë lojatri më i suksesshëm gjerman, koji i cili i pari arriti të luaj 100 ndeshje per reprezentacioni gjerman. Si futbollist aktiv arrti të bëhet kampion bote në vitin 1974., e mandej si trajner në vitin 1990. Ka qenë organizator dhe njeriu kryesor i Kampionatit Botërorë 2006. == Biografia == == Lidhje të jashtme == {{commons|Franz Beckenbauer}} * [http://www.beckenbauer.de Zaklada ''Franz Beckenbauer''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308123026/http://www.beckenbauer.de/ |date=8 mars 2012 }} * [http://www.dfb.de/index.php?id=12348 Činjenice o Beckenbaueru] * [http://www.planetworldcup.com/LEGENDS/beckbaur.html oershkrim Franz Beckenbauer] * [http://www.bigsoccer.com/forum/archive/index.php/t-146978.html faqe zyrtare] {{FIFA 100}} {{Futbollisti Gjerman i Vitit}} {{biografi-cung}} [[Kategoria:Lindje 1945]] [[Kategoria:Vdekje 2024]] [[Kategoria:Sportistë nga Mynihu]] [[Kategoria:Futbollistë gjermanë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren gjermane]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Bayern München]] [[Kategoria:Futbollistë në Hamburger SV]] [[Kategoria:Futbollistë në Bundesliga]] [[Kategoria:Futbollistë në 1966 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në 1970 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 1972]] [[Kategoria:Futbollistë në 1974 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 1976]] [[Kategoria:Trajnerë në FC Bayern München]] m9wqiv3hh9k0ynv9f5cdhpfdmzx466i 0 81559 2939887 2350703 2026-04-09T22:46:55Z Shqiperia2000 65435 2939887 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Aosta | official_name = Città di Aosta<br />Ville d'Aoste | native_name = ''Aosta'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Aoste'' ([[Gjuha frënge|frëngjisht]])<br />''Aoûta'' ([[Arpitanishtja|arpitanisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Aosta.jpg | image_caption = Pamje e Aostës | image_flag = Flag of Aosta.svg | flag_link = Flamuri i Aostës | image_shield = Blason ville It Aoste.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|45|44|14|N|7|19|14|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni autonom]] | subdivision_name1 = [[Lugina e Aostës]] | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Raffaele Rocco]] | elevation_m = 583 | area_total_km2 = 21.39 | population_total = 33098 | population_as_of = 31 dhjetor 2023 | population_density_km2 = auto | population_demonym = aostanë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = Shën Grati | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 7 shtator | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 11100 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 0165 | website = [https://www.comune.aosta.it/ Faqja zyrtare] }} '''Aosta''' (frëngjisht: ''Aoste''; arpitanisht: ''Aoûta'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në veriperëndim të [[Italia|Italisë]], kryeqendra e rajonit autonom [[Lugina e Aostës]]. Qyteti ndodhet në bashkimin e lumenjve Buthier dhe Dora Baltea, në nyjën rrugore të Kalimit të Madh dhe të Vogël të Shën Bernardit. Më 31 dhjetor 2023 Aosta kishte 33.098 banorë.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Aosta-Italy ''Aosta | Italy, Map, History, & Population''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="dens2023">[https://www.regione.vda.it/statistica/pubblicazioni/annuari/annuario2025/SITE/2/17.PDF ''Densità abitativa''], Regione autonoma Valle d'Aosta, Annuario statistico 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Aosta shtrihet në zemër të [[Alpet|Alpeve]], në një zonë me rëndësi të madhe historike për lidhjet midis Italisë, [[Franca|Francës]] dhe [[Zvicra|Zvicrës]]. Pozita e saj lidhet me rrugët e Kalimit të Madh dhe të Vogël të Shën Bernardit, të cilat për shekuj kanë qenë korridore të rëndësishme alpine.<ref name="britannica" /> Komuna ka një sipërfaqe prej 21,39 km² dhe një lartësi prej 583 m mbi nivelin e detit.<ref name="dens2023" /> == Historia == Zona e Aostës ishte e banuar që në kohët protohistorike dhe më vonë u bë qendër e popullsisë së [[Salassët|Salassëve]]. Në vitin 25 p.e.s. romakët i nënshtruan Salassët dhe themeluan qytetin e '''Augusta Praetoria''', i cili u bë një qendër strategjike romake në Alpe.<ref name="britannica" /><ref name="romana">[https://www.lovevda.it/en/culture/roman-age-in-valle-d-aosta ''The Roman Age in the Aosta Valley''], LoveVDA. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Pas rënies së Perandorisë Romake Perëndimore, qyteti kaloi nën sundime të ndryshme, përfshirë burgundët, ostrogotët dhe frankët. Në Mesjetë Aosta lidhej ngushtë me rrugën [[Via Francigena]], ndërsa më vonë hyri në zotërimet e [[Shtëpia e Savojës|Shtëpisë së Savojës]].<ref name="britannica" /> == Demografia == Sipas statistikave zyrtare të Rajonit Autonom të Luginës së Aostës, popullsia e Aostës më 31 dhjetor 2023 ishte 33.098 banorë, me një dendësi prej 1.547,19 banorësh për km².<ref name="dens2023" /> Qyteti është qendra kryesore urbane e rajonit dhe përqendron një pjesë të madhe të popullsisë së tij.<ref name="censimento">[https://www.istat.it/wp-content/uploads/2025/04/Censimento-permanente-popolazione_Anno-2023_Valle-dAosta.pdf ''Il Censimento permanente della popolazione in Valle d'Aosta - Anno 2023''], ISTAT, 14 prill 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Monumentet dhe kultura == Aosta njihet si një nga qytetet romake më të ruajtura në Itali. Midis monumenteve më të rëndësishme janë '''Porta Praetoria''', hyrja kryesore e qytetit romak, e ndërtuar në vitin 25 p.e.s.,<ref name="porta">[https://www.comune.aosta.it/it/page/porta-praetoria ''Porta Praetoria''], Comune di Aosta. Qasur më 10 prill 2026.</ref> '''Arco di Augusto''', harku monumental në hyrjen lindore të qytetit,<ref name="arco">[https://www.comune.aosta.it/it/topics/patrimonio-culturale ''Arco di Augusto''], Comune di Aosta. Qasur më 10 prill 2026.</ref> dhe '''Criptoportico Forense''', një nga komplekset arkeologjike më të rëndësishme të qytetit antik.<ref name="criptoportico">[https://www.comune.aosta.it/it/page/criptoportico-forense ''Criptoportico forense''], Comune di Aosta. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti është gjithashtu i lidhur me '''Fiera di Sant'Orso''', një panair tradicional artizanati që zhvillohet më 30 dhe 31 janar të çdo viti dhe që konsiderohet një nga ngjarjet më të rëndësishme të kulturës valdostane.<ref name="santorso">[https://www.lovevda.it/it/banca-dati/2/artigianato-fiere-mercatini/aosta/fiera-di-sant-orso/24090 ''Fiera di Sant'Orso''], LoveVDA. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi == Në Aosta ndodhet '''Università della Valle d'Aosta – Université de la Vallée d'Aoste''', universiteti i rajonit, i themeluar në vitin 2000 dhe me seli në qytet.<ref name="univda">[https://www.univda.it/international/en/university/ ''University''], Università della Valle d'Aosta. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Aosta është një nyje e rëndësishme e transportit alpin. Stacioni hekurudhor i qytetit është pjesë e rrjetit kombëtar italian dhe është i pajisur me 6 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref name="stazione">[https://www.rfi.it/it/stazioni/aosta.html ''Aosta''], Rete Ferroviaria Italiana. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Pozita e qytetit në rrugët drejt Kalimit të Madh dhe të Vogël të Shën Bernardit i ka dhënë gjithnjë një rol të rëndësishëm në komunikimet transalpine.<ref name="britannica" /> == Feja == Shenjti mbrojtës i qytetit është '''Shën Grati''' (San Grato), patron i Aostës dhe i gjithë dioqezës së Aostës. Festa e tij kremtohet më 7 shtator.<ref name="sangrato">[https://www.lovevda.it/it/banca-dati/2/feste-tradizionali-e-processioni/aosta/san-grato-festa-patronale-di-aosta/44480 ''San Grato - Festa patronale di Aosta''], LoveVDA. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="mercati">[https://www.comune.aosta.it/it/page/mostre-mercato ''Mostre-mercato''], Comune di Aosta. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.aosta.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Aostës] * [https://www.lovevda.it/it/banca-dati/3/localita/valle-d-aosta/aosta/362 Faqja turistike zyrtare] [[Kategoria:Qytete në Itali]] 3kxygn1qq6rhktmvun9vnfr76yeebc0 2939888 2939887 2026-04-09T22:48:59Z Shqiperia2000 65435 2939888 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Aosta | official_name = Città di Aosta<br />Ville d'Aoste | native_name = ''Aosta'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Aoste'' ([[Gjuha frënge|frëngjisht]])<br />''Aoûta'' ([[Arpitanishtja|arpitanisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Aosta.jpg | image_caption = Pamje e Aostës | image_flag = Flag of Aosta.svg | flag_link = Flamuri i Aostës | image_shield = Blason ville It Aoste.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|45|44|14|N|7|19|14|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni autonom]] | subdivision_name1 = [[Lugina e Aostës]] | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Raffaele Rocco]] | elevation_m = 583 | area_total_km2 = 21.39 | population_total = 33098 | population_as_of = 31 dhjetor 2023 | population_density_km2 = auto | population_demonym = aostanë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = Shën Grati | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 7 shtator | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 11100 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 0165 | website = [https://www.comune.aosta.it/ Faqja zyrtare] }} '''Aosta''' (frëngjisht: ''Aoste''; arpitanisht: ''Aoûta'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në veriperëndim të [[Italia|Italisë]], kryeqendra e rajonit autonom [[Lugina e Aostës]]. Qyteti ndodhet në bashkimin e lumenjve Buthier dhe Dora Baltea, në nyjën rrugore të Kalimit të Madh dhe të Vogël të Shën Bernardit. Më 31 dhjetor 2023 Aosta kishte 33.098 banorë.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Aosta-Italy ''Aosta | Italy, Map, History, & Population''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="dens2023">[https://www.regione.vda.it/statistica/pubblicazioni/annuari/annuario2025/SITE/2/17.PDF ''Densità abitativa''], Regione autonoma Valle d'Aosta, Annuario statistico 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Aosta shtrihet në zemër të [[Alpet|Alpeve]], në një zonë me rëndësi të madhe historike për lidhjet midis Italisë, [[Franca|Francës]] dhe [[Zvicra|Zvicrës]]. Pozita e saj lidhet me rrugët e Kalimit të Madh dhe të Vogël të Shën Bernardit, të cilat për shekuj kanë qenë korridore të rëndësishme alpine.<ref name="britannica" /> Komuna ka një sipërfaqe prej 21,39 km² dhe një lartësi prej 583 m mbi nivelin e detit.<ref name="dens2023" /> == Historia == Zona e Aostës ishte e banuar që në kohët protohistorike dhe më vonë u bë qendër e popullsisë së [[Salassët|Salassëve]]. Në vitin 25 p.e.s. romakët i nënshtruan Salassët dhe themeluan qytetin e ''Augusta Praetoria'', i cili u bë një qendër strategjike romake në Alpe.<ref name="britannica" /><ref name="romana">[https://www.lovevda.it/en/culture/roman-age-in-valle-d-aosta ''The Roman Age in the Aosta Valley''], LoveVDA. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Pas rënies së Perandorisë Romake Perëndimore, qyteti kaloi nën sundime të ndryshme, përfshirë burgundët, ostrogotët dhe frankët. Në Mesjetë Aosta lidhej ngushtë me rrugën [[Via Francigena]], ndërsa më vonë hyri në zotërimet e [[Shtëpia e Savojës|Shtëpisë së Savojës]].<ref name="britannica" /> == Demografia == Sipas statistikave zyrtare të Rajonit Autonom të Luginës së Aostës, popullsia e Aostës më 31 dhjetor 2023 ishte 33.098 banorë, me një dendësi prej 1.547,19 banorësh për km².<ref name="dens2023" /> Qyteti është qendra kryesore urbane e rajonit dhe përqendron një pjesë të madhe të popullsisë së tij.<ref name="censimento">[https://www.istat.it/wp-content/uploads/2025/04/Censimento-permanente-popolazione_Anno-2023_Valle-dAosta.pdf ''Il Censimento permanente della popolazione in Valle d'Aosta - Anno 2023''], ISTAT, 14 prill 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Monumentet dhe kultura == Aosta njihet si një nga qytetet romake më të ruajtura në Itali. Midis monumenteve më të rëndësishme janë ''Porta Praetoria'', hyrja kryesore e qytetit romak, e ndërtuar në vitin 25 p.e.s.,<ref name="porta">[https://www.comune.aosta.it/it/page/porta-praetoria ''Porta Praetoria''], Comune di Aosta. Qasur më 10 prill 2026.</ref> ''Arco di Augusto'', harku monumental në hyrjen lindore të qytetit,<ref name="arco">[https://www.comune.aosta.it/it/topics/patrimonio-culturale ''Arco di Augusto''], Comune di Aosta. Qasur më 10 prill 2026.</ref> dhe ''Criptoportico Forense'', një nga komplekset arkeologjike më të rëndësishme të qytetit antik.<ref name="criptoportico">[https://www.comune.aosta.it/it/page/criptoportico-forense ''Criptoportico forense''], Comune di Aosta. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti është gjithashtu i lidhur me ''Fiera di Sant'Orso'', një panair tradicional artizanati që zhvillohet më 30 dhe 31 janar të çdo viti dhe që konsiderohet një nga ngjarjet më të rëndësishme të kulturës valdostane.<ref name="santorso">[https://www.lovevda.it/it/banca-dati/2/artigianato-fiere-mercatini/aosta/fiera-di-sant-orso/24090 ''Fiera di Sant'Orso''], LoveVDA. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi == Në Aosta ndodhet ''Università della Valle d'Aosta – Université de la Vallée d'Aoste'', universiteti i rajonit, i themeluar në vitin 2000 dhe me seli në qytet.<ref name="univda">[https://www.univda.it/international/en/university/ ''University''], Università della Valle d'Aosta. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Aosta është një nyje e rëndësishme e transportit alpin. Stacioni hekurudhor i qytetit është pjesë e rrjetit kombëtar italian dhe është i pajisur me 6 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref name="stazione">[https://www.rfi.it/it/stazioni/aosta.html ''Aosta''], Rete Ferroviaria Italiana. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Pozita e qytetit në rrugët drejt Kalimit të Madh dhe të Vogël të Shën Bernardit i ka dhënë gjithnjë një rol të rëndësishëm në komunikimet transalpine.<ref name="britannica" /> == Feja == Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Grati (San Grato), patron i Aostës dhe i gjithë dioqezës së Aostës. Festa e tij kremtohet më 7 shtator.<ref name="sangrato">[https://www.lovevda.it/it/banca-dati/2/feste-tradizionali-e-processioni/aosta/san-grato-festa-patronale-di-aosta/44480 ''San Grato - Festa patronale di Aosta''], LoveVDA. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="mercati">[https://www.comune.aosta.it/it/page/mostre-mercato ''Mostre-mercato''], Comune di Aosta. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.aosta.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Aostës] * [https://www.lovevda.it/it/banca-dati/3/localita/valle-d-aosta/aosta/362 Faqja turistike zyrtare] [[Kategoria:Qytete në Itali]] nl7x3dn4nuihckrx10z16qb2tqsrvg1 0 81675 2939940 2904355 2026-04-10T11:18:18Z AT44 12961 2939940 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Shqiptarët në Malin e Zi<br /><small>Albanci u Crnoj Gori</small><br /><small>Албанци у Црној Гори</small> | image = | image_caption = | total = '''30,978''' {{small|(Regjistrimi i vitit 2023)}}<ref name=Monstat>{{cite web|title=Regjistrimi i Popullsisë, Ekonomive Familjare dhe Banesave në Mal të Zi 2023|url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20II_cg.pdf|publisher=Monstat|access-date=15 tetor 2024}}</ref> | regions = [[Komuna e Ulqinit|Ulqin]] (73.53%)<br />[[Komuna e Tuzit|Tuz]] (62.55%)<br />[[Komuna e Gucisë|Guci]] (34.38%)<br />[[Komuna e Plavës|Plavë]] (9.43%)<br />[[Komuna e Rozhajës|Rozhajë]] (5.07%) | langs = [[Gjuha shqipe|Shqip]] ([[Gegërishtja|Gegë]]), [[Gjuha malazeze|Malazezisht]] | rels = [[Synizmi|Myslimanë synitë]] (shumica, 73.75%)<br /> [[Kisha katolike romake|Katolikë romakë]] (pakica, 26.25%) | related-c = [[Shqiptarët]], [[Arbëreshët]], [[Arbëneshët e Zarës|Arbëneshët]], [[Arvanitët]], [[Suljotët]] | related_groups = }} '''[[Shqiptarët]]''' janë pakica më e madhe jo-[[Sllavët|sllave]] në [[Mal të Zi]]. Shqiptarët përbëjnë 4.97% të popullsisë, përkatësisht 30,978 banorë, ndërsa [[gjuha shqipe]] është gjuhë amtare e 5.25% të popullsisë, përkatësisht 32,725 banorë. Shqiptarët përbëjnë shumicën në [[Komuna e Ulqinit|Komunën e Ulqinit]] (73.53% me 15,078 banorë) dhe në [[Komuna e Tuzit|Komunën e Tuzit]] (62.55% me 8,119 banorë), ndërsa një pjesë e konsiderueshme e popullsisë gjendet edhe në [[Komuna e Tivarit|Komunën e Tivarit]] (4.19% me 1,919 banorë), [[Komuna e Gucisë|Komunën e Gucisë]] (34.38% me 1,352 banorë), [[Komuna e Rozhajës|Komunën e Rozhajës]] (5.07% me 1,176 banorë) dhe [[Komuna e Plavës|Komunën e Plavës]] (9.43% me 853 banorë).<ref>{{Cite web |date=15 tetor 2024 |title=Stanovništvo Crne Gore prema nacionalnoj odnosno etničkoj pripadnosti, vjeri, maternjem jeziku i jeziku kojim se uobičajeno govori |trans-title=Popullsia e Malit të Zi sipas përkatësisë kombëtare ose etnike, fesë, gjuhës amtare dhe gjuhës që përdoret zakonisht |url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20II_cg.pdf |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=10 prill 2026 |website=Monstat |location=Podgoricë |language=sr}}</ref> Qyteti më i madh shqiptar në Mal të Zi është [[Ulqini]], selia e [[Këshilli Kombëtar i Shqiptarëve|Këshillit Kombëtar të Shqiptarëve]], institucionit më të lartë të vetëqeverisjes së shqiptarëve në këtë vend. == Popullsia == Bazuar në të dhënat zyrtare të regjistrimeve të popullsisë, të organizuara gjatë [[Jugosllavia|Mbretërisë së Jugosllavisë]], në vitin 1921 folës amtarë të [[Gjuha shqipe|gjuhës shqipe]] ishin 16,838 banorë (8.45% e popullsisë), ndërsa në vitin 1931 ishin 18,098 banorë (5.03%). Nga viti 1948 deri në vitin 2003, kur regjistrimet u organizuan nga [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RSF]] dhe [[Serbia dhe Mali i Zi|RF e Jugosllavisë]], u shtua dhe deklarimi i përkatësisë etnike. Në vitin 1948 në Mal të Zi jetonin 19,425 shqiptarë (5.15% e popullsisë), 23,460 (5.58%) shqiptarë ishin në vitin 1953, 25,803 (5.47%) në vitin 1961, 35,671 (6.74%) në vitin 1971, 37,735 (6.46%) në vitin 1981, 40,415 (6.57%) në vitin 1991 dhe 31,163 (5.03%) në vitin 2003.<ref>[http://www.madeinmontenegro.com/vbforum/archive/index.php/t-4043.html Popisi stanovništva u Crnoj Gori (nacionalna pripadnost)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513040804/http://www.madeinmontenegro.com/vbforum/archive/index.php/t-4043.html |date=13 maj 2011 }} – ''madeinmontenegro.com''</ref> Në regjistrimin e fundit të organizuar nga Mali i Zi në vitin 2011, numri i shqiptarëve ishte 30,439 (ose 4.91% e popullsisë). == Historia == [[Skeda:Cettinje - Albanians (W Le Queux).jpg|274x274px|parapamje|Shqiptarë në [[Cetina|Cetinë]], viti 1906.]] [[File:Albanians in Montengro(sq).png|thumb|274x274px|Numri i shqiptarëve në Mal të Zi, nga viti 1900 deri 2011.|lidhje=Special:FilePath/Albanians_in_Montengro(sq).png]] Shqiptarët në Mal të Zi janë popullsi autoktone. Pas [[Copëtimi i Shqipërisë|zgjerimit territorial të Malit të Zi]] drejt territoreve të banuara me shqiptarë në vitin [[1878]], shqiptarët për herë të parë bëhen shtetas të atij vendi. Shqiptarët që morën shtetësinë malazeze ishin myslimanë dhe katolikë, të cilët jetonin në qytetet e [[Tivari i Vjetër|Tivarit të Vjetër]] dhe [[Ulqini|Ulqinit]] me rrethinat e tyre, në bregun e [[Buna|lumit Buna]] dhe të [[Liqeni i Shkodrës|Liqenit të Shkodrës]], si dhe në [[Triesh]].<ref name=":0">''Istorijski Leksikon Crne Gore'', Grup autorësh, Daily press: Podgoricë, 2006 ISBN 86-7706-169-X</ref> Pas [[Luftërat Ballkanike|luftërave ballkanike]], në përbërje të Malit të Zi hynë treva të reja të banuara me shqiptarë. Mali i Zi atëherë fitoi një pjesë të [[Malësia|Malësisë]], gjegjësisht [[Hoti]]n dhe [[Gruda|Grudën]], me [[Tuzi]]n si qendër, [[Ana Malit|Anën e Malit]], [[Plava|Plavën]], [[Gucia|Gucinë]], [[Kraja|Krajën]], [[Rugova (rajon)|Rugovën]], [[Peja|Pejën]] dhe [[Gjakovë]]n. Në trevat e Plavës, Gucisë dhe Pejës, autoritetet vendore malazeze kryen në muajt e parë të vitit 1913 krime të rënda ndaj popullsisë shqiptare myslimane.<ref name=":0" /> Me krijimin e [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Mbretërisë së Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve]] pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], shqiptarët në Mal të Zi u diskriminuan dhe u privuan nga të drejtat e tyre. Pozita e shqiptarëve u përmirësua disi në [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Jugosllavinë]] e [[Josip Broz Tito|Titos]]. Në mesin e shekullit XX, në Mal të Zi kanë banuar rreth 20,000 shqiptarë, ndërsa numri i tyre u rrit deri në fund të atij shekulli. Nga fundi i shekullit XX, numri i shqiptarëve filloi të bjerë si pasojë e migrimeve.<ref name=":0" /> == Gjeografia == {{Përdoruesi:AT44/Harta2}} {{Shiko gjithashtu|Lista e vendbanimeve shqiptare#Mali i Zi}} Shqiptarët në Mal të Zi janë të përhapur në pjesët juglindore dhe lindore të vendit. [[Komuna e Ulqinit]], e përbërë nga [[Ulqini]] me rrethinë dhe [[Ana Malit]], është e vetmja komunë ku shqiptarët janë shumicë (71% e popullsisë). Shqiptarët janë shumicë edhe në Malësi (ku bën pjesë [[Triesh]]i, [[Hoti]], [[Gruda]] dhe [[Koja]]), sot pjesë e territorit të [[Tuzi|Komunës urbane të Tuzit]], njësi e Komunës së Podgoricës, e cila vazhdimisht kërkon që të fitojë statusin e [[Njësitë administrative të Malit të Zi|komunës]], por pa sukses.<ref>[http://gazetajnk.com/?cid=1,1018,6198 Partitë Shqiptare Kërkojnë Referendum për Komunën e Tuzit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130911141330/http://gazetajnk.com/?cid=1,1018,6198 |date=11 shtator 2013 }} – ''gazetajnk.com''</ref> Gjithashtu, një numër i madh i shqiptarëve jeton në trevat: [[Plava|Plavë]] e [[Gucia|Guci]] (Komuna e Plavës, 19%), [[Tivari|Tivar]] e [[Kraja|Krajë]] (Komuna e Tivarit, 6%) dhe [[Rozhaja|Rozhajë]] (Komuna e Rozhajës, 5%). Vendbanimi më i madh shqiptar është [[Ulqini]], i ndjekur nga [[Tuzi]]. == Kultura == [[Skeda:Kud vrelo ibra.jpg|274px|parapamje|djathtas|[[Veshjet tradicionale shqiptare|Veshja kombëtare shqiptare]] nga treva e [[Rozhaja|Rozhajës]].]] Kulturalisht, shqiptarët në Mal të Zi janë të lidhur ngushtë me shqiptarët e [[Shqipëria|Shqipërisë]], [[Shqiptarë të Kosovës|Kosovës]] e [[Shqiptarët në Republikën e Maqedonisë|Maqedonisë]]. Flamuri i përbashkët, himni kombëtar, historia e përbashkët, këngët popullore dhe gjuha, janë vetëm disa nga veçoritë që vërtetojnë lidhjen e ngushtë mes shqiptarëve në Mal të Zi dhe atyre në Shqipëri, Kosovë e Maqedoni. === Gjuha === Shqiptarët e Malit të Zi flasin dialektin [[gegë]] të [[Shqip|gjuhës shqipe]], gjegjësisht variantin veriperëndimor të tij. Sipas censusit të vitit 2011, në Mal të Zi jetojnë 32,671 folës amtarë të gjuhës shqipe (ose 5.27% e popullsisë).<ref name=":2">[http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf Stanovništvo Crne Gore prema polu, tipu naselja, nacionalnoj, odnosno etničkoj pripadnosti, vjeroispovijesti i maternjem jeziku po opštinama u Crnoj Gori] – ''monstat.org''</ref> Sipas nenit 13 të Kushtetutës së Malit të Zi, gjuha shqipe (së bashku me gjuhët [[Gjuha serbe|serbe]], [[Gjuha boshnjake|boshnjake]] dhe [[Gjuha kroate|kroate]]) është gjuhë në përdorim zyrtar, e njohur zyrtarisht si gjuhë minoritare.<ref>[http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf KUSHETUTA E MALIT TË ZI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305021902/http://www.minmanj.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=122181&rType=2&file=KUSHETUT%C3%8BN%20E%20MALIT%20T%C3%8B%20ZI.pdf |date=5 mars 2016 }} – ''minmanj.gov.me''</ref> === Feja === Sipas përkatësisë fetare, shumica e shqiptarëve në Mal të Zi janë [[mysliman|myslimanë]] (73.13%), ndërsa pjesa tjetër janë [[Katolikë të ritit romak|katolikë]] (26.13%).<ref name=":2" /> Megjithëse janë të ndarë në dy besime fetare, rrallëherë ka pasur konkurrencë apo grindje ndërmjet shqiptarëve të Malit të Zi për këtë temë. Shqiptarët myslimanë janë të përhapur në të gjitha territoret me popullsi shqiptare, kurse katolikët janë më shumë të përqendruar në Malësi, në [[Kraja|Shestan]] dhe në fshatrat afër [[lumi Buna|lumit Buna]]. Shqiptarët e Ulqinit, Tivarit, Plavës dhe Rozhajës janë kryesisht myslimanë, ndërsa shqiptarët e Podgoricës (gjegjësisht Malësisë) janë kryesisht katolikë. Jeta fetare e shqiptarëve myslimanë organizohet nga [[Bashkësia Islame në Mal të Zi|Bashkësia Islame e Malit të Zi]], e cila përfshin të gjithë territorin e Malit të Zi. Aty, përveç shqiptarëve, bëjnë pjesë edhe pakicat e tjera myslimane.<ref name=":3">{{Cite book|title=Montenegro in Transition – Problems of Identity and Statehood|last=Bieber|first=Florian|publisher=Nomos Verlagsgesellschaft|year=2003|isbn=978-3-8329-0072-4|location=Baden-Baden, Germany}}</ref> Shqiptarët katolikë i përkasin Kryedioqezës së Tivarit, e cila përfshin të gjithë territorin e Malit të Zi përveç [[Boka e Kotorit|Bokës së Kotorit]]. Në këtë kryedioqezë, përveç shumicës së anëtarëve shqiptarë, përfshihet edhe një numër i vogël i sllavëve ortodoksë. Kryeipeshkvi aktual, Rrok Gjonlleshaj, është shqiptar etnik.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Komuna ! colspan="3" | Shqiptarë |- ! Gjithsej ! [[Myslimani|Myslimanë]] ! [[Katolikë të ritit romak|Katolikë]] |- | [[Komuna e Ulqinit|Ulqin]] | 14,076 | 12,313 | 1,704 |- | [[Komuna e Podgoricës|Podgoricë]] | 9,538 | 3,521 | 5,929 |- | [[Komuna e Tivarit|Tivar]] | 2,515 | 2,451 | 46 |- | [[Komuna e Plavës|Plavë]] | 2,475 | 2,344 | 108 |- | [[Komuna e Rozhajës|Rozhajë]] | 1,158 | 1,157 | 1 |} === Arsimi === Qeveria e Malit të Zi mundëson arsimimin në [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]] në shkollat fillore dhe të mesme, ndërsa nga viti 2004 ekziston dhe dega e mësuesisë në gjuhën shqipe në Universitetin e Malit të Zi.<ref name=":0" /> Arsimi fillor në gjuhën shqipe realizohet në 12 shkolla fillore: nga 4 në Ulqin e Tuz, 2 në Plavë e nga 1 në Tivar e Rozhajë. Arsimi i mesëm në gjuhën shqipe realizohet në Gjimnazin e Tuzit, Shkollën e Mesme të Kombinuar "Beqo Bashiq" në Plavë, [[Shkolla e mesme e kombinuar "Vëllazërim-bashkim"|Shkollën e Mesme të Kombinuar "Vëllazërim-Bashkim"]] në Ulqin, si dhe në [[Gjimnazi "Drita"|gjimnazin privat "Drita"]] në Ulqin.<ref>[http://www.mmp.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=194307&rType=2&file=Drugi%20Izvjestaj%20final.doc DRUGI IZVJEŠTAJ CRNE GORE O SPROVOĐENJU EVROPSKE POVELJE O REGIONALNIM I MANJINSKIM JEZICIMA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131192403/http://www.mmp.gov.me/ResourceManager/FileDownload.aspx?rid=194307&rType=2&file=Drugi%20Izvjestaj%20final.doc |date=31 janar 2017 }} – ''mmp.gov.me''</ref> == Ekonomia == Ekonomia e zonave të banuara me shqiptarë është kryesisht e pazhvilluar, me përjashtim të zonës së [[Ulqini]]t e cila ka si burim kryesor [[turizmi]]n. Si pasojë e ngërçit ekonomik në këto zona (por edhe në shumicën e territorit të Malit të Zi), emigrimi shihet si mundësia e vetme për një jetë më të mirë. Mendohet se në [[ShBA|SHBA]] jetojnë më shumë shqiptarë me origjinë nga Malësia sesa në vetë Malësi.<ref>[http://www.malesia.org/plava-dhe-ulqini-prine-per-nga-numri-i-popullsise-jashta-vendit/#.VU-cYdqeDGc Plava dhe Ulqini prinë për nga numri i popullsisë jashta vendit] – ''malesia.org''</ref> Megjithatë, sipas raporteve të viteve 2011–2012, shqiptarët mbeten një nga pakicat që përballet me më shumë probleme social-ekonomike në Mal të Zi. Problemi më serioz në zonat e tyre mbetet papunësia e lartë (madje edhe në vendbanimet në afërsi të kryeqytetit, siç është [[Tuzi]]), e cila vjen si pasojë e diskriminimit në tregun e punës, veçanërisht në sektorin publik, ku vetëm 2.8% e të punësuarve janë shqiptarë.<ref name=":1">[http://www.balkaninsight.com/en/article/the-minority-report-jobless-ethnic-albanians-let-down-by-the-state The Minority Report: Jobless Ethnic Albanians “Let Down by the State”<span> </span>:: Balkan Insight]</ref> == Politika == {{Shiko gjithashtu|Partitë shqiptare në Malin e Zi}} Shqiptarët në Mal të Zi vuajnë nga një fragmentim i theksuar politik, fakt që dëshmohet nga numri i madh i partive nacionale shqiptare krahasuar me madhësinë e popullsisë.<ref>[http://www.malesia.org/partite-shqiptare-percane-elektoratin/ Partitë shqiptare përçanë elektoratin] – ''malesia.org''</ref> Partia e parë politike e krijuar nga shqiptarët e këtij vendi është [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi]], e themeluar nga Mehmet Bardhi në vitin 1990. Shumica e shqiptarëve mbështesin integrimin e vendit në [[Bashkimi Evropian|BE]] dhe kanë pasur pikëpamje historike anti-jugosllave. Gjatë referendumit të vitit 2006 në Komunën e Ulqinit, ku shqiptarët në atë kohë përbënin mbi 72% të popullsisë, 88.50% e votuesve votuan pro pavarësisë së [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Në përgjithësi, ishte pikërisht vota e pakicës shqiptare dhe asaj boshnjake ajo që i dha vendit shkëputjen përfundimtare nga Jugosllavia.<ref name=":1" /> Nga viti 2008 vepron edhe [[Këshilli Kombëtar i Shqiptarëve]], institucioni më i lartë i vetëqeverisjes së shqiptarëve në këtë vend. Kryetari aktual i KKSH-së është Genci Nimanbegu. == Shqiptarë të famshëm nga Mali i Zi == * [[Ali Syla Perashi]], [[i burgosur politik]] * [[Mujo Ulqinaku]] * [[Mehmet Beci]], [[komandant i ushtrisë për mbrojtjen e Ulqinit]] * [[Gjergj Stres Balsha]] * [[Rexhep Qosja]] * [[Cafo Beg Ulqini]] * [[Adnan Çirgiq]], [[Linguistik|linguist]] * [[Senad Dresheviq]], [[Kompozitori|kompozitor]] * [[Baca Kurti|Baca Kurti Gjokaj]], [[nacionalist]] * [[Enver Gjokaj]], [[Aktori|aktor]] amerikano-shqiptar * [[Sherif Kajosheviq]], [[Partizani|partizan]] * [[Qazim Lekiq]], partizan * [[Mahmut Lekiq]], partizan * [[Ded Gjo Luli]], kryengritës * [[Nikollë Nikprelaj]], [[këngëtar]] * [[Ardian Gjokaj]], [[futbolli]]st * [[Hajro Ulqinaku]], [[Shkrimtari|shkrimtar]] * [[Genc Prelvukaj]], [[Kengetar|këngëtar]] * [[Mario Dedivanoviq]], make-up artist * [[Albert Stanaj]], [[Kengetar|këngëtar]] * [[Aferdita Dreshaj]], [[Modele|modele]] * [[Mark Gjonaj]], [[politikan]] * [[Naim Flamuri]], [[historian]] * [[Sami Flamuri]], [[studiues]] == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Republikën e Maqedonisë]] * [[Trojet Shqiptare]] * [[Malësia]] * [[Shqipëria etnike]] * [[Mali i Zi]] == Galeria == <div style="text-align: center;"> <gallery> Skeda:Shqiptarët 1910.png|Vendbanimet me Shqiptarë, 1910. File:Montenegro-1953-Albanians.gif|Vendbanimet me Shqiptarë, 1953. File:CG_-_UA_N_1961.png|Vendbanimet me Shqiptarë, 1961. File:CG_-_UA_N_1971.png|Vendbanimet me Shqiptarë, 1971. File:CG_-_UA_N_1981.png|Vendbanimet me Shqiptarë, 1981. File:CG_-_UA_N_1991.png|Vendbanimet me Shqiptarë, 1991. File:CG_-_UA_N_2003.png|Vendbanimet me Shqiptarë, 2003. File:MontenegroAlbanians2011.PNG|Vendbanimet me Shqiptarë, 2011. Skeda:Shqipëtarët_në_MZ.png|Zonat e banuara me Shqiptarë, 2011. </gallery> </div> == Referime == {{Reflist}} <br /> {{Shqiptarët}} [[Kategoria:Grupe etnike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Shqiptarë të Malit të Zi|*]] hvzyuz5nstmpd6gakpisgv494jyrhzd 0 81967 2939801 2919581 2026-04-09T17:27:09Z Mitrovica02 128863 2939801 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Albert Bunjaku | image = [[Skeda:Albert Bunjaku 2010.jpg|220px]] | caption = Bunjaku në stërvitje me 1. FC Nürnberg në 2010. | fullname = Albert Bunjaku | birth_date = {{birth date and age|29|11|1983|df=y}} | birth_place = [[Gjilani|Gjilan]], [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RSF Jugosllavi]]<br /><small>(tani [[Kosova]])</small> | height = {{convert|1.80|m|ftin|0|abbr=on}} | clubnumber = 10 | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | youthclubs1 = FC Schlieren | youthyears2 = 1998–2000 | youthclubs2 = [[Grasshopper Club Zürich|Grasshoppers]] | youthyears3 = 2000–2003 | youthclubs3 = [[SC Young Fellows Juventus|Young Fellows Juventus]] | years1 = 2003–2005 | clubs1 = [[FC Schaffhausen|Schaffhausen]] | caps1 = 39 | goals1 = 3 | years2 = 2006 | clubs2 = [[SC Paderborn 07|SC Paderborn]] | caps2 = 10 | goals2 = 1 | years3 = 2006–2009 | clubs3 = [[FC Rot-Weiß Erfurt|Rot-Weiß Erfurt]] | caps3 = 74 | goals3 = 34 | years4 = 2009–2012 | clubs4 = [[1. FC Nürnberg]] | caps4 = 55 | goals4 = 14 | years5 = 2011 | clubs5 = → [[1. FC Nürnberg II]] | caps5 = 4 | goals5 = 2 | years6 = 2012–2014 | clubs6 = [[1. FC Kaiserslautern]] | caps6 = 31 | goals6 = 13 | years7 = 2014–2017 | clubs7 = [[FC St. Gallen|St. Gallen]] | caps7 = 51 | goals7 = 9 | years8 = 2017–2018 | clubs8 = [[FC Erzgebirge Aue|Erzgebirge Aue]] | caps8 = 23 | goals8 = 1 | years9 = 2018–2022 | clubs9 = [[FC Viktoria Köln|Viktoria Köln]] | caps9 = 89 | goals9 = 34 | years10 = 2022 | clubs10 = [[Bonner SC]] | caps10 = 11 | goals10 = 1 | nationalyears1 = 2004–2006 | nationalyears2 = 2009–2010 | nationalteam1 = Zvicra U–21 | nationalteam2 = [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Zvicra]] | nationalcaps1 = 15 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals1 = 7 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2014–2016 | nationalteam3 = [[Kombëtarja kosovare e futbollit|Kosova]] | nationalcaps3 = 6 | nationalgoals3 = 3 | manageryears1 = 2022–2023 | managerclubs1 = [[Bonner SC]] (nidhmës) | manageryears2 = 2023 | managerclubs2 = [[Bonner SC]] | manageryears3 = 2023– | managerclubs3 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] grupmoshat e reja (nidhmës) | manageryears4 = 2025– | managerclubs4 = [[Kombëtarja kosovare nën-19 e futbollit|Kosova nën-19]] }} '''Albert Bunjaku''' (lindur më [[29 nëntor]] [[1983]]) është një futbollist kosovaro-zviceran i cili luan me klubin gjerman 1. FC Kaiserslautern në 2.Bundesligë dhe me [[Kombëtarja kosovare e futbollit|Kombëtaren Kosovare të Futbollit]]. Gjatë viteve 2009–2010, ai ka qënë lojtar i [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Kombëtares Zvicerane të Futbollit]], duke e përfaqësuar atë në [[2010 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2010]] <ref>{{cite web|publisher=Sportal.ch|title=Hitzfeld: "Bunjaku ist ein Thema"|url=http://www.sportalplus.com/sportch/generated/article/fussball/2009/11/05/10108400000.html|language=de|date=5 nëntor 2009|accessdate=17 qershor 2012|archive-date=13 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113123644/http://www.sportalplus.com/sportch/generated/article/fussball/2009/11/05/10108400000.html|url-status=dead}}</ref>. == Biografia == Albert Bunjaku në moshën tetëvjeçare, shkoi në [[Zvicra|Zvicër]], ku i punonte i ati, së bashku me nënën dhe dy vëllezërit e tij. Bunjaku e filloi karrierën e tij profesioniste në FC Schaffhausen në Challenge League në Ligën e Dytë të Zvicrës. Në sezonin 2003/2004, ai arriti të ngrihet në Ligën e Parë me këtë skuadër. Gjatë 18 muajve në vijim zhvilloi 39 ndeshje në Ligën e Parë të Zvicrës. Në janar të vitit 2006, Bunjaku, 23 vjeç, merr hapin e guximshëm për të shkuar në [[Gjermania|Gjermani]]. Ai kalon nga Schaffhausen në radhët e SC Paderborn në Bundesligën e dytë gjermane. Por angazhimi i tij në këtë skuadër zgjati vetëm gjashtë muaj. Ai nuk arriti depërtimin nën drejtimin e trajnerit të atëhershëm, Jos Luhukay. Më 14 nëntor të këtij viti, Bunjaku debutoi në përfaqësuesen e Zvicrës, në ndeshjen miqësore kundër Norvegjisë. Në minutën e 46-të ai e zëvendësoi Eren Derdiyokun dhe pati një paraqitje mjaft të mirë. == Lidhje të jashtme == * [http://www.fcn.de/team/spieler/profil/bunjaku/ Profil auf fcn.de] * [http://www.fussballdaten.de/spieler/bunjakualbert/ Profil auf fussballdaten.de] * [http://www.weltfussball.de/spieler_profil/albert-bunjaku/ Profil auf weltfussball.de] * [http://www.fussballjunkies.de/index.php?page=Thread&postID=202547#post202547 Interview auf Fussballjunkies.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207051920/http://www.fussballjunkies.de/index.php?page=Thread&postID=202547#post202547 |date=7 dhjetor 2009 }} == Referime == <references/> [[Kategoria:Lindje 1983]] [[Kategoria:Futbollistë nga Gjilani]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë në FC St. Gallen]] [[Kategoria:Futbollistë në Bonner SC]] [[Kategoria:Trajnerë në Bonner SC]] {{Sport-cung}} 6zmg53dokrtsoq9s70xf4lfrrcmfnfm 0 84322 2939777 2928424 2026-04-09T16:15:36Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2939777 wikitext text/x-wiki {{Coord|40|2|26|N|20|45|1|E|display=title}} {{Infobox settlement | name = '''Konicë''' | native_name = Κόνιτσα | settlement_type = Qytezë | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = | seal_size = | image_skyline = View on Konitsa, Epirus, Greece.jpg | image_caption = Pamje prej Konicë <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = Epiri |Qarku = i Janinës |Komuna = e Konicës |Bashkia = |Kryetari i Komunës = |Kryetari i Bashkisë = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = 2942 | population_total_viti = 2011 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = Koniciot |Krahina = |Famullia = |Shënjtori = |Lartësia = 861 |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = 441 00 |Prefiksi = | registration_plate = ΙΝ | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Greqia <!--Parametri ''Greqia'' të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = 280 |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=40 | gjer_m=2 | gjer_s=46 | gjer_dr =N | gjat_g=20 | gjat_m=45 | gjat_s=1 | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} '''Konicë''' ([[greqisht]]: ''Κόνιτσα/Kónitsa''; [[turqisht]]: ''Koniçe''; [[vllahisht]]: ''Conița'') është një qytezë në [[Greqi]] pranë kufirit me [[Shqipëria|Shqipërinë]]. Konica është vendlindja e [[Faik Konica|Faik Konicës]]. Para vitit 1923 Konica ishte banuar prej një shumicë mysliman, që një pjesë e madhe ishte shqiptarë. Shumica prej populli mysliman u shpërngulën gjatë shkëmbimi i popullisë (1923) dhe trashigimia kulturore Koniciot shqiptarësh u dogj gjatë Luftës së Dytë Botërore. Konica është selia e komunës të Konicës. Përveç Konicës që ka një popullsi historike shqiptar, fshati [[Korsacka|Korsackë]] ishte banuar nga shqiptarët mysliman dhe u shkatërruar pas Luftën e Dytë Botërore, ndërsa fshati [[Pelekati|Plikat]] është i vetmi vendbanim sot qe vazhdon te jet I banuar nga shqiptarët ortodoks. Pasi pjesa tjet e mbetur pas shkembimt te popullsis I eshte nenshtruar nje asimilimi edhe shtypje te vazhduar nga shteti grek nder vite,kjo ka bere qe sot shqiptart etnik te jen minoranc. <ref name="Nitsiakos"/> Pranë qytezës është lumi [[Vojdomati|Vojdomat]] i cili përfundon në Konicë prej burimi i saj në malet të Pindit. <!-- == Gjeografia == --> <!-- == Demografia == --> <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> == Historia == {{multiple image | footer = Porta e shtëpisë së Hankos, nëna e [[Ali Pashë Tepelena|Ali Pashës]] (majtas); Xhamia shkatërruar të Konicës (djathtas) | image1 = Gate of Hamko's house in Konitsa 2011 11 03.jpg | image2 = Konitsa, Konitsa municipality, Ioannina prefecture, Greece - Ruins of Ottoman Mosque - 07.jpg | width = 125 | align = left }} Në shekullin 15, Konica ra nën sundimin osman dhe u bë pjesë e Sanxhakut të Janinës.<ref>Karpat, Kemal H. (1985). ''[https://books.google.com.au/books?ei=HuJ6Tp_wBoe20QXL87SjAw&ct=result&sqi=2&id=yhgEAQAAIAAJ&dq=janina+kaza&q=%22Yanya+Central+Kaza%22&redir_esc=y#search_anchor Ottoman population, 1830-1914: demographic and social characteristics]''. University of Wisconsin Press. f. 146.</ref><ref>Motika, Raoul (1995). ''[https://books.google.com.au/books?id=5BQ0AQAAIAAJ&q=pogon+permedi+Koni%C3%A7e&dq=pogon+permedi+Koni%C3%A7e&hl=en&ei=kuV6TsKOMKbk4QS8ptXnDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&sqi=2&redir_esc=y Türkische Wirtschafts- und Sozialgeschichte (1071-1920)]''. Harrassowitz. f. 297. "Sancaks Yanya (Kazas: Yanya, Aydonat (Paramythia), Filat (Philiates), Meçova (Metsovo), Leskovik (war kurzzeitig Sancak) und Koniçe (Konitsa)"</ref> Gjatë periudhës osmane disa të krishterë vendas ishin mbajtësit i timarit dhe pranuan fenë Islam ndërsa ato familje musliman Konciot erdhën të përbëhen një grup të madh dhe të fuqishëm në rajonin që ka jetuar në pjesën e sipërme të Konicës përkrah të krishterëve.<ref name="VlachosKoliva"/> Përveç të krishterëve, në pjesën e poshtme të Konicës muslimanët ishin një popullsi shumicë dhe i përbërë nga refugjatët musliman shqiptarë nga vendbanimet e afërta dhe rajone si [[Leskoviku|Leskovik]], [[Kolonjë]] dhe [[Frashër]] (sot gjenden në Shqipëri), të cilët u bëhen përfundimisht punëtorë bujqësore në Konicë.<ref name="VlachosKoliva">Vlachos, Alexandros & Aikaterini Koliva (2013). ''[http://okeanis.lib.teipir.gr/xmlui/handle/123456789/203 Αποτύπωση και πρόταση επανάχρησης υπάρχοντος κτιρίου σε ξενώνα στην Κόνιτσα Ιωαννίνων] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917224034/http://okeanis.lib.teipir.gr/xmlui/handle/123456789/203 |date=17 shtator 2016 }}'' (Tezë). Piraeus University. f. 6. "Ο πληθυσμός της πόλης ήταν συγκεντρωμένος σε δύο συνοικίες την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Στην Πάνω Κόνιτσα, που αποκαλούνταν και Βαρόσι. (οι κάτοικοί της Βαροσλήδες) με πλειοψηφία το χριστιανικό στοιχείο, και στην Κάτω Κόνιτσα, που πλειοψηφούσε το μουσουλμανικό στοιχείο. Το μουσουλμανικό αυτό στοιχείο αποτελούνταν από πρόσφυγες Αρβανίτες, κατά κύριο λόγο εργάτες γης (τσιφτσήδες), που προέρχονταν από την Καραμουρατιά, Λέσκοβίκο, Κολώνια, Φράσερη κλπ». Στην Πάνω Κόνιτσα, εκτός από το χριστιανικό πληθυσμό κατοικούσαν και μεγάλες και ισχυρές οικογένειες μουσουλμάνων. Οι οικογένειες αυτές προέρχονταν από εξισλαμισθέντες ντόπιους κυρίως φεουδάρχες - τιμαριούχους."</ref> Gjatë shekullit 19 deri në fillim të shekullit 20, teqenë e Konicës në mënyrë të ngjashme të teqeve bektashian të tjera shqiptar, ishte një qendër e fshehtë të kulturës, të mësuarit dhe tolerancës, por edhe aktivizmi kombëtare shqiptar kundër Perandorisë Osman.<ref name="Sellheim1992">{{cite book|last=Sellheim|first=R.|title=Oriens|url=http://books.google.com/books?id=la-RTLQiFRAC&pg=PA298|accessdate=18 gusht 2016|year=1992|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-09651-6|page=298}}</ref> Në fund të shekullit 19, Konica kishte një shumicë popullsi musliman prej 68% dhe ato ishin kryesisht greqishtfolës.<ref name="Pusceddu"/> Konicë ishte edhe qendra administrative e një kaza (qark Osmane) që përmbante një popullsi kryesisht të krishterë.<ref name="Pusceddu"/> Me fillimin e luftërat Ballkanike dhe shkëmbimin të popullsisë midis Greqisë dhe Turqisë në 1923, afërsisht dy të tretat e muslimanëve të Konicës u konsideruan "turq nga me origjinë" dhe u larguan për në Turqi.<ref name="Pusceddu"/> Për shkak të popullsisë shqipfolës musliman në Epirin grek të hequr përfundimisht nga shkëmbimi i popullsisë, disa familje musliman në Epir greke nëpërmjet deklaratat e tyre të origjinës shqiptar arritën të mbeten.<ref name = Tsitselikis>Tsitselikis, Konstantinos (2012). ''[https://books.google.com.au/books?id=FdqRdctzEXcC&pg=PA78&lpg=PA78&dq=Old+and+New+Islam+in+Greece:+From+historical+minorities+to+immigrant+newcomers+Albanian+origin&source=bl&ots=-Hqzasd-QT&sig=gmzCiU2n1ELNWnY0Dpa10u-6Q7U&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi774iyj7fOAhUDtpQKHdiDAzkQ6AEIJzAC#v=onepage&q=Old%20and%20New%20Islam%20in%20Greece%3A%20From%20historical%20minorities%20to%20immigrant%20newcomers%20Albanian%20origin&f=false Old and New Islam in Greece: From historical minorities to immigrant newcomers]''. Martinus Nijhoff Publishers. f. 77. "Half of the Muslims of Epirus abandoned Epirus, before or during the exchange; the rest remained settled on the basis of Albanian origin. This meant that many Muslims sought to claim Albanian origin, true or false, in order to avoid being exchanged. It seems that declaring ‘Albanian origin’ was a convenient pretext for wealthy non Albanian-speaking Muslims to remain."</ref> Ata u zëvendësuan prej rreth 1.000 grekët nga [[Kapadokia]].<ref name="Pusceddu"/><ref>Foss, Arthur (1978).''[https://books.google.com.au/books?id=TDFvQgAACAAJ&dq=Epirus+Foss&hl=en&sa=X&redir_esc=y Epirus]''. Faber. ISBN 978-0-571-10488-8. f. 112. "The inhabitants were originally refugees from Asia Minor, transplanted here after the disastrous Greek defeat in 1922. They are mainly farmers with holdings close by in the Plain of Konitsa.</ref> Gjatë Luftës Civile Greke (1946-1949) rajoni përreth u bë një fushë beteje e madhe, ndërsa në dhjetor të vitit 1947 njësitë guerile komunist pa sukses u përpoq për të kapur qytezën.<ref>Shrader, Charles R. (1999). ''[http://books.google.com/books?hl=el&lr=&id=Vu2i13Yq60QC&oi=fnd&pg=PR9&dq=konitsa%2B1940%2Balbanians&ots=ojPFV-XH_W&sig=B9q54UxWv9Vi1GJFhEwYZmQs33A#v=onepage&q=konitsa&f=false The withered vine: logistics and the communist insurgency in Greece, 1945-1949]''. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-275-96544-0. f. 215.</ref> Pothuajse të gjitha ndërtesat e banuara me shqiptarë musliman në Konicës u shkatërruan gjatë luftës Luftës së Dytë Botërore.<ref>Kiel, Machiel (1990). ''[http://books.google.com/books?ei=AwbPTJ7NL8LBswbE0eSWCA&ct=result&id=2xYzAAAAIAAJ&dq=Aydonat+Albanian&q=Aydonat+#search_anchor Ottoman architecture in Albania, 1385-1912]''. Research Centre for Islamic History, Art and Culture. ISBN 978-92-9063-330-3. f. 3.</ref> Në Konicë gjatë viteve 1950 popullsia musliman numëronte rreth 70 familje dhe këto kanë rënë me kalimin e kohës në numër të vogël e disa familje për shkak të konvertimet në krishterim për martesë apo migrim në Trakës Greke për martesë ku një popullsi musliman banon.<ref name="Pusceddu">Pusceddu, Antonio Maria (2013). "[https://www.researchgate.net/publication/274106597_Local_Brothers_National_Enemies_Representations_of_Religious_Otherness_in_Post-Ottoman_Epirus_Greece Local Brothers, National Enemies: Representations of Religious Otherness in Post-Ottoman Epirus (Greece)]." ''Oriente Moderno''. '''93'''. (2): 605. "A confirmation of Muslim majority in local society can be found in the statistics presented by Panayōtis Aravantinos, who published a well-known book on Epirus in 1856, largely based on Ottoman statistics, in which out of 579 “households” (oikoi), 360 were “Turkish”, that is the 62 % of the population."; f. 606, "The town was the administrative seat of a kaza inhabited mainly by Christians. The Muslims of Konitsa were largely Greek-speaking, a rather unusual fact, given that the Muslim population of Epirus was predominately Albanian-speaking." f. 607. "The dividing line between the mostly Greek-speaking region of Konitsa and the mostly Albanian-speaking region of Leskovik and Karamouratia was supposed to roughly correspond to the Vjosa river valley between the two regions."; f. 608. "As elsewhere in Greece, the main event that reduced considerably the local Muslim community was the compulsory exchange of populations with Turkey, that led to the departure of about 2/3 of the local Muslims, replaced with about a thousand refugees from Cappadocia... (Konicë, with stress on ‘iʼ, is the Albanian form for Konitsa)."; f. 609. "As far as the border remained open it allowed connections and marriage exchanges with the nearby coreligionist Albanian population, whereas after its closure during the Cold War period, the Muslims of Konitsa felt in isolation, deprived of their place of worship and religious activity. During the 1950s around seventy families were still living there, a number that has gradually decreased so far, partly as a consequence of religious conversions (one of the few workable options for getting married), partly as a consequence of late departures to Eastern Thrace, where resides the only Muslim minority recognized by the Greek state, the other workable option for getting married."</ref><ref name="Nitsiakos">Nitsiakos, Vassilis (2010). ''[https://books.google.com.au/books?id=H-7toRTGrFkC&pg=PA41&lpg=PA41&dq=On+the+border:+Transborder+mobility,+ethnic+groups+and+boundaries+along+the+Albanian-Greek+frontier+Mehmet+Bey+Konitza&source=bl&ots=Mfyh70H7-A&sig=GRzBIM8CY3XgQ0PJjcCxiV00S3Y&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiC_vX_kLfOAhXCnJQKHUDrD8MQ6AEIGzAA#v=onepage&q&f=false On the border: Transborder mobility, ethnic groups and boundaries along the Albanian-Greek frontier]''. LIT Verlag. ff. 40-41. "The example of several Albanian-speaking Muslims in Konitsa is typical and was expressed in the most meaningful war, when, during the exchange of populations between Greece and Turkey, after 1923, they had to declare their national identification so that their fortune was decided. In a way, all Muslims were considered Turks and, consequently, were to go to Turkey, but part of the Konitsa Muslims developed a national consciousness (the brothers Faik and Mehmet Bey Konitza, leading figures of the Albanian national movement are a characteristic example), while some seemed not to have developed a particular national consciousness and defined themselves simply as Muslims from Konitsa, which is why they faced a serious problem when they were called to declare their nationality. p. 57. There was only a problem with the Muslims, but this was also solved, with the exchange of populations after 1923, when most of those who remained after the liberation of Epirus departed as well and the few ones left gradually decreased in number, so that after World War II there were only a few Muslim families in Konitsa, some of whom are still there today."; ff. 309-311, 330; 232-234.</ref> == Shih edhe == === Njerëz të njohur === * [[Faik Konica]], shkrimtar dhe ambasadori i Shqipërisë në Uashington DC, SHBA * [[Mehmet Konica]], Ministri i Jashtëm i Shqipërisë (dy herë) * [[Janaq Paço]], skulptor shqiptar == Lidhje të jashtme == * [http://www.fallingrain.com/world/GR/58/Konitsa.html vendndodhja] == Referime == {{reflist}} {{Qarku i Janinës}} [[Kategoria:Konicë]] [[Kategoria:Qytete në Greqi]] 4adommza6yof0vmk4jhv4p022isuncv 0 88615 2939872 2584859 2026-04-09T21:50:36Z Shqiperia2000 65435 2939872 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Torino | official_name = Città di Torino | native_name = ''Torino'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Turin'' ([[Gjuha piemonteze|piemontisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Turin collage.png | image_caption = Kolazh i Torinos | image_flag = Flag of Turin.svg | flag_link = Flamuri i Torinos | image_shield = Torino-Stemma.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|45|4|6|N|7|41|4|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Piemonti]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = Torino (TO) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Stefano Lo Russo]] ([[Partia Demokratike e Italisë|PD]]) | elevation_m = 239 | area_total_km2 = 130 | population_total = 862999 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = torinezë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzori]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 24 qershor | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 10121–10156 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 011 | website = [https://www.comune.torino.it/ Faqja zyrtare] }} '''Torino''' (italisht: ''Torino''; piemontisht: ''Turin'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] veriperëndimore, kryeqendra e rajonit [[Piemonti]] dhe e qytetit metropolitan me të njëjtin emër. Qyteti është një nga qendrat historike, ekonomike dhe kulturore më të rëndësishme të Italisë dhe ishte kryeqyteti i parë i Mbretërisë së Italisë nga viti 1861 deri më 1865.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Turin Italy/Turin], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="turismotorino">[https://turismotorino.org/en/visit/discover-turin Turin], Turismo Torino e Provincia. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Më 31 dhjetor 2024 Torino kishte 862.999 banorë.<ref name="popf">[https://www.comune.torino.it/statistica/dati/circoscrizioni/2024/femmine.pdf Popolazione femminile residente al 31/12/2024], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="popm">[https://www.comune.torino.it/statistica/dati/circoscrizioni/2024/maschi.pdf Popolazione maschile residente al 31/12/2024], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Torino ndodhet në pjesën perëndimore të fushës së Padanisë, pranë rrjedhës së lumit [[Po]] dhe në afërsi të [[Alpet|Alpeve]] perëndimore.<ref name="turismotorino" /> Komuna ka një sipërfaqe prej 130 km² dhe lartësia zyrtare e qytetit, e matur në Piazza San Giovanni, është 239 m mbi nivelin e detit.<ref name="area">[https://www.comune.torino.it/statistica/osservatorio/territorio_superficie.shtml Territorio e superficie], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="alt">[https://www.comune.torino.it/cittagenerale/informazioni-generali/ Informazioni generali], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Historia == Zona e Torinos ishte e banuar që në lashtësi nga taurinasit; më vonë romakët themeluan koloninë ''Julia Augusta Taurinorum''.<ref name="britannica" /> Gjatë Mesjetës dhe epokës moderne qyteti u lidh ngushtë me [[Shtëpia e Savojës|Shtëpinë e Savojës]] dhe u bë një nga qendrat kryesore politike të shtetit savojard.<ref name="britannica" /> Pas bashkimit italian, Torino ishte kryeqyteti i parë i Mbretërisë së Italisë nga 1861 deri më 1865.<ref name="turismotorino" /> Në shekullin XX qyteti u zhvillua fuqishëm si qendër industriale, sidomos në sektorin automobilistik.<ref name="fiat">[https://www.fiat.com/world-of-fiat/brand/fiat-history Fiat history], FIAT. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Në vitin 2006 Torino priti [[Lojërat Olimpike Dimërore 2006|Lojërat Olimpike Dimërore]].<ref name="olimpiadi">[https://turismotorino.org/en/visit/what-to-see-and-do/sport/turin-2006-winter-olympic-games Turin 2006 Winter Olympic Games], Turismo Torino e Provincia. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Demografia == Sipas të dhënave zyrtare të qytetit, më 31 dhjetor 2024 popullsia rezidente ishte 862.999 banorë, rezultat i shumës së 447.199 grave dhe 415.800 burrave.<ref name="popf" /><ref name="popm" /></ref> Torino mbetet një nga komunat më të mëdha të Italisë sipas popullsisë.<ref name="britannica" /> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Qyteti është selia e [[Universiteti i Torinos|Universitetit të Torinos]], themeluar në vitin 1404 dhe një nga universitetet më të vjetra të Italisë.<ref name="unito">[https://www.unito.it/ateneo/organizzazione/storia Storia dell'Università], Università di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Torino është gjithashtu një qendër e rëndësishme për kërkimin shkencor, arsimin e lartë dhe inovacionin teknologjik.<ref name="unito" /> == Monumentet dhe kultura == Torino njihet për trashëgiminë e saj arkitekturore dhe muzeale. Në qytet ndodhet '''Mole Antonelliana''', simboli më i njohur i Torinos, ku sot ka selinë [[Museo Nazionale del Cinema|Muzeu Kombëtar i Kinemasë]].<ref name="mole">[https://www.museocinema.it/en/mole-antonelliana Mole Antonelliana], Museo Nazionale del Cinema. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Një tjetër institucion me famë ndërkombëtare është '''Museo Egizio''', i themeluar në vitin 1824 dhe i konsideruar muzeu më i vjetër në botë i kushtuar qytetërimit egjiptian.<ref name="egizio">[https://museoegizio.it/en/discover/history/ History of the Egyptian Museum], Museo Egizio. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Torino lidhet ngushtë edhe me rezidencat e [[Shtëpia e Savojës|Shtëpisë së Savojës]]; kompleksi i ''Savoy Residences'' është pjesë e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s që nga viti 1997.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/823/ Residences of the Royal House of Savoy], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Shenjti mbrojtës i qytetit është [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzori]], ndërsa festa qytetare kremtohet më 24 qershor.<ref name="patrono">[https://www.comune.torino.it/torinogiovani/vivere-a-torino/festa-di-san-giovanni Festa di San Giovanni], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Ekonomia == Torino ka qenë historikisht një nga qendrat më të mëdha industriale të Italisë, veçanërisht në industrinë automobilistike. Pikërisht këtu u themelua FIAT në vitin 1899.<ref name="fiat" /> Sot ekonomia e qytetit mbështetet gjithashtu në shërbimet, teknologjinë, universitetet, kulturën dhe turizmin.<ref name="turismotorino" /> == Transporti == Torino është një nyje e rëndësishme rrugore, hekurudhore dhe ajrore në veriperëndim të Italisë. Qyteti ka linjën '''M1''' të metrosë, e cila është përshkruar si metroja e parë automatike në Itali dhe lidh Fermin me Bengasin duke kaluar nëpër qendrën urbane dhe stacionet kryesore hekurudhore.<ref name="metro">[https://www.gtt.to.it/cms/metropolitana/linea-1 Linea 1], GTT. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Torino shërbehet nga '''Aeroporto di Torino''', i cili në vitin 2024 regjistroi 4.693.977 pasagjerë.<ref name="aeroporto">[https://www.aeroportoditorino.it/en/corporate-en/about-us/traffic-data/ Traffic data], Torino Airport. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.torino.it/ Faqja zyrtare e qytetit të Torinos] * [https://turismotorino.org/ Faqja zyrtare turistike] [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Piemonti]] dqtbnvxl98s9izeqiigww34t0jbudm8 2939876 2939872 2026-04-09T21:54:54Z Shqiperia2000 65435 2939876 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Torino | official_name = Città di Torino | native_name = ''Torino'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Turin'' ([[Gjuha piemonteze|piemontisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Turin collage.png | image_caption = Kolazh i Torinos | image_flag = Flag of Turin.svg | flag_link = Flamuri i Torinos | image_shield = Torino-Stemma.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|45|4|6|N|7|41|4|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Piemonti]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = Torino (TO) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Stefano Lo Russo]] ([[Partia Demokratike e Italisë|PD]]) | elevation_m = 239 | area_total_km2 = 130 | population_total = 862999 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = torinezë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzori]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 24 qershor | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 10121–10156 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 011 | website = [https://www.comune.torino.it/ Faqja zyrtare] }} '''Torino''' (italisht: ''Torino''; piemontisht: ''Turin'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] veriperëndimore, kryeqendra e rajonit [[Piemonti]] dhe e qytetit metropolitan me të njëjtin emër. Qyteti është një nga qendrat historike, ekonomike dhe kulturore më të rëndësishme të Italisë dhe ishte kryeqyteti i parë i Mbretërisë së Italisë nga viti 1861 deri më 1865.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Turin Italy/Turin], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="turismotorino">[https://turismotorino.org/en/visit/discover-turin Turin], Turismo Torino e Provincia. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Më 31 dhjetor 2024 Torino kishte 862.999 banorë.<ref name="popf">[https://www.comune.torino.it/statistica/dati/circoscrizioni/2024/femmine.pdf Popolazione femminile residente al 31/12/2024], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="popm">[https://www.comune.torino.it/statistica/dati/circoscrizioni/2024/maschi.pdf Popolazione maschile residente al 31/12/2024], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Torino ndodhet në pjesën perëndimore të fushës së Padanisë, pranë rrjedhës së lumit [[Po]] dhe në afërsi të [[Alpet|Alpeve]] perëndimore.<ref name="turismotorino" /> Komuna ka një sipërfaqe prej 130 km² dhe lartësia zyrtare e qytetit, e matur në Piazza San Giovanni, është 239 m mbi nivelin e detit.<ref name="area">[https://www.comune.torino.it/statistica/osservatorio/territorio_superficie.shtml Territorio e superficie], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="alt">[https://www.comune.torino.it/cittagenerale/informazioni-generali/ Informazioni generali], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Historia == Zona e Torinos ishte e banuar që në lashtësi nga taurinasit; më vonë romakët themeluan koloninë ''Julia Augusta Taurinorum''.<ref name="britannica" /> Gjatë Mesjetës dhe epokës moderne qyteti u lidh ngushtë me [[Shtëpia e Savojës|Shtëpinë e Savojës]] dhe u bë një nga qendrat kryesore politike të shtetit savojard.<ref name="britannica" /> Pas bashkimit italian, Torino ishte kryeqyteti i parë i Mbretërisë së Italisë nga 1861 deri më 1865.<ref name="turismotorino" /> Në shekullin XX qyteti u zhvillua fuqishëm si qendër industriale, sidomos në sektorin automobilistik.<ref name="fiat">[https://www.fiat.com/world-of-fiat/brand/fiat-history Fiat history], FIAT. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Në vitin 2006 Torino priti [[Lojërat olimpike dimërore 2006|Lojërat Olimpike Dimërore]].<ref name="olimpiadi">[https://turismotorino.org/en/visit/what-to-see-and-do/sport/turin-2006-winter-olympic-games Turin 2006 Winter Olympic Games], Turismo Torino e Provincia. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Demografia == Sipas të dhënave zyrtare të qytetit, më 31 dhjetor 2024 popullsia rezidente ishte 862.999 banorë, rezultat i shumës së 447.199 grave dhe 415.800 burrave.<ref name="popf" /><ref name="popm" /></ref> Torino mbetet një nga komunat më të mëdha të Italisë sipas popullsisë.<ref name="britannica" /> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Qyteti është selia e [[Universiteti i Torinos|Universitetit të Torinos]], themeluar në vitin 1404 dhe një nga universitetet më të vjetra të Italisë.<ref name="unito">[https://www.unito.it/ateneo/organizzazione/storia Storia dell'Università], Università di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Torino është gjithashtu një qendër e rëndësishme për kërkimin shkencor, arsimin e lartë dhe inovacionin teknologjik.<ref name="unito" /> == Monumentet dhe kultura == Torino njihet për trashëgiminë e saj arkitekturore dhe muzeale. Në qytet ndodhet '''Mole Antonelliana''', simboli më i njohur i Torinos, ku sot ka selinë [[Museo Nazionale del Cinema|Muzeu Kombëtar i Kinemasë]].<ref name="mole">[https://www.museocinema.it/en/mole-antonelliana Mole Antonelliana], Museo Nazionale del Cinema. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Një tjetër institucion me famë ndërkombëtare është Muzeu Egjiptian, i themeluar në vitin 1824 dhe i konsideruar muzeu më i vjetër në botë i kushtuar qytetërimit egjiptian.<ref name="egizio">[https://museoegizio.it/en/discover/history/ History of the Egyptian Museum], Museo Egizio. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Torino lidhet ngushtë edhe me rezidencat e [[Shtëpia e Savojës|Shtëpisë së Savojës]]; kompleksi i ''Savoy Residences'' është pjesë e Trashëgimisë Botërore të [[UNESCO]]-s që nga viti 1997.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/823/ Residences of the Royal House of Savoy], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Shenjti mbrojtës i qytetit është [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzori]], ndërsa festa qytetare kremtohet më 24 qershor.<ref name="patrono">[https://www.comune.torino.it/torinogiovani/vivere-a-torino/festa-di-san-giovanni Festa di San Giovanni], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Ekonomia == Torino ka qenë historikisht një nga qendrat më të mëdha industriale të Italisë, veçanërisht në industrinë automobilistike. Pikërisht këtu u themelua FIAT në vitin 1899.<ref name="fiat" /> Sot ekonomia e qytetit mbështetet gjithashtu në shërbimet, teknologjinë, universitetet, kulturën dhe turizmin.<ref name="turismotorino" /> == Transporti == Torino është një nyje e rëndësishme rrugore, hekurudhore dhe ajrore në veriperëndim të Italisë. Qyteti ka linjën M1 të metrosë, e cila është përshkruar si metroja e parë automatike në Itali dhe lidh Fermin me Bengasin duke kaluar nëpër qendrën urbane dhe stacionet kryesore hekurudhore.<ref name="metro">[https://www.gtt.to.it/cms/metropolitana/linea-1 Linea 1], GTT. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Torino shërbehet nga Aeroporti i Torinos, i cili në vitin 2024 regjistroi 4.693.977 pasagjerë.<ref name="aeroporto">[https://www.aeroportoditorino.it/en/corporate-en/about-us/traffic-data/ Traffic data], Torino Airport. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.torino.it/ Faqja zyrtare e qytetit të Torinos] * [https://turismotorino.org/ Faqja zyrtare turistike] [[Kategoria:Qytete në Itali]] sp6exuvuk2z0acgdr72kj6ss7o6ifdd 0 98378 2939912 2716982 2026-04-10T06:26:56Z ~2026-22085-73 186000 2939912 wikitext text/x-wiki {{pp}} Këtu gjeni demostratat në [[Shqipëri]] me vitin 2011. == 21 janar == [[Skeda:21-01-2011-Demostrata_ne_tirane.jpg|parapamje|djathtas|240px|Pamje nga demostrata në Tiranë më datë 21 janar, 2011]] Më [[21 janar]] [[2011]] filluan demostrata te dhunshme te anëtareve e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|opozitës]] në [[Tiranë]], [[Shqipëri]]. {{cn|Por devijoi kur demostruesit tentuant të hynin në kryeministri, dhe forcat e rendit u përpoqën ti ndalonin ata.}} Katër të vrarë, 22 demostrues të plagosur, nga të cilët 2 në gjëndje të rëndë, si dhe 17 efektiva të policisë të plagosur, është përfundimi tragjik i demostratave antiqeveritare të organizuara nga opozita. Për disa orë gjëndja në Tiranë ishte shumë e tensionuar. Hetimet për të gjetur autorët e vrasjes kanë filluar, sipas deklaratës të [[Policia e Shtetit Shqipëtar|Policisë të Shtetit]]. [[Edi Rama]] ka paralajmëruar protesta të reja nga e diela, pas një ditë zie për të tre të viktimat: Hekuran Deda, Faik Myrtaj dhe Ziver Veizi.<ref>[http://www.shekulli.com.al/2011/01/28/demonstrata-homazh-fillon-zbrazja-e-sheshit-ps-shmangni-provokimet.html Konfirmohet vdekja e demonstruesit të tre nga gazeta "Shekulli"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304203203/http://www.shekulli.com.al/2011/01/28/demonstrata-homazh-fillon-zbrazja-e-sheshit-ps-shmangni-provokimet.html |date=4 mars 2016 }} (Publikuar 28. Janar 2011)</ref>. Ai shtoi se në protestën e ardhshme do të qëndrojë vetë në krye të demonstratave e protestave që do të vijojnë pa pushim në të gjithë Shqipërinë.<ref>[http://www.koha.net/index.php?cid=1,16,47257 Koha.net - TV News24 pretendon ta ketë fokusuar vrasjen para Kryeministrisë] (Publikuar 22. Janar 2011)</ref> == Referimet == {{ref}} [[Kategoria:Demonstrata]] cuqz1ziw8cbksvtva0a2izv2p7dofz6 0 99023 2939835 2331420 2026-04-09T19:25:29Z ~2026-21871-81 185990 2939835 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''Barainë''' | native_name = Boranë | settlement_type = Fshat | image_flag = <!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --> | flag_link = <!-- p.sh: Flamuri i Prishtinës --> | image_seal = <!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --> | seal_link = <!-- p.sh: Stema e Prishtinës --> | seal_size = <!-- p.sh: 50px --> | image_skyline = | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni i Prishtinës|Prishtinë]] |Komuna = [[Komuna e Besianës Krahina Gollak |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane = | population_total = | population_total_viti = 2011 |Dendësia = <!-- Të dhëna tjera--> | population_demonym = | established_date = |Krahina = [[Gollaku (Gallapi)|Gallap]] |Lartësia = 764 | postal_code = |Prefiksi = |Aeroporti = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=42 | gjer_m=48 | gjer_s=33 | gjer_dr = N | gjat_g=21 | gjat_m=22 | gjat_s=9 | gjat_dr = E }} '''Barainë''' është një vendbanim në komunën e [[Komuna e Besianës|Besianës]], [[Kosovë]]. Pas vitit 1999 fshati është i njohur edhe me emrin '''Boranë'''. <!-- == Gjeografia == --> <!-- == Demografia == --> <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> <!-- == Historia == --> == Shih dhe këtë == * [[Lista e ardhacakëve - Podujevë]] <!-- == Burimet == --> {{reflist}} == Lidhje të jashtme == *[http://www.fallingrain.com/world/KV/19/Braina.html vendndodhja] [[Kategoria:Fshatra në Kosovë]] [[Kategoria:Fshatra në komunën e Besianës]] {{Komuna e Besianës}} {{KO-gjeo-cung}} mo6cswmr79jv37wy10duvqrirnrcll6 0 101815 2939816 2061647 2026-04-09T17:39:26Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2939816 wikitext text/x-wiki {{Infobox stadium | stadium_name = Allianz Arena | nickname = Fußball Arena München<br />(emri nga [[UEFA]]) | logo_image = | image = [[Skeda:München - Allianz-Arena (Luftbild).jpg|300px]] | | location = [[Mynihu|Mynih]], [[Gjermania|Gjermani]] | coordinates = {{coord|48|13|7.59|N|11|37|29.11|E|region:DE-BY_type:landmark_scale:10000|display=inline,title}} | broke_ground = 21 tetor 2002 | opened = 30 maj 2005 | owner = Allianz Arena München Stadion GmbH | operator = Allianz Arena München Stadion GmbH | surface = Desso GrassMaster hybrid turf <ref>{{cite news| url = http://www.fcbayern.de/en/news/news/2014/hybrid-turf-for-training-and-allianz-arena.php | title = Hybrid turf for training ground and arena | work = FC Bayern Munich |language=en | date = 4 korrik 2014 | accessdate =22 gusht 2014}}</ref> | construction_cost = €340 milion € | architect = [[Herzog & de Meuron]]<br />[[Arup Group Limited|ArupSport]] | structural engineer = [[Arup Group Limited|Ove Arup & Partners]] | former_names = | website = [http://www.allianz-arena.de/en/ Uebfaja zyrtare] | tenants = [[FC Bayern Munich]] (2005–vazhdon) <br /> [[TSV 1860 München]] (2005–vazhdon) <br /> [[2006 FIFA Kupa e Botës]] <br/>[[2012 Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve]] <br/>[[UEFA Euro 2020]] | seating_capacity = <small>66,000 (2005)<br>69,901 (2006–2012)<br>71,137 (2012–2013) <br> 71,437 (2013–2014) <br> 75,000 (2015–) (Ndeshjet e ligës)<br />70,000 (Ndeshjet ndërkombëtare)</small> | suites = 106 | dimensions = 105 × 68 m }} '''Allianz Arena''' është një stadium i cili ndodhet në veri të [[Mynihu]]t, Gjermani. Në këtë stadium lozin dy klube profesioniste si FC Bayern dhe [[1860 München]] të cilat lozin në këtë stadium që në 2005 pasi më përpara kanë luajtur tek [[Olympic Stadium]]. Në këtë stadium është luajtur finalja e FIFA World Cup 2006 dhe po në këtë stadium do të bëhet finalja e Uefa Champions League Final 2012. Po ashtu në këtë stadium luan kombëtarja gjermane. Kur luan FC Bayern dritat e stadiumit bëhen kuq, kur luan 1860 Münich bëhen blu, dhe kur luan kombëtarja gjermane bëhen të bardha. Kapaciteti i stadiumit është mbi 69.000 tifozë. == Referime == <references/> [[Kategoria:Stadiume]] [[Kategoria:FC Bayern München]] [[Kategoria:Sporti në Mynih]] {{ark-cung}} {{futboll-cung}} nd5zka1cdoohg1pc5b7oewrwabwhd3m 0 105170 2939891 2699361 2026-04-09T23:10:15Z Shqiperia2000 65435 2939891 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Gjenova | official_name = Comune di Genova | native_name = ''Genova'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Zêna'' ([[Gjuha ligure|ligurisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Genoa.svg | flag_link = Flamuri i Gjenovës | image_shield = Coat of arms of Genoa.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|44|24|25|N|8|55|58|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Liguria]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Gjenovës|Gjenova]] (GE) | leader_title = Kryetarja | leader_name = [[Silvia Salis]] | area_total_km2 = 240.29 | population_total = 565775 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = gjenovezë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzori]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 24 qershor | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.genova.it/ Faqja zyrtare] }} ''Gjenova'' (italisht: ''Genova''; ligurisht: ''Zêna'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në veriperëndim të [[Italia|Italisë]], kryeqendra e rajonit [[Liguria]] dhe e [[Qyteti metropolitan i Gjenovës|Qytetit metropolitan të Gjenovës]]. Qyteti shtrihet në bregun e [[Deti Ligur|Detit Ligur]] dhe ka qenë për shekuj një nga qendrat më të rëndësishme detare e tregtare të [[Mesdheu|Mesdheut]]. Më 31 dhjetor 2024 kishte 565.775 banorë, ndërsa kryetare e komunës është Silvia Salis, në detyrë që nga 29 maji 2025.<ref name="pop2024">[https://smart.comune.genova.it/sites/default/files/archivio/documenti/RELAZIONE%20DI%20INIZIO%20MANDATO%202025-2030_Firmata.pdf ''Relazione di inizio mandato 2025-2030''], Comune di Genova, p. 4. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="sindaca">[https://www.comune.genova.it/amministrazione/politici/silvia-salis ''Silvia Salis''], Comune di Genova. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Genoa-Italy ''Genoa | Italy, Map, History, Facts, & Points of Interest''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Gjenova ndodhet midis detit dhe relievit kodrinor e malor të brendësisë ligure. Territori komunal ka një sipërfaqe prej 240,29 km² dhe një brez bregdetar rreth 42 km të gjatë, nga Vesima deri në Nervi.<ref name="territorio">[https://smart.comune.genova.it/sites/default/files/archivio/documenti/DUP%202022-2024%20Volume%20I%20-Settore%20Bilanci_1.pdf ''Documento unico di programmazione 2022-2024''], Comune di Genova, p. 30. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Historia == Zanafilla e Gjenovës lidhet me vendbanime pararomake të shekujve V–IV p.e.s. Gjatë Luftës së Dytë Punike, zbarkimi i saj u përdor nga Publio Kornelio Skipioni në vitin 218 p.e.s., ndërsa qyteti u shkatërrua nga kartagjenasit në vitin 205 p.e.s. dhe më pas u rindërtua. Në Mesjetë Gjenova u bë një nga republikat detare më të fuqishme të Mesdheut, me një rrjet të gjerë tregtar e financiar. Në epokën napoleonike u përfshi në Republikën Ligure, ndërsa më pas kaloi në shtetin sardenj dhe, në fund, në shtetin italian.<ref name="storia">[https://www.visitgenoa.it/it/storia-di-genova ''Storia di Genova''], VisitGenoa. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="britannica" /> == Demografia == Sipas të dhënave zyrtare të Komunës së Gjenovës, popullsia rezidente më 31 dhjetor 2024 ishte 565.775 banorë.<ref name="pop2024" /> Gjenova mbetet qendra më e madhe urbane e Ligurisë dhe një nga komunat më të mëdha të Italisë veriore.<ref name="britannica" /> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Gjenovës është një nga më të mëdhatë dhe më karakteristiket në Evropë, me rrugicat e ngushta të saj dhe me një trashëgimi të pasur mesjetare, rilindase dhe baroke. Midis monumenteve më të rëndësishme janë ''Katedralja e Shën Lorencit'', ''Pallati Dukal'' dhe kompleksi i ''Rrugëve të Reja dhe sistemit të Pallateve të Rollëve''.<ref name="britannica" /><ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/1211/ ''Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Ky sit u përfshi në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në vitin 2006. Sipas UNESCO-s, ai përfaqëson një shembull të jashtëzakonshëm të urbanistikës aristokratike të shekujve XVI–XVII dhe të rolit të Gjenovës si qytet tregtar në kulmin e fuqisë së saj.<ref name="unesco" /> Një nga hapësirat më të njohura të qytetit sot është ''Porti i Vjetër'', i rizhvilluar në fund të shekullit XX dhe i lidhur ngushtë me jetën kulturore e turistike të qytetit. Aty ndodhet edhe ''Akuariumi i Gjenovës'', i paraqitur nga strukturat zyrtare si ekspozita më e rëndësishme e biodiversitetit ujor në Evropë.<ref name="acquario">[https://portoantico.it/en/activities/acquario-di-genova/ ''Acquario di Genova''], Porto Antico di Genova. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Në Gjenova ndodhet [[Universiteti i Gjenovës|Universiteti i Gjenovës]] (UniGe), një nga universitetet më të vjetra të Italisë. Universiteti e paraqet veten si i themeluar në vitin 1481 dhe si një nga qendrat kryesore shkencore e akademike të rajonit.<ref name="unige">[https://unige.it/en/orientamento ''UniGe Orienta''], Università di Genova. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Ekonomia dhe transporti == Tradita detare ka qenë një element themelor i identitetit të Gjenovës që nga Mesjeta, dhe porti i saj mbetet një nga bazat kryesore të jetës ekonomike të qytetit.<ref name="britannica" /> Qyteti shërbehet edhe nga ''Aeroporti Kristofor Kolombi'', ku në vitin 2024 kaluan rreth 1,33 milion pasagjerë.<ref name="airport">[https://www.airport.genova.it/wp-content/uploads/2025/04/CS-Aeroporto-di-Genova-approvato-il-progetto-di-bilancio-2024_01.04.2025.pdf ''Aeroporto di Genova: approvato il progetto di bilancio 2024''], Aeroporto di Genova, 1 prill 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i Gjenovës është [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzori]]. Festa patronale kremtohet më 24 qershor, me meshë, procesion dhe rite tradicionale që përfshijnë qendrën historike dhe Portin e Vjetër.<ref name="patrono">[https://www.visitgenoa.it/it/celebrazioni-san-giovanni-battista ''Celebrazioni per San Giovanni Battista''], VisitGenoa. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="patrono2025">[https://www.visitgenoa.it/it/la-notte-di-san-giovanni-e-le-celebrazioni-il-santo-patrono-2025 ''La Notte di San Giovanni e le celebrazioni per il Santo Patrono 2025''], VisitGenoa. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.genova.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Gjenovës] * [https://www.visitgenoa.it/ Faqja turistike zyrtare] * [https://whc.unesco.org/en/list/1211/ UNESCO – Rrugët e Reja dhe Pallatet e Rollëve] [[Kategoria:Qytete në Itali]] 18f5oncyanffhth6i8y9nu54kmy2p3z 2939892 2939891 2026-04-09T23:15:41Z Shqiperia2000 65435 2939892 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Gjenova | official_name = Comune di Genova | native_name = ''Genova'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Zêna'' ([[Gjuha ligure|ligurisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Genoa.svg | flag_link = Flamuri i Gjenovës | image_shield = Coat of arms of Genoa.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|44|24|25|N|8|55|58|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Liguria]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Gjenovës|Gjenova]] (GE) | leader_title = Kryetarja | leader_name = [[Silvia Salis]] | area_total_km2 = 240.29 | population_total = 565775 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = gjenovezë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzori]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 24 qershor | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.genova.it/ Faqja zyrtare] |image_skyline=Panorama di Genova.jpg|image_caption=Pamje panoramike e Gjenovës, ku shihen Feneri i Gjenovës, kompleksi i Corte Lambruschinit, qendra e qytetit dhe porti.}} ''Gjenova'' (italisht: ''Genova''; ligurisht: ''Zêna'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në veriperëndim të [[Italia|Italisë]], kryeqendra e rajonit [[Liguria]] dhe e [[Qyteti metropolitan i Gjenovës|Qytetit metropolitan të Gjenovës]]. Qyteti shtrihet në bregun e [[Deti Ligur|Detit Ligur]] dhe ka qenë për shekuj një nga qendrat më të rëndësishme detare e tregtare të [[Mesdheu|Mesdheut]]. Më 31 dhjetor 2024 kishte 565.775 banorë, ndërsa kryetare e komunës është Silvia Salis, në detyrë që nga 29 maji 2025.<ref name="pop2024">[https://smart.comune.genova.it/sites/default/files/archivio/documenti/RELAZIONE%20DI%20INIZIO%20MANDATO%202025-2030_Firmata.pdf ''Relazione di inizio mandato 2025-2030''], Comune di Genova, p. 4. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="sindaca">[https://www.comune.genova.it/amministrazione/politici/silvia-salis ''Silvia Salis''], Comune di Genova. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Genoa-Italy ''Genoa | Italy, Map, History, Facts, & Points of Interest''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Gjenova ndodhet midis detit dhe relievit kodrinor e malor të brendësisë ligure. Territori komunal ka një sipërfaqe prej 240,29 km² dhe një brez bregdetar rreth 42 km të gjatë, nga Vesima deri në Nervi.<ref name="territorio">[https://smart.comune.genova.it/sites/default/files/archivio/documenti/DUP%202022-2024%20Volume%20I%20-Settore%20Bilanci_1.pdf ''Documento unico di programmazione 2022-2024''], Comune di Genova, p. 30. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Historia == Zanafilla e Gjenovës lidhet me vendbanime pararomake të shekujve V–IV p.e.s. Gjatë [[Lufta e Dytë Punike|Luftës së Dytë Punike]], zbarkimi i saj u përdor nga [[Publio Kornelio Skipioni]] në vitin 218 p.e.s., ndërsa qyteti u shkatërrua nga kartagjenasit në vitin 205 p.e.s. dhe më pas u rindërtua. Në Mesjetë Gjenova u bë një nga republikat detare më të fuqishme të Mesdheut, me një rrjet të gjerë tregtar e financiar. Në epokën [[Napoleon Bonaparti|napoleonike]] u përfshi në Republikën Ligure, ndërsa më pas kaloi në shtetin sardenj dhe, në fund, në shtetin italian.<ref name="storia">[https://www.visitgenoa.it/it/storia-di-genova ''Storia di Genova''], VisitGenoa. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="britannica" /> == Demografia == Sipas të dhënave zyrtare të Komunës së Gjenovës, popullsia rezidente më 31 dhjetor 2024 ishte 565.775 banorë.<ref name="pop2024" /> Gjenova mbetet qendra më e madhe urbane e Ligurisë dhe një nga komunat më të mëdha të Italisë veriore.<ref name="britannica" /> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Gjenovës është një nga më të mëdhatë dhe më karakteristiket në Evropë, me rrugicat e ngushta të saj dhe me një trashëgimi të pasur mesjetare, rilindase dhe baroke. Midis monumenteve më të rëndësishme janë ''Katedralja e Shën Lorencit'', ''Pallati Dukal'' dhe kompleksi i ''Rrugëve të Reja dhe sistemit të Pallateve të Rollëve''.<ref name="britannica" /><ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/1211/ ''Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Ky sit u përfshi në Listën e Trashëgimisë Botërore të [[UNESCO]]-s në vitin 2006. Sipas UNESCO-s, ai përfaqëson një shembull të jashtëzakonshëm të urbanistikës aristokratike të shekujve XVI–XVII dhe të rolit të Gjenovës si qytet tregtar në kulmin e fuqisë së saj.<ref name="unesco" /> Një nga hapësirat më të njohura të qytetit sot është ''Porti i Vjetër'', i rizhvilluar në fund të shekullit XX dhe i lidhur ngushtë me jetën kulturore e turistike të qytetit. Aty ndodhet edhe ''Akuariumi i Gjenovës'', i paraqitur nga strukturat zyrtare si ekspozita më e rëndësishme e biodiversitetit ujor në Evropë.<ref name="acquario">[https://portoantico.it/en/activities/acquario-di-genova/ ''Acquario di Genova''], Porto Antico di Genova. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Në Gjenova ndodhet [[Universiteti i Gjenovës|Universiteti i Gjenovës]] (UniGe), një nga universitetet më të vjetra të Italisë. Universiteti e paraqet veten si i themeluar në vitin 1481 dhe si një nga qendrat kryesore shkencore e akademike të rajonit.<ref name="unige">[https://unige.it/en/orientamento ''UniGe Orienta''], Università di Genova. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Ekonomia dhe transporti == Tradita detare ka qenë një element themelor i identitetit të Gjenovës që nga Mesjeta, dhe porti i saj mbetet një nga bazat kryesore të jetës ekonomike të qytetit.<ref name="britannica" /> Qyteti shërbehet edhe nga ''Aeroporti Kristofor Kolombi'', ku në vitin 2024 kaluan rreth 1,33 milion pasagjerë.<ref name="airport">[https://www.airport.genova.it/wp-content/uploads/2025/04/CS-Aeroporto-di-Genova-approvato-il-progetto-di-bilancio-2024_01.04.2025.pdf ''Aeroporto di Genova: approvato il progetto di bilancio 2024''], Aeroporto di Genova, 1 prill 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i Gjenovës është [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzori]]. Festa patronale kremtohet më 24 qershor, me meshë, procesion dhe rite tradicionale që përfshijnë qendrën historike dhe Portin e Vjetër.<ref name="patrono">[https://www.visitgenoa.it/it/celebrazioni-san-giovanni-battista ''Celebrazioni per San Giovanni Battista''], VisitGenoa. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="patrono2025">[https://www.visitgenoa.it/it/la-notte-di-san-giovanni-e-le-celebrazioni-il-santo-patrono-2025 ''La Notte di San Giovanni e le celebrazioni per il Santo Patrono 2025''], VisitGenoa. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.genova.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Gjenovës] * [https://www.visitgenoa.it/ Faqja turistike zyrtare] * [https://whc.unesco.org/en/list/1211/ UNESCO – Rrugët e Reja dhe Pallatet e Rollëve] [[Kategoria:Qytete në Itali]] ctdwtt5mrnlpjvx0edrrxl6jzpc139w 2939895 2939892 2026-04-09T23:37:36Z Shqiperia2000 65435 2939895 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Gjenova | official_name = Comune di Genova | native_name = ''Genova'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Zêna'' ([[Gjuha ligure|ligurisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Genoa.svg | flag_link = Flamuri i Gjenovës | image_shield = Coat of arms of Genoa.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|44|24|25|N|8|55|58|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Liguria]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Gjenovës|Gjenova]] (GE) | leader_title = Kryetarja | leader_name = [[Silvia Salis]] | area_total_km2 = 240.29 | population_total = 565775 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = gjenovezë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzori]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 24 qershor | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.genova.it/ Faqja zyrtare] |image_skyline=Panorama di Genova.jpg|image_caption=Pamje panoramike e Gjenovës, ku shihen Feneri i Gjenovës, kompleksi i Corte Lambruschinit, qendra e qytetit dhe porti.}} ''Gjenova'' (italisht: ''Genova''; ligurisht: ''Zêna'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në veriperëndim të [[Italia|Italisë]], kryeqendra e rajonit [[Liguria]] dhe e [[Qyteti metropolitan i Gjenovës|Qytetit metropolitan të Gjenovës]]. Qyteti shtrihet në bregun e [[Deti Ligur|Detit Ligur]] dhe ka qenë për shekuj një nga qendrat më të rëndësishme detare e tregtare të [[Mesdheu|Mesdheut]]. Më 31 dhjetor 2024 kishte 565.775 banorë, ndërsa kryetare e komunës është Silvia Salis, në detyrë që nga 29 maji 2025.<ref name="pop2024">[https://smart.comune.genova.it/sites/default/files/archivio/documenti/RELAZIONE%20DI%20INIZIO%20MANDATO%202025-2030_Firmata.pdf ''Relazione di inizio mandato 2025-2030''], Comune di Genova, p. 4. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="sindaca">[https://www.comune.genova.it/amministrazione/politici/silvia-salis ''Silvia Salis''], Comune di Genova. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Genoa-Italy ''Genoa | Italy, Map, History, Facts, & Points of Interest''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Gjenova ndodhet midis detit dhe relievit kodrinor e malor të brendësisë ligure. Territori komunal ka një sipërfaqe prej 240,29 km² dhe një brez bregdetar rreth 42 km të gjatë, nga Vesima deri në Nervi.<ref name="territorio">[https://smart.comune.genova.it/sites/default/files/archivio/documenti/DUP%202022-2024%20Volume%20I%20-Settore%20Bilanci_1.pdf ''Documento unico di programmazione 2022-2024''], Comune di Genova, p. 30. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Historia == Zanafilla e Gjenovës lidhet me vendbanime pararomake të shekujve V–IV p.e.s. Gjatë [[Lufta e Dytë Punike|Luftës së Dytë Punike]], zbarkimi i saj u përdor nga [[Skipioni Afrikani|Publio Kornelio Skipioni]] në vitin 218 p.e.s., ndërsa qyteti u shkatërrua nga kartagjenasit në vitin 205 p.e.s. dhe më pas u rindërtua. Në Mesjetë Gjenova u bë një nga republikat detare më të fuqishme të Mesdheut, me një rrjet të gjerë tregtar e financiar. Në epokën [[Napoleon Bonaparti|napoleonike]] u përfshi në Republikën Ligure, ndërsa më pas kaloi në shtetin sardenj dhe, në fund, në shtetin italian.<ref name="storia">[https://www.visitgenoa.it/it/storia-di-genova ''Storia di Genova''], VisitGenoa. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="britannica" /> == Demografia == Sipas të dhënave zyrtare të Komunës së Gjenovës, popullsia rezidente më 31 dhjetor 2024 ishte 565.775 banorë.<ref name="pop2024" /> Gjenova mbetet qendra më e madhe urbane e Ligurisë dhe një nga komunat më të mëdha të Italisë veriore.<ref name="britannica" /> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Gjenovës është një nga më të mëdhatë dhe më karakteristiket në Evropë, me rrugicat e ngushta të saj dhe me një trashëgimi të pasur mesjetare, rilindase dhe baroke. Midis monumenteve më të rëndësishme janë ''Katedralja e Shën Lorencit'', ''Pallati Dukal'' dhe kompleksi i ''Rrugëve të Reja dhe sistemit të Pallateve të Rollëve''.<ref name="britannica" /><ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/1211/ ''Genoa: Le Strade Nuove and the system of the Palazzi dei Rolli''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Ky sit u përfshi në Listën e Trashëgimisë Botërore të [[UNESCO]]-s në vitin 2006. Sipas UNESCO-s, ai përfaqëson një shembull të jashtëzakonshëm të urbanistikës aristokratike të shekujve XVI–XVII dhe të rolit të Gjenovës si qytet tregtar në kulmin e fuqisë së saj.<ref name="unesco" /> Një nga hapësirat më të njohura të qytetit sot është ''Porti i Vjetër'', i rizhvilluar në fund të shekullit XX dhe i lidhur ngushtë me jetën kulturore e turistike të qytetit. Aty ndodhet edhe ''Akuariumi i Gjenovës'', i paraqitur nga strukturat zyrtare si ekspozita më e rëndësishme e biodiversitetit ujor në Evropë.<ref name="acquario">[https://portoantico.it/en/activities/acquario-di-genova/ ''Acquario di Genova''], Porto Antico di Genova. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Në Gjenova ndodhet [[Universiteti i Gjenovës|Universiteti i Gjenovës]] (UniGe), një nga universitetet më të vjetra të Italisë. Universiteti e paraqet veten si i themeluar në vitin 1481 dhe si një nga qendrat kryesore shkencore e akademike të rajonit.<ref name="unige">[https://unige.it/en/orientamento ''UniGe Orienta''], Università di Genova. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Ekonomia dhe transporti == Tradita detare ka qenë një element themelor i identitetit të Gjenovës që nga Mesjeta, dhe porti i saj mbetet një nga bazat kryesore të jetës ekonomike të qytetit.<ref name="britannica" /> Qyteti shërbehet edhe nga ''Aeroporti Kristofor Kolombi'', ku në vitin 2024 kaluan rreth 1,33 milion pasagjerë.<ref name="airport">[https://www.airport.genova.it/wp-content/uploads/2025/04/CS-Aeroporto-di-Genova-approvato-il-progetto-di-bilancio-2024_01.04.2025.pdf ''Aeroporto di Genova: approvato il progetto di bilancio 2024''], Aeroporto di Genova, 1 prill 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i Gjenovës është [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzori]]. Festa patronale kremtohet më 24 qershor, me meshë, procesion dhe rite tradicionale që përfshijnë qendrën historike dhe Portin e Vjetër.<ref name="patrono">[https://www.visitgenoa.it/it/celebrazioni-san-giovanni-battista ''Celebrazioni per San Giovanni Battista''], VisitGenoa. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="patrono2025">[https://www.visitgenoa.it/it/la-notte-di-san-giovanni-e-le-celebrazioni-il-santo-patrono-2025 ''La Notte di San Giovanni e le celebrazioni per il Santo Patrono 2025''], VisitGenoa. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.genova.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Gjenovës] * [https://www.visitgenoa.it/ Faqja turistike zyrtare] * [https://whc.unesco.org/en/list/1211/ UNESCO – Rrugët e Reja dhe Pallatet e Rollëve] [[Kategoria:Qytete në Itali]] g0gtecwqdy7taql4ml6r54w1zgv1rzr 0 118384 2939796 2928889 2026-04-09T16:51:50Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2939796 wikitext text/x-wiki '''Pargali Ibrahim Pasha''' (1493 ose 1494 nga [[Parga]] e [[Greqia|Greqisë]]–1536), gjithashtu i njohur si '''Frenk Ibrahim Pasha''' (perëndimori), '''Makbul Ibrahim Pasha''' ("i preferuari"), që më vonë ndryshoi në '''Maktul Ibrahim Pasha''' ("i ekzekutuari") mbas ekzekutimit të tij në Pallatin Topkapı, ka qenë i pari Vezir i Madh në [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] i emëruar nga [[Sylejmani I|Sylejmani i Madhërishëm]] (r. 1520 deri 1566). [[Skeda:Sebald Beham - Pargali Damat Ibrahim Pascha ca 1530.jpg|parapamje|Pikturë për Ibrahim Pasha në një shtyp gjerman të kohës, me një përkthim të një letre të dërguar nga Ibrahim për komandantin e [[Vjena]] gjatë [[Betejës së Vjenës|beteja e 1529]]. Shtypur nga [[Sebald Beham]].]] == Jeta == Ibrahim pashë Pargalliun disa nga historiografët pro-grekë e kanë paraqitur si grek<ref>Margaret Rich Greer, Walter Mignolo, Maureen Quilligan. [http://books.google.com/books?id=T4_rFZLGF1IC&pg=PA41&dq=Parga%2Bibrahim+Pasha%2Bgreek&hl=el&ei=sCVdTIaoA8_-sQb1gNG4Bw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC0Q6AEwADgU#v=snippet&q=%22Ibrahim%20Pasha%2C%20his%20intimate%20and%20grand%20vezir%2C%20a%20Greek%20from%20Parga%20in%20Epirus%22&f=false ''Rereading the Black Legend: the discourses of religious and racial difference in the Renaissance empires.''], University of Chicago Press, 2007. ISBN 978-0-226-30722-0, p. 41: "Ibrahim Pasha, his intimate and grand vezir, a Greek from Parga in Epirus"</ref><ref>Willem Frederik Bakker.[http://books.google.com/books?id=hAUVAAAAIAAJ&pg=PA312&dq=Parga%2Bibrahim+Pasha%2Bgreek&hl=el&ei=sCVdTIaoA8_-sQb1gNG4Bw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDoQ6AEwAjgU#v=onepage&q=%22Ibrahim%20was%20the%20son%20of%20a%20Greek%20fisherman%20from%20the%20Epirot%20town%20of%20Parga%22&f=false ''Studia Byzantina et Neohellenica Neerlandica.''] BRILL, 1972. ISBN 978-90-04-03552-2 ,p. 312</ref><ref>Roger Bigelow Merriman.[http://books.google.com/books?id=U09VIUxJkHwC&pg=PA76&dq=Parga%2Bibrahim+Pasha%2Bgreek&hl=el&ei=cyVdTMOzCpvgsAaogJ2NCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CD0Q6AEwAjgK#v=onepage&q=%22He%20was%20by%20birth%20a%20Christian%20Greek%2C%20the%20son%20of%20a%20sailor%20from%20the%20town%20of%20Parga%20on%20the%20Ionian%20Sea.%22&f=false ''Suleiman the Magnificent 1520-1566.''] READ BOOKS, 2008. ISBN 978-1-4437-3145-4, p. 76</ref><ref name="Andrews">Walter G. Andrews, Najaat Black, Mehmet Kalpaklı.[http://books.google.com/books?id=88nBOTl1BTcC&pg=PA230&dq=Parga%2Bibrahim+Pasha%2Bgreek&hl=el&ei=uCRdTLTeGYWlsAaw-OHuBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CF8Q6AEwCA#v=onepage&q=%22Born%20a%20Greek%20near%20Parga%22&f=false ''Ottoman lyric poetry: an anthology.''] University of Washington Press, 2006. ISBN 978-0-295-98595-4, p. 230.</ref><ref>Machiel Kiel. [http://books.google.com/books?ei=FYZdTOnJG4KpsQap99m2Bw&ct=result&hl=el&id=suvVAAAAMAAJ&dq=Parga%2Bibrahim+Pasha%2Bgreek&q=%22Ibrahim+Pasha+%28son+of+a+Greek+fisherman+of+Parga%29%22#search_anchorStudies on the Ottoman architecture of the Balkans]. Variorum, 1990. ISBN 978-0-86078-276-6, p. 416.</ref><ref name="Ostle2008">{{cite book|last=Ostle|first=Robin|title=Sensibilities of the Islamic Mediterranean: self-expression in a Muslim culture from post-classical times to the present day|url=http://books.google.com/books?id=t_khAQAAIAAJ|accessdate=11 dhjetor 2011|date=2008-10-14|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-84511-650-7|page=75}}</ref>, por në të vërtetë ai është shqiptar ortodoks dhe duke qenë se e ka pasur prejardhjen nga Parga e Çamërisë, ai është shqiptar i pastër{{cn}}. Ai mbajti postin e Vezirit te Madh për 13 vite, nga viti 1523 e deri në vitin 1536 kur u ekzekutua. Që i vogël do të rrëmbehej nga piratët dhe do t'u shitej si skllav osmanëve në Stamboll. Ibrahim Pasha do to blihej nga shtëpia sulltanore e Sulltan Selimit I dhe do të kalonte fëmijërinë e tij në Manisa, të Anadollit Perëndimor. Gjatë fëmijërisë së tij ai do të miqësohej me Sulltan Sulejmanin e Madhërishëm dhe do të mirëmbante skifterët e tij.Duke qenë se kishin të njëjtën moshë dhe kur Sulejmanit u emërua zyrtarisht Sulltan, pas vdekjes së babait të tij, Ibrahimit iu dhanë poste të larta të Perandorisë Osmane duke u kulminuar me emërimin e tij si Kryevezir (Grand Vezir) të Perandorisë Osmane. . Edhe pse kishte kohë që ishte konvertuar në Islam, ai ka mbajtur disa lidhje me rrënjët e tij të krishtera, madje edhe sjelljen e prindërve të tij për të jetuar me të në kryeqytetin osman. Ibrahim Pasha jetonte në një pallat të vetin në Hipodrom, në atë vend ku ndodhet sot Muzeu i Artin Turk dhe Islamik. Që kur Hyrremi erdhi në fron, Ibrahim Pargalliu (atë kohe pa u bërë pasha)e urreu shumë sulltaneshën e re. == Vdekja e tij == Dihet se Ibrahim Pasha ishte shumë i afërt me Sulejmanin për vet faktin se njiheshin qysh ne kohën kur ky i fundit ishte vetëm një pasardhës për këtë arsye populli e shihte atë si të preferuarin e Sulltanit. Mbi një dashuri të fuqishme dhe me vullnetin e Sulejmanit,Ibrahimi martohet me motrën e madhe të Sulltanit, Hatixhen. Duke u bërë kështu dhëndërri i Sulejmanit përveç martesës ai përfitoj edhe privilegje të tjera pasi që në vitin 1523 zëvendësoj Piri Pashain si Vezir i lartë, duke mbajtur këtë post për 13 vite. Me Sulltaneshën Hatixhe ai kishte dy fëmijë, Osmanin dhe Hurixhihanën, mirëpo gjatë kësaj periudhe atij i kishte lindur një dashuri e fsheht dhe e paligjshme me nje nga kallfat e haremit me të cilën më pas pati nje vajzë, dashuri kjo e cila më pas u zbulua dhe edhe përkundër shumë dhimbjeve që i kishte sjellur Hatixhes ajo vendosi që ta falte. Ibrahimi ishte një njeri shumë i zgjuar për këtë arsye ai kishte filluar te bëhej arrogant dhe të kishte synime të mëdha e të pa menduara ndonjëherë, kjo arrogancë dhe shumë veprime të tjera të pa pranueshme për një vezir e të zbuluara edhe nga sulltansha Hyrrem e zvogëluan besimin e sulltanit karshi Ibrahimit. Përndryshe ai qysh herët ishte armiqësuar me gruan e sulltanit Hyrremin pasiqë Ibrahimi njëherësh ishte mbështetës i fuqishëm i pasardhës Mustafa-s i vetmi djalë i Sulejmanit i cili nuk ishte i Hyrremit por i Mahidevranit. Me rritjen e ndikimit të tij në politikat e jashtme shumë ambasadorë sëpari i dërgonin kërkesat tek Ibrahimi e më pas tek sulltani pasiqë e shihnin Ibrahimin si më të rëndësishëm se sa Sulltanin. Kështu nga frika për një grushtshtet Sulejmani ftoi Ibrahimin ne iftarin e fundit të muajit ramazan duke kërkuar më pas nga ai që të qëndronte në sarajet e tij per fjetje e me pas përfundimisht ne vitin 1536 gjersa Ibrahimi ishte duke fjetur ai ekzekutohet, lajm ky i cili perhapet shpejt ne tere perndorinë .Ibrahimi ne detyren e tij me pas u zevendesua nga Ajas pashai. == Referime == === Burime të tjera === * Fictional accounts of Ibrahim Pasha include [[Alum Bati]]'s ''Harem Secrets''(2008, Trafford, ISBN 978-1-4251-5750-0) dhe [[Mika Waltari]]'s ''[[The Wanderer (Waltari)|The Wanderer]]'' (1949). === Citate === {{reflist}} {{s-start}} {{succession box|title=[[Grand Vizier]]|before=[[Piri Mehmed Pasha]]|after=[[Ayas Mehmed Pasha]]|years=27 June 1523-14 mars 1536}} {{s-end}} {{Grand Viziers of_Ottoman_Empire}} {{Persondata | NAME = Pargali Ibrahim Pasha | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = | DATE OF BIRTH = 1493 | PLACE OF BIRTH = [[Parga]], [[Perandoria Osmane]] | DATE OF DEATH = 1536 | PLACE OF DEATH = [[Constantinople]], [[Perandoria Osmane|Ottoman Empire]] }} {{DEFAULTSORT:Pargali Ibrahim Pasha}} [[Kategoria:Shqiptarë të Perandorisë Osmane]] [[Kategoria:Lindje 1493]] [[Kategoria:Vdekje 1536]] [[Kategoria:Pashallarë shqiptarë]] [[Kategoria:Sulejmani I]] [[Kategoria:Njerëz nga Parga]] hnxfitv5c9fiuihtdbg2bprt23ktofg 0 118685 2939739 2853028 2026-04-09T13:21:41Z Lowkeyhuman 185676 Perditesim i informacionit me te rejat e fundit 2939739 wikitext text/x-wiki {{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}} Ermal Mamaqi është lindur më 21 mars 1982 është aktor, humorist, këngëtar, DJ dhe prezantues.<ref name="dok1">[http://www.teksteshqip.com/ermal-mamaqi/biografia Biografi e tij në teksteshqip.com]</ref> Mamaqi shkëputet nga spektakli "Portokalli" në Top Channel, por jo nga grupi SHBLSH me të cilët vazhdoi të ketë sukses në spektaklin që zhvillohet çdo të dielë në Vizion Plus e quajtur "Apartamenti 2XL".<ref name="dok1"/> Ai ka drejtuar disa nga emisionet e tij te sukseshme si "6 ditë pa Ermalin" në T dhe "Xing me Ermalin" ne Tv Klan. Mamaqi është martuar me Amarda Toskën.<ref name="dok1"/> Ermali dhe Amarda kanë dy femijë:Djalin Joeli dhe vajzën Sia Në 27 Mars 2026, ai u rikthye në televizion si një nga tre opinionistët e reality show Ferma VIP 3. <ref>{{Cite web |title=“Rikthim pas 15 vitesh në Vizion Plus”, Ermal Mamaqi bën premtimin e madh për publikun, ja çfarë do të ndodhë në FERMA VIP 3 |url=https://www.vizionplus.tv/rikthim-pas-15-vitesh-ne-vizion-plus-ermal-mamaqi-ben-premtimin-e-madh-per-publikun-ja-cfare-do-te-ndodhe-ne-ferma-vip-3/ |url-status=live |website=Vizion Plus |language=sq}}</ref> ==Diskografi== *2012: "Ku ka si Tirona" ft. [[Dr. Flori]] *2013: "Do te vij te Dielen " ft. Dr. Flori *2013: "Dukesh e bukur " *2013: "Ditet e Mia" *----: "Mos harro te vish" *2012: "Bej si di " *2011: "Vetem beso" *2012: "O gjo e eger" == Cmime == [[Kënga Magjike|Kenga Magjike]] {| class="wikitable" |+ !Viti !Emerimi/puna !Cmimi !Rezultati |- |2011 |'Vetem beso' |Kercimi me i mire |Fitoi |- |2012 |'Bej si di vet okej' |Prodhimi me i mire |Fitoi |} == Filmografi == {| class="wikitable" |+Televizion !Viti !Titulli !Roli ! |- |2009 |Portokalli |ai vete |Sezoni 1 |- |2011/12 |Apartamenti 2Xl |ai vete |Sezoni 1-6 |- |2012 |Plus |ai vete |Reklama televizive ne Shqiperi |- |2013 |Femnat-The mouvie |Riku(protagonist) |Film |- |2014 |6 dite pa Ermalin |ai vete/mikprites |Emision televiziv |- |2016 |Xing me Ermalin |ai vet/mikprites |Emision televiziv |- |2019 |2 gisht mjalt |Ervin |Film |- |2020 |I Love Tropoja |Landi |Film |} == Burimet == <br /><references/> [[Kategoria:Lindje 1982]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Humoristë shqiptarë]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] 1h2tag6m3wc0n3knb3xo0ehm5phm2xe 2939740 2939739 2026-04-09T13:24:10Z Lowkeyhuman 185676 Lidhje e informacionit me faqe te tjera 2939740 wikitext text/x-wiki {{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}} Ermal Mamaqi është lindur më 21 mars 1982 është aktor, humorist, këngëtar, DJ dhe prezantues.<ref name="dok1">[http://www.teksteshqip.com/ermal-mamaqi/biografia Biografi e tij në teksteshqip.com]</ref> Mamaqi shkëputet nga spektakli "Portokalli" në Top Channel, por jo nga grupi SHBLSH me të cilët vazhdoi të ketë sukses në spektaklin që zhvillohet çdo të dielë në [[Vizion Plus]] e quajtur "Apartamenti 2XL".<ref name="dok1"/> Ai ka drejtuar disa nga emisionet e tij te sukseshme si "6 ditë pa Ermalin" në T dhe "Xing me Ermalin" ne Tv Klan. Mamaqi është martuar me Amarda Toskën.<ref name="dok1"/> Ermali dhe Amarda kanë dy femijë:Djalin Joeli dhe vajzën Sia Në 27 Mars 2026, ai u rikthye në televizion si një nga tre opinionistët e reality show Ferma VIP 3. <ref>{{Cite web |title=“Rikthim pas 15 vitesh në Vizion Plus”, Ermal Mamaqi bën premtimin e madh për publikun, ja çfarë do të ndodhë në FERMA VIP 3 |url=https://www.vizionplus.tv/rikthim-pas-15-vitesh-ne-vizion-plus-ermal-mamaqi-ben-premtimin-e-madh-per-publikun-ja-cfare-do-te-ndodhe-ne-ferma-vip-3/ |url-status=live |website=Vizion Plus |language=sq}}</ref> ==Diskografi== *2012: "Ku ka si Tirona" ft. [[Dr. Flori]] *2013: "Do te vij te Dielen " ft. Dr. Flori *2013: "Dukesh e bukur " *2013: "Ditet e Mia" *----: "Mos harro te vish" *2012: "Bej si di " *2011: "Vetem beso" *2012: "O gjo e eger" == Cmime == [[Kënga Magjike|Kenga Magjike]] {| class="wikitable" |+ !Viti !Emerimi/puna !Cmimi !Rezultati |- |2011 |'Vetem beso' |Kercimi me i mire |Fitoi |- |2012 |'Bej si di vet okej' |Prodhimi me i mire |Fitoi |} == Filmografi == {| class="wikitable" |+Televizion !Viti !Titulli !Roli ! |- |2009 |Portokalli |ai vete |Sezoni 1 |- |2011/12 |Apartamenti 2Xl |ai vete |Sezoni 1-6 |- |2012 |Plus |ai vete |Reklama televizive ne Shqiperi |- |2013 |Femnat-The mouvie |Riku(protagonist) |Film |- |2014 |6 dite pa Ermalin |ai vete/mikprites |Emision televiziv |- |2016 |Xing me Ermalin |ai vet/mikprites |Emision televiziv |- |2019 |2 gisht mjalt |Ervin |Film |- |2020 |I Love Tropoja |Landi |Film |} == Burimet == <br /><references/> [[Kategoria:Lindje 1982]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Humoristë shqiptarë]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] fg6xslvalbnhqjmsnbzkmgvdsxqyy7a 2939748 2939740 2026-04-09T13:49:46Z Lowkeyhuman 185676 /* Burimet */ 2939748 wikitext text/x-wiki {{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}} Ermal Mamaqi është lindur më 21 mars 1982 është aktor, humorist, këngëtar, DJ dhe prezantues.<ref name="dok1">[http://www.teksteshqip.com/ermal-mamaqi/biografia Biografi e tij në teksteshqip.com]</ref> Mamaqi shkëputet nga spektakli "Portokalli" në Top Channel, por jo nga grupi SHBLSH me të cilët vazhdoi të ketë sukses në spektaklin që zhvillohet çdo të dielë në [[Vizion Plus]] e quajtur "Apartamenti 2XL".<ref name="dok1"/> Ai ka drejtuar disa nga emisionet e tij te sukseshme si "6 ditë pa Ermalin" në T dhe "Xing me Ermalin" ne Tv Klan. Mamaqi është martuar me Amarda Toskën.<ref name="dok1"/> Ermali dhe Amarda kanë dy femijë:Djalin Joeli dhe vajzën Sia Në 27 Mars 2026, ai u rikthye në televizion si një nga tre opinionistët e reality show Ferma VIP 3. <ref>{{Cite web |title=Rikthim pas 15 vitesh në Vizion Plus, Ermal Mamaqi bën premtimin e madh për publikun, ja çfarë do të ndodhë në FERMA VIP 3 |url=https://www.vizionplus.tv/rikthim-pas-15-vitesh-ne-vizion-plus-ermal-mamaqi-ben-premtimin-e-madh-per-publikun-ja-cfare-do-te-ndodhe-ne-ferma-vip-3/ |url-status= |website= |language=sq}}</ref> ==Diskografi== *2012: "Ku ka si Tirona" ft. [[Dr. Flori]] *2013: "Do te vij te Dielen " ft. Dr. Flori *2013: "Dukesh e bukur " *2013: "Ditet e Mia" *----: "Mos harro te vish" *2012: "Bej si di " *2011: "Vetem beso" *2012: "O gjo e eger" == Cmime == [[Kënga Magjike|Kenga Magjike]] {| class="wikitable" |+ !Viti !Emerimi/puna !Cmimi !Rezultati |- |2011 |'Vetem beso' |Kercimi me i mire |Fitoi |- |2012 |'Bej si di vet okej' |Prodhimi me i mire |Fitoi |} == Filmografi == {| class="wikitable" |+Televizion !Viti !Titulli !Roli ! |- |2009 |Portokalli |ai vete |Sezoni 1 |- |2011/12 |Apartamenti 2Xl |ai vete |Sezoni 1-6 |- |2012 |Plus |ai vete |Reklama televizive ne Shqiperi |- |2013 |Femnat-The mouvie |Riku(protagonist) |Film |- |2014 |6 dite pa Ermalin |ai vete/mikprites |Emision televiziv |- |2016 |Xing me Ermalin |ai vet/mikprites |Emision televiziv |- |2019 |2 gisht mjalt |Ervin |Film |- |2020 |I Love Tropoja |Landi |Film |} == Burimet == <br /><references/> [[Kategoria:Lindje 1982]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Humoristë shqiptarë]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] jl1zeoqkywe0ynyuxzh59uh8f4csi2r 0 119030 2939906 2351184 2026-04-10T00:59:08Z Shqiperia2000 65435 2939906 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Potenca | official_name = Città di Potenza | native_name = ''Potenza'' ([[Gjuha italiane|italisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Potenza.svg | flag_link = Flamuri i Potencës | image_shield = Potenza-Stemma-2.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|40|38|43|N|15|48|33|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Bazilikata]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Potencës|Potenca]] (PZ) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Vincenzo Telesca]] | elevation_m = 819 | area_total_km2 = 175.43 | population_total = 63864 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = potentinë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Shën Gerardi|Shën Gerardi]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 30 maj | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 85100 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 0971 | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.potenza.it/ Faqja zyrtare] }} ''Potenca'' (italisht: ''Potenza'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqyteti i rajonit [[Bazilikata]] dhe i [[Provinca e Potencës|provincës me të njëjtin emër]]. Qyteti shtrihet në shpatin verior të luginës së sipërme të lumit Basento, në [[Apeninet|Apeninet]] e Lucanisë, dhe është një nga kryeqytetet krahinore më të larta në Itali.<ref name="treccani">[https://www.treccani.it/enciclopedia/potenza_res-5c860e95-e1d4-11df-9ef0-d5ce3506d72e/ ''Potenza''], Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Territori komunal i Potencës ka një sipërfaqe prej 175,43 km² dhe ngrihet rreth 819 m mbi nivelin e detit.<ref name="treccani" /> Qyteti është zhvilluar mbi një kreshtë të zgjatur në drejtimin verilindje–jugperëndim, ndërsa zgjerimi modern urban është përhapur edhe në pjesën e ulët të luginës së Basentos.<ref name="treccani" /> == Historia == Origjina e Potencës është shumë e lashtë dhe burimet antike e lidhin me qytetin e vjetër të ''Potentia'' në Lucani.<ref name="historia">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=24 ''La Storia''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas traditës historike të ruajtur nga komuna dhe nga Treccani, qyteti u përfshi në konfliktet midis romakëve, samnitëve dhe lucanëve; pas [[Beteja e Kanës|Kanës]] kaloi në anën e [[Hanibali|Hanibalit]], por më pas u godit nga Roma dhe u reduktua nga ''municipium'' në ''praefectura'', për t’u bërë më vonë edhe koloni ushtarake.<ref name="historia" /><ref name="treccani" /> Në shekujt pasues Potenca kaloi nëpër periudhën bizantine, lombarde dhe normane. Treccani vëren se në vitin 1806 qyteti u ngrit nga francezët në rang kryeqendre rajonale dhe se më 28 gusht 1860 ishte qyteti i parë i Italisë jugore që u ngrit kundër garnizonit burbon.<ref name="treccani" /> == Demografia == Sipas të dhënave ISTAT të ripërpunuara nga Tuttitalia, popullsia rezidente e Potencës më 31 dhjetor 2024 ishte 63.864 banorë.<ref name="pop2024">[https://www.tuttitalia.it/basilicata/71-potenza/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ ''Popolazione Potenza 2001-2024''], Tuttitalia, mbi të dhëna ISTAT. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Monumentet dhe kultura == Midis monumenteve më të rëndësishme të qytetit janë ''Katedralja e Shën Gerardit'', ''Kisha e Shën Mikelit Kryeengjëll'', ''Kisha e Varrit të Shenjtë'' dhe ''Kisha e Shën Françeskut''.<ref name="treccani" /><ref name="cattedrale">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=4592 ''Cattedrale di San Gerardo''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Katedralja ndodhet në një nga pikat më të larta të qytetit dhe iu kushtua më vonë Gerard La Portës, peshkopit të qytetit nga viti 1111 deri më 1119, i zgjedhur si shenjti mbrojtës i Potencës.<ref name="cattedrale" /> Një nga veprat më të njohura moderne është ''Ura Musmeci'', e paraqitur nga komuna si një vepër e artit inxhinierik, me harqe të lakuara prej betoni dhe pa shtylla në mes.<ref name="musmeci">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21951788-ponte-musmeci ''Ponte Musmeci''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në qytet ndodhet edhe ''Teatri Françesko Stabile'', që komuna e përshkruan si një nga veprat më interesante të shekullit XIX në Potencë.<ref name="teatro">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21542358-teatro-francesco-stabile ''Teatro Francesco Stabile''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Ndër institucionet muzeale dallohet ''Muzeu Arkeologjik Krahinor i Potencës'', me ekspozita mbi arkeologjinë lucane dhe mbi enotrianët, grekët dhe lucanët.<ref name="museo">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21767703-museo-archeologico-provinciale-di-potenza ''Museo archeologico provinciale di Potenza''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Potenca është një nga dy selitë e [[Universiteti i Bazilikatës|Universitetit të Bazilikatës]]. Universiteti u krijua pas tërmetit të vitit 1980; procesi i ndërtimit të tij nisi në vitin 1982, ndërsa vetë universiteti u themelua me ligjin nr. 219 të 14 majit 1981.<ref name="unibas1">[https://portale.unibas.it/site/home/ateneo/identita/storia-dellateneo.html ''Storia dell'Ateneo''], Università degli Studi della Basilicata. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="unibas2">[https://portale.unibas.it/site/home/ateneo/identita/quarantennale.html ''Quarantennale''], Università degli Studi della Basilicata. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Potenca është një nyje hekurudhore midis [[Campania|Kampanias]] dhe [[Puglia|Puljas]], siç vëren edhe Treccani.<ref name="treccani" /> Stacioni kryesor, ''Potenza Centrale'', ka gjithsej 4 binarë në shërbim të trenave të udhëtarëve.<ref name="stazione">[https://www.rfi.it/it/stazioni/potenza-centrale.html ''Potenza Centrale''], Rete Ferroviaria Italiana. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti njihet edhe për sistemin e tij të shkallëve lëvizëse, që lidh zonat e ulëta me qendrën historike. Sipas komunës, rrjeti përfshin strukturat e Viale Marconi, Via Armellini, Santa Lucia dhe Basento; sistemi i plotë shtrihet në rreth 1,3 km.<ref name="scale">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=388 ''Scale Mobili''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Gerardi''. Komuna e Potencës e lidh festën patronale me datën 30 maj, kur zhvillohet procesioni në nder të shenjtorit, ndërsa më 29 maj zhvillohet tradicionalisht ''Parada historike e Turkve'', një nga ngjarjet më të njohura folklorike të qytetit.<ref name="patrono1">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=60143 ''Festa del Santo Patrono''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="patrono2">[https://www.comune.potenza.it/sito/evento/22882702-festivita-santo-patrono ''Festività Santo Patrono''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="turchi">[https://www.comune.potenza.it/sito/evento/22599189-storica-parata-dei-turchi-2025 ''Storica Parata dei Turchi 2025''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Administrimi == Kryetar i qytetit është ''Vincenzo Telesca'', i shpallur zyrtarisht sindaco i Potencës më 10 korrik 2024.<ref name="sindaco">[https://archivio.comune.potenza.it/?page_id=11720 ''Sindaco''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.potenza.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Potencës] * [https://portale.unibas.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Bazilikatës] [[Kategoria:Qytete në Itali]] 4wgaa7i6vryx86qthf1zdyvyyn2fd3t 2939907 2939906 2026-04-10T00:59:36Z Shqiperia2000 65435 2939907 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Potenca | official_name = Città di Potenza | native_name = ''Potenza'' ([[Gjuha italiane|italisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Potenza.svg | flag_link = Flamuri i Potencës | image_shield = Potenza-Stemma-2.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|40|38|43|N|15|48|33|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Bazilikata]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Potencës|Potenca]] (PZ) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Vincenzo Telesca]] | elevation_m = 819 | area_total_km2 = 175.43 | population_total = 63864 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = potentinë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Shën Gerardi|Shën Gerardi]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 30 maj | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 85100 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 0971 | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.potenza.it/ Faqja zyrtare] |image_skyline=View of Potenza (Basilicata, Italy).jpg}} ''Potenca'' (italisht: ''Potenza'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqyteti i rajonit [[Bazilikata]] dhe i [[Provinca e Potencës|provincës me të njëjtin emër]]. Qyteti shtrihet në shpatin verior të luginës së sipërme të lumit Basento, në [[Apeninet|Apeninet]] e Lucanisë, dhe është një nga kryeqytetet krahinore më të larta në Itali.<ref name="treccani">[https://www.treccani.it/enciclopedia/potenza_res-5c860e95-e1d4-11df-9ef0-d5ce3506d72e/ ''Potenza''], Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Territori komunal i Potencës ka një sipërfaqe prej 175,43 km² dhe ngrihet rreth 819 m mbi nivelin e detit.<ref name="treccani" /> Qyteti është zhvilluar mbi një kreshtë të zgjatur në drejtimin verilindje–jugperëndim, ndërsa zgjerimi modern urban është përhapur edhe në pjesën e ulët të luginës së Basentos.<ref name="treccani" /> == Historia == Origjina e Potencës është shumë e lashtë dhe burimet antike e lidhin me qytetin e vjetër të ''Potentia'' në Lucani.<ref name="historia">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=24 ''La Storia''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas traditës historike të ruajtur nga komuna dhe nga Treccani, qyteti u përfshi në konfliktet midis romakëve, samnitëve dhe lucanëve; pas [[Beteja e Kanës|Kanës]] kaloi në anën e [[Hanibali|Hanibalit]], por më pas u godit nga Roma dhe u reduktua nga ''municipium'' në ''praefectura'', për t’u bërë më vonë edhe koloni ushtarake.<ref name="historia" /><ref name="treccani" /> Në shekujt pasues Potenca kaloi nëpër periudhën bizantine, lombarde dhe normane. Treccani vëren se në vitin 1806 qyteti u ngrit nga francezët në rang kryeqendre rajonale dhe se më 28 gusht 1860 ishte qyteti i parë i Italisë jugore që u ngrit kundër garnizonit burbon.<ref name="treccani" /> == Demografia == Sipas të dhënave ISTAT të ripërpunuara nga Tuttitalia, popullsia rezidente e Potencës më 31 dhjetor 2024 ishte 63.864 banorë.<ref name="pop2024">[https://www.tuttitalia.it/basilicata/71-potenza/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ ''Popolazione Potenza 2001-2024''], Tuttitalia, mbi të dhëna ISTAT. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Monumentet dhe kultura == Midis monumenteve më të rëndësishme të qytetit janë ''Katedralja e Shën Gerardit'', ''Kisha e Shën Mikelit Kryeengjëll'', ''Kisha e Varrit të Shenjtë'' dhe ''Kisha e Shën Françeskut''.<ref name="treccani" /><ref name="cattedrale">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=4592 ''Cattedrale di San Gerardo''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Katedralja ndodhet në një nga pikat më të larta të qytetit dhe iu kushtua më vonë Gerard La Portës, peshkopit të qytetit nga viti 1111 deri më 1119, i zgjedhur si shenjti mbrojtës i Potencës.<ref name="cattedrale" /> Një nga veprat më të njohura moderne është ''Ura Musmeci'', e paraqitur nga komuna si një vepër e artit inxhinierik, me harqe të lakuara prej betoni dhe pa shtylla në mes.<ref name="musmeci">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21951788-ponte-musmeci ''Ponte Musmeci''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në qytet ndodhet edhe ''Teatri Françesko Stabile'', që komuna e përshkruan si një nga veprat më interesante të shekullit XIX në Potencë.<ref name="teatro">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21542358-teatro-francesco-stabile ''Teatro Francesco Stabile''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Ndër institucionet muzeale dallohet ''Muzeu Arkeologjik Krahinor i Potencës'', me ekspozita mbi arkeologjinë lucane dhe mbi enotrianët, grekët dhe lucanët.<ref name="museo">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21767703-museo-archeologico-provinciale-di-potenza ''Museo archeologico provinciale di Potenza''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Potenca është një nga dy selitë e [[Universiteti i Bazilikatës|Universitetit të Bazilikatës]]. Universiteti u krijua pas tërmetit të vitit 1980; procesi i ndërtimit të tij nisi në vitin 1982, ndërsa vetë universiteti u themelua me ligjin nr. 219 të 14 majit 1981.<ref name="unibas1">[https://portale.unibas.it/site/home/ateneo/identita/storia-dellateneo.html ''Storia dell'Ateneo''], Università degli Studi della Basilicata. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="unibas2">[https://portale.unibas.it/site/home/ateneo/identita/quarantennale.html ''Quarantennale''], Università degli Studi della Basilicata. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Potenca është një nyje hekurudhore midis [[Campania|Kampanias]] dhe [[Puglia|Puljas]], siç vëren edhe Treccani.<ref name="treccani" /> Stacioni kryesor, ''Potenza Centrale'', ka gjithsej 4 binarë në shërbim të trenave të udhëtarëve.<ref name="stazione">[https://www.rfi.it/it/stazioni/potenza-centrale.html ''Potenza Centrale''], Rete Ferroviaria Italiana. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti njihet edhe për sistemin e tij të shkallëve lëvizëse, që lidh zonat e ulëta me qendrën historike. Sipas komunës, rrjeti përfshin strukturat e Viale Marconi, Via Armellini, Santa Lucia dhe Basento; sistemi i plotë shtrihet në rreth 1,3 km.<ref name="scale">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=388 ''Scale Mobili''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Gerardi''. Komuna e Potencës e lidh festën patronale me datën 30 maj, kur zhvillohet procesioni në nder të shenjtorit, ndërsa më 29 maj zhvillohet tradicionalisht ''Parada historike e Turkve'', një nga ngjarjet më të njohura folklorike të qytetit.<ref name="patrono1">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=60143 ''Festa del Santo Patrono''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="patrono2">[https://www.comune.potenza.it/sito/evento/22882702-festivita-santo-patrono ''Festività Santo Patrono''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="turchi">[https://www.comune.potenza.it/sito/evento/22599189-storica-parata-dei-turchi-2025 ''Storica Parata dei Turchi 2025''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Administrimi == Kryetar i qytetit është ''Vincenzo Telesca'', i shpallur zyrtarisht sindaco i Potencës më 10 korrik 2024.<ref name="sindaco">[https://archivio.comune.potenza.it/?page_id=11720 ''Sindaco''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.potenza.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Potencës] * [https://portale.unibas.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Bazilikatës] [[Kategoria:Qytete në Itali]] aldzgff7mohen8s4erl1l62hfcq9kju 2939913 2939907 2026-04-10T08:12:51Z Shqiperia2000 65435 2939913 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Potenca | official_name = Città di Potenza | native_name = ''Potenza'' ([[Gjuha italiane|italisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Potenza.svg | flag_link = Flamuri i Potencës | image_shield = Potenza-Stemma-2.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|40|38|43|N|15|48|33|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Bazilikata]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Potencës|Potenca]] (PZ) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Vincenzo Telesca]] | elevation_m = 819 | area_total_km2 = 175.43 | population_total = 63864 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = potentinë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Shën Gerardi|Shën Gerardi]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 30 maj | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 85100 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 0971 | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.potenza.it/ Faqja zyrtare] |image_skyline=View of Potenza (Basilicata, Italy).jpg | image_caption = Pamje e qytetit }} ''Potenca'' (italisht: ''Potenza'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqyteti i rajonit [[Bazilikata]] dhe i [[Provinca e Potencës|provincës me të njëjtin emër]]. Qyteti shtrihet në shpatin verior të luginës së sipërme të lumit Basento, në [[Apeninet|Apeninet]] e Lucanisë, dhe është një nga kryeqytetet krahinore më të larta në Itali.<ref name="treccani">[https://www.treccani.it/enciclopedia/potenza_res-5c860e95-e1d4-11df-9ef0-d5ce3506d72e/ ''Potenza''], Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Territori komunal i Potencës ka një sipërfaqe prej 175,43 km² dhe ngrihet rreth 819 m mbi nivelin e detit.<ref name="treccani" /> Qyteti është zhvilluar mbi një kreshtë të zgjatur në drejtimin verilindje–jugperëndim, ndërsa zgjerimi modern urban është përhapur edhe në pjesën e ulët të luginës së Basentos.<ref name="treccani" /> == Historia == Origjina e Potencës është shumë e lashtë dhe burimet antike e lidhin me qytetin e vjetër të ''Potentia'' në Lucani.<ref name="historia">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=24 ''La Storia''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas traditës historike të ruajtur nga komuna dhe nga Treccani, qyteti u përfshi në konfliktet midis romakëve, samnitëve dhe lucanëve; pas [[Beteja e Kanës|Kanës]] kaloi në anën e [[Hanibali|Hanibalit]], por më pas u godit nga Roma dhe u reduktua nga ''municipium'' në ''praefectura'', për t’u bërë më vonë edhe koloni ushtarake.<ref name="historia" /><ref name="treccani" /> Në shekujt pasues Potenca kaloi nëpër periudhën bizantine, lombarde dhe normane. Treccani vëren se në vitin 1806 qyteti u ngrit nga francezët në rang kryeqendre rajonale dhe se më 28 gusht 1860 ishte qyteti i parë i Italisë jugore që u ngrit kundër garnizonit burbon.<ref name="treccani" /> == Demografia == Sipas të dhënave ISTAT të ripërpunuara nga Tuttitalia, popullsia rezidente e Potencës më 31 dhjetor 2024 ishte 63.864 banorë.<ref name="pop2024">[https://www.tuttitalia.it/basilicata/71-potenza/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ ''Popolazione Potenza 2001-2024''], Tuttitalia, mbi të dhëna ISTAT. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Monumentet dhe kultura == Midis monumenteve më të rëndësishme të qytetit janë ''Katedralja e Shën Gerardit'', ''Kisha e Shën Mikelit Kryeengjëll'', ''Kisha e Varrit të Shenjtë'' dhe ''Kisha e Shën Françeskut''.<ref name="treccani" /><ref name="cattedrale">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=4592 ''Cattedrale di San Gerardo''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Katedralja ndodhet në një nga pikat më të larta të qytetit dhe iu kushtua më vonë Gerard La Portës, peshkopit të qytetit nga viti 1111 deri më 1119, i zgjedhur si shenjti mbrojtës i Potencës.<ref name="cattedrale" /> Një nga veprat më të njohura moderne është ''Ura Musmeci'', e paraqitur nga komuna si një vepër e artit inxhinierik, me harqe të lakuara prej betoni dhe pa shtylla në mes.<ref name="musmeci">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21951788-ponte-musmeci ''Ponte Musmeci''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në qytet ndodhet edhe ''Teatri Françesko Stabile'', që komuna e përshkruan si një nga veprat më interesante të shekullit XIX në Potencë.<ref name="teatro">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21542358-teatro-francesco-stabile ''Teatro Francesco Stabile''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Ndër institucionet muzeale dallohet ''Muzeu Arkeologjik Krahinor i Potencës'', me ekspozita mbi arkeologjinë lucane dhe mbi enotrianët, grekët dhe lucanët.<ref name="museo">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21767703-museo-archeologico-provinciale-di-potenza ''Museo archeologico provinciale di Potenza''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Potenca është një nga dy selitë e [[Universiteti i Bazilikatës|Universitetit të Bazilikatës]]. Universiteti u krijua pas tërmetit të vitit 1980; procesi i ndërtimit të tij nisi në vitin 1982, ndërsa vetë universiteti u themelua me ligjin nr. 219 të 14 majit 1981.<ref name="unibas1">[https://portale.unibas.it/site/home/ateneo/identita/storia-dellateneo.html ''Storia dell'Ateneo''], Università degli Studi della Basilicata. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="unibas2">[https://portale.unibas.it/site/home/ateneo/identita/quarantennale.html ''Quarantennale''], Università degli Studi della Basilicata. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Potenca është një nyje hekurudhore midis [[Campania|Kampanias]] dhe [[Puglia|Puljas]], siç vëren edhe Treccani.<ref name="treccani" /> Stacioni kryesor, ''Potenza Centrale'', ka gjithsej 4 binarë në shërbim të trenave të udhëtarëve.<ref name="stazione">[https://www.rfi.it/it/stazioni/potenza-centrale.html ''Potenza Centrale''], Rete Ferroviaria Italiana. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti njihet edhe për sistemin e tij të shkallëve lëvizëse, që lidh zonat e ulëta me qendrën historike. Sipas komunës, rrjeti përfshin strukturat e Viale Marconi, Via Armellini, Santa Lucia dhe Basento; sistemi i plotë shtrihet në rreth 1,3 km.<ref name="scale">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=388 ''Scale Mobili''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Gerardi''. Komuna e Potencës e lidh festën patronale me datën 30 maj, kur zhvillohet procesioni në nder të shenjtorit, ndërsa më 29 maj zhvillohet tradicionalisht ''Parada historike e Turkve'', një nga ngjarjet më të njohura folklorike të qytetit.<ref name="patrono1">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=60143 ''Festa del Santo Patrono''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="patrono2">[https://www.comune.potenza.it/sito/evento/22882702-festivita-santo-patrono ''Festività Santo Patrono''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="turchi">[https://www.comune.potenza.it/sito/evento/22599189-storica-parata-dei-turchi-2025 ''Storica Parata dei Turchi 2025''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Administrimi == Kryetar i qytetit është ''Vincenzo Telesca'', i shpallur zyrtarisht sindaco i Potencës më 10 korrik 2024.<ref name="sindaco">[https://archivio.comune.potenza.it/?page_id=11720 ''Sindaco''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.potenza.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Potencës] * [https://portale.unibas.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Bazilikatës] [[Kategoria:Qytete në Itali]] ogsjbppyd7d6xhxaobhowndqnnu143h 2939914 2939913 2026-04-10T08:13:16Z Shqiperia2000 65435 /* Transporti */ 2939914 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Potenca | official_name = Città di Potenza | native_name = ''Potenza'' ([[Gjuha italiane|italisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Potenza.svg | flag_link = Flamuri i Potencës | image_shield = Potenza-Stemma-2.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|40|38|43|N|15|48|33|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Bazilikata]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Potencës|Potenca]] (PZ) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Vincenzo Telesca]] | elevation_m = 819 | area_total_km2 = 175.43 | population_total = 63864 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = potentinë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Shën Gerardi|Shën Gerardi]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 30 maj | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 85100 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 0971 | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.potenza.it/ Faqja zyrtare] |image_skyline=View of Potenza (Basilicata, Italy).jpg | image_caption = Pamje e qytetit }} ''Potenca'' (italisht: ''Potenza'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqyteti i rajonit [[Bazilikata]] dhe i [[Provinca e Potencës|provincës me të njëjtin emër]]. Qyteti shtrihet në shpatin verior të luginës së sipërme të lumit Basento, në [[Apeninet|Apeninet]] e Lucanisë, dhe është një nga kryeqytetet krahinore më të larta në Itali.<ref name="treccani">[https://www.treccani.it/enciclopedia/potenza_res-5c860e95-e1d4-11df-9ef0-d5ce3506d72e/ ''Potenza''], Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Territori komunal i Potencës ka një sipërfaqe prej 175,43 km² dhe ngrihet rreth 819 m mbi nivelin e detit.<ref name="treccani" /> Qyteti është zhvilluar mbi një kreshtë të zgjatur në drejtimin verilindje–jugperëndim, ndërsa zgjerimi modern urban është përhapur edhe në pjesën e ulët të luginës së Basentos.<ref name="treccani" /> == Historia == Origjina e Potencës është shumë e lashtë dhe burimet antike e lidhin me qytetin e vjetër të ''Potentia'' në Lucani.<ref name="historia">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=24 ''La Storia''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas traditës historike të ruajtur nga komuna dhe nga Treccani, qyteti u përfshi në konfliktet midis romakëve, samnitëve dhe lucanëve; pas [[Beteja e Kanës|Kanës]] kaloi në anën e [[Hanibali|Hanibalit]], por më pas u godit nga Roma dhe u reduktua nga ''municipium'' në ''praefectura'', për t’u bërë më vonë edhe koloni ushtarake.<ref name="historia" /><ref name="treccani" /> Në shekujt pasues Potenca kaloi nëpër periudhën bizantine, lombarde dhe normane. Treccani vëren se në vitin 1806 qyteti u ngrit nga francezët në rang kryeqendre rajonale dhe se më 28 gusht 1860 ishte qyteti i parë i Italisë jugore që u ngrit kundër garnizonit burbon.<ref name="treccani" /> == Demografia == Sipas të dhënave ISTAT të ripërpunuara nga Tuttitalia, popullsia rezidente e Potencës më 31 dhjetor 2024 ishte 63.864 banorë.<ref name="pop2024">[https://www.tuttitalia.it/basilicata/71-potenza/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ ''Popolazione Potenza 2001-2024''], Tuttitalia, mbi të dhëna ISTAT. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Monumentet dhe kultura == Midis monumenteve më të rëndësishme të qytetit janë ''Katedralja e Shën Gerardit'', ''Kisha e Shën Mikelit Kryeengjëll'', ''Kisha e Varrit të Shenjtë'' dhe ''Kisha e Shën Françeskut''.<ref name="treccani" /><ref name="cattedrale">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=4592 ''Cattedrale di San Gerardo''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Katedralja ndodhet në një nga pikat më të larta të qytetit dhe iu kushtua më vonë Gerard La Portës, peshkopit të qytetit nga viti 1111 deri më 1119, i zgjedhur si shenjti mbrojtës i Potencës.<ref name="cattedrale" /> Një nga veprat më të njohura moderne është ''Ura Musmeci'', e paraqitur nga komuna si një vepër e artit inxhinierik, me harqe të lakuara prej betoni dhe pa shtylla në mes.<ref name="musmeci">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21951788-ponte-musmeci ''Ponte Musmeci''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në qytet ndodhet edhe ''Teatri Françesko Stabile'', që komuna e përshkruan si një nga veprat më interesante të shekullit XIX në Potencë.<ref name="teatro">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21542358-teatro-francesco-stabile ''Teatro Francesco Stabile''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Ndër institucionet muzeale dallohet ''Muzeu Arkeologjik Krahinor i Potencës'', me ekspozita mbi arkeologjinë lucane dhe mbi enotrianët, grekët dhe lucanët.<ref name="museo">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21767703-museo-archeologico-provinciale-di-potenza ''Museo archeologico provinciale di Potenza''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Potenca është një nga dy selitë e [[Universiteti i Bazilikatës|Universitetit të Bazilikatës]]. Universiteti u krijua pas tërmetit të vitit 1980; procesi i ndërtimit të tij nisi në vitin 1982, ndërsa vetë universiteti u themelua me ligjin nr. 219 të 14 majit 1981.<ref name="unibas1">[https://portale.unibas.it/site/home/ateneo/identita/storia-dellateneo.html ''Storia dell'Ateneo''], Università degli Studi della Basilicata. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="unibas2">[https://portale.unibas.it/site/home/ateneo/identita/quarantennale.html ''Quarantennale''], Università degli Studi della Basilicata. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Potenca është një nyje hekurudhore midis [[Kampania|Kampanias]] dhe [[Puglia|Puljas]], siç vëren edhe Treccani.<ref name="treccani" /> Stacioni kryesor, ''Potenza Centrale'', ka gjithsej 4 binarë në shërbim të trenave të udhëtarëve.<ref name="stazione">[https://www.rfi.it/it/stazioni/potenza-centrale.html ''Potenza Centrale''], Rete Ferroviaria Italiana. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti njihet edhe për sistemin e tij të shkallëve lëvizëse, që lidh zonat e ulëta me qendrën historike. Sipas komunës, rrjeti përfshin strukturat e Viale Marconi, Via Armellini, Santa Lucia dhe Basento; sistemi i plotë shtrihet në rreth 1,3 km.<ref name="scale">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=388 ''Scale Mobili''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Gerardi''. Komuna e Potencës e lidh festën patronale me datën 30 maj, kur zhvillohet procesioni në nder të shenjtorit, ndërsa më 29 maj zhvillohet tradicionalisht ''Parada historike e Turkve'', një nga ngjarjet më të njohura folklorike të qytetit.<ref name="patrono1">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=60143 ''Festa del Santo Patrono''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="patrono2">[https://www.comune.potenza.it/sito/evento/22882702-festivita-santo-patrono ''Festività Santo Patrono''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="turchi">[https://www.comune.potenza.it/sito/evento/22599189-storica-parata-dei-turchi-2025 ''Storica Parata dei Turchi 2025''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Administrimi == Kryetar i qytetit është ''Vincenzo Telesca'', i shpallur zyrtarisht sindaco i Potencës më 10 korrik 2024.<ref name="sindaco">[https://archivio.comune.potenza.it/?page_id=11720 ''Sindaco''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.potenza.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Potencës] * [https://portale.unibas.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Bazilikatës] [[Kategoria:Qytete në Itali]] kjjnhuzt6w6iryoeetbo45l5hgfwxg3 2939915 2939914 2026-04-10T08:13:52Z Shqiperia2000 65435 /* Transporti */ 2939915 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Potenca | official_name = Città di Potenza | native_name = ''Potenza'' ([[Gjuha italiane|italisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Potenza.svg | flag_link = Flamuri i Potencës | image_shield = Potenza-Stemma-2.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|40|38|43|N|15|48|33|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Bazilikata]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Potencës|Potenca]] (PZ) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Vincenzo Telesca]] | elevation_m = 819 | area_total_km2 = 175.43 | population_total = 63864 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = potentinë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Shën Gerardi|Shën Gerardi]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 30 maj | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 85100 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 0971 | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.potenza.it/ Faqja zyrtare] |image_skyline=View of Potenza (Basilicata, Italy).jpg | image_caption = Pamje e qytetit }} ''Potenca'' (italisht: ''Potenza'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqyteti i rajonit [[Bazilikata]] dhe i [[Provinca e Potencës|provincës me të njëjtin emër]]. Qyteti shtrihet në shpatin verior të luginës së sipërme të lumit Basento, në [[Apeninet|Apeninet]] e Lucanisë, dhe është një nga kryeqytetet krahinore më të larta në Itali.<ref name="treccani">[https://www.treccani.it/enciclopedia/potenza_res-5c860e95-e1d4-11df-9ef0-d5ce3506d72e/ ''Potenza''], Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Territori komunal i Potencës ka një sipërfaqe prej 175,43 km² dhe ngrihet rreth 819 m mbi nivelin e detit.<ref name="treccani" /> Qyteti është zhvilluar mbi një kreshtë të zgjatur në drejtimin verilindje–jugperëndim, ndërsa zgjerimi modern urban është përhapur edhe në pjesën e ulët të luginës së Basentos.<ref name="treccani" /> == Historia == Origjina e Potencës është shumë e lashtë dhe burimet antike e lidhin me qytetin e vjetër të ''Potentia'' në Lucani.<ref name="historia">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=24 ''La Storia''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas traditës historike të ruajtur nga komuna dhe nga Treccani, qyteti u përfshi në konfliktet midis romakëve, samnitëve dhe lucanëve; pas [[Beteja e Kanës|Kanës]] kaloi në anën e [[Hanibali|Hanibalit]], por më pas u godit nga Roma dhe u reduktua nga ''municipium'' në ''praefectura'', për t’u bërë më vonë edhe koloni ushtarake.<ref name="historia" /><ref name="treccani" /> Në shekujt pasues Potenca kaloi nëpër periudhën bizantine, lombarde dhe normane. Treccani vëren se në vitin 1806 qyteti u ngrit nga francezët në rang kryeqendre rajonale dhe se më 28 gusht 1860 ishte qyteti i parë i Italisë jugore që u ngrit kundër garnizonit burbon.<ref name="treccani" /> == Demografia == Sipas të dhënave ISTAT të ripërpunuara nga Tuttitalia, popullsia rezidente e Potencës më 31 dhjetor 2024 ishte 63.864 banorë.<ref name="pop2024">[https://www.tuttitalia.it/basilicata/71-potenza/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ ''Popolazione Potenza 2001-2024''], Tuttitalia, mbi të dhëna ISTAT. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Monumentet dhe kultura == Midis monumenteve më të rëndësishme të qytetit janë ''Katedralja e Shën Gerardit'', ''Kisha e Shën Mikelit Kryeengjëll'', ''Kisha e Varrit të Shenjtë'' dhe ''Kisha e Shën Françeskut''.<ref name="treccani" /><ref name="cattedrale">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=4592 ''Cattedrale di San Gerardo''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Katedralja ndodhet në një nga pikat më të larta të qytetit dhe iu kushtua më vonë Gerard La Portës, peshkopit të qytetit nga viti 1111 deri më 1119, i zgjedhur si shenjti mbrojtës i Potencës.<ref name="cattedrale" /> Një nga veprat më të njohura moderne është ''Ura Musmeci'', e paraqitur nga komuna si një vepër e artit inxhinierik, me harqe të lakuara prej betoni dhe pa shtylla në mes.<ref name="musmeci">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21951788-ponte-musmeci ''Ponte Musmeci''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në qytet ndodhet edhe ''Teatri Françesko Stabile'', që komuna e përshkruan si një nga veprat më interesante të shekullit XIX në Potencë.<ref name="teatro">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21542358-teatro-francesco-stabile ''Teatro Francesco Stabile''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Ndër institucionet muzeale dallohet ''Muzeu Arkeologjik Krahinor i Potencës'', me ekspozita mbi arkeologjinë lucane dhe mbi enotrianët, grekët dhe lucanët.<ref name="museo">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21767703-museo-archeologico-provinciale-di-potenza ''Museo archeologico provinciale di Potenza''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Potenca është një nga dy selitë e [[Universiteti i Bazilikatës|Universitetit të Bazilikatës]]. Universiteti u krijua pas tërmetit të vitit 1980; procesi i ndërtimit të tij nisi në vitin 1982, ndërsa vetë universiteti u themelua me ligjin nr. 219 të 14 majit 1981.<ref name="unibas1">[https://portale.unibas.it/site/home/ateneo/identita/storia-dellateneo.html ''Storia dell'Ateneo''], Università degli Studi della Basilicata. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="unibas2">[https://portale.unibas.it/site/home/ateneo/identita/quarantennale.html ''Quarantennale''], Università degli Studi della Basilicata. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Potenca është një nyje hekurudhore midis [[Kampania|Kampanias]] dhe [[Puglia|Puljas]]. Stacioni kryesor, ''Potenza Centrale'', ka gjithsej 4 binarë në shërbim të trenave të udhëtarëve.<ref name="stazione">[https://www.rfi.it/it/stazioni/potenza-centrale.html ''Potenza Centrale''], Rete Ferroviaria Italiana. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti njihet edhe për sistemin e tij të shkallëve lëvizëse, që lidh zonat e ulëta me qendrën historike. Sipas komunës, rrjeti përfshin strukturat e Viale Marconi, Via Armellini, Santa Lucia dhe Basento; sistemi i plotë shtrihet në rreth 1,3 km.<ref name="scale">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=388 ''Scale Mobili''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Gerardi''. Komuna e Potencës e lidh festën patronale me datën 30 maj, kur zhvillohet procesioni në nder të shenjtorit, ndërsa më 29 maj zhvillohet tradicionalisht ''Parada historike e Turkve'', një nga ngjarjet më të njohura folklorike të qytetit.<ref name="patrono1">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=60143 ''Festa del Santo Patrono''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="patrono2">[https://www.comune.potenza.it/sito/evento/22882702-festivita-santo-patrono ''Festività Santo Patrono''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="turchi">[https://www.comune.potenza.it/sito/evento/22599189-storica-parata-dei-turchi-2025 ''Storica Parata dei Turchi 2025''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Administrimi == Kryetar i qytetit është ''Vincenzo Telesca'', i shpallur zyrtarisht sindaco i Potencës më 10 korrik 2024.<ref name="sindaco">[https://archivio.comune.potenza.it/?page_id=11720 ''Sindaco''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.potenza.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Potencës] * [https://portale.unibas.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Bazilikatës] [[Kategoria:Qytete në Itali]] to6fy0bssgzhc7dnj8dzvl0d7rpvktj 2939916 2939915 2026-04-10T08:15:33Z Shqiperia2000 65435 2939916 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Potenca | official_name = Città di Potenza | native_name = ''Potenza'' ([[Gjuha italiane|italisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Potenza.svg | flag_link = Flamuri i Potencës | image_shield = Potenza-Stemma-2.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|40|38|43|N|15|48|33|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Bazilikata]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Potencës|Potenca]] (PZ) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Vincenzo Telesca]] | elevation_m = 819 | area_total_km2 = 175.43 | population_total = 63864 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = potentinë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Shën Gerardi|Shën Gerardi]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 30 maj | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 85100 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 0971 | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.potenza.it/ Faqja zyrtare] |image_skyline=View of Potenza (Basilicata, Italy).jpg | image_caption = Pamje e qytetit }} ''Potenca'' (italisht: ''Potenza'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqyteti i rajonit [[Bazilikata]] dhe i [[Provinca e Potencës|provincës me të njëjtin emër]]. Qyteti shtrihet në shpatin verior të luginës së sipërme të lumit Basento, në [[Malet Apenine|Apeninet]] e Lucanisë, dhe është një nga kryeqytetet krahinore më të larta në Itali.<ref name="treccani">[https://www.treccani.it/enciclopedia/potenza_res-5c860e95-e1d4-11df-9ef0-d5ce3506d72e/ ''Potenza''], Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Territori komunal i Potencës ka një sipërfaqe prej 175,43 km² dhe ngrihet rreth 819 m mbi nivelin e detit.<ref name="treccani" /> Qyteti është zhvilluar mbi një kreshtë të zgjatur në drejtimin verilindje–jugperëndim, ndërsa zgjerimi modern urban është përhapur edhe në pjesën e ulët të luginës së Basentos.<ref name="treccani" /> == Historia == Origjina e Potencës është shumë e lashtë dhe burimet antike e lidhin me qytetin e vjetër të ''Potentia'' në Lucani.<ref name="historia">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=24 ''La Storia''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas traditës historike të ruajtur nga komuna dhe nga Treccani, qyteti u përfshi në konfliktet midis romakëve, samnitëve dhe lucanëve; pas [[Beteja e Kanës|Kanës]] kaloi në anën e [[Hanibali|Hanibalit]], por më pas u godit nga Roma dhe u reduktua nga ''municipium'' në ''praefectura'', për t’u bërë më vonë edhe koloni ushtarake.<ref name="historia" /><ref name="treccani" /> Në shekujt pasues Potenca kaloi nëpër periudhën bizantine, lombarde dhe normane. Treccani vëren se në vitin 1806 qyteti u ngrit nga francezët në rang kryeqendre rajonale dhe se më 28 gusht 1860 ishte qyteti i parë i Italisë jugore që u ngrit kundër garnizonit burbon.<ref name="treccani" /> == Demografia == Sipas të dhënave ISTAT të ripërpunuara nga Tuttitalia, popullsia rezidente e Potencës më 31 dhjetor 2024 ishte 63.864 banorë.<ref name="pop2024">[https://www.tuttitalia.it/basilicata/71-potenza/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ ''Popolazione Potenza 2001-2024''], Tuttitalia, mbi të dhëna ISTAT. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Monumentet dhe kultura == Midis monumenteve më të rëndësishme të qytetit janë ''Katedralja e Shën Gerardit'', ''Kisha e Shën Mikelit Kryeengjëll'', ''Kisha e Varrit të Shenjtë'' dhe ''Kisha e Shën Françeskut''.<ref name="treccani" /><ref name="cattedrale">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=4592 ''Cattedrale di San Gerardo''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Katedralja ndodhet në një nga pikat më të larta të qytetit dhe iu kushtua më vonë Gerard La Portës, peshkopit të qytetit nga viti 1111 deri më 1119, i zgjedhur si shenjti mbrojtës i Potencës.<ref name="cattedrale" /> Një nga veprat më të njohura moderne është ''Ura Musmeci'', e paraqitur nga komuna si një vepër e artit inxhinierik, me harqe të lakuara prej betoni dhe pa shtylla në mes.<ref name="musmeci">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21951788-ponte-musmeci ''Ponte Musmeci''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në qytet ndodhet edhe ''Teatri Françesko Stabile'', që komuna e përshkruan si një nga veprat më interesante të shekullit XIX në Potencë.<ref name="teatro">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21542358-teatro-francesco-stabile ''Teatro Francesco Stabile''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Ndër institucionet muzeale dallohet ''Muzeu Arkeologjik Krahinor i Potencës'', me ekspozita mbi arkeologjinë lucane dhe mbi enotrianët, grekët dhe lucanët.<ref name="museo">[https://www.comune.potenza.it/sito/luogo/21767703-museo-archeologico-provinciale-di-potenza ''Museo archeologico provinciale di Potenza''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Potenca është një nga dy selitë e [[Universiteti i Bazilikatës|Universitetit të Bazilikatës]]. Universiteti u krijua pas tërmetit të vitit 1980; procesi i ndërtimit të tij nisi në vitin 1982, ndërsa vetë universiteti u themelua me ligjin nr. 219 të 14 majit 1981.<ref name="unibas1">[https://portale.unibas.it/site/home/ateneo/identita/storia-dellateneo.html ''Storia dell'Ateneo''], Università degli Studi della Basilicata. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="unibas2">[https://portale.unibas.it/site/home/ateneo/identita/quarantennale.html ''Quarantennale''], Università degli Studi della Basilicata. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Potenca është një nyje hekurudhore midis [[Kampania|Kampanias]] dhe [[Puglia|Puljas]]. Stacioni kryesor, ''Potenza Centrale'', ka gjithsej 4 binarë në shërbim të trenave të udhëtarëve.<ref name="stazione">[https://www.rfi.it/it/stazioni/potenza-centrale.html ''Potenza Centrale''], Rete Ferroviaria Italiana. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti njihet edhe për sistemin e tij të shkallëve lëvizëse, që lidh zonat e ulëta me qendrën historike. Sipas komunës, rrjeti përfshin strukturat e Viale Marconi, Via Armellini, Santa Lucia dhe Basento; sistemi i plotë shtrihet në rreth 1,3 km.<ref name="scale">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=388 ''Scale Mobili''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Gerardi''. Komuna e Potencës e lidh festën patronale me datën 30 maj, kur zhvillohet procesioni në nder të shenjtorit, ndërsa më 29 maj zhvillohet tradicionalisht ''Parada historike e Turkve'', një nga ngjarjet më të njohura folklorike të qytetit.<ref name="patrono1">[https://archivio.comune.potenza.it/?p=60143 ''Festa del Santo Patrono''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="patrono2">[https://www.comune.potenza.it/sito/evento/22882702-festivita-santo-patrono ''Festività Santo Patrono''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="turchi">[https://www.comune.potenza.it/sito/evento/22599189-storica-parata-dei-turchi-2025 ''Storica Parata dei Turchi 2025''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Administrimi == Kryetar i qytetit është ''Vincenzo Telesca'', i shpallur zyrtarisht sindaco i Potencës më 10 korrik 2024.<ref name="sindaco">[https://archivio.comune.potenza.it/?page_id=11720 ''Sindaco''], Comune di Potenza. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.potenza.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Potencës] * [https://portale.unibas.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Bazilikatës] [[Kategoria:Qytete në Itali]] ey2d3xi5mlq5x3tsmd8u61a59sut2il 0 119031 2939926 2625289 2026-04-10T09:53:05Z Shqiperia2000 65435 2939926 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Peruxhia | official_name = Comune di Perugia | native_name = Perugia | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = Perugia panoramic.jpg | image_shield = Perugia-Stemma.svg | image_flag = Flag of Perugia.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|43|6|43|N|12|23|19|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = Rajoni | subdivision_name1 = [[Umbria]] | subdivision_type2 = Provinca | subdivision_name2 = [[Provinca e Peruxhias|Peruxhia]] (PG) | leader_title = Kryetarja | leader_name = [[Vittoria Ferdinandi]] | elevation_m = 493 | area_total_km2 = 449.95 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Bilancio demografico mensile |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B |publisher=ISTAT |language=it}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 162050 | population_demonym = peruxhinë | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 06121–06135 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 075 | blank_name_sec1 = Shenjtët mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Kostanco]], [[Shën Erkolano]], [[Shën Lorenco]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 29 janar | website = {{URL|www.comune.perugia.it}} }} '''Peruxhia''' (it. ''Perugia'') është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] qendrore, kryeqendra e rajonit [[Umbria]] dhe e [[Provinca e Peruxhias|provincës së Peruxhias]]. Qyteti shtrihet mbi një sistem kodrash në lartësi rreth 493 metra mbi nivelin e detit, në zonën e luginës së [[Tiberi|Tiberit]], dhe përfaqëson një nga qendrat historike, kulturore dhe universitare më të rëndësishme të Italisë qendrore.<ref name="archeo">{{cite web |title=Itinerario archeologico in centro storico |url=https://www.comune.perugia.it/itinerario/itinerario-archeologico-in-centro-storico-downtown-archaeological-itinerary/ |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="italia">{{cite web |title=Perugia, città medievale nel cuore dell'Umbria |url=https://www.italia.it/it/umbria/perugia/guida-storia-curiosita |publisher=Italia.it |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Peruxhia ndodhet në pjesën qendrore të Italisë, në rajonin e Umbrias, dhe shtrihet mbi disa kodra që dominojnë luginën e Tiberit. Pozita e saj topografike, në rreth 493 metra lartësi, i ka dhënë qytetit një rëndësi të veçantë strategjike dhe urbane që nga epoka e lashtë.<ref name="archeo" /> Territori komunal ka një sipërfaqe prej 449,95 km², çka e bën atë një nga komunat më të gjera të Italisë qendrore.<ref name="anagrafica">{{cite web |title=Sezione 1 - Scheda anagrafica |url=https://amministrazionetrasparente.comune.perugia.it/pagine/sezione-1-scheda-anagrafica |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Peruxhia ka origjinë shumë të lashtë. Vendbanimet e para datojnë që në epokën villanoviane ose protoetruske, ndërsa në shekujt VII–VI p.e.s. qyteti u zhvillua si një nga qendrat më të rëndësishme etruske të territorit përreth.<ref name="archeo" /><ref name="umbriatourism">{{cite web |title=Perugia |url=https://www.umbriatourism.it/perugia |publisher=Umbria Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Më pas Peruxhia hyri në orbitën romake pas betejës së Sentinumit në vitin 295 p.e.s. dhe u integrua gradualisht në shtetin romak. Gjatë konfliktit midis Oktavianit dhe Mark Antonit, qyteti u përfshi në ''Bellum Perusinum'' dhe u rindërtua në epokën augustiane.<ref name="visitaperugia">{{cite web |title=Perugia. The ancient city |url=https://www.visitaperugia.it/en/perugia-the-ancient-city/ |publisher=Visita Perugia |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="umbriatourism" /> Në Mesjetë Peruxhia u afirmua si komunë e lirë dhe si një qendër e rëndësishme politike e kulturore. Më vonë kaloi nën kontrollin e Shtetit Papnor. Kryengritja kundër taksës së kripës në vitin 1540 shënoi një moment vendimtar në historinë e qytetit dhe solli ndërtimin e ''Rocca Paolina'', simbol i rikthimit të pushtetit papnor.<ref name="umbriatourism" /><ref name="rocca">{{cite web |title=Rocca Paolina |url=https://www.comune.perugia.it/luogo/rocca-paolina/ |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Demografia == Sipas serisë demografike të përditësuar mbi bazë ISTAT, Peruxhia kishte 162.050 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="pop2024">{{cite web |title=Popolazione Perugia 2001-2024 |url=https://www.tuttitalia.it/umbria/50-perugia/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti ruan një profil demografik të qëndrueshëm dhe karakterizohet nga një prani e rëndësishme studentore, falë rolit të tij si qendër universitare dhe kulturore e Umbrias.<ref name="italia" /> == Ekonomia == Ekonomia e Peruxhias mbështetet kryesisht në sektorin e shërbimeve, administratën publike, arsimin universitar, turizmin dhe veprimtaritë agro-ushqimore.<ref name="umbriatourism" /><ref name="italia" /> Qyteti është i lidhur ngushtë edhe me traditën e çokollatës. Në Peruxhia u krijua në vitin 1907 ''Società Perugina'', e cila u bë më pas një nga markat më të njohura të industrisë ëmbëltore italiane.<ref name="perugina">{{cite web |title=La storia di Perugina dalle origini ad oggi |url=https://www.perugina.com/it/mondo-perugina/storia |publisher=Perugina |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Peruxhias është një nga ansamblet urbane mesjetare më të rëndësishme të Italisë qendrore dhe ruan gjurmë të dukshme të epokës etruske, romake dhe mesjetare.<ref name="italia" /><ref name="umbriatourism" /> Ndër monumentet më të njohura të qytetit janë ''Fontana Maggiore'', e realizuar midis viteve 1278 dhe 1280 nga Nicola dhe Giovanni Pisano, ''Palazzo dei Priori'', seli e komunës dhe e Galerisë Kombëtare të Umbrias, si dhe ''Rocca Paolina'', fortesa e lidhur me periudhën e sundimit papnor.<ref name="fontana">{{cite web |title=Fontana Maggiore |url=https://www.comune.perugia.it/luogo/fontana-maggiore/ |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="priori">{{cite web |title=Palazzo dei Priori |url=https://www.comune.perugia.it/luogo/palazzo-dei-priori-2/ |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="rocca" /> Peruxhia është edhe një qendër e rëndësishme e jetës kulturore bashkëkohore. Qyteti pret ''Umbria Jazz'', festival i themeluar në vitin 1973, dhe ''Eurochocolate'', festival ndërkombëtar i kakaos dhe çokollatës që zhvillohet rregullisht në qytet.<ref name="umbriajazz">{{cite web |title=Umbria Jazz: the rise of an icon |url=https://www.umbriajazz.it/en/history/ |publisher=Umbria Jazz |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="eurochoc">{{cite web |title=Eurochocolate - Sito ufficiale |url=https://www.eurochocolate.com/ |publisher=Eurochocolate |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Peruxhia është një nga qendrat universitare më të rëndësishme të Italisë. [[Universiteti i Peruxhias]] ka zanafillë zyrtare në vitin 1308, me bulën ''Super Specula'' të papës Klementi V.<ref name="unipg">{{cite web |title=Storia |url=https://www.unipg.it/ateneo/storia |publisher=Università degli Studi di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në qytet ndodhet edhe [[Universiteti për të Huaj në Peruxhia]], i themeluar në vitin 1925, institucion historik i specializuar në mësimin dhe përhapjen e gjuhës dhe kulturës italiane në përmasa ndërkombëtare.<ref name="unistracentenario">{{cite web |title=Centenario |url=https://centenario.unistrapg.it/ |publisher=Università per Stranieri di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unistramission">{{cite web |title=Missione e valori |url=https://www.unistrapg.it/it/ateneo/chi-siamo/missione-e-valori |publisher=Università per Stranieri di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Prania e këtyre institucioneve, së bashku me akademitë dhe konservatorët e qytetit, i jep Peruxhias një profil të fortë studentor dhe ndërkombëtar.<ref name="italia" /> == Transporti == Peruxhia është e lidhur me territorin rajonal dhe kombëtar përmes rrjetit rrugor, hekurudhor dhe ajror. Brenda qytetit, një rol të veçantë luan ''Minimetrò'', sistemi i transportit automatik që lidh zonën e Pian di Massiano me Pincetto dhe funksionon çdo ditë të javës.<ref name="minimetro">{{cite web |title=Orari |url=https://www.minimetrospa.it/orari/ |publisher=Minimetrò S.p.A. |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="ministazioni">{{cite web |title=Percorso e stazioni |url=https://www.minimetrospa.it/percorso-e-stazioni/ |publisher=Minimetrò S.p.A. |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti shërbehet edhe nga ''Aeroporto Internazionale dell’Umbria – Perugia'', aeroporti kryesor i rajonit.<ref name="airport">{{cite web |title=Aeroporto Internazionale dell'Umbria - Perugia |url=https://www.airport.umbria.it/ |publisher=Aeroporto Internazionale dell'Umbria |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Jeta qytetare e Peruxhias lidhet ngushtë me figurën e [[Shën Kostanco]]s. Festa e shenjtit mbrojtës zhvillohet më 29 janar, ndërsa më 28 janar mbahet tradicionalisht ''Luminaria di San Costanzo''.<ref name="sancostanzo">{{cite web |title=Chiesa di San Costanzo |url=https://www.comune.perugia.it/luogo/chiesa-di-san-costanzo/ |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Kalendari ceremonial i Komunës së Peruxhias e shënon zyrtarisht 29 janarin si festën e shenjtit mbrojtës të qytetit.<ref name="cerimoniale">{{cite web |title=Cerimoniale |url=https://www.comune.perugia.it/cerimoniale/ |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Umbria]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.perugia.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Peruxhias] * [https://www.unipg.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Peruxhias] * [https://www.unistrapg.it/ Faqja zyrtare e Universitetit për të Huaj në Peruxhia] [[Kategoria:Qytete në Itali]] rp1j42resi1qbhftf6kddp1b0ch3b6l 2939927 2939926 2026-04-10T09:54:40Z Shqiperia2000 65435 2939927 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Peruxhia | official_name = Comune di Perugia | native_name = Perugia | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = Perugia panoramic.jpg | image_shield = Perugia-Stemma.svg | image_flag = Flag of Perugia.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|43|6|43|N|12|23|19|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Umbria]] | subdivision_type2 = Provinca | subdivision_name2 = [[Provinca e Peruxhias|Peruxhia]] (PG) | leader_title = Kryetarja | leader_name = [[Vittoria Ferdinandi]] | elevation_m = 493 | area_total_km2 = 449.95 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Bilancio demografico mensile |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B |publisher=ISTAT |language=it}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 162050 | population_demonym = peruxhinë | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 06121–06135 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 075 | blank_name_sec1 = Shenjtët mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Kostanco]], [[Shën Erkolano]], [[Shën Lorenco]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 29 janar | website = {{URL|www.comune.perugia.it}} }} '''Peruxhia''' (it. ''Perugia'') është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] qendrore, kryeqendra e rajonit [[Umbria]] dhe e [[Provinca e Peruxhias|provincës së Peruxhias]]. Qyteti shtrihet mbi një sistem kodrash në lartësi rreth 493 metra mbi nivelin e detit, në zonën e luginës së [[Tiberi|Tiberit]], dhe përfaqëson një nga qendrat historike, kulturore dhe universitare më të rëndësishme të Italisë qendrore.<ref name="archeo">{{cite web |title=Itinerario archeologico in centro storico |url=https://www.comune.perugia.it/itinerario/itinerario-archeologico-in-centro-storico-downtown-archaeological-itinerary/ |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="italia">{{cite web |title=Perugia, città medievale nel cuore dell'Umbria |url=https://www.italia.it/it/umbria/perugia/guida-storia-curiosita |publisher=Italia.it |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Peruxhia ndodhet në pjesën qendrore të Italisë, në rajonin e Umbrias, dhe shtrihet mbi disa kodra që dominojnë luginën e Tiberit. Pozita e saj topografike, në rreth 493 metra lartësi, i ka dhënë qytetit një rëndësi të veçantë strategjike dhe urbane që nga epoka e lashtë.<ref name="archeo" /> Territori komunal ka një sipërfaqe prej 449,95 km², çka e bën atë një nga komunat më të gjera të Italisë qendrore.<ref name="anagrafica">{{cite web |title=Sezione 1 - Scheda anagrafica |url=https://amministrazionetrasparente.comune.perugia.it/pagine/sezione-1-scheda-anagrafica |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Peruxhia ka origjinë shumë të lashtë. Vendbanimet e para datojnë që në epokën villanoviane ose protoetruske, ndërsa në shekujt VII–VI p.e.s. qyteti u zhvillua si një nga qendrat më të rëndësishme etruske të territorit përreth.<ref name="archeo" /><ref name="umbriatourism">{{cite web |title=Perugia |url=https://www.umbriatourism.it/perugia |publisher=Umbria Tourism |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Më pas Peruxhia hyri në orbitën romake pas betejës së Sentinumit në vitin 295 p.e.s. dhe u integrua gradualisht në shtetin romak. Gjatë konfliktit midis Oktavianit dhe Mark Antonit, qyteti u përfshi në ''Bellum Perusinum'' dhe u rindërtua në epokën augustiane.<ref name="visitaperugia">{{cite web |title=Perugia. The ancient city |url=https://www.visitaperugia.it/en/perugia-the-ancient-city/ |publisher=Visita Perugia |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="umbriatourism" /> Në Mesjetë Peruxhia u afirmua si komunë e lirë dhe si një qendër e rëndësishme politike e kulturore. Më vonë kaloi nën kontrollin e Shtetit Papnor. Kryengritja kundër taksës së kripës në vitin 1540 shënoi një moment vendimtar në historinë e qytetit dhe solli ndërtimin e ''Rocca Paolina'', simbol i rikthimit të pushtetit papnor.<ref name="umbriatourism" /><ref name="rocca">{{cite web |title=Rocca Paolina |url=https://www.comune.perugia.it/luogo/rocca-paolina/ |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Demografia == Sipas serisë demografike të përditësuar mbi bazë ISTAT, Peruxhia kishte 162.050 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="pop2024">{{cite web |title=Popolazione Perugia 2001-2024 |url=https://www.tuttitalia.it/umbria/50-perugia/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti ruan një profil demografik të qëndrueshëm dhe karakterizohet nga një prani e rëndësishme studentore, falë rolit të tij si qendër universitare dhe kulturore e Umbrias.<ref name="italia" /> == Ekonomia == Ekonomia e Peruxhias mbështetet kryesisht në sektorin e shërbimeve, administratën publike, arsimin universitar, turizmin dhe veprimtaritë agro-ushqimore.<ref name="umbriatourism" /><ref name="italia" /> Qyteti është i lidhur ngushtë edhe me traditën e çokollatës. Në Peruxhia u krijua në vitin 1907 ''Società Perugina'', e cila u bë më pas një nga markat më të njohura të industrisë ëmbëltore italiane.<ref name="perugina">{{cite web |title=La storia di Perugina dalle origini ad oggi |url=https://www.perugina.com/it/mondo-perugina/storia |publisher=Perugina |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Peruxhias është një nga ansamblet urbane mesjetare më të rëndësishme të Italisë qendrore dhe ruan gjurmë të dukshme të epokës etruske, romake dhe mesjetare.<ref name="italia" /><ref name="umbriatourism" /> Ndër monumentet më të njohura të qytetit janë ''Fontana Maggiore'', e realizuar midis viteve 1278 dhe 1280 nga Nicola dhe Giovanni Pisano, ''Palazzo dei Priori'', seli e komunës dhe e Galerisë Kombëtare të Umbrias, si dhe ''Rocca Paolina'', fortesa e lidhur me periudhën e sundimit papnor.<ref name="fontana">{{cite web |title=Fontana Maggiore |url=https://www.comune.perugia.it/luogo/fontana-maggiore/ |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="priori">{{cite web |title=Palazzo dei Priori |url=https://www.comune.perugia.it/luogo/palazzo-dei-priori-2/ |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="rocca" /> Peruxhia është edhe një qendër e rëndësishme e jetës kulturore bashkëkohore. Qyteti pret ''Umbria Jazz'', festival i themeluar në vitin 1973, dhe ''Eurochocolate'', festival ndërkombëtar i kakaos dhe çokollatës që zhvillohet rregullisht në qytet.<ref name="umbriajazz">{{cite web |title=Umbria Jazz: the rise of an icon |url=https://www.umbriajazz.it/en/history/ |publisher=Umbria Jazz |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="eurochoc">{{cite web |title=Eurochocolate - Sito ufficiale |url=https://www.eurochocolate.com/ |publisher=Eurochocolate |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Peruxhia është një nga qendrat universitare më të rëndësishme të Italisë. [[Universiteti i Peruxhias]] ka zanafillë zyrtare në vitin 1308, me bulën ''Super Specula'' të papës Klementi V.<ref name="unipg">{{cite web |title=Storia |url=https://www.unipg.it/ateneo/storia |publisher=Università degli Studi di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në qytet ndodhet edhe [[Universiteti për të Huaj në Peruxhia]], i themeluar në vitin 1925, institucion historik i specializuar në mësimin dhe përhapjen e gjuhës dhe kulturës italiane në përmasa ndërkombëtare.<ref name="unistracentenario">{{cite web |title=Centenario |url=https://centenario.unistrapg.it/ |publisher=Università per Stranieri di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unistramission">{{cite web |title=Missione e valori |url=https://www.unistrapg.it/it/ateneo/chi-siamo/missione-e-valori |publisher=Università per Stranieri di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Prania e këtyre institucioneve, së bashku me akademitë dhe konservatorët e qytetit, i jep Peruxhias një profil të fortë studentor dhe ndërkombëtar.<ref name="italia" /> == Transporti == Peruxhia është e lidhur me territorin rajonal dhe kombëtar përmes rrjetit rrugor, hekurudhor dhe ajror. Brenda qytetit, një rol të veçantë luan ''Minimetrò'', sistemi i transportit automatik që lidh zonën e Pian di Massiano me Pincetto dhe funksionon çdo ditë të javës.<ref name="minimetro">{{cite web |title=Orari |url=https://www.minimetrospa.it/orari/ |publisher=Minimetrò S.p.A. |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="ministazioni">{{cite web |title=Percorso e stazioni |url=https://www.minimetrospa.it/percorso-e-stazioni/ |publisher=Minimetrò S.p.A. |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti shërbehet edhe nga ''Aeroporto Internazionale dell’Umbria – Perugia'', aeroporti kryesor i rajonit.<ref name="airport">{{cite web |title=Aeroporto Internazionale dell'Umbria - Perugia |url=https://www.airport.umbria.it/ |publisher=Aeroporto Internazionale dell'Umbria |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Jeta qytetare e Peruxhias lidhet ngushtë me figurën e [[Shën Kostanco]]s. Festa e shenjtit mbrojtës zhvillohet më 29 janar, ndërsa më 28 janar mbahet tradicionalisht ''Luminaria di San Costanzo''.<ref name="sancostanzo">{{cite web |title=Chiesa di San Costanzo |url=https://www.comune.perugia.it/luogo/chiesa-di-san-costanzo/ |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Kalendari ceremonial i Komunës së Peruxhias e shënon zyrtarisht 29 janarin si festën e shenjtit mbrojtës të qytetit.<ref name="cerimoniale">{{cite web |title=Cerimoniale |url=https://www.comune.perugia.it/cerimoniale/ |publisher=Comune di Perugia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Umbria]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.perugia.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Peruxhias] * [https://www.unipg.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Peruxhias] * [https://www.unistrapg.it/ Faqja zyrtare e Universitetit për të Huaj në Peruxhia] [[Kategoria:Qytete në Itali]] 1w0erlelpq0k8fu9dh9eaai610jbbv1 0 122715 2939765 2854585 2026-04-09T14:48:36Z Lowkeyhuman 185676 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2939765 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Ledina Çelo 2012 (2).jpg|parapamje|282x282px|Ledina Çelo]] '''Ledina Çelo''' u lind më 9 shkurt 1977 në Tiranë. Ledina është një këngëtare shumë e njohur e muzikës së lehtë shqiptare. Ajo ka kryer liceun artistik "Jordan Misja" në 1996, për kanto, dhe më pas shkollën e lartë. Ka marrë pjesë gjithashtu në sfilata mode si dhe ka realizuar disa videoklipe.Ledina ka qënë dy herë edhe prezantuese e festivalit në RTSH në dhjetor 2003, në krah të Adi Krastës, si dhe në dhjetor 2016 përkrah aktorit shqiptar Kasem Hoxha. Sot ajo është e martuar në Gjermani me ish-kampionin e kickbox-it Naim Kabashi dhe ka dy fëmijë, një djalë dhe një vajzë. ''Më poshtë kemi një listë me pothuasje të gjitha këngët e saj, ku më të suksesshmet janë ato me shkrim të theksuar:''<ref>{{Cite web |last=tekste shqip |title=biografia |url=https://www.teksteshqip.com/ledina-elo/biografia |website=www.teksteshqip.com |language=sq}}</ref> - 1992 "shtatori" (Konkursi i zërave të rinj, Vendi i dytë); - 1995 "'''E doni dashurinë?'''" (me Luan Zhegun në festivalin e RTSH ku zuri vendin e dytë). Kjo është kënga më e duartrokitur në historinë e festivaleve shqiptare, konkretisht 7 min 11 sec.) - 1996 '''"San Valentino'''" (Në Kënget e Stinës zuri vendin e parë); - 1996 "Kërko dashurinë" (Në RTSH Fest); - 1997 "'''Fal"''' (në 'Këngët e Stinës', zuri vendin e parë): - 1997 "Ishte një ëndërr" (Në RTSH Fest) - 1998 "Jetoni jetën" (Kolona zanore e [[Miss Albania]]) - 1999 "Liri" (Bashkëpunim me Kastriot Tushën) - 1999 "'''Ma ke prish gjumin e natës'''" (Në RTSH Fest me Sabri Fejzullahun) - 2000 "Eja të vallëzojmë" (Në RTSH Fest) - 2001 "Jemi dashuria" (Videoklip) - 2003 '''"Vagabond nga dashuria"''' (videoklip) - 2003 '''"Të dua se je ti"''' (në [[Kënga Magjike]] fitoi çmimin e 2-të dhe çmimin e produksionit) - 2004 "'''Neser shkoj"''' (Fituese e RTSH Fest dhe pjesëmarrëse në Eurovision 2005) - 2005 "Lojë dashurie (feat. [[Memli Krasniqi]], Hitet e Verës nga Top Albania Radio) - 2005 "Në Një ishull që s'ekziston" (Kënga Magjike) - 2007 "Të ndjej të huaj" (çmimi i 2-të dhe çmimi i interpretimit më të mire në Kënga Magjike. Çmimi për "Videoklipin me kamerën më të mirë" në Video Fest) - 2007 "Pierce dhe tatuazh" (Top Albania Radio Production) - 2009 "When the rain is gone" (Videoklip i tregut ndërkombëtar) - 2010 "Superstreching" (produksion gjerman) - 2010 "Dangerous" (videoklip i tregut ndërkombëtar. Në 10-shen më të mirë gjermane) - 2012 "Can You Touch Me Baby" (Videoklip i tregut ndërkombetar. Në 50-shen më të mirë gjermane) - 2012 "Më ndez" (videoklip në bashkëpunim me Dren Abazin) - 2013 "Një flutur" (bashkëpunim me Pandi Laçon) - 2013 "'''Gaboja'''" (Kënga Magjike, çmimi II). - 2020 "C'est la vie" (videoklip në bashkëpunim me nipin e vet Majk Çelon) * Albumet * Miss Bukuria (1997) [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Fitues në Festivalin e Këngës]] [[Kategoria:Festivali Evropian i Këngës 2005]] [[Kategoria:Artikuj të cunguar]] 6vyl4czgm3ryn8qe9hl8hlqmdlkfpmt 2939766 2939765 2026-04-09T14:50:02Z Lowkeyhuman 185676 Rregullime tek ndarja e paragrafeve 2939766 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Ledina Çelo 2012 (2).jpg|parapamje|282x282px|Ledina Çelo]] '''Ledina Çelo''' u lind më 9 shkurt 1977 në Tiranë. Ledina është një këngëtare shumë e njohur e muzikës së lehtë shqiptare. Ajo ka kryer liceun artistik "Jordan Misja" në 1996, për kanto, dhe më pas shkollën e lartë. Ka marrë pjesë gjithashtu në sfilata mode si dhe ka realizuar disa videoklipe.Ledina ka qënë dy herë edhe prezantuese e festivalit në RTSH në dhjetor 2003, në krah të Adi Krastës, si dhe në dhjetor 2016 përkrah aktorit shqiptar Kasem Hoxha. Sot ajo është e martuar në Gjermani me ish-kampionin e kickbox-it Naim Kabashi dhe ka dy fëmijë, një djalë dhe një vajzë. ''Më poshtë kemi një listë me pothuasje të gjitha këngët e saj, ku më të suksesshmet janë ato me shkrim të theksuar:''<ref>{{Cite web |last=tekste shqip |title=biografia |url=https://www.teksteshqip.com/ledina-elo/biografia |website=www.teksteshqip.com |language=sq}}</ref> - 1992 "shtatori" (Konkursi i zërave të rinj, Vendi i dytë); - 1995 "'''E doni dashurinë?'''" (me Luan Zhegun në festivalin e RTSH ku zuri vendin e dytë). Kjo është kënga më e duartrokitur në historinë e festivaleve shqiptare, konkretisht 7 min 11 sec.) - 1996 '''"San Valentino'''" (Në Kënget e Stinës zuri vendin e parë); - 1996 "Kërko dashurinë" (Në RTSH Fest); - 1997 "'''Fal"''' (në 'Këngët e Stinës', zuri vendin e parë): - 1997 "Ishte një ëndërr" (Në RTSH Fest) - 1998 "Jetoni jetën" (Kolona zanore e [[Miss Albania]]) - 1999 "Liri" (Bashkëpunim me Kastriot Tushën) - 1999 "'''Ma ke prish gjumin e natës'''" (Në RTSH Fest me Sabri Fejzullahun) - 2000 "Eja të vallëzojmë" (Në RTSH Fest) - 2001 "Jemi dashuria" (Videoklip) - 2003 '''"Vagabond nga dashuria"''' (videoklip) - 2003 '''"Të dua se je ti"''' (në [[Kënga Magjike]] fitoi çmimin e 2-të dhe çmimin e produksionit) - 2004 "'''Neser shkoj"''' (Fituese e RTSH Fest dhe pjesëmarrëse në Eurovision 2005) - 2005 "Lojë dashurie (feat. [[Memli Krasniqi]], Hitet e Verës nga Top Albania Radio) - 2005 "Në Një ishull që s'ekziston" (Kënga Magjike) - 2007 "Të ndjej të huaj" (çmimi i 2-të dhe çmimi i interpretimit më të mire në Kënga Magjike. Çmimi për "Videoklipin me kamerën më të mirë" në Video Fest) - 2007 "Pierce dhe tatuazh" (Top Albania Radio Production) - 2009 "When the rain is gone" (Videoklip i tregut ndërkombëtar) - 2010 "Superstreching" (produksion gjerman) - 2010 "Dangerous" (videoklip i tregut ndërkombëtar. Në 10-shen më të mirë gjermane) - 2012 "Can You Touch Me Baby" (Videoklip i tregut ndërkombetar. Në 50-shen më të mirë gjermane) - 2012 "Më ndez" (videoklip në bashkëpunim me Dren Abazin) - 2013 "Një flutur" (bashkëpunim me Pandi Laçon) - 2013 "'''Gaboja'''" (Kënga Magjike, çmimi II). - 2020 "C'est la vie" (videoklip në bashkëpunim me nipin e vet Majk Çelon) == Albumet == * Miss Bukuria (1997) == Referimet == [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Fitues në Festivalin e Këngës]] [[Kategoria:Festivali Evropian i Këngës 2005]] [[Kategoria:Artikuj të cunguar]] l1fz82igk105hxahkkl5qni5aodtunn 0 122806 2939755 2906364 2026-04-09T14:26:02Z Lowkeyhuman 185676 Perditesim i informacionit sipas referimeve ekzistuese te sakta. Informacioni aktual nuk kishte referime ekzistente te linkuara dhe data e lindjes ishte e gabuar. 2939755 wikitext text/x-wiki Eli Fara (lindur më 21 maj 1967) është një këngëtare shqiptare, e njohur për interpretimin e këngëve popullore dhe qytetare. == Biografia == Fara ka nisur aktivitetin e saj muzikor që në vitet ’80 dhe ka realizuar një numër të madh këngësh dhe albumesh. Repertori i saj përfshin kryesisht këngë korçare, të cilat i interpreton duke ruajtur elementet tradicionale të muzikës qytetare.<ref name=":0">{{Cite web |title=Eli Fara |url=https://teksteshqip.com/eli-fara/kenge |language=shqip}}</ref> Gjatë karrierës së saj, Eli Fara ka zhvilluar aktivitet artistik si në Shqipëri ashtu edhe jashtë saj, përfshirë Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ajo ka bashkëpunuar me këngëtarë të ndryshëm të muzikës shqiptare.<ref name=":0" /> == Diskografia == '''Këngë të përzgjedhura'''<ref name=":0" /> * “Draga Drug Kërcet Banaku” (me Aurela Gaçe, Endri & Stefi Prifti) * “Arapke Moj, Syzeze Moj” (me Endri & Stefi) * “Dua Më Shumë Shqipërinë” * “Vaj Vaj Vaj” (me Gold AG) * “Bëmë Zanje Dhëndër” * “Kolazh Dasme 2025” (me Aurela Gaçe) * “Zogjtë Po Ikin” * “Babi Im” (me Aurela Gaçe) * “Nuse Xhan” * “Copa-Copa” (me Mateus Frroku) * “Bohém” (me Stresi) * “Zemra Ratatata” (me Aurela Gaçe) * “Ristana” (me Shkëlzen Jetishi) * “Një Qemone” (me Shkëlzen Jetishi) == Referencat == {{biografi-cung}} [[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz_që_jetojnë]] [[Kategoria:Muzikantë nga Korça]] 5ximrazvedolzf5x6r2hls76c67e18d 2939757 2939755 2026-04-09T14:26:43Z Lowkeyhuman 185676 Rregullim i seksionit te referencave 2939757 wikitext text/x-wiki Eli Fara (lindur më 21 maj 1967) është një këngëtare shqiptare, e njohur për interpretimin e këngëve popullore dhe qytetare. == Biografia == Fara ka nisur aktivitetin e saj muzikor që në vitet ’80 dhe ka realizuar një numër të madh këngësh dhe albumesh. Repertori i saj përfshin kryesisht këngë korçare, të cilat i interpreton duke ruajtur elementet tradicionale të muzikës qytetare.<ref name=":0">{{Cite web |title=Eli Fara |url=https://teksteshqip.com/eli-fara/kenge |language=shqip}}</ref> Gjatë karrierës së saj, Eli Fara ka zhvilluar aktivitet artistik si në Shqipëri ashtu edhe jashtë saj, përfshirë Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ajo ka bashkëpunuar me këngëtarë të ndryshëm të muzikës shqiptare.<ref name=":0" /> == Diskografia == '''Këngë të përzgjedhura'''<ref name=":0" /> * “Draga Drug Kërcet Banaku” (me Aurela Gaçe, Endri & Stefi Prifti) * “Arapke Moj, Syzeze Moj” (me Endri & Stefi) * “Dua Më Shumë Shqipërinë” * “Vaj Vaj Vaj” (me Gold AG) * “Bëmë Zanje Dhëndër” * “Kolazh Dasme 2025” (me Aurela Gaçe) * “Zogjtë Po Ikin” * “Babi Im” (me Aurela Gaçe) * “Nuse Xhan” * “Copa-Copa” (me Mateus Frroku) * “Bohém” (me Stresi) * “Zemra Ratatata” (me Aurela Gaçe) * “Ristana” (me Shkëlzen Jetishi) * “Një Qemone” (me Shkëlzen Jetishi) == Referencat == [[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz_që_jetojnë]] [[Kategoria:Muzikantë nga Korça]] 7ti8lecerb9vvamhcyl7k09s5znabju 0 128939 2939781 2929169 2026-04-09T16:18:09Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2939781 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder| name=Mehmet bej Konica| image=Mehmet Konica.jpg| image_size=250px| office=Ministër i Punëve të Jashtme| term_start=25 dhjetor 1918| term_end=14 nëntor 1920| predecessor=[[Preng Bibë Doda]] më1914| successor=zv. [[Mehdi bej Frashëri]] dhjetor 1919 / [[Iljaz bej Vrioni]]| birth_date=[[1881]]| birth_place=[[Konicë]], [[Perandoria Osmane]])| death_date=[[1946]]| death_place=[[Romë]], [[Itali]]| nationality=Shqiptarë| profession=nëpunës, diplomat| party=|Feja=mysliman suni| spouse=Edipe hanëm Zavalani| children=Skënder, Skifter, Merushe, Lavdia}} '''Mehmet bej Konica''' ([[Konica|Konicë]], [[1881]] - [[Roma|Romë]], [[1946]]) ishte ministër i punëve të jashtme, diplomat karriere dhe veprimtar politik shqiptar. == Jeta == Lindi në Konicë, në oxhakun e bejlerëve të njohur si Zenelbejllinjtë, i biri i Shahin beut dhe Lalia hanëm Delvinës,<ref name=":0">[[Agron Alibali|Alibali A]]., ''Faik Konica më 1911-1912 Vitet e Harvardit dhe të “Vatrës”,'' [[Gazeta Shqiptare|Gazeta shqiptare]] ("Milosao", suplement). - Nr. 5142, 19 dhjetor, 2010, f. II - V.</ref> vëlla i [[Faik Konica|Faik Konicës]].<ref name=":1">Kelmendi R., ''Konica siç nuk e njohim, të dhënat të reja për prindërit, motrat e vëllezërit'', shqiptarja.com, 19 janar 2014.</ref> Arsimimin e filloi në [[Janina|Janinë]] në gjimnazin [[Zosimea|"Zosimea"]] dhe e përfundoi në liceun perandorak "[[Shkolla Gallata Saraj|Gallatasaraj]]" në [[Stambolli|Stamboll]]. Studimet universitare i kreu në Shkollën e Lartë Administrative "[[Mekteb-i-Mylkie|Mylkie]]" të kryeqytetit perandorak.<ref name=":2">Dervishi K., Kryeministrat dhe ministrat e shtetit shqiptar në 100 vjet, Tiranë: "55", 2012. fq. 158. ISBN 978-9943-56-22-5</ref> Më 1903-1908 sekretar diplomatik për shtypin në ministrinë e Punëve të Jashtme Osmane. Më 1908-1913 nënkonsull osman në [[Trieste]], [[Rijeka|Fiume]], Sulina ([[Rumania|Rumani]]), [[Narta|Artë]] e [[Korfuzi (qyteti)|Korfuz]] dhe si konsull në [[Varna]] të [[Bullgaria|Bullgarisë]]. Në janar 1913 e deri në fillimin e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] vihet në shërbim të qeverisë shqiptare. Është njëri prej parashtruesve të kërkesave të [[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|Qeverisë së Vlorës]] në [[Konferenca e Ambasadorëve|Konferencën e Ambasadorëve]] në [[Londra|Londër]] më 1913 bashkë me [[Rasih bej Dino|Rasih bej Dinon]] dhe [[Filip Noga|Filip Nogën]].<ref>Pearson O., [https://books.google.com/books?id=3_Sh3y9IMZAC&pg=PA37&dq=Rasik+Dino&hl=en&ei=MVtDTOzdFNjNjAeP-rQX&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&q=Rasik%20Dino&f=false ''Albania and King Zog: independence, republic and monarchy 1908-1939'']. I.B.Tauris. 2004 fq. 37. ISBN 1-84511-013-7.</ref> Mehmet Konica ishte një ndër të paktët dëshmitarë të tragjedisë shqiptare të kufijve. Ai e ndoqi atë nëpër disa etapa. Që nga viti 1913, deri më 1923, kur më së fundi, një delegacion ndërkombëtar i kryesuar nga gjenerali italian [[Enrico Tellini]], vendosi në Shqipërinë e Jugut gurët që shënonin kufijtë e shqiptaro-greke. Më 1918 është nismëtar dhe kryetar i [[Kongresi i Durrësit|Kongresit të Durrësit]]. Më 1918-1919 delegat i Punëve të Jashtme. Në dhjetor të 1920 u dërgua në Londër si përfaqësues i Shqipërisë, ndonëse jo i njohur zyrtarisht nga Britania e Madhe. Më 1920 emërohet ministër i Punëve të Jashtme në qeverinë [[Sulejman bej Delvina|Delvina]] të dalë nga [[Kongresi i Lushnjes|Kongresi i Lushnjës]]. Po atë vit ngarkohet nga Këshilli i Ministrave të gjente një organizator të huaj për Ministrinë e Punëve të Jashtme. Në vitet 1922-25 shërbeu si ministër fuqiplotë i Shqipërisë në [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut|Britaninë e Madhe]].<ref name=":2" /> Pas [[Lëvizja e qershorit|Lëvizjes së qershorit]] detyrat e tij u vështirësuan duke qenë se po përpiqej t'i mundësonte përligjje diplomatike një qeverie të dalë nga kryengritja.<ref>Austin R., ''Founding a Balkan State: Albania's Experiment with Democracy, 1920-1925'', University of Toronto Press, 2012, fq. 109-110. ISBN 978-1-4426-4435-9</ref> Në periudhën 1925-1939 ka shërbyer si diplomat në misione të ndryshme të konferencave ballkanike,<ref name=":2" /> ku sipas bashkëshoqëruesit të tij [[Gjergj Fishta|Fishtës]], mbajti një nga ligjëratat më të mira.<ref>''At Gjergj Fishta si mis në Konferencen Nderbalkanike të Athenës,'' botuar tek ''Át Gjergj Fishta, O.F.M. 1871-1940,'' përgatitur [[Benedikt Dema|B. Demës]], Shkodër: Botime Françeskane, 2010, fq. 21-28. ISBN 978-99956-97-03-7</ref> Pas pushtimit të Shqipërisë, emigroi në [[Mbretëria Jugosllave|Jugosllavi]], ku qëndroi pak kohë. Shkon më pas në Itali. Më 1943 emërohet ministër i Punëve të Jashtme në qeverinë [[Rexhep bej Mitrovica|Mitrovica]], por nuk e pranoi detyrën. Bëhet nismëtar i krijimit të një komiteti për përkujdesjen dhe menaxhimn e këtij grupi shqiptarësh dhe madje u zgjodh si kryetar i tij. Jetoi në [[Italia|Itali]], derisa ndërroi jetë në Romë më 1946.këshilltar politik pranë kryetarit të shtetit shqiptar.<ref name=":2" /> == Shkrime == * ''Ç'bën Greqia sot?'', fletorja "Telegraf" nr. 110, dt. 15 prill 1928, fq. 2-3.<ref>{{Cite book|title=Viset kombëtare shqiptare në shtetin grek|last=Hoxha|first=Ibrahim|author-link=Ibrahim D. Hoxha|publisher=Hasan Tahsini|year=2000|location=Tiranë|pages=132|oclc=52547366}}</ref> == Referime == <references/> [[Kategoria:Lindje 1878]] [[Kategoria:Vdekje 1948]] [[Kategoria:Njerëz nga Konica]] [[Kategoria:Ministra të Punëve të Jashtme të Shqipërisë]] [[Kategoria:Diplomatë shqiptarë]] [[Kategoria:Nxënësit e Shkollës Zosimea]] [[Kategoria:Nxënësit e Shkollës Mülkiye]] pygnwd5e4c1les14y7z1r3rgoxg9ghl 3 134346 2939942 2910962 2026-04-10T11:33:20Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Shqiptarët e Malit të Zi */ 2939942 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:AT44/Krye}} <div class="noprint plainlinks" style="text-align:center; font-weight:bold; padding:7px">{{Purgepage}}</div> <table style="width:100%; background-color:#ffffff; border:4px solid #004060;"><td style="vertical-align:top;"> {{Përdoruesi:AT44/Arkivi}} == Zhbamjet kompulsive dhe anshmeria mbi artikujt e Trebeshines == Mirembrama {{ping|AT44}}, po te shkruej ketu mbasi pashe kuvendimin qe kishit ba me Udhen ne faqen e tij te diskutimeve. Mendova se asht e pershtatshme me kerkue vemendjen tande mbi kete çeshtje, si zanatçi i vjeter qe je dhe ma i kalitun me wiki-n dhe neutralitetin e kerkuem: Udha pa argumenta te pakontestueshem ka manine me e vulose kudo origjinen e Trebeshines, ne kryevargun e çdo artikulli lidhun me te. Origjine e cila s'asht asgja tjeter veçse nje pohim i shumefishte, as i vertetuem ne nivel dokumentacioni apo gjurme hajatesh/bamiresish te tipit xhami, furre buke, çezme apo ure. Me sa kuptova nga kuvendimi juej, Udha vuen nga nje lloj nacionalizmi te tejzellshem ballkanik dhe i duket Kadareja dhe çdo antiTrebeshinas si zadhanesit e se vertetes lidhun me Kasemin. Kerkoj ndihmen dhe mbikeqyrjen tande per me e mbikeqyre çeshtjen e [[Mekami|ketij artikullit]] dhe vete [[Kasëm Trebeshina|Trebeshines]]. Kur te kesh kohe. Me respekt siç vetem Shkodra ka per Ulqinin --[[Përdoruesi:Hatake|S. Saiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Hatake|diskutimet]]) 24 dhjetor 2017 02:48 (CET) :{{ping|Hatake}}Shumicën e kuvendimeve i fshij pas një kohe, ndaj fakti që ke hy në historinë e Diskutimeve të mia dhe i ke lexu të gjitha dëshmon që je stalker. (Sa për sqarim, ky redaktim këtu u shfaq te Ndryshimet e Fundit dhe e pashë meqë pak çaste më parë më kishte bezdisur në profilin tim). Ti je bllokuar 3 herë për shkak të sulmeve personale ndaj meje dhe po vazhdon të më bezdisësh përkundër kërkesave të mia të përsëritura që të më lësh të qetë[https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Udha&action=history 1]. Në vend që të merresh me "Nacionalizmin" tim, reflekto për veprimet e tua destruktive në Wikipedia. :{{ping|AT44}}kërkoj ndjesë për ndërhyrjen, por mu duk e nevojshme ta bëja kur pashë postimin e këtij përdoruesit problematik.--[[Përdoruesi:Udha|Udha]] ([[Përdoruesi diskutim:Udha|diskutimet]]) 24 dhjetor 2017 03:09 (CET) ::{{ping|Hatake}}{{ping|Udha}} Përshëndetje, një vit të ri të mbarë të dyve. Më vjen keq që kemi kësi lloj debatesh në Wiki, por preferoj të mos mbaj anë. Nuk jam i informuar se kush është K. Trebeshina dhe shumë pak kam dëgjuar për I. Kadarenë. Prandaj më mirë do ishte të mos jap asnjë mendim.--[[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 1 janar 2018 11:21 (CET) : Te falem nderes per pergjigjen. Vit te mbare. --[[Përdoruesi:Hatake|S. Saiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Hatake|diskutimet]]) 1 janar 2018 12:09 (CET) Faqja Misto Treska https://sq.wikipedia.org/wiki/Misto_Treska Pershendetje i nderuar, Pas shume e shume ankesash qe nuk me jane marre parasysh, po ju lutem te merrni masa ne faqen “Misto Treska” https://sq.wikipedia.org/wiki/Misto_Treska ; ku individi “Zall-herr” i vertetuar si sock-puppet i 15-te i famekeqit “Hatake”, vijon te vandalizoje artikullin duke fshire material te referencuar ku pasqyrohen vlerat e figures se Treskes dhe baltos me dashakeqesi imazhin e tij duke e mbingarkuar me çeshtje politike te kohes se diktatures. Une nuk i kam fshire kurregje, te tera le te pasqyrohen, ama mos te fshijë kontributet me referencat perkatese. Perpiqem vetem t’i bej rikthim në versionin e shqyrtuar nga administratori 1|2|3k, i cili fatkeqesisht per arsye qe nuk i njoh refuzon te degjoje dhe vijon te mbeshtese Zall-herrin duke i lene dore te lire ne cdo artikull si kontrollor sipas qejfit dhe duke bllokuar cdokend tjeter qe e kundershton ate. Ju kerkoj mbrojtje te artikullit nga sulmet vandale të nekrofilit Sait Saiti që heq material të referencuar, fshin kontributet dhe i mbulon me pisllëkun e urrejtjes së tij personale ndaj familjes Treska (lutem shikoni fyerjet që janë ruajtur prej fundit të Marsit të shkuar, ne ndryshimet qe bente me IP), me synim baltosjen e figurës së Misto Treskës. Konflikt i paster interesi, lufte personale, sulme vandale dhe zhberje kontributesh. Ju lutem te merrni masa pasi keshtu eshte e pamundur te vijohet. Ju falenderoj paraprakisht == Editing News #1—2018 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''[[m:VisualEditor/Newsletter/2018/February|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]'' <div style="float:right;width:270px;margin-left:1em;border-style:solid;border-width:1px;padding:1em;"> [[File:VisualEditor-logo.svg|200px|center]] '''Did you know?'''<div class="thumbcaption" style="font-size: 90%;"> Did you know that you can now use the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diff tool]] on any page? [[File:Wikitext diff paragraph move correcting vandalism 2018.png|alt=Screenshot showing some changes, in the two-column wikitext diff display|center|frameless|250px]] Sometimes, it is hard to see important changes in a wikitext diff. This screenshot of a wikitext diff (click to enlarge) shows that the paragraphs have been rearranged, but it does not highlight the removal of a word or the addition of a new sentence. If you [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|enable the Beta Feature]] for "{{Int:visualeditor-preference-visualdiffpage-label}}", you will have a new option. It will give you a new box at the top of every diff page. This box will let you choose either diff system on any edit. [[File:VisualEditor visual diff tool - toggle button.png|alt=Toggle button showing visual and wikitext options; visual option is selected|center|frameless|200px]] Click the toggle button to switch between visual and wikitext diffs. In the visual diff, additions, removals, new links, and formatting changes will be highlighted. Other changes, such as changing the size of an image, are described in notes on the side. [[File:Visual diff paragraph move correcting vandalism 2018.png|alt=Screenshot showing the same changes to an article. Most changes are highlighted with text formatting.|center|frameless|250px]] This screenshot shows the same edit as the wikitext diff. The visual diff highlights the removal of one word and the addition of a new sentence. You can read and help translate [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User guide|the user guide]], which has more information about how to use the visual editor. </div></div> Since [[m:VisualEditor/Newsletter/2017/May|the last newsletter]], the [[mw:Editing|Editing Team]] has spent most of their time supporting [[mw:2017 wikitext editor|the 2017 wikitext editor mode]], which is available inside the visual editor as a Beta Feature, and improving [[mw:VisualEditor/Diffs|the visual diff tool]]. Their work board is available [[phab:project/view/3236/|in Phabricator]]. You can find links to the work finished each week at [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings]]. Their [[mw:Editing team/Current priorities|current priorities]] are fixing bugs, supporting the 2017 wikitext editor, and improving the visual diff tool. ===Recent changes=== *The '''[[mw:2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]]''' is [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|available as a Beta Feature]] on desktop devices. It has the same toolbar as the visual editor and can use the citoid service and other modern tools. The team have been comparing the performance of different editing environments. They have studied how long it takes to open the page and start typing. The study uses data for more than one million edits during December and January. Some changes have been made to improve the speed of the 2017 wikitext editor and the visual editor. Recently, the 2017 wikitext editor opened fastest for most edits, and the 2010 WikiEditor was fastest for some edits. More information will be posted at [[mw:Contributors/Projects/Editing performance]]. *The '''[[mw:VisualEditor/Diffs|visual diff tool]]''' was developed for the visual editor. It is now available to all users of the visual editor and the 2017 wikitext editor. When you review your changes, you can toggle between wikitext and visual diffs. You can also [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|enable the new Beta Feature]] for "Visual diffs". The Beta Feature lets you use the visual diff tool to view other people's edits on page histories and [[Special:RecentChanges]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T167508] *[[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|'''Wikitext syntax highlighting''']] is available as a Beta Feature for both [[mw:2017 wikitext editor|the 2017 wikitext editor]] and the 2010 wikitext editor. [https://phabricator.wikimedia.org/T101246] *The [[mw:Citoid|citoid service]] automatically translates URLs, DOIs, ISBNs, and PubMed id numbers into wikitext citation templates. It is very popular and useful to editors, although it can be a bit tricky to set up. <mark>Your wiki can have this service. Please [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|read the instructions]]. You can [[phab:T127354|ask the team to help you enable citoid at your wiki]]</mark>. ===Let's work together=== *The team will talk about editing tools at an upcoming [[m:Wikimedia Foundation metrics and activities meetings|Wikimedia Foundation metrics and activities meeting]]. *Wikibooks, Wikiversity, and other communities may have the visual editor made available by default to contributors. If your community wants this, then please contact [[mw:User talk:Deskana (WMF)|Dan Garry]]. *The <code><nowiki><references /></nowiki></code> block can [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Projects/Columns for references|automatically display long lists of references in columns]] on wide screens. This makes footnotes easier to read. You can [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projects=Cite,VisualEditor,Wikimedia-Site-requests&title=Convert%20reference%20lists%20over%20to%20`responsive`%20on%20XXwiki&priority=10&parent=159895 '''request multi-column support'''] for your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T33597] *If you aren't reading this in your preferred language, then please help us with translations! Subscribe to the [[mail:translators-l|Translators mailing list]] or [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User_talk:Elitre_(WMF)&action=edit&section=new contact us] directly. We will notify you when the next issue is ready for translation. {{Int:Feedback-thanks-title}} —[[mw:User:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]] </div> 2 mars 2018 21:54 (CET) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=17776919 --> == "Zhendosje" == A mund ta zhvendosës puma te kuguari?? Puma eshte gjini kafshes si psh. Panthera tigris, panthera leo etj. Do krijoj nje faq me gjinine e pumes ku perfshihet vete kuguari.... Kam pasur nje arsye te forte qe e zhvendosa .... [[Përdoruesi:Punetor i Rregullt5|Punetor i Rregullt5]] ([[Përdoruesi diskutim:Punetor i Rregullt5|diskutimet]]) 20 qershor 2018 18:07 (CEST) :Në gjuhën shqipe lloji ''Puma concolor'' njihet si '''Puma''' e jo si '''Kuguari'''. Nësë dëshiron të krijosh artikullin për Pumën si gjini mund ta krijosh këtu [[Puma (gjini)]]. Dhe nëse mundësh të ma përkujtosh arsyen ''e fortë'' të të zhvendosurit.--[[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 20 qershor 2018 21:15 (CEST) == Wikipedia == A mund të me tregosh se si të shkruaj nentitujt e artikujve poshte titujve te artikujve...? [[Përdoruesi:Punetor i Rregullt5|Punëtor i Rregullt]] ([[Përdoruesi diskutim:Punetor i Rregullt5|diskutimet]]) 27 qershor 2018 16:53 (CEST) :Ma sqaro çfarë do të shkruar sepse nuk kuptoj, por sipas gjasave mendon për përmbajtjen e cila krijohet automatikisht në fillim.--[[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 28 qershor 2018 11:14 (CEST) == "Artikulli i javës" == Besoj se "[[Tigri kundër luanit]]" duhet të jetë artikulli i javës. Është jashtëzakonisht i mirë referencuar. Vetëm shikoje! [[Përdoruesi:Punetor i Rregullt5|Punëtor i Rregullt]] ([[Përdoruesi diskutim:Punetor i Rregullt5|diskutimet]]) 27 qershor 2018 23:01 (CEST) == Editing News #2—2018 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''[[metawiki:VisualEditor/Newsletter/2018/October|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]'' <div style="float:right;width:270px;margin-left:1em;border-style:solid;border-width:1px;padding:1em;"> [[File:VisualEditor-logo.svg|200px|center]] '''Did you know?''' <div class="thumbcaption" style="font-size: 90%;"> Did you know that you can use the visual editor on a mobile device? [[File:Mobile editing watchlist star editing pencil.png|alt=Screenshot showing the location of the pencil icon|center|frameless|250px]] Tap on the pencil icon to start editing. The page will probably open in the wikitext editor. You will see another pencil icon in the toolbar. Tap on that pencil icon to the switch between visual editing and wikitext editing. [[File:Visual editing mobile switch wikitext.png|alt=Toolbar with menu opened|center|frameless|250px]] Remember to publish your changes when you're done. You can read and help translate [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User guide|the user guide]], which has more information about how to use the visual editor.</div></div> Since the last newsletter, the [[mw:Editing|Editing Team]] has wrapped up most of their work on the [[mw:2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]] and [[mw:VisualEditor/Diffs|the visual diff tool]]. The team has begun investigating the needs of editors who use mobile devices. Their work board is available [[phab:project/view/3236/|in Phabricator]]. Their [[mw:Wikimedia Audiences/2018-19 Q2 Goals#Contributors|current priorities]] are fixing bugs and improving mobile editing. === Recent changes === *The Editing team has published an [[mw:Mobile editing using the visual editor report|initial report about mobile editing]]. *The Editing team has begun a design study of visual editing on the mobile website. New editors have trouble doing basic tasks on a smartphone, such as adding links to Wikipedia articles. You can [[c:File:Visual Editor Heuristic - Results.pdf|read the report]]. *The Reading team is working on a [[mw:Reading/Web/Advanced mobile contributions|separate mobile-based contributions project]]. *The 2006 wikitext editor is [[mw:Contributors/Projects/Removal of the 2006 wikitext editor|no longer supported]]. If you used [[:File:Edit toolbar - 2.png|that toolbar]], then you will no longer see any toolbar. You may choose another editing tool in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|editing preferences]], [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|local gadgets]], or [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]]. *The Editing team described the history and status of [[mw:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] in [[m:Wikimedia monthly activities meetings/2018-03|this recorded public presentation]] (starting at 29 minutes, 30 seconds). *The Language team released [[mw:Content translation/V2|a new version of Content Translation]] (CX2) last month, on [[foundationsite:2018/09/30/international-translation-day/|International Translation Day]]. It integrates the visual editor to support templates, tables, and images. It also produces better wikitext when the translated article is published. [https://wikimediafoundation.org/2018/09/30/content-translation-version-two/] === Let's work together === * The Editing team wants to improve visual editing on the mobile website. <mark>Please read [[mw:Visual-based mobile editing/Ideas/October 2018|their ideas]] and tell the team what you think would help editors who use the mobile site.</mark> *The [[m:Community Wishlist Survey 2019|Community Wishlist Survey]] begins next week. *If you aren't reading this in your preferred language, then please help us with translations! Subscribe to the [[mail:translators-l|Translators mailing list]] or [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User_talk:Elitre_(WMF)&action=edit&section=new contact us] directly. We will notify you when the next issue is ready for translation. {{int:Feedback-thanks-title}} —[[mw:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 2 nëntor 2018 15:15 (CET) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=18517840 --> :Pershendejte {{ping|AT44}}. A do të më bënit një redaktor? Unë vetëm i korrigjoj emrat e faqes jo-shqiptare.--[[Përdoruesi:Sonra Mint|Sonra Mint]] ([[Përdoruesi diskutim:Sonra Mint|diskutimet]]) 5 nëntor 2018 13:14 (CET) == Dekoratat == Përshëndetje! :) Së bashku me {{@|Βατο}} kemi punuar për të rigjallëruar projektin e çmimeve në Wikipedia-n shqip, siç lajmëruam dhe në [[Wikipedia:Kuvendi#Wikipedia:Çmimet|Kuvend]]. Pas çmimeve, do të doja të punoja me dekoratat për të rigjallëruar dhe projektin e tyre. Mbase dhe Bato mund të bashkohet. Vlerësime të tilla si çmimet e dekoratat në projekte vullnetare janë nga gjërat më të rëndësishme për sa i përket motivimit dhe shpirtit të komunitetit. (Personalisht, akoma e mbaj mend një dekoratë për pastrim që kam marrë para shumë kohësh këtu edhe pse ishte "thjesht një shënim virtual".) Po rendis më poshtë punët për tu ndërmarrë në projektin e rigjallërimit në fjalë: # Caktimi i stampës ''Dekorata'' si ''Historike''. Stampë e vjetruar me vlerë historike për të treguar zanafillën e projektit. {{U bë}} # Krijimi i stampave përkatëse për dekorata sipas një standardi të caktuar. {{U bë}} # Përcaktimi i kushteve për dhurimin e tyre. {{U bë}} # Krijimi i një faqeje në hapësirën ''Wikipedia'' që shpjegon dhe përmbledh të gjitha stampat e dekoratave. {{U bë}} Duke qenë se lexova pseudonimin tuaj te faqja e stampës aktuale mendova t'ju thoja përpara se të nisja punë. Nëse doni të përfshiheni personalisht jeni më se të mirëpritur. Me respekt, [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 mars 2019 16:43 (CET) :Lajmëroj se puna është përfunduar tërësisht. :Faqet e krijuara nga puna e bërë: * [[Wikipedia:Medaljet]] * [[Wikipedia:Çmimet]] * [[Ndihmë:Vlerësimet në Wikipedia]] :Prezantimi i projektit të vlerësimeve do të bëhet së shpejti në Kuvend së bashku me një ftesë për popullarizimin e tij. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 prill 2019 15:07 (CEST) == Ambasadat == Përshëndetje! Ky është një mesazh gjysmë i automatizuar për të verifikuar dëshirën tuaj për të vepruar si ambasador i Wikipedia-s shqip në lidhje me gjuhët që keni zgjedhur te faqja [[Wikipedia:Ambasadat]]. Faqja në fjalë do të pësojë së shpejti disa ndryshime në organizim si pjesë e programit standardizues ndërwiki të ndërmarrë nga unë. Modeli përfundimtar i saj do të jetë i ngjashëm me faqen [https://sq.wikiquote.org/wiki/Wikiquote:Ambasadat këtu]. Të lutem, lexo me kujdes hyrjen te faqja në fjalë dhe përgjigju poshtë këtij mesazhi nëse dëshiron të vazhdosh të jesh ambasador, dhe nëse po, përcakto gjuhët. Një mungesë e përgjigjes tënde për më shumë se 1 javë nga data e dërgimit të mesazhit do të nënkuptojë refuzimin e detyrës së ambasadorit. Kini parasysh se mesazhi në fjalë vlen vetëm për ambasadorët e parë që do të mbarten në versionin e ri të faqes nga faqja aktuale. Pasi ndryshimet të kenë përfunduar çdokush mund të shtojë dhe heqë lirisht emrin e tij nga lista e ambasadorëve. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 maj 2019 18:18 (CEST) == Editing News #1—July 2019 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''[[m:VisualEditor/Newsletter/2019/July|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]'' <div style="float:right;width:270px;margin-left:1em;border-style:solid;border-width:1px;padding:1em;"> [[File:VisualEditor-logo.svg|200px|center]] <big>'''Did you know?'''</big> <div class="thumbcaption" style="font-size: 90%;"> Did you know that you can use the visual editor on a mobile device? Every article has a pencil icon at the top. Tap on the pencil icon [[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|frameless|16x16px]] to start editing. '''<big>Edit Cards</big>''' [[File:EditCards-v.20.png|alt=Toolbar with menu opened|center|frameless|250px]] This is what the new '''Edit Cards for editing links''' in the mobile visual editor look like. You can try the prototype here: '''[[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 Try Edit Cards]].''' </div></div> Welcome back to the [[mw:Editing|Editing]] newsletter. Since [[m:VisualEditor/Newsletter/2018/October|the last newsletter]], the team has released two new features for the [[mw:VisualEditor on mobile|mobile visual editor]] and has started developing three more. All of this work is part of the team's goal to [[m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2018-2019/Audiences#Outcome 3: Mobile Contribution|make editing on mobile web simpler]]. Before talking about the team's recent releases, we have a question for you: <strong>Are you willing to try a new way to add and change links?</strong> If you are interested, we would value your input! You can try this new link tool in the mobile visual editor on a separate wiki. <em>Follow these instructions and share your experience:</em> <strong>[[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 Try Edit Cards]].</strong> === Recent releases === The mobile visual editor is a simpler editing tool, for smartphones and tablets using the [[mw:Reading/Web/Mobile#About|mobile site]]. The Editing team recently launched two new features to improve the mobile visual editor: # [[mw:VisualEditor on mobile/Section editing|Section editing]] #* The purpose is to help contributors focus on their edits. #* The team studied this with an A/B test. [[mw:VisualEditor on mobile/Section editing#16 June 2019|This test showed]] that contributors who could use section editing were '''1% more likely to publish''' the edits they started than people with only full-page editing. # [[mw:VisualEditor on mobile#March 1, 2019|Loading overlay]] #* The purpose is to smooth the transition between reading and editing. Section editing and the new loading overlay are '''now available to everyone''' using the mobile visual editor. === New and active projects === This is a list of our most active projects. [[mw:Help:Watching pages|Watch]] these pages to learn about project updates and to share your input on new designs, prototypes and research findings. *[[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|Edit cards]]: This is a clearer way to add and edit links, citations, images, templates, etc. in articles. You can try this feature now. <em>Go here to see how:</em> [[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 <em>Try Edit Cards</em>]]. *[[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh|Mobile toolbar refresh]]: This project will learn if contributors are more successful when the editing tools are easier to recognize. *[[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default|Mobile visual editor availability]]: This A/B test asks: ''Are newer contributors more successful if they use the mobile visual editor?'' We are collaborating with [[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default#26 June 2019 %E2%80%93 Participating wikis and test start date|20 Wikipedias]] to answer this question. *[[mw:VisualEditor on mobile/Usability improvements|Usability improvements]]: This project will make the mobile visual editor easier to use. The goal is to let contributors stay focused on editing and to feel more confident in the editing tools. === Looking ahead === * '''Wikimania:''' Several members of the Editing Team will be attending [[wmania:|Wikimania]] in August 2019. They will lead a session about mobile editing in the [[wmania:2019:Community Growth/Visual editing on mobile: An accessible editor for all|Community Growth space]]. Talk to the team about how editing can be improved. * '''Talk Pages:''' In the coming months, the Editing Team will begin [[mw:Talk pages consultation 2019|improving talk pages]] and communication on the wikis. === Learning more === The [[mw:VisualEditor on mobile|VisualEditor on mobile]] is a good place to learn more about the projects we are working on. The team wants to talk with you about anything related to editing. If you have something to say or ask, please leave a message at [[mw:Talk:VisualEditor on mobile|Talk:VisualEditor on mobile]]. [[user:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:user_talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:user_talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 23 korrik 2019 20:33 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=19219066 --> == Editing News #2 – Mobile editing and talk pages == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:VisualEditor/Newsletter/2019/October|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> Inside this newsletter, the [[mw:Editing|Editing team]] talks about their work on the [[mw:Mobile visual editor|mobile visual editor]], on [[mw:Talk pages project|the new talk pages project]], and at [[wikimania:|Wikimania 2019]]. === Help === <strong>What talk page interactions do you remember?</strong> Is it a story about how someone helped you to learn something new? Is it a story about how someone helped you get involved in a group? Something else? Whatever your story is, we want to hear it! Please tell us a story about how you used a talk page. <mark>Please share a link to a memorable discussion, or describe it on the <strong>[[mw:Topic:V8d91yh8gcg404dj|talk page for this project]]</strong>.</mark> The team wants your examples. These examples will help everyone develop a shared understanding of what this project should support and encourage. === Talk pages project === The [[mw:Talk pages consultation 2019|Talk Pages Consultation]] was a global consultation to define better tools for wiki communication. From February through June 2019, more than 500 volunteers on 20 wikis, across 15 languages and multiple projects, came together with members of the Foundation to create a product direction for a set of discussion tools. The [[mw:Talk pages consultation 2019/Phase 2 report|Phase 2 Report]] of the Talk Page Consultation was published in August. It summarizes the product direction the team has started to work on, which you can read more about here: [[mw:Talk pages project|Talk Page Project project page]]. The team needs and wants your help at this early stage. They are starting to develop the first idea. Please add your name to the [[mw:Talk pages project#Getting involved|<strong>"Getting involved"</strong>]] section of the project page, if you would like to hear about opportunities to participate. === Mobile visual editor === The Editing team is trying to make it simpler to edit on mobile devices. The team is changing the [[mw:VisualEditor on mobile|visual editor on mobile]]. If you have something to say about editing on a mobile device, please leave a message at [[mw:Talk:VisualEditor on mobile|Talk:VisualEditor on mobile]]. ==== [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|Edit Cards]] ==== [[File:Edit Cards-before-v3-comparison.png|thumb|486x486px|What happens when you click on a link. The new Edit Card is bigger and has more options for editing links.]] * On 3 September, the Editing team released [[:File:Edit Cards comparison v2 and v3.png|version 3 of Edit Cards]]. Anyone could use the new version in the mobile visual editor. * There is an [[:File:Edit Cards comparison v2 and v3.png|updated design]] on the Edit Card for adding and modifying links. There is also a new, [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards#2 September 2019 - v3 deployment timing|combined workflow for editing a link's display text and target]]. * Feedback: You can try the new Edit Cards by opening the mobile visual editor on a smartphone. Please post your feedback on the [[:mw:Topic:V5rg0cqmikpubmjj|Edit cards talk page]]. ==== [[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh|Toolbar]] ==== [[File:Toolbar-comparison-v1.png|thumb|486px|The editing toolbar is changing in the mobile visual editor. The old system had two different toolbars. Now, all the buttons are together. [[mw:Topic:V79x6zm8n6i4nb56|Tell the team what you think about the new toolbar]].]] * In September, the Editing team updated the mobile visual editor's editing toolbar. Anyone could see these changes in the mobile visual editor. ** <em>One toolbar:</em> All of the editing tools are located in one toolbar. Previously, the toolbar changed when you clicked on different things. **<em>New navigation:</em> The buttons for moving forward and backward in the edit flow have changed. **<em>Seamless switching:</em> an [[phab:T228159|improved workflow]] for switching between the visual and wikitext modes. * Feedback: You can try the refreshed toolbar by opening the mobile VisualEditor on a smartphone. Please post your feedback on the [[mw:Topic:V79x6zm8n6i4nb56|Toolbar feedback talk page]]. === Wikimania === The Editing Team attended [[wmania:2019:Program|Wikimania 2019]] in Sweden. They led a session on [[wmania:2019:Community Growth/Visual editing on mobile: An accessible editor for all|the mobile visual editor]] and a session on [[wmania:2019:Community Growth/After Flow: A new direction for improving talk pages|the new talk pages project]]. They tested [[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh#v1 prototype|two]] new [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards#v3 prototype|features]] in the mobile visual editor with contributors. You can read more about what the team did and learned in [[mw:VisualEditor on mobile#Wikimania Stockholm: Overview|the team's report on Wikimania 2019]]. === Looking ahead === * <strong>Talk Pages Project:</strong> The team is thinking about the first set of proposed changes. The team will be working with a few communities to pilot those changes. The best way to stay informed is by adding your username to the list on the project page: [[mw:Talk pages project#Getting involved|<strong>Getting involved</strong>]]. * <strong>Testing the mobile visual editor as the default:</strong> The Editing team plans to post results before the end of the calendar year. The best way to stay informed is by adding the project page to your watchlist: [[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default|<strong>VisualEditor as mobile default project page</strong>]]. * <strong>Measuring the impact of Edit Cards:</strong> This study asks whether the project helped editors add links and citations. The Editing team hopes to share results in November. The best way to stay informed is by adding the project page to your watchlist: [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|<strong>Edit Cards project page</strong>]]. – [[User:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:User talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 29 tetor 2019 12:11 (CET) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/VE_201910/1&oldid=19500846 --> == Editing news 2020 #1 – Discussion tools == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:VisualEditor/Newsletter/2020/April|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> [[File:TalkPages-Reply-v1.0.png|thumb|300px|alt=Screenshot showing what the Reply tool looks like|This early version of the Reply tool automatically signs and indents comments.]] The [[mw:Editing|Editing team]] has been working on [[mw:Talk pages project|the talk pages project]]. The goal of the talk pages project is to help contributors communicate on wiki more easily. This project is the result of the [[mw:Talk pages consultation 2019|Talk pages consultation 2019]]. [[File:TalkPages-Reply-v2.0.png|thumb|300px|alt=Reply tool improved with edit tool buttons|In a future update, the team plans to test a tool for easily linking to another user's name, a rich-text editing option, and other tools.]] The team is building a [[mw:Talk pages project/replying|new tool for replying]] to comments now. This early version can sign and indent comments automatically. <strong>Please [[mw:Talk pages project/replying/prototype testing#Reply%20version%201.0|test the new Reply tool]].</strong> *On 31 March 2020, the new {{Int:discussiontools-replylink}} tool was offered as a [[mw:Beta Feature|Beta Feature]] editors at four Wikipedias: [[w:ar:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Arabic]], [[w:nl:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Dutch]], [[w:fr:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|French]], and [[w:hu:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Hungarian]]. If your community also wants early access to the new tool, contact [[User:Whatamidoing (WMF)]]. *The team is planning some upcoming changes. <strong>Please [[mw:Talk pages project/replying#Version%202.0|review the proposed design]] and share your thoughts on the talk page.</strong> The team will test features such as: **an easy way to mention another editor ("pinging"), **a rich-text visual editing option, and **other features identified through user testing or recommended by editors. To hear more about Editing Team updates, please add your name to the [[mw:Talk pages project#Get involved|<strong>"Get involved"</strong>]] section of the project page. You can also watch [[File:MediaWiki Vector skin blue star watchlist icon.svg|frameless|16px]] these pages: [[mw:Talk pages project|the main project page]], [[mw:Talk pages project/Updates|Updates]], [[mw:Talk pages project/replying|Replying]], and [[mw:Talk pages project/replying/prototype testing|User testing]]. – [[user:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:User talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 8 prill 2020 21:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=19960602 --> == Editing news 2020 #2 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2020/June|Read this in another language]] • [[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> [[File:TalkPages-Reply-v2.0.png|alt=Mockup of the new reply feature, showing new editing tools|thumb|400x400px|The new features include a toolbar. [[mw:Talk:Talk pages project/replying|What do you think should be in the toolbar?]]]] This issue of the [[mw:Special:MyLanguage/Editing|Editing]] newsletter includes information the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|Talk pages project]], an effort to help contributors communicate on wiki more easily. * [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|<strong>Reply tool</strong>]]: This is available as a Beta Feature at the four partner wikis (Arabic, Dutch, French, and Hungarian Wikipedias). The Beta Feature is called "{{int:discussiontools-preference-label}}". The Beta Feature will get [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying#Version%202.0|new features]] soon. The new features include writing comments in a new visual editing mode and pinging other users by typing <code>@</code>. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying/prototype testing#Reply%20tool%20version%202.0|test the new features]] on the [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] now. Some other wikis will have a chance to try the Beta Feature in the coming months. * [[mw:Special:MyLanguage/New requirements for user signatures|<strong>New requirements for user signatures</strong>]]: Soon, users will not be able to save invalid custom signatures in [[Special:Preferences]]. This will reduce signature spoofing, prevent page corruption, and make new talk page tools more reliable. Most editors will not be affected. * [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|<strong>New discussion tool</strong>]]: The Editing team is beginning work on a simpler process for starting new discussions. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion#Design|see the initial design on the project page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Research:Usage of talk pages|<strong>Research on the use of talk pages</strong>]]: The Editing team worked with the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Research|Wikimedia research team]] to study how talk pages help editors improve articles. We learned that new editors who use talk pages make more edits to the main namespace than new editors who don't use talk pages. – [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 17 qershor 2020 22:29 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=20127098 --> == Editing news 2020 #3 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:VisualEditor/Newsletter/2020/July|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> [[File:50M@2x.png|thumb|alt=A gold star with a blue ribbon, and the text 50m|More than <strong>50 million edits</strong> have been made using the visual editor on desktop.|400px]] Seven years ago this month, the [[mw:Editing team|Editing team]] offered the visual editor to most Wikipedia editors. Since then, editors have achieved many milestones: * More than <strong>50 million edits</strong> have been made using the visual editor on desktop. * More than <strong>2 million new articles</strong> have been created in the visual editor. More than 600,000 of these new articles were created during 2019. * The visual editor is <strong>increasingly popular</strong>. The proportion of all edits made using the visual editor has increased every year since its introduction. * In 2019, <strong>35% of the edits by newcomers</strong> (logged-in editors with ≤99 edits) used the visual editor. This percentage has <strong>increased every year</strong>. * Almost <strong>5 million edits on the mobile site</strong> have been made with the visual editor. Most of these edits have been made since the Editing team started improving the [[mw:Mobile visual editor|mobile visual editor]] in 2018. * On 17 November 2019, the [https://discuss-space.wmflabs.org/t/first-edit-made-to-wikipedia-from-outer-space/2254 <strong>first edit from outer space</strong>] was made in the mobile visual editor. 🚀 👩‍🚀 * Editors have made more than <strong>7 million edits in the 2017 wikitext editor</strong>, including starting <strong>600,000 new articles</strong> in it. The [[mw:2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]] is VisualEditor's built-in wikitext mode. You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|enable it in your preferences]]. [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 9 korrik 2020 14:48 (CEST) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=20254527 --> == Editing news 2020 #4 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2020/August|Read this in another language]] • [[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> === Reply tool === [[File:Reply Tool weekly edits- March - June, 2020.png|thumb|333x333px|The number of comments posted with the Reply Tool from March through June 2020. People used the Reply Tool to post over <strong>7,400 comments</strong> with the tool.]] The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|<strong>Reply tool</strong>]] has been available as a [[mw:Beta Feature|Beta Feature]] at the Arabic, Dutch, French and Hungarian Wikipedias since 31 March 2020. The [[mw:Talk pages project/replying#Metrics|first analysis showed positive results]]. * More than <strong>300 editors</strong> used the Reply tool at these four Wikipedias. They posted more than <strong>7,400 replies</strong> during the study period. * Of the people who posted a comment with the Reply tool, about 70% of them used the tool multiple times. About 60% of them used it on multiple days. * Comments from Wikipedia editors are positive. One said, <span lang="ar" dir="rtl">أعتقد أن الأداة تقدم فائدة ملحوظة؛ فهي تختصر الوقت لتقديم رد بدلًا من التنقل بالفأرة إلى وصلة تعديل القسم أو الصفحة، التي تكون بعيدة عن التعليق الأخير في الغالب، ويصل المساهم لصندوق التعديل بسرعة باستخدام الأداة.</span> ("I think the tool has a significant impact; it saves time to reply while the classic way is to move with a mouse to the Edit link to edit the section or the page which is generally far away from the comment. And the user reaches to the edit box so quickly to use the Reply tool.")[https://ar.wikipedia.org/w/index.php?diff=49242252&oldid=49242144] The Editing team released the Reply tool as a Beta Feature at eight other Wikipedias in early August. Those Wikipedias are in the Chinese, Czech, Georgian, Serbian, Sorani Kurdish, Swedish, Catalan, and Korean languages. If you would like to use the Reply tool at your wiki, please tell [[User talk:Whatamidoing (WMF)]]. The Reply tool is still in active development. Per request from the Dutch Wikipedia and other editors, you will be able to [[phab:T249391|customize the edit summary]]. (The default edit summary is "Reply".) A "ping" feature is available in the Reply tool's visual editing mode. This feature searches for usernames. Per request from the Arabic Wikipedia, each wiki will be able to [[phab:T258743|set its own preferred symbol]] for pinging editors. Per request from editors at the Japanese and Hungarian Wikipedias, each wiki can [[phab:T249861|define a preferred signature prefix]] in the page [[MediaWiki:Discussiontools-signature-prefix]]. For example, some languages omit spaces before signatures. Other communities want to add a dash or a non-breaking space. === New requirements for user signatures === * The [[mw:Special:MyLanguage/New requirements for user signatures|new requirements for custom user signatures]] began on 6 July 2020. If you try to create a custom signature that does not meet the requirements, you will get an error message. * Existing custom signatures that do not meet the new requirements will be unaffected <em>temporarily</em>. Eventually, all custom signatures will need to meet the new requirements. You can [https://signatures.toolforge.org check your signature and see lists of active editors] whose custom signatures need to be corrected. Volunteers have been contacting editors who need to change their custom signatures. If you need to change your custom signature, then please [[mw:Special:MyLanguage/New requirements for user signatures/Help|read the help page]]. === Next: New discussion tool === Next, the team will be working on a tool for quickly and easily starting a new discussion section to a talk page. To follow the development of this new tool, please put the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|New Discussion Tool]] project page on your watchlist. [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 31 gusht 2020 17:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=20394826 --> == Editing news 2021 #1 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <i>[[metawiki:VisualEditor/Newsletter/2021/January|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</i> === Reply tool === [[File:Junior Contributor Reply Tool and full page edit completion rate.png|alt=Graph of Reply tool and full-page wikitext edit completion rates|thumb|300px|Completion rates for comments made with the Reply tool and full-page wikitext editing. Details and limitations are in this [https://nbviewer.jupyter.org/github/wikimedia-research/Discussion-tools-analysis-2020/blob/master/Engagement-Metrics/Reply-Tool-Workflow-Engagement-Metrics.ipynb#Reply-Tool-(Wikitext-and-VE)-vs-Full-Page-Wikitext report].]] The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|<strong>Reply tool</strong>]] is available at most Wikipedias. * The Reply tool has been deployed as an opt-out [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|preference]] to all editors at the Arabic, Czech, and Hungarian Wikipedias. * It is also available as a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|Beta Feature]] at almost all Wikipedias except for the English, Russian, and German-language Wikipedias. If it is not available at your wiki, you can request it by following [[mw:Topic:W1crei3lyn3mvewc|these simple instructions]]. <strong>Research notes:</strong> * As of January 2021, <strong>more than 3,500 editors</strong> have used the Reply tool to post about <strong>70,000 comments</strong>. * We have preliminary data from the Arabic, Czech, and Hungarian Wikipedia on the Reply tool. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Glossary|Junior Contributors]] who use the Reply tool are more likely to publish the comments they start writing than those who use full-page wikitext editing.[https://nbviewer.jupyter.org/github/wikimedia-research/Discussion-tools-analysis-2020/blob/master/Engagement-Metrics/Reply-Tool-Workflow-Engagement-Metrics.ipynb#Reply-Tool-(Wikitext-and-VE)-vs-Full-Page-Wikitext] * The Editing and Parsing teams have significantly reduced the number of edits that affect other parts of the page. About 0.3% of edits did this during the last month.[https://dtcheck.toolforge.org/] Some of the remaining changes are automatic corrections for [[Special:LintErrors]]. * [[File:Венов_дијаграм.svg|30px]] <strong>A large [[w:en:A/B test|A/B test]] will start soon.</strong>[https://phabricator.wikimedia.org/T252057] This is part of [[mw:Talk pages project/replying#Step%204:%20A/B%20test|the process]] to offer the Reply tool to everyone. During this test, half of all editors at [[phab:T267382|24 Wikipedias]] will have the Reply tool automatically enabled, and half will not. You can still turn it on or off for your own account in [[Special:Preferences]]. === New discussion tool === [[File:New Discussion Tool v1.0.png|thumb|380px|Screenshot of version 1.0 of the [[mw:Talk_pages_project/New_discussion|New Discussion Tool]] prototype.]] The new tool for [[mw:Talk pages project/New discussion|starting new discussions]] (new sections) will join the Discussion tools in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures]] at the end of January. You can try the tool for yourself.[https://patchdemo.wmflabs.org/wikis/3e14959a196db0f7b0c32a35c99dc0fc/w/index.php/Project:Teahouse] You can leave feedback [[mw:Topic:Vzswfe2hn2zuuwtc|in this thread]] or on the talk page. === Next: Notifications === [[File:White square with question mark.png|left|frameless|60px]] During [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages consultation 2019|Talk pages consultation 2019]], editors [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages consultation 2019/Phase 1 report#Notifications|said]] that it should be easier to know about new activity in conversations they are interested in. The [[mw:Talk pages project/Notifications|Notifications]] project is just beginning. What would help you become aware of new comments? What's working with the current system? Which pages at your wiki should the team look at? Please post your advice at [[mw:Talk:Talk pages project/Notifications|notifications-talk]]. –[[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 21 janar 2021 19:38 (CET) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=20974627 --> == Editing news 2021 #2 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2021/June|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> [[File:Reply Tool A-B test comment completion.png|alt=Junior contributors comment completion rate across all participating Wikipedias|thumb|296x296px|When newcomers had the Reply tool and tried to post on a talk page, they were more successful at posting a comment. ([https://wikimedia-research.github.io/Reply-tools-analysis-2021/ Source])]] Earlier this year, the Editing team ran a large study of [[mw:Talk pages project/Replying|the Reply Tool]]. The main goal was to find out whether the Reply Tool helped [[mw:Talk pages project/Glossary|newer editors]] communicate on wiki. The second goal was to see whether the comments that newer editors made using the tool needed to be reverted more frequently than comments newer editors made with the existing wikitext page editor. The key results were: * Newer editors who had automatic ("default on") access to the Reply tool were [https://wikimedia-research.github.io/Reply-tools-analysis-2021/ more likely] to post a comment on a talk page. * The comments that newer editors made with the Reply Tool were also [https://wikimedia-research.github.io/Reply-tools-analysis-2021/ less likely] to be reverted than the comments that newer editors made with page editing. These results give the Editing team confidence that the tool is helpful. <strong>Looking ahead</strong> The team is planning to make the Reply tool available to everyone as an opt-out preference in the coming months. This has already happened at the Arabic, Czech, and Hungarian Wikipedias. The next step is to [[phab:T280599|resolve a technical challenge]]. Then, they will deploy the Reply tool first to the [[phab:T267379|Wikipedias that participated in the study]]. After that, they will deploy it, in stages, to the other Wikipedias and all WMF-hosted wikis. You can turn on "{{int:discussiontools-preference-label}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|in Beta Features]] now. After you get the Reply tool, you can change your preferences at any time in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]]. –[[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 24 qershor 2021 16:12 (CEST) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=21602894 --> == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 4 janar 2022 19:19 (CET) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(7)&oldid=22532681 --> == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Artikujt == Përshëndetje, ju bëni përkthime mjaft të mira. A doni ta përktheni artikullin [[:en:Kaloutsiani Mosque]] në [[Xhamia e Kalluçës]], [[:en:Veli Pasha Mosque (Ioannina)]] në [[Xhamia e Veli Pashës]], [[:en:Rokka Mosque]] në [[Xhamia Roka]], [[:en:Faik Pasha Mosque]] në [[Xhamia e Faik Pashës]], [[:en:Feyzullah Mosque]] në [[Xhamia e Fejzullahut]], [[:en:Sultan Mehmed Mosque, Arta]] në [[Xhamia e Sulltan Mehmetit]], [[:en:Kursum Mosque, Kastoria]] në [[Xhamia Kurshumli]], [[:en:Yeni Mosque, Edessa]] në [[Xhamia e Re (Vodenë)]], [[:en:Elassona Mosque]] në [[Xhamia e Muharrem Pashës]], [[:en:Bayrakli Mosque, Larissa]] në [[Xhamia e Bajraklisë]], [[:en:Yeni Mosque, Larissa]] në [[Xhamia e Re (Larisa)]], [[:en:Parthenon mosque]] në [[Xhamia e Partenonit]], [[:en:Tokat]] në [[Tokad]], [[:en:Samsun]] në [[Samsuni]], [[:en:Adapazarı]] në [[Adapazari]], [[:en:Sinop]] në [[Sinopi]], [[:en:Artvin]] në [[Artvini]], [[:en:I Corps (Ottoman Empire)]] në [[Korpusi I]], [[:en:Ashik]] në [[Arshik]], [[:en:joke]] [[shakaja]], [[:en:Aunt]] në [[halla]], [[:en:Yugoslav government-in-exile]] në [[Qeveria jugosllave në mërgim]], [[:en:Socialist Party of Serbia]] në [[Partia Socialiste e Serbisë]], [[:en:Serbian Progressive Party]] në [[Partia Përparimtare Serbe]], [[:en:Mattress]] në [[dyshek]], [[:en:Storey]] në [[kati]], [[:en:Yazidis]] në [[Jezidët]], [[:en:al-Jazari]] në [[el-Xhezeriu]], [[:en:Cvetko Veljković]] në [[Cvetko Veljkoviq]] dhe [[:en:Miodrag Krivokapić (actor)]] në [[Miodrag Krivokapiq]]?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F49:3100:F8EE:F772:73F1:435|2003:E6:2F49:3100:F8EE:F772:73F1:435]] 22 prill 2022 16:11 (CEST) :{{ping|AT44|Resnjari}} Jo? 😢 --[[Speciale:Kontributet/2A02:3102:6A55:FF8D:707F:FD60:95B1:8137|2A02:3102:6A55:FF8D:707F:FD60:95B1:8137]] 12 janar 2023 19:29 (CET) == Pas [[Sytliash]]it == Mund të hiqni stampën e grisjes nga [[Hanllëku e Krimesë]] (dhe [[Hanati i Krimesë]])? Artikulli është zgjeruar. Dhe a doni të hiqni mbrojtjen e faqes nga [[Kasëm Trebeshina]] dhe [[Esad pashë Toptani]]?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F49:3100:3426:7523:4EEE:2666|2003:E6:2F49:3100:3426:7523:4EEE:2666]] 30 prill 2022 23:12 (CEST) :Jo? 🥺--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F49:3100:28D6:A256:178E:F28D|2003:E6:2F49:3100:28D6:A256:178E:F28D]] 10 maj 2022 20:06 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Editing news 2022 #1</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/><i>[[metawiki:VisualEditor/Newsletter/2022/April|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</i> [[File:Junior Contributor New Topic Tool Completion Rate.png|thumb|New editors were more successful with this new tool.]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New discussion tool|New topic tool]] helps editors create new ==Sections== on discussion pages. New editors are more successful with this new tool. You can [[mw:Talk pages project/New topic#21 April 2022|read the report]]. Soon, the Editing team will offer this to all editors at the 20 Wikipedias that participated in the test. You will be able to turn it off at [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]].<section end="message"/> </div> [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] 2 maj 2022 20:43 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=23092897 --> == Medalje == {{Medalje Mali i Zi}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 maj 2022 00:12 (CEST) :{{Përgjigju|Klein Muçi}} Faleminderit! --[[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 23 maj 2022 00:31 (CEST) == Medalje == Në lidhje me ndihmesën e madhe që po jep në çështje të ndryshme administrative dhe artikujt me tematikën e Malit të Zi. Kontributi yt disa vjeçar vlerësohet e rikthimi yt lë gjurmë. Faleminderit! {{Medalje pune}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 gusht 2022 01:23 (CEST) == Editing news 2022 #2 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/><i>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2022/August|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</i> [[File:Desktop Topic Subscriptions median response time.png|alt=Graph showing 90-minute response time without the new tool and 39-minute response time with the tool|thumb|The [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button shortens response times.]] The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|notifies people when someone replies]] to their comments. It helps newcomers get answers to their questions. People reply sooner. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Notifications#12_August_2022|read the report]]. The Editing team is turning this tool on for everyone. You will be able to turn it off [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in your preferences]].<section end="message"/> </div> –[[m:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] 30 gusht 2022 01:35 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter&oldid=23569286 --> == Wikipedia Artikull == Pershendetje, uroj te jesh mire! Jam redaktore e re ne Wikipedia Shqip dhe me qejf te madh kam nisur te kontribuoj edhe une ne kete platforme. Keto dite kam perfunduar artikullin tim te pare per nje personazh publik por kam nevoje per ndihme... Nuk jam shume e sigurt se si mund te ngarkoj foto(media) ne faqen e artikullit qe kam shkruar. Gjithashtu, artikulli me rezulton i pashqyrtuar dhe kam lexuar qe kontrolluesit duhet ta shikojne me pas per ta konfirmuar ose jo ne menyre qe te behet artikull publik. Eshte e mundur te kontrolloni artikullin tim? Nese ju duhen referenca dhe te dhena te tjera qe konfirmojne 100% qendrueshmerine e artikullit, te lutem me lajmero qe ti dergoj.Ne pritje te nje pergjigje! Pune te mbare, Stela [[Përdoruesi:Ontime.agency|Ontime.agency]] ([[Përdoruesi diskutim:Ontime.agency|diskutimet]]) 6 shkurt 2023 00:04 (CET) == Ngarkimi i fotografive ne wikipeida == Pershendetje, une jam duke pergaditur nje artikull te ri per Xhemil Flukun, ballist i Partise Nacionale Demokratike por nuk ka asnje fotografi te disponueshme ne arkiva te wikipeidas dhe me duhet ti ngarkoj personalisht, ne qofte se dikush do te me ndihmonte do te isha shume falenderues. [[Përdoruesi:DinoGurgule|DinoGurgule]] ([[Përdoruesi diskutim:DinoGurgule|diskutimet]]) 7 shkurt 2023 08:05 (CET) == Zgjedhjet për kujdestar == Përshëndetje, AT44! Si një nga administratorët aktualisht aktivë të Wikipedia-s shqip, të ftoj të lexosh [[Wikipedia:Kuvendi#Zgjedhjet për kujdestar|këtë lajmërim]] në Kuvend nëse nuk e ke lexuar ende. Faleminderit! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 7 shkurt 2023 14:39 (CET) == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 26 korrik 2024 15:07 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 7 tetor 2024 14:10 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|diskuto]]) 29 maj 2025 13:17 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Njoftim për mungesë aktiviteti administrativ dhe afat reflektimi == Përshëndetje [[Përdoruesi:AT44|AT44]], njoftim lidhur me [[Wikipedia:Administratorët#Heqja e të drejtave|rregulloren e re për ruajtjen e statusit të administratorëve]] të miratuar në korrik 2025 pas një diskutimi komunitar. Sipas kësaj rregulloreje, një administrator konsiderohet joaktiv dhe i nënshtrohet heqjes së privilegjeve nëse:<br> '''Nuk ke kryer të paktën 200 redaktime dhe 50 veprime administrative nga data 1 qershor 2024 deri më 1 qershor 2025.''' <br> '''Nuk ke kryer asnjë veprim administrativ gjatë kësaj periudhe.'''<br> Pas verifikimit të log-ve dhe kontributeve, rezulton se nuk i ke përmbushur këto kritere. Prandaj, ke një afat reflektimi deri më 15 gusht 2025 për të reaguar në lidhje me këtë çështje. Nëse nuk ka reflektim apo rikthim në aktivitetin administrativ deri atëherë, do të bëhet kërkesa te Kujdestarët e Meta-s për heqjen e të drejtave administrative, sipas procedurës së përshkruar në rregullore.<br> Me respekt për kontributin e deritanishëm je i/e mirëpritur të rikthehesh aktiv në çdo moment. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 16 korrik 2025 02:46 (CEST) :Përshëndetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]! Ju falënderoj për njoftimin dhe përkujdesjen në lidhje me statusin tim si administrator. Më vjen keq që nuk isha aktiv gjatë periudhës së përmendur dhe që nuk kam përmbushur kriteret e vendosura nga rregullorja e re. Dua t’ju informoj se do të rifilloj menjëherë detyrat e mia administrative dhe do të angazhohem për të kontribuar aktivisht në komunitet. Faleminderit edhe një herë për mirëkuptimin dhe për mbështetjen. Me respekt. [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 16 korrik 2025 09:15 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|diskuto]]) 16 korrik 2025 14:28 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Mirënjohje == {{Service plaque|Administrator|2015–2025}} Të falenderojmë për kontributet tua si Administrator për 10 vite, 5 muaj e 6 ditë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 shtator 2025 11:50 (CEST) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 19 nëntor 2025 14:44 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Aktiviteti i kontrolluesve == :Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve. :Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores. :Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren. :Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët. :Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 06:56 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Qeveria Kurti II]]'' == Përshëndetje, AT44! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2898132|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Qeveria Kurti II]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20shkurt%202026,%2017:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 shkurt 2026 18:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Anija “Gjirokastra”]]'' == Përshëndetje, AT44! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910959|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Anija “Gjirokastra”]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20mars%202026,%2020:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 mars 2026 21:53 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shqiptarët e Malit të Zi]]'' == Përshëndetje, AT44! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2939940|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shqiptarët e Malit të Zi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20prill%202026,%2011:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 prill 2026 13:33 (CEST) fohr9gcoza4t91h5ol0a6trxbesxkit 0 138311 2939825 2829886 2026-04-09T17:46:54Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2939825 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | frame color = #221f1f | writing color = #ffe600 | header color = #221f1f | clubname = Borussia Dortmund | image = Borussia Dortmund logo.svg | image_size = 200px | fullname = Ballspielverein Borussia 09 e.V. Dortmund | nickname = ''Die Borussen<br/>Die Schwarzgelben (Verdhezinjtë)''<br/>''Der BVB'' | vendndodhja = [[Dortmundi|Dortmund]], [[Gjermania|Gjermani]] | founded = [[19 dhjetor]] [[1909]] | owner = {{flagicon|Germany}} [[Reinhard Rauball]] | manager = {{flagicon|Switzerland}} [[Lucien Favre]] | clubcolors = [[Skeda:600px_Giallo_e_Nero_con_BVB09.png|20px]] | website = [http://www.bvb.de/ bvb.de] | ground = [[Signal Iduna Park]] | capacity = 81,264 vende | league = [[Bundesliga]] | season = 2024–25 | position = Vëndi 4të <!-- Fillojn veshjet --> | pattern_la1 = _bvb2425h | pattern_b1 = _bvb2425h | pattern_ra1 = _bvb2425h | pattern_sh1 = _bvb2425h | pattern_so1 = _bvb2425hl | leftarm1 = FFEE00 | body1 = FFEE00 | rightarm1 = FFEE00 | shorts1 = 000000 | socks1 = FFEE00 | pattern_la2 = _bvb2425a | pattern_b2 = _bvb2425a | pattern_ra2 = _bvb2425a | pattern_sh2 = _bvb2425h2 | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = FFEE00 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _bvb2425t | pattern_b3 = _bvb2425t | pattern_ra3 = _bvb2425t | pattern_sh3 = _milan2425h | pattern_so3 = _bvb2425tl | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Ballspielverein Borussia 09 e.V. Dortmund''', njohur zakonisht si '''Borussia Dortmund''' ([[Gjuha gjermane|[boˈʁʊsi̯a ˈdɔʁtmʊnt]]], '''Dortmund''', ose '''BVB''', është një klub [[futbolli]]stik [[Gjermania|gjerman]] me seli në [[Dortmundi|Dortmund]], North Rhine-Westphalia. Klubi është pjesë e një shoqate antarsimi sportive me më shumë se 115,000 antarë,<ref>{{cite news | url = http://www.insideworldfootball.com/world-football/europe/15956-bayern-is-world-s-biggest-club-by-membership | title = Bayern is world's biggest club, by membership | work = insideworldfootball.com | language = en | date = 30 nëntor 2014 | accessdate = 6 shkurt 2015 | archive-date = 9 dhjetor 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141209134417/http://www.insideworldfootball.com/world-football/europe/15956-bayern-is-world-s-biggest-club-by-membership | url-status = dead }}</ref> duke e bërë BVB-në shoqatën e sportive të antarsimit të tretë më të madhe në Gjermani. Dortmund luan në [[Bundesliga|Bundesligë]], liga elitare e futbollit gjerman. Dortmundi është një nga klubet më të suksesshme në historinë e [[futbolli]]t gjerman.<ref>{{cite news|url=http://www.sport-finden.de/tabellen/deutsche_meister_fussball.shtml |title=Fußball Deutsche Meister seit 1903 Tabelle Liste Statistik Übersicht deutsche Fußballmeister Fussballmeister DFB |work=Sport-finden.de |language=de|accessdate=28 prill 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.kicker.de/news/fussball/chleague/titeltraeger/350295/artikel_Die-Ehrentafel.html |title=Alle Sieger des Landesmeister-Cups und der Champions League |work=Kicker.de|language=de|date=20 maj 2012 |accessdate=28 prill 2013}}</ref> Borussia Dortmund u themelua në vitin 1909 nga shtatëmbëdhjetë lojtarë nga Dortmundi. Klubi ka fituar tetë [[Lista e kampionëve gjerman|kampionate gjerman]], tre [[DFB-Pokal]], pesë [[DFL-Superkupa]], një [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligë Kampionesh]], një [[Kupa UEFA e Fituesve të Kupës|Kupë UEFA të Fituesve të Kupës]] dhe një [[Kupa Ndërkontinentale|Kupë Ndërkontinentale]]. Fitorja e tyre në Kupën e Fituesve të Kupës në vitin 1966 i bëri klubin e parë gjerman që fiton një titull europian. ==Historia== ===1909–1949: Themelimi dhe vitet e hershme=== Dortmundi u themelua më 19 dhjetor 1909 nga një grup të rinjsh të pakënaqur me ''Trinity Youth'' të sponsorizuar nga Kisha Katolike, ku ata luanin futboll nën syrin e ashpër dhe jo simpatik të priftit lokal. Prifti, at Dewald u bllokua te dera kur u përpoq të prishte mbledhjen organizative që po zhvillohej në një dhomë të pubit lokal, ''Zum Wildschütz''. Themeluesit ishin Franz dhe Paul Braun, Henry Cleve, Hans Debest, Paul Dziendzielle, Franz, Julius dhe Wilhelm Jacobi, Hans Kahn, Gustav Müller, Franz Risse, Fritz Schulte, Hans Siebold, August Tönnesmann, Heinrich and Robert Unger, Fritz Weber dhe Franz Wendt. Emri ''Borussia'' është Latinisht për Prusia, por u mor nga birra Borussia nga birraria e afërt Borussia në Dortmund.<ref>{{cite web|url=http://www.bvb.de/eng/BVB/History/1909|title=A turbulent founding on 19/12/1909|trans-title=Një themelim i trazuar më 12/19/1909|website=bvb.de|publisher=Borussia Dortmund|language=en|accessdate=9 gusht 2014}}</ref> ===1950–1961: Trofetë e parë kombëtarë=== ===1962–1989: Debutimi në Bundesligë=== ===1990–1999: Epoka e artë=== ===2000–2008: Shekulli ri dhe Borussia "bëhet publike"=== Në tetor 2000, Borussia Dortmund u bë klubi i parë – dhe deri më tani i vetmi – i tregtuar publikisht në bursën gjermane.<ref>{{cite web|url=https://www.dw.com/en/borussia-dortmund-fans-and-investors-arent-on-the-same-team/a-15074555-1|title=Borussia Dortmund fans and investors aren't on the same team|trans-title=Tifozët dhe investitorët e Borussia Dortmundit nuk janë në të njëjtin ekip|publisher=Deutsche Welle|language=en|date=13 maj 2011|accessdate=12 korrik 2018}}</ref> Në sezonin 2001–02, Dortmundi u shpall kampion i Bundesligës për të tretën herë në histori. Ata patën një ecuri të jashtëzakonshme në fundin e sezonit, duke parakaluar [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusenin]] në javën e fundit të kampionatit. Trajneri [[Matthias Sammer]] u bë njeriu i parë në historinë e klubit që e fiton titullin si lojtar dhe trajner.<ref>{{cite web|url=http://www.indiatoday.intoday.in/story/champions-league-final-2013-bayern-munich-vs-borussia-dortmund-match-preview-facts-key-players/1/272818.html|title=Bayern Munich vs Borussia Dortmund: The first all-German Champions League final|trans-title=Bayern Mynih vs Borussia Dortmund: Finalja e parë e gjitha gjermane e Ligës së Kampioneve|publisher=India Today|language=en|date=24 maj 2013|accessdate=17 gusht 2013}}</ref> Në të njëjtin sezon, ata u mposhtën në finalen e Kupës UEFA nga ekipi holandez [[Feyenoord]]. ===2009–vazhdon: Rikthimi në maja, epoka e Klopp=== Në sezonin 2009–10 Dortmundi i Klopp arriti një vend të 5të në kampionat, duke u rikthyer në Ligën e Evropës. Ata humbën mundësinë të kualifikoheshin në Ligën e Kampioneve pasi nuk fituan në dy ndeshjet e fundit ndaj [[VfL Wolfsburg]] (vendi i 8të) dhe [[SC Freiburg]] (vendi i 14të). Në sezonin e ri ekipi përbëhej nga lojtarë të rinjë dhe të talentuar. Më 4 dhjetor 2010, Dortmund u bë ''[[Herbstmeister]]'' (Kampion Dimri), një arritje jozyrtare për ekipin që kryeson kampionatin para nisjes së pushimeve dimërore. Ata e arritën këtë gjë tre ndeshje para, duke barazuar rekordin e [[Eintracht Frankfurt]] (1993–94) dhe 1. FC Kaiserslautern (1997–98).<ref>{{cite web|url=http://www.focus.de/sport/fussball/bundesliga1/bundesliga-dortmund-vorzeitig-bundesliga-herbstmeister_aid_578667.html|title=Dortmund vorzeitig Bundesliga-Herbstmeister|publisher=[[Focus (revistë gjermane)|Focus]]|language=de|date=4 dhjetor 2010|accessdate=5 dhjetor 2010|archive-date=19 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719021743/http://www.focus.de/sport/fussball/bundesliga1/bundesliga-dortmund-vorzeitig-bundesliga-herbstmeister_aid_578667.html|url-status=dead}}</ref> == Sukseset == === Meshkujt === ==== Kampionatet kombëtare ==== Ekipi i futbollit të meshkujve është reparti më i suksesshëm i Borussia Dortmund i cili ka fituar 8 tituj të kampionit gjerman. Në tabelen e perhershme të Bundesliges në fund të sezonit 2016/17 pas 50 viteve në Bundesligë, zë vendin e katërt me 2675 pikë. Borussia Dortmund ishte ekipi i parë i cili pas fitores së kampionatit në vitin 1957 është nderuar si "Ekipi i vitit". Gjithashtu edhe ne vitet 1995 dhe 2011 pas fitores së titullit të është nderuar "Ekipi i vitit". Kampion Gjerman (8): [[:de:Deutsche_Fußballmeisterschaft_1955/56|1956]], [[:de:Deutsche_Fußballmeisterschaft_1956/57|1957]], [[:de:Deutsche_Fußballmeisterschaft_1962/63|1963]], [[:de:Fußball-Bundesliga_1994/95|1995]], [[:de:Fußball-Bundesliga_1995/96|1996]], [[:de:Fußball-Bundesliga_2001/02|2002]], [[:de:Fußball-Bundesliga_2010/11|2011]], [[:de:Fußball-Bundesliga_2011/12|2012]] Nënkampion Gjerman (7): [[:de:Deutsche_Fußballmeisterschaft_1948/49|1949]], [[:de:Deutsche_Fußballmeisterschaft_1960/61|1961]], [[:de:Fußball-Bundesliga_1965/66|1966]], [[:de:Fußball-Bundesliga_1991/92|1992]], [[:de:Fußball-Bundesliga_2012/13|2013]], [[:de:Fußball-Bundesliga_2013/14|2014]], [[:de:Fußball-Bundesliga_2015/16|2016]] ==== Kampionatet ndërkombëtare ==== Borussia Dortmund ka fituar "Europapokal der Pokalsieger 1965/66" si ekipi i parë gjerman i cili ka fituar një Europapokal. Pas fitores së "Champions League 1997" dhe "Weltpokal 1997", Borussia Dortmund është përzgjedhur si Ekipi Botëror i vitit 1997 nga [[:de:Association_Internationale_de_la_Presse_Sportive|Association Internationale de la Presse Sportive]] (AIPS). * [[:de:UEFA_Champions_League|Champions-League-Sieger]] (1): [[:de:UEFA_Champions_League_1996/97|1997]] * [[:de:UEFA_Champions_League|Champions-League-Finalist]] (1): [[:de:UEFA_Champions_League_2012/13|2013]] * [[:de:Europapokal_der_Pokalsieger_(Fußball)|Sieger des Europapokals der Pokalsieger]] (1): [[:de:Europapokal_der_Pokalsieger_1965/66|1966]] * [[:de:UEFA_Europa_League|UEFA-Pokal-Finalist]] (2): [[:de:UEFA-Pokal_1992/93|1993]], [[:de:UEFA-Pokal_2001/02|2002]] * [[:de:Weltpokal_(Vereinsfußball)|Weltpokalsieger]] (1): [[:de:Liste_der_Weltpokal-Spiele#Weltpokal_1997|1997]] * [[:de:UEFA_Super_Cup|UEFA-Super-Cup-Finalist]] (1): [[:de:Liste_der_UEFA-Super-Cup-Spiele#UEFA_Super_Cup_1997|1997]] ==== Kupat ==== Borussia Dortmund e ka fituar DFB-Pokal 4 herë dhe ka qenë 9 herë në Finale. Në vitin 2012 janë fituar për herë të parë Kupa dhe Kampionati në një sezonë. Borussia Dortmund është gjithashtu ka fituar edhe Superkupen 5 herë dhe ka qenë 9 herë pjesëmarres në ketë garë. ==Lojtarët== ===Skuadra aktuale=== {{updated|14 janar 2025}}<ref>{{cite web|url=https://www.bvb.de/eng/Teams/First-Team|title=First Team|trans-title=Ekipi i parë|website=bvb.de|publisher=Borussia Dortmund|language=en|accessdate=27 korrik 2019}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=SUI|pos=GK|name=[[Gregor Kobel]]}} {{Fs player|no=2|nat=BRA|pos=DF|name=[[Yan Couto]]|other=në huazim nga [[Manchester City F.C.|Manchester City]]}} {{Fs player|no=3|nat=GER|pos=DF|name=[[Waldemar Anton]]}} {{Fs player|no=4|nat=GER|pos=DF|name=[[Nico Schlotterbeck]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiteni i 3të]]}}<ref name="captains24/25">{{cite news|date=6 gusht 2024|language=de|publisher=Kicker |title=Can bleibt BVB-Kapitän - Sahin bestimmt neue Stellvertreter|url=https://www.kicker.de/can-bleibt-bvb-kapitaen-sahin-bestimmt-neue-stellvertreter-1042859/artikel|access-date=9 gusht 2024}}</ref> {{fs player|no=5|nat=Algeria|pos=DF|name=[[Ramy Bensebaini]]}} {{Fs player|no=7|nat=USA|pos=MF|name=[[Giovanni Reyna]]}} {{Fs player|no=8|nat=GER|pos=MF|name=[[Felix Nmecha]]}} {{Fs player|no=9|nat=GUI|pos=FW|name=[[Serhou Guirassy]]}} {{Fs player|no=10|nat=GER|pos=MF|name=[[Julian Brandt]]|other=[[Kapiteni (futboll)|zëv-kapiten]]}}<ref name="captains24/25" /> {{Fs player|no=13|nat=GER|pos=MF|name=[[Pascal Groß]]}} {{Fs player|no=14|nat=GER|pos=FW|name=[[Maximilian Beier]]}} {{Fs player|no=16|nat=BEL|pos=FW|name=[[Julien Duranville]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=20|nat=AUT|pos=MF|name=[[Marcel Sabitzer]]}} {{Fs player|no=23|nat=GER|pos=MF|name=[[Emre Can]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiten]]}}<ref name="captains24/25" /> {{Fs player|no=25|nat=GER|pos=DF|name=[[Niklas Süle]]}} {{Fs player|no=26|nat=NOR|pos=DF|name=[[Julian Ryerson]]}} {{Fs player|no=27|nat=GER|pos=FW|name=[[Karim Adeyemi]]}} {{Fs player|no=31|nat=GER|pos=GK|name=Silas Ostrzinski}} {{Fs player|no=33|nat=GER|pos=GK|name=[[Alexander Meyer (footballer, born 1991)|Alexander Meyer]]}} {{Fs player|no=35|nat=POL|pos=GK|name=[[Marcel Lotka]]}} {{Fs player|no=37|nat=USA|pos=FW|name=[[Cole Campbell]]}} {{Fs player|no=38|nat=GER|pos=MF|name=[[Kjell Wätjen]]}} {{Fs player|no=39|nat=ITA|pos=DF|name=[[Filippo Mane]]}} {{Fs player|no=43|nat=ENG|pos=FW|name=[[Jamie Gittens]]}} {{Fs end}} == Trajnerët == [[Skeda:Otmar Hitzfeld in Bulgaria (cropped).jpg|thumb|upright|Trajneri [[Ottmar Hitzfeld]] udhëhoqi Dortmundin deri ne finalen e [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Champions League]] ]] {| class="wikitable" |- ! Fillimi ! Fundi ! Trajneri |- | 1 korrik 1935 | korrik 1935 | [[Ernst Kuzorra]] |- | 1935 | 30 qershor 1936 | [[Fritz Thelen]] |- | 1 qershor 1936 | 1938 | [[Ferdl Swatosch]] |- | 1 korrik 1963 | 30 qershor 1965 | [[Hermann Eppenhoff]] |- | 1 korrik 1965 | 30 qershor 1966 | [[Willi Multhaup]] |- | 1 korrik 1966 | 10 prill 1968 | [[Heinz Murach]] |- | 18 prill 1968 | 16 dhjetor 1968 | [[Oßwald Pfau]] |- | 7 Djetor 1968 | 17 mars 1969 | [[Helmut Schneider]] |- | 21 mars 1969 | 30 qershor 1970 | [[Hermann Lindemann]] |- | 1 korrik 1970 | 21 Djetor 1971 | [[Horst Witzler]] |- | 3 janar 1972 | 30 qershor 1972 | [[Herbert Burdenski]] |- | 1 korrik 1972 | 30 tetor 1972 | [[Detlev Brüggemann]] |- | 1 Nentor 1972 | 1 mars 1973 | [[Max Michallek]] |- | 2 mars 1973 | 30 dhjetor 1973 | [[Dieter Kurrat]] |- | 1 korrik 1973 | 30 dhjetor 1974 | [[Janos Bedl]] |- | 1 korrik 1974 | 1 shkurt 1976 | [[Otto Knefler]] |- | 1 shkurt 1976 | 18 qershor 1976 | [[Horst Buhtz]] |- | 18 qershor 1976 | 30 prill 1978 | [[Otto Rehhagel]] |- | 21 maj 1978 | 29 prill 1979 | [[Carl-Heinz Rühl]] |- | 30 prill 1979 | 30 qershor 1979 | [[Uli Maslo]] |- | 1 korrik 1979 | 10 maj 1981 | [[Udo Lattek]] |- | 11 maj 1981 | 30 qershor 1981 | [[Rolf Bock]] |- | 1 korrik 1981 | 30 qershor 1982 | [[Branko Zebec]] |- | 1 korrik 1982 | 5 prill 1983 | [[Karl-Heinz Feldkamp]] |- | 6 prill 1983 | 30 qershor 1983 | [[Helmut Witte (football manager)|Helmut Witte]] |- | 1 korrik 1983 | 23 tetor 1983 | [[Uli Maslo]] |- | 31 tetor | 15 Nentor 1983 | [[Heinz-Dieter Tippenhauer]] |- | 16 Nentor 1983 | 30 qershor 1984 | [[Horst Franz]] |- | 1 korrik 1984 | 24 tetor 1984 | [[Friedhelm Konietzka]] |- | 28 tetor 1984 | 30 qershor 1985 | [[Erich Ribbeck]] |- | 1 korrik 1985 | 20 prill 1986 | [[Pál Csernai]] |- | 20 prill 1986 | 26 qershor 1988 | [[Reinhard Saftig]] |- | 27 qershor 1988 | 30 qershor 1991 | [[Horst Köppel]] |- | 1 korrik 1991 | 30 qershor 1997 | [[Ottmar Hitzfeld]] |- | 1 korrik 1997 | 30 qershor 1998 | [[Nevio Scala]] |- | 1 korrik 1998 | 4 shkurt 2000 | [[Michael Skibbe]] |- | 5 shkurt 2000 | 12 prill 2000 | [[Bernd Krauss]] |- | 16 prill 2000 | 30 qershor 2000 | [[Udo Lattek]] |- | 1 korrik 2000 | 30 qershor 2004 | [[Matthias Sammer]] |- | 1 korrik 2004 | 18 dhjetor 2006 | [[Bert van Marwijk]] |- | 19 Dhejtor 2006 | 12 mars 2007 | [[Jürgen Röber]] |- | 12 mars 2007 | 19 maj 2008 | [[Thomas Doll]] |- | 1 korrik 2008 |1 korrik 2015 | [[Jürgen Klopp]] |- |1 korrik 2015 |1 korrik 2017 |Thomas Tuchel |- |1 korrik 2017 | |Peter Bosz |} == Referime == <references/> {{G14}} [[Kategoria:Borussia Dortmund]] [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani]] [[Kategoria:Klube të G-14]] [[Kategoria:Klube fituese të UEFA Ligës së Kampioneve]] mliw70ykp4jkbei0wy28vyfs4w20k5x 0 138347 2939790 2888215 2026-04-09T16:35:14Z Mitrovica02 128863 2939790 wikitext text/x-wiki {{Short description|Politikanë shqiptarë}} '''Veli Gërra''' (1870 - 1945) ishte një anëtar drejtues i lëvizjes për pavarësinë shqiptare dhe një nga delegatët e [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë]], duke përfaqësuar qarkun e [[Çamëria|Çamërisë]].<ref name="ReferenceA">"History of Albanian People" By the Albanian Academy of Science {{ISBN|978-1-884964-98-5}}</ref><ref name="Cameria Institute">{{cite conference |url=http://www.cameriainstitute.org/konferenca/shqip/KONFERENCA%20E%20II%20NE%20SHQIP-beqir.meta.pdf |title=Shkrim-këndimi dhe shkolla shqipe në Çamëri |first=Bashkim |last=Kuçuku |conference=Konferenca e II ne Shqip-bequir |publisher=Instituti i Studimeve per Camerine |pages=16–21 |language=sq |trans-title=Songwriting and Albanian schools in Chameria |access-date=2010-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725130500/http://www.cameriainstitute.org/konferenca/shqip/KONFERENCA%20E%20II%20NE%20SHQIP-beqir.meta.pdf |archive-date=2011-07-25 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |title=Historia e popullit shqiptar në katër vëllime (History of Albanian People in four volumes) |last=Anamali |first=Skënder |author2=Kristaq Prifti |year=2002 |publisher=Albanian Academy of Science |isbn=978-99927-1-622-9 |language=sq }}</ref><ref name="gazetatema">{{cite news |last=Meksi |first=Aleksandër |title=Kuvendi i Vlorës, pjesëmarrësit në të dhe firmëtarët e Aktit të Pavarësisë |url=https://www.gazetatema.net/2012/07/15/kuvendi-i-vlores-pjesemarresit-ne-te-dhe-firmetaret-e-aktit-te-pavaresise/ |work=Gazeta Tema |date=15 korrik 2012 |access-date=24 korrik 2022 |language=sq }}</ref><ref>Albanian Academy of Science. ''History of Albanian People''. Tirana: Botimet Toena, 2007. {{ISBN|978-99943-1-269-6}}</ref><ref>[[Robert Elsie]]. [http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_1.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012090220/http://www.albanianhistory.net/texts20_1/AH1912_1.html|date=2014-10-12}} ''The Declaration of Albanian Independence''</ref><ref>Lef Nosi. ''Dokumenta historike për t'i shërbye historiës tone kombëtare''. Tirana: Instituti i Historisë, 2007. {{ISBN|978-99956-10-04-3}}<!-- Appears to be correct ISBN despite not following current (July 2012) hyphenation rules. -->. (në shqip)</ref> Lindur në [[Gumenica]], [[Perandoria Osmane]], tani në Greqinë e sotme, Gërra ishte mësues dhe dashamirës për shkollat shqipe.<ref name="Cameria Institute"/> Pas shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë, Gërra dha një kontribut të rëndësishëm në konsolidimin e qeverisë së sapoformuar [[Ismail Qemali]] dhe në mbrojtjen e territoreve shqiptare gjatë [[Shqipëria gjatë Luftërave Ballkanike#Fushata greke|pushtimit grek të Shqipërisë]]. Ai ishte mes përfaqësuesve shqiptarë të Kuvendit të Vlorës për të protestuar kundër vendimit të Fuqive të Mëdha për t'i dhënë [[Epiri]]t të Jugut Greqisë në vitin 1913. Familja e tij u shpërngul në [[Sarandë]] në vitin 1944. == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Politikanë shqiptarë të shekullit të 19-të]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë të shekullit të 20-të]] [[Kategoria:Lindje 1870]] [[Kategoria:Çamë]] [[Kategoria:Rilindas shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] [[Kategoria:Njerëz nga Gumenica]] [[Kategoria:Delegatët e Kongresit Gjithë Shqipëtar]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] 0h5i6y46ugbdjw1za1xmj2ep1yb608o 14 144133 2939827 1750231 2026-04-09T17:48:08Z Mitrovica02 128863 2939827 wikitext text/x-wiki Artikuj në kategorinë "Futbollistë në Borussia Dortmund" [[Kategoria:Futbollistë sipas skuadrave|Borussia Dortmund]] [[Kategoria:Borussia Dortmund]] 86we4ij1yo3nworwb3qlp9nu459hryc 14 144748 2939814 2902840 2026-04-09T17:38:52Z Mitrovica02 128863 2939814 wikitext text/x-wiki Artikuj në kategorinë "FC Bayern München" [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani|Bayern Mynih]] [[Kategoria:Sporti në Mynih]] 0b00oiyib099oa6k04w1xjtqnfstrhx 0 144769 2939815 2821555 2026-04-09T17:39:05Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtëme */ 2939815 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = F.C. Bayern Munich II | image = FC Bayern München logo (2024).svg | fullname = FC Bayern München II | nickname = | founded = [[1994]] | ground = Sportpark Heimstetten | capacity = 2,800 <ref name="Spielplan Regionalliga Bayern">{{cite web |url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/saison/spielplan/fcb2/index.php?fcb_sid=936c948d46c5f5f4e50669c264b0e26d|title=Spielplan Regionalliga Bayern|language=de|publisher=FC Bayern München|accessdate=24 prill 2012}}</ref>| | chairman = {{flagicon|Germany}} [[Uli Hoeneß]] | mgrtitle = Trajner kryesorë | manager = {{flagicon|Netherlands}} [[Erik ten Hag]] | league = [[Regionalliga Bayern]] (IV) | season = 2024/25 | position = [[Regionalliga Bayern]], 4 | current = Sezoni 2023–24 F.C. Bayern Munich II | pattern_la1 = _bayern1718h | pattern_b1 = _bayern1718h | pattern_ra1 = _bayern1718h | pattern_sh1 = _bayern1718h | pattern_so1 = _bayern1718h | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _bayern1718a | pattern_b2 = _fbm1718a | pattern_ra2 = _bayern1718a | pattern_sh2 = _bayern1718a | pattern_so2 = _bayern1718a | leftarm2 = 09295B | body2 = 09295B | rightarm2 = 09295B | shorts2 = 09295B | socks2 = 09295B | pattern_la3 = _bayern1718t | pattern_b3 = _fbm1718t | pattern_ra3 = _bayern1718t | pattern_sh3 = _bayern1718t | pattern_so3 = _bayern1718t | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF | website = http://www.fcbayern.telekom.de/en/? }} '''Bayern München II''' ('''''Bayern München Amateure''''' që nga viti 2005) është skuadra e rezervave të skuadrës profesioniste gjermane [[FC Bayern München|Bayern München]]. Në sezonin 2010-11 ata luajtën në 3. Liga, duke u kualifikuar për sezonin e inaugurues në vitin 2008, kjo ligë konsiderohet si liga e tretë më e rëndësishme në futbollin në [[Gjermania|Gjermani]] (liga më e lartë e arritur ndonjëherë nga një skuadër rezervash) — ata luajn në [[Regionalliga Süd]] që nga themelimi në vitin 1994 e deri në vitin 2008, ku ata u kualifikuan në 3. Liga. Ata kanë fituar kampionatin [[Regionalliga Süd]] në vitin 2004. Në sezonin 2010-11, Bayern II e përfundoi kampionatin 3. Liga në vendin e fundit duke u rikthyuer sërisht në Regionalliga. == Përmbledhje == == Historia == == Stadiumi == ''Bayern II'' i luan ndeshjen në stadiumin, i cili ishte stadiumi i skuadrës së parë deri në hapjen e stadiumit [[Olympic Stadium (München)]] në vitin 1972. Në sezonin 2012-13, Bayern II lëvizi në stadiumin Sportpark Heimstetten, që është stadiumi i [[SV Heimstetten]], shkaktuar nga rinovimin e Stadion Grünwalder. == Skuadra aktuale == ''Redaktuar më 20 gusht 2013'' <ref name="Ref_2009">{{cite web | title = FC Bayern München II | publisher = FC Bayern München | year = 2009 | accessdate = 23 qershor 2012 | url = http://www.fcbayern.t-home.de/de/mannschaften/fcb2/index.php | language = de | archive-date = 11 gusht 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110811223310/http://www.fcbayern.t-home.de/de/mannschaften/fcb2/index.php | url-status = dead }}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=1|pos=GK|nat=Germany|name=Lukas Raeder}} {{Fs player|no=2|pos=DF|nat=Germany|name=Benno Schmitz}} {{Fs player|no=3|pos=MF|nat=Germany|name=[[Dennis Chessa]]}} {{Fs player|no=4|pos=DF|nat=Germany|name=[[Stefan Buck]]}} {{Fs player|no=5|pos=DF|nat=Germany|name=Daniel Wein}} {{Fs player|no=6|pos=MF|nat=Germany|name=Rico Strieder}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=Germany|name=[[Tobias Schweinsteiger]]}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=Austria|name=Christian Derflinger}} {{Fs player|no=9|pos=MF|nat=Austria|name=Alessandro Schöpf}} {{Fs player|no=10|pos=FW|nat=Germany|name=Bastian Fischer}} {{Fs player|no=11|pos=FW|nat=Germany|name=Patrick Weihrauch}} {{Fs player|no=12|pos=GK|nat=Germany|name=Andreas Rössl}} {{Fs player|no=13|pos=DF|nat=Austria|name=Ylli Sallahi}} {{Fs player|no=14|pos=MF|nat=Switzerland|name=Etienne Scholz}} {{Fs player|no=16|pos=DF|nat=Germany|name=Vladimir Rankovic}} {{Fs player|no=17|pos=MF|nat=Denmark |name=[[Pierre Højbjerg]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=18|pos=DF|nat=Germany|name=Lukas Grill}} {{Fs player|no=19|pos=MF|nat=Germany|name=Niklas Horn}} {{Fs player|no=20|pos=FW|nat=Austria|name=Kevin Friesenbichler}} {{Fs player|no=21|pos=MF|nat=USA|name=[[Julian Green (American soccer player)|Julian Green]]}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=Germany|name=Nikola Jelisic}} {{Fs player|no=23|pos=DF|nat=Germany|name=[[David Vržogić]]}} {{Fs player|no=24|pos=DF|nat=Germany|name=Edwin Schwarz}} {{Fs player|no=25|pos=GK|nat=Germany|name=Leopold Zingerle}} {{Fs player|no=26|pos=MF|nat=Germany|name=Alexander Sieghart}} {{Fs player|no=27|pos=FW|nat=Austria|name=Oliver Markoutz}} {{Fs player|no=29|pos=MF|nat=Greece|name=Angelos Oikonomou}} {{Fs player|no=30|pos=MF|nat=Germany|name=[[Mitchell Weiser]]}} {{Fs player|no=31|pos=MF|nat=Germany|name=Maximilian Rothenbücher}} {{Fs player|no=32|pos=DF|nat=Germany|name=Lucas Genkinger}} {{Fs player|no=33|pos=DF|nat=Germany|name=Giuseppe Leo}} {{Fs player|no=35|pos=FW|nat=Germany|name=Simon Seferings}} {{Fs end}} == Stafi drejtues == ==Historia e trajnerëve== [[Skeda:Gerland, Hermann.JPG|parapamje|djathtas|150px|[[Hermann Gerland]] që ka shpenzuar 3 sezone si trajner me Bayern München II.]] Trajnerët nga viti 1970 e në vazhdim:<ref>{{cite web|url=http://www.weltfussball.de/teams/bayern-muenchen-ii/9/|title=Bayern München II .:. Trainer von A-Z|trans-title=Bayern München II .:. Trajnerët nga A-ja te Z-ja|website=weltfussball.de|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326180459/http://www.weltfussball.de/teams/bayern-muenchen-ii/9/|archive-date=26 mars 2014}}</ref> *{{flamuri|Gjermania}} [[Werner Kern (trajnerë futbolli)|Werner Kern]] (1970–1977) *{{flamuri|Gjermania}} [[Hans-Joachim Greben]] *{{flamuri|Gjermania}} [[Fritz Bischoff (trajner futbolli)|Fritz Bischoff]] (?–1988) *{{flamuri|Gjermania}} [[Hans-Dieter Schmidt]] (1988–1990) *{{flamuri|Gjermania}} [[Hermann Gerland]] (1990–1995) *{{flamuri|Gjermania}} [[Rainer Ulrich]] (1995–1998) *{{flamuri|Gjermania}} [[Udo Bassemir]] (1998–2001) *{{flamuri|Gjermania}} Hermann Gerland (2001–2009) *{{flamuri|Gjermania}} [[Mehmet Scholl]] (2009–2010) *{{flamuri|Gjermania}} Hermann Gerland (2010–2011) *{{flamuri|Gjermania}} Rainer Ulrich (10 prill 2011 – 30 qershor 2011) *{{flamuri|Holanda}} [[Andries Jonker]] (2011–2012) *{{flamuri|Gjermania}} Mehmet Scholl (2012–2013) *{{flamuri|Holanda}} [[Erik ten Hag]] (2013–) {{-}} == Trofe == == Rekordet == == Ish–lojtarët == Lojtarët më poshtë gjatë karrerës së tyre kanë luajtur me skuadrën e parë dhe me skuadrën e rezervave. {|- | {| class="wikitable" |- !Nat !Player !FCB II career !First-team career |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Rainer|Aigner}} |1989–1991<br/>1994–1997 |1990–1991 |- |{{flagicon|AUT}} |{{sortname|David|Alaba}} |2009–2011 |2010– |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Holger|Badstuber}} |2007–2009 |2009– |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Alexander|Bugera}} |1996–1999<br/>2002–2003 |1997–1999 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Emre|Can}} |2011– |2012– |- |{{flagicon|AUT}} |{{sortname|Harald|Cerny}} |1990–1992 |1992–1993 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Diego|Contento}} |2008–2011 |2010– |- |{{flagicon|ITA}} |{{sortname|Antonio|Di Salvo}} |2000–2001 |2000–2001 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Max|Eberl}} |1991–1993 |1991–1993 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Markus|Feulner}} |2000–2003 |2001–2003 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Stephan|Fürstner}} |2005–2009 |2006–2009 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Frank|Gerster}} |1994–1998 |1996–1998 |- |{{flagicon|TUR}} |{{sortname|Berkant|Göktan}} |1998–2001 |1998–2001 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Uwe|Gospodarek}} |1991–1995 |1991–1995 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Roman|Grill}} |1988–1999 |1995–1996 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Marco|Grimm}} |1993–1995 |1994–1995 |- |{{flagicon|Peru}} |{{sortname|José Paolo|Guerrero}} |2002–2004 |2004–2006 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Dietmar|Hamann}} |1992–1994 |1993–1998 |- |{{flagicon|ENG}} |{{sortname|Owen|Hargreaves}} |2000–2001 |2000–2007 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Steffen|Hofmann}} |2000–2002 |2001–2002 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Mats|Hummels}} |2005–2008 |2007–2008 |- |{{flagicon|CZE}} |{{sortname|David|Jarolim}} |1997–2000 |1997–2000 |- |{{flagicon|SWE}} |{{sortname|Nils-Eric|Johansson}} |1998–2000 |1999–2000 |- |{{flagicon|FRG}} |{{sortname|Thomas|Kastenmaier}} |1987–1989 |1989–1990 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Ulf|Kliche}} |1987–1992 |1990–1991 |} | {| class="wikitable" !Nat !Player !FCB II career !First-team career |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Thomas|Kraft}} |2006–2011 |2008–2011 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Toni|Kroos}} |2007–2008 |2007– |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Philipp|Lahm}} |2001–2003 |2005– |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Carsten|Lakies}} |1996–1997 |1996–1997 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Christian|Lell}} |2001–2010 |2003–2010 |- |{{flagicon|AUT}} |{{sortname|Stefan|Maierhofer}} |2005–2007 |2006–2007 |- |{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} |{{sortname|Zvjezdan|Misimovic}} |2000–2004 |2002–2004 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Thomas|Müller}} |2008–2009 |2008– |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Christian|Nerlinger}} |1990–1993 |1992–1998 |- |{{flagicon|Cameroon}} |{{sortname|Louis Clément|Ngwat-Mahop}} |2006–2007 |2006–2007 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Thorsten|Ott}} |1991–1993 |1991–1992 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Andreas|Ottl}} |2003–2007 |2005–2011 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Hans|Pflügler}} |1979–1982<br/>1992–1997<br/>2001–2002 |1981–1992<br/>1994–1995 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Michael|Probst}} |1995–1997 |1995–1996 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Michael|Rensing}} |2002–2007 |2003–2010 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Manfred|Schwabl}} |1984–1986 |1985–1986<br/>1989–1992 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Bastian|Schweinsteiger}} |2002–2004 |2002– |- |{{flagicon|Zambia}} |{{sortname|Andrew|Sinkala}} |1999–2001 |1999–2001 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Oliver|Stegmayer}} |1993–1995 |1994–1995 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Piotr|Trochowski}} |2002–2003 |2003–2005 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Sandro|Wagner}} |2005–2008 |2007–2008 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Stefan|Wessels}} |1998–2002 |1999–2003 |- |{{flagicon|GER}} |{{sortname|Alexander|Zickler}} |1993–1995 |1993–2005 |} |} == Referime == <references/> == Lidhje të jashtëme == * [http://www.fcbayern.t-com.de/en/teams/amateure/index.php Official site] {{en icon}} * [http://www.fussballdaten.de/vereine/bayernmuenchena/ Statistics at fussballdaten.de] {{de icon}} * [https://web.archive.org/web/20130927004327/http://www.weltfussball.de/teams/bayern-muenchen-ii/ FC Bayern Munich II profile at Weltfussball.de] [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani]] [[Kategoria:FC Bayern München]] [[Kategoria:Sporti në Mynih]] 6y2y7nkqjyvujhyqcqkezb5x04dvl8e 0 145889 2939742 2838772 2026-04-09T13:34:46Z Ziv 165425 ([[c:GR|GR]]) [[File:CaravaggioContarelli.jpg]] → [[File:Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg]] → File replacement: Updating from a low-quality version to a higher-quality version ([[c:c:GR]]) 2939742 wikitext text/x-wiki [[Image:Creation of Light.png|right|thumb|250px|Krijimi i Dritës, nga Gustave Doré]] '''Errësira''', si e kundërta e ndriçimit, kuptohet si një mungese e dritës së dukshme. Është gjithashtu shfaqja e të zezës në një hapësire të ngjyrosur. Njerëzit nuk janë në gjendje të dallojnë ngjyra as kur mbizotëron drita e as kur mbizotëron errësira. Në kushtet e dritës së pamjaftueshme, perceptimi është akromatik, pra i zi. Përgjigja emocionale ndaj errësirës ka krijuar përdorime metaforike të termit në shumë kultura. ==Pjesa shkencore== ===Perceptimi=== [[Image:Afterimage.svg|thumb|left|Shikojeni figuren për një minutë dhe pastaj hiqini sytë. Syri do të paraqesë plotësueset e dritës dhe errësirës së figurës duke krijuar fenomenin e [[Pas-Imazhi|pas-imazhit]].]] Perceptimi i errësirës ndryshon nga mungesa e thjeshte e dritës për shkak te efekteve te "pas-imazheve" në perceptim. Ne perceptim, syri është aktiv dhe ajo pjese e retinës e cila nuk stimulohet prodhon një "pas-imazh" plotësues. ===Fizikë=== Ne terma fizike, një objekt quhet i errët kur thith [[fotoni|fotone]] duke bërë që të duket i zbehte i krahasuar me objektet e tjera. Për shembull një ngjyrë e zeze mat nuk reflekton shumë dritë të dukshme dhe duket e erret ndërsa ngjyra e bardhe reflekton shume dritë të dukshme dhe duket e ndritshme. Drita nuk mund te thithet pa limit. Sipas [[principi i ruajtjes së energjisë|principit të ruajtjes së energjisë]], energjia nuk mund të krijohet e as të shkatërrohet. Ajo vetëm mund te ndryshohet nga një formë në tjetrin. Si pasoje e kësaj, shume objekte që thithin dritën e dukshme, e rilëshojnë atë më vonë si nxehtësi. Kështu që, megjithëse një objekt mund të duket i errët, është e mundshme të jetë i ndritshëm në një frekuence që njerëzit nuk mund ta perceptojnë. Një vend i erret ka burime të limituara drite, duke i bërë gjërat të vështira për tu pare. Ekspozimi ndaj alternimit të dritës me errësirën (dita dhe nata) ka shkaktuar përshtatje të ndryshme evolucionare ndaj errësirës. Kur një vertebror, si njeriu, hyn në një vend të errët, [[Bebet e syrit|bebet e tij të syrit]] zgjerohen duke lejuar më shumë dritë të hyjë në sy duke përmirësuar kështu dhe shikimin natën. Një metode shkencore për matjen e errësirës është [[Shkalla e Qiellit të Errët e Bortlit]] e cila tregon ndriçimin e qiellit të natës dhe yjeve në një vendodhje të veçante dhe dukshmërinë e objekteve qiellore në atë vend. ===Teknikë=== Ngjyra e një pikseli në një ekran kompjuterik 24-bit, përcaktohet nga tre [[Vlerat KJB|vlera KJB]] (Kuqe, Jeshil, Blu) të cilat variojnë nga 0-255. Kur elementet e kuq, jeshil dhe blu të një [[pikseli]] janë plotësisht të ndriçuar (255,255,255) pikseli shfaqet i bardhe; kur të tre elementet janë të pa ndriçuar (0,0,0) pikseli shfaqet i zi. ==Pjesa kulturale== ===Artistika=== [[File:Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|thumb|right| [[Thirrja e Shën Mateut]] e [[Karavaxhio]]s përdor errësirën për efektet e saj [[kiaroskuro]].]] Artistët përdorin errësirën për të theksuar dhe konstrastuar dritën. Errësira mund të përdoret si një kontrapunkt i vendeve të ndriçuara për të krijuar linjat kryesore dhe boshllëqet. Ngjyrat bashkohen me njëra-tjetrën për të krijuar të zezën sepse secila ngjyrë përthith një frekuence të caktuar drite. Teorikisht, bashkimi i tre ngjyrave parësore, ose i tre ngjyrave dytësore, do ta thithte të gjithë dritën e dukshme dhe do krijonte të zezën. Në praktikë është e vështirë të ndalosh përzierjen të marri një ngjyrim të kaftë. ===Literaturë=== [[File:Dividing Light from Darkness.jpg|thumb|left|Ndarja e dritës nga errësira ditën e parë të krijimit, nga tavani i [[Kapela Sistinë|Kapelës Sistinë]] nga [[Mikelanxhelo]]]] Si një term poetik në botën perëndimore, errësira përdoret për të treguar prezencën e hijeve, të keqes dhe parandjenjës. Dita e pare e krijimit biblik fillon me errësire në të cilën paraqitet krijimi i dritës dhe ndarja e kësaj drite nga errësira (si ndarja e krijimit të Diellit dhe Hënës në ditën e katërt të krijimit). Kështu, megjithëse dhe drita dhe errësira janë të përfshira në punimet gjithëpërfshirëse të Zotit të plotpushtetshëm, errësira u konsiderua murtaja e sekondit që zgjat dhe vendodhja e "qarjes dhe kërcëllimit të dhëmbëve". Kur'An-i deklaron se ato që shkelin kufijtë e asaj që është e drejtë janë të dënuar në "dëshpërim djegës dhe errësire të akullt". Në filozofinë kineze, [[Jin]] është pjesa femërore plotësuese e [[Taixhitu]] dhe përfaqësohet nga një lob i errët. Përdorimi i errësirës si një pajisje retorike ka një traditë të gjatë. [[William Shakespear|Shekspiri]], duke punuar në shekujt XVI-XVII, krijoi një personazh të quajtur "princi i errësirës" dhe i dha errësirës nofulla për të gëlltitur dashurinë (Ëndrra e një nate vere). [[Dante Aligheri|Dante]] e përshkroi [[Ferri]]n si "të njollosur me një errësirë të gurtë". ==Shiko gjithashtu== * [[Ndritshmëria]] * [[Hija]] * [[Teoria e Ngjyrave]] [[Kategoria:Simbole]] [[Kategoria:Errësirë]] c716oix5w4gugrp28w05wf0tj0otohl 0 154148 2939773 2907568 2026-04-09T16:11:29Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2939773 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Šime Vrsaljko | image = [[Skeda:Šime Vrsaljko.jpg|150px]] | image_size = 150 | caption = Vrsaljko me [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] në vitin 2010 | fullname = Šime Vrsaljko<ref name="FIFA 2018">{{cite web|url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF|title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: Croatia|publisher=FIFA|language=en|page=7|date=15 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190611000407/https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF|archive-date=11 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|10|1|1992|df=y}} | birth_place = [[Zadar]], Kroaci | height = 1.83 m | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i djathtë]] | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = 2006–2009 | youthclubs1 = [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | years1 = 2009–2013 | clubs1 = [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | caps1 = 73 | goals1 = 1 | years2 = 2009 | clubs2 = → [[NK Lokomotiva|Lokomotiva]] (huazim) | caps2 = 17 | goals2 = 0 | years3 = 2013–2014 | clubs3 = [[Genoa CFC|Genoa]] | caps3 = 22 | goals3 = 0 | years4 = 2014–2016 | clubs4 = [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolo]] | caps4 = 57 | goals4 = 0 | years5 = 2016–2022 | clubs5 = [[Atlético Madrid]] | caps5 = 70 | goals5 = 1 | caps6 = 10 | goals6 = 0 | years6 = 2018–2019 | clubs6 = → [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] (huazim) | years7 = 2022 | clubs7 = [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] | caps7 = 3 | goals7 = 0 | totalcaps = 230 | totalgoals = 2 | nationalyears1 = 2007 | nationalteam1 = Kroacia U15 | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2007–2009 |nationalteam2 = [[Kombëtarja kroate nën-17 e futbollit|Kroacia U17]] | nationalcaps2 = 16 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 2010 | nationalteam3 = [[Kombëtarja kroate nën-18 e futbollit|Kroacia U18]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2010 | nationalteam4 = [[Kombëtarja kroate nën-19 e futbollit|Kroacia U19]] | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2010–2014 | nationalteam5 = [[Kombëtarja kroate nën-21 e futbollit|Kroacia U21]] | nationalcaps5 = 12 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2011–2022 | nationalteam6 = [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacia]] | nationalcaps6 = 52 | nationalgoals6 = 0 }} '''Šime Vrsaljko''' (<small>Kroacisht</small> [[Gjuha kroate|ʃiːmê ʋrsaːʎko]]; lindur më 10 janar 1992) është një ish [[futbolli]]st profesionist kroat i cili luante si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës i djathtë]]. Gjatë karrierës së tij 13-vjeçare, ai luajti me klube në Kroaci, Itali, Spanjë dhe Greqi. Vrsaljko bëri debutimin e tij ne [[Kombëtarja kroate e futbollit|kombëtaren kroate]] në vitin 2011 dhe ka luajtur në tre edicione të [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionatit Evropian]] dhe dy edicione të [[FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës]], duke arritur finalen në vitin 2018. ==Karriera me klube== Vrsaljko filloi karrierën e tij si profesionist te [[NK Lokomotiva|Lokomotiva]] ku qëndroi i huazuar gjatë sezonit 2009–10 nga [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]]. Ai bëri debutimin e tij për Lokomotivën në [[Prva HNL|ligën më të fortë kroate]] më 26 korrik 2009 në një ndeshje kundër [[HNK Rijeka|Rijeka]], në atë kohë ai ishte vetëm 17 vjeç <ref name=nogmag>{{Cite web|url=http://www.hnl-statistika.com/p1.asp?ID=1652|title=Vrsaljko Šime|publisher=Nogometni magazin|language=hr|accessdate=18 gusht 2010|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924030907/http://www.hnl-statistika.com/p1.asp?ID=1652|url-status=dead}}</ref>. Vrsaljko ishte në formacionin titullar të 17 ndeshjeve të ligës për vitin 2009 me Lokomotivën, duke u zëvëndësuar vetëm një herë. ===Dinamo Zagreb=== Ai u ribashkua me skuadrën e Dinamo Zagreb më 22 dhjetor 2009 përpara fillimit të merkatos verore dhe luajti ndeshjen e tij të parë me klubin më 27 Shkurt 2010 kundër [[NK Croatia Sesvete|Croatia Sesvete]] në [[Prva HNL]]. Ai bëri edhe nëntë paraqitje të tjera me klubin deri në fund të sezonit, duke arritur në kuotën e 27 paraqitjeve gjatë gjithë sezonit. Vrsaljko luajti gjithashtu në gjysmë–finalen e [[2009–10 Kupa Kroate|2009–10 Kupës Kroate]] <ref>{{Cite web|url=http://www.nk-dinamo.hr/en/menu/15/link/380/default.aspx|title=Croatian Cup 2009/10|publisher=Dinamo Zagreb|language=hr|url-status=dead|access-date=17 shtator 2014|archive-date=6 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101106080901/http://www.nk-dinamo.hr/en/menu/15/link/380/default.aspx}}</ref>. Vrsaljko humbi ndeshjet hapëse të sezonit [[Sezoni 2010–11 i GNK Dinamo Zagreb|2010–11]] pasi ai ishte thirrur për të luajtur me [[Kombëtarja kroate U–19 e futbollit|kombëtaren U–19]]. Ai luajti ndeshjen e parë të sezonit më 31 korrik në një ndeshje të ligës kundër Rijeka ku Dinamo humbi me rezultatin 2–1. Vrsaljko gjithashtu bëri debutimin e tij në [[UEFA|kompedicionet europiane]], duke u paraqitur në humbjen kundër [[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] në [[2010–11 UEFA Champions League faza kualifikuese dhe raundi play-off|raundin e tretë]] të [[2010–11 UEFA Champions League]]. Në gusht të atij viti ai ishte i lidhur me një transferim të mundshëm te francezët e [[Olympique de Marseille|Olympique Marseille]] për 4 milion [[Euro|€]], por zëvëndës-presidenti i klubit [[Zdravko Mamić]] e refuzoi ofertën.<ref>{{Cite news|url=http://sportske.jutarnji.hr/sammir--novi-trener-je-puno-strozi-od-zajeca--rekao-nam-je-da-ovo-u-gy-ru-ne-smijemo-izgubiti-/878764/|title=Sammir: Novi trener je puno stroži od Zajeca, rekao nam je da 'ovo' ne smijemo izgubiti!|publisher=Sportske novosti|language=hr|date=18 gusht 2010|accessdate=18 gusht 2010|archive-date=3 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170029/http://sportske.jutarnji.hr/sammir--novi-trener-je-puno-strozi-od-zajeca--rekao-nam-je-da-ovo-u-gy-ru-ne-smijemo-izgubiti-/878764/|url-status=dead}}</ref> Ai shënoi golin e parë në ligë në ndeshjen kundër [[HNK Cibalia Vinkovci|Cibalia]] ku Dinamo fitoi me rezultatin 2–0.<ref>{{Cite web|url=http://sportske.jutarnji.hr/vaha--mister-100-posto---dok-smo-imali-svjezine--jako-puno-smo-pokazali--/881867/|title=Vaha 'mister 100 posto': Dok smo imali svježine, jako puno smo pokazali!|publisher=Sportske novosti|language=hr|date=29 gusht 2010|accessdate=30 gusht 2010|archive-date=3 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200757/http://sportske.jutarnji.hr/vaha--mister-100-posto---dok-smo-imali-svjezine--jako-puno-smo-pokazali--/881867/|url-status=dead}}</ref> Falë performancave të tij mbeslënëse nën drejtimin e trajnerit [[Vahid Halilhodžić]], ai u emërua [[Futbollisti Kroat i Vitit#Shpesa e Vitit|Shpresa e Vitit e Futbollit Kroat]] për vitin 2010. Në fund të sezonit, ai fitoi dy tituj me klubin. Ai e filloi sezonin 2011–12 duke dhuruar një assist për [[Ivan Krstanović]] në fitoren 3–0 kundër [[Neftchi Baku PFK|Neftchi Baku]] për kualifikueset e UEFA Champions League. Në gusht 2011, ai doli jashtë me karton të kuq gjatë një ndeshje [[2011–12 UEFA Liga e Kampioneve faza kualifikuese dhe play-off|play-off]] jashtë fushe kundër [[Malmö FF]], me Dinamon që j'a doli mbanë për tu kualifikuar për herë të parë në fazën e grupeve të Champions Leagues pas 12 vitesh. Pas atij kartoni, ai u ndëshkua me tre ndeshje pezullim. Ai bëri debutimin e tij në [[2011–12 UEFA Champions League]] në ndeshjen e katërt kundër hollandezëve të [[AFC Ajax]], dhe luajti në ndeshjen finale të grupit kundër [[Olympique Lyonnais]] në [[Maksimir Stadium]]. Në ligë, ai luajti 22 ndeshje dhe dhuroi 5 assista, me Dinamon që fitoi dy titujt të tjerë – Prva HNL dhe kupën Hrvatski. Pas rikthimit të tij nga [[Polonia]] ku ai ishte pjesë e [[Kombëtarja kroate e futbollit|kombëtares kroate]] në [[UEFA Euro 2012]], ai ndihmoi Dinamon që të kualifikohej sërisht në Champions League. Ai luajti katër ndeshje në fazën e grupeve në [[2012–13 UEFA Champions League]], me Dinamon që e përfundoi grupin në vendin e fundit me vetëm një pikë të marrë. ===Genoa=== Më 12 korrik 2013, Vrsaljko u bashkua me klubin italian të [[Serie A]] [[Genoa C.F.C.|Genoa]] për një shumë të paditur, besuar që të ishte 4 milion [[Euro|€]].<ref>{{Cite news|url=http://genoacfc.it/notizie/grifo-altro-colpo-vrsaljko|title=Grifo Altro Colpo Vrsaljko|publisher=Genoafc.it|language=it|date=12 korrik 2013|accessdate=12 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130715062857/http://genoacfc.it/notizie/grifo-altro-colpo-vrsaljko/|archive-date=15 korrik 2013|url-status=dead}}</ref> Në sezonin e tij të parë në ligën më të lartë italiane, Vrsaljko ishte një lojtar i rëndësishëm në formacionin titullar, duke luajtur zakonisht si mbrojtës i djathtë. Ai luajti 22 ndeshje në total, duke humbur javët 24-33 për shkak dëmtimi. ===Sassuolo=== Më 22 korrik 2014, Vrsaljko u largua nga Genoa për të firmosur me klubin tjetër të Serie A, [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolo]].<ref>{{Cite news|url=http://www.sassuolocalcio.it/articles/?id=5&aid=658/ufficiale-sime-vrsaljko-e-un-calciatore-del-sassuolo|title=Ufficiale: Sime Vrsaljko è un calciatore del Sassuolo|publisher=SassuoloCalcio.it|language=it|date=22 korrik 2014|accessdate=22 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140728165155/http://www.sassuolocalcio.it/articles/?id=5&aid=658%2Fufficiale-sime-vrsaljko-e-un-calciatore-del-sassuolo|archive-date=28 korrik 2014|url-status=dead}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== Ai mori thirrjen e parë nga [[Kombëtarja kroate e futbollit|kombëtarja kroate]] më 2 nëntor 2010 për ndeshjen [[Kualifikueset e UEFA Euro 2012|kualifikuese]] të [[UEFA Euro 2012|Euro 2012]] kundër [[Kombëtarja maltase e futbollit|Maltës]]. Ai bëri debutimin e tij me kombëtaren më 9 Shkurt 2011 në një ndeshje miqësore kundër [[Kombëtarja çeke e futbollit|Çekisë]]. Ai luajti edhe tre ndeshje të tjera përpara Majit 2012, ku ai ishte në listën paraprake të 26 lojtarëve për të përfaqsuar Kroacinë në Euro 2012. Pas ndeshjes miqësore kundër [[Kombëtarja estoneze e futbollit|Estonisë]] në Maj 2012, trajneri i kombëtares [[Slaven Bilić]] e hoqi nga lista e të përzgjedhurve, por një javë para fillimit të turnamentit, ai u ri-thirr sërisht për shkak të dëmtimit të mbrojtësit të Hamburgut [[Ivo Iličević]] <ref>{{cite news|title=EURO: Iličević otpao, pozvan Vrsaljko|url=http://www.nacional.hr/clanak/131175/euro-ilicevic-otpao-pozvan-vrsaljko|newspaper=Nacional|language=hr|accessdate=7 qershor 2012|archive-date=14 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714144220/http://www.nacional.hr/clanak/131175/euro-ilicevic-otpao-pozvan-vrsaljko|url-status=dead}}</ref>. Ai ishte një zëvëndësim i papërdorur në të tre ndeshjet e grupit. Në kualifikueset e [[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2014]], ai luajti vetëm një ndeshje dhe ajo ishte kundër [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjikës]] në Zagreb. Në Maj 2014, ai ishte në listën e 23 lojtarëve të thirrur nga trajneri [[Niko Kovač]] për të luajtur në Kupën e Botës 2014 që u zhvillua në [[Brazili|Brazil]] <ref>{{cite web|title=Modric, Mandzukic lead Croatia's World Cup squad|url=http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=5/news=modric-manduzkic-lead-croatia-s-world-cup-squad-2347026.html|website=fifa.com|language=en|accessdate=9 korrik 2014|archive-date=2 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140602160409/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=5/news=modric-manduzkic-lead-croatia-s-world-cup-squad-2347026.html|url-status=dead}}</ref>. Për shkak të dëmtimeve të kombëtares kroate disa ditë para fillimit të turnamentit, Vrsaljko luajti në ndeshjen hapëse kundër vendasve të [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazilit]]; ai luajti në krahun e majtë të mbrojtjes në vend të të dëmtuarit [[Danijel Pranjić]] <ref>{{cite news|title=Kovač otkrio taktiku za Brazil: Vrsaljko definitivno mijenja Pranjića|url=http://www.dnevno.hr/sport/nogomet/brazil-2014/125041-kovac-otkrio-taktiku-za-brazil-vrsaljko-definitivno-mijenja-pranjica.html|accessdate=9 korrik 2014|publisher=dnevno hr|language=hr|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714130458/http://www.dnevno.hr/sport/nogomet/brazil-2014/125041-kovac-otkrio-taktiku-za-brazil-vrsaljko-definitivno-mijenja-pranjica.html|archive-date=14 korrik 2014|url-status=dead}}</ref>. Ai luajti në atë rol edhe në ndeshjen e tretë të grupit kundër [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Meksikës]]. == Trofe == ===Klube=== ;Dinamo Zagreb *[[Prva HNL|Liga e Parë Kroate]] (4): [[2009–10 Prva HNL|2009–10]], [[2010–11 Prva HNL|2010–11]], [[2011–12 Prva HNL|2011–12]], [[2012–13 Prva HNL|2012–13]] *[[Kupa Kroate]] (2): [[2010–11 Kupa Kroate|2010–11]], [[2011–12 Kupa Kroate|2011–12]] *[[Superkupa Kroate]] (1): [[Superkupa Kroate|2010]] ===Personale=== *[[Futbollsiti Kroat i Vitit#Shpresa e Vitit|Shpresa e Vitit e Futbollit Kroat]]: 2010 == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{commons}} *[http://www.soccerway.com/players/sime-vrsaljko/85512/ Profili] te Soccerway.com *[http://www.hnl-statistika.com/p1.asp?ID=1652 Šime Vrsaljko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924030907/http://www.hnl-statistika.com/p1.asp?ID=1652 |date=24 shtator 2015 }} te [[Nogometni-magazin.com|nogometni-magazin]] {{DEFAULTSORT:Vrsaljko, Šime}} [[Kategoria:Lindje 1992]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Zara]] [[Kategoria:Futbollistë kroatë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren kroate]] [[Kategoria:Futbollistë në GNK Dinamo Zagreb]] [[Kategoria:Futbollistë në NK Lokomotiva]] [[Kategoria:Futbollistë në Genoa C.F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në U.S. Sassuolo Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Prva HNL]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2012]] [[Kategoria:Futbollistë në 2014 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në 2018 FIFA Kupën e Botës]] eeou0csluynmo2d9cqltsrlok4fi1vb 0 155518 2939941 2888335 2026-04-10T11:20:46Z AT44 12961 /* Simbolet */ 2939941 wikitext text/x-wiki {{Ky artikull|Këshilli Kombëtar i Shqiptarëve në Malin e Zi|këshillin në Serbi|Këshilli Kombëtar Shqiptar}} {{Infobox organizatë |name = Këshilli Kombëtar i Shqiptarëve |image = Skeda:Këshilli Kombëtar i Shqiptarëve.png |image_border = |size = 300px |alt = |caption = |map = <!-- opcionale --> |msize = <!-- madhesia e hartes, opcionale, paracaktuar 200px --> |malt = <!-- harta alt teksti --> |mcaption = <!-- opcionale --> |abbreviation = '''KKSH''' |motto = |formation = 23 qershor 2008 |extinction = <!-- data e shuarjes, opcionale --> |type = |status = <!-- ad hoc, traktat, fondacion, etj --> |purpose = |headquarters = [[Ulqin]] <br/> <small>Rruga 28 dhjetori p.n.</small> |location = |coords = <small>{{coord|41.929285|19.214637}}</small> |region_served = {{flamuri|Mali i Zi}} [[Mali i Zi]] |membership = |language = [[Gjuha shqipe|shqip]] |leader_title = Kryetar |leader_name = Faik Nika |main_organ = |parent_organization = |affiliations = <!-- nese ka --> |num_staff = |num_volunteers = |budget = |website = [http://knsh.me/ knsh.me] |remarks = }}'''Këshilli Kombëtar i Shqiptarëve '''([[Gjuha malazeze|mal.]] ''Nacionalni Savjet Albanaca'', [[shk.]] '''KKSH''') është institucion i vetëqeverisjes i [[Shqiptarët në Mal të Zi|komunitetit shqiptar në Mal të Zi]]. Këshilli është formuar më 23 qershor 2008, si Këshilli Nacional i Shqiptarëve. == Simbolet == Simbolet kombëtare të popujve pakicë në Malin e Zi, sipas Ligjit për zgjedhjen, përdorimin dhe shfaqjen publike të simboleve nacionale, përcaktohen me vendim të këshillit kombëtar të popullit pakicë.<ref>{{Cite web |title=LIGJI PËR ZGJEDHJEN, PËRDORIMIN DHE SHFAQJEN PUBLIKE TË SIMBOLEVE NACIONALE |url=http://www.gov.me/dokumenta/1d395da7-c3c5-40ab-a946-f62a334500f3 |access-date=2023-01-14 |website=Vlada Crne Gore |language=sq}}</ref> Këshilli Kombëtar i Shqiptarëve më 25 prill 2020, përcaktoi tre simbolet kombëtare të popullit shqiptar në Malin e Zi: [[Flamuri i Shqipërisë|flamurin]], [[Stema e Shqipërisë|stemën]] dhe [[Himni i Flamurit|himnin]]. Të tre simbolet janë identike me simbolet kombëtare e shtetërore të [[Shqipëria|Republikës së Shqipërisë]]. Dita kombëtare e shqiptarëve në Malin e Zi u përcaktua 28 Nëntori – [[Dita e Flamurit (Shqipëri)|Dita e Flamurit]].<ref>{{Cite web |title=Odluka o etalonu grba, zastave i notnom zapisu himne pripadnika albanskog naroda u Crnoj Gori i Odluka o utvrđivanju Dana nacionalnog praznika pripadnika albanskog naroda u Crnoj Gori |url=http://www.gov.me/en/documents/6d0b6f16-e661-4618-8159-3573ee213cb5 |access-date=14 janar 2023 |website=Government of Montenegro |language=sr}}</ref> Në vitin 2019, u përzgjodh logoja e Këshillit Kombëtar, vepër e Agron Ujkashit.<ref>{{Cite web |last=UL-info |date=2019-08-09 |title=KKSH: AGRON UJKASHI FITUES I KONKURSIT PËR LOGO |url=https://ul-info.com/kksh-agron-ujkashi-fitues-i-konkursit-per-logo/ |access-date=2023-01-14 |website=UL-info |language=sq}}</ref> == Kryetarët == Kryetarët e Këshillit Kombëtar të Shqiptarëve:<ref>{{Cite web|last=boinhd|title=FAIK NIKA ZGJIDHET KRYETAR I RI KKSH-së {{!}} Tv Boin|url=https://tvboin.com/04/06/2018/faik-nika-zgjidhet-kryetar-i-ri-kksh-se/|access-date=2022-07-02|language=sq}}</ref> * Tahir Tahiri, 2008 – 2013 * [[Genci Nimanbegu]], 2013 – 2018 * Faik Nika, 2018 – sot == Shiko dhe == * [[Shqiptarët në Mal të Zi]] * [[Shqiperia etnike]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [http://knsh.me/ Faqja zyrtare (knsh.me)] [[Kategoria:Institucione në Ulqin]] [[Kategoria:Shqipëri etnike]] [[Kategoria:Shqiptarë të Malit të Zi]] mdevtbyh26dpoky2t3q405o9vnmzfj0 4 196848 2939911 2939256 2026-04-10T04:17:41Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 3 ditë te faqja [[Wikipedia:Buletini Teknik/Arkivi 2]] 2939911 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Buletini Teknik/styles.css" /> <div class="header"> <div class="main-grid"> <div>[[Skeda:Wiki-tech-logo.svg|100px|link=|alt=Stema e Buletinit Teknik]]</div> <div><div class="title">Buletini Teknik</div></div> <div>{{Archives|style=display:unset; float:none; margin:auto; padding:0; background:none; border:none;|image=none|auto=short|age=3|bot=MajavahBot}}</div> </div> <div class="details"> Këtu gjenden informacione për zhvillimet më të fundit teknike. Faqja përditësohet automatikisht nga [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] sa herë që kemi lajmërime të reja.<br><br>Nëse dëshironi që lajmërime të tilla t'i merrni dhe në faqen tuaj personale të diskutimit, mund të abonoheni duke ndjekur udhëzimet [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|këtu]].<br><br>Nëse faqja ndryshon në të ardhmen, sigurohuni që përveç lidhjes më lart, të bëni dhe ndryshimin e nevojshëm te faqja [[m:Distribution list/Technical Village Pumps distribution list|këtu]]. </div> {{Shortcut|WP:BT}} </div> __TOC__ {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Buletini Teknik/Arkivi %(counter)d |algo = old(3d) |counter = 2 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> tv8hgh26qg391761l2xoqzihxaws6tw 0 199567 2939935 2355283 2026-04-10T10:51:55Z Shqiperia2000 65435 2939935 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Katanxaro | official_name = Comune di Catanzaro | native_name = Catanzaro | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = Collage - Catanzaro.png | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|38|53|30|N|16|35|58|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Kalabria]] | subdivision_type2 = Provinca | subdivision_name2 = [[Provinca e Katanxaros|Katanxaro]] (CZ) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Nicola Fiorita]] | elevation_m = 320 | area_total_km2 = 112.42 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Comune di Catanzaro (CZ) - CAP, dati, popolazione e amministrazione |url=https://www.tuttitalia.it/calabria/16-catanzaro/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 83313 | population_demonym = katanxarezë | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 88100 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 0961 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Vitaliani i Kapuas]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 16 korrik | website = {{URL|www.comune.catanzaro.it}} }} '''Katanxaro''' (it. ''Catanzaro'') është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqendra e rajonit [[Kalabria]] dhe e [[Provinca e Katanxaros|provincës së Katanxaros]]. Qyteti është një nga qendrat kryesore administrative, kulturore dhe universitare të Kalabrisë.<ref name="britannica">{{cite web |title=Catanzaro |url=https://www.britannica.com/place/Catanzaro-Italy |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="tourism">{{cite web |title=Catanzaro, la città tra i due mari |url=https://calabriastraordinaria.it/destinazioni/catanzaro-la-citta-tra-i-due-mari |publisher=Calabria Straordinaria |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unicz">{{cite web |title=Università degli Studi "Magna Græcia" di Catanzaro |url=https://web.unicz.it/it/ |publisher=Università Magna Græcia di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Katanxaro ndodhet në pjesën qendrore të Kalabrisë, në një territor kodrinor që zbret drejt [[Gjiri i Squillace|Gjirit të Squillaces]]. Qyteti lidhet me [[Istmi i Katanxaros|istmin e Katanxaros]], brezi më i ngushtë i Italisë, dhe për këtë arsye njihet shpesh si ''qyteti mes dy deteve'', midis [[Deti Jon|detit Jon]] dhe [[Deti Tirren|detit Tirren]].<ref name="tourism" /><ref name="territorio">{{cite web |title=Comune di Catanzaro (CZ) - CAP, dati, popolazione e amministrazione |url=https://www.tuttitalia.it/calabria/16-catanzaro/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qendra historike shtrihet në lartësi mbi luginën e Fiumarellës, ndërsa pjesa bregdetare përfaqësohet nga lagjja e [[Catanzaro Lido]].<ref name="territorio" /><ref name="italia">{{cite web |title=Catanzaro |url=https://www.italia.it/en/calabria/catanzaro |publisher=Italia.it |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Sipas ''Britannica'', Katanxaro u themelua rreth shekullit X si qendër bizantine me emrin ''Catasarion'' dhe u pushtua në vitin 1059 nga normanët e Robert Guiscardit.<ref name="britannica" /> Për shkak të pozitës së tij strategjike, qyteti pati rëndësi ushtarake dhe politike për shumë fuqi të ndryshme. Në shekujt XVII dhe XVIII ai u bë i njohur edhe për prodhimin e mëndafshit, që i dha një famë të gjerë ekonomike.<ref name="britannica" /> Në epokën bashkëkohore Katanxaro u godit rëndë nga tërmetet e viteve 1783, 1905 dhe 1907, si edhe nga bombardimet gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Në vitin 1971 u bë zyrtarisht kryeqendër e rajonit të Kalabrisë.<ref name="britannica" /> == Demografia == Sipas të dhënave të përditësuara mbi bazë ISTAT, Katanxaro kishte 83.313 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> Qyteti mbetet një nga qendrat urbane më të rëndësishme të Kalabrisë, me rol të fortë administrativ, universitar dhe shërbimesh.<ref name="tourism" /><ref name="unicz" /> == Ekonomia == Ekonomia e Katanxaros mbështetet kryesisht në administratë, shërbime, tregti, arsim të lartë dhe funksione publike të lidhura me rolin e tij si kryeqendër rajonale.<ref name="tourism" /><ref name="britannica" /> Historikisht qyteti ka qenë i njohur për përpunimin e mëndafshit, ndërsa sot profili i tij ekonomik lidhet më shumë me sektorin terciar, universitetin dhe aktivitetet kulturore.<ref name="britannica" /><ref name="unicz" /> == Monumentet dhe kultura == Katanxaro ruan një trashëgimi të pasur urbane dhe monumentale. Faqet zyrtare të turizmit dhe të Trenitalias përmendin ndër vendet më të njohura [[Katedralja e Katanxaros|Katedralen e Santa Maria Assunta]], Kompleksin monumental të San Giovanni-t, ''Villa Margherita'', ''Il Cavatore'' dhe [[Viadotto Bisantis|Viadotin Bisantis]].<ref name="catcitta">{{cite web |title=Intermodalità Catanzaro Città |url=https://www.trenitalia.com/it/regionale/collegamenti-regionale/intermodalita-catanzaro-citta.html |publisher=Trenitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="italia" /><ref name="luoghi">{{cite web |title=Luoghi - Catanzaro |url=https://calabriastraordinaria.it/destinazioni/catanzaro-la-citta-tra-i-due-mari/luoghi |publisher=Calabria Straordinaria |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një vend të rëndësishëm ka edhe ''Teatro Politeama'', një nga institucionet kryesore të jetës teatrale dhe muzikore të qytetit.<ref name="politeama">{{cite web |title=Fondazione Politeama Catanzaro |url=https://www.politeamacatanzaro.net/ |publisher=Fondazione Politeama - Città di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në qendrën historike ndodhet edhe ''MARCA – Museo delle Arti di Catanzaro'', i inauguruar në vitin 2008 si qendër shumëfunksionale muzeale kushtuar artit antik dhe bashkëkohor.<ref name="marca">{{cite web |title=MARCA - Museo delle Arti Catanzaro |url=https://cultura.gov.it/luogo/marca-museo-delle-arti-catanzaro |publisher=Ministero della Cultura |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një tjetër hapësirë e rëndësishme urbane është ''Parco della Biodiversità Mediterranea'', park i madh i qytetit me hapësira të gjelbra, zona sportive, koleksione skulpturore dhe muze.<ref name="parco">{{cite web |title=Il Parco della Biodiversità Mediterranea |url=https://www.provincia.catanzaro.it/parco/index.php/component/fwgallerylight/gallery/15-il-parco |publisher=Provincia di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Katanxaro është një qytet universitar. Në qytet ndodhet [[Universiteti Magna Græcia i Katanxaros]], me kampusin ''Salvatore Venuta'' në Germaneto.<ref name="unicz" /> Prania e universitetit forcon rolin e qytetit si qendër e arsimit të lartë, kërkimit dhe shërbimeve në Kalabri.<ref name="unicz" /><ref name="tourism" /> == Transporti == Transporti publik urban dhe periferik i qytetit menaxhohet nga ''AMC SpA'' (Azienda per la Mobilità della città di Catanzaro), e cila merret jo vetëm me autobusët, por edhe me funikularin dhe shërbime të tjera të mobilitetit qytetar.<ref name="amc">{{cite web |title=Chi siamo |url=https://www.amcspa.info/index.php/features/amc-spa-chi-siamo |publisher=AMC SpA |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një element karakteristik i transportit urban është ''Funicolare di Catanzaro'', e cila lidh lagjen Catanzaro Sala me qendrën historike në pak minuta.<ref name="funicolare">{{cite web |title=Funicolare |url=https://www.amcspa.info/index.php/layout/funicolare |publisher=AMC SpA |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti lidhet me rrjetin hekurudhor përmes stacionit të [[Catanzaro Lido]]s; Trenitalia ofron edhe një shërbim ''treno + bus'' nga Catanzaro Lido drejt qendrës historike.<ref name="catcitta" /><ref name="rfi">{{cite web |title=Catanzaro Lido |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/catanzaro-lido.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Aeroporti më i afërt është [[Aeroporti i Lamezia Termes|Aeroporti i Lamezia Termes]], pjesë e sistemit aeroportual kalabrez; ai lidhet me rrjetin hekurudhor edhe përmes shërbimit ''Lamezia Airlink'' të Trenitalias.<ref name="sacal">{{cite web |title=Lamezia Terme Airport |url=https://sacal.it/en/lamezia-terme-airport/ |publisher=SACAL |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="airlink">{{cite web |title=Lamezia Airlink |url=https://www.trenitalia.com/it/regionale/collegamenti-regionale/lamezia-airlink.html |publisher=Trenitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Katanxaros. Komuna rregullon përdorimin e impianteve sportive komunale dhe vazhdon të investojë në impiantistikën sportive.<ref name="sportcomune">{{cite web |title=Modalità e ticket per utilizzo impianti sportivi comunali |url=https://www.comune.catanzaro.it/i-servizi/sport/modalita-e-ticket-per-utilizzo-impianti-sportivi-comunali/ |publisher=Comune di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="sportnews">{{cite web |title=Impiantistica sportiva, l’Amministrazione formalizza alla Regione il fabbisogno finanziario per Catanzaro |url=https://www.comune.catanzaro.it/novita/impiantistica-sportiva-lamministrazione-formalizza-alla-regione-il-fabbisogno-finanziario-per-catanzaro/ |publisher=Comune di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Klubi më i njohur i qytetit është ''U.S. Catanzaro 1929'', ndërsa impianti sportiv më i rëndësishëm është ''Stadio Nicola Ceravolo'', i inauguruar në vitin 1919 dhe me kapacitet 14.650 vendesh.<ref name="uscat">{{cite web |title=US Catanzaro 1929 - sito ufficiale |url=https://www.uscatanzaro1929.com/ |publisher=US Catanzaro 1929 |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="ceravolo">{{cite web |title=Stadio Nicola Ceravolo |url=https://www.uscatanzaro1929.com/stadio-nicola-ceravolo-us-catanzaro-1929/ |publisher=US Catanzaro 1929 |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është [[Shën Vitaliani i Kapuas]]. Festa qytetare lidhet me 16 korrikun dhe me kremtimet tradicionale të ''San Vitaliano'' në qendrën historike.<ref name="population" /><ref name="sanvitaliano">{{cite web |title=Programma di eventi per la festa di San Vitaliano |url=https://www.comune.catanzaro.it/programma-di-eventi-per-la-festa-di-san-vitaliano/ |publisher=Comune di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Kulti i shenjtit përbën një nga elementet më të forta identitare të qytetit, si në plan fetar ashtu edhe në atë qytetar.<ref name="santop">{{cite web |title=All'Archivio storico comunale mostra sul Santo Patrono |url=https://www.comune.catanzaro.it/all-archivio-storico-comunale-mostra-sul-santo-patrono/ |publisher=Comune di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Kalabria]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.catanzaro.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Katanxaros] * [https://visit.catanzaro.it/ Faqja turistike zyrtare e Katanxaros] * [https://web.unicz.it/it/ Faqja zyrtare e Universitetit Magna Græcia] * [https://www.amcspa.info/ Faqja zyrtare e AMC] [[Kategoria:Qytete në Itali]] h92tqvjyrgx44zjtv3kxvu9oqo5fupm 2939936 2939935 2026-04-10T10:53:17Z Shqiperia2000 65435 2939936 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Katanxaro | official_name = Comune di Catanzaro | native_name = Catanzaro | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = Collage - Catanzaro.png | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|38|53|30|N|16|35|58|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Kalabria]] | subdivision_type2 = Provinca | subdivision_name2 = [[Provinca e Katanxaros|Katanxaro]] (CZ) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Nicola Fiorita]] | elevation_m = 320 | area_total_km2 = 112.42 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Comune di Catanzaro (CZ) - CAP, dati, popolazione e amministrazione |url=https://www.tuttitalia.it/calabria/16-catanzaro/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 83313 | population_demonym = katanxarezë | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 88100 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 0961 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Vitaliani i Kapuas]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 16 korrik | website = {{URL|www.comune.catanzaro.it}} |image_seal=Coat of arms of Catanzaro.svg|image_flag=Flag of Catanzaro.svg}} '''Katanxaro''' (it. ''Catanzaro'') është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqendra e rajonit [[Kalabria]] dhe e [[Provinca e Katanxaros|provincës së Katanxaros]]. Qyteti është një nga qendrat kryesore administrative, kulturore dhe universitare të Kalabrisë.<ref name="britannica">{{cite web |title=Catanzaro |url=https://www.britannica.com/place/Catanzaro-Italy |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="tourism">{{cite web |title=Catanzaro, la città tra i due mari |url=https://calabriastraordinaria.it/destinazioni/catanzaro-la-citta-tra-i-due-mari |publisher=Calabria Straordinaria |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unicz">{{cite web |title=Università degli Studi "Magna Græcia" di Catanzaro |url=https://web.unicz.it/it/ |publisher=Università Magna Græcia di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Katanxaro ndodhet në pjesën qendrore të Kalabrisë, në një territor kodrinor që zbret drejt [[Gjiri i Squillace|Gjirit të Squillaces]]. Qyteti lidhet me [[Istmi i Katanxaros|istmin e Katanxaros]], brezi më i ngushtë i Italisë, dhe për këtë arsye njihet shpesh si ''qyteti mes dy deteve'', midis [[Deti Jon|detit Jon]] dhe [[Deti Tirren|detit Tirren]].<ref name="tourism" /><ref name="territorio">{{cite web |title=Comune di Catanzaro (CZ) - CAP, dati, popolazione e amministrazione |url=https://www.tuttitalia.it/calabria/16-catanzaro/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qendra historike shtrihet në lartësi mbi luginën e Fiumarellës, ndërsa pjesa bregdetare përfaqësohet nga lagjja e [[Catanzaro Lido]].<ref name="territorio" /><ref name="italia">{{cite web |title=Catanzaro |url=https://www.italia.it/en/calabria/catanzaro |publisher=Italia.it |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Sipas ''Britannica'', Katanxaro u themelua rreth shekullit X si qendër bizantine me emrin ''Catasarion'' dhe u pushtua në vitin 1059 nga normanët e Robert Guiscardit.<ref name="britannica" /> Për shkak të pozitës së tij strategjike, qyteti pati rëndësi ushtarake dhe politike për shumë fuqi të ndryshme. Në shekujt XVII dhe XVIII ai u bë i njohur edhe për prodhimin e mëndafshit, që i dha një famë të gjerë ekonomike.<ref name="britannica" /> Në epokën bashkëkohore Katanxaro u godit rëndë nga tërmetet e viteve 1783, 1905 dhe 1907, si edhe nga bombardimet gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Në vitin 1971 u bë zyrtarisht kryeqendër e rajonit të Kalabrisë.<ref name="britannica" /> == Demografia == Sipas të dhënave të përditësuara mbi bazë ISTAT, Katanxaro kishte 83.313 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> Qyteti mbetet një nga qendrat urbane më të rëndësishme të Kalabrisë, me rol të fortë administrativ, universitar dhe shërbimesh.<ref name="tourism" /><ref name="unicz" /> == Ekonomia == Ekonomia e Katanxaros mbështetet kryesisht në administratë, shërbime, tregti, arsim të lartë dhe funksione publike të lidhura me rolin e tij si kryeqendër rajonale.<ref name="tourism" /><ref name="britannica" /> Historikisht qyteti ka qenë i njohur për përpunimin e mëndafshit, ndërsa sot profili i tij ekonomik lidhet më shumë me sektorin terciar, universitetin dhe aktivitetet kulturore.<ref name="britannica" /><ref name="unicz" /> == Monumentet dhe kultura == Katanxaro ruan një trashëgimi të pasur urbane dhe monumentale. Faqet zyrtare të turizmit dhe të Trenitalias përmendin ndër vendet më të njohura [[Katedralja e Katanxaros|Katedralen e Santa Maria Assunta]], Kompleksin monumental të San Giovanni-t, ''Villa Margherita'', ''Il Cavatore'' dhe [[Viadotto Bisantis|Viadotin Bisantis]].<ref name="catcitta">{{cite web |title=Intermodalità Catanzaro Città |url=https://www.trenitalia.com/it/regionale/collegamenti-regionale/intermodalita-catanzaro-citta.html |publisher=Trenitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="italia" /><ref name="luoghi">{{cite web |title=Luoghi - Catanzaro |url=https://calabriastraordinaria.it/destinazioni/catanzaro-la-citta-tra-i-due-mari/luoghi |publisher=Calabria Straordinaria |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një vend të rëndësishëm ka edhe ''Teatro Politeama'', një nga institucionet kryesore të jetës teatrale dhe muzikore të qytetit.<ref name="politeama">{{cite web |title=Fondazione Politeama Catanzaro |url=https://www.politeamacatanzaro.net/ |publisher=Fondazione Politeama - Città di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në qendrën historike ndodhet edhe ''MARCA – Museo delle Arti di Catanzaro'', i inauguruar në vitin 2008 si qendër shumëfunksionale muzeale kushtuar artit antik dhe bashkëkohor.<ref name="marca">{{cite web |title=MARCA - Museo delle Arti Catanzaro |url=https://cultura.gov.it/luogo/marca-museo-delle-arti-catanzaro |publisher=Ministero della Cultura |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një tjetër hapësirë e rëndësishme urbane është ''Parco della Biodiversità Mediterranea'', park i madh i qytetit me hapësira të gjelbra, zona sportive, koleksione skulpturore dhe muze.<ref name="parco">{{cite web |title=Il Parco della Biodiversità Mediterranea |url=https://www.provincia.catanzaro.it/parco/index.php/component/fwgallerylight/gallery/15-il-parco |publisher=Provincia di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Katanxaro është një qytet universitar. Në qytet ndodhet [[Universiteti Magna Græcia i Katanxaros]], me kampusin ''Salvatore Venuta'' në Germaneto.<ref name="unicz" /> Prania e universitetit forcon rolin e qytetit si qendër e arsimit të lartë, kërkimit dhe shërbimeve në Kalabri.<ref name="unicz" /><ref name="tourism" /> == Transporti == Transporti publik urban dhe periferik i qytetit menaxhohet nga ''AMC SpA'' (Azienda per la Mobilità della città di Catanzaro), e cila merret jo vetëm me autobusët, por edhe me funikularin dhe shërbime të tjera të mobilitetit qytetar.<ref name="amc">{{cite web |title=Chi siamo |url=https://www.amcspa.info/index.php/features/amc-spa-chi-siamo |publisher=AMC SpA |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një element karakteristik i transportit urban është ''Funicolare di Catanzaro'', e cila lidh lagjen Catanzaro Sala me qendrën historike në pak minuta.<ref name="funicolare">{{cite web |title=Funicolare |url=https://www.amcspa.info/index.php/layout/funicolare |publisher=AMC SpA |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti lidhet me rrjetin hekurudhor përmes stacionit të [[Catanzaro Lido]]s; Trenitalia ofron edhe një shërbim ''treno + bus'' nga Catanzaro Lido drejt qendrës historike.<ref name="catcitta" /><ref name="rfi">{{cite web |title=Catanzaro Lido |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/catanzaro-lido.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Aeroporti më i afërt është [[Aeroporti i Lamezia Termes|Aeroporti i Lamezia Termes]], pjesë e sistemit aeroportual kalabrez; ai lidhet me rrjetin hekurudhor edhe përmes shërbimit ''Lamezia Airlink'' të Trenitalias.<ref name="sacal">{{cite web |title=Lamezia Terme Airport |url=https://sacal.it/en/lamezia-terme-airport/ |publisher=SACAL |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="airlink">{{cite web |title=Lamezia Airlink |url=https://www.trenitalia.com/it/regionale/collegamenti-regionale/lamezia-airlink.html |publisher=Trenitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Katanxaros. Komuna rregullon përdorimin e impianteve sportive komunale dhe vazhdon të investojë në impiantistikën sportive.<ref name="sportcomune">{{cite web |title=Modalità e ticket per utilizzo impianti sportivi comunali |url=https://www.comune.catanzaro.it/i-servizi/sport/modalita-e-ticket-per-utilizzo-impianti-sportivi-comunali/ |publisher=Comune di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="sportnews">{{cite web |title=Impiantistica sportiva, l’Amministrazione formalizza alla Regione il fabbisogno finanziario per Catanzaro |url=https://www.comune.catanzaro.it/novita/impiantistica-sportiva-lamministrazione-formalizza-alla-regione-il-fabbisogno-finanziario-per-catanzaro/ |publisher=Comune di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Klubi më i njohur i qytetit është ''U.S. Catanzaro 1929'', ndërsa impianti sportiv më i rëndësishëm është ''Stadio Nicola Ceravolo'', i inauguruar në vitin 1919 dhe me kapacitet 14.650 vendesh.<ref name="uscat">{{cite web |title=US Catanzaro 1929 - sito ufficiale |url=https://www.uscatanzaro1929.com/ |publisher=US Catanzaro 1929 |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="ceravolo">{{cite web |title=Stadio Nicola Ceravolo |url=https://www.uscatanzaro1929.com/stadio-nicola-ceravolo-us-catanzaro-1929/ |publisher=US Catanzaro 1929 |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është [[Shën Vitaliani i Kapuas]]. Festa qytetare lidhet me 16 korrikun dhe me kremtimet tradicionale të ''San Vitaliano'' në qendrën historike.<ref name="population" /><ref name="sanvitaliano">{{cite web |title=Programma di eventi per la festa di San Vitaliano |url=https://www.comune.catanzaro.it/programma-di-eventi-per-la-festa-di-san-vitaliano/ |publisher=Comune di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Kulti i shenjtit përbën një nga elementet më të forta identitare të qytetit, si në plan fetar ashtu edhe në atë qytetar.<ref name="santop">{{cite web |title=All'Archivio storico comunale mostra sul Santo Patrono |url=https://www.comune.catanzaro.it/all-archivio-storico-comunale-mostra-sul-santo-patrono/ |publisher=Comune di Catanzaro |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Kalabria]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.catanzaro.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Katanxaros] * [https://visit.catanzaro.it/ Faqja turistike zyrtare e Katanxaros] * [https://web.unicz.it/it/ Faqja zyrtare e Universitetit Magna Græcia] * [https://www.amcspa.info/ Faqja zyrtare e AMC] [[Kategoria:Qytete në Itali]] aifyarp62uc4nhweotocwraf80uefha 0 200757 2939751 2905450 2026-04-09T14:12:07Z Lowkeyhuman 185676 Shtim informacioni me reference te sakte 2939751 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Xheni Çuni | image = | image_size = 230px | birth_place = [[Shqipëri]] | occupation = Artiste }} '''Xheni Çuni''' është artiste shqiptare. Ajo tashmë është duke studiuar në akademinë e arteve dhe filmit në [[Kunstakademie Düsseldorf]]. ==Biografia== Ajo lindi në vitin 1993 në [[Fier]]. Ajo ka ekspozuar punën e saj në [[Kunstakademie Düsseldorf]] dhe në qytete të ndryshme të Gjermanisë. Çuni ka marrë pjesë në prezantime artistike të organizuara nga akademia, ku ka ekspozuar punën e saj, përfshirë projektin me titull ''“Beyond Eyes”'' (“Përtej syve”).<ref>{{Cite web |title=Xheni Çuni, artistja e fotografisë dhe kinematografisë gjermane |url=https://www.botasot.info/kultura/1027886/xheni-cuni-artistja-e-fotografise-dhe-kinematografise-gjermane/ |language=sq}}</ref> ==Ekspozimet== *2016 Galeria Mytoro Hamburg, Gjermani *2016 Kunstakademie Düsseldorf, Dyseldorf, Gjermani *2016 Festivali ndërkombëtarë i fotove, Tiranë, Shqipëri *2016 “ETHNOspring” die Farben des Frühlings und der Kultur, Këln, Gjermani *2016 Rundgang Kunstakademie Düsseldorf, Dyseldorf, Gjermani *2015 Ne jemi Evropë, Essen, Gjermani *2015 Mekanda Sanat Fotograf Sergisi, Stamboll, Turqi *2015 Knapp aber Möglich Klasse Marcel Odenbach, Dyseldorf, Gjermani *2015 Rundgang Kunstakademie Düsseldorf, Dyseldorf, Gjermani *2014 Ausstellung und Auktion zum 25-jährigen Bestehen von „wünschdirwas“, Dyseldorf, Gjermani *2014 Rundgang Kunstakademie Düsseldorf, Dyseldorf, Gjermani *2013 Düsseldorfer Private Art, Dyseldorf, Gjermani *2012 Penrith Regional Gallery, Australi *2011 "PreFoto" Qendra e Kulturës "Abdullah Krashnica", Preshevë, Serbi *2011 "Exposition Fokus " Galeria e Arteve, Fier, Shqipëri [[Kategoria:Lindje 1993]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Fotografë]] [[Kategoria:Fotografë shqiptarë]] djcms3s7t4yd87q2w6f3lupure9q96e 2939752 2939751 2026-04-09T14:13:23Z Lowkeyhuman 185676 Korrigjim i seksionit te burimeve 2939752 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Xheni Çuni | image = | image_size = 230px | birth_place = [[Shqipëri]] | occupation = Artiste }} '''Xheni Çuni''' është artiste shqiptare. Ajo tashmë është duke studiuar në akademinë e arteve dhe filmit në [[Kunstakademie Düsseldorf]]. ==Biografia== Ajo lindi në vitin 1993 në [[Fier]]. Ajo ka ekspozuar punën e saj në [[Kunstakademie Düsseldorf]] dhe në qytete të ndryshme të Gjermanisë. Çuni ka marrë pjesë në prezantime artistike të organizuara nga akademia, ku ka ekspozuar punën e saj, përfshirë projektin me titull ''“Beyond Eyes”'' (“Përtej syve”).<ref>{{Cite web |title=Xheni Çuni, artistja e fotografisë dhe kinematografisë gjermane |url=https://www.botasot.info/kultura/1027886/xheni-cuni-artistja-e-fotografise-dhe-kinematografise-gjermane/ |language=sq}}</ref> ==Ekspozimet== *2016 Galeria Mytoro Hamburg, Gjermani *2016 Kunstakademie Düsseldorf, Dyseldorf, Gjermani *2016 Festivali ndërkombëtarë i fotove, Tiranë, Shqipëri *2016 “ETHNOspring” die Farben des Frühlings und der Kultur, Këln, Gjermani *2016 Rundgang Kunstakademie Düsseldorf, Dyseldorf, Gjermani *2015 Ne jemi Evropë, Essen, Gjermani *2015 Mekanda Sanat Fotograf Sergisi, Stamboll, Turqi *2015 Knapp aber Möglich Klasse Marcel Odenbach, Dyseldorf, Gjermani *2015 Rundgang Kunstakademie Düsseldorf, Dyseldorf, Gjermani *2014 Ausstellung und Auktion zum 25-jährigen Bestehen von „wünschdirwas“, Dyseldorf, Gjermani *2014 Rundgang Kunstakademie Düsseldorf, Dyseldorf, Gjermani *2013 Düsseldorfer Private Art, Dyseldorf, Gjermani *2012 Penrith Regional Gallery, Australi *2011 "PreFoto" Qendra e Kulturës "Abdullah Krashnica", Preshevë, Serbi *2011 "Exposition Fokus " Galeria e Arteve, Fier, Shqipëri == Burime == [[Kategoria:Lindje 1993]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Fotografë]] [[Kategoria:Fotografë shqiptarë]] hvsar1or6930t8zf9c8yvte9e4fj2ky 0 202144 2939857 2587461 2026-04-09T21:01:29Z Redaktor GLAM 167682 Better quality version of image 2939857 wikitext text/x-wiki '''Zonja e Parë e Shqipërisë''', është titulli jozyrtare i bashkëshortes së Presidentit të Shqipërisë. ==Historia == Gratë mbretërore të Shqipërisë ishin bashkëshortët e monarkëve shqiptare. Ata përdoren titujt Mbretëresha e shqiptarëve, Mbretëresha e Shqipërisë, Princesha e Shqipërisë, Zonja e Mbretërisë së Shqipërisë, etj. [[File: Andronika Arianiti (166345551) (cropped).jpg | thumb | Donika Kastrioti, gdhendje nga 1596]] Më 21 prill 1451, [[Ardenicës Manastiri]], [[George Kastrioti Skënderbeu]] u martua me [[Donika Kastrioti]], vajza e [[Gjergj Arianiti]], një nga fisnikët shqiptarë më me ndikim. Më 28 nëntor 1912, Shqipëria shpalli pavarësinë e saj, [[Ismail Qemali]] gruaja e tij greke [[Kleoniqi Sumerli]] kishte vdekur para se ai te bëhej shefi i parë dhe Kryeministri i Shqipërisë, <ref>[http://www.gazetametropol.com/roland-qafoku-gruaja-e-ismail-qemalit-kleoniqi-sumerli-e-veja-nga-fisniket-e-greqise/ Roland Qafoku: Gruaja e Ismail Qemalit Kleoniqi Sumerli, e veja nga fisnikët e Greqisë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041314/http://www.gazetametropol.com/roland-qafoku-gruaja-e-ismail-qemalit-kleoniqi-sumerli-e-veja-nga-fisniket-e-greqise/ |date=4 mars 2016 }}, Gazeta Metropol (in Albanian)</ref> ==Lidhje te jashtme == ==External links== * [https://archive.today/20130114230453/http://noa.al/ks/artikull.php?id=198844 Kush janë gratë e presidentëve të Shqipërisë dhe kush mbetën të ve. Rrëfimet e grave dhe fotot], NOA, 2012-06-17(in Albanian) * [https://web.archive.org/web/20160303210614/http://www.tiranachat.net/shqip/2012/06/lajme/aktualitet/6-grate-e-presidenteve-nga-ramiz-alia-te-bujar-nishani/] ==Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Zonja e pare shqiptare| ]] c0artvvevqipmgcwagyu0rvwc1t737v 0 202787 2939722 1959332 2026-04-09T12:08:59Z Mitrovica02 128863 /* ne Web */ 2939722 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Dino_Merlin_(2011).jpg|parapamje|Dino Merlin në [[Festivali Evropian i Këngës 2011|Eurovision Song Contest 2011]]]] '''Dino Merlin''' (civile ''Edin Dervišhalidović''; * [[12 shtator|12.]] [[12 shtator|Në shtator]] [[1962]] në [[Sarajeva|Sarajevë]]) është një kengetar [[Bosnja dhe Hercegovina|Boshnjake]]  dhe [[Producenti i muzikës|producent]]. Ai është një nga kengetaret më të suksesshem  në hapësirën e ish-Jugosllavisë. == Jeta == Dino Merlin filloi  karrierën e tij muzikore me [[Rock|rock band]] Merlin, albumin e tij debutues ''Kokuzna vremena'' publikoi në vitin 1985. Gjatë [[Luftërat në Jugosllavi|luftës në Jugosllavi]] u zhvendos  Merlini në Zvicër. Dy nga anëtarët e bandit të tij vdiqën në luftë. Pas luftës, e vendosi Merlini për një  karrierë solo. Pjesa e mbetur e anëtarëve të grupit përfundoi karrierën e tyre. Merlini publikoi albumin e tij të parë solo  ''Moja Bogda Sna'' ("Një copëz e ëndrrës time") në vitin 1993. Albumi ishte një sukses i madh. Në vitin 1995, Merlin publikoi tre albume"Best of", në të njëjtin vit u shfaq albumi i tij i dytë solo nën titullin ''Fotografija''. Në verën e vitit 1999, Merlin u shfaq në "netët e qendrës së qytetit" ("Bascarsijske Noci"), një koncert  në Sarajevë, me rreth 30,000 spektatorë..Per her te par ishte publikuar një video incizim i Merlinit. Nga albumi i tij  Live, të cilin ai e quante ''Vječna "Vatra"'' ("Zjarr i Përjetshëm") është publikuar edhe albumi, ''Smijehom Straha Pokrijem'' ("duke Qeshur e fshehi frikën"). Gjithashtu në vitin 1999, ai përfundoi me këngën ''Putnici'' ne vendimin kombëtar preliminar për Eurovision Song Contest në  duet me këngëtaren Franceze Béatrice mori vendin e dytë. Pasi që  titulli  ''Starac i more nga Hari Mata Hari ''megjithatë, më pas  duhej te diskualifikohet, u nominuan Dino dhe Béatrice,  si përfaqësues të Bosnjë-Hercegovinës për Finale në Eurovisionin  përfundimtar në Jeruzalem  dhe kan arritur nën 23 pjesëmarrësit  Rangun e 7. Rangu më i mirë i vendosjes së vendit (përmirësuar në vitin 2006, nga  Hari Mata Hari me ''Lejla ,rangu i3''). [[Skeda:Bosnia_and_Herzegovina_at_ESC_2011.jpg|parapamje|Dino Merlin Eurovision Song Contest 2011]] ne vitin 2000 solli Merlini albumin e tij të tretë solo, ''Sredinom'' .  Koncerte tjera, të tilla ishin edhe si, përshembull, në ''stadiumin Olimpik Kosevo'' në Sarajevë në front me 80,000 spektatorë. Ky koncert ishte edhe gjithashtu një publikim Live. Katër vite Merlini ka bë turne nëper  Amerike dhe Evrope,  Më në fund, në vitin 2004 ka afruar Albumin e tij të ri ''Burek'' . Himni kombëtar i Bosnjë-Hercegovinës nga viti 1992 deri më 1998, ''Jedna si jedina'' ("Vetëm ti je e veqant") u  përshkrua nga teksti i Merlinit. me15. gusht 2007 publikoi Merlin,albumin single( Vetme) - ''Otkrit ću ti tajnu'' ("unë do të ju them një të fshehtë"). Në fund të majit 2008, Merlin publikoi,albumin single (Vetme) - ''Dabogda'' ("të japë Perëndia...") në një duet me këngëtarin Boshnjak Band [[Hari Mata Hari]], [[Hajrudin Hari Vareshanoviq|Hajrudin Varešanović]]. Albumi ''Ispočetka'' ("Nga fillimi"), dy Teke, në ate gjinden te dyt single u  publikua ne qershor të vitit 2008.. Merlini ka përfaqësuar Bosnje dhe Hercegovinen me Këngën "Love in Rewind" në vitin [[Festivali Evropian i Këngës 2011|2011 Eurovision Song Contest]]. me12. maj 2011, ai arriti me Interpretimin e  këngës në gjuhen angleze ne finale te-ESC. Ai ka arritur aty me14-të maj  me 125 pikë,  Vendin e 6. Pas ngjarjes, solli Dino Merlin, singlen ''Undo'' , i cili, me mbështetjen e M:TEL tregtohet. Në Video në single ka luajtur  Moamer Kasumovic (një aktor i njohur) një nga protagonistët. == Discografia == === Me grupin e Merlinit === * 1985 ''Kokuzna vremena'' ("kohë të vështira") * Në vitin 1986, ''Teško meni sa tobom (a još teže bez tebe)'' ("Kjo është e vështirë (por edhe më e vështirë pa ty)") * Në Vitin 1987, ''Merlin'' * Në vitin 1989, ''Nešto lijepo treba da se desi''("Diçka  Mirë, duhet të bëhet") * 1990 ''Peta strana svijeta'' ("e Pestë anë e botës") === Dino Merlin (Solo) === * Në vitin 1993, ''Moja bogda sna'' ("ëndërra ime e vogel") * 1995 ''Fotografija'' (Fotografia) * 2000 ''Sredinom'' ("Nëpër mes") * 2004 ''Supermen'' ("Superman") * Në vitin 2004, ''Burek'' ("Burek",( një  gjellë kryesore tradicionale) * 2008 ''Ispočetka'' ("Nga fillimi") * Në vitin 2008, ''Ka Šutiš'' ("qetsi") * 2011 Love in'' Rewind'' – Komponuar për Eurovision song contest 2011 * 2014 ''Hotel Kombëtar'' === Albumet Live === * 1999 ''Vječna "vatra"'' ("zjarr i Përjetshëm") * 2005 Live'' Koševo 2004'' * Në Vitin 2016, ''Hotel Nacional - Koševo 2015'' === Albumet Më Të Mirë === * 1995 ''Balade'' * 1995 ''Najljepše pjesme'' * Në vitin 1996, Rest of the Best === DVD Live === * 2005 ''Koševo 2004'' * 2009 ''Koševo 2008'' * 2016 ''Dino Merlin Beograd 2011.'' == ne Web == * [http://www.dinomerlin.com/ Faqe zyrtare e internetit] ( Bosnjës) * {{Imdb emri}} * [https://www.discogs.com/artist/Dino+Merlin Dino Merlin]<span> në </span>[[Discogs]] [[Kategoria:Lindje 1962]] [[Kategoria:Muzikantë nga Sarajeva]] [[Kategoria:Boshnjakë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] mlh8bflli50b542x988iwf7n8671u7v 0 206194 2939832 2920513 2026-04-09T18:34:02Z Birdie 19592 2939832 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Balan |commune status=Komunë |image=Église St Jean Baptiste Balan Ain 1.jpg |caption= |image coat of arms=Blason de la ville de Balan.svg |arrondissement=[[Qarku Bourg-en-Bresse|Bourg-en-Bresse]] |canton=[[Kantoni Meximieux|Meximieux]] |coordinates={{Coord|45.835|5.0991|display=title}} |INSEE=01027 |postal code=01350 |mayor=Patrick Méant |term=2026&ndash;2032 |intercommunality=Communauté de communes de la Côtière à Montluel |elevation m=194 |elevation min m=226 |elevation max m=1430 |area km2=18.04 |population=3453 |population date=Janar 2023 |population demonym= Balanais |website= [https://www.ville-balan.fr ville-balan.fr]}} '''Balan''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Balan bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Ain]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Auvernja-Rona-Alpet]]. Komuna ka një popullsi prej 3453 banorë dhe sipërfaqe 18,04 km², me një dendësi prej 116 banor/km². == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-01027 INSEE] {{commonscat|Balan, Ain}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Ain|Balan, Ain]] omxroeqxw6h2i3teywveylu7xno85db 0 211432 2939768 2895559 2026-04-09T14:53:48Z Lowkeyhuman 185676 Heqje e shkronjave kineze pasi bie ne kundershtim me gjuhen shqipe. 2939768 wikitext text/x-wiki {{Drejtshkrim}}{{Duhen më shumë referime}} '''Tokyo One Piece Tower''' (''Tōkyō wanpi-su Tawa'') ishte një park argëtues në ambient të mbyllur për serialin e famshëm komik japonez, ''[[One Piece]]''. Ai u hap më 13 mars 2015, brenda Kullës Tokio. Që prej hapjes së saj, ajo ka pësuar një rinovim për pjesë të parkut dhe u rihap më 18 qershor, në vitin 2016. Ajo ofron disa lojra dhe argetime bazuar në karakteret e Ekuipazhit të Kapelë Kashtës (mugiwara) nga shfaqje argëtuese, dyqan me mallra të ndryshme dhe restorante, ngjarje sezonale dhe fushata. Koncepti Themelor i gjithë parkut është një ishull në Botën e Re të quajtur Ishulli Tongari, që Ekuipazhi i Kapelë Kashtës ka zbarkuar, dhe ata kanë krijuar lojra dhe argetime për tifozët e tyre me banorët e ishullit. lideri i Ishullit është Tongari Den Den Mushi që shpesh shfaqet si udhëzues në disa atraksione dhe internet. Tongari do të thotë "me majë" ose" i mprehtë" në Japonisht dhe ajo i referohet formës së Kullës Tokio. Në vitin 2016, ajo renditet e 7-të në TripAdvisor 2016 ZGJEJE E UDHETAREVE dhe Top 10 parqet e argetimit ne<ref>{{Cito web|url=https://www.tripadvisor.co.uk/TravelersChoice-Attractions-cAmusementParks-g294232|title=Best Amusement Parks - Japan - TripAdvisor Travellers' Choice Awards|website=www.tripadvisor.co.uk|language=shqip}}</ref> rajon. Japoni == Atraksionet == === 360 Log Teatrit -Bota e One Piece === Kjo është një përjetim tërheqës ku skenat e famshme te Ekuipazhit Kapelë Kashtës aventurat nga seritë e mangave janë projektuar ne ekran mbi 360 gradë. Ajo është e vendosur në katin e tretë, në hyrje të katit Kulla One Piece Tokio , dhe iAtraksioni i parë për të mirëpritur vizitorët në ishull. === Aventurat e pafund te Luffit === Kjo është një ecje përmes shfaqjeve që ndjek historinë aventureske të protagonistit, [[Monkey D. Luffy|Majmun D. Luffy]] dhe shokët e tij. Ajo është e vendosur në katin e 5-të. KU janë statujat e karaktereve,në masa normale njeryore miniaturat, dhe ekspozita panele. Është një film teatër me një ekran të gjerë në fund duke treguar një film origjinal të shkurtër në dispozicion vetëm në Kullen One piece Tokio. === Shpirti teh i Zoros === Kjo është një lojë interaktive e bazuar në nje nga antaret e ekuipazhit te Kpelë kashtës Roronoa Zoro e vendosur në katin e katërt. Brenda është një Dojo që Zoro e ka vendosur dhe lojtarët duhet të presin Topat e gjuajtur nga ekrani përballe për të mposhtur Marinsat me shpatë në dorë duke përdorur aftësitë e Zoros. Gjithashtu, ne kete Dojo (sallë stërvitje per artet marcjale) jane dhe shpata dhe armë të karaktereve të tjerë ne mur brenda kësaj Loje.  === Shtepia Kazino e Namit === Kjo është një tërheqje interaktive bazuar në Antaren navigatoren e Kapelë Kasht<span style="background-color: rgb(255, 255, 255);">ës</span>, Nami (ONE PIECE) e vendosur në katin e katërt. Kjo është një kazino lojë, ku lojtarët vendosin bast një sasi të caktuar të Manave, (monedha ne botën ONE PIECE) për tri pikë në ndeshje fiton një çmim të parë. Fituesit me mbi një sasi të caktuar të Manave marin një kartë VIP. === Udha e Usoppit për tu bëre Sogeking === Kjo është një lojë interaktive e bazuar në nje nga antaret e ekuipazhit te Kpelë kashtës, Usopp e vendosur në katin e katërt. Lojtarët do të gjuajne Marinsat me një llastiqe, arma ikonike e Usoppit për një kohë të caktuar. Armiku i fundit është Qeveria Boterore. === Turi me chopper in në Anijen njemije djell === Kjo është një ecje interaktive të udhëhequr nga një antar i ekuipazhit të Kaplë Kashtës, Tony Toni Chopper e vendosur në katin e katërt. Tërë udhetimi imiton orendite dhe dhomat e anijs së Kapelë Kashtes e anijes të dytë, të Mijë me Diell. Ajo përfshin kuzhinë dhe dhomë ngrënje dhmën gjumit te Namit dhe Robin, dhe objekteve të tjera brenda njemijë Diell. === Gjetja e ponegliff nga Robin === Kjo është një lojë interaktive e bazuar në njëantar te Kapelë Kashtës të Ekuipazhit, Nico Robin e vendosur në katin e katërt përfshirjes së të gjithë parku. Lojtarët janë dhënë një Transponder Kërmilli për të gjetur shumë të lashtë karaktere të fshehura në të gjithë parkun që më në fund të zbulojnë Ponegliff në mbetjet antike. === Parku i Franky === Ajo është një zonë e dedikuar për Anije ndertues, Franky në katin e katërt. është një makinë pinball quajtur "Topi iFrankyt Topit Drejtuar" në formën e Franky, atz ka lorja per femije dhe kafe me pije te leta, kafe i quajtur Franky është Cola Bar ofruar dritën ushqim dhe pije. === Shtepia horor e brookut === Ajo është një shtëpi përhumbur bazuar në një Kapelë Kashte të Ekuipazh, Përrua. Lojtarët duhet te vendosin një top kripe ne gojen e zombit për ta mposhtur brenda në shtëpinë e përhumbur. === Tongari Ishull Foto Njolla ===  Janë të shumta fotografi, spote brenda parkUT, duke përfshirë Karakteret ne mase te gjalle statujat, portrete, të veçantë ekspozita, etj. === Live Show === Një shfaqje origjinale e personazheve do të shpaloset në një histori aventureske në skenë. Teatri është e vendosur në katin e 5-të. Rreth katër deri në gjashtë shfaqje janë mbajtur çdo ditë. historitë ndrzshojne sipas sezoneve të ndrzshme == Dyqane dhe Restorante == === Dyqan Tongari === Ajo është një mall dyqan brenda parkut në katin e tretë ofertë ekskluzive për mallrat dhe sendet me planet origjinale vetëm në Tokio Një Pjesë të Kullës. === dyqanI ONE PIECE Mugiwara === Kjo është Dzqani ONE PIECE me mallra zyrtare dyqan është jashtë parkut në katin e parë të Kullës Tokio ofron Një Pjesë të mallrave dhe artikujve. janë artikuj ekskluzive vetëm në shitje te Kulla e Tokios === Franky është Cola Bar === Ajo është një të vogël, kafe brenda parkut menaxhuar nga Coca-Cola dashnor Franky. Ajo ofron të ndryshme të lehta ushqimet dhe pijet, dhe disa tavolina dhe karrige për të pushuar. === Kafe Mugiwara === Ajo është një bibliotekë kafe e vendosur në katin e parë të Kullës Tokio që ofron ushqime dhe pije të frymëzuar nga karaktere të ndryshme dhe tregime nga ONE PIECE. Ajo ka më shumë se gjashtëqind libra komike nga bota e lidhur me ONE PIECE përfshirë seri origjinale seri manga për vizitorët për të lexuar lirisht, ndërsa pushojne . Ajo ofron të veçantë mujore ditëlindjen e menyve për një të caktuara të karakterit nga Një Copë. Gjithashtu, shpesh bashkëpunon me të tjera ngjarje të tilla si Ichiban Kuji Ajo është e hapur nga ora 10 të mëngjesit për 10 pm === Sanji e Oresama Restorant ===  Është një restorant I drejtuar nga Ekuipazhi IKapelë Kashtes, gatime te Sanjit e vendosur në katin e parë të Kullës Tokio pranë Kafe Mugiwara. Ajo ofron të ndryshme të ngrënies në bufe stil nga 11 am. të 3 pm. (maksimumi 70 minuta të qëndroni) dhe a la carte stil nga 3 deri në orën 10 të mëngjesit, duke përfshirë një kurs menu dhe ngjarje të veçanta të lidhura me menutë. "ORESAMA" është një narcissistic mënyrë për të thënë "unë" në Japonisht dhe e parë personale përemri Sanji i referohet veten e tij në ONE PIECË. E tij statuja qëndron në mes të Mugiwara Kafe dhe Sanji e ORESAMA Restorant. Brenda restornantit jane te imituara artikuj të ndryshëm apo skena nga ONE PIECE të tilla si një direk, burg bare, etj. për vizitorët që të kënaq në botën e ONE PIECE. == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://onepiecetower.tokyo/?lang=en Tokio Një Pjesë të Kullës faqen zyrtare të internetit në anglisht] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019094735/https://onepiecetower.tokyo/?lang=en |date=19 tetor 2017 }}. [[Kategoria:Kulla]] [[Kategoria:Japoni]] 420kmpgt9bogc2711uccyh7ikmgkrnd 0 220824 2939821 2920546 2026-04-09T17:44:27Z Birdie 19592 2939821 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Culoz-Béon |commune status=Komunë e re |image=Vue depuis Lacets Grand Colombier Culoz 12.jpg |caption= |image coat of arms=Blason ville fr Culoz (Ain).svg |arrondissement=[[Qarku Belley|Belley]] |canton=[[Kantoni Plateau d'Hauteville|Plateau d'Hauteville]] |coordinates={{Coord|45.8503|5.7825|display=title}} |INSEE=01138 |postal code=01360 |mayor=Jean-Marc Dupont |term=2026&ndash;2032 |intercommunality=Communauté de communes Bugey Sud |elevation m=237 |elevation min m=226 |elevation max m=1430 |area km2=29.66 |population=3077 |population date=Janar 2023 |population demonym= Culoziens |website= [https://www.culoz-beon.fr culoz-beon.fr]}} '''Culoz-Béon''' është një [[Komunat e Francës|komunë e re]] në [[Francë]]. Culoz-Béon bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Ain]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Auvernja-Rona-Alpet]]. Komuna ka një popullsi prej 3077 banorë dhe sipërfaqe 29,66 km², me një dendësi prej 116 banor/km². == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-01138 INSEE] {{commonscat|Culoz-Béon}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Ain|Culoz-Beon]] 3d6s9702sft2pqphylhq1u17im2ky5n 0 224578 2939715 2457220 2026-04-09T12:01:53Z Mitrovica02 128863 /* Bibliografia */ 2939715 wikitext text/x-wiki '''Arijana Jaha''' (lindur më [[5 janar|5 janar,]] [[1979]]) është një [[Xhudo|xhudiste]] [[Bosnja dhe Hercegovina|boshnjake]] nga [[Sarajeva]]. == Biografia == Ariana Jaha lindi më 5 janar 1979 në Sarajevë. Ajo u diplomua nga Fakulteti i Sporteve në Sarajevë, me titullin Menagjer Sporti. Aktualisht ajo është e punësuar në Federatën e Xhudos të Bosnjës dhe Hercegovinës si Sekretare e Përgjithshme dhe Këshilltare në Komunën e Qendrës - e zgjedhur në zgjedhjet e vitit 2012. Ajo ka arritur shumë suksese në këtë sport, sepse ajo ishte 20 herë kampione në Kampionatin Kombëtar (Seniorët) në Xhudo, dhe gjithashtu ajo ishte anëtare e Lojërave Olimpike Sidney 2000. Ajo është aktualisht trajnere e kategorive të moshave më të reja në "JK Bosnja" dhe anëtare e Këshillit Ekzekutiv të Komitetit Olimpik të Bosnjës dhe Herzegovinës. Ajo mori çmime të shumta si "Çmimi i gjashtë vjetorit" - Qyteti i Sarajevës - 2010 si dhe ka organizuar ngjarje ndërkombëtare që nga viti 2003 deri më tani si drejtor i komitetit organizativ.<ref>{{Cite web |url=http://www.zajedno.sdu.ba/index.php/kandidati-za-parlament-fbih/arijana-jaha |title=Arijana Jaha |url-status=dead |access-date=17 shtator 2017 |archive-date=6 mars 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306214910/http://www.zajedno.sdu.ba/index.php/kandidati-za-parlament-fbih/arijana-jaha }}</ref> Ka marrë pjesë në lojërat Olimpike të vitit 2000 ([[Sydney]]). Ka filluar në kategori të lehta, që është deri në 52 kg (konkursi u mbajt më 17 shtator). Në raundin e parë të humbur nga përfaqësuesja e [[India|Indisë]] Devi Lourembam Brojeshori (e humbur me anë të ipponit) dhe u largua nga gara. Ishin këto lojëra të vetme të përfaqësues së Bosnjës dhe Hercegovinës në xhudo. <ref>{{Cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/countries/BIH/summer/2000/JUD/ |title=Bosnia and Herzegovina Judo at the 2000 Sydney Summer Games |url-status=dead |access-date=17 shtator 2017 |archive-date=5 dhjetor 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131205071332/http://www.sports-reference.com/olympics/countries/BIH/summer/2000/JUD/ }}</ref> Arijana Jaha nga 34 ndeshje që ka luajtur në skenën ndërkombëtare në evenimente të ndryshme, punëtori (të Kupës së Botës, Kampionate Evropiane, Kupa të Botës, Kampionate Botërore, Kampionate Evropiane në mesin e juniorve dhe Lojërat Olimpike), fitoi një total prej pesë medaljesh. Katër prej tyre ajo i ka fituar në garat e të rinjve , por vetëm një në garat e të rriturve (kjo ka ndodhur në kampionatin Europian në [[Vrocuav|Wroclaw]] , në vitin 2000). Më shumë sukses ka arritur në Kampionatet Kombëtare (senior) në të cilin nëntë herë mori medalen e arit dhe një të argjendit. Në vitin 2006 fitoi medaljen e argjendit në garat e kampionatit të Kroacisë në kategorinë deri në 63 kg, dhe në vitin 2002 mori vendin e dytë në Kupën e Sllovenisë.<ref>[http://www.judoinside.com/judoka/7716/judo-results Arijana Jaha (Judo Inside)]</ref> == Lidhje të jashtme == * [http://depo.ba/clanak/115351/arijana-jaha-iz-sdp-a-presla-u-sdu-nastavit-cu-angazman-kao-nezavisna-vijecnica-koja-ce-zastupati-interese-sdu Arijana Jaha iz SDP-a prešla u SDU: 'Nastavit ću angažman kao nezavisna vijećnica koja će zastupati interese SDU'], (Bos) == Referime == {{Reflist}} == Bibliografia == * [https://web.archive.org/web/20100608095344/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ja/arijana-jaha-1.html Arijana Jaha] [[Kategoria:Lindje 1979]] [[Kategoria:Njerëz nga Sarajeva]] [[Kategoria:Gra nga Bosnja]] [[Kategoria:Sportistë boshnjakë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Boshnjakë me prejardhje shqiptare]] p7z31z1su0jngzi9wfyy31hzewh85jj 2939716 2939715 2026-04-09T12:03:04Z Mitrovica02 128863 /* Bibliografia */ 2939716 wikitext text/x-wiki '''Arijana Jaha''' (lindur më [[5 janar|5 janar,]] [[1979]]) është një [[Xhudo|xhudiste]] [[Bosnja dhe Hercegovina|boshnjake]] nga [[Sarajeva]]. == Biografia == Ariana Jaha lindi më 5 janar 1979 në Sarajevë. Ajo u diplomua nga Fakulteti i Sporteve në Sarajevë, me titullin Menagjer Sporti. Aktualisht ajo është e punësuar në Federatën e Xhudos të Bosnjës dhe Hercegovinës si Sekretare e Përgjithshme dhe Këshilltare në Komunën e Qendrës - e zgjedhur në zgjedhjet e vitit 2012. Ajo ka arritur shumë suksese në këtë sport, sepse ajo ishte 20 herë kampione në Kampionatin Kombëtar (Seniorët) në Xhudo, dhe gjithashtu ajo ishte anëtare e Lojërave Olimpike Sidney 2000. Ajo është aktualisht trajnere e kategorive të moshave më të reja në "JK Bosnja" dhe anëtare e Këshillit Ekzekutiv të Komitetit Olimpik të Bosnjës dhe Herzegovinës. Ajo mori çmime të shumta si "Çmimi i gjashtë vjetorit" - Qyteti i Sarajevës - 2010 si dhe ka organizuar ngjarje ndërkombëtare që nga viti 2003 deri më tani si drejtor i komitetit organizativ.<ref>{{Cite web |url=http://www.zajedno.sdu.ba/index.php/kandidati-za-parlament-fbih/arijana-jaha |title=Arijana Jaha |url-status=dead |access-date=17 shtator 2017 |archive-date=6 mars 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306214910/http://www.zajedno.sdu.ba/index.php/kandidati-za-parlament-fbih/arijana-jaha }}</ref> Ka marrë pjesë në lojërat Olimpike të vitit 2000 ([[Sydney]]). Ka filluar në kategori të lehta, që është deri në 52 kg (konkursi u mbajt më 17 shtator). Në raundin e parë të humbur nga përfaqësuesja e [[India|Indisë]] Devi Lourembam Brojeshori (e humbur me anë të ipponit) dhe u largua nga gara. Ishin këto lojëra të vetme të përfaqësues së Bosnjës dhe Hercegovinës në xhudo. <ref>{{Cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/countries/BIH/summer/2000/JUD/ |title=Bosnia and Herzegovina Judo at the 2000 Sydney Summer Games |url-status=dead |access-date=17 shtator 2017 |archive-date=5 dhjetor 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131205071332/http://www.sports-reference.com/olympics/countries/BIH/summer/2000/JUD/ }}</ref> Arijana Jaha nga 34 ndeshje që ka luajtur në skenën ndërkombëtare në evenimente të ndryshme, punëtori (të Kupës së Botës, Kampionate Evropiane, Kupa të Botës, Kampionate Botërore, Kampionate Evropiane në mesin e juniorve dhe Lojërat Olimpike), fitoi një total prej pesë medaljesh. Katër prej tyre ajo i ka fituar në garat e të rinjve , por vetëm një në garat e të rriturve (kjo ka ndodhur në kampionatin Europian në [[Vrocuav|Wroclaw]] , në vitin 2000). Më shumë sukses ka arritur në Kampionatet Kombëtare (senior) në të cilin nëntë herë mori medalen e arit dhe një të argjendit. Në vitin 2006 fitoi medaljen e argjendit në garat e kampionatit të Kroacisë në kategorinë deri në 63 kg, dhe në vitin 2002 mori vendin e dytë në Kupën e Sllovenisë.<ref>[http://www.judoinside.com/judoka/7716/judo-results Arijana Jaha (Judo Inside)]</ref> == Lidhje të jashtme == * [http://depo.ba/clanak/115351/arijana-jaha-iz-sdp-a-presla-u-sdu-nastavit-cu-angazman-kao-nezavisna-vijecnica-koja-ce-zastupati-interese-sdu Arijana Jaha iz SDP-a prešla u SDU: 'Nastavit ću angažman kao nezavisna vijećnica koja će zastupati interese SDU'], (Bos) == Referime == {{Reflist}} == Bibliografia == * [https://web.archive.org/web/20100608095344/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ja/arijana-jaha-1.html Arijana Jaha] [[Kategoria:Lindje 1979]] [[Kategoria:Sportistë nga Sarajeva]] [[Kategoria:Gra nga Bosnja]] [[Kategoria:Sportistë boshnjakë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Boshnjakë me prejardhje shqiptare]] m1vniraiuh6ldgb56r6j7z8bl3uzcxo 2939717 2939716 2026-04-09T12:03:27Z Mitrovica02 128863 2939717 wikitext text/x-wiki '''Arijana Jaha''' (lindur më [[5 janar|5 janar,]] [[1979]]) është një [[Xhudo|xhudiste]] [[Bosnja dhe Hercegovina|boshnjake]] me prejardhje shqiptare nga [[Sarajeva]]. == Biografia == Ariana Jaha lindi më 5 janar 1979 në Sarajevë. Ajo u diplomua nga Fakulteti i Sporteve në Sarajevë, me titullin Menagjer Sporti. Aktualisht ajo është e punësuar në Federatën e Xhudos të Bosnjës dhe Hercegovinës si Sekretare e Përgjithshme dhe Këshilltare në Komunën e Qendrës - e zgjedhur në zgjedhjet e vitit 2012. Ajo ka arritur shumë suksese në këtë sport, sepse ajo ishte 20 herë kampione në Kampionatin Kombëtar (Seniorët) në Xhudo, dhe gjithashtu ajo ishte anëtare e Lojërave Olimpike Sidney 2000. Ajo është aktualisht trajnere e kategorive të moshave më të reja në "JK Bosnja" dhe anëtare e Këshillit Ekzekutiv të Komitetit Olimpik të Bosnjës dhe Herzegovinës. Ajo mori çmime të shumta si "Çmimi i gjashtë vjetorit" - Qyteti i Sarajevës - 2010 si dhe ka organizuar ngjarje ndërkombëtare që nga viti 2003 deri më tani si drejtor i komitetit organizativ.<ref>{{Cite web |url=http://www.zajedno.sdu.ba/index.php/kandidati-za-parlament-fbih/arijana-jaha |title=Arijana Jaha |url-status=dead |access-date=17 shtator 2017 |archive-date=6 mars 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306214910/http://www.zajedno.sdu.ba/index.php/kandidati-za-parlament-fbih/arijana-jaha }}</ref> Ka marrë pjesë në lojërat Olimpike të vitit 2000 ([[Sydney]]). Ka filluar në kategori të lehta, që është deri në 52 kg (konkursi u mbajt më 17 shtator). Në raundin e parë të humbur nga përfaqësuesja e [[India|Indisë]] Devi Lourembam Brojeshori (e humbur me anë të ipponit) dhe u largua nga gara. Ishin këto lojëra të vetme të përfaqësues së Bosnjës dhe Hercegovinës në xhudo. <ref>{{Cite web |url=https://www.sports-reference.com/olympics/countries/BIH/summer/2000/JUD/ |title=Bosnia and Herzegovina Judo at the 2000 Sydney Summer Games |url-status=dead |access-date=17 shtator 2017 |archive-date=5 dhjetor 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131205071332/http://www.sports-reference.com/olympics/countries/BIH/summer/2000/JUD/ }}</ref> Arijana Jaha nga 34 ndeshje që ka luajtur në skenën ndërkombëtare në evenimente të ndryshme, punëtori (të Kupës së Botës, Kampionate Evropiane, Kupa të Botës, Kampionate Botërore, Kampionate Evropiane në mesin e juniorve dhe Lojërat Olimpike), fitoi një total prej pesë medaljesh. Katër prej tyre ajo i ka fituar në garat e të rinjve , por vetëm një në garat e të rriturve (kjo ka ndodhur në kampionatin Europian në [[Vrocuav|Wroclaw]] , në vitin 2000). Më shumë sukses ka arritur në Kampionatet Kombëtare (senior) në të cilin nëntë herë mori medalen e arit dhe një të argjendit. Në vitin 2006 fitoi medaljen e argjendit në garat e kampionatit të Kroacisë në kategorinë deri në 63 kg, dhe në vitin 2002 mori vendin e dytë në Kupën e Sllovenisë.<ref>[http://www.judoinside.com/judoka/7716/judo-results Arijana Jaha (Judo Inside)]</ref> == Lidhje të jashtme == * [http://depo.ba/clanak/115351/arijana-jaha-iz-sdp-a-presla-u-sdu-nastavit-cu-angazman-kao-nezavisna-vijecnica-koja-ce-zastupati-interese-sdu Arijana Jaha iz SDP-a prešla u SDU: 'Nastavit ću angažman kao nezavisna vijećnica koja će zastupati interese SDU'], (Bos) == Referime == {{Reflist}} == Bibliografia == * [https://web.archive.org/web/20100608095344/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ja/arijana-jaha-1.html Arijana Jaha] [[Kategoria:Lindje 1979]] [[Kategoria:Sportistë nga Sarajeva]] [[Kategoria:Gra nga Bosnja]] [[Kategoria:Sportistë boshnjakë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Boshnjakë me prejardhje shqiptare]] pz4c21488o9r70tqs6nlf0g2sxdfq1b 0 228194 2939824 2920487 2026-04-09T17:45:42Z Birdie 19592 2939824 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Saint-Julien-d'Intres |native name=''Sant Julian d'Intras'' |commune status=Komunë e re |image=St.Julien-Boutières (Ardèche, Fr) vue du village.JPG |caption= |image coat of arms= |arrondissement=[[Qarku Tournon-sur-Rhône|Tournon-sur-Rhône]] |canton=Canton de Haut-Eyrieux |coordinates={{Coord|44.982777777778|4.3625|display=title}} |INSEE=07103 |postal code=07320 |mayor=Catherine Faure |term=2020&ndash;2026 |intercommunality=Communauté de communes Val'Eyrieux |elevation m=700 |elevation min m=649 |elevation max m=1093 |area km2=21.17 |population=303 |population date=Janar 2023 |website=[https://www.saintjuliendintres.fr saintjuliendintres.fr]}} '''Saint-Julien-d'Intres''' ([[Ocitanisht]]: ''Sant Julian d'Intras'') është një [[Komunat e Francës|komunë e re]] [[Francë|franceze]], e cila ndodhet në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Ardèche]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Auvernja-Rona-Alpet]]. Saint-Julien-d'Intres ka një popullsi prej 303 banorë dhe sipërfaqe 21.17 km², me një dendësi prej 14 banor/km². == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == {{commonscat|Saint-Julien-d'Intres}} *[https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-07103 INSEE] {{clear}}{{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Ardèche|Saint-Julien-d'Intres]] bwaojctr8f9jt52qqtq7arqlqv4pbp6 0 228813 2939718 2681888 2026-04-09T12:05:39Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2939718 wikitext text/x-wiki '''Ado Gegaj''' (23 gusht 1958 - [[Sarajevë]], [[Bosnje dhe Hercegovinë]]) është një këngëtar i shquar boshnjakë. Përndryshe është vëllau i këngëtares së shquar, [[Hajrija Gegaj|Hajrije Gegaj]] si dhe i muzikantit, Izet Gegaj. <ref>{{Cite web |url=http://tekstpesme.com/izvodjac/ado-gegaj/ |title=Ado Gegaj |access-date=17 nëntor 2017 |archive-date=5 korrik 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705005201/http://tekstpesme.com/izvodjac/ado-gegaj/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://tekstomanija.com/biografije/ado-gegaj/ Ado Gegaj]</ref> == Diskografija == * Okreni moj broj (1987) * Telefon zvoni (1988) * Ljubav za ljubav (1989) * Ti si dio mene (1990) * Gdje si bila (1994) * Vjerovo' sam ti (1995) * Ovo malo duše (pjesma) (1998) * Pobjednik na kraju (2000) * HITOVI (2002) * Nazovi zbog nas (2002) * LIVE 100% (2005) * Dunjo moja (2008) * Sad i ja znam... (2011) <ref name="discogs.com">http://www.discogs.com/artist/1399180-Ado-Gegaj</ref> == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.youtube.com/watch?v=I0TesyHeqx0 Ado dhe Hajrije Gegaj - Duet (Video në YouTube)] {{DEFAULTSORT:Gegaj, Ado}} [[Kategoria:Lindje 1958]] [[Kategoria:Muzikantë nga Sarajeva]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Këngëtarë boshnjakë]] a6km8e4yz29g0iauf4rxd418lviim1a 2939721 2939718 2026-04-09T12:07:55Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2939721 wikitext text/x-wiki '''Ado Gegaj''' (23 gusht 1958 - [[Sarajevë]], [[Bosnje dhe Hercegovinë]]) është një këngëtar i shquar boshnjakë. Përndryshe është vëllau i këngëtares së shquar, [[Hajrija Gegaj|Hajrije Gegaj]] si dhe i muzikantit, Izet Gegaj. <ref>{{Cite web |url=http://tekstpesme.com/izvodjac/ado-gegaj/ |title=Ado Gegaj |access-date=17 nëntor 2017 |archive-date=5 korrik 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705005201/http://tekstpesme.com/izvodjac/ado-gegaj/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://tekstomanija.com/biografije/ado-gegaj/ Ado Gegaj]</ref> == Diskografija == * Okreni moj broj (1987) * Telefon zvoni (1988) * Ljubav za ljubav (1989) * Ti si dio mene (1990) * Gdje si bila (1994) * Vjerovo' sam ti (1995) * Ovo malo duše (pjesma) (1998) * Pobjednik na kraju (2000) * HITOVI (2002) * Nazovi zbog nas (2002) * LIVE 100% (2005) * Dunjo moja (2008) * Sad i ja znam... (2011) <ref name="discogs.com">http://www.discogs.com/artist/1399180-Ado-Gegaj</ref> == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.youtube.com/watch?v=I0TesyHeqx0 Ado dhe Hajrije Gegaj - Duet (Video në YouTube)] {{DEFAULTSORT:Gegaj, Ado}} [[Kategoria:Lindje 1958]] [[Kategoria:Muzikantë nga Sarajeva]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Këngëtarë boshnjakë]] [[Kategoria:Boshnjakë me prejardhje shqiptare]] eodemum8ly6ci1sav89z029z2pzm9qi 2939741 2939721 2026-04-09T13:33:01Z Lowkeyhuman 185676 rregullim i gjuhes se references 2939741 wikitext text/x-wiki '''Ado Gegaj''' (23 gusht 1958 - [[Sarajevë]], [[Bosnje dhe Hercegovinë]]) është një këngëtar i shquar boshnjakë. Përndryshe është vëllau i këngëtares së shquar, [[Hajrija Gegaj|Hajrije Gegaj]] si dhe i muzikantit, Izet Gegaj. <ref>{{Cite web |url=http://tekstpesme.com/izvodjac/ado-gegaj/ |title=Ado Gegaj |access-date=17 nëntor 2017 |archive-date=5 korrik 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705005201/http://tekstpesme.com/izvodjac/ado-gegaj/ |url-status=dead |language=shqip}}</ref> <ref>[http://tekstomanija.com/biografije/ado-gegaj/ Ado Gegaj]</ref> == Diskografija == * Okreni moj broj (1987) * Telefon zvoni (1988) * Ljubav za ljubav (1989) * Ti si dio mene (1990) * Gdje si bila (1994) * Vjerovo' sam ti (1995) * Ovo malo duše (pjesma) (1998) * Pobjednik na kraju (2000) * HITOVI (2002) * Nazovi zbog nas (2002) * LIVE 100% (2005) * Dunjo moja (2008) * Sad i ja znam... (2011) <ref name="discogs.com">http://www.discogs.com/artist/1399180-Ado-Gegaj</ref> == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.youtube.com/watch?v=I0TesyHeqx0 Ado dhe Hajrije Gegaj - Duet (Video në YouTube)] {{DEFAULTSORT:Gegaj, Ado}} [[Kategoria:Lindje 1958]] [[Kategoria:Muzikantë nga Sarajeva]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Këngëtarë boshnjakë]] [[Kategoria:Boshnjakë me prejardhje shqiptare]] cmb72dv8ssmc6ekgoyvkc8jynrsgktg 3 250105 2939830 2918528 2026-04-09T18:20:08Z MediaWiki message delivery 56618 /* This Month in GLAM: March 2026 */ pjesë e re 2939830 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Rinazh/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <div style="float:left; border:1px solid lightgrey; padding:10px 20px; margin-bottom:10px;"> <div class="Stampa_Simulim_titujsh_2" style="margin:0 0 .6em 0; padding-top:.5em; padding-bottom:.17em; background:none; font-size:150%; color:black; font-weight:normal; border-bottom:1px solid lightgrey;"> Përshëndetje {{PAGENAME}}, mirëserdhe në Wikipedian në shqip ![[Skeda:Gtk-dialog-info.svg|djathtas|20px]] </div> {| | style="padding-right:20px; vertical-align:top;" | Kjo është [[Ndihmë:Faqja e diskutimit|faqja juaj e diskutimit]], në të cilën do të merrni mesazhe nga përdoruesit e tjerë. Në qoftë se ke pyetje mund të adresohesh pa ngurrim tek '''[[Wikipedia:Oda e fillestarëve|Oda e fillestarëve]]''', ku një përdorues me eksperiencë do të ketë mirësinë të të përgjigjet sa më shpejt. Përpara se të redaktoni një faqe në Wikipedia ne do t’iu rekomandonim të lexonit se si '''[[Ndihmë:Redaktimi i faqeve|redaktohet]]''' dhe '''[[Ndihmë:Formatimi i tekstit|formatohet]]''' një faqe. Gjithashtu është e këshillueshme që të përdorni [[Wikipedia:Livadhi|livadhin tonë]] për të eksperimentuar përpara se të redaktoni një artikull në Wikipedia. Në qoftë se dëshironi të krijoni një artikull të ri ndiqni '''[[Wikipedia:Kujdestari i artikujve|Kujdestarin e artikujve]]''', i cili do t’iu ofrojë ndihmë hap pas hapi. Kujdes, ju [[Wikipedia:Të drejta autori|nuk duhet]] të kopjoni tekst nga faqet e tjera në internet dhe ta vendosni në Wikipedia! Gjithashtu gjatë katër ditëve të para të krijimit të llogarisë nuk do të mund të zhvendosni faqe nën një titull të ri alternativ. Për t’iu përgjigjur një mesazhi nga një përdorues tjetër, duhet të shkoni në faqen e tij të diskutimit dhe të shtypni komandën “Shto një temë (të re diskutimi)”. Mos harro që diskutimet e tua duhet ti nënshkruash me (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) ose thjesht shtyp butonin [[Skeda:Insert-signature.png]] në fund të mesazhit tënd. Në [[User:{{PAGENAME}}|faqen tuaj të {{GENDER:{{ROOTPAGENAME}}|përdoruesit|përdorueses}}]] ju mund të shkruani shkurtimisht rreth vetes tuaj në mënyrë që [[Wikipedia:Wikipedianët|wikipedianët]] e tjerë të të njohim më lehtë. E këshillueshme do të qe përdorimi si stampës {{stampa|Babel}}. Në qoftë se dëshiron ti mund të vendosësh edhe vendbanimin tënd aktual në [[Wikipedia:Harta e wikipedianëve|hartën e wikipedianëve]]. Mos harroni të ndryshoni [[Speciale:Preferencat|preferencat]] tuaja. Wikipedianët të urojnë punë të mbarë! [[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] ([[Përdoruesi_diskutim:Olsi|diskutimet]]) 9 gusht 2018 16:55 (CEST) | style="width:200px; padding-left:20px; border-left:1px solid lightgrey; vertical-align:top;" | Në ndihmën tënde janë faqet: * [[Wikipedia:Pesë shtyllat]] * [[Wikipedia:Fillimi]] * [[Wikipedia:Ndihmë]] * [[Wikipedia:FAQ|Wikipedia:Pyetje dhe përgjigje]] <br /> [[Wikipedia:Ambasadat|Not Albanian? sq-0? Click here!]] |} </div> <br style="clear:both;" /> == This Month in Education: March 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 3 • March 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia & Libraries: Building New Contributors|Wikipedia & Libraries: Building New Contributors]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 prill 2026 12:21 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30317659 --> == ''This Month in GLAM'': March 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 prill 2026 20:20 (CEST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 --> lrprhm4vu5fskru2zhb8dvfzz26lodh 14 252272 2939789 2601154 2026-04-09T16:33:09Z Mitrovica02 128863 2939789 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Njerëz sipas vendlindjes]] [[Kategoria:Filat]] qmatprtwabt63zns2jcejfbw0sefuuy 14 256630 2939784 2764773 2026-04-09T16:25:38Z Mitrovica02 128863 2939784 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fisnikëria osmane shqiptare]] [[Kategoria:Çamë]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] [[Kategoria:Njerëz nga Preveza]] f89n1ivc0nmt08ci612hyb4nla30ymw 0 257110 2939774 2907139 2026-04-09T16:12:03Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2939774 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luka Modrić | image = Shahter-Reak M 2015 (10).jpg | image_size = 250px | fullname = Luka Modrić<ref name="Hugman2010-11">{{Cite book|editor-first=Barry J.|editor-last=Hugman|title=The PFA Footballers' Who's Who 2010–11|url=https://archive.org/details/pfafootballerswh0000unse_v9b9|year=2010|publisher=Mainstream Publishing|language=en|isbn=978-1-84596-601-0|page=[https://archive.org/details/pfafootballerswh0000unse_v9b9/page/n291 290]}}</ref> | birth_date = 9 shtator 1985<ref name="Hugman2010-11"/> | birth_place = [[Zara]], [[Republika Socialiste e Kroacisë|RS Kroacia]],<!-- Lexoje këtë artikull para se të ndryshosh në Kroacia vitin kur Modric ka lindur, Kroacia ishte edne me Jugosllavinë.--> [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RSF Jugosllavia]] | height = 1.72 m<ref name="Real Profile">{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/football/squad/luka-modric|title=Player Profile|publisher=Real Madrid C.F.|language=en|access-date=18 nëntor 2017}}</ref> | position = [[Mesfushori|Mesfushor]] | currentclub = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | clubnumber = 10 | youthyears1 = 1996–2001 | youthyears2 = 2002–2003 | youthclubs1 = [[NK Zadar|Zadar]] | youthclubs2 = [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | years1 = 2003–2008 | clubs1 = [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] | caps1 = 94 | goals1 = 26 | years2 = 2003–2004 | clubs2 = → [[HŠK Zrinjski Mostar|Zrinjski Mostar]] (huazim) | caps2 = 25 | goals2 = 8 | years3 = 2004–2005 | clubs3 = → [[NK Inter Zaprešić|Inter Zaprešić]] (huazim) | caps3 = 18 | goals3 = 4 | years4 = 2008–2012 | clubs4 = [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] | caps4 = 127 | goals4 = 13 | years5 = 2012–2025 | clubs5 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps5 = 394 | goals5 = 30 | years6 = 2025– | clubs6 = [[A.C. Milan|Milan]] | caps6 = 0 | goals6 = 0 | nationalyears1 = 2001 | nationalyears2 = 2001 | nationalyears3 = 2003 | nationalyears4 = 2003–2004 | nationalyears5 = 2004–2005 | nationalyears6 = 2006– | nationalteam1 = [[Kombëtarja kroate nën-15 e futbollit|Kroacia U15]] | nationalteam2 = [[Kombëtarja kroate nën-17 e futbollit|Kroacia U17]] | nationalteam3 = [[Kombëtarja kroate nën-18 e futbollit|Kroacia U18]] | nationalteam4 = [[Kombëtarja kroate nën-19 e futbollit|Kroacia U19]] | nationalteam5 = [[Kombëtarja kroate nën-21 e futbollit|Kroacia U21]] | nationalteam6 = [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacia]] | nationalcaps1 = 2 | nationalcaps2 = 2 | nationalcaps3 = 7 | nationalcaps4 = 11 | nationalcaps5 = 15 | nationalcaps6 = 188 | nationalgoals1 = 0 | nationalgoals2 = 0 | nationalgoals3 = 0 | nationalgoals4 = 1 | nationalgoals5 = 2 | nationalgoals6 = 28 | club-update = 00:09, 10 qershor 2025 (UTC) | nationalteam-update = 00:10, 10 qershor 2025 }} '''Luka Modrić''' (lindi më 9 shtator 1985) është futbollist kroat i cili luan për klubin spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] dhe si kapiten për skuadrën kombëtare kroate. Lukasi luan si mesfushor, por ai poashtu luan si sulmues apo mbrojtës. Ai është emëruar si [[Futbollisti Kroat i Vitit]] gjashtë herë, duke u barazuar me [[Davor Šuker]], që fitoi shumë herë gjatë gjithë kohës.<ref>{{cite web|url=http://www.vecernji.hr/nogomet/luka-modric-dobio-jos-jednu-renomiranu-nagradu-o-ovome-sam-mastao-1141320|title=Luka Modrić dobio još jednu renomiranu nagradu: 'O ovome sam maštao!'|date=10 janar 2017|publisher=Vecernji List|language=hr|accessdate=11 janar 2017}}</ref><ref name="Modric 6">{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/news/modric-equals-suker-croatian-footballer-year-award|title=Modric equals Suker with Croatian Footballer of the Year award|publisher=FourFourTwo|language=en|date=1 janar 2018|access-date=4 janar 2018}}</ref> ==Jeta e hershme== Luka Modrić lindi në 9 shtator 1985 dhe u rrit në fshatin Modrići e cila është pjesë e [[Zaton Obrovački]], një fshat i vendosur në shpatet jugore të malit [[Velebit]], në veri të qytetit të [[Zadari]]t në Republikën Socialiste të Kroacisë, e cila ishte një republikë brenda Jugosllavisë.<ref name="Stvaran">{{cite web|url=http://www.nogometni-magazin.com/hrv-5022d.shtml|title=Kako je stvaran Luka Modrić|trans-title=Zhvillimi i Luka Modrić|publisher=Nogometni-magazin|language=hr|date=30 dhjetor 2007|access-date=20 janar 2016|archive-date=18 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918144402/http://www.nogometni-magazin.com/hrv-5022d.shtml|url-status=dead}}</ref> ==Karriera me klube== ===Real Madrid=== ====2012–2013: Sezoni debutues dhe vëndi si titullar==== Më 27 gusht 2012, Real Madridi njoftoi se kishte arritur një marrëveshje me Tottenhamin për transferimin e Modrić për rreth 30 milion £.<ref name="Modric1">{{cite web|url=https://www.gazeta-shqip.com/2012/08/28/merr-fund-telenovela-modric-firmos-per-madrilenet/|title=Merr fund telenovela, Modriç firmos për madrilenët|publisher=Gazeta Shqip|language=sq|date=28 gusht 2012|accessdate=26 mars 2020|archive-date=25 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200325233856/https://www.gazeta-shqip.com/2012/08/28/merr-fund-telenovela-modric-firmos-per-madrilenet/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/spanj-euml-luka-modric-firmos-me-br-realin-do-t-euml-mund-barcelon-euml-n|title=Spanjë, Luka Modric firmos me Realin: Do të mund Barcelonën|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|date=27 gusht 2012|accessdate=26 mars 2020}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me klubin vetëm dy ditë më vonë në ndeshje e kthimit të finales së [[Supercopa de España 2012|Superkupës së Spanjës]] kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]] në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|stadiumin Santiago Bernabéu]], duke zëvëndësuar gjermanin [[Mesut Özil]] në minutën e 83të. Reali fitoi ndeshjen, duke bërë që Modrić të fitonte trofeun e parë me klubin vetëm 36 orë pas kishte firmosur.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/reali-mund-barcelonen-dhe-fiton-superkupen/|title=Reali mund Barcelonën dhe fiton Superkupën|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=30 gusht 2012|accessdate=26 mars 2020}}</ref> Pavarësisht debutimit pozitiv, Modrić fillimisht e pati të vështirë të përshtatej në ekip nën drejtimin e trajnerit [[José Mourinho]] për shkak të stërvitjes së pakët gjatë fazës përgatitore, të cilën ai e kishte humbur për shkak të negociatave të gjata me klubin.<ref name="Modric1"/> Prezenca e mesfushorit veteran [[Xabi Alonso]] dhe [[Sami Khedira|Sami Khedirës]] në rolin e mesfushorit mbrojtës, si dhe Özil si mesfushor i avancuar bënë që Modrić të ishte më së shumti rezervë, duke u aktivizuar në shumë raste si zëvëndësues. Ai luajti jashtë pozicionit të tij në muajt e parë në klub. Modrić luajti ndeshjen e tij të parë në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampionëve]] më 18 shtator kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]] në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2012/09/18/real-mund-city-n-zhgenjen-milan/|title=Real mund City-n, zhgënjen Milan|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=18 shtator 2012|accessdate=26 mars 2020}}</ref> Më 3 nëntor, ai regjistroi golin e parë me klubin duke shënuar në minutën e fundit të fitores 4–0 kundër [[Real Zaragoza|Real Zaragozës]].<ref>{{cite web|url=http://www.tribalfootball.com/articles/modric-thrilled-score-first-real-madrid-goal-3618081|title=Modric thrilled to score first Real Madrid goal|trans-title=Modric i entuziasmuar për golin e parë me Real Madridin|publisher=Tribal Football|language=en|date=3 nëntor 2012|accessdate=17 shkurt 2013|archive-date=22 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022012732/https://www.tribalfootball.com/articles/modric-thrilled-score-first-real-madrid-goal-3618081|url-status=dead}}</ref> Dy javë më pas, ai asistoi golin e [[Karim Benzema]]s, e cila më pas u kreditua si autogol i Jon Aurtenetxe Borde, me një krosim nga 50 metra; ky ishte goli i parë i suksesit 5–1 kundër [[Athletic Bilbao]].<ref>{{cite web|url=http://www.vecernji.hr/sport/vijesti/video-modric-briljantno-asistirao-benzemi-udaljenosti-50-m-clanak-476597|title=Modrić briljantno asistirao Benzemi s udaljenosti od 50 m!|publisher=Večernji list|language=hr|date=17 nëntor 2012|accessdate=14 maj 2013}}</ref> Ndeshja e tij më e mirë e sezonit ishte ajo e 4 dhjetorit kundër [[AFC Ajax|Ajaxit]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve, ku ai asistoi golat e [[Cristiano Ronaldo]]s dhe [[José Callejón]] me krosime duke ndihmuar Realin të fitonte 4–1.<ref>{{cite web|url=https://www.oranews.tv/article/real-madrid-shkaterron-ajax|title=Real Madrid shkatërron Ajax|publisher=Ora News|language=sq|date=5 dhjetor 2012|accessdate=26 mars 2020}}</ref> Në fund të vitit ai u votua si blerja më e keqe e sezonit nga gazeta sportive spanjolle ''[[Marca (newspaper)|Marca]]''.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.ie/sport/soccer/world-cup-2018/modric-set-to-receive-the-recognition-he-deserves-37067539.html|title=Modric set to receive the recognition he deserves|trans-title=Modric gati të marri njohjen që e meriton|publisher=Irish Independent|language=en|author=Sachin Nakrani|date=1 korrik 2018|accessdate=4 dhjetor 2018}}</ref> ===Milan=== Më 14 korrik 2025, Modrić u transferua në Itali te [[A.C. Milan|Milani]] si lojtar i lirë, duke firmosur një kontratë një-vjeçare. Ai mori fanellën me numrin 14.<ref>{{cite web|date=14 korrik 2025|title=Luka Modrić, AC Milan's new signing in the transfer market: the official statement|url=https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2025-07-14/official-statement-luka-modric|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250714173108/https://www.acmilan.com/en/news/articles/media/2025-07-14/official-statement-luka-modric|archive-date=14 korrik 2025|access-date=14 korrik 2025|publisher=[[A.C. Milan]]|website=acmilan.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=14 korrik 2025|title=Luka Modric joins AC Milan on one-year deal after 13 years at Real Madrid|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cj3rpyejml1o|access-date=15 korrik 2025|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== Modrić filloi karrierën e tij ndërkombëtare duke luajtur me ekipet e moshave. Ai fillimisht u aktivizua me ekipin nën-15, duke vazhduar me rradhë me ekipet nën-17, nën-18, nën-19 dhe nën-21.<ref name="Mid"/> Ai debutoi në mars 2001 me ekipin nën-15 të drejtuar nga [[Martin Novoselac]]. Pavarësisht talentit dhe pjekurisë psikologjike, Modrić nuk ishte titullar dhe lojtar i rëndësishëm deri sa arriti rritjen fizike, e cila nisi pas debutimit të tij me ekipin nën-18. Novoselac e konsideron atë një shëmbull për lojtarët e rinjë falë rritjes graduale, punës së vazhdueshme dhe përpjekjeve, si dhe talentit.{{sfn|Azpitarte|Puertas|2016|p=44–45}} Modrić bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja kroate e futbollit|kombëtaren e parë]] më 1 mars 2006 në një ndeshje miqësore kundër [[Kombëtarja argjentinase e futbollit|Argjentinës]], të cilën Kroacia e fitoi 3–2.<ref name="Mid" /> ===2006–2008: Kupa e Botës 2006 dhe Euro 2008=== Modrić luajti dy ndeshje si zëvëndësues në finalet e [[2006 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2006]], respektivisht kundër [[Kombëtarja japoneze e futbollit|Japonisë]] dhe [[Kombëtarja australiane e futbollit|Australisë]].<ref>{{cite news|url=http://www.nogometni-magazin.com/sp2006-281d.shtml|title=Japan 0–0 Hrvatska: Neiskorišteni penal Srne i manjak sreće u završnici|trans-title=Japoni 0–0 Kroaci: Penalltia e pashënuar e Srna dhe mungesa e fatit në fund|author=Neven Miladin|date=18 qershor 2006|publisher=Nogometni-magazin|access-date=20 janar 2016|language=hr|archive-date=22 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022140256/http://www.nogometni-magazin.com/sp2006-281d.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nogometni-magazin.com/sp2006-342d.shtml|title=Hrvatska 2–2 Australija: Dvaput vodili i ispali sa SP-a|trans-title=Kroaci 2–2 Australi: Kryesuam dy herë dhe eliminohemi nga Kupa e Botës|author=Neven Miladin|date=22 qershor 2006|publisher=Nogometni-magazin|access-date=20 janar 2016|language=hr|archive-date=4 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004152624/http://www.nogometni-magazin.com/sp2006-342d.shtml|url-status=dead}}</ref> Me vendosjen e Slaven Bilić si trajneri i ri i ekipit kombëtar, Modrić doli në pah në skenën ndërkombëtare; ai shënoi golin e parë me Kroacinë më 12 gusht 2006 në miqësoren e fituar 2–0 kundër kampionëve të botës [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italisë]] në [[Livorno]].<ref>{{cite news|url=http://www.jutarnji.hr/italija---hrvatska-0-2--slaven-bilic-startao-pobjedom/151222/|title=Italija – Hrvatska 0–2: Slaven Bilić startao pobjedom|trans-title=Itali – Kroaci 0–2: Slaven Bilic e nis me fitore|date=16 gusht 2006|publisher=Jutarnji list|access-date=20 janar 2016|language=hr|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222204206/http://www.jutarnji.hr/italija---hrvatska-0-2--slaven-bilic-startao-pobjedom/151222/|archive-date=22 shkurt 2016}}</ref> Performancat e Modrić bënë që ai të fitonte vendin so titullar në formacion si dhe ishte një nga lojtarët më të dalluar të Kroacisë në fushatën e suksesshme kualifikuese të [[UEFA Euro 2008|Euro 2008]]; Kroacia e mbylli grupin në vendin e parë me 29 pikë, duke arritur dy fitore ndaj [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]], e cila nuk mundi të kualifikohej.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/6035559.stm|title=Croatia 2–0 England|trans-title=Kroaci 2–0 Angli|author=Phil McNulty|date=11 tetor 2006|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=20 janar 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/7103110.stm|title=England 2–3 Croatia|trans-title=Angli 2–3 Kroaci|author=Jonathan Stevenson|date=21 nëntor 2007|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=20 janar 2016}}</ref> Për Modrić pritshmëritë ishin të mëdhaja, duke bërë që gjatë kualifikueseve ai të fitonte pseudonimin "Cruyffi kroat" nga mediat kroate.<ref name="Dutch"/><ref name="CruyffMarca">{{Cite news|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2016/04/01/56fe4a6746163f73688b45bb.html|title=Modric aiming to emulate Barcelona legend Cruyff|trans-title=Modric synon të imitojë legjendën e Barcelonës Cruyff|author=Hugo Cerezo|date=1 prill 2016|publisher=Marca|language=en|access-date=6 korrik 2018}}</ref> Në fazën e grupeve të Euro 2008, Modrić shënoi me penallti golin e parë të Kroacisë në fitoren 1–0 kundër [[Kombëtarja austriake e futbollit|Austrisë]] më 8 qershor;<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/euro_2008/7363048.stm|title=Austria 0–1 Croatia|trans-title=Austri 0–1 Kroaci|author=Ian Hughes|date=8 qershor 2008|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=8 qershor 2008}}</ref> ai u bë lojtari më i ri që shënon gol në një Kampionat Evropian për Kroacinë (22 vjeç dhe 273 ditë).<ref name=":1" /> Kjo ishte penalltia e akorduar dhe e shënuar më e shpejtë në historinë e këtij kompeticioni (4 minuta).<ref>{{cite news|url=http://www.euro2008.uefa.com/tournament/matches/match=300684/index.html|title=Modrić penalty undoes gutsy Austria|trans-title=Penalltia e Modrić zhbën Austrinë e guximshme|publisher=UEFA|language=en|author=Trevor Haylett|date=8 qershor 2012|access-date=10 qershor 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080530015222/http://www.euro2008.uefa.com/tournament/matches/match=300684/index.html|archive-date=30 maj 2008}}</ref> Modrić vazhdoi me paraqitjet mbreslënëse duke u shpallur lojtari më i mirë në fitoren 2–1 kundër favoritëve të [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]], e cila në fund do të arrinte edhe finalen.<ref name="modricman">{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=711505.html|title=Croatia 2–1 Germany|trans-title=Kroaci 2–1 Gjermani|date=12 qershor 2008|publisher=UEFA|language=en|access-date=20 janar 2016}}</ref> Në ndeshjen çerek-finale kundër [[Kombëtarja turke e futbollit|Turqisë]], Modrić shfrytëzoi gabimin e portierit turk [[Rüştü Reçber]] dhe krosoi për shokun e ekipit [[Ivan Klasnić]], i cili shënoi një minutë para përfundimit të ndeshjes. Megjithatë, Turqia barazoi menjëhetë me anë të [[Semih Şentürk]], duke e dërguar ndeshjen te gjuajtjet e penalltive. Te penalltitë, Modrić gaboi në tentativën e tij me Kroacinë që u eliminua me rezultatin 3–1.<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2008/matches/round=15094/match=301700/postmatch/report/index.html|title=Turkey triumph in Vienna shoot-out|trans-title=Turqia triumfon në gjuajtjet e penalltive në Vienë|author=Michael Harrold|date=21 qershor 2008|publisher=UEFA|language=en|access-date=20 janar 2016}}</ref> Pas përfundimit të kompeticionit, Modrić u përfshi në [[UEFA Euro 2008|UEFA Ekipin e Turnamentit]], duke u bërë kroati i dytë pas [[Davor Šuker]] që e arrin këtë gjë.<ref name="Dalje 2008">{{cite web|url=http://dalje.com/en-sports/luka-modric-in-euros-best-team-xavi-best-player/160205|title=Luka Modric In EURO's Best Team, Xavi Best Player|trans-title=Luka Modric në ekipin më të mirë të Euros, Xavi lojtari më i mirë|date=30 qershor 2008|website=dalje.com|publisher=Kontineo oglašavanje|language=en|access-date=1 korrik 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110522151147/http://dalje.com/en-sports/luka-modric-in-euros-best-team-xavi-best-player/160205|archive-date=22 maj 2011}}</ref> ===2008–2016: Rezultatet zhgënjyese=== Modrić shënoi tre gola në kualifikueset e [[2010 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2010]], respektivisht kundër [[Kombëtarja kazake e futbollit|Kazakistanit]],<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/worldcup/news/newsid=745808.html|title=Croatia cruise to Kazakhstan victory|trans-title=Kroacia fiton ndaj Kazakistanit|date=7 shtator 2008|publisher=UEFA|language=en|access-date=20 janar 2016}}</ref> [[Kombëtarja andorrase e futbollit|Andorrës]]<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=250471/match=300040537/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222210059/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=250471/match=300040537/index.html|url-status=dead|archive-date=22 shkurt 2016|title=Croatia 4–0 Andorra|trans-title=Kroaci 4–0 Andorrë|date=15 tetor 2008|publisher=FIFA|language=en|access-date=20 janar 2016}}</ref> dhe [[Kombëtarja ukrainase e futbollit|Ukrainës]].<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=250471/match=300041077/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222205726/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=250471/match=300041077/index.html|url-status=dead|archive-date=22 shkurt 2016|title=Croatia 2–2 Ukraine|trans-title=Kroaci 2–2 Ukrainë|date=6 qershor 2009|publisher=FIFA|language=en|access-date=20 janar 2016}}</ref> Këto gola e bënë atë golashënuesin më të mirë të ekipit për këtë fushatë kualifikuese sëbashku me [[Ivica Olić]], [[Ivan Rakitić]] dhe [[Eduardo]]n. Ekipi nuk e siguroi kualifikimin pasi u rendit në vendin e tretë, një pikë larg Ukrainës së vendit të dytë. Modrić luajti në të gjitha ndeshjet në [[Kualifikueset e UEFA Euro 2012|kualifikueset e UEFA Euro 2012]], duke shënuar një gol kundër [[Kombëtarja izraelite e futbollit|Izraelit]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/news/newsid=1516110.html|title=Eduardo double against Israel sends Croatia top|trans-title=Dopieta e Eduardoa kundër Izraelit dërgon Kroacinë në krye|date=6 shtator 2011|author=Elvir Islamović|publisher=UEFA|language=en|access-date=20 janar 2016}}</ref> Ai luajti si titullar në të tre ndeshjet e fazës së grupeve kundër [[Kombëtarja irlandeze e futbollit|Republikës së Irlandës]], Italisë dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]], me Kroacinë e cila nuk e kaloi grupin. Ndeshja e tij më e mirë ishte ajo kundër Spanjës; një nga momentet më të dalluara në atë ndeshje ndodhi kur ai mori topin në mesfushë dhe kaloi të tre mesfushorët spanjollë dhe dhuroi një kros në stilin ''trivela'' nga e djathtas për Ivan Rakitić, gjuajtja e të cilit u prit nga [[Iker Casillas]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18181161|title=Croatia 0–1 Spain|trans-title=Kroaci 0–1 Spanjë|author=Ben Smith|date=18 qershor 2012|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=14 gusht 2013}}</ref> Për shkak se Kroacia nuk e kaloi fazën e grupeve, Modrić nuk u përfshi në [[UEFA Euro 2012#Ekipi i Turnamentit|Ekipin e Turnamentit]], edhe pse ''[[The Daily Telegraph]]'' e përfshiu në njëmbëdhjetëshen më të mirë deri në gjysëm-finale,<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/euro-2012/9350132/Euro-2012-the-best-eleven-so-far.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/euro-2012/9350132/Euro-2012-the-best-eleven-so-far.html|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Euro 2012: the best eleven so far|trans-title=Euro 2012: njëmbëdhjetëshja më e mirë deri tani|author=Kristian Walsh|date=26 qershor 2012|publisher=The Daily Telegraph|language=en|access-date=14 gusht 2013}}{{cbignore}}</ref> si dhe loja e tij mori komplimente nga analistët.<ref>{{cite web|url=http://betting.betfair.com/football/harry-redknapp/harry-redknapp-my-euro-2012-team-of-the-tournament-290612-512.html|title=Harry Redknapp: My Euro 2012 Team of the Tournament|trans-title=Harry Redknapp: Ekipi im i Turnamentit të Euro 2012|date=29 qershor 2012|website=betting.betfair.com|publisher=Bet Fair|language=en|access-date=14 gusht 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://fourfourtwo.com/blogs/euro2012/archive/2012/06/20/analysis-modric-s-euros-prove-his-suitability-for-madrid-move.aspx|title=Analysis: Modric's Euros prove his suitability for Madrid move|trans-title=Analizat: Europiani i Modrić vërtetoi se ai është i përshtatshëm për një kalim në Madrid|date=20 qershor 2012|publisher=FourFourTwo|language=en|access-date=14 gusht 2013}}</ref> Modrić dhe Kroacia u kualifikuan në [[2014 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupën e Botës 2014]] pas raundit play-off. Ata u vendosën në grupin A me vendin organizator [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazilin]], [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Meksikën]] dhe [[Kombëtarja kamerunase e futbollit|Kamerunin]]. Kroacia luajti në ndeshjen hapëse të turnamentit kundër Brazilit, duke u mposhtur 3–1,<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25285029|title=Brazil 3 Croatia 1|trans-title=Brazil 3 Kroaci 1|publisher=BBC Sport|language=en|date=12 qershor 2014|access-date=19 qershor 2014}}</ref> në një ndeshje ku Modrić pësoi një dëmtim të lehtë në këmbë.<ref>{{cite web|url=https://news.yahoo.com/modric-injury-loss-against-brazil-not-serious-013420995.html|title=Modric injury in loss against Brazil not serious|trans-title=Dëmtimi i Modrić në humbjen kundër Brazilit nuk është serioz|author=Dusan Stojanovic|date=13 qershor 2013|publisher=Yahoo News|language=en|access-date=27 nëntor 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/27847257|title=World Cup 2014: Luka Modric hoping to be fit to face Cameroon |date=14 qershor 2014|trans-title=Kupa e Botës 2014: Luka Modric shpreson të jetë i gatshëm për Kamerunin|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=19 janar 2016}}</ref> Në ndeshjen e dytë, Kroacia regjistroi një fitore 4–0 kundër Kamerunit,<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/25285162|title=Cameroon 0 Croatia 4|trans-title=Kamerun 0 Kroaci 4|publisher=BBC Sport|language=en|date=18 qershor 2014|access-date=19 qershor 2014}}</ref> megjithatë ata nuk e kaluan grupin pasi u mposhtën në ndeshjen e fundit 3–1 nga Meksika.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/25285326|title=Croatia 1 Mexico 3|trans-title=Kroaci 1 Meksik 3|date=23 qershor 2014|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=24 qershor 2014}}</ref> Kroacia e mbylli grupin në vendin e tretë pavarësisht pritshmërive të mëdha nga media dhe publiku kroat.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/worldcup/news/newsid=2119094.html|title=Croatia's World Cup highs and lows|trans-title=Uljet dhe ngritjet e Kroacisë në Kupën e Botës|author=Elvir Islamović|date=24 qershor 2014|publisher=UEFA|language=en|access-date=27 nëntor 2014}}</ref> Më 9 shtator 2014, në ditëlindjen e tij të 29të, Modrić shënoi golin e parë me Kroacinë pas tre vitesh, në një fitore kundër [[Kombëtarja maltase e futbollit|Maltës]] në kualifikueset e [[UEFA Euro 2016]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/season=2016/matches/round=2000446/match=2013838/postmatch/report/|title=Modrić sets Croatia on course to sink Malta|trans-title=Modrić udhëheq Kroacinë në fitoren ndaj Maltës|author=Elvir Islamović|date=9 shtator 2014|publisher=UEFA|language=en|access-date=27 nëntor 2014}}</ref> Ai më pas shënoi edhe një penallti kundër [[Kombëtarja azerbajxhanase e futbollit|Azerbajxhanit]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2016/matches/round=2000446/match=2013880/postmatch/report/index.html|title=Croatia beat Azerbaijan for third straight win|trans-title=Kroacia mposht Azerbajxhanin për fitoren e tretë rresht|author=Elvir Islamović|date=13 tetor 2014|publisher=UEFA|language=en|access-date=27 nëntor 2014}}</ref> Më 3 mars 2015, Modrić luajti për herë të parë si kapiteni i Kroacisë në ndeshjen e kthimit kundër Azerbajxhanit, e cila u mbyll në barazim në transfertën e [[Baku]]t.<ref>{{cite web|url=http://www.vecernji.hr/nogomet/luka-modric-uoci-kapetanskog-debija-robert-prosinecki-nas-poznaje-ali-to-nece-presuditi-1022532|title=Modrić uoči kapetanskog debija: Ponosan sam, vjerujem da ću na pravi način predstavljati Hrvatsku|trans-title=Modrić para debutimit si kapiten: Jam krenar, besoj se do t'a përfaqësoj Kroacinë siç duhet|author=Marko Pavić|date=2 shtator 2015|publisher=Večernji list|language=hr|access-date=20 janar 2016}}</ref> Në finalet e turnamentit, Modrić shënoi golin e fitores për Kroacinë në ndeshjen hapëse të fazës së grupeve kundër [[Kombëtarja turke e futbollit|Turqisë]], duke mposhtur portierin kundërshtar me një gjuajtje në ajër nga 25 metra.<ref name="Match vs Turkey">{{cite news|author=Andrew Haslam|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2016/matches/round=2000448/match=2017884/postmatch/report/index.html|title=Modrić magic helps Croatia down Turkey|trans-title=Magjia e Modrić ndihmon Kroacinë të mposhti Turqinë|date=12 qershor 2016|access-date=14 qershor 2016|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Me këtë gol, Modrić u bë lojtari i parë kroat që shënon në dy edicione të ndryshme të Kampionatit Evropian, pas golit të shënuar kundër Austrisë në vitin 2008.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/euro2016/en/article/modric-makes-euros-history-with-two-croatia-firsts/1iz9z50rxeo3y1je5jtbfdsvap|title=Modrić makes Euros history with two Croatia firsts|trans-title=Modrić shkruan historinë e Europianit me dy të para për Kroacinë|author=Miles Chambers|publisher=Goal.com|language=en|date=12 qershor 2016|access-date=12 qershor 2016}}</ref> Ai gjithashtu u shpall lojtari i ndeshjes.<ref name="Match vs Turkey"/> Pas kësaj, Modrić u detyrua të humbiste ndeshjen vendimtare ndaj Spanjës për shkak të një dëmtimi të vogël muskulor.<ref>{{Cite news|url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/foto-modric-i-mandzukic-propustili-trening-je-li-cacic-pokusao-zavarati-spanjolce-sa-coricem-4453454|title=Čačić sprema veliko iznenađenje? Modrić i Mandžukić pauzirali, izbornik 'bacio mamac'|date=19 qershor 2016|access-date=24 dhjetor 2022|language=hr}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.squawka.com/en/news/croatia-midfielder-luka-modric-advised-to-miss-spain-game-by-doctor/701025|title=Croatia midfielder Luka Modric advised to miss Spain game by doctor|trans-title=Mesfushori i Kroacisë Luka Modric këshillohet nga doktori të mos luaj në ndeshjen ndaj Spanjës|publisher=Squawka Football News|language=en|access-date=6 korrik 2018}}</ref> Pavarësisht mungesës së tij, Kroacia fitoi ndeshjen dhe u rendit e para në grup,<ref>{{Cite news|url=http://www.skysports.com/football/croatia-vs-spain/353085|title=Croatia 2–1 Spain: Ivan Perišić hands Croatia dramatic win to top Group D|trans-title=Kroaci 2–1 Spanjë: Ivan Perisic i jep Kroacisë fitoren dramatike dhe vendin e parë në Grupin D|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=1 korrik 2018}}</ref> por u eliminua nga [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalia]] me rezultatin 1–0 në raundin e 16-tave.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/36566064|title=Croatia 0–1 Portugal|trans-title=Kroaci 0–1 Portugali|date=25 qershor 2016|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=1 korrik 2018}}</ref> ===2016–2018: Topi i Artë i Kupës së Botës 2018=== Modrić u emërua kapiteni i ri i Kroacisë për kualifikueset e [[2018 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2018]] pas tërheqjes së [[Darijo Srna]].<ref>{{cite web|title=Luka Modrić, the new captain: "I'm so proud"|trans-title=Luka Modrić, kapiteni i ri: "Jam shum krenar"|url=http://hns-cff.hr/en/news/14953/luka-modric-the-new-captain-im-so-proud/|publisher=Federata Kroate e Futbollit|language=en|date=29 gusht 2016|access-date=29 gusht 2016}}</ref> Kroacia e nisi fushatën kualifikuese mirë, por pas humbjeve minimale ndaj [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islandës]] dhe Turqisë,<ref>{{Cite web|date=12 qershor 2017|title=[VIDEO] Modrić: Nismo bili pravi, izgledali smo prazno i potrošeno|url=https://sport.hrt.hr/392057/video-modric-nismo-bili-pravi-izgledali-smo-prazno-i-potroseno|access-date=22 tetor 2020|website=Hrvatska radiotelevizija|language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|author1=Ivan Halar|author2=Željko Janković|date=5 shtator 2017|title=Turska šokirala Hrvatsku! Bit će dramatično do kraja kvalifikacija|url=https://www.vecernji.hr/sport/hrvatska-uoci-utakmice-s-turskom-ostala-bez-mandzukica-1192686|access-date=22 tetor 2020|website=Večernji list|language=hr}}</ref> si dhe barazimit ndaj [[Kombëtarja finlandeze e futbollit|Finlandës]] (ndeshje në të cilën Modrić regjistroi paraqitjen e tij të 100të me ekipin kombëtar),<ref>{{Cite web|author1=Nenad Nevešćanin|author2=Josip Tolić|date=6 tetor 2017|title=ŠOK NA RUJEVICI! Hrvatska prosula pobjedu u 90. minuti...|url=https://www.24sata.hr/sport/kisa-ne-prijeti-navijaci-polako-pristizu-neka-padnu-ti-finci-543083|access-date=22 tetor 2020|website=24sata|language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|last=P. R.|date=6 tetor 2017|title=Luka Modrić obilježava 100. utakmicu za hrvatsku reprezentaciju|url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/luka-modric-obiljezava-100-utakmicu-za-hrvatsku-reprezentaciju---491705.html|access-date=24 tetor 2020|website=Gol.hr|language=hr}}</ref> Kroacia rrezikoi seriozisht mundësitë për kualifikim.<ref>{{Cite web|author=Danijel Starešinčić|date=7 tetor 2017|title=Ovo je luda opcija u koju baš nitko u Hrvatskoj ne vjeruje!|url=https://www.tportal.hr/sport/clanak/ovo-je-luda-opcija-u-koju-bas-nitko-u-hrvatskoj-ne-vjeruje-foto-20171007|access-date=22 tetor 2020|website=Tportal.hr|language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 tetor 2017|title=Igrači utučeni nakon Finske: "Nešto ne štima, treba se jako dobro zamisliti"|url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/hrvatski-reprezentativci-utuceni-nakon-finske-treba-se-jako-dobro-zamisliti---491718.html|access-date=22 tetor 2020|website=Gol.hr|language=hr}}</ref> Kjo gjë bëri që Modrić të deklaronte publikisht mungesën e besimit te trajneri [[Ante Čačić]].<ref>{{Cite web|author=Katarina Kušec|date=6 tetor 2017|title=Modrić: Treba li izbornik Čačić otići? A što da sada radimo!?|url=https://www.vecernji.hr/sport/modric-treba-li-izbornik-cacic-otici-a-sto-da-sada-radimo-1199428|access-date=24 dhjetor 2022|website=Večernji list|language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|author=Ante Jukić|date=7 tetor 2017|title=Real Madrid star Luka Modric unwilling to back Croatia coach in outburst|trans-title=Ylli i Real Madridit Luka Modric nuk pranon të mbështesi trajnerin e Kroacisë|url=https://www.goal.com/en/news/modric-unwilling-to-back-croatia-coach-outburst-world-cup/1kn4k8vrvygl11lm9o5etdxf6v|access-date=22 tetor 2020|website=Goal.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Dejan Lovrić|date=7 tetor 2017|title=Modrić: Jesmo li uz izbornika? Ha, što sad da radimo...|url=https://www.goal.com/hr/vijesti/modric-pa-to-je-nedopustivo-da-se-hrvatska-povuce-nakon-gola/zqlxl48uo85w1o1v39nawbi4z|access-date=22 tetor 2020|website=Goal.com|language=hr}}</ref> Shpejtë pas kësaj Čačić u shkarkua dhe u zëvendësua nga [[Zlatko Dalić]], i cili mori detyrën para ndeshjes vendimtare kundër Ukrainës në transfertë,<ref>{{Cite web|last=I. Š.|date=7 tetor 2017|title=Novi izbornik Zlatko Dalić otkrio što će napraviti uoči Ukrajine|url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/novi-izbornik-zlatko-dalic-otkrio-sto-ce-napraviti-uoci-ukrajine---491767.html|access-date=22 tetor 2020|website=Gol.hr|language=hr}}</ref> të cilën Kroacia e fitoi 2–0, duke siguruar një vënd në fazën play-off.<ref>{{Cite web|author=Ivan Janković|date=10 tetor 2017|title=Kramarić uništio Ukrajinu usred Kijeva, Hrvatska izborila dodatne kvalifikacije!|url=https://www.tportal.hr/sport/clanak/kramaric-unistio-ukrajinu-usred-kijeva-hrvatska-izborila-dodatne-kvalifikacije-foto-20171009|access-date=22 tetor 2020|website=Tportal.hr|language=hr}}</ref> Në këtë fazë, Modrić shënoi me penallti në fitoren 4–1 kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]], duke ndihmuar Kroacinë të kualifikohej në finalet e turnamentit.<ref>{{Cite web|last=Hina|date=9 nëntor 2017|title=Briljantna Hrvatska pregazila Grčku i dala joj do znanja tko ide u Rusiju|url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/hrvatska-grcka-kvalifikacije-za-svjetsko-prvenstvo-2018---495481.html|access-date=22 tetor 2020|website=Gol.hr|language=hr}}</ref> Kroacia u vendos në Grupin D sëbashku me Argjentinën, Islandën dhe [[Kombëtarja nigeriane e futbollit|Nigerinë]]. Gjatë turnamentit, Modrić, sëbashku me Ivan Rakitić dhe [[Mario Mandžukić]], u etiketuan si Gjenerata e Artë e dytë e futbollit kroat.<ref>{{Cite news|url=https://www.thestar.com/sports/worldcup/2018/06/30/modric-magic-at-heart-of-croatian-soccers-golden-generation.html|title=Modric magic at heart of Croatian soccer's golden generation|trans-title=Magjia e Modric në zemrën e gjeneratës së artë të dytë të futbollit kroat|author=Joe Callaghan|date=30 qershor 2018|publisher=Toronto Star|language=en|access-date=5 korrik 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/world-cup/iceland-vs-croatia-world-cup-2018-ivan-rakitic-luka-modric-midfield-tactics-preview-partnership-a8416581.html|title=Are Ivan Rakitic and Luka Modric the World Cup's biggest unsung heroes?|trans-title=A janë Ivan Rakitic dhe Luka Modric herojnë e heshtur të Kupës së Botës?|author=Nick Miller|date=30 qershor 2018|publisher=The Independent|language=en|access-date=1 korrik 2018}}</ref> Modrić shënoi me penallti në fitoren e Kroacisë në ndeshjen hapëse dhe u shpall lojtari më i mirë.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/44422185|title=World Cup 2018: Luka Modric penalty secures 2–0 win for Croatia against Nigeria|trans-title=Kupa e Botës 2018: Penalltia e Luka Modric siguron fitoren 2–0 të Kroacisë kundër Nigerisë|author=Mike Whalley|publisher=BBC Sport|language=en|date=17 qershor 2018|access-date=17 qershor 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331523|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612212731/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331523/|url-status=dead|archive-date=12 qershor 2018|title=Modric-inspired Croatia open with a win|trans-title=Kroacia e frymëzuar nga Modric e nis me fitore|publisher=FIFA|language=en|date=17 qershor 2018|access-date=17 qershor 2018}}</ref> Në ndeshjen e dytë kundër Argjentinës, Modrić shënoi një gol të bukur me një gjuajtje nga 23 metra distancë,<ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/mesmerising-modric-makes-it-a-nightmare-for-misfiring-messi-n6cb7bppf|title=Mesmerising Luka Modric makes it a nightmare for misfiring Lionel Messi|trans-title=Luka Modric i jashtëzakonshëm ja bën makth Lionel Messit|author=Oliver Kay|publisher=The Times|language=en|date=22 qershor 2018|access-date=22 qershor 2018}}</ref> duke i dhënë Kroacisë fitoren 3–0 dhe duke u shpallur sërisht lojtari më i mirë.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/44439114|title=Croatia stun Argentina to reach World Cup last 16|trans-title=Kroacia shtang Argjentinën dhe arrin në raundin e 16-tave të Kupës së Botës|author=Patrick Jennings|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 qershor 2018|access-date=21 qershor 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331513|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140549/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331513/|url-status=dead|archive-date=12 qershor 2018|title=Croatia advance on a dark night for Argentina|trans-title=Kroacia avancon në një mbrëmje të errët për Argjentinën|publisher=FIFA|language=en|date=21 qershor 2018|access-date=21 qershor 2018}}</ref> Ai u aktivizua edhe në ndeshjen e fundit kundër Islandës, të cilën Kroacia e fitoi gjithashtu, duke u shpallur si lojtari më i mirë i turnamentit për fazën e grupeve nga ''[[FourFourTwo]]'', ''[[The Daily Telegraph]]'' dhe ''[[ESPN]]''.<ref>{{cite news|url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-10-best-players-2018-world-cup-group-stage?page=0%2C1|title=Ranked! The 10 best players of the 2018 World Cup group stage|trans-title=Renditja! 10 lojtarët më të mirë të fazës së grupeve të Kupës së Botës 2018|author=Nick Miller|date=29 qershor 2018|website=FourFourTwo|language=en|access-date=29 qershor 2018|archive-date=29 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180629211614/https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-10-best-players-2018-world-cup-group-stage?page=0%2C1|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/world-cup/2018/06/29/world-cup-2018-10-best-players-group-stage-has-made-biggest/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/world-cup/2018/06/29/world-cup-2018-10-best-players-group-stage-has-made-biggest/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Top 10 best players of the World Cup group stages – but who has made the biggest impact in Russia so far?|trans-title=10 lojtarët më të mirë të fazës së grupeve të Kupës së Botës – por kush e ka pasur ndikimin më të madh në Rusi deri tani?|author=Jeremy Wilson|date=29 qershor 2018|publisher=The Daily Telegraph|language=en|access-date=29 qershor 2018}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news|url=http://global.espn.com/football/fifa-world-cup/4/blog/post/3549813/luka-modric-beats-cristiano-ronaldo-to-top-world-cup-player-power-rankings|title=Luka Modric beats Cristiano Ronaldo, tops World Cup Play Power Rankings|trans-title=Luka Modric mposht Cristiano Ronaldon, në krye të World Cup Play Power Rankings|date=29 qershor 2018|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=30 qershor 2018}}</ref> Në ndeshjen e raundit të 16-tave kundër [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarkës]], gjatë kohës që rezultati ishte i barabartë 1–1, Modrić krijoi një mundësi shënimi për [[Ante Rebić]] në pjesën e dytë të kohës shtesë, i cili në fund fitoi një penallti pasi u rrëzua nga lojtarët kundërshtar; Modrić ekzekutoi penalltinë por gjuajtja e tij u prit nga [[Kasper Schmeichel]]. Megjithatë, ai shënoi në gjuajtjet e penalltive ku Kroacia fitoi 3–2.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/44591346|title=Croatia beat Denmark in tense shootout|trans-title=Kroacia mposht Danimarkën në penalltitë intesive|author=Paul Fletcher|publisher=BBC Sport|language=en|date=1 korrik 2018|access-date=2 korrik 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=http://global.espn.com/football/team/croatia/477/blog/post/3553512/luka-modric-vanquishes-ghosts-of-penalties-past-in-what-could-be-his-final-world-cup?src=com|title=Luka Modric vanquishes ghosts of penalties past in what could be his final World Cup|trans-title=Luka Modric shuan fantazmat e penalltive në çfarë mund të jetë Botërori i tij i fundit|author=Gabriele Marcotti|date=2 korrik 2018|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=2 korrik 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2018/jul/02/now-we-can-forget-turkey-modric-and-croatia-lay-ghost-of-2008-to-rest|title='Now we can forget Turkey': Modric and Croatia lay ghost of 2008 to rest|trans-title='Tani mund t'a harrojmë Turqinë': Modric dhe Kroacia prehin fantazmat e 2008|author=David Hytner|language=en|date=2 korrik 2018|publisher=The Guardian|access-date=2 korrik 2018}}</ref> Në ndeshjen e rradhës çerek-finale kundër vendit organizator [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusisë]], Modrić asistoi golin e mbrojtësit [[Demagoj Vida]] në kohën shtesë, duke barazuar ndeshjen në 2–2; ai shënoi në gjuajtjet e penalltive duke ndihmuar Kroacinë të kualifikohej në gjysëm-finale si dhe u shpall lojtari më i mirë për herë të tretë në turnament.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/44665444|title=Croatia knock out Russia on penalties|trans-title=Kroacia eliminon Rusinë me penallti|author=Patrick Jennings|publisher=BBC Sport|language=en|date=7 korrik 2018|access-date=7 korrik 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331504|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702175734/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331504/|url-status=dead|archive-date=2 korrik 2018|title=Croatia through as hosts pay the penalty|trans-title=Kroacia kalon më tej, organizuesit paguajnë penalltitë|publisher=FIFA|language=en|date=7 korrik 2018|access-date=7 korrik 2018}}</ref> Kroacia arriti një fitore historike 2–1 kundër Anglisë në gjysëm-finale më 11 korrik, duke siguruar finalen e Kupës së Botës për herë të parë në histori.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/44706648|title=Croatia 2–1 England|trans-title=Kroaci 2–1 Angli|publisher=BBC Sport|language=en|author1=Phil McNulty|date=11 korrik 2018|access-date=11 korrik 2018}}</ref> Dy ditë para finales media raportoi se Modrić ishte lojtari që kishte vrapuar më shumë kilometra si dhe ishte lojtari i tretë që kishte krijuar më shumë raste. Ai gjithashtu kishte bërë shumë driblime dhe pasime gjysëm fushën kundërshtare.<ref>{{Cite news|url=https://www.theringer.com/soccer/2018/7/13/17567016/2018-world-cup-final-preview-kylian-mbappe-luka-modric-golden-ball|title=Who Is the Defining Player of the 2018 World Cup?|trans-title=Kush është lojtari më përcaktues i Kupës së Botës 2018?|author=Ryan O'Hanlon|date=13 korrik 2018|publisher=[[The Ringer (website)|The Ringer]]|language=en|access-date=13 korrik 2018}}</ref> Edhe pse Kroacia u mposht 4–2 nga Franca në finale më 15 korrik,<ref name="McNulty">{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/44754965|title=France 4–2 Croatia: France beat Croatia in thrilling World Cup final|trans-title=Francë 4–2 Kroaci: Franca mposht Kroacinë në finalen emocionuese të Kupës së Botës|publisher=BBC Sport|language=en|date=15 korrik 2018|access-date=15 korrik 2018|author=Phil McNulty}}</ref> Modrić u nderua me çmimin Topi i Artë si lojtari më i mirë i turnamentit,<ref name="FIFAGolden">{{cite news|title=Golden consolation for magical Modric|trans-title=Ngushëllim i artë për Modricin magjik|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/157-awards-piece-2986294|access-date=15 korrik 2018|publisher=FIFA|language=en|date=15 korrik 2018}}</ref> si dhe u përfshi në Ekipin e Turnamentit.<ref name="FIFATEAM1">{{cite web|url=https://dreamteam.fifa.com/en/home|title=FIFA World Cup Fan Dream Team|trans-title=Ekipi i Ëndërrave i Tifozëve i FIFA Kupës së Botës|publisher=FIFA|language=en|date=17 korrik 2018|access-date=17 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626225201/https://dreamteam.fifa.com/en/home|archive-date=26 qershor 2018|url-status=dead}}</ref><ref name="FIFATEAM2">{{cite web|title=Kane crowned King, Mina the PPG VIP|trans-title=Kane emërohet mbret, Mina PPG VIP|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/kane-crowned-king-mina-the-ppg-vip|publisher=FIFA|language=en|access-date=25 korrik 2018}}</ref> Pas pritjes madhështore që ekipi mori në [[Zagreb]],<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2018/jul/15/philosophical-fans-celebrate-croatias-historic-world-cup-final|title=Philosophical fans celebrate Croatia's historic World Cup, despite final defeat|trans-title=Tifozët filozofij festojnë Kupën e Botës historike të Kroacisë, pavarësisht humbjes në finale|author=Una Hajdari|date=15 korrik 2018|publisher=The Guardian|language=en|access-date=20 korrik 2018}}</ref> Modrić sëbashku me shokët e ekipit [[Danijel Subašić]], [[Šime Vrsaljko]] dhe [[Dominik Livaković]] u pritën nga dhjetra mijëra tifozë në qytetin e tyre të lindjes Zadar.<ref>{{Cite news|url=https://www.vecernji.hr/sport/zadar-gori-festa-za-modrica-subasica-vrsaljka-i-livakovica-1258980|title=Zadar gori, fešta za Modrića, Subašića, Vrsaljka i Livakovića|trans-title=Zadari digjet, festë për Modrić, Subašić, Vrsaljko dhe Livaković|author=Frane Šarić|date=17 korrik 2018|publisher=[[Večernji list]]|access-date=31 gusht 2018|language=hr}}</ref> ===2018–2022: Topi i Bronztë i Kupës së Botës 2022=== Modrić luajti në të katërt ndeshjet e edicionit përurues të [[UEFA Liga e Kombeve|UEFA Ligës së Kombeve]], me Kroacinë që e mbylli Grupin 4 të Ligës A në vendin e fundit pas humbjes historike 6–0 kundër Spanjës dhe asaj 2–1 kundër Anglisë në [[Wembley Stadium]] në nëntor 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2024040--spain-vs-croatia/|title=Spain–Croatia|trans-title=Spanjë–Kroaci|date=11 shtator 2018|publisher=UEFA|language=en|access-date=13 prill 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2024037--england-vs-croatia/|title=England–Croatia|trans-title=Angli–Kroaci|date=18 nëntor 2018|publisher=UEFA|language=en|access-date=13 prill 2022}}</ref> Modrić shënoi dy gola në fushatën kualifikuese të [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]]; një penallti në barazimin 1–1 kundër Azerbajxhanit dhe një gol falë një inkursioni personal në fitoren 3–0 kundër [[Kombëtarja hungareze e futbollit|Hungarisë]], me Kroacinë që u rendit në vendin e parë në grup dhe u kualifikua.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/season=2020/matches/round=2001086/match=2026199/index.html|title=Azerbaijan–Croatia|trans-title=Azerbajxhan–Kroaci|date=9 shtator 2019|publisher=UEFA|language=en|access-date=25 nëntor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/season=2020/matches/round=2001086/match=2026219/index.html|title=Croatia–Hungary|trans-title=Kroaci–Hungari|date=10 tetor 2019|publisher=UEFA|language=en|access-date=25 nëntor 2019}}</ref> Megjithatë, turnamenti u shty për vitin 2021 për shkak të [[Pandemia e COVID-19|Pandemisë së COVID-19]].<ref>{{Cite web|author=Ivica Medo|date=17 mars 2020|title=Evo zašto Vatrenima odgovara odgoda Eura: Rodit će se idealan spoj, Modrić dobiva nasljednika|url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/evo-zasto-vatrenima-odgovara-odgoda-eura-rodit-ce-se-idealan-spoj-modric-dobiva-nasljednika---597953.html|access-date=1 shtator 2020|website=Gol.hr|language=hr}}</ref> Më 24 mars 2021, Modrić luajti ndeshjen e tij të 134 me ekipin kombëtar në fitoren 1–0 kundër [[Kombëtarja sllovene e futbollit|Sllovenisë]] në kualifikuet e [[2022 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2022]], duke barazuar anësorin Darijo Srna si lojtari me më shumë ndeshje të luajtura në historinë e kombëtares.<ref>{{cite news|url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/reprezentacija/povijesni-nastup-luke-modrica-zasjenio-poraz-hrvatske-kapetan-dostigao-srnu-u-subotu-rusi-rekord-15060601|title=Povijesni nastup Luke Modrića zasjenio poraz Hrvatske! Kapetan dostigao Srnu, u subotu ruši rekord|author=Hina|date=24 mars 2021|accessdate=24 mars 2021|publisher=Sportske novosti|language=hr}}</ref> Ai e theu rekordin tre ditë më vonë në fitoren 1–0 kundër [[Kombëtarja qipriote e futbollit|Qipros]] në ndeshjen e rradhës kualifikuese.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/56552534|title=Croatia 1–0 Cyprus|trans-title=Kroaci 1–0 Qipro|date=27 mars 2021|accessdate=27 mars 2021|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=James Stroud|date=28 mars 2021|title=Luka Modric's emotional reaction after being given standing ovation for breaking Croatia record|trans-title=Reagimi emocional i Luka Modric pasi mori një duartrokitje në këmbë pasi theu rekordin e Kroacisë|url=https://www.givemesport.com/1666311-luka-modric-close-to-tears-after-being-given-standing-ovation-for-breaking-croatia-record|access-date=18 shtator 2021|website=GiveMeSport|language=en}}</ref> ==Profili i lojtarit== Modrić është një [[Mesfushori|mesfushor]] i talentuar me dhuni teknike. Pozicioni i tij i preferuar është në rolin e organizatorit, ku ai kontrollon ritmin e lojës nga mesfusha.<ref name="ESPN">{{cite web|url=http://espnfc.com/player/_/id/76762/luka-modric?cc=5739#|archive-url=https://web.archive.org/web/20130819064926/http://espnfc.com/player/_/id/76762/luka-modric?cc=5739|title=Luka Modrić Bio, Stats, News|archive-date=19 gusht 2013|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=30 mars 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.whoscored.com/Articles/97aPyUoXKk6P6UzqVRMVxw/Show/Modric-at-the-heart-of-Real-Madrids-quest-to-top-group|title=Modric at the heart of Real Madrid's quest to top group|trans-title=Modric në zemrën e objektivit të Real Madridit për të fituar grupin|author=Ben McAleer|date=6 dhjetor 2016|publisher=WhoScored.com|language=en|access-date=14 korrik 2017}}</ref> Ai është lavdëruar nga futbollistë, analistë, trajnerë për pasimet e sakta dhe gjuajtjet nga distanca, të cilat ndonjëherë i kryen me teknikën [[Trivela (futboll)|Trivela]] (gjuajtje me pjesën e jashtme të këmbës), si dhe për aftësinë për të shmangur ndërhyrje nga mbrojtësit kundërshtar duke qënë nën presion.<ref name="Ice Cold"/><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/real-madrid-news-jose-mourinho-warns-his-players-praises-luka-modric-supports-kaka-780597|title=Real Madrid News: Jose Mourinho Warns His Players, Praises Luka Modric, Supports Kaka|trans-title=Lajmet e Real Madridit: Jose Mourinho paralajmëron lojtarët e tij, lavdëron Luka Modric, mbështet Kakan|author=Greg Price|date=7 shtator 2012|publisher=International Business Times|language=en|access-date=20 janar 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2018/jun/29/ricardo-quaresma-outside-of-boot-goal-liberation-world-cup|title=Quaresma chooses liberation over conformity with outside of his boot|trans-title=Quaresma zgjedh lirinë në vend të konformitetit me pjesën e jashtme të këpucës së tij|author=Barney Ronay|date=29 qershor 2018|publisher=[[The Guardian]]|language=en|access-date=13 prill 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/270322-luka-modric-to-replace-paul-scholes-at-manchester-united|title=Tottenham Hotspur's Luka Modric To Replace Paul Scholes at Manchester United?|trans-title=Luka Modric i Tottenham Hotspurit do të zëvëndësoj Paul Scholes te Manchester United?|publisher=Bleacher Report|language=en|last1=X|first1=Mr|date=11 tetor 2009|access-date=13 prill 2022}}</ref> ==Golat ndërkombëtare== {| class="wikitable" !colspan="7"|'''Luka Modrić – golat për Kroacinë''' |-style="background:#ccc; text-align:center;" !# !Data !Vendtakimi !Kundërshtari !Pikët !Rezultati |- |1. |16 gusht 2006 |Stadiumi Armando Picchi, [[Livorno]], [[Italia]] |{{fb|Italy}} |style="text-align:center;"|0–'''2''' |style="text-align:center;"|0–2 |- |2. |7 tetor 2006 |Stadiumi Maksimir, [[Zagreb]], [[Kroacia]] |{{fb|Andorra}} |style="text-align:center;"|'''7'''–0 |style="text-align:center;"|7–0 |- |3. |7 shkurt 2007 |Stadiumi Kantrida, [[Rijeka]], [[Kroacia]] |{{fb|Norway}} |style="text-align:center;"|'''2'''–0 |style="text-align:center;"|2–1 |- |4. |8 qershor 2008 |Stadiumi Ernst Happel, [[Vjena]], [[Austria]] |{{fb|AUT}} |style="text-align:center;"|0–'''1''' |style="text-align:center;"|0–1 |- |5. |6 shtator 2008 |Stadiumi Maksimir, [[Zagreb]], [[Kroacia]] |{{fb|Kazakhstan}} |style="text-align:center;"|'''2'''–0 |style="text-align:center;"|3–0 |- |6. |15 tetor 2008 |Stadiumi Maksimir, [[Zagreb]], [[Kroacia]] |{{fb|AND}} |style="text-align:center;"|'''3'''–0 |style="text-align:center;"|4–0 |- |7. |6 qershor 2009 |Stadiumi Maksimir, [[Zagreb]], [[Kroacia]] |{{fb|Ukraine}} |style="text-align:center;"|'''2'''–2 |style="text-align:center;"|2–2 |- |8. |6 shtator 2011 |Stadiumi Maksimir, [[Zagreb]], [[Kroacia]] |{{fb|Israel}} |style="text-align:center;"|'''1'''–1 |style="text-align:center;"|3–1 |- |9. |9 shtator 2014 |Stadiumi Maksimir, [[Zagreb]], [[Kroacia]] |{{fb|Malta}} |style="text-align:center;"|'''1'''–0 |style="text-align:center;"|2–0 |- |10. |13 tetor 2014 |Stadiumi Gradski vrt, [[Osijek]], [[Kroacia]] |{{fb|Azerbaijan}} |style="text-align:center;"|'''5'''–0 |style="text-align:center;"|6–0 |} ==Jeta personale== Lukasi u martua me Vanja Bosnić në maj 2010 në kryeqytetin kroat [[Zagrebi|Zagreb]] pas katër viteve lidhje. Djali i tyre, Ivano u lind më 6 qershor 2010.<ref name="Football star Luka Modric becomes a father">{{cite web|title=Football star Luka Modric becomes a father|trans-title=Ylli i futbollit Luka Modric bëhet baba|url=http://www.croatiantimes.com/?id=11461|publisher=Croatian Times|language=en|date=7 qershor 2010|accessdate=25 korrik 2012|archive-date=2 gusht 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802050014/http://www.croatiantimes.com/?id=11461|url-status=dead}}</ref><ref name="Modric family idyll">{{cite web |title=Obiteljska idila Luke Modrića |trans-title=Family idyll of Luka Modrić |url=http://www.gloria.hr/obiteljska-idila-luke-modrica/ |publisher=Gloria|language=hr|date=9 qershor 2013 |accessdate=12 qershor 2013}}</ref> Vazja e tyre, Ema, lindi më 25 prill 2013.<ref name="Modric family idyll"/><ref>{{cite web |title=Vanja i Luka Modrić kćer nazvali Ema |trans-title=Vanja and Luka Modrić named daughter Ema |url=http://www.vecernji.hr/scena/vanja-luka-modric-kcer-nazvali-ema-clanak-547381 |publisher=Večernji list|language=hr|date=2 maj 2013 |accessdate=12 qershor 2013}}</ref> Vajza e tyre e dytë, Sofia, linei më 2 tetor 2017.<ref>{{cite web|title=Luka Modrić nakon dva tjedna napokon pokazao kćerkicu preslatkog imena|trans-title=After two weeks Luka Modric finally showed the daughter with adorable name|url=http://www.gloria.hr/fokus/zvjezdane-staze/luka-modric-nakon-dva-tjedna-napokon-pokazao-kcerkicu-preslatkog-imena/6651792/|publisher=Gloria|language=hr|date=16 tetor 2017|accessdate=17 tetor 2017}}</ref> == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== {{commons}} *[https://web.archive.org/web/20181227182224/http://lukamodricofficial.com/ Uebfaqja zyrtare] *[http://hns-cff.hr/players/19328/luka-modric/ Lukasi në Federatën e futbollit të Kroacisë] (Kroacisht) {{Skuadra Real Madrid C.F.}} {{2018 FIFA Kupa e Botës Skuadra e Turnamentit}} [[Kategoria:Lindje 1985]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Zara]] [[Kategoria:Futbollistë kroatë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren kroate]] [[Kategoria:Futbollistë në GNK Dinamo Zagreb]] [[Kategoria:Futbollistë në NK Inter Zaprešić]] [[Kategoria:Futbollistë në HŠK Zrinjski Mostar]] [[Kategoria:Futbollistë në Tottenham Hotspur F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në Prva HNL]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në 2006 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2008]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2012]] [[Kategoria:Futbollistë në 2014 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në 2018 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Kampionëve]] qqp0xxlune9glgf3zamqfepehq73cbd 0 257663 2939749 2044217 2026-04-09T14:04:03Z Lowkeyhuman 185676 Shtim i informacionit me reference te sigurt, per te plotesuar artikullin. 2939749 wikitext text/x-wiki '''Lancaster''' është një qytet në [[Kaliforni]], i vendosur rreth 98 kilometra në lindje të [[Los Anxheles|Los Angeles]], në rajonin e shkretëtirës Mojave, në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]. Ai ndodhet në zonën e quajtur High Desert, në një lartësi prej rreth 600 deri në 1,200 metra mbi nivelin e detit.<ref name=":0">{{Cite web |title=Lancaster |url=https://www.visitcalifornia.com/places-to-visit/lancaster/ |language=shqip}}</ref> Zona karakterizohet nga prania e bimësisë tipike të Kalifornisë, përfshirë pemën Joshua dhe lulen poppy. Në territorin përreth ndodhet Antelope Valley California Poppy Reserve, ku lulëzimi i poppy-ve zhvillohet zakonisht nga shkurti deri në maj.<ref name=":0" /> Në afërsi ndodhen gjithashtu zona të mbrojtura si Saddleback Butte State Park dhe Arthur B. Ripley Desert Woodland State Park. Qyteti përfshin aktivitete ekonomike dhe kulturore lokale, si prodhimi i verës dhe zhvillimi i eventeve në qendrën urbane.<ref name=":0" /> Një element i veçantë i infrastrukturës është një segment rrugor i njohur si “Musical Road”, i cili prodhon tinguj gjatë kalimit të automjeteve me një shpejtësi të caktuar.<ref name=":0" />{{stub}} [[Kategoria:Kalifornia]] rb75igk8rvhq62r4crkyufb2alog9on 2 260355 2939776 1942767 2026-04-09T16:13:42Z Riomazado 123799 Request deletion - user page misuse 2939776 wikitext text/x-wiki {{db-u1}} Doza eshte nje kengetar i njohur. Doza Mc (Droge-Obsesion-Zinxhir-Anarki). Emri i vertet eshte Mario Dino. Filloi te regjistroje muzike qe nga 17/9/2005. Eshte pjesetar i grupit B.A.V Records & Da New Chain. Më datë 7 Gusht 2010, Kurorat Fiks publikon videoklipin "Stile Me Kile", në bashkëpunim me Doza Mc. Më datë 10 Janar 2012, Doza publikon videoklipin "Ruleta". Në vitin 2012, Doza publikon albumin "Xham Fare". Më datë 4 Korrik 2014, Doza publikon videoklipin "Qesh Pak! Pse Kaq Serioz?". Më datë 18 Gusht 2013, Doza publikon kengen e tij me te degjuar "Mami & Babi". Në vitin 2013, Doza publikon albumin "Qesh Pak! Pse Kaq Serioz?". Më datë 10 Tetor 2015, Doza publikon videoklipin "Arratisje Nga Cmendia", në bashkëpunim me Sid Tarifa. Në vitin 2016, Doza publikon albumin "Ndërhyrje Në Matricë". Më datë 31 Gusht 2017, Doza publikon videoklipin "#Kamikazi". Në vitin 2017, Doza publikon albumin "Per Qefin Tim & Per Inatin E Botes". Më datë 19 Dhjetor 2017, Doza publikon videoklipin "Dua Të Dehem". Më datë 25 Korrik 2018, Mc Stobs publikon videoklipin "Legend", në bashkëpunim me Doza. Muzika e këngës u punua nga vetë Mc Stobs, teksti u shkrua nga Doza, Mc Stobs, ndërsa për orkestrimin u kujdes Mc Stobs. Videoklipi u prodhua nga EGO Films. Më datë 25 Nëntor 2018, Doza publikon videoklipin "Savagz". Disa kenge te tjera jane: 12 - Aroganti, Mc Blero & Doza Arm Zjarri - Doza Armik Publik Nr.1 - Doza Arratisje Nga Cmendia - Doza (Feat. Sid Tarifa) Ça Keni? - Doza Dua Të Dehem - Doza E Marrim Ne Përsipër - Doza (Feat. Hije Zeri, Kozi & Ony) E Rrezikshme - Doza Errësira Jote, Drita Ime - Doza Femrat - Andy & Doza Futje - Doza Good Man - Doza Hap Syt - Doza Hip Hop - Andy & Doza Histori Nga Nje I Huaj - Doza I Prapët - Doza I Vjeter - Doza (Feat. N-Dree) Intro (Ndërhyrje Në Matricë) - Doza Kanibal - Doza Legjion (Skit) - Doza Like A Boss & Pik - Doza Lotet Thaji - Doza Lugina E Vdekjes - Doza (Feat. Tru Pak) Mami & Babi - Doza Mami & Babi II - Doza Më Lër Të Fle - Doza Mc (Feat. Andy V) Mbi Te Gjitha - Andy & Doza Merr Frymë - Doza Milioner - Doza (Feat. Addictive) Momenti Jot - Doza Moving On - Andy & Doza (Feat. Jon Tarifa & Arman Kanun) Në Betej - Doza Në Botën Tënde - Doza Ne Jemi - Doza Mc (Feat. Ony & Mc Blero) Nga E Hëna - Doza Një Vrim Në Ujë - Doza Nuk Harroj - Doza Nxenes I Mire - Doza (Feat. AroGanti) Outrokritik - Doza Pa Ty - Doza Mc (Feat. Andy V) Qesh Pak! Pse Kaq Serioz? - Doza RAB - Tru Pak & Doza Represent Rap 2 - Doza & Andy (Feat. Clo-D & Bledi Milioneri) Rolin - Andy & Doza (Feat. Danny) Ruleta - Doza Savagz - Doza Sfungjer - Zero & Doza Shembull - Andy & Doza Shkruaj Rap - Doza (Feat. AroGanti) Shum Shpejt (Remake) - Doza (Feat. Johny King) Shum Vonë - Doza Siç E Din - Doza Single - Doza (Feat. AroGanti, Tani V & Danny) Skit - Doza Skllavëri Moderne - Doza Sot Piva - Doza (Feat. AroGanti) Te Hoqa Qafe - Doza Thjeshte Une - Doza Tirona City - Doza Udhëtimi Ska Mbaruar - Doza Ven I Zi - Doza Xham Fare - Doza Zhvishu - Doza (Feat. Tani V) awb06gc9n9ecg8dbb5isz4b4nx0ob5o 0 261644 2939786 2777688 2026-04-09T16:26:54Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2939786 wikitext text/x-wiki '''Nebil Çika''' i njohur në [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] vaktit dhe [[Turqia|Turqi]] sot '''Ahmed Nebil''', ([[Preveza|Prevezë]], [[1893]] - [[Tirana|Tiranë]], [[12 Nëntor|12 nëntor]] [[1944]]) ka qenë filozof e përkthyes,<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.cizgikitabevi.com/yazar/319-ahmed-nebil?fbclid=IwAR2KIlfRZYn6ULhTFAyBem2SGBjRICIuR7zFO23Ak87weH4YEgMm55BbD6s|title=Ahmed Nebil|accessdate=18 nëntor 2020|website=cizgikitabevi.com|language=tr}}</ref> pas kthimit në Shqipëri u bë ndër gazetarët më të njohur të mes dy luftërave botërore, themelues dhe botues i shumë organeve të shtypit ku më i zëshmi qe e përmuajshmja ''[[Minerva (revistë)|Minerva]]'', korrespondent i ''Reuters'' dhe ''[[The New York Times|New York Times]]''. Qe ndër intelektualët që u [[Masakra e Tiranës|pushkatuan pa gjyq]] në [[bodrumi]]n e hotelit Bristol nga njësitet guerrile të [[Lëvizja Nacional-Çlirimtare|LANÇ]].<ref>{{Cite web|url=https://gazetamapo.al/12-nentor-1944-kur-pushkatohej-nje-gazetar/|title=12 nëntor 1944, kur pushkatohej një gazetar|date=12 nëntor 2020|accessdate=18 nëntor 2020|last=Progni|first=Luljeta|website=gazetamapo.al|language=sq|archive-date=2 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202184316/https://gazetamapo.al/12-nentor-1944-kur-pushkatohej-nje-gazetar/|url-status=dead}}</ref> Mund të konsiderohet si një nga themeluesit e gazetarisë profesioniste e moderne shqiptare.<ref name=":1" /> Në dhjetor të vitit 2009, Presidenti i Republikës e dekoroi me Urdhërin «Nderi i Kombit», bashkë me 36 intelektualë të tjerë të Tiranës të vrarë nga komunistët në periudhën 28 tetor-16 nëntor 1944, me motivacionin: «Të martirizuar nga terrori komunist për shkak të besimit në idetë demokratike perëndimore të zhvillimit të Shqipërisë pas Luftës II Botërore».<ref name=":2">{{Cite book|title=Fjalor enciklopedik i viktimave të terrorit komunist, A-Ç|publisher=Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit|year=2012|isbn=9789928168016|location=Tiranë|pages=250-251|url=http://www.iskk.gov.al/wp-content/uploads/2017/03/fjalor-enciklopedik-a-%C3%A7i.pdf|volume=1|language=sq|access-date=18 nëntor 2020|archive-date=8 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108081028/http://www.iskk.gov.al/wp-content/uploads/2017/03/fjalor-enciklopedik-a-%C3%A7i.pdf|url-status=dead}}</ref> == Biografia == U lind në Prevezë, ku i ati Nuredini<ref name=":4">{{Cite book|author=Husi|first=Maksim|title=Njimendësija shqiptare: studim politik e psikologjik|date=2007|publisher=Husi Borshi|isbn=9789994398713|page=129|language=sq|chapter=Dy fjalë lexuesit}}</ref> punonte doganier,<ref name=":3">{{Cite web|url=https://gazetaminerva.com/nebil-cika-i-vjetri-intelektuali-nacionalist-qe-u-internuar-nga-fashistet-dhe-u-pushkatua-nga-komunistet/|title=Nebil Çika i vjetri, intelektuali nacionalist që u internua nga fashistët dhe u pushkatua nga komunistët|date=23 nëntor 2018|accessdate=18 nëntor 2020|website=gazetaminerva.com|last=Sadiku|first=Xhafer|language=sq|archive-date=26 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226103057/https://gazetaminerva.com/nebil-cika-i-vjetri-intelektuali-nacionalist-qe-u-internuar-nga-fashistet-dhe-u-pushkatua-nga-komunistet/|url-status=dead}}</ref> në një familje me prejardhje nga [[Borshi i Vjetër|Borshi]], nga e ëma qe nip i [[Sheh]] [[Sabri Preveza|Sabri Prevezës]].<ref name=":1" /> Ishte djali i vetëm i çiftit dhe kishte katër motra, [[Ikbal Çika|Ikbaleja]], Liria, Naxhija dhe Nebija.<ref name=":4" /> Shkollimin e mesëm e ndoqi në liceun frëng në [[Korfuzi (qyteti)|Korfuz]], ndërsa shkollimin e lartë në "[[Kolegji Robert|Robert College]]" në [[Stambolli|Stamboll]].<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.standard.al/2014/12/07/tirana-e-pergjakur-masakra-komuniste-e-vjeshtes-44-2/|title=Tirana e përgjakur: masakra komuniste e vjeshtës '44|last=Kepi|first=Alba|date=7 dhjetor 2014|work=Standard|access-date=18 nëntor 2020|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> U bë i njohur në debatin kulturor e filozofik në shtypin osman gjatë [[Periudha e Dytë Kushtetuese|periudhës së dytë kushtetuese]], nga 1910 deri më 1913.<ref name=":0" /> U kthye në atdhe në vitin 1912, arrestohet më 1913 nga forcat greke në [[Saranda|Sarandë]] dhe kryen 6 muaj burg në [[Janina|Janinë]], për shkak te kundërshtimit të aneksimit nga [[Greqia]] të viseve shqiptare të [[Vilajeti i Janinës|Vilajetit të Janinës]] dhe ndikimit te komisioni ndërkombëtar i kufijve. Pas burgut u kthye sërish në Stamboll, ku përfundoi studimet.<ref name=":1" /> Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] u vendos me familjen në Sarandë, ku punoi mësues, për të vazhduar si sekretar i zyrës së shtypit e më vonë iu kushtua gazetarisë.<ref name=":3" /> Më pas u vendos në [[Selaniku|Selanik]], ku punoi në një gazetë franceze të qytetit nën sundimin francez, ku u pushua për shkak të aktivitetit nacionalist shqiptar. Në vitin 1920 vendoset në [[Tirana|Tiranë]] menjëherë pas caktimit të saj si kryeqytet dhe angazhohet tërësisht në gazetari.<ref name=":1" /> Qe redaktor dhe kryeredaktor i mjaft organeve të shtypit shqiptar të atyre viteve, si «Revista Pedagogjike», «Reforma», «Java», «Arbëria», «Miku i Popullit», «Minerva», «Bota e Re» etj.<ref name=":2" /> Pas [[Pushtimi italian i Shqipërisë|pushtimit italian të Shqipërisë]], u mbajt nën mbikëqyrje nga autoritetet fashiste veçanërisht për shkrimet e tij në të përkohshmen «Bota e Re» që botonte, duke theksuar se shkrimet e tij ushtronin “influencë të dëmshme, sidomos mbi rininë stundentore, prandaj është e dobishme të ndalohet botimi i një reviste të tillë dhe i botimeve të tilla në përgjithësi”. Arsye për të cilën më 25 nëntor 1940, Çikën e internuan në [[Italia|Itali]].<ref name=":3" /> Së bashku me intelektualë të tjerë, u vra nga njësitet guerrile gjatë [[Masakra e Tiranës|masakrave të Tiranës]] në hotel Bristol natën e 12 nëntorit të 1944. U pushkatua pa gjyq, më 12 nëntor të vitit 1944. Dy vjet më vonë, më 1946, e shoqja, [[Elsa Martineli]], [[Arbëreshët në Itali|arbëreshe]], u largua nga Shqipëria. Më 29 shtator 1948, Komiteti Ekzekutiv i K.P. të qytetit të Tiranës urdhëroi sekuestrimin e pasurisë së luajtshme të tij.<ref name=":2" /> == Vepra == U bë i njohur për lexuesin në [[Gjuha osmane|osmanisht]] që më 1910, kur botoi veprën e tij "Uçurtma" në gazetën ''Izmir'' si dhe poema prozaike, punime filozofike, politike dhe letrare në organe shtypi të tilla si ''Yirminci'', ''Asırda Zeka, İştirak, Çocuk Dünyası'', ''Tenkid'', ''Teşvik'', ''Eşek'', ''Karagöz'', ''Haftalık İzmir'' dhe ''Piyano''. Më 1911 përktheu "İnsânın Menşe'î" të zoologut gjerman Ernest Haeckl,<ref>{{Cite journal|last=Kalaycıoğulları|first=İnan|date=pranverë 2016|title=The Birth of the New Perception of Humankind from Şemseddin Sami to Ahmed Nebil|url=https://www.academia.edu/26757360/The_Birth_of_the_New_Perception_of_Humankind_from_%C5%9Eemseddin_Sami_to_Ahmed_Nebil|journal=FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi)|language=en|volume=21|pages=183|issn=1306-9535}}</ref> nga varianti në [[Gjuha frënge|frëngjisht]].<ref>{{Harvnb|Kalaycıoğulları|2016|page=184.}}</ref> Përkthyen në [[turqisht]]en osmane po ashtu "Madde ve Kuvvet" ({{Lang-fr|Ordre et Matière}}) të Ludwig Büchner.<ref>{{Cite book |last=Guillemarre-Acet |first=Dorothée |url=https://d-nb.info/1212396642/34 |title=Impérialisme et nationalisme: L’Allemagne, l’Empire ottoman et la Turquie (1908 – 1933) |publisher=Würzburg |year=2016 |isbn=978-3-95650-192-0 |pages=94 |language=fr}}</ref> Së bashku me Baha Tevfikun promovonte një lloj monizmi, të dëlirë nga feja, si filozofi të së ardhmes; duke mbështetur perëndimizimin si parakusht për transformimin e shoqërisë. Shkruanin për zakonet dhe sifatet evropiane, madje duke botuar libra për mirësjelljen duke përtallur tabjatet osmane.<ref>{{Cite book|last=Fleet|first=Kate|url=https://books.google.al/books?id=iOoGH4GckQgC&pg=PA105&lpg=PA105&dq=Ernst+Haeckel+Ahmed+Nebil+translation&source=bl&ots=YDLjrems6H&sig=ACfU3U0h4HFqkEWIlQ1uKEsq8CBz_np7AA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjMy-Ght5HtAhVvwIsKHdQ7CWEQ6AEwDnoECAcQAg#v=onepage&q=Ernst%20Haeckel%20Ahmed%20Nebil%20translation&f=false|title=The Cambridge History of Turkey|last2=Kunt|first2=I. Metin|last3=Kasaba|first3=Reşat|last4=Faroqhi|first4=Suraiya|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=9780521620963|volume=4|pages=105|language=en}}</ref> Në lidhje me monizmin më 1912 përkthyen edhe veprën tjetër të Haeckl "Der Monismus Als Band Zwischen Religion Und Wissenschaft".<ref>{{Cite book|last=Özdalga|first=Elisabeth|title=Late Ottoman Society: The Intellectual Legacy|publisher=Routledge|year=2013|isbn=9781134294732|pages=74|language=en}}</ref> == Referime == {{Reflist|2}} [[Kategoria:Lindje 1893]] [[Kategoria:Vdekje 1944]] [[Kategoria:Gazetarë shqiptarë]] [[Kategoria:Viktima të regjimit komunist në Shqipëri]] [[Kategoria:Çamë]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] [[Kategoria:Përkthyes nga frëngjishtja në turqisht]] [[Kategoria:Njerëz nga Preveza]] 7ils1g4dp2ncum5qblhaszadnqew98k 0 264100 2939938 2372727 2026-04-10T11:06:47Z Shqiperia2000 65435 2939938 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Kaljari | official_name = Comune di Cagliari | native_name = Cagliari | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = Cagliari collage.png | image_caption = | image_shield = Cagliari-Stemma.svg | image_flag = Flag of Cagliari.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|39|13|40|N|9|6|40|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Sardenja]] | subdivision_type2 = Qyteti metropolitan | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Kaljarit|Kaljari]] (CA) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Massimo Zedda]] | elevation_m = 6 | area_total_km2 = 85.01 | population_footnotes = <ref name="demografia">{{cite web |title=Atlante demografico 2024 |url=https://www.comune.cagliari.it/portale/page/it/atlante_demografico_2024?contentId=DOC219908 |publisher=Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 148829 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 070 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Saturnini]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 30 tetor | website = {{URL|www.comune.cagliari.it}} }} '''Kaljari''' (it. ''Cagliari''; sard. ''Casteddu'') është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqendra e rajonit [[Sardenja]] dhe e [[Qyteti metropolitan i Kaljarit|qytetit metropolitan të Kaljarit]]. I vendosur në bregun jugor të ishullit, në skajin verior të [[Gjiri i Kaljarit|Gjirit të Kaljarit]], qyteti është qendra më e rëndësishme administrative, portuale, universitare dhe kulturore e Sardenjës.<ref name="britannica">{{cite web |title=Cagliari |url=https://www.britannica.com/place/Cagliari-Italy |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unica">{{cite web |title=La nostra storia |url=https://www.unica.it/it/ateneo/chi-siamo/la-nostra-storia |publisher=Università degli Studi di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Kaljari ndodhet në bregdetin jugor të Sardenjës, në skajin verior të Gjirit të Kaljarit. Sipas ''Britannica'', qyteti shtrihet në jug të ishullit, ndërsa ''Italia.it'' e përshkruan si një qytet të ndërtuar mbi shtatë kodra, me lagje historike, hapësira të gjelbra dhe dalje të drejtpërdrejtë në det.<ref name="britannica" /><ref name="italia">{{cite web |title=Up and down the districts of Cagliari, through history and the sea |url=https://www.italia.it/en/sardinia/cagliari/things-to-do/itinerary-through-the-districts-of-cagliari |publisher=Italia.it |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti lidhet ngushtë me zonat e [[Poetto]]s, me lagunat përreth dhe me kodrat që i japin profilin e tij karakteristik urban e panoramik.<ref name="shtatekodra">{{cite web |title=12 places not to be missed in Cagliari, Sardinia |url=https://www.italia.it/en/sardinia/cagliari/things-to-do/best-places-sardinia-cagliari |publisher=Italia.it |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Sipas ''Britannica'', themelimi i Kaljarit i atribuohet fenikasve. Në lashtësi qyteti njihej nga grekët si ''Cardlis'' dhe nga romakët si ''Caralis''.<ref name="britannica" /> Faqja turistike e Komunës së Kaljarit thekson se qyteti, i themeluar nga fenikasit, kaloi më pas nën kartagjenasit, romakët, vandalët dhe bizantinët. Në Mesjetë ai u bë qendra e njërit prej katër gjykatave të pavarura të Sardenjës; më pas kaloi nën pisanët, aragonezët, spanjollët dhe piemontesët deri në bashkimin italian.<ref name="artkult">{{cite web |title=Arte & Cultura |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/taxonomy/term/133 |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Demografia == Sipas ''Atlante demografico 2024'' të Komunës së Kaljarit, qyteti kishte 148.829 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="demografia" /> Kaljari mbetet qyteti më i madh i Sardenjës dhe qendra kryesore urbane e ishullit për funksione administrative, universitare dhe të shërbimeve.<ref name="britannica" /> == Ekonomia == Ekonomia e Kaljarit mbështetet kryesisht në administratë, shërbime, tregti, turizëm dhe funksione portuale. Si kryeqendër e rajonit, qyteti ka një rol të fortë institucional dhe ekonomik në shkallë ishullore.<ref name="britannica" /> Porti i Kaljarit vazhdon të ketë një peshë të madhe në ekonominë lokale. Sipas Autoritetit të Sistemit Portual të Detit të Sardenjës, në vitin 2024 porti i Kaljarit kaloi kufirin e 500 mijë kroçieristëve.<ref name="porto">{{cite web |title=Il porto di Cagliari supera il tetto dei 500 mila crocieristi |url=https://www.adspmaredisardegna.it/2024/11/06/il-porto-di-cagliari-supera-il-tetto-dei-500-mila-crocieristi/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare di Sardegna |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Kaljarit ruan gjurmë të rëndësishme fenikase-punike, romake, mesjetare dhe moderne. Lagjja e [[Castello]]s është bërthama historike më e rëndësishme e qytetit dhe ngrihet mbi një kodër gëlqerore rreth 100 metra mbi nivelin e detit.<ref name="castello">{{cite web |title=Quartiere Castello |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/vivicagliari/quartiere-castello |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër monumentet më të njohura të qytetit janë *Bastioni i Saint-Remy*, *Katedralja e Santa Marisë*, *Kulla e Elefantit* dhe *Amfiteatri romak*.<ref name="bastione">{{cite web |title=Bastione di Saint Remy |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/vivicagliari/bastione-di-saint-remy |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="cattedrale">{{cite web |title=Cattedrale di Santa Maria e Torre Campanaria |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/vivicagliari/cattedrale-di-santa-maria-e-torre-campanaria |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="ungiorno">{{cite web |title=Cagliari in un giorno |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/percorsi/cagliari-un-giorno-0 |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në qytet ndodhet edhe *Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Kaljarit*, pjesë e *Cittadella dei Musei*. Sipas faqes zyrtare të muzeut, ai ruan mbi 4.000 objekte që tregojnë afro 7.000 vjet histori të Sardenjës, nga parahistoria deri në Mesjetë.<ref name="man">{{cite web |title=Il Museo |url=https://museinazionalicagliari.cultura.gov.it/__boxhp_primopiano/il_museo/ |publisher=Musei Nazionali di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="cittadella">{{cite web |title=Cittadella dei Musei |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/vivicagliari/cittadella-dei-musei |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Trashëgimia arkeologjike e qytetit përfshin edhe nekropolin e [[Tuvixeddu]]s, të cilin guida zyrtare e qytetit e paraqet si nekropolin më të madh punik të ruajtur deri sot.<ref name="guida">{{cite web |title=Guida della città |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/sites/default/files/file_img_cagliari/Guida%20della%20citt%C3%A0%20Ita-Ing.pdf |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Kaljari është një nga qendrat universitare më të rëndësishme të Italisë ishullore. [[Universiteti i Kaljarit]] u themelua nga Filipi III i Spanjës në vitin 1620, fillimisht me katër mësime: teologji, drejtësi, mjekësi, filozofi dhe arte.<ref name="unica" /> Prania e universitetit i jep qytetit një profil të fortë në arsimin e lartë, kërkimin shkencor dhe jetën studentore.<ref name="unica" /> == Transporti == Transporti publik urban i Kaljarit mbështetet kryesisht në rrjetin e autobusëve të *CTM SpA*, ndërsa në shkallë metropolitane funksionon edhe *MetroCagliari*. Sipas ARST-së, sistemi metro-tramviar ka dy linja që lidhin qendrën e Kaljarit me Monserraton dhe Settimo San Pietron.<ref name="ctm">{{cite web |title=Linee |url=https://www.ctmcagliari.it/linee/ |publisher=CTM SpA |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="metro">{{cite web |title=Metro Cagliari |url=https://www.arst.sardegna.it/servizi-orari/metro-cagliari/ |publisher=ARST |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Stacioni hekurudhor i Kaljarit, sipas RFI-së, ka gjithsej 8 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref name="rfi">{{cite web |title=Cagliari |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/cagliari.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti shërbehet nga *Aeroporto di Cagliari-Elmas “Mario Mameli”*. Sipas statistikave zyrtare të SOGAER-it, aeroporti regjistroi 5.254.433 pasagjerë në vitin 2025.<ref name="aeroporto">{{cite web |title=ANALISI STATISTICHE DI TRAFFICO 2025 |url=https://www.sogaer.it/sites/default/files/2026-02/ANALISI%20STATISTICHE%20DI%20TRAFFICO%20GEN-DIC%202025_IT.pdf |publisher=SOGAER |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Porti i Kaljarit është një nga nyjat kryesore detare të Sardenjës për tragete, kroçiera dhe lidhje me Mesdheun.<ref name="porto" /><ref name="portfaqe">{{cite web |title=Cagliari |url=https://www.adspmaredisardegna.it/cagliari/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare di Sardegna |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Kaljarit. Komuna administron dhe jep në përdorim një numër të madh impiantesh sportive në territorin urban.<ref name="sportcomune">{{cite web |title=Luoghi per lo sport e il tempo libero |url=https://www.comune.cagliari.it/portale/page/it/luoghi_sport_tempo_libero |publisher=Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="sportgest">{{cite web |title=Concessione esterna impianti sportivi comunali |url=https://www.comune.cagliari.it/portale/page/it/concessione_esterna_impianti_sportivi_comunali?contentId=SRV10244 |publisher=Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Klubi më i njohur i qytetit është *Cagliari Calcio*, historia zyrtare e të cilit fillon më 30 maj 1920. Skuadra luan ndeshjet e saj në *Unipol Domus*, stadium i vendosur rreth 3 kilometra nga qendra e qytetit.<ref name="cagliaricalcio">{{cite web |title=Rossoblù History |url=https://cagliaricalcio.com/en/casteddu/rossoblu-history/ |publisher=Cagliari Calcio |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="stadio">{{cite web |title=Unipol Domus |url=https://cagliaricalcio.com/en/tickets/stadium/ |publisher=Cagliari Calcio |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Sipas Komunës së Kaljarit, shenjti mbrojtës i qytetit është [[Shën Saturnini]] dhe festa e patronit kremtohet më 30 tetor.<ref name="saturnino">{{cite web |title=Dal 25 ottobre le celebrazioni per San Saturnino |url=https://www.comune.cagliari.it/portale/page/it/dal_25_ottobre_le_celebrazioni_per_san_saturnino?contentId=NVT12527 |publisher=Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një nga traditat më të ndjera qytetare dhe fetare është megjithatë *Festa di Sant'Efisio*, e cila zhvillohet çdo vit nga 1 deri më 4 maj dhe përfshin procesionin, grupet tradicionale dhe pjesëmarrjen e gjerë të besimtarëve nga e gjithë Sardenja.<ref name="efisio1">{{cite web |title=tutto pronto per la 369^ Festa di Sant'Efisio |url=https://www.comune.cagliari.it/portale/page/it/fede_devozione_e_tradizione_tutto_pronto_per_la_369_festa_di_santefisio?contentId=NVT216873 |publisher=Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="efisio2">{{cite web |title=Festa di Sant'Efisio Cagliari Sardegna |url=https://www.festadisantefisio.it/ |publisher=Festa di Sant'Efisio |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Sardenja]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.cagliari.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Kaljarit] * [https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/ Faqja turistike zyrtare e Kaljarit] * [https://www.unica.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Kaljarit] * [https://www.sogaer.it/ Faqja zyrtare e aeroportit të Kaljarit] [[Kategoria:Qytete në Itali]] h9zcbkfotg63475pge4g0hxvop4zyzs 2939939 2939938 2026-04-10T11:11:05Z Shqiperia2000 65435 2939939 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Kaljari | official_name = Comune di Cagliari | native_name = Cagliari | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = Cagliari collage.png | image_caption = | image_shield = Cagliari-Stemma.svg | image_flag = Flag of Cagliari.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|39|13|40|N|9|6|40|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Sardenja]] | subdivision_type2 = Qyteti metropolitan | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Kaljarit|Kaljari]] (CA) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Massimo Zedda]] | elevation_m = 6 | area_total_km2 = 85.01 | population_footnotes = <ref name="demografia">{{cite web |title=Atlante demografico 2024 |url=https://www.comune.cagliari.it/portale/page/it/atlante_demografico_2024?contentId=DOC219908 |publisher=Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 148829 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 070 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Saturnini]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 30 tetor | website = {{URL|www.comune.cagliari.it}} }} '''Kaljari''' (it. ''Cagliari''; sard. ''Casteddu'') është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqendra e rajonit [[Sardenja]] dhe e [[Qyteti metropolitan i Kaljarit|qytetit metropolitan të Kaljarit]]. I vendosur në bregun jugor të ishullit, në skajin verior të [[Gjiri i Kaljarit|Gjirit të Kaljarit]], qyteti është qendra më e rëndësishme administrative, portuale, universitare dhe kulturore e Sardenjës.<ref name="britannica">{{cite web |title=Cagliari |url=https://www.britannica.com/place/Cagliari-Italy |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unica">{{cite web |title=La nostra storia |url=https://www.unica.it/it/ateneo/chi-siamo/la-nostra-storia |publisher=Università degli Studi di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Kaljari ndodhet në bregdetin jugor të Sardenjës, në skajin verior të Gjirit të Kaljarit. Sipas ''Britannica'', qyteti shtrihet në jug të ishullit, ndërsa ''Italia.it'' e përshkruan si një qytet të ndërtuar mbi shtatë kodra, me lagje historike, hapësira të gjelbra dhe dalje të drejtpërdrejtë në det.<ref name="britannica" /><ref name="italia">{{cite web |title=Up and down the districts of Cagliari, through history and the sea |url=https://www.italia.it/en/sardinia/cagliari/things-to-do/itinerary-through-the-districts-of-cagliari |publisher=Italia.it |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti lidhet ngushtë me zonat e [[Poetto]]s, me lagunat përreth dhe me kodrat që i japin profilin e tij karakteristik urban e panoramik.<ref name="shtatekodra">{{cite web |title=12 places not to be missed in Cagliari, Sardinia |url=https://www.italia.it/en/sardinia/cagliari/things-to-do/best-places-sardinia-cagliari |publisher=Italia.it |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Sipas ''Britannica'', themelimi i Kaljarit i atribuohet fenikasve. Në lashtësi qyteti njihej nga grekët si ''Cardlis'' dhe nga romakët si ''Caralis''.<ref name="britannica" /> Faqja turistike e Komunës së Kaljarit thekson se qyteti, i themeluar nga fenikasit, kaloi më pas nën kartagjenasit, romakët, vandalët dhe bizantinët. Në Mesjetë ai u bë qendra e njërit prej katër gjykatave të pavarura të Sardenjës; më pas kaloi nën pisanët, aragonezët, spanjollët dhe piemontesët deri në bashkimin italian.<ref name="artkult">{{cite web |title=Arte & Cultura |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/taxonomy/term/133 |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Demografia == Sipas ''Atlante demografico 2024'' të Komunës së Kaljarit, qyteti kishte 148.829 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="demografia" /> Kaljari mbetet qyteti më i madh i Sardenjës dhe qendra kryesore urbane e ishullit për funksione administrative, universitare dhe të shërbimeve.<ref name="britannica" /> == Ekonomia == Ekonomia e Kaljarit mbështetet kryesisht në administratë, shërbime, tregti, turizëm dhe funksione portuale. Si kryeqendër e rajonit, qyteti ka një rol të fortë institucional dhe ekonomik në shkallë ishullore.<ref name="britannica" /> Porti i Kaljarit vazhdon të ketë një peshë të madhe në ekonominë lokale. Sipas Autoritetit të Sistemit Portual të Detit të Sardenjës, në vitin 2024 porti i Kaljarit kaloi kufirin e 500 mijë kroçieristëve.<ref name="porto">{{cite web |title=Il porto di Cagliari supera il tetto dei 500 mila crocieristi |url=https://www.adspmaredisardegna.it/2024/11/06/il-porto-di-cagliari-supera-il-tetto-dei-500-mila-crocieristi/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare di Sardegna |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Kaljarit ruan gjurmë të rëndësishme fenikase-punike, romake, mesjetare dhe moderne. Lagjja e [[Castello]]s është bërthama historike më e rëndësishme e qytetit dhe ngrihet mbi një kodër gëlqerore rreth 100 metra mbi nivelin e detit.<ref name="castello">{{cite web |title=Quartiere Castello |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/vivicagliari/quartiere-castello |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër monumentet më të njohura të qytetit janë Bastioni i Saint-Remy, Katedralja e Santa Marisë, Kulla e Elefantit dhe Amfiteatri romak.<ref name="bastione">{{cite web |title=Bastione di Saint Remy |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/vivicagliari/bastione-di-saint-remy |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="cattedrale">{{cite web |title=Cattedrale di Santa Maria e Torre Campanaria |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/vivicagliari/cattedrale-di-santa-maria-e-torre-campanaria |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="ungiorno">{{cite web |title=Cagliari in un giorno |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/percorsi/cagliari-un-giorno-0 |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në qytet ndodhet edhe Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Kaljarit, pjesë e Cittadella dei Musei. Sipas faqes zyrtare të muzeut, ai ruan mbi 4.000 objekte që tregojnë afro 7.000 vjet histori të Sardenjës, nga parahistoria deri në Mesjetë.<ref name="man">{{cite web |title=Il Museo |url=https://museinazionalicagliari.cultura.gov.it/__boxhp_primopiano/il_museo/ |publisher=Musei Nazionali di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="cittadella">{{cite web |title=Cittadella dei Musei |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/it/vivicagliari/cittadella-dei-musei |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Trashëgimia arkeologjike e qytetit përfshin edhe nekropolin e [[Tuvixeddu]]s, të cilin guida zyrtare e qytetit e paraqet si nekropolin më të madh punik të ruajtur deri sot.<ref name="guida">{{cite web |title=Guida della città |url=https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/sites/default/files/file_img_cagliari/Guida%20della%20citt%C3%A0%20Ita-Ing.pdf |publisher=Cagliari Turismo - Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Kaljari është një nga qendrat universitare më të rëndësishme të Italisë ishullore. [[Universiteti i Kaljarit]] u themelua nga Filipi III i Spanjës në vitin 1620, fillimisht me katër mësime: teologji, drejtësi, mjekësi, filozofi dhe arte.<ref name="unica" /> Prania e universitetit i jep qytetit një profil të fortë në arsimin e lartë, kërkimin shkencor dhe jetën studentore.<ref name="unica" /> == Transporti == Transporti publik urban i Kaljarit mbështetet kryesisht në rrjetin e autobusëve të CTM SpA, ndërsa në shkallë metropolitane funksionon edhe MetroCagliari. Sipas ARST-së, sistemi metro-tramviar ka dy linja që lidhin qendrën e Kaljarit me Monserraton dhe Settimo San Pietron.<ref name="ctm">{{cite web |title=Linee |url=https://www.ctmcagliari.it/linee/ |publisher=CTM SpA |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="metro">{{cite web |title=Metro Cagliari |url=https://www.arst.sardegna.it/servizi-orari/metro-cagliari/ |publisher=ARST |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Stacioni hekurudhor i Kaljarit, sipas RFI-së, ka gjithsej 8 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref name="rfi">{{cite web |title=Cagliari |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/cagliari.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti shërbehet nga Aeroporto di Cagliari-Elmas “Mario Mameli”. Sipas statistikave zyrtare të SOGAER-it, aeroporti regjistroi 5.254.433 pasagjerë në vitin 2025.<ref name="aeroporto">{{cite web |title=ANALISI STATISTICHE DI TRAFFICO 2025 |url=https://www.sogaer.it/sites/default/files/2026-02/ANALISI%20STATISTICHE%20DI%20TRAFFICO%20GEN-DIC%202025_IT.pdf |publisher=SOGAER |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Porti i Kaljarit është një nga nyjat kryesore detare të Sardenjës për tragete, kroçiera dhe lidhje me Mesdheun.<ref name="porto" /><ref name="portfaqe">{{cite web |title=Cagliari |url=https://www.adspmaredisardegna.it/cagliari/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare di Sardegna |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Kaljarit. Komuna administron dhe jep në përdorim një numër të madh impiantesh sportive në territorin urban.<ref name="sportcomune">{{cite web |title=Luoghi per lo sport e il tempo libero |url=https://www.comune.cagliari.it/portale/page/it/luoghi_sport_tempo_libero |publisher=Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="sportgest">{{cite web |title=Concessione esterna impianti sportivi comunali |url=https://www.comune.cagliari.it/portale/page/it/concessione_esterna_impianti_sportivi_comunali?contentId=SRV10244 |publisher=Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Klubi më i njohur i qytetit është [[Cagliari Calcio]], historia zyrtare e të cilit fillon më 30 maj 1920. Skuadra luan ndeshjet e saj në Unipol Domus, stadium i vendosur rreth 3 kilometra nga qendra e qytetit.<ref name="cagliaricalcio">{{cite web |title=Rossoblù History |url=https://cagliaricalcio.com/en/casteddu/rossoblu-history/ |publisher=Cagliari Calcio |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="stadio">{{cite web |title=Unipol Domus |url=https://cagliaricalcio.com/en/tickets/stadium/ |publisher=Cagliari Calcio |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Sipas Komunës së Kaljarit, shenjti mbrojtës i qytetit është [[Shën Saturnini]] dhe festa e patronit kremtohet më 30 tetor.<ref name="saturnino">{{cite web |title=Dal 25 ottobre le celebrazioni per San Saturnino |url=https://www.comune.cagliari.it/portale/page/it/dal_25_ottobre_le_celebrazioni_per_san_saturnino?contentId=NVT12527 |publisher=Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një nga traditat më të ndjera qytetare dhe fetare është megjithatë ''Festa di Sant'Efisio'', e cila zhvillohet çdo vit nga 1 deri më 4 maj dhe përfshin procesionin, grupet tradicionale dhe pjesëmarrjen e gjerë të besimtarëve nga e gjithë Sardenja.<ref name="efisio1">{{cite web |title=tutto pronto per la 369^ Festa di Sant'Efisio |url=https://www.comune.cagliari.it/portale/page/it/fede_devozione_e_tradizione_tutto_pronto_per_la_369_festa_di_santefisio?contentId=NVT216873 |publisher=Comune di Cagliari |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="efisio2">{{cite web |title=Festa di Sant'Efisio Cagliari Sardegna |url=https://www.festadisantefisio.it/ |publisher=Festa di Sant'Efisio |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Sardenja]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.cagliari.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Kaljarit] * [https://cagliariturismo.comune.cagliari.it/ Faqja turistike zyrtare e Kaljarit] * [https://www.unica.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Kaljarit] * [https://www.sogaer.it/ Faqja zyrtare e aeroportit të Kaljarit] [[Kategoria:Qytete në Itali]] 2k8mywx7eubxm039uf4ey3i1xw2c216 0 283614 2939903 2769819 2026-04-10T00:15:19Z Shqiperia2000 65435 2939903 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Trento | official_name = Comune di Trento | native_name = ''Trento'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Trient'' ([[Gjuha gjermane|gjermanisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Trento.svg | flag_link = Flamuri i Trentos | image_shield = Official seal of Trento.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|46|04|00|N|11|07|00|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Trentino-Tiroli Jugor]] | subdivision_type2 = [[Provincat autonome të Italisë|Provinca autonome]] | subdivision_name2 = [[Provinca autonome e Trentos|Trento]] (TN) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Franco Ianeselli]] | area_total_km2 = 157.83 | population_total = 119187 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = Shën Vigjili | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 26 qershor | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.trento.it/ Faqja zyrtare] }} ''Trento'' (gjermanisht: ''Trient'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] veriore, kryeqendra e [[Provinca autonome e Trentos|Provincës autonome të Trentos]] dhe një nga qendrat kryesore institucionale të rajonit [[Trentino-Tiroli Jugor]]. Qyteti shtrihet përgjatë lumit [[Adiçe]] dhe në jug të [[Bolzano|Bolzanos]]. Më 31 dhjetor 2024 kishte 119.187 banorë.<ref name="pop2024">[https://www.sistan.it/index.php?id=88&no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=12651 ''La popolazione di Trento''], SISTAN, 12 mars 2026. Njoftimi raporton 119.604 banorë më 31 dhjetor 2025, 417 më shumë se në 2024; prej këtej del një popullsi prej 119.187 banorësh më 31 dhjetor 2024.</ref><ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Trento-Italy ''Trento''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Trento ndodhet në luginën e Adiçes, në një zonë alpine midis kalimeve drejt Resias dhe Brennerit. Sipas profilit territorial provincial, komuna ka një sipërfaqe prej 157,83 km².<ref name="britannica" /><ref name="area">[https://paesaggiotrentino.it/comune/trento/ ''Trento''], Paesaggio Trentino. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Historia == Sipas traditës së ruajtur nga Plini Plaku dhe Straboni, Trento u themelua nga retët; më vonë u bë koloni romake dhe bazë ushtarake në rrugën drejt kalimeve alpine të Resias dhe Brennerit.<ref name="britannica" /> Në vitin 1027 qyteti hyri në zotërimet e princ-ipeshkvijve, ndërsa në shekullin XVI u bë i njohur në mbarë Evropën si vendi ku u mbajt ''Koncili i Trentit'' nga viti 1545 deri më 1563.<ref name="britannica" /><ref name="concilio">[https://www.britannica.com/event/Council-of-Trent ''Council of Trent''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Pas periudhës napoleonike Trento kaloi nën Austrinë në vitin 1814 dhe u bë pjesë e Italisë në vitin 1918.<ref name="britannica" /> == Demografia == Të dhënat zyrtare më të fundit tregojnë se popullsia komunale ishte 119.187 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="pop2024" /> Në vitin 2025 Franco Ianeselli u rizgjodh kryetar dhe hyri në detyrë më 6 maj, në krye të një koalicioni të qendrës së majtë autonomiste.<ref name="sindaco">[https://www.comune.trento.it/Amministrazione/Organi-di-governo/Sindaco ''Sindaco''], Comune di Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Monumentet dhe kultura == Midis monumenteve më të rëndësishme të qytetit janë mbetjet e teatrit romak dhe të mureve të qytetit antik, ''Katedralja e Shën Vigjilit'', e shuguruar në vitin 1145, si edhe ''Kisha e Shën Marisë së Madhe'' dhe ''Kështjella e Këshillit të Mirë''.<ref name="britannica" /><ref name="cattedrale">[https://www.comune.trento.it/Vivere-il-comune/Luoghi/Cattedrale-di-San-Vigilio ''Cattedrale di San Vigilio''], Comune di Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Britannica e daton kështjellën në shekullin XIII, ndërsa faqet zyrtare turistike e paraqesin atë si simbol të qytetit dhe ish-rezidencë të princ-ipeshkvijve deri në vitin 1803.<ref name="britannica" /><ref name="buonconsiglio">[https://www.visittrentino.info/en/guide/must-see/castles/buonconsiglio-castle_md_2625 ''Buonconsiglio Castle''], VisitTrentino. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Një nga institucionet kulturore më të njohura të Trentos sot është ''MUSE'', muzeu i shkencës i qytetit.<ref name="muse">[https://www.muse.it/ ''MUSE - Museo delle Scienze di Trento'']. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Në Trento ndodhet [[Universiteti i Trentos|Universiteti i Trentos]], i themeluar në vitin 1962. Në vitin 1982 ai u shndërrua në universitet shtetëror, duke ruajtur kompetenca të rëndësishme vetëqeverisëse.<ref name="unitn">[https://www.unitn.it/it/ateneo/chi-siamo/la-nostra-storia ''Storia dell'Ateneo''], Università di Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Transporti publik urban dhe ndërurban në Trento dhe në territorin përreth menaxhohet nga ''Trentino Trasporti''.<ref name="trasporti">[https://www.visittrento.it/en/useful-information/mobility/moving-around-trentino ''Getting around Trentino from Trento, Bondone, and Piné''], Visit Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti lidhet gjithashtu me Sardanjën përmes ''funivisë Trento-Sardagna'', ndërsa stacioni hekurudhor i Trentos është një nyje e rëndësishme e lëvizjes në boshtin e Brennerit.<ref name="funivia">[https://www.trentinotrasporti.it/it/viaggia-con-noi/funivia ''Orari Servizio Funivia''], Trentino Trasporti. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="stazione">[https://www.rfi.it/it/stazioni/trento.html ''Trento''], Rete Ferroviaria Italiana. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Vigjili'' dhe festa patronale kremtohet më 26 qershor. ''Festa Vigiliane'' zhvillohet çdo vit në nder të tij dhe përfshin aktivitete historike, kulturore dhe fetare në qendrën e Trentos.<ref name="vigilio">[https://www.comune.trento.it/Vivere-il-comune/Eventi/Feste-Vigiliane-2025 ''Feste Vigiliane 2025''], Comune di Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="vigilio2">[https://www.diocesitn.it/area-annuncio/2025/06/24/chiesa-di-trento-in-festa-per-il-patrono-san-vigilio-giovedi-26-giugno-pontificale-in-cattedrale/ ''Chiesa di Trento in festa per il patrono San Vigilio''], Arcidiocesi di Trento, 24 qershor 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.trento.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Trentos] * [https://www.visittrento.it/ Faqja turistike zyrtare] * [https://www.muse.it/ Faqja zyrtare e MUSE] [[Kategoria:Qytete në Itali]] equ54hulcr53vfljm3rlqklu3109iki 2939904 2939903 2026-04-10T00:19:09Z Shqiperia2000 65435 2939904 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Trento | official_name = Comune di Trento | native_name = ''Trento'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Trient'' ([[Gjuha gjermane|gjermanisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_flag = Flag of Trento.svg | flag_link = Flamuri i Trentos | image_shield = Coat of arms of Trento.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|46|04|00|N|11|07|00|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Trentino-Tiroli Jugor]] | subdivision_type2 = [[Provincat autonome të Italisë|Provinca autonome]] | subdivision_name2 = [[Provinca autonome e Trentos|Trento]] (TN) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Franco Ianeselli]] | area_total_km2 = 157.83 | population_total = 119187 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = Shën Vigjili | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 26 qershor | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.trento.it/ Faqja zyrtare] |image_skyline=Trento visione d'insieme 6.jpg}} ''Trento'' (gjermanisht: ''Trient'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] veriore, kryeqendra e [[Provinca autonome e Trentos|Provincës autonome të Trentos]] dhe një nga qendrat kryesore institucionale të rajonit [[Trentino-Tiroli Jugor]]. Qyteti shtrihet përgjatë lumit [[Adiçe]] dhe në jug të [[Bolzano|Bolzanos]]. Më 31 dhjetor 2024 kishte 119.187 banorë.<ref name="pop2024">[https://www.sistan.it/index.php?id=88&no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=12651 ''La popolazione di Trento''], SISTAN, 12 mars 2026. Njoftimi raporton 119.604 banorë më 31 dhjetor 2025, 417 më shumë se në 2024; prej këtej del një popullsi prej 119.187 banorësh më 31 dhjetor 2024.</ref><ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Trento-Italy ''Trento''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Trento ndodhet në luginën e Adiçes, në një zonë alpine midis kalimeve drejt Resias dhe Brennerit. Sipas profilit territorial provincial, komuna ka një sipërfaqe prej 157,83 km².<ref name="britannica" /><ref name="area">[https://paesaggiotrentino.it/comune/trento/ ''Trento''], Paesaggio Trentino. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Historia == Sipas traditës së ruajtur nga Plini Plaku dhe Straboni, Trento u themelua nga retët; më vonë u bë koloni romake dhe bazë ushtarake në rrugën drejt kalimeve alpine të Resias dhe Brennerit.<ref name="britannica" /> Në vitin 1027 qyteti hyri në zotërimet e princ-ipeshkvijve, ndërsa në shekullin XVI u bë i njohur në mbarë Evropën si vendi ku u mbajt ''Koncili i Trentit'' nga viti 1545 deri më 1563.<ref name="britannica" /><ref name="concilio">[https://www.britannica.com/event/Council-of-Trent ''Council of Trent''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Pas periudhës napoleonike Trento kaloi nën Austrinë në vitin 1814 dhe u bë pjesë e Italisë në vitin 1918.<ref name="britannica" /> == Demografia == Të dhënat zyrtare më të fundit tregojnë se popullsia komunale ishte 119.187 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="pop2024" /> Në vitin 2025 Franco Ianeselli u rizgjodh kryetar dhe hyri në detyrë më 6 maj, në krye të një koalicioni të qendrës së majtë autonomiste.<ref name="sindaco">[https://www.comune.trento.it/Amministrazione/Organi-di-governo/Sindaco ''Sindaco''], Comune di Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Monumentet dhe kultura == Midis monumenteve më të rëndësishme të qytetit janë mbetjet e teatrit romak dhe të mureve të qytetit antik, ''Katedralja e Shën Vigjilit'', e shuguruar në vitin 1145, si edhe ''Kisha e Shën Marisë së Madhe'' dhe ''Kështjella e Këshillit të Mirë''.<ref name="britannica" /><ref name="cattedrale">[https://www.comune.trento.it/Vivere-il-comune/Luoghi/Cattedrale-di-San-Vigilio ''Cattedrale di San Vigilio''], Comune di Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Britannica e daton kështjellën në shekullin XIII, ndërsa faqet zyrtare turistike e paraqesin atë si simbol të qytetit dhe ish-rezidencë të princ-ipeshkvijve deri në vitin 1803.<ref name="britannica" /><ref name="buonconsiglio">[https://www.visittrentino.info/en/guide/must-see/castles/buonconsiglio-castle_md_2625 ''Buonconsiglio Castle''], VisitTrentino. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Një nga institucionet kulturore më të njohura të Trentos sot është ''MUSE'', muzeu i shkencës i qytetit.<ref name="muse">[https://www.muse.it/ ''MUSE - Museo delle Scienze di Trento'']. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Në Trento ndodhet [[Universiteti i Trentos|Universiteti i Trentos]], i themeluar në vitin 1962. Në vitin 1982 ai u shndërrua në universitet shtetëror, duke ruajtur kompetenca të rëndësishme vetëqeverisëse.<ref name="unitn">[https://www.unitn.it/it/ateneo/chi-siamo/la-nostra-storia ''Storia dell'Ateneo''], Università di Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Transporti publik urban dhe ndërurban në Trento dhe në territorin përreth menaxhohet nga ''Trentino Trasporti''.<ref name="trasporti">[https://www.visittrento.it/en/useful-information/mobility/moving-around-trentino ''Getting around Trentino from Trento, Bondone, and Piné''], Visit Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti lidhet gjithashtu me Sardanjën përmes ''funivisë Trento-Sardagna'', ndërsa stacioni hekurudhor i Trentos është një nyje e rëndësishme e lëvizjes në boshtin e Brennerit.<ref name="funivia">[https://www.trentinotrasporti.it/it/viaggia-con-noi/funivia ''Orari Servizio Funivia''], Trentino Trasporti. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="stazione">[https://www.rfi.it/it/stazioni/trento.html ''Trento''], Rete Ferroviaria Italiana. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Vigjili'' dhe festa patronale kremtohet më 26 qershor. ''Festa Vigiliane'' zhvillohet çdo vit në nder të tij dhe përfshin aktivitete historike, kulturore dhe fetare në qendrën e Trentos.<ref name="vigilio">[https://www.comune.trento.it/Vivere-il-comune/Eventi/Feste-Vigiliane-2025 ''Feste Vigiliane 2025''], Comune di Trento. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="vigilio2">[https://www.diocesitn.it/area-annuncio/2025/06/24/chiesa-di-trento-in-festa-per-il-patrono-san-vigilio-giovedi-26-giugno-pontificale-in-cattedrale/ ''Chiesa di Trento in festa per il patrono San Vigilio''], Arcidiocesi di Trento, 24 qershor 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.trento.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Trentos] * [https://www.visittrento.it/ Faqja turistike zyrtare] * [https://www.muse.it/ Faqja zyrtare e MUSE] [[Kategoria:Qytete në Itali]] ldntetgagwps2pecw3znr68oqi3ak7t 0 283615 2939905 2356606 2026-04-10T00:27:33Z Shqiperia2000 65435 2939905 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Kampobaso | official_name = Comune di Campobasso | native_name = ''Campobasso'' ([[Gjuha italiane|italisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Vista su Campobasso dal Castello Monforte.jpg | image_caption = Pamje e Kampobasos | image_flag = Flag of Campobasso.svg | flag_link = Flamuri i Kampobasos | image_shield = Campobasso-Stemma.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|41|33|39.60|N|14|40|6.24|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Molize]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = Kampobaso (CB) | leader_title = Kryetarja | leader_name = [[Marialuisa Forte]] (PD) | elevation_m = 701 | area_total_km2 = 56.00 | population_total = 47547 | population_as_of = 1 janar 2025 | population_density_km2 = auto | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Shën Gjergji|Shën Gjergji]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 23 prill | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 86100 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 0874 | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | website = [https://www.comune.campobasso.it/ Faqja zyrtare] }} ''Kampobaso'' (italisht: ''Campobasso'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] jug-qendrore, kryeqyteti i rajonit [[Molize]] dhe i provincës me të njëjtin emër. Qyteti ndodhet në verilindje të [[Napoli]]t dhe është qendra më e madhe urbane e rajonit.<ref>[https://www.britannica.com/browse/Cities-Towns-C-G/1 ''Campobasso''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://www.tuttitalia.it/molise/97-comuni/popolazione/ ''Comuni del Molise per popolazione residente''], Tuttitalia, të dhëna ISTAT të përditësuara më 1 janar 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas të dhënave ISTAT të publikuara nga Tuttitalia, më 1 janar 2025 Kampobaso kishte 47.547 banorë.<ref>[https://www.tuttitalia.it/molise/75-campobasso/ ''Comune di Campobasso (CB) - CAP, dati, popolazione e amministrazione''], Tuttitalia. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Kampobaso shtrihet në pellgun e sipërm të lumit Biferno dhe ngrihet rreth 701 m mbi nivelin e detit. Territori komunal ka një sipërfaqe prej 56,00 km².<ref>[https://www.tuttitalia.it/molise/75-campobasso/ ''Comune di Campobasso (CB) - CAP, dati, popolazione e amministrazione''], Tuttitalia. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti shfaq një strukturë të dyfishtë urbane: bërthama e vjetër mesjetare ngjitet në kodër rreth kështjellës, ndërsa pjesa më e ulët dhe më moderne u zhvillua më vonë në luginë.<ref>[https://www.italia.it/en/molise/campobasso ''Campobasso''], Italia.it. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Historia == Qyteti i vjetër i Kampobasos u zhvillua në kodër rreth fortesës që sot njihet si ''Kështjella Monforte''. Sipas Italia.it, emri i kësaj kështjelle lidhet me Nikolla Monforten, figurë e shekullit XV, dhe me rindërtimin e qytetit pas një tërmeti të rëndë.<ref>[https://www.italia.it/en/molise/campobasso ''Campobasso''], Italia.it. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Më vonë, në epokën e Joakim Muratit, u zhvillua edhe qyteti i ri poshtë kështjellës, duke formuar atë që njihet si lagjja muratiane.<ref>[https://www.italia.it/en/molise/campobasso ''Campobasso''], Italia.it. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Demografia == Më 1 janar 2025 popullsia rezidente e Kampobasos ishte 47.547 banorë, çka e bën atë komunën më të madhe të Molizes për popullsi.<ref>[https://www.tuttitalia.it/molise/75-campobasso/ ''Comune di Campobasso (CB) - CAP, dati, popolazione e amministrazione''], Tuttitalia. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://www.tuttitalia.it/molise/97-comuni/popolazione/ ''Comuni del Molise per popolazione residente''], Tuttitalia, të dhëna ISTAT të përditësuara më 1 janar 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Monumentet dhe kultura == Monumenti më i njohur i qytetit është ''Kështjella Monforte'', që dominon qendrën e vjetër dhe është pika më dalluese e panoramës së Kampobasos.<ref>[https://www.tuttitalia.it/molise/75-campobasso/ ''Comune di Campobasso (CB) - CAP, dati, popolazione e amministrazione''], Tuttitalia. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://www.italia.it/en/molise/campobasso ''Campobasso''], Italia.it. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në qytet ndodhen gjithashtu ''Muzeu Sannitik'', ''Katedralja e Trinisë së Shenjtë'', ''Teatri Savoja'' dhe ''Vila De Capoa'', një nga hapësirat më të njohura të gjelbra të qytetit.<ref>[https://www.italia.it/en/molise/things-to-do/travelling-in-mobile-by-bus ''Molise on tour: how to travel by bus''], Italia.it. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://www.visitmolise.eu/scheda-localita/-/d/dms/1592142/campobasso ''Campobasso''], Visit Molise. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Një nga traditat më të rëndësishme të qytetit është procesioni i ''Mistereve'' gjatë festës së ''Corpus Domini''. Sipas Visit Molise, kjo kremte zhvillohet që nga viti 1768 dhe në qendër të saj është parada e 13 “kuadrove të gjalla”, e ndërtuar mbi strukturat e krijuara nga Paolo Saverio Di Zinno.<ref>[https://www.visitmolise.eu/evento/-/d/dms/1592142/sfilata-dei-misteri ''Sfilata dei Misteri''], Visit Molise. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Qyteti ka edhe ''Muzeun e Mistereve'', ku ruhen strukturat dhe kostumet e lidhura me këtë traditë.<ref>[https://www.visitmolise.eu/de/attrazione/-/d/dms/1592142/museo-dei-misteri ''Campobasso, Museo dei Misteri''], Visit Molise. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Arsimi == Kampobaso është një nga selitë kryesore të [[Universiteti i Molizes|Universitetit të Molizes]], i cili, sipas faqes zyrtare të universitetit, ka seli në Kampobaso, Pesche dhe Termoli që nga viti 1982.<ref>[https://www3.unimol.it/ ''UNIMOL - Università degli Studi del Molise'']. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Transporti == Qyteti shërbehet nga stacioni hekurudhor i Kampobasos. Sipas RFI-së, stacioni ka gjithsej 3 binarë në shërbim të trenave të udhëtarëve.<ref>[https://www.rfi.it/it/stazioni/campobasso.html ''Campobasso''], Rete Ferroviaria Italiana. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është ''Shën Gjergji''. Sipas statutit komunal dhe akteve të komunës, festa patronale kremtohet më 23 prill të çdo viti.<ref>[https://egov.comune.campobasso.it/campobasso2/zf/index.php/atti-generali/index/download-file/voce/255 ''Statuto comunale''], Comune di Campobasso. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://egov.comune.campobasso.it/campobasso2/po/attachment_news.php?id=2964 ''ODG Modifica Statuto - Santo Patrono''], Comune di Campobasso, 23 prill 2025. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Administrimi == Pas zgjedhjeve komunale të vitit 2024, kryetare e qytetit u zgjodh Marialuisa Forte; njoftimi zyrtar i komunës e lidh kandidaten e zgjedhur me listën ''Partito Democratico''.<ref>[https://egov.comune.campobasso.it/campobasso2/po/mostra_news.php?area=H&id=1900 ''Elezione diretta del sindaco e del consiglio comunale''], Comune di Campobasso, 28 qershor 2024. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://egov.comune.campobasso.it/campobasso2/zf/index.php/organi-politico-amministrativo/index/index/categoria/90 ''Organi di indirizzo politico-amministrativo''], Comune di Campobasso. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.campobasso.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Kampobasos] * [https://www.visitmolise.eu/scheda-localita/-/d/dms/1592142/campobasso Faqja turistike zyrtare] * [https://www3.unimol.it/ Faqja zyrtare e Universitetit të Molizes] [[Kategoria:Qytete në Itali]] 6uhfk2hr0kydti75g2scm1vxpn2z5hu 0 289679 2939889 2932333 2026-04-09T23:07:30Z Shqiperia2000 65435 2939889 wikitext text/x-wiki {{Sistemi shtetëror-Shqipëria}} {{Infobox post zyrtar |post = Zëvëndëskryeministri |body = Republikës së Shqipërisë |insignia = Zëvëndëskryeministri i Shqipërisë.svg |insigniasize = 110 |insigniacaption = Stema e Zëvëndëskryeministri |flag = |flagcaption = |flagborder = | |type = Nënkryetari i qeverisë së Shqipërisë |style =z.Zëvëndëskryeministër (jo-zyrtare) |image = Albana Kociu 6Feb26 (cropped).jpg |incumbent = [[Albana Koçiu]] |incumbentsince = 26 shkurt 2026 |appointer = [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] |residence = [[Kryeministria]] |seat = [[Tirana|Tiranë]], [[Bulevardi Dëshmorët e Kombit]] 7, 1010 |termlength = Katër vjet |termlength_qualified = e rinovueshme |member_of = {{hlist|[[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë|Këshilli i Ministrave]]|[[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]]}} |reports_to = {{hlist|[[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]]|[[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]]|[[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]]}} | |formation = {{start date and age|df=yes|1912|11|29}} |first = [[Nikollë Kaçorri]] |deputy = |salary = |website = [https://www.kryeministria.al/ Faqja zyrtare] }} '''Zëvëndëskryeministri i Shqipërisë''' është nënkryetari i qeverisë së [[Shqiperia|Shqipërisë]]. Në mungesë të [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministrit]] i Shqipërisë Zëvendëskryeministri merr përsipër funksionet e tij, të tilla si kryesimi i Kabinetit të Shqipërisë dhe [[Këshilli i Ministrave|Këshillit të Ministrave të Shqipërisë]]. Zyra është ministria e dytë e lartë e kabinetit qeveritar në degën ekzekutive të qeverisë në sistemin parlamentar në Republikën e Shqipërisë. Megjithëse Shqipëria gjithmonë ka pasur një Zëvendëskryeministër që nga [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|pavarësia e saj në 1912]]. Një Kryeministër mund të zgjedhë të mos caktojë një Zëvendëskryeministër. Sa i përket [[Kushtetuta e Shqipërisë|Kushtetutës së Shqipërisë]], [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] emëron Zëvendëskryeministrin dhe betohet përpara Presidentit.<ref>{{cite web|title=KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË|url=http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/sq/al/al057sq.pdf|website=wipo.int|page=Article 99|language=Sq|format=PDF}}</ref> Zëvendëskryeministri mund të marrë postin e ushtruesit të detyrës së Kryeministrit, kur Kryeministri përkohësisht mungon ose nuk është në gjendje të ushtrojë pushtetin e tij ekzekutiv. == Referime == {{Reflist}} ==Lidhje të jashtme== *{{Official website|http://www.kryeministria.al/}} [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] [[Kategoria:Politika e Shqipërisë]] [[Kategoria:Qeveria e Shqipërisë]] pw86txny00zhsd99r6f0d6rxd2507sb 2939890 2939889 2026-04-09T23:08:48Z Shqiperia2000 65435 2939890 wikitext text/x-wiki {{Sistemi shtetëror-Shqipëria}} {{Infobox post zyrtar |post = Zëvëndëskryeministri |body = Republikës së Shqipërisë |insignia = Zëvëndëskryeministri i Shqipërisë.svg |insigniasize = 110 |insigniacaption = Stema e Zëvëndëskryeministri |flag = |flagcaption = |flagborder = | |type = Nënkryetari i qeverisë së Shqipërisë |style =z.Zëvëndëskryeministër (jo-zyrtare) |image = Albana Kociu 6Feb26 (cropped).jpg |incumbent = [[Albana Koçiu]] |incumbentsince = 26 shkurt 2026 |appointer = [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] |residence = [[Kryeministria (Shqipëri)|Kryeministria]] |seat = [[Tirana|Tiranë]], [[Bulevardi Dëshmorët e Kombit]] 7, 1010 |termlength = Katër vjet |termlength_qualified = e rinovueshme |member_of = {{hlist|[[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë|Këshilli i Ministrave]]|[[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]]}} |reports_to = {{hlist|[[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]]|[[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]]|[[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]]}} | |formation = {{start date and age|df=yes|1912|11|29}} |first = [[Nikollë Kaçorri]] |deputy = |salary = |website = [https://www.kryeministria.al/ Faqja zyrtare] }} '''Zëvëndëskryeministri i Shqipërisë''' është nënkryetari i qeverisë së [[Shqiperia|Shqipërisë]]. Në mungesë të [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministrit]] i Shqipërisë Zëvendëskryeministri merr përsipër funksionet e tij, të tilla si kryesimi i Kabinetit të Shqipërisë dhe [[Këshilli i Ministrave|Këshillit të Ministrave të Shqipërisë]]. Zyra është ministria e dytë e lartë e kabinetit qeveritar në degën ekzekutive të qeverisë në sistemin parlamentar në Republikën e Shqipërisë. Megjithëse Shqipëria gjithmonë ka pasur një Zëvendëskryeministër që nga [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|pavarësia e saj në 1912]]. Një Kryeministër mund të zgjedhë të mos caktojë një Zëvendëskryeministër. Sa i përket [[Kushtetuta e Shqipërisë|Kushtetutës së Shqipërisë]], [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] emëron Zëvendëskryeministrin dhe betohet përpara Presidentit.<ref>{{cite web|title=KUSHTETUTA E REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË|url=http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/sq/al/al057sq.pdf|website=wipo.int|page=Article 99|language=Sq|format=PDF}}</ref> Zëvendëskryeministri mund të marrë postin e ushtruesit të detyrës së Kryeministrit, kur Kryeministri përkohësisht mungon ose nuk është në gjendje të ushtrojë pushtetin e tij ekzekutiv. == Referime == {{Reflist}} ==Lidhje të jashtme== *{{Official website|http://www.kryeministria.al/}} [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] [[Kategoria:Politika e Shqipërisë]] [[Kategoria:Qeveria e Shqipërisë]] 2vzpfbsridt4ty0yzlgfd8l4zczw6t9 0 289714 2939894 2927614 2026-04-09T23:35:40Z Shqiperia2000 65435 2939894 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Belinda Balluku | image = Belinda Balluku Minster.png | image_size = 230px | caption = | office = [[Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë e Shqipërisë|Ministrja e Infrastrukturës dhe Energjisë e Shqipërisë]] | term_start = 17 janar 2019 | term_end = 26 shkurt 2026 | predecessor = [[Damian Gjiknuri]] | successor = [[Enea Karakaci]] | office2 = [[Zëvendëskryeministri i Shqipërisë|Zëvendëskryeministrja e Shqipërisë]] | term_start2 = 28 korrik 2022 | term_end2 = 26 shkurt 2026 | predecessor2 = [[Arben Ahmetaj]] | successor2 = [[Albana Koçiu]] | birth_date = {{Birth date and age|9|10|1973}} | birth_place = [[Tiranë]], [[Republika Popullore e Shqipërisë]] | death_date = | death_place = | nationality = [[Shqiptarët|Shqiptare]] | profession = Zyrtare | spouse = | children = Colin{{•}}Belen | party = {{colorbox|{{party color|Socialist Party of Albania}}}} [[Partia Socialiste e Shqipërisë|PS]] | signature = Belinda Balluku (nënshkrim).svg }} '''Belinda Balluku''' (lindur më 9 tetor 1973) është një politikane shqiptare, [[Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë e Shqipërisë|ish-Ministre e Infrastrukturës dhe Energjisë]] dhe ish drejtoresha e Albcontrol dhe [[Autoriteti i Aviacionit Civil të Shqipërisë]].<ref>{{Cite web|title=Kush është Belinda Balluku? "Shtriga" e Ramës që ai e emëroi ministre të Infrastrukturës dhe Energjisë|accessdate=13 dhjetor 2019|url=https://joqalbania.com/artikull/485648.html|archivedate=11 tetor 2019|lang=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20191011172140/https://joqalbania.com/artikull/485648.html|url-status=dead}}</ref> Në fund të vitit 2025, [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion|SPAK]] ka ngritur ndaj saj akuza penale për shkelje të barazisë në tendera publik, duke përfshirë projektin e [[Tuneli i Llogarasë|tunelit të Llogarasë]] dhe [[Unaza e Madhe|Unazën e Madhe të Tiranës]].<ref name=":0" /> Nga nëntori 2025 është pezulluar nga detyra me vendim të Gjykatës së Posaçme.<ref name=":1" /> == Jeta dhe karriera == Balluku, para emërimit në detyrë si [[Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë e Shqipërisë|Ministër i Infrastrukturës dhe Energjisë]] ka mbajtur nga shtatori i vitit 2013 e në vazhdim pozicionin e Drejtorit të Përgjithshëm në ALBCONTROL Sh.A., (Agjencia Kombëtare e Lundrimit Ajror të Republikës së Shqipërisë).<ref name=":2" /> Balluku është diplomuar nga IATA (International Air Transport Association) për Menaxhimin e Shërbimeve të Lundrimit Ajror (Air Navigation Services Management). Në vitin 1999 është diplomuar në Institutin Teknologjik të Athinës, në degën Administrim Biznesi. Balluku ka mbajtur pozicionin si Drejtore e Kujdesit Ndaj Klientit (për kompaninë AMC) ku dhe krijoi për herë të parë në Shqipëri shërbimin e Call Center, e më pas Drejtore e Marketingut. Në vitin 2004, Balluku iu bashkua stafit të Bashkisë së Tiranës, fillimisht si Këshilltare për Marrëdhëniet me Publikun dhe më vonë si Drejtore e Kabinetit të Kryetarit të Bashkisë. Prej vitit 2006, Balluku ka qënë pjesë e Partisë Socialiste.<ref name=":2">{{Cite web |title=CV-ja e Belinda Ballukut, e vetmja eksperiencë profesionale që përputhet me postin që i dha Rama |url=https://politiko.al/cv-ja-e-belinda-ballukut-e-vetmja-eksperience-profesionale-qe-perputhet-me-postin-qe-i-dha-rama |access-date=2026-02-20 |website=politiko.al |language=sq}}</ref> [[Beqir Balluku]], Ministër i Mbrojtjes gjatë regjimit komunist, ishte gjyshi i saj. == Akuzat për korrupsion në prokurimet publike == Më 31 tetor 2025, [[Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar|Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK)]] njoftoi zyrtarisht akuzën ndaj zëvendëskryeministres dhe ministres së Infrastrukturës dhe Energjisë, Belinda Balluku, për veprën penale “Shkelje e barazisë së pjesëmarrësve në tendera apo ankande publike”, kryer në bashkëpunim (neni 258/2 bashkë me nenin 25 të Kodit Penal).<ref>{{cite web |url=https://shqiptarja.com/lajm/dumani-pranoi-se-eshte-nen-hetim-zevendeskryeministrja-balluku-thirret-sot-ne-1500-ne-spak |title=Zv.kryeministrja Balluku e pandehur për Tunelin e Llogarasë, SPAK i komunikon akuzën |publisher=Shqiptarja.com |date=31 tetor 2025 |access-date=20 shkurt 2026|language=sq}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.panorama.com.al/spak-konfirmon-akuzat-ndaj-belinda-ballukut-merret-zyrtarisht-e-pandehur-ja-shkeljet-per-te-cilat-po-hetohet |title=SPAK konfirmon akuzat ndaj Belinda Ballukut |publisher=Panorama.com.al |date=31 tetor 2025 |access-date=20 shkurt 2026|language=sq}}</ref> Akuza e parë lidhet me procedurën e prokurimit për projektin “Ndërtimi i [[Tuneli i Llogarasë|tunelit të Llogarasë]]” me vlerë rreth 190 milionë euro, ku sipas SPAK-ut, Balluku ka kryer veprime që kanë krijuar avantazhe të padrejta për një konsorcium të caktuar operatorësh ekonomikë, duke shkelur parimin e barazisë dhe konkurrencës së ndershme.<ref>{{cite web |url=https://rtsh.al/akuza-e-spak-belinda-balluku-njoftohet-per-shkelje-te-barazise-ne-tender-per-tunelin-e-llogarase |title=Akuza e SPAK, Belinda Balluku njoftohet për "Shkelje të barazisë në tender" për Tunelin e Llogarasë |publisher=RTSH |date=31 tetor 2025 |access-date=20 shkurt 2026|language=sq}}</ref> Më pas, në nëntor 2025, hetimi u zgjerua edhe për Lotin 4 të projektit “[[Unaza e Madhe|Unaza e Madhe e Tiranës]]” (Unaza e Jashtme), me akuza të ngjashme për ndërhyrje në procedurat e tenderit dhe favorizim të paligjshëm.<ref>{{cite web |url=https://shqiptarja.com/lajm/u-mor-e-pandehur-pwr-tunelin-e-llogarasw-gjkko-pezullon-nga-detyra-zvkryeministren-balluku-e-ndalon-te-dale-jashte-vendit |title=Pas Llogarasë, Balluku nën hetim edhe për Unazën e Madhe |publisher=Shqiptarja.com |date=20 nëntor 2025 |access-date=20 shkurt 2026|language=sq}}</ref><ref name=":0">{{cite web |url=https://www.reporter.al/2025/11/24/unaza-e-madhe-konkurrenca-e-vogel-per-cfare-akuzohet-belinda-balluku |title=Unaza e Madhe, konkurrenca e vogël: Për çfarë akuzohet Belinda Balluku |publisher=Reporter.al |date=24 nëntor 2025 |access-date=20 shkurt 2026|language=sq}}</ref> Më 16 dhjetor 2025, SPAK i dërgoi Kuvendit kërkesë për heqjen e imunitetit dhe autorizimin për arrestimin e Ballukut, duke shtuar akuza për shtatë raste të tjera të dyshuara abuzimesh në tendera rrugësh, me vlerë totale të konsiderueshme (përfshirë qindra milionë euro për projektet kryesore).<ref>{{cite web |url=https://www.balkanweb.com/lajm-i-fundit-spak-i-kerkon-kuvendit-heqjen-e-imunitetit-te-belinda-ballukut |title=SPAK kërkon arrestimin e Belinda Ballukut, kërkesë Kuvendit për heqjen e imunitetit |publisher=BalkanWeb |date=16 dhjetor 2025 |access-date=20 shkurt 2026|language=sq}}</ref> Gjykata e Posaçme (GJKKO) pranoi kërkesën e SPAK-ut dhe më 20 nëntor 2025 vendosi pezullimin e saj nga detyra si zëvendëskryeministre dhe ministre, si dhe ndalimin e largimit nga vendi.<ref name=":1">{{cite web |url=https://www.dw.com/sq/shqip%C3%ABri-zv-kryeministrja-belinda-balluku-pezullohet-nga-detyra/a-74826446 |title=Shqipëri: Zv/kryeministrja Balluku pezullohet nga detyra |publisher=DW.com |date=20 nëntor 2025 |access-date=20 shkurt 2026|language=sq}}</ref> Hetimet vazhdojnë dhe përfshijnë edhe aspektin pasuror, me SPAK-un që ka kërkuar informacione nga bankat për pasurinë e Ballukut.<ref>{{cite web |url=https://www.balkanweb.com/abuzim-me-tendera-qindra-mln-euro-spak-hetim-pasuror-ndaj-ballukut-iu-kerkua-bankave-te |title=Abuzim me tendera qindra mln euro/ SPAK hetim pasuror ndaj Ballukut |publisher=BalkanWeb |date=shkurt 2026 |access-date=20 shkurt 2026 |language=sq }}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Balluku i ka mohuar akuzat, duke i quajtur ato të pabazuara dhe “insinuata”.<ref>{{cite web |url=https://www.dw.com/sq/shqip%C3%ABri-zv-kryeministrja-belinda-balluku-pezullohet-nga-detyra/a-74826446 |title=Shqipëri: Zv/kryeministrja Balluku pezullohet nga detyra |publisher=DW.com |date=20 nëntor 2025 |access-date=20 shkurt 2026|language=sq}}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1973]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] ivsltdoo2ir7qnpagymgb82qxl1qiw1 0 301481 2939762 2826016 2026-04-09T14:44:23Z Fallbackintoreality 102113 Shtova logon që gjendet momentalisht në Commons 2939762 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Prive | image = Prive Sleogos-w.png | image_size = | caption = Logoja e emisionit deri në 2024 | alt_name = | genre = Talk show | creator = | developer = | presenter = [[Liberta Spahiu]] (2008–2024)<br>Mbresa Hajrullahu (2024–aktualisht) | country = [[Kosovë]] | language = [[Shqip]] | num_seasons = | num_episodes = | executive_producer = | producer = | location = [[Prishtinë]], Kosovë | runtime = rreth 30–60 minuta | company = [[Klan Kosova]] | distributor = [[Klan Kosova]] | network = [[Klan Kosova]] | first_aired = 2008 | last_aired = aktualisht | related = Prive.al | website = {{URL|https://prive.al/}} }} '''''Prive''''' (dikur stilizuar edhe si '''''Privé''''') është një emision kosovar i aktualitetit të estradës shqiptare, i prodhuar dhe transmetuar nga [[Klan Kosova]]. Që prej fillimit të transmetimit të emisionit në 2008, programi u prezantua nga modelja [[Liberta Spahiu]].<ref>{{Cite web |date=2014-09-13 |title=Rikthehet Liberta, fillon Prive (Video) |url=https://telegrafi.com/rikthehet-liberta-fillon-prive-video/ |access-date=2025-01-31 |website=Telegrafi |language=sq}}</ref> Prej sezonit 2024, programin e prezanton këngëtarja Mbresa Hajrullahu, dikur banore e ''[[Big Brother VIP Kosova (sezoni 1)|Big Brother VIP Kosovës 1]]''.<ref>{{Cite web |date=2024-02-16 |title=Liberta Spahiu heq dorë nga ‘Prive’, prezantuese pritet të jetë Mbresa Hajrullahu |url=https://telegrafi.com/liberta-spahiu-heq-dore-nga-prive-prezantuesja-e-re-eshte-mbresa-hajrullahu/ |access-date=2025-01-31 |website=Telegrafi |language=sq}}</ref> Krahas emisionit, u themelua më 28 shkurt 2015 portali shoqërues '''Prive.al''', një medium për showbizin shqiptar në internet.<ref>{{Cite web |last=Prive |date=2022-02-28 |title=Prive.al mbush 7 vjet! |url=https://prive.al/prive-al-mbush-5-vjec-nje-histori-suksesi-ne-60-muaj/ |access-date=2025-01-31 |website=Privé - Faqja Zyrtare |language=en |archive-date=31 janar 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131212841/https://prive.al/prive-al-mbush-5-vjec-nje-histori-suksesi-ne-60-muaj/ |url-status=dead }}</ref> == Referime == {{Reflist}}{{TV-cung}} [[Kategoria:Programacioni i Klan Kosovës]] [[Kategoria:Programe televizive kosovare të viteve 2000]] [[Kategoria:Programe televizive kosovare të viteve 2010]] [[Kategoria:Programe televizive kosovare të viteve 2020]] f2dfs3to2mt7kaioezia69k1y09gioq 2939764 2939762 2026-04-09T14:47:38Z Fallbackintoreality 102113 2939764 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Prive | image = Prive Sleogos-w.png | image_size = | caption = Logoja e emisionit deri në 2024 | alt_name = | genre = Emision informativ | creator = | developer = | presenter = {{Plainlist | * [[Liberta Spahiu]] (2008–2024) * Mbresa Hajrullahu (2024–aktualisht) }} | country = [[Kosovë]] | language = [[Shqip]] | num_seasons = | num_episodes = | executive_producer = | producer = | location = [[Prishtinë]], Kosovë | runtime = rreth 30–60 minuta | company = [[Klan Kosova]] | distributor = [[Klan Kosova]] | network = [[Klan Kosova]] | first_aired = 2008 | last_aired = aktualisht | related = Prive.al | website = {{URL|https://prive.al/}} }} '''''Prive''''' (dikur stilizuar edhe si '''''Privé''''') është një program informativ kosovar rreth estradës shqiptare, i prodhuar dhe transmetuar nga [[Klan Kosova]]. Që prej fillimit të transmetimit të emisionit në 2008, programi u prezantua nga modelja [[Liberta Spahiu]].<ref>{{Cite web |date=2014-09-13 |title=Rikthehet Liberta, fillon Prive (Video) |url=https://telegrafi.com/rikthehet-liberta-fillon-prive-video/ |access-date=2025-01-31 |website=Telegrafi |language=sq}}</ref> Prej sezonit 2024, programin e prezanton këngëtarja Mbresa Hajrullahu, dikur banore e ''[[Big Brother VIP Kosova (sezoni 1)|Big Brother VIP Kosovës 1]]''.<ref>{{Cite web |date=2024-02-16 |title=Liberta Spahiu heq dorë nga ‘Prive’, prezantuese pritet të jetë Mbresa Hajrullahu |url=https://telegrafi.com/liberta-spahiu-heq-dore-nga-prive-prezantuesja-e-re-eshte-mbresa-hajrullahu/ |access-date=2025-01-31 |website=Telegrafi |language=sq}}</ref> Krahas emisionit, u themelua më 28 shkurt 2015 portali shoqërues '''Prive.al''', një medium për showbizin shqiptar në internet.<ref>{{Cite web |last=Prive |date=2022-02-28 |title=Prive.al mbush 7 vjet! |url=https://prive.al/prive-al-mbush-5-vjec-nje-histori-suksesi-ne-60-muaj/ |access-date=2025-01-31 |website=Privé - Faqja Zyrtare |language=en |archive-date=31 janar 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131212841/https://prive.al/prive-al-mbush-5-vjec-nje-histori-suksesi-ne-60-muaj/ |url-status=dead }}</ref> == Referime == {{Reflist}}{{TV-cung}} [[Kategoria:Programacioni i Klan Kosovës]] [[Kategoria:Programe televizive kosovare të viteve 2000]] [[Kategoria:Programe televizive kosovare të viteve 2010]] [[Kategoria:Programe televizive kosovare të viteve 2020]] 9h7dd94dgbqv4tbu0s15eicbxhrht8d 0 315208 2939846 2863177 2026-04-09T20:05:08Z Qendrimi15 122927 2939846 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Mehmet Yılmaz Ak | birth_date = 8 shkurt 1986 (36 vjet) | birth_place = [[Dijarbakër]], [[Turqia|Turqi]] | occupation = Aktor, dramaturg | years_active = 2013–prezent | nationality = Turk | education = [[Universiteti Kadir Has]] <br/> [[Universiteti Ege]] }} '''Mehmet Yılmaz Ak''' (lindi më 8 shkurt 1986; [[Dijarbakër]]) është një aktor dhe dramaturg turk. Krahas pjesëmarrjes në shumë projekte teatrale, përvoja e tij e parë e aktrimit televiziv ishte në serialin ''[[Ben de Özledim]]'' ==Filmografia== {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue" |Filma |- ! Viti ! Titulli ! Roli ! Shënime |- |2015 |''[[Nekro]]'' |Ihsan | |- |2015 |''[[Kırık Kalpler Bankası]]'' |Serkan | |- |2017 |''[[Anons]]'' | | |- |2017 |''Buğday'' | | |- |2019 |''[[Peri Ağzı Olmayan Kız]]'' |Kemal | |- |2022 |''Bana Karanlığını Anlat'' | |Roli mysafir |- ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue" |Seriale |- |- |2013 |''[[Ben de Özledim]]'' | |[[Star TV]] |- |- |''[[Yalan Dünya]]'' |Roli mysafir |[[Kanal D]] |- |2016 |''[[İçerde]]'' |Jashar |[[Show TV]] |- |2018 |''[[Çukur]]'' |Ersoj |[[Show TV]] |- | rowspan="2"|2019 |''[[Halka]]'' |Çataj Erkmen |[[TRT 1]] |- |''[[Kurşun]]'' |Vural |[[FOX (Turqi)|FOX]] |- | rowspan="2"|2020 |''[[Ya İstiklal Ya Ölüm]]'' |Arman Pandikjan |[[TRT 1]] |- |''[[Ramo]]'' |Mazhar Asllan |[[Show TV]] |- |2021-2023 |''[[Yargı]]'' |Pars Seçkin |[[Kanal D]] |- |2024-2025 |''[[Bahar (serial)|Bahar]]'' |Timur Javuzollu |[[Show TV]] |- |2026-tani |''[[Yeraltı (serial 2026)|Yeraltı]]'' |Jëllmaz Doan |[[NOW (Turqi)|NOW]] |- ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue"|Internet |- ! Viti ! Titulli ! Roli ! Platforma |- |2018 |''[[Dudullu Postası]]'' |Latif |[[BluTV]] |- |2019 |''[[Hakan: Muhafız]]'' |Tekin | rowspan="2"|[[Netflix]] |- |2021 |''[[Fatma (serial)|Fatma]]'' |Bajram Karadag |} [[Kategoria:Lindje 1986]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Aktorë turq]] nvjtbyrln239cssqtfplux81i16hyac 3 323018 2939866 2939620 2026-04-09T21:23:48Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Task Manager (Windows) */ 2939866 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) == Fshirje disa herë e artikullit Redi Veli == Ma ke fshire 3 here , me prendendim per permbajtje me ai . O zotri e kam shkruajt vet pa Ai . Ku e gjen te drejten ta fshish ? Ishte shqyrtuar njehere dhe ishte publik . Tani u kujtove pas 20 ditesh ??? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:17 (CEST) :Përshëndetje, në fakt siç e di edhe vet pas kërkesës tënde në ZA artikulli u vendos të griset, por ti e paske ri-krijuar. Shih [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB%20p%C3%ABr%20shqyrtim%20t%C3%AB%20faqes%20Redi%20Veli këtu]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:27 (CEST) ::E kam ri-krijuar sipas afatit! Pasi kaloi afati i mbrojtjes nga ju , e rikrijova prape , por se kuptoj ku ishte Ai aty ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:28 (CEST) :::Lexo diskutimin, të lash linkun e kupton, afati ishte si shenjë dekurajimi të mos rikrijohet pasi është grisur, pra të përçoj mesazhin, e jo kufizim i përkohshëm për rikrijim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:31 (CEST) ::::Pasi e ri-krijova perseri , artikulli ishte shqyrtuar nga administratoret tuaj dhe ishte pa problem . Tani perse e keni fshir prap sot ? Çdo gje ishte e faktuar! Nuk kam perdor Ai tek artikulli. [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:33 (CEST) :::::Ka mundësi per ta shqyrtuar përsëri dhe artikulli te jete aktiv ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:37 (CEST) ::::::? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:40 (CEST) :::::::Mund ta shqyrtosh prap ? Aty nuk kishte përmbajtje me ai! [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:47 (CEST) :::::Së pari, nuk është e hijshme me ngucë përdoruesit e tjerë t'u i bombardu me shkrime. Së dyti, si administratori që e fshiu herën e parë faqen mund të të them: burimet që po e mbulojnë temën nuk mund të konsiderohen assesi të pavarura. Faqet si ''Koha Jonë'' po e cekin që "{{!xt|Karriera dhe biografia e tij tashmë janë dokumentuar në enciklopedinë globale Wikipedia}}," që kundërmon erën e një artikulli reklamues me pagesë (për më shumë info aty, shiko [[:en:WP:Citogenesis|Citogjeneza]]—fenomeni ku artikujt që referojnë Wikipedinë, poashtu referohen në Wikipedia). :::::Secili prej burimeve në variantin e ri dhe variantin e vjetër po përmban ditëlindjen si detaji i parë, kur në realitet ky detaj do të ishte shumë më i zorshëm ta gjejmë vetë, pra thuajse po na ushqehet vetë neve ky detaj si i rëndësishëm dhe i vërtetë. :::::Problemi i vërtetë nuk ka qenë vetëm fakti që u shkruajt me IA; ka qenë vetëm njëra pjesë. Arsyetimi im i dytë ka qenë që ishte qartë një ''atentat reklamimi''. Fakti që këto burime janë përdorur për reklamim të tillë flagrant tashmë e ka komprometuar secilin prej këtyre burimeve (këta duke qenë ''Telegrafi'', ''Albeu'', ''Koha Jonë'', RTV21, ''Saranda News''); dmth nuk mundemi t'i përdorim asnjërin prej këtyre portaleve pa shumë kujdes tashmë që e dijmë se mund ta paguajë secili person me 800 abonentë në YouTube për ta reklamuar. :::::Artikulli qëndron i fshirë, dhe ky është vendim i prerë. Çdo tentativë për ta rikrijuar nga ana jote mund të konsiderohet vandalizëm dhe të rezultojë në bllokimin tënd prej redaktimit sipas [[Wikipedia:Politika e bllokimit|politikës sonë të bllokimit]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 02:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aquafresh]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2939530|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aquafresh]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20prill%202026,%2004:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 prill 2026 06:44 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[5G]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2939546|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:5G]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20prill%202026,%2006:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 prill 2026 08:09 (CEST) == Vath Koreshi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Përshëndetje! Tek faqja për Vath Koreshin kam shtuar informacion dhe kam riorganizuar të dhënat ekzistuese. Është shënimi i artikullit cung. Nuk e fshiva për ta parë njëherë ju, në se artikulli mund të quhet i plotësuar. Faleminderit. [[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]] ([[Përdoruesi diskutim:Gajtako|diskutimet]]) 8 prill 2026 22:44 (CEST) :Prsh @[[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]]. me sa duket Fallbackintoreality e paska kryer tashmë. Punë e mirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:18 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Task Manager (Windows)]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2939862|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Task Manager (Windows)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20prill%202026,%2021:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 prill 2026 23:23 (CEST) psjkedteashnkb1xc4urkd9u2cjedfb 0 324080 2939723 2508765 2026-04-09T12:10:11Z Mitrovica02 128863 Mitrovica02 zhvendosi faqen [[Zora Dubljević]] te [[Zora Dubljeviq]] 2508765 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!--See Wikipedia:WikiProject Musicians -->|name=Zora Dubleviq|native_name=Зора Дубљевић|native_name_lang=sr-Cyrl|image=|caption=|image_size=250px|background=solo_singer|birth_name=Zora Dubljević|birth_date={{birth date and age|df=yes|7|8|1938}}|birth_place=[[Sarajevë]], [[Jugosllavia]]|death_date=|death_place=|genre=[[Sevdalinka]]|occupation=kengetare|years_active=1961–vazhdon|label=[[Jugoton]], [[PGP-RTB]]|associated_acts=[[Sevdalinka]], [[Hanka Paldum]], [[Safet Isoviq]], [[Šemsa Suljaković]], [[Emina Zeçaj]]|website=}} '''Zora Dubljeviq''' ([[Gjuha serbokroate|serbokroatisht]]: Зора Дубљевић ''Zora Dubljević'', * [[7 Gusht|7 gusht]] [[1938]] në [[Sarajeva|Sarajevë]], [[Mbretëria e Jugosllavisë]], sot në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnje dhe Hercegovinë]]) është një kengetare bosnjane e muzikes popullore dhe [[Sevdalinka|Sevdah]]<nowiki/>e. Ajo konsiderohet si "Mbretëresha e Sevdahs" dhe është e njohur sot e kësaj dite në tërë [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Ish-Jugosllavinë]]. == Discografia == * Oj, mjeseče bekrijo (1962) * Pjesme iz Bosne (1963) * Ne ašikuj, Mujo (1964) * Prva ljubav (1965) * Šećer Mujo (1967) * Sjajna zvijezo (1967) * Utješi me sejo mila (1968) * Uvela je ljubav (1970) * Veni, moja ljubavi (1970) * Idi, idi od mene dragi (1971) * Prva ljubav (1971) * S drugom moram da te dijelim (1972) * Ti si pjesma srca moga (1972) * Moje pismo (1975) * Ja krijem da volim (1978) * Ti si mi sve (1984) * Folk zvijezda zauvijek (kompilacija, 2014) == Ne ueb == * [https://sevdalinka.info/en/performers/doyens-of-sevdah/zora-dubljevic/ Zora Dubljević] [[Kategoria:Lindje 1938]] [[Kategoria:Këngëtarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Sarajeva]] ny9nkn2tys6dvk1cxo55riyetkecm1q 2939725 2939723 2026-04-09T12:10:32Z Mitrovica02 128863 /* Ne ueb */ 2939725 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!--See Wikipedia:WikiProject Musicians -->|name=Zora Dubleviq|native_name=Зора Дубљевић|native_name_lang=sr-Cyrl|image=|caption=|image_size=250px|background=solo_singer|birth_name=Zora Dubljević|birth_date={{birth date and age|df=yes|7|8|1938}}|birth_place=[[Sarajevë]], [[Jugosllavia]]|death_date=|death_place=|genre=[[Sevdalinka]]|occupation=kengetare|years_active=1961–vazhdon|label=[[Jugoton]], [[PGP-RTB]]|associated_acts=[[Sevdalinka]], [[Hanka Paldum]], [[Safet Isoviq]], [[Šemsa Suljaković]], [[Emina Zeçaj]]|website=}} '''Zora Dubljeviq''' ([[Gjuha serbokroate|serbokroatisht]]: Зора Дубљевић ''Zora Dubljević'', * [[7 Gusht|7 gusht]] [[1938]] në [[Sarajeva|Sarajevë]], [[Mbretëria e Jugosllavisë]], sot në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnje dhe Hercegovinë]]) është një kengetare bosnjane e muzikes popullore dhe [[Sevdalinka|Sevdah]]<nowiki/>e. Ajo konsiderohet si "Mbretëresha e Sevdahs" dhe është e njohur sot e kësaj dite në tërë [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Ish-Jugosllavinë]]. == Discografia == * Oj, mjeseče bekrijo (1962) * Pjesme iz Bosne (1963) * Ne ašikuj, Mujo (1964) * Prva ljubav (1965) * Šećer Mujo (1967) * Sjajna zvijezo (1967) * Utješi me sejo mila (1968) * Uvela je ljubav (1970) * Veni, moja ljubavi (1970) * Idi, idi od mene dragi (1971) * Prva ljubav (1971) * S drugom moram da te dijelim (1972) * Ti si pjesma srca moga (1972) * Moje pismo (1975) * Ja krijem da volim (1978) * Ti si mi sve (1984) * Folk zvijezda zauvijek (kompilacija, 2014) == Ne ueb == * [https://sevdalinka.info/en/performers/doyens-of-sevdah/zora-dubljevic/ Zora Dubljević] [[Kategoria:Lindje 1938]] [[Kategoria:Këngëtarë]] [[Kategoria:Muzikantë nga Sarajeva]] l1kwelb39jn8t4bl3gc84nqc5ohiilu 4 327521 2939910 2939255 2026-04-10T04:17:32Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Wikipedia:Buletini Teknik]] 2939910 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]). * Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327] * On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 nëntor 2022 21:02 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24114342 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Join the Coolest Tool Award 2022: Friday, Dec 16th, 17:00 UTC</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message"/> The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Wikimedia Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210028 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! This award is highlighting software tools that have been nominated by contributors to the Wikimedia projects. The ceremony will be a nice moment to show appreciation to our tool developers and maybe discover new tools! [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Read more about the livestream and the discussion channels.]] Thanks for joining! -[[m:User:SSapaty (WMF)|Komla]] <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 dhjetor 2022 19:53 (CET) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=24059435 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 dhjetor 2022 01:40 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24151590 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]]. Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961] * The character <code>=</code> cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714] '''Events''' * The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 dhjetor 2022 00:34 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24216570 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023. '''Recent changes''' * On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536] '''Problems''' * Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. * The word "{{int:discussiontools-replybutton}}" is very short in some languages, such as Arabic ("<bdi lang="ar">ردّ</bdi>"). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537] '''Future changes''' * Edits can be automatically "tagged" by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063] * The Trust & Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021. '''Events''' * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 dhjetor 2022 00:59 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24258101 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349] * [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]]. * You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541] * A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257] * [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use <code>matrix:</code> to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021] * You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493] '''Changes later this week''' * [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 janar 2023 02:07 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24342971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in "{{int:last}}" links on page history now contain <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=prev&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi> in place of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=[revision ID]&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi>. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on <code>{{ns:1}}:</code> and <code>{{ns:3}}:</code> namespaces. These will be extended to other talk namespaces, such as <code>{{ns:5}}:</code>. They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including <code>{{ns:4}}:</code> pages (e.g., at the Village Pump). You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417] *On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841] * The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]]. '''Future changes''' * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 janar 2023 02:09 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24381020 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907] * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 janar 2023 00:45 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24418874 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31 janar 2023 01:05 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24455949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433] * Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as "What links here" in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692] *[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins=…</code></bdi> for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 shkurt 2023 11:20 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24491749 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available. '''Problems''' * On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 shkurt 2023 02:48 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24540832 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). *The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February. '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 shkurt 2023 02:57 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24570514 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 shkurt 2023 00:46 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24634242 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023. * On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 mars 2023 00:49 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24676916 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 mars 2023 00:19 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24700189 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 mars 2023 02:25 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24732558 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609] * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521] * Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 mars 2023 03:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24780854 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.hoverIntent</code></bdi> module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hover()</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>on()</code></bdi> instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194] * Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242] * You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__ARCHIVEDTALK__</nowiki></code></bdi> magic word. There will also be a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mw-archivedtalk</code></bdi> CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221] '''Future changes''' * The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 prill 2023 01:39 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24820268 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the "{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}" option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876] '''Problems''' * There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 prill 2023 22:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24851886 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature "{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}". Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for "{{int:globalwatchlist-markpageseen}}" for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246] '''Problems''' * At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 prill 2023 03:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24881071 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Graph extension disabled</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message" />Yesterday the [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|Wikimedia Foundation noted]] that in the interests of the security of our users, the [[mw:Extension:Graph|Graph extension]] was disabled. This means that pages that were formerly displaying graphs will now display a small blank area. To help readers understand this situation, communities can now define a brief message that can be displayed to readers in place of each graph until this is resolved. That message can be defined on each wiki at <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Graph-disabled]]</bdi>. Wikimedia Foundation staff are looking at options available and expected timelines. For updates, follow the public Phabricator task for this issue: [[phab:T334940|T334940]]<section end="message" /> </div> --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 19 prill 2023 19:36 (CEST) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=24483197 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334316] '''Problems''' * Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940] * For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794] '''Changes later this week''' * All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 prill 2023 00:03 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24933592 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits] * The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 maj 2023 03:44 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24966974 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports <bdi lang="en" dir="ltr"><code>wikitext</code></bdi> as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html5</code></bdi>, <bdi lang="en" dir="ltr"><code>moin</code></bdi>, and <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html+handlebars</code></bdi>, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&section=new&preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>preload=MediaWiki:July</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337] '''Problems''' * Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like <bdi lang="de" dir="ltr">[[:de:Modul:Graph]]</bdi>. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750] '''Future changes''' * During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805] * There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] <code>jquery.tipsy</code> will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with <code>.tipsy(</code> can be commented out. <code>OO.ui.PopupWidget</code> can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 maj 2023 02:35 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24998636 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Automatic citations based on ISBN are broken</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="message" /> Apologies if this message does not reach you in your favorite language. [[:m:User:Elitre (WMF)/ISBN|You can help translate it centrally at Meta]]. Thanks for your help. We have recently become unable to access the WorldCat API which provided the ability to generate citations using ISBN numbers. The Wikimedia Foundation's [[mw:Editing_team|Editing team]] is investigating several options to restore the functionality, but will need to disable ISBN citation generation for now. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts, such as the autofill button on [[:en:Wikipedia:RefToolbar|refToolbar]]. Please note that all the other automatic ways of generating citations, including via URL or DOI, are still available. You can keep updated on the situation [[phab:T336298|via Phabricator]], or by reading the next issues of [[m:Tech News]]. If you know of any users or groups who rely heavily on this feature (for instance, someone who has an upcoming editathon), I'd appreciate it if you shared this update with them. [[User:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]], on behalf of the Editing team.<section end="message" /> </div> [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 11 maj 2023 21:45 (CEST) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox3&oldid=25009633 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available. '''Problems''' * Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] '''Future changes''' * There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi>. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 maj 2023 23:44 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25011501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The "recent edits" time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250] '''Changes later this week''' * An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W21"/> </div> 22 maj 2023 18:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25028325 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has "{{int:watchlistedit-normal-check-all}}" options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - "check all" checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252] '''Problems''' * For a few days earlier this month, the "Add interlanguage link" item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 maj 2023 00:02 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25079963 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750] * Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for "{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}". This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081] '''Problems''' * For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 qershor 2023 00:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25114640 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341] * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937] * The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064] '''Problems''' * For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101] * Currently, the "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is broken. Existing <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code> keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#wpReason</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space: nowrap;"><code>#wpReason > input</code></bdi>. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&diff=22859956&oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''Future changes''' * From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 qershor 2023 16:50 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25133779 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing <code>\</code> or pressing <code>ctrl + shift + p</code>. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 qershor 2023 22:08 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25159510 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>/</code></bdi> to all <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prop=extlinks</code></bdi> responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the <code>externallinks</code> database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994] '''Problems''' * Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mbox-text</code></bdi> CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|targets=</code></bdi> parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|skins=</code></bdi> parameter in <bdi lang="en" dir="ltr">MediaWiki:Gadgets-definition</bdi>) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268] * All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126] * The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 qershor 2023 18:18 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25202311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 korrik 2023 00:50 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25231546 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles. * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159] * [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431] * The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&messages=&x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the "Completion" for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810] * [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218] '''Future changes''' * There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] * There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 korrik 2023 21:53 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25278797 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-ca</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-gb</code></bdi> subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthsetmentorstatus</code></bdi> API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthmanagementorlist</code></bdi> API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 korrik 2023 01:07 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25289122 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 korrik 2023 04:19 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25332248 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates. * The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338] * The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open "office hours"|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] '''Problems''' * It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 gusht 2023 01:53 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25362228 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on "{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}" in your settings and use the "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" button in the "{{int:Minerva-page-actions-overflow}}" menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 gusht 2023 23:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25420038 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] <!-- TODO replace wiki codes --> '''Future changes''' * A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 gusht 2023 07:59 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25428668 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868] * From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages. ** Since the last edition, two new wikis have been created: *** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|<code>wikt:blk:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540] *** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|<code>s:su:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539] ** To catch up, the next most recent six wikis are: *** Wikifunctions ([[f:|<code>f:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945] *** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|<code>wikt:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216] *** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|<code>w:gpe:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969] *** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|<code>n:guw:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394] *** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|<code>wikt:kbd:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266] *** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|<code>w:fat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W34"/> </div> 21 gusht 2023 17:24 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25497111 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166] * Wikisource users can now use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpbengalicurrency</code></bdi> label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><pagelist></nowiki></code></bdi> tag. [https://phabricator.wikimedia.org/T268932] * Two preferences have been relocated. The preference "{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}" is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|"{{int:prefs-editing}}" tab]] at all wikis. Previously it was shown on the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab at some wikis. The preference "{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}" is now also shown on the "{{int:prefs-editing}}" tab at all wikis, instead of the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards <bdi lang="en" dir="ltr">[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]</bdi>, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]]. * All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><=></code></bdi> symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]]. * A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 gusht 2023 15:59 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25510866 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294] * One new wiki has been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|<code>w:tly:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 shtator 2023 01:33 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25566983 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, "{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}" and "{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}"), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115] * When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * The Enterprise API is launching a new feature called "[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]". Currently in BETA, this attempts to identify likely "newsworthy" topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 shtator 2023 23:06 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25589064 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 shtator 2023 21:18 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25623533 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui</nowiki></code></bdi> modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there. * Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "namespaces" option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces. '''Future changes''' * New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_groups</bdi></code> and <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_editcount</bdi></code>. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 shtator 2023 18:50 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25655264 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Temporary accounts for unregistered editors</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="body" /> ''[[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/Updates/2023-09|Read this in your language]] • <span class=plainlinks>[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-IP+Editing%3A+Privacy+Enhancement+and+Abuse+Mitigation%2FUpdates%2F2023-09&language=&action=page&filter= {{Int:please-translate}}]</span> • Please tell other users about these changes'' [[File:MediaWiki Temporary accounts page history mockup 2023-09 en.gif|alt=Mock up of history page showing old and new username styles. The IP address 172.0.0.1 changes to the temporary account ~2024-23126-086, with an icon for revealing the underlying IP address|thumb|400px|Next year, unregistered editors will start using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary_accounts|temporary accounts]].]] In 2024, editors who have not [[Special:CreateAccount|registered an account]] will automatically begin using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary_accounts|temporary accounts]]. These editors are sometimes called "IP editors" because the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Privacy_policy/Glossary_of_key_terms#ip-address|IP address]] is displayed in the page history. The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] gave a presentation at Wikimania about this change. You can [https://www.youtube.com/live/3ygRnVXTAPM?si=lAkJEcvgPl1sV6JO&t=22290 watch it on YouTube]. There is more information at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation]].<section end="body" /> </div> <span dir=ltr>[[User:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[User talk:SGrabarczuk (WMF)|{{int:Talkpagelinktext}}]])</span> 30 shtator 2023 04:05 (CEST) <!-- Message sent by User:SGrabarczuk (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=25636618 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for "{{int:tog-forcesafemode}}". This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "<var>contentModels</var>" option]]. The option takes a list of page content models, like <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">wikitext</bdi></code> or <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">css</bdi></code>. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 tetor 2023 03:25 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25686930 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|<code>w:fon:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139] * At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under "Images recommendations" [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#page-actions</nowiki></code></bdi> will be replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-views</nowiki></code></bdi>. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 tetor 2023 16:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25712895 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click "Log in" or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-namespaces</nowiki></code></bdi> that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the "Discussion" tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 tetor 2023 01:45 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25745824 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 tetor 2023 01:15 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25782286 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]). * The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] * Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] '''Future changes''' * There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]]. * The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31 tetor 2023 00:20 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25801989 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062] '''Problems''' * Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 nëntor 2023 22:04 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25838105 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Four new wikis have been created: ** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|<code>w:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216] ** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|<code>w:dga:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218] ** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|<code>w:bbc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320] ** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|<code>q:bjn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217] '''Problems''' * Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695] * Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>meta.domain == "canary"</nowiki></code></bdi>. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 nëntor 2023 00:51 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25859263 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] * The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711] '''Future changes''' * There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 nëntor 2023 01:54 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25884616 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499] * The deployment of "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]" announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 nëntor 2023 00:07 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25906379 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754] * The "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code></bdi> keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * On 6 December, people who have the enabled the preference for "{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}" will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__NEWSECTIONLINK__</nowiki></code></bdi> magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/] * Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]]. '''Events''' * Registration & Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 dhjetor 2023 00:48 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25914435 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the "choosing own vs not own work" step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709] '''Problems''' * There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the "impact module" and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 dhjetor 2023 03:11 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25945501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The "Move Page" feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]]. * The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 dhjetor 2023 17:16 (CET) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25959059 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 janar 2024 02:18 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 janar 2024 01:11 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 janar 2024 02:02 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 janar 2024 20:30 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 shkurt 2024 20:21 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 shkurt 2024 06:47 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 shkurt 2024 16:35 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 shkurt 2024 20:22 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 mars 2024 20:45 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 mars 2024 00:03 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 mars 2024 18:38 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 mars 2024 19:54 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 prill 2024 05:34 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 prill 2024 01:35 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 prill 2024 01:27 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 prill 2024 22:26 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 prill 2024 05:32 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 maj 2024 18:42 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 maj 2024 01:57 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 maj 2024 01:02 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 maj 2024 02:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 qershor 2024 00:33 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 qershor 2024 22:18 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 qershor 2024 01:47 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 qershor 2024 00:31 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 korrik 2024 01:57 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 korrik 2024 23:30 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 korrik 2024 03:29 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 korrik 2024 02:02 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 korrik 2024 01:09 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces. * The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. '''Project updates''' * Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]]. '''Learn more''' * There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]]. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available. * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 gusht 2024 22:41 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 gusht 2024 01:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Sub-referencing"/> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]] Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]]. '''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you: * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand. Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC) <section end="Sub-referencing"/> </div> <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=27309345 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 gusht 2024 02:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 gusht 2024 22:30 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 shtator 2024 03:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 shtator 2024 20:50 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 shtator 2024 02:00 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 shtator 2024 01:34 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 --> == 'Wikidata item' link is moving. Find out where... == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><i>Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.</i>{{tracked|T66315}} Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project. The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the <span style="color: #54595d;"><u>''General''</u></span> section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the <span style="color: #54595d;"><u>''In Other Projects''</u></span> section. We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2. More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].<br><br>We welcome your feedback and questions.<br> [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 27 shtator 2024 20:56 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27524260 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 tetor 2024 00:17 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 tetor 2024 01:40 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 tetor 2024 23:19 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 tetor 2024 22:50 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 --> == 'Wikidata item' link is moving, finally. == Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 22 tetor 2024 13:28 (CEST) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27535421 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 tetor 2024 21:54 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 nëntor 2024 21:48 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 nëntor 2024 01:05 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 nëntor 2024 02:58 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 nëntor 2024 23:40 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 dhjetor 2024 23:21 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 dhjetor 2024 23:14 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 dhjetor 2024 23:23 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 janar 2025 02:40 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 janar 2025 02:35 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 janar 2025 23:13 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 shkurt 2025 01:07 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == Questions from the CEE Hub regarding your technical village pump == Hello and sorry for writing in English. There is an automatically translated version below, feel free to modify it if it contains errors. I'm user Strainu, member of the [[metawiki:CEE Hub|CEE Hub]] Steering Committee. One of the directions of the Hub for 2025 is to support its member communities technically, including for technical village pumps. We would like to understand how you use this page, so I would appreciate your answers to a few questions: # If you have a technical problem, does it usually get an answer here? # Does your project have enough technical members to respond such questions? # Are there any profiles missing locally? (for instance: gadget creators, bot creators, people with graphical skills etc.) # On a scale from 1 to 10, how important is it for you to receive an answer in the project's language? # Would you be willing to support smaller communities to resolve technical issues if you get notified about such questions? Thank you! Based on the community's responses, we will try to provide some ideas that would support you in the next few months. Best, [[Përdoruesi:Strainu|Strainu]] ([[Përdoruesi diskutim:Strainu|diskutimet]]) 10 shkurt 2025 13:16 (CET) ---- Unë jam përdoruesi Strainu, anëtar i Komitetit Drejtues të [[metawiki:CEE Hub|CEE Hub]]. Një nga drejtimet e Hub-it për vitin 2025 është mbështetja teknike për komunitetet e tij anëtare, duke përfshirë edhe forumet teknike. Do të donim të kuptonim se si e përdorni këtë faqe, prandaj do të vlerësoja përgjigjet tuaja për disa pyetje: #Nëse keni një problem teknik, a merrni zakonisht një përgjigje këtu? #A ka projekti juaj mjaft anëtarë teknikë që mund të përgjigjen në pyetje të tilla? #A mungojnë disa profile në komunitetin tuaj? (p.sh.: krijues të mjeteve, krijues të robotëve, persona me aftësi grafike, etj.) #Në një shkallë nga 1 deri në 10, sa e rëndësishme është për ju që të merrni një përgjigje në gjuhën e projektit? #A do të ishit të gatshëm të ndihmoni komunitete më të vogla për të zgjidhur çështje teknike nëse do të merrnit njoftime për pyetje të tilla? Faleminderit! Bazuar në përgjigjet e komunitetit, do të përpiqemi të ofrojmë disa ide që mund t’ju ndihmojnë në muajt e ardhshëm. Të mirat, [[Përdoruesi:Strainu|Strainu]] ([[Përdoruesi diskutim:Strainu|diskutimet]]) 10 shkurt 2025 13:16 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 shkurt 2025 01:10 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 shkurt 2025 22:15 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 shkurt 2025 01:39 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 mars 2025 03:29 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11 mars 2025 00:07 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 mars 2025 00:47 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 mars 2025 23:41 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 prill 2025 02:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 prill 2025 20:51 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 prill 2025 02:23 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 prill 2025 22:59 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 28 prill 2025 17:03 (CEST) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 prill 2025 21:30 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 maj 2025 02:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! == ''(Apologies for posting in English)'' Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them. As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]]. After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki. The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org. If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 6 maj 2025 17:07 (CEST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28663781 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 maj 2025 00:37 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == Join the 6th Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign – 2025 Edition == Dear Wikipedia community, (''Please help translate to your language'') We invite your community to participate in the 6th edition of the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign]], a global campaign taking place from July 1 to August 31, 2025. Participants will choose among Wikipedia pages without photos, then add a suitable photo from among the many thousands of photos in the Wikimedia Commons, especially those uploaded from thematic contests ([[:m:Wiki Loves Africa|Wiki Loves Africa]], [[:m:Wiki Loves Earth|Wiki Loves Earth]], [[:m:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]], [[:m:Wiki Loves Monuments|Wiki Loves Monuments]], etc.) over the years. More than 80 Wikimedia affiliates have participated since the campaign was launched in 2020 and have added images to more than 400,000 Wikipedia articles in over 245 Wikipedia languages. Thanks to the volunteer contributors! We now invite your community to organize and lead the campaign within your community. As a local organizer, you may: *Encourage individual members to take part by adding images to Wikipedia articles. *Host edit-a-thons focused on improving visual content. *Organize training workshops to teach contributors how to correctly integrate images into Wikipedia. These activities will help build local capacity and increase visual content across Wikipedia. Please note that for participants to be eligible to participate in the campaign, they need to have registered an account for at least a year before the official start date of the contest. That is, for the 2025 edition, they must have registered an account on or before July 1, 2025. The account can be from any Wikimedia project wikis. The organizing team is looking for a contact person to coordinate WPWP participation at the Wikimedia user group or chapter level (geographically or thematically) or for a language Wikipedia. We would be glad for you to [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|sign up directly]] at [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|WPWP Participating Communities]]. With kind regards, [[User:Reading Beans]] On behalf of the Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025. [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 18 maj 2025 23:53 (CEST) <!-- Message sent by User:T Cells@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2025/Call_for_participation_letter/Village_pump&oldid=28751075 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 maj 2025 01:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 maj 2025 22:04 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 qershor 2025 01:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 qershor 2025 03:16 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 qershor 2025 01:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 qershor 2025 01:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 korrik 2025 01:40 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 korrik 2025 02:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes == ''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)'' Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations. The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''. The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below: [[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]] These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages. Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change. Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]]. Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 14 korrik 2025 14:46 (CEST) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 korrik 2025 22:08 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 korrik 2025 01:41 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 korrik 2025 02:25 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 gusht 2025 05:39 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 gusht 2025 01:28 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 gusht 2025 02:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 gusht 2025 02:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 shtator 2025 22:49 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Confidence_Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:CAnanian (WMF)|C. Scott Ananian]] (Parsoid technical lead)</bdi> 5 shtator 2025 20:31 (CEST) <!-- Message sent by User:CAnanian (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-09-05_Wikipedias&oldid=29228338 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 shtator 2025 03:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 shtator 2025 19:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 shtator 2025 00:54 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 shtator 2025 22:51 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == Upcoming Dark Mode user interface rollout for anonymous Wikimedia sites users == <div lang="en" dir="ltr"> {{int:Hello}} Wikimedians, Apologies if this message is not in your language. {{int:please-translate}}. The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will launch the Dark mode feature for anonymous users on all Wikimedia sites, including yours, on October 29, 2025. [[:en:Special:MyLanguage/Light-on-dark color scheme|Dark mode]] is an option that allows users to view pages in light-coloured text, and icons on a dark background. Once it is available for anonymous users, they can enable it when using various devices. More information on ways to enable it can be found on [[:en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Dark mode#Options for anyone|this page]]. Given many pages are still not compatible with dark mode this will be an opt-in feature and not automatically apply to pages. Dark mode requires modifications to content pages and templates, and since our initial launch [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/dark-modes-bright-future-how-dark-mode-will-transform-wikipedias-accessibility/ in July 2024], we have been working with communities and helping them prepare for dark mode. Before the rollout, it is essential that template authors and technical contributors test dark mode and read [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|this page]] to learn how to make pages Dark mode-ready and address any compatibility issues found in templates. We will fix most color compatibility issues only on the most-viewed pages on projects with over 5 million monthly page views. Technical contributors with an account should opt into dark mode currently using preferences or settings and test pages and seek help before the release to ensure everything complies before the enablement. If you have any questions or need help, please [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|contact the Reader Experience team]] for support. Thank you! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 30 shtator 2025 04:08 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_mass_message_list_(October_2025)&oldid=29358561 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 tetor 2025 19:22 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 tetor 2025 20:58 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 tetor 2025 21:35 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 tetor 2025 20:30 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 nëntor 2025 20:33 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 nëntor 2025 21:37 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 nëntor 2025 18:26 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 nëntor 2025 16:56 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 dhjetor 2025 19:57 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 dhjetor 2025 18:45 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 dhjetor 2025 20:02 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 dhjetor 2025 22:45 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 janar 2026 20:33 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 janar 2026 21:29 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 janar 2026 22:17 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 shkurt 2026 18:43 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 shkurt 2026 00:30 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 shkurt 2026 20:17 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 shkurt 2026 20:03 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 mars 2026 18:51 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 mars 2026 19:52 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 mars 2026 20:35 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|diskutimi]])</bdi> 19 mars 2026 12:15 (CET) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 mars 2026 17:51 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 mars 2026 21:25 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 3 prill 2026 19:09 (CEST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 prill 2026 18:19 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> 5al3vff7sbd5czjpjrakxq6oqklj5ku 0 347984 2939893 2891694 2026-04-09T23:29:29Z Shqiperia2000 65435 2939893 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Albana Koçiu | image = Albana Kociu 6Feb26 (cropped).jpg | office2 = [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë|Ministrja e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale]] | term_start2 = 4 shtator 2023 | president2 = [[Bajram Begaj]] | primeminister2 = [[Edi Rama]] | predecessor2 = [[Ogerta Manastirliu]] | birth_date = {{Birth date and age|1977|7|10}} | birth_place = [[Tiranë]], [[Shqipëri]] | alma_mater = University of Tirana | profession = Politikane, akademike | successor2 = [[Evis Sala]] | term_end2 = 19 shtator 2025 | office1 = [[Ministria e Brendshme e Shqipërisë|Ministrja e Brendshme]] | predecessor1 = [[Ervin Hoxha]] | successor1 = [[Besfort Lamallari]] | term_start1 = 19 shtator 2025 | term_end1 = 26 shkurt 2026 | president1 = [[Bajram Begaj]] | primeminister1 = [[Edi Rama]] | office = [[Zëvendëskryeministri i Shqipërisë|Zëvendëskryeministrja e Shqipërisë]] | predecessor = [[Belinda Balluku]] | term_start = 26 shkurt 2026 | president = [[Bajram Begaj]] | primeminister = [[Edi Rama]] | signature = Albana Koçiu (nënshkrim).svg | caption = Albana Koçiu in 2026 }} '''Albana Koçiu''' (lindur në [[Tirana|Tiranë]], më 10 Korrik 1977) mban postin e [[Zëvendëskryeministri i Shqipërisë|Zëvendëskryeministre e Shqipërisë]]. Përpara kësaj detyre, Koçiu ka mbajtur pozicionin e Drejtorit të Departamentit të Administratës Publike, që prej vitit 2013.<ref>{{Cite web |url=https://www.kryeministria.al/ministrat/albana-kociu/ |access-date=2024-01-19 |website=www.kryeministria.al}}</ref> Znj. Koçiu ka përfunduar studimet në [[Fakulteti i Shkencave Sociale i Universitetit të Tiranës|Fakultetin e Shkencave Sociale, në Universitetin e Tiranës]] me një eksperiencë mbi 20-vjeçare në menaxhim, në pozicione drejtuese në administratën qendrore dhe vendore, me fokus të veçantë në fushën e menaxhimit të burimeve njerëzore, si dhe të shërbimeve sociale, ku ka një eksperiencë të pasur dhe me kontribut të spikatur.<ref>{{Cite web |title=Albana Koçiu Ministër i Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale |url=https://shendetesia.gov.al/minister/ }}</ref> Njëherazi, Znj. Koçiu ka ndjekur një sërë kualifikimesh profesionale mbi lidershipin në administratën publike, mirëqeverisjen, politikat e menaxhimit të burimeve njerëzore dhe politikat sociale. Më herët, si Drejtore e Departamentit të Administratës Publike, znj. Koçiu ka kryesuar në nivel teknik procesin e Reformës së Administratës Publike, si një ndër prioritetet e vendit drejt integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.<ref>{{Cite web |title=Kush është Albana Koçiu, ministrja e re e Shëndetësisë! |url=https://dritare.net/ngjarjet-e-dites/kush-eshte-albana-kociu-ministrja-e-re-e-shendetesise-i748828 |access-date=2024-01-19 |website=dritare.net}}</ref> == Arsimi == Albana Koçiu ka përfunduar studimet e larta në Fakultetin e Shkencave Sociale (1996-2000), në Universitetin e Tiranës me arritje të  suksesshme duke u specializuar me një Master Shkencor mbi monitorimin e sistemit të shërbimeve sociale në Shqipëri (2005-2007). Ajo ka vazhduar duke dhënë kontributin e saj akademik si Profesor i Asociuar që prej vitit 2010 deri në vitin 2022 pranë Departamentit të Shkencave Sociale në Universitetin e Tiranës. Në kuadër të formimit të saj profesional ajo ka ndjekur një sërë programesh trajnimi nga organizata kombëtare dhe ndërkombëtare të cilat kanë trajtuar tema të rëndësishme si mbështetja sociale e familjeve, rritja dhe zhvillimi i fëmijëve, përkujdesja sociale ndaj grupeve vulnerabël si dhe shërbimi social joinstitucional alternativ për fëmijët në nevojë. Në këtë drejtim ajo ka ndjekur edhe kurse trajnimi të cilat kanë qenë të fokusuara në zhvillimin e pushtetit vendor në Shqipëri, si dhe forcimi i institucioneve në nivel vendor, në bashkëpunim edhe me Asociacionin e Bashkive Shqiptare, duke synuar rritjen e standardeve dhe përafrimin e tyre me ato të Komunitetit Evropian.<ref>{{Cite web |title=Kush është ministrja e re e Shëndetësisë, Albana Koçiu prej 10 vitesh në krye të DAP |url=https://www.voxnews.al/politike/kush-eshte-ministrja-e-re-e-shendetesise-albana-kociu-prej-10-vitesh-ne-i47516 |access-date=2024-01-19 |website=Vox News}}</ref> == Karriera == Përpara emërimit në detyrën e ministrit të Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale të Republikës së Shqipërisë në kabinetin e qeverisë së kryesuar nga Kryeministri [[Edi Rama]], Znj. Albana Koçiu ka mbajtur pozicionin e Drejtorit të Përgjithshëm të Departamentit të Administratës Publike, institucion në varësi të Kryeministrisë që prej vitit 2013. Gjatë kësaj detyre ajo ka iniciuar me profesionalitet dhe integritet reforma të rëndësishme në këtë sektor mbi organizimin e administratës së një shteti, duke synuar rritjen e standardeve dhe përafrimin e kuadrit ligjor përkatës me atë të Bashkimit Evropian.<ref>{{Cite web |title=Drejtori |url=https://www.dap.gov.al/dap/drejtori |access-date=2024-01-19 |website=www.dap.gov.al |archive-date=19 janar 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119101732/https://www.dap.gov.al/dap/drejtori |url-status=dead }}</ref> Në vitin 2001, Znj. Koçiu i është bashkuar stafit të Bashkisë së Tiranës, si drejtore e Drejtorisë së Burimeve Njerëzore duke koordinuar rritjen, forcimin dhe mirëmenaxhuar kapacitetet njerëzore të bashkisë më të madhe të kryeqytetit të Shqipërisë. Në vijim, ajo ka mbuluar edhe detyra të tjera të rëndësishme si Drejtore e Qendrës Ekonomike për Zhvillimin dhe Edukimin e Fëmijëve gjatë periudhës 2007-2008, dhe si Drejtore e Përgjithshme e Drejtorisë së Përgjithshme së Menaxhimit të Shërbimeve gjatë periudhës 2008-2011.<ref>{{Cite web |date=2023-09-04 |title=Albana Koçiu, kush është ministrja e re e Shëndetësisë? |url=https://opinion.al/albana-kociu-kush-eshte-ministrja-e-re-e-shendetesise/ |access-date=2024-01-19 |website=Opinion.al |language=sq}}</ref> Në kuadër të funksionit të saj si Drejtore e Departamentit të Administratës Publike (DAP), znj. Koçiu u emërua nga Qeveria Shqiptare si negociatore në procesin screening me Komisionin Evropian duke kryesuar delegacionet shqiptare në nivel teknik lidhur me procesin e Reformës së Administratës Publike (PAR), si një ndër prioritetet e vendit drejt integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Gjatë mandatit të saj si zyrtar i lartë në DAP, znj. Koçiu është vlerësuar për punën e saj, ku është spikatur edhe në nivel rajonal duke u propozuar si Anëtare e Bordit Drejtues të Shkollës Rajonale të Administratës Publike të Ballkanit Perëndimor (RESPA), përgjegjësi e cila u zhvillua me efikasitet dhe devotshmëri deri në momentin e largimit të saj në vijim të emërimit në detyrën e re të ministrit.<ref>{{Cite web |last=TV |first=SCAN |date=2023-09-04 |title=Profili/Kush është Albana Koçiu, ministrja e re e Shëndetësisë – SCAN TV |url=https://scantv.al/profili-kush-eshte-albana-kociu-ministrja-e-re-e-shendetesise/ |access-date=2024-01-19 |language=en-US}}</ref> <references /> [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] mdauxotmmrdyo9ijcaqm4xmr9653itx 0 349414 2939848 2935612 2026-04-09T20:14:04Z Qendrimi15 122927 2939848 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sümeyye Aydoğan | image = SümeyyeAydoğan (cropped).jpg | caption = Aydoğan më 2023 | birth_date = {{Birth date and age|year=1999|month=4|day=2|df=yes}} | birth_place = [[Stamboll]], Turqi | death_date = | death_place = | nationality = Turke | education = [[İstanbul Bilgi Üniversitesi]] | occupation = Aktore | known for = ''[[Duy Beni]]'' | years_active = 2020–tani }} '''Sümeyye Aydoğan''' (lindi më 2 prill 1999) është një aktore, këngëtare dhe modele turke. ==Jeta e hershme== Aydoğan ka lindur më 2 prill 1999, në [[Stamboll]], [[Turqi]].<ref>[https://www.biyografya.com/biyografi/26313 Sümeyye Aydoğa] ''biyografya.com''</ref> Ajo ka prejardhjen shqiptare dhe gjatë adoleshencës së saj u transferua në Edrene me familjen e saj.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=2WGtD4QcGoA {{Arkivë e rrjetit|url=https://web.archive.org/web/20230622201556/https://www.youtube.com/watch?v=2WGtD4QcGoA |date=22 qershor 2023 }} (Fillon në 2:30)</ref> Ajo ka qenë e apasionuar pas aktrimit që në shkollën fillore.<ref>{{Cite web |title=Sümeyye Aydoğan Kimdir? Nereli? Boyu, Kaç Yaşında? Dizileri |url=https://www.kimnereli.net/sumeyye-aydogan.html |website=kimnereli.net |language=tr}}</ref> ==Karriera== Në vitin 2020, ai bëri debutimin e tij në film me filmin ''[[Aile Hükümeti]]'', dhe në vitin 2021 ai bëri përvojën e tij të parë në serialin televiziv ''[[Kahraman Babam]]''.<ref>{{Cite web |url=http://www.ranini.tv/kim-kimdir/43857/10/kim-kimdir-kirmizi-kamyon |title=Kırmızı Kamyon - Kim Kimdir? |publisher=Raninitv |language=tr |date=30 mars 2021 |access-date=8 janar 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230110193021/http://www.ranini.tv/kim-kimdir/43857/10/kim-kimdir-kirmizi-kamyon |archive-date= 10 janar 2023}}</ref> Më pas ka luajtur në serialin ''[[Sadakatsiz]]'' dhe po atë vit ka luajtur në filmin ''[[Geçen Yaz]]''. Në vitin 2022, ajo luajti personazhin Melisa Gerçek në serialin ''[[Duy Beni]]'', i cili ishte roli i saj i parë kryesor. Pas serialit ''Duy Beni'', ajo luajti personazhin në serialin televiziv ''[[Taçsız Prenses]]'', i cili u transmetua në [[FOX (Turqi)|FOX]] në vitin 2023.<ref>{{Cite web |url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/duy-beninin-yildizi-ismail-hacioglu/12220/ |title = Duy Beni'nin yıldızı İsmail Hacıoğlu'nun partneri oldu |publisher = Birsen Altuntaş |date = 30 nëntor 2022 |access-date = 8 janar 2023 |language = tr |archive-url = https://web.archive.org/web/20230110193029/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/duy-beninin-yildizi-ismail-hacioglu/12220/ |archive-date = 10 janar 2023}}</ref> Në të njëjtin vit, ai iu bashkua kastit të serialit ''[[Dönence]]'', i transmetuar në [[Kanal D]].<ref>{{Cite web | url = https://www.birsenaltuntas.com/dizi/sumeyye-aydoganin-yeni-projesi-belli-oldu/21808/?amp=1 | title = Sümeyye Aydoğan'ın yeni projesi belli oldu | date = 5 maj 2023 | access-date = 5 maj 2023 | language = tr | archive-url = https://web.archive.org/web/20230505191832/https://www.birsenaltuntas.com/dizi/sumeyye-aydoganin-yeni-projesi-belli-oldu/21808/?amp=1 | archive-date = 5 maj 2023}}</ref> Në të njëjtin vit, ajo luajti personazhin Damlla në serialin televiziv ''[[Akif (serial)|Akif]]'' dhe personazhin Nermin nê ''[[Magarsus (serial)|Magarsus]]''. Ajo do të portretizojë personazhin Lejla në filmin ''[[Hatıran Yeter]]'', i cili do të shfaqet së shpejti. ==Filmografia== {| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue"|Filma |- ! Viti ! Titulli ! Roli ! Shënime |- |2020 |''Aile Hükümeti'' |Dijar |Roli mbështetës |- |2024 |''Hatıran Yeter'' |Lejla |Roli kryesor |- |2025 |''Son Sefer'' |Sema |- ! colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Seriale |- ! Viti ! Titulli ! Roli ! Shënime |- | rowspan="2"|2021 |''[[Kahraman Babam]]'' |Menekshe | rowspan="2"|Roli mbështetëse |- |''[[Sadakatsiz]]'' |Xheren |- |2022 |''[[Duy Beni]]'' |Melisa Gerçek | rowspan="4"|Roli kryesor |- | rowspan="2"|2023 |''[[Taçsız Prenses]]'' |Jagmur Elem |- |''[[Dönence (serial)|Dönence]]'' |Gexhe Ollgun |- |2024 |''[[Gaddar]]'' |Ajdan |- |2025 |''Sustalı Ceylan'' |Xhejlan Bilgene |- |2026-tani |''[[Yeraltı (serial 2026)|Yeraltı]]'' |Sulltan Hanollu |- ! colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Internet |- ! Viti ! Titulli ! Roli ! Shënime |- |2021 |''[[Geçen Yaz]]'' |Oja | rowspan="2"|Roli mbështetës |- | rowspan="2"|2023 |''[[Akif (serial)|Akif]]'' |Neriman |- |''[[Magarsus (serial)|Magarsus]]'' |Damlla Çëran |Roli kryesor |} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1999]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Aktorë turq]] [[Kategoria:Turq me prejardhje shqiptare]] 6rpmzayzqrb4c8rucskijvrot7kda8l 0 356447 2939720 2936264 2026-04-09T12:07:33Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2939720 wikitext text/x-wiki '''Fatmir Sulejmani''' ( [[Bërçka]], [[1996]] ) është një këngëtar popullor bosnjan i cili u bë i famshëm në sezonin e dhjetë të konkursit Zvezde Granda . Ai përfaqësoi [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjën dhe Hercegovinën]] në [[Festivali Evropian i Këngës për Fëmijë|Eurovizionin për Fëmijë]] dhe fitoi vendin e tretë. <ref>{{Cite web |title=Fatmir Sulejmani – Biografija 2020, Visina, Težina, Godište |url=https://www.sveopoznatima.com/fatmir-sulejmani-biografija-visina-tezina/ |access-date=2023-10-14 |language=en}}</ref> Ai u martua me të dashurën e tij Eminën dhe u divorcua pas një viti martesë. <ref>{{Cite web |title=KAKAV ŠOK! Fatmir Sulejmani se RAZVODI nakon godinu i po dana braka, OVO JE PRAVI RAZLOG! |url=https://www.espreso.co.rs/showbiz/zvezde/943799/fatmir-sulejmani-se-razvodi-nakon-godinu-i-po-dana-braka |access-date=2023-10-14 |website=espreso.co.rs |language=sr}}</ref> == Diskografia == === Albumet dhe EP-të === * ''Fatmir Sulejmani'' (EP, 2020, prodhim Hayat) <ref>{{Citation |title=Fatmir Sulejmani - Fatmir Sulejmani |date=2020-07-01 |url=https://www.discogs.com/release/20537404-Fatmir-Sulejmani-Fatmir-Sulejmani |language=en |access-date=2023-10-14}}</ref> === Single === * ''Sonja'' (2007) Festivali i Shën Gjergjit * ''Kur shpirtrat takohen'' (2016) * ''Zemra nuk numëron milje'' (2017) * ''Dy çmenduri'' (2017) * ''Një zemër e plagosur'' (2018) * ''Shija e një gruaje'' (2019) me Goca Trzhan * ''Mirupafshim kujtime'' (2019) * ''Me ty pa ty'' (2020) me Adi Shoshe * Duet ''Sjaj'' (2022) me Lidija Baçiq * ''E pabesë'' (2022) me Semir Cerić Koke * ''Dim'' (2023) <ref>{{Cite web |last=Miljanić |first=Vladimir |date=2023-06-23 |title=KAĆA GRUJIĆ I FATMIR SULEJMANI SNIMILI DUET "Želela sam da ukrstimo glasove, a da prethodno nisam ni čula pesmu" |url=https://www.blic.rs/zabava/katarina-grujic-i-fatmir-sulejmani-snimili-duet-dim/kfmkfvp |access-date=2023-10-14 |website=Blic.rs |language=sr}}</ref> me Katarina Grujić == Referime == [[Kategoria:Njerëz nga Bërçka]] [[Kategoria:Këngëtarë boshnjakë]] [[Kategoria:Lindje 1996]] [[Kategoria:Boshnjakë me prejardhje shqiptare]] dbh7x7gfti2jwa5ir1vguzcfn6vy9sq 0 367931 2939747 2937240 2026-04-09T13:45:00Z Lowkeyhuman 185676 Rregullim i gjuhes se referencave 2939747 wikitext text/x-wiki '''Prezantuesi televiziv''' është një person që prezanton ose drejton programe televizive, shpesh duke shërbyer si ndërmjetës për programin dhe audiencën. Është e zakonshme që njerëzit që fituan famë në fusha të tjera të marrin këtë rol, por disa njerëz e kanë bërë emrin e tyre vetëm në fushën e prezantimit, si serialet televizive për fëmijë ose reklamat informative, për t'u bërë personalitete televizive. <ref>{{Cite web |date=19 maj 2013 |title=TV presenter Donna Air joins Pippa Middleton's fan club |url=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/10066271/TV-presenter-Donna-Air-joins-Pippa-Middletons-fan-club.html |url-access= |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/10066271/TV-presenter-Donna-Air-joins-Pippa-Middletons-fan-club.html |archive-date=12 shkurt 2022 |access-date=23 gusht 2013 |publisher=Daily Telegraph|language=shqip}}</ref> <ref>{{Cite web |date=28 maj 2013 |title=Dimbleby criticises ageism in TV |url=http://www.itv.com/news/story/2013-05-28/david-dimbleby-bbc-older-women-prejudice-tv-presenters/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630045316/http://www.itv.com/news/story/2013-05-28/david-dimbleby-bbc-older-women-prejudice-tv-presenters/ |archive-date=30 qershor 2017 |access-date=23 gusht 2013 |publisher=itv.com|language=shqip}}</ref> == Rolet == Shpesh, prezantuesit mund të dyfishohen për të qenë të famshëm në fusha të tjera, si [[Aktori|aktor]], [[Modelja|model]], [[Komediani|humorist]], [[Muzikanti|muzikant]], doktor, etj. ekspertizë (për shembull, [[David Attenborough]] ). Disa janë të famshëm që kanë bërë emrin e tyre në një fushë, pastaj e shfrytëzojnë famën e tyre për t'u përfshirë në fusha të tjera. Shembuj të këtij grupi të fundit përfshijnë komedianin britanik [[Michael Palin]] i cili tani prezanton programe rreth [[Udhëtimi|udhëtimeve]] (të tilla si ''Rreth botës në 80 ditë'' ) dhe aktori amerikan Alan Alda, i cili prezantoi ''Scientific American Frontiers'' për më shumë se një dekadë. Një shembull tjetër do të ishte komediani amerikan Joe Rogan, i cili është një komentues dhe intervistues pas luftimit në UFC . Termi përdoret zakonisht në shumë vende duke përfshirë Kanadanë, Zelandën e Re, Holandën, Lihtenshtajnin, Barbados, [[Sri Lanka]], Indi, Spanjë, Danimarkë, Greqi, Australi, Egjipt, Andorra, Maltë, San Marino, Japoni dhe Korenë e Jugut. Në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|SHBA]], një person i tillë zakonisht quhet prezantues, si p.sh. në terminologjinë drejtuese të emisioneve të bisedave, ose MC ( Master i ceremonive ). Në kontekstin e programeve të lajmeve televizive, ato njihen si spikera . == Shih edhe == * [[Gazetari]] * [[Gazetaria]] == Referime == [[Kategoria:Prezantues televizivë]] l5p5nkrgkktlmbsyhv8vqtt6dnic2m0 0 376450 2939843 2911850 2026-04-09T19:52:13Z Admir.basha 172477 Vogel 2939843 wikitext text/x-wiki '''Isa Krasniqi''' (lindur më [[4 shkurt]], [[1991]], në Orçikël, Kukës) ,është një sipërmarrës dhe ekspert shqiptar në fushën e turizmit dhe pasurive të paluajtshme. Ai është i njohur për promovimin e Shqipërisë në vendet arabe dhe angazhimin e tij të vazhdueshëm në panairet ndërkombëtare të turizmit në [[Riyadh]], [[Jeddah]] dhe [[Doha]], ku ka sjellë turistë nga vendet e Gjirit në rajonin e Ballkanit. Në vitin 2024 është përzgjedhur nga revista ''Trend'' si një nga ''Top Trend Business Influencers'' për ndikimin e tij në industrinë e real estate dhe turizmit. [[File:Isa Krasniqi - foto zyrtare.jpg|thumb|right|Isa Krasniqi në një ngjarje zyrtare]] == Angazhimi diplomatik dhe kulturor == Isa Krasniqi ka qenë i ftuar nga nga ambasadorët e Arabisë Saudite, Katarit dhe Kuvajtit në Shqipëri në disa ngjarje zyrtare, përfshirë festat kombëtare dhe Ditën Ndërkombëtare të Gjuhës Arabe, ku ka marrë edhe çmim nderi për kontributin e tij në forcimin e gjuhës arabe. [[Skeda:Isa_Krasniqi_duke_marrë_çmimin_për_kontributin_në_gjuhën_arabe.jpg|djathtas|parapamje|303x303px|Isa Krasniqi duke marrë çmimin për kontributin në gjuhën arabe]] == Media dhe prania publike == Ai është intervistuar si ekspert turizmi dhe ekonomie në media si [[ABC News]], [[BalkanWeb]], [[News24]], [[SCAN TV]] , ora News dhe [[CRI Albania]]. Aktivitetet e tij janë publikuar edhe në rrjete sociale nga Ambasada Saudite dhe figura të njohura në botën arabe si [[Turki Alalshikh]]. [[Skeda:Isa_Krasniqi_në_një_studio_televizive.jpg|qendër|parapamje|Isa Krasniqi]] == Angazhimi humanitar dhe shoqëror == Nga viti 2015 deri në vitin 2018, Isa Krasniqi ka qenë Drejtor i Fondacionit “Olive for Charity” për zonën e Kamzës dhe më gjerë. Gjatë kësaj periudhe, ai ka udhëhequr iniciativa humanitare dhe ka koordinuar ndihma për komunitete në nevojë, duke përfshirë shpërndarjen e ndihmave ushqimore, aktivitete edukative dhe projekte për zhvillimin social të zonave periferike. Ky aktivitet reflekton angazhimin e tij të vazhdueshëm për përmirësimin e jetës në komunitet dhe përkrahjen e shtresave në nevojë. [[Skeda:Olive_for_charity.jpg|parapamje|Olive for charity]] == Lidhje të jashtme ==F * [https://www.instagram.com/isa.krasniqi1 Instagram] * [https://snapchat.com/t/6VmyOfTU Snapchat] * [https://www.linkedin.com/in/isa-krasniqi-b3b0291a6 LinkedIn] * [https://revistatrend.com/index.php/2024/11/03/isa-krasniqi-top-trend-business-influencers-2024/ Artikulli në Trend Magazine] 8j7raw8u6o3mzadahn5bihga8w2ehem 0 391569 2939744 2939367 2026-04-09T13:39:38Z Ganigashiart 185971 publiko 2939744 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Gani Gashi | image = Gani Gashi në Atele në Prishtine 2010.jpg|thumb|në Atele në Prishtine 2010 | caption = Gani Gashi, 2022 | birth_date = {{birth date and age|1944|2|27}} | birth_place = [[Mramor]], [[Prishtinë]], [[Kosovë]] | nationality = [[Kosovarët|Kosovare]] | education = [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës]], [[Prishtinë]] | known_for = {{hlist|Piktur | Grafik| Vizatim}} | notable_works = * ''Portreti i heshtur'' * ''Siluetat'' * ''Zogu i zi'' * ''Atdheu i fragmentuar'' | years_active = 1963 – sot | awards = [[Doctor Honoris Causa]], Académie Européenne des Arts, Paris (2022) | spouse = Sabrie Gashi (m. 1961) | children = 5 | website = [https://gg-group.net/atelier gg-group.net/atelier] | signature = }} '''Gani Ismail Gashi''' (i lindur më [[27 shkurt]] [[1944]] në [[Mramor]], [[Prishtinë]], [[Kosovë]]) është një [[piktor]] dhe [[grafist]] kosovar, i njohur si një nga pionierët e konceptit të "pikturës verbale" në artin bashkëkohor shqiptar. Veprimtaria e tij artistike ka filluar në vitet ’60 dhe përfshin mbi gjashtë dekada krijimtari, me qindra vepra të ekspozuara në [[Kosovë]], [[Gjermani]], dhe vende të tjera të Evropës. modernë, me ritme repetuese dhe trajta kubiste ose konstruktiviste, që i japin veprës një dimension filozofik dhe universal. Gashi është anëtar i [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës|Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës]] dhe ka marrë çmime të shumta për kontributin e tij në fushën e artit pamor, përfshirë titullin [[Doctor Honoris Causa]] nga Académie Européenne des Arts në Paris, në vitin 2022. Veprat e tij karakterizohen nga simbolizmi, minimalizmi i ngjyrës dhe reflektimi mbi identitetin, heshtjen dhe fragmentimin e kujtesës kolektive. <ref>{{Cite news |title=Gani Gashi, Kosovo artist opens exhibition in Bavaria |language=en |work=Tirana Times |url=https://www.tiranatimes.com/gani-gashi-kosovo-artist-opens-exhibition-in-bavaria_104353/}}</ref><ref>{{Cite news |title=Gani Gashi, Kosovo artist opens exhibition in Bavaria |language=en |work=Tirana Times |url=https://www.tiranatimes.com/gani-gashi-kosovo-artist-opens-exhibition-in-bavaria_104353/}}</ref>Disa nga veprat e tij më të njohura përfshijnë: ''Portreti i heshtur'', ''Siluetat'', ''Zogu i zi'' dhe ''Atdheu i fragmentuar''. ==Jeta dhe arsimimi== Gani Gashi lindi më [[27 shkurt]] [[1944]] në fshatin [[Mramor]] të [[Prishtina|Prishtinës]], në një familje me prirje të theksuara për kulturë dhe art. Që në moshë të re shfaqi talent për vizatim dhe pikturë, duke ndjekur më pas studimet në [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës]] në [[Prishtinë]]. Studimet e larta i përfundoi në [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës|Fakulteti e Arteve në Universitetitn e Prishtinës]], në degën e pikturës. Gjatë kësaj periudhe u formësua si artist me vizion të qartë dhe stil origjinal, i ndikuar nga rrymat bashkëkohore dhe tradita vizuale shqiptare. Nga viti 1968 deri në vitin 2002, Gani Gashi punoi në gazetën e përditshme ''[[Rilindja]]'', në redaksinë teknike (dizajn grafik), ku kontribuoi në përgatitjen vizuale të faqosjes dhe elementeve grafike. Në vitin 1998, kur për shkak të shtypjes së ushtruar nga regjimi serb botimi i gazetës u zhvendos përkohësisht në [[Zvicër]], ai punoi për një periudhë të shkurtër në [[Zyrih]], duke ndihmuar në vazhdimësinë e saj. Me fillimin e luftës në vitin 1999, ai u kthye në [[Kosovë]]. Gazeta ''[[Rilindja]]'', e themeluar në vitin 1945, ishte botimi më i rëndësishëm në gjuhën shqipe në [[Kosovë]] dhe më gjerë. Ajo botohej çdo ditë me rreth 20 faqe, ndërsa të shtunave dhe gjatë festave me 24–32 faqe. Më [[5 shtator]] [[1990]], pushteti serb ndaloi botimin e saj. Pas ndërhyrjes së forcave të [[NATO]]-s, më [[12 qershor]] [[1999]], gazeta rifilloi përkohësisht botimin, kësaj radhe me faqe të shtuara dhe në pjesë me ngjyra. ''[[Rilindja]]'' arriti një tirazh rekord prej 234.000 kopjesh gjatë festave të fundvitit dhe pushoi së botuari përfundimisht në vitin 2009. Që nga viti 2002, Gani Gashi vepron si piktor i lirë në atelienë e tij në Prishtinë, duke u përqendruar tërësisht në krijimtarinë e tij artistike. ==Veprimtaria artistike== Veprimtaria artistike e Gani Gashit përfshin mbi gjashtë dekada krijimtari, duke realizuar mbi 800 vepra origjinale në pikturë, vizatim dhe grafikë. Ai ka punuar në mënyrë të pavarur në atelienë e tij në [[Prishtinë]], ku ka zhvilluar një stil të veçantë të quajtur "pikturë verbale", që synon të shprehë përmes formës dhe ngjyrës atë që zakonisht nuk thuhet me fjalë. ==Stili dhe tematika== Stili i Gani Gashit karakterizohet nga minimalizmi, përdorimi simbolik i ngjyrës dhe kompozime të thjeshta, por me mesazh të thellë emocional dhe filozofik. Ai shpesh punon me ngjyrë të errët dhe sfond të zbrazët për të nënvizuar vetminë, heshtjen dhe mungesën. Temat më të zakonshme në veprat e tij përfshijnë: * Kujtesa kolektive dhe identiteti kombëtar * Fragmentimi dhe shpërbërja e realitetit * Figura të heshtura dhe silueta të palëvizshme * Zogu si simbol i lirisë së ndaluar. [[File:GG Home Atelier.jpg|thumb|Home Atelier]] Veprat e tij shpesh përçojnë ndjesinë e heshtjes, meditim mbi kujtesën, identitetin kombëtar dhe realitetin e njeriut në shoqëri. Përveç krijimtarisë personale, Gashi ka kontribuar në edukimin e brezave të rinj dhe promovimin e artit vizual në [[Kosovë]]. == Veprat == ==='''Prehje Pranë Burimit'''=== [[File:Prehje Pranë Burimit.jpg|thumb|left| Prehje Pranë Burimit grafikë 1968, Gani Gashi]] ''Prehje Pranë Burimit'' është një grafikë e realizuar në teknikën e vizatimit me gjilpërë të hollë mbi pllakë metalike, e shtypur më pas në letër. Vepra paraqet një grua me një shportë në kokë dhe një fëmijë në krah, vendosur përpara një sfondi të thjeshtë arkitektonik, që sugjeron një hapësirë shtëpiake ose fshatare. Përmes linjave të imta dhe rrjetëzimeve teksturore, Gani Gashi sjell një ndjeshmëri të thellë dhe një qetësi të përmbajtur që përçojnë forcën e heshtur të jetës tradicionale. Grafikë me gjilpërë në pllakë metalike, me shtypje mbi letër. Vepra ilustron mjeshtërinë e Gashit në grafikë dhe ndjenjën e tij të thellë për trashëgiminë kulturore shqiptare. === Bjeshkët e Përhirta === '''Bjeshkët e Përhirta'''<ref>{{Cite web |title=Galeria Kombëtare e Kosovës / The National Gallery of Kosovo |url=https://www.facebook.com/Galeria.Kombetare.e.Kosoves/ |access-date=2022-05-06 |website=www.facebook.com |language=sq}}</ref> është një pikturë në pëlhur nga piktori me akrilik e punuar gjatë viteve 1999-2003. Është pa diskutim një nga piktura më të njohura dhe më vlerësuar. Piktura është bërë për 4 vjet. Shumë njerëz e quajnë këtë pikturë "Piktura e pikëllimit fisnik" sepse ajo duket nje portret i heshtur dhe e trishtuar me ngjyra gri.<ref>{{Cite web |last=Sadiku |first=Mirjetë |date=2022-04-17 |title=“Rrethi”, në kërkim të vazhdueshëm të perfeksionit |url=https://www.koha.net/shtojca-kulture/320973/rrethi-ne-kerkim-te-vazhdueshem-te-perfeksionit/ |access-date=2022-04-29 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |title=Piktori Gani Gashi |url=https://www.kultplus.com/tag/piktori-gani-gashi/ |access-date=2022-04-29 |website=KultPlus |language=sq}}</ref> Piktura, mendohet të jetë një portret i grave të përdhunuara gjate Luftës së Kosovës, besohet të jetë pikturuar midis viteve 1999 dhe 2003. [[Piktura]] është me dimensione 100 x 70cm u punua nga pranvera [[1999]] deri [[Vera (stinë)|verës]] [[2003]]. === Mallëngjim === ''Mallëngjim'' (140x140) një kompozim shumëplanësh i mbushur me forma të shpërndara në hapësirë të dendur, ku figurat gjysmë-humane dhe abstrakte shfaqen të përthyera, të fshehura dhe të zhbëra brenda një atmosfere të errët dhe mjegullore. Ngjyrat e errëta gri dhe detajet e kuqe që ndriçojnë aty-këtu krijojnë një kontrast emocional të fortë, që përforcohet nga ndjesia e lëvizjes dhe pasigurisë në vepër. Veçoria e kësaj tabloje qëndron në përdorimin e shtresimeve të shumta pikturale, të cilat krijojnë një teksturë vizuale të thellë dhe ndërlikuar. Teknikat përfshijnë përdorim të sprejit, bojërave transparente dhe vizatimeve të holla në sfond, duke e sjellë veprën në një gjendje midis rendit dhe kaosit <ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |title=Rrethi nga Gani Gashi |url=https://www.kultplus.com/tag/rrethi-nga-gani-gashi/ |access-date=2022-05-04 |website=KultPlus |language=sq}}</ref> === Rrethi në Rreth === [[File:Rrethi në Rreth.jpg|thumb|Rrethi në Rreth 105x75, Gani Gashi]] Edhe në këtë cikël shfaqet pa detaje, si një silurtë, me kontura e jashtme ekzakte, me forma thuajse skulpturore, të qarta të konturuara dhe të shkallëzim nuancor. Autori, figurat e njeriut i shërben sipjesë plotësuese e kompozimit me strukturë themelore abstrakte. Në këtë fazë, pra më cilësoren dhe më të mëvetësishmen shfaqet papritur njëfarë shpendit. Ky shpend mitologjik dytësor është cazë i cuditshëm dhe qëndron shumë më mirë në raport piktural grafikor, gjitherë në pozicion vertikal  sikur synon fluturimin në lartësi. Ky cikël është realizuar me sukses të plotë dhe është një simbiozë e cikleve të mëparshme, është një kristalim i synimit të tij nga cikli i parë. === Gjurmë Gjaku === ''Gjurmë Gjaku'' (100X76) kjo vepër abstrakte përfaqëson një ndër pikat kulmore të qasjes ekspresive të artistit Gani Gashi. Me një sfond të përzier me tone të errëta gri dhe të bardha të shpërndara me teknika spreji dhe pikimi, tabloja krijon një atmosferë tensioni emocional dhe përjetimi të thellë. Vijat e kuqe të theksuara, që rrjedhin dhe përshkojnë gjithë sipërfaqen vertikalisht dhe diagonalisht, aludojnë në një ndjesi gjurmeje gjaku – një metaforë për dhimbje, kujtim, ndoshta edhe traumë kolektive. Punuar në teknikë të përzier me përdorim të bojës akrilike, spërkatjes me sprej dhe vizatime spontane me laps ose brushë të imët, kjo vepër ndërthur energjinë e ekspresionizmit abstrakt me referenca simbolike që mund të lidhen me historinë apo përvojën personale të artistit. === Atëdheu Fragmentar === [[File:Atëdheu Fragmentar.jpg|thumb|Atëdheu Fragmentar pikturë në pëlhur 144x210, 2003 ]] '''Atdheu Fragmentar''' është një pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2008 nga artisti kosovar [[Gani Gashi]]. Me përmasa 244 x 144 cm, vepra eksploron temat e identitetit kombëtar, kujtesës dhe fragmentimit përmes një kombinimi të gjesteve ekspresive piktoreske dhe vijave të sakta. E realizuar në pëlhurë duke përdorur bojë akrilike dhe bojë të hollë, "Atdheu Fragmentar" paraqet një sipërfaqe dinamike dhe të ngarkuar emocionalisht. Piktura karakterizohet nga plane të mëdha me ngjyra të zbehta, forma që kryqëzohen dhe forma të fragmentuara. Kompozimi sugjeron një peizazh të copëtuar në copa - simbolik i një atdheu që është ndarë politikisht, gjeografikisht dhe psikologjikisht. Titulli i veprës i referohet në mënyrë të qartë idesë së një atdheu (*atdheu*) që nuk është më i plotë. Përmes abstraksionit, Gashi kap traumën e zhvendosjes, erozionin e vazhdimësisë kulturore dhe këmbënguljen e kujtesës kolektive. Shkalla e pikturës thekson monumentalitetin e saj, duke e pozicionuar atë si një deklaratë personale dhe kombëtare. Kjo vepër i përket një periudhe në karrierën e Gani Gashit ku temat kombëtare dhe kujtesa historike luajtën një rol qendror. Teknika e tij bashkon menjëhershmërinë emocionale me fragmentimin strukturor, duke reflektuar si gjendjet e brendshme ashtu edhe realitetet e jashtme në Kosovën e pasluftës. === Rrethi === '''Rrethi''' është një pikturë me akrilik në pëlhurë, realizuar nga pranvera e 2021-shit deri në prill 2022, me përmasa 150 × 110 cm. Emërtimi i veprës u zgjodh për ekspozitën personale të artistit, e cila u hap në prill 2022, dhe nxit kureshtjen për domethënien e titullit: rethi si figurë gjeometrike simbolizon përsosmërinë, barazinë dhe unitetin njerëzor Në këtë kompozim, rethi shërben si metaforë për ciklin e jetës dhe përhapjen e ndikimit artistik në hapësirë. Rrethi i jashtëm fton për një pozicionim të barabartë, paqësor dhe të lirë, ndërsa gërshetimi i rretheve më të vogla simbolizon rrugëtimet personale dhe kolektive të shpirtit. Rrjedha e formave gjeneron një lëvizje ciklike, për të cilën kritika artistike ka folur si për “ritëm repetues” mbi format elementare. Stili i punimit tregon influenca nga kubizmi dhe konstruktivizmi: trajtimi modern i proporcioneve, përdorimi i ngjyrave kromatike dhe ritmet e përsëritura krijojnë një gjuhë vizuale ku çdo vijë dhe nuancë ka funksion filozofik. Siç shprehet artisti: “Asgjë nuk përsëritet pa një shpirt që e përsërit” – një rrefim metafizik për thelbin e krijimit dhe të kujtesës kolektive. === Triptih === [[File:Triptih.jpg|thumb|right|Triptih pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2003 nga artisti kosovar Gani Gashi, (144x210)]] '''Triptih''' është një pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2003 nga artisti kosovar Gani Gashi. Me përmasa 210 x 300 cm dhe e kompozuar duke përdorur akrilik mbi pëlhurë, piktura shpaloset në tre panele në formatin tradicional të triptikut, por e riinterpretuar përmes fjalorit bashkëkohor abstrakt të Gashit. Ajo përfaqëson një moment kyç në evolucionin e tij artistik, duke reflektuar si kërkimin shpirtëror ashtu edhe thellësinë psikologjike gjatë periudhës së hershme të pasluftës në Kosovë. Piktura është strukturuar në tre panele vertikale të dallueshme, por të ndërlidhura, duke krijuar një dialog vizual ritmik. Kompozimi përmban gjeste gjithëpërfshirëse, tekstura të shtresuara dhe kontraste midis boshllëqeve të ndritshme dhe masave të dendura kromatike. Përmes një palete të përmbajtur dhe fragmentimit të llogaritur, Gashi evokon një peizazh metafizik, të ngarkuar me heshtje, tension dhe vetëanalizë. Edhe pse jo-figurative, Triptih pasqyron rolin historik të veprave artistike me tre panele në artin fetar dhe të shenjtë. Gashi e përmbys këtë traditë, duke zëvendësuar ikonografinë me abstraksionin për të ndërtuar një altar laik të kujtesës dhe emocioneve. Çdo panel mund të lexohet si një kapitull - lindje, prishje, pajtim - ose si dimensione hapësinore dhe kohore që bashkëveprojnë njëkohësisht.I krijuar vetëm katër vjet pas përfundimit të Luftës së Kosovës, Triptih mishëron një kërkim personal dhe kolektiv për kuptim mes traumës dhe transformimit. Paneli qendror, shpesh fokusi në triptikët klasikë, nuk ofron zgjidhje, por më tepër një boshllëk kontemplativ, duke përforcuar interesin e artistit për paqartësinë, fragmentimin dhe pyetjet ekzistenciale. === Portret i Harruar === [[File:Portret i Harruar Pikturë portreti abstrakt.png|thumb|left|Portret i Harruar Pikturë portreti abstrakt nga Gani Gashi (The Forgotten Portrait)]] '''Portret i Harruar''' është një pikturë figurative abstrakte e krijuar në vitin 2010 nga artisti Gani Gashi në pëlhurë. Me përmasa 100 x 70 cm dhe e ekzekutuar, me ngjyra akrilik mbi pëlhurë, vepra u ekspozua më vonë publikisht për herë të parë në retrospektivën e Gashit në vitin 2022 në [[Galeria Kombëtare e Kosovës]]. Piktura qëndron si një meditim thellësisht personal mbi kujtesën, humbjen dhe kufijtë e përfaqësimit vizual. Kompozimi paraqet një figurë femërore pjesërisht të errësuar dhe të padefinuar të paraqitur në tone dominuese të kuqe, duke sugjeruar si intensitet emocional ashtu edhe mungesë. Konturet janë të paqarta, fytyra pothuajse e pakthyeshme - si një kujtim që venitet në kohë. Në vend të një portreti tradicional, piktura bëhet një thirrje, një prani simbolike e pezulluar midis kujtesës dhe fshirjes. E krijuar dekada pas ngjarjes origjinale që e frymëzoi, Portreti i Harruar nuk bazohet në një fotografi ose referencë fizike, por më tepër në kujtimet fragmentare të fëmijërisë së hershme të artistit. Vepra flet për pamundësinë e kapjes së plotë të atyre që kemi humbur shumë herët, veçanërisht kur vetë kujtesa është e paplotë. Në këtë kuptim, piktura tejkalon portretizimin dhe hyn në sferën e zisë dhe shprehjes psikologjike. Ajo evokon nevojën universale njerëzore për t'u mbajtur fort pas atyre që janë zhdukur, dhe tragjedinë e qetë të përpjekjes për të rindërtuar praninë nga mungesa. Paleta e kuqe sugjeron si ngrohtësi ashtu edhe plagë - një dashuri të kujtuar dhe një humbje të përjetuar. Portret i Harruar zë një vend unik në veprën e Gashit, duke përfaqësuar një kryqëzim të biografisë personale dhe shprehjes abstrakte. Është një portret jo i tipareve, por i ndjenjës; jo i ngjashmërisë, por i mallit. Si i tillë, ai përputhet me rrymat më të gjera në artin evropian të pasluftës, ku trauma personale sublimohet në forma simbolike dhe jo-përfaqësuese. Duke zgjedhur ta ekspozojë veprën vetëm vite më vonë, Gashi e fton shikuesin në një hapësirë ​​intime të pikëllimit të vonuar dhe kujtimit të qetë. Piktura nuk qëndron si një monument i së kaluarës, por si një akt i heshtur i dëshmisë artistike. == Lista e Veprave == * [[Nga Cikli:'' ''Lajëtari i Kohës''(Ganiu)|Lajëtari i Kohës]] (rreth [[2002]]) * [[Nga Cikli:'' ''Katandisje Njerëzore''(Ganiu)|Katandisje Njerëzore]] (rreth [[2003]]) * [[Nga Cikli:'' ''Poetika e Peizazhit''(Ganiu)|Poetika e Peizazhit]] (rreth [[2002]]) * Diptih: [[Atdheu Fragmentar]] (rreth [[2004]]) * [[''Shqiponja''(Ganiu)|Shqiponja]] (rreth [[2004]]) * [[Sofra e Kuqe (Ganiu)|Sofra e Kuqe]] (rreth [[2008]]) * [[Gjurmë Gjaku (Ganiu)|Gjurmë Gjaku]] (rreth [[2008]]) * [[Njeriu në Hapsirë (Ganiu)|Njeriu në Hapsirë]] (rreth [[2008]]) * [[Bjeshkët e Përhirta]] (rreth [[2008]]) * [[Mpiksje e Çastit të Mbramë (Ganiu)|Mpiksje e Çastit të Mbramë]] (rreth [[2009]]) * [[Portreti i Heshtur]] (rreth [[2009]]) * [[Mallëngjim]] (rreth [[2010]]) * [[ Rrethi në Rreth]] (rreth [[2010]]) * [[Siluetat]] (rreth [[2010]]) * [[E Zeza Magjike (Ganiu)| E Zeza Magjike]] (rreth [[2010]]) * [[Rrethi (Ganiu)| Rrethi]] (rreth [[2010]]) * [[Njollë Jete (Ganiu)| Njollë Jete]] (rreth [[2012]]) * [[Zogu i Zi (Ganiu)| Zogu i Zi]] (rreth [[2012]]) * [[Loja Rreth Sofrë së Kuqe (Ganiu)| Loja Rreth Sofrë së Kuqe]] (rreth [[2020]]) * [[Rrebelim nëpë të Kaltër (Ganiu)| Rrebelim nëpë të Kaltër]] (rreth [[2022]]) * [[Mandesia (Ganiu)| Mandesia]] (rreth [[2012]]) * [[Darka e Fundit (Ganiu)| Darka e Fundit]] (rreth [[2012]]) == Pikturat e para == <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Nga Cikli Portret Gani Gashi 2022.jpg|thumb|Rrebelim Formash, Gani Gashi 2022 </gallery> == 2003–2004 Midis Realitetit dhe Abstraksionit == Midis viteve 2003 dhe 2004, Gani Gashi zhvilloi një grup punimesh shumë introspektive dhe të ngarkuara simbolikisht që përbën një moment kalimtar në karrierën e tij. Gjatë kësaj periudhe, ai eksploroi dimensionet psikologjike dhe ekzistenciale të gjendjes njerëzore përmes një sinteze unike të abstraksionit dhe figuracionit. Këto vepra karakterizohen nga tekstura të dendura, sipërfaqe të thyera dhe tone të zbehta toke, që shpesh përshkruajnë figura njerëzore të shtrembëruara ose pa fytyrë të kapura midis identitetit dhe anonimitetit. Kjo fazë përfaqësohet më së miri përmes një serie pikturash të grupuara nën cikle konceptuale, duke përfshirë *Poezinë e Peizazhit*, *Mjerimin Njerëzor* dhe *Triptikun* në shkallë të gjerë (210x300 cm). Veprat evokojnë turbulencë emocionale dhe shkretim shpirtëror, duke reflektuar traumat e pasluftës dhe trazirat e brendshme, me referenca simbolike ndaj humbjes kulturore dhe shpërbërjes personale. <gallery> </gallery> ==Ekspozitat== Gani Gashi ka realizuar shumë ekspozita personale dhe ka marrë pjesë në dhjetëra ekspozita kolektive brenda dhe jashtë vendit. Ndër më të rëndësishmet përmendim: ===Ekspozita personale=== * 1983 – Galeria e Arteve të Kosovës, [[Prishtinë]] * 1991 – Stadthalle, Wetzlar, [[Gjermani]] * 1993 – Kulturzentrum Kreuz, [[Fulda]], [[Gjermani]] * 2005 – Galeria FAB, [[Tiranë]] * 2022 – Galeria Kombëtare e Kosovës: ''Rrethi'' ===Ekspozita kolektive=== * Ekspozita ndërkombëtare në [[Paris]] (1989) * “Arti i Kosovës” në [[Shkup]] (1995) * Bienalja e Artit Bashkëkohor në [[Tiranë]] {{-}} <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Darka e Fundit – Gani Gashi.jpg|thumb|Darka e Fundit piktur pikturë në pëlhurë 75x105, 2022 (The Last Supper) - Gani Gashi File:Mamdesia Gani Gashi.jpg|thumb| Mendesia piktur pikturë në pëlhurë 105x75 (Mentality) – Gani Gashi, 2019 File:Energjia e Brendshme Inner Energy”.png|thumb|Energjia e Brendshme piktur pikturë në pëlhurë (Abstract painting “Inner Energy”),Gani Gashi 2010 File:Zogu Krenar - Midis Dy Tokave.jpg|thumb|Zogu Krenar - Midis Dy Tokave Zogu Krenar - Midis Dy Tokave pikturë nga Gani Gashi | 147 × 106 cm, 2023. File:Ura Mbi Rreth.png|thumb|Ura Mbi Rreth pikturë nga Gani Gashi 106x75, 2022 File:Thyerja Der Bruch Breakage (65x100 cm).jpg|thumb|Thyerja Thyerja Der Bruch Breakage (65x100 cm) pikturë nga Gani Gashi [[File:Rrebelim Formash, Gani Gashi 2022.jpg|thumb|Rrebelim Formash, Gani Gashi 74x94, 2022]] </gallery> ==[[Galeria Kombëtare e Kosovës]] (2022) == Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës]]. Ekspozita paraqiti vepra kyçe nga periudha të ndryshme të karrierës së tij, duke theksuar temat e kujtesës, identitetit dhe abstraksionit. Ndër pikturat më të shquara të shfaqura ishin: <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:GG Home Atelier.jpg | Gani Gashi Exhibition in [[Prishtina]], [[Galeria Kombëtare e Kosovës, 2022 File:Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës File:Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës File:Gani Gashi, ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës File:Gani Gashi 2022 mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës </gallery> ==Çmime dhe vlerësime== Gani Gashi është vlerësuar për kontributin e tij të veçantë në artin pamor, si në Kosovë ashtu edhe ndërkombëtarisht. Disa nga çmimet dhe titujt e marrë përfshijnë: * '''Doctor Honoris Causa''', Académie Européenne des Arts, [[Paris]], 2022 * Medalje për merita kulturore nga [[Ministria e Kulturës Rinisë dhe Sportit]] në [[Kosovë]] * Çmimi “Piktura e vitit” – Galeria e Arteve të Kosovës (1991) ==Trashëgimia dhe ndikimi== Veprat e Gani Gashit konsiderohen si pjesë e rëndësishme e trashëgimisë kulturore moderne të [[Kosovës]]. Ai ka ndikuar në formimin estetik të shumë artistëve të rinj dhe ka kontribuar në ndërtimin e një gjuhe vizuale autentike që reflekton realitetin e pasluftës dhe transformimet shoqërore të vendit. Një pjesë e konsiderueshme e krijimtarisë së tij është në proces për t’u arkivuar dhe ekspozuar në mënyrë të përhershme si pjesë e një muzeu të dedikuar për veprën e tij në [[Prishtinë]]. == Katalogë dhe bibliografi == *''Gani Gashi GG Trade CO'', Prishtinë, GG Trade Co, 2003, [[Prishtinë]] *''Gani Gashi '', [[Tiranë]], Galeria Konbëtare e Arteve në [[Tiranë]], 2004, [[Tiranë]] *''Gani Gashi '', [[Prishtinë]], Galeria e Ministrisë së Kulturës në [[Prishtinë]], 2004, [[Prishtinë]] *''Gani Gashi '', [[Augsburg]], Galerie e Schröder Weinbar, Schlossermauer [[Augsburg]], 2008, [[Germany]] *''Gani Gashi '', Ekspozita Rrethi, Galeria Kombëtare e Kosovës, [[Prishtinë]], 2022, [[OCLC]] 000101535 ISBN 978-9951-806-10-7 == Lidhje të jashtme == {{Commons category|nowrap=yes}} * [https://gg-group.net/atelier Official website] * [https://www.instagram.com/gghomeatelier] == Referime == <references /> [[Kategoria:Piktorë kosovarë]] [[Kategoria:Piktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1944]] [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] haomb5fs2wk02gzvlm1lb545kq4we3q 2939745 2939744 2026-04-09T13:41:40Z Ganigashiart 185971 Category 2939745 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Gani Gashi | image = Gani Gashi në Atele në Prishtine 2010.jpg|thumb|në Atele në Prishtine 2010 | caption = Gani Gashi, 2022 | birth_date = {{birth date and age|1944|2|27}} | birth_place = [[Mramor]], [[Prishtinë]], [[Kosovë]] | nationality = [[Kosovarët|Kosovare]] | education = [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës]], [[Prishtinë]] | known_for = {{hlist|Piktur | Grafik| Vizatim}} | notable_works = * ''Portreti i heshtur'' * ''Siluetat'' * ''Zogu i zi'' * ''Atdheu i fragmentuar'' | years_active = 1963 – sot | awards = [[Doctor Honoris Causa]], Académie Européenne des Arts, Paris (2022) | spouse = Sabrie Gashi (m. 1961) | children = 5 | website = [https://gg-group.net/atelier gg-group.net/atelier] | signature = }} '''Gani Ismail Gashi''' (i lindur më [[27 shkurt]] [[1944]] në [[Mramor]], [[Prishtinë]], [[Kosovë]]) është një [[piktor]] dhe [[grafist]] kosovar, i njohur si një nga pionierët e konceptit të "pikturës verbale" në artin bashkëkohor shqiptar. Veprimtaria e tij artistike ka filluar në vitet ’60 dhe përfshin mbi gjashtë dekada krijimtari, me qindra vepra të ekspozuara në [[Kosovë]], [[Gjermani]], dhe vende të tjera të Evropës. modernë, me ritme repetuese dhe trajta kubiste ose konstruktiviste, që i japin veprës një dimension filozofik dhe universal. Gashi është anëtar i [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës|Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës]] dhe ka marrë çmime të shumta për kontributin e tij në fushën e artit pamor, përfshirë titullin [[Doctor Honoris Causa]] nga Académie Européenne des Arts në Paris, në vitin 2022. Veprat e tij karakterizohen nga simbolizmi, minimalizmi i ngjyrës dhe reflektimi mbi identitetin, heshtjen dhe fragmentimin e kujtesës kolektive. <ref>{{Cite news |title=Gani Gashi, Kosovo artist opens exhibition in Bavaria |language=en |work=Tirana Times |url=https://www.tiranatimes.com/gani-gashi-kosovo-artist-opens-exhibition-in-bavaria_104353/}}</ref><ref>{{Cite news |title=Gani Gashi, Kosovo artist opens exhibition in Bavaria |language=en |work=Tirana Times |url=https://www.tiranatimes.com/gani-gashi-kosovo-artist-opens-exhibition-in-bavaria_104353/}}</ref>Disa nga veprat e tij më të njohura përfshijnë: ''Portreti i heshtur'', ''Siluetat'', ''Zogu i zi'' dhe ''Atdheu i fragmentuar''. ==Jeta dhe arsimimi== Gani Gashi lindi më [[27 shkurt]] [[1944]] në fshatin [[Mramor]] të [[Prishtina|Prishtinës]], në një familje me prirje të theksuara për kulturë dhe art. Që në moshë të re shfaqi talent për vizatim dhe pikturë, duke ndjekur më pas studimet në [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës]] në [[Prishtinë]]. Studimet e larta i përfundoi në [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës|Fakulteti e Arteve në Universitetitn e Prishtinës]], në degën e pikturës. Gjatë kësaj periudhe u formësua si artist me vizion të qartë dhe stil origjinal, i ndikuar nga rrymat bashkëkohore dhe tradita vizuale shqiptare. Nga viti 1968 deri në vitin 2002, Gani Gashi punoi në gazetën e përditshme ''[[Rilindja]]'', në redaksinë teknike (dizajn grafik), ku kontribuoi në përgatitjen vizuale të faqosjes dhe elementeve grafike. Në vitin 1998, kur për shkak të shtypjes së ushtruar nga regjimi serb botimi i gazetës u zhvendos përkohësisht në [[Zvicër]], ai punoi për një periudhë të shkurtër në [[Zyrih]], duke ndihmuar në vazhdimësinë e saj. Me fillimin e luftës në vitin 1999, ai u kthye në [[Kosovë]]. Gazeta ''[[Rilindja]]'', e themeluar në vitin 1945, ishte botimi më i rëndësishëm në gjuhën shqipe në [[Kosovë]] dhe më gjerë. Ajo botohej çdo ditë me rreth 20 faqe, ndërsa të shtunave dhe gjatë festave me 24–32 faqe. Më [[5 shtator]] [[1990]], pushteti serb ndaloi botimin e saj. Pas ndërhyrjes së forcave të [[NATO]]-s, më [[12 qershor]] [[1999]], gazeta rifilloi përkohësisht botimin, kësaj radhe me faqe të shtuara dhe në pjesë me ngjyra. ''[[Rilindja]]'' arriti një tirazh rekord prej 234.000 kopjesh gjatë festave të fundvitit dhe pushoi së botuari përfundimisht në vitin 2009. Që nga viti 2002, Gani Gashi vepron si piktor i lirë në atelienë e tij në Prishtinë, duke u përqendruar tërësisht në krijimtarinë e tij artistike. ==Veprimtaria artistike== Veprimtaria artistike e Gani Gashit përfshin mbi gjashtë dekada krijimtari, duke realizuar mbi 800 vepra origjinale në pikturë, vizatim dhe grafikë. Ai ka punuar në mënyrë të pavarur në atelienë e tij në [[Prishtinë]], ku ka zhvilluar një stil të veçantë të quajtur "pikturë verbale", që synon të shprehë përmes formës dhe ngjyrës atë që zakonisht nuk thuhet me fjalë. ==Stili dhe tematika== Stili i Gani Gashit karakterizohet nga minimalizmi, përdorimi simbolik i ngjyrës dhe kompozime të thjeshta, por me mesazh të thellë emocional dhe filozofik. Ai shpesh punon me ngjyrë të errët dhe sfond të zbrazët për të nënvizuar vetminë, heshtjen dhe mungesën. Temat më të zakonshme në veprat e tij përfshijnë: * Kujtesa kolektive dhe identiteti kombëtar * Fragmentimi dhe shpërbërja e realitetit * Figura të heshtura dhe silueta të palëvizshme * Zogu si simbol i lirisë së ndaluar. [[File:GG Home Atelier.jpg|thumb|Home Atelier]] Veprat e tij shpesh përçojnë ndjesinë e heshtjes, meditim mbi kujtesën, identitetin kombëtar dhe realitetin e njeriut në shoqëri. Përveç krijimtarisë personale, Gashi ka kontribuar në edukimin e brezave të rinj dhe promovimin e artit vizual në [[Kosovë]]. == Veprat == ==='''Prehje Pranë Burimit'''=== [[File:Prehje Pranë Burimit.jpg|thumb|left| Prehje Pranë Burimit grafikë 1968, Gani Gashi]] ''Prehje Pranë Burimit'' është një grafikë e realizuar në teknikën e vizatimit me gjilpërë të hollë mbi pllakë metalike, e shtypur më pas në letër. Vepra paraqet një grua me një shportë në kokë dhe një fëmijë në krah, vendosur përpara një sfondi të thjeshtë arkitektonik, që sugjeron një hapësirë shtëpiake ose fshatare. Përmes linjave të imta dhe rrjetëzimeve teksturore, Gani Gashi sjell një ndjeshmëri të thellë dhe një qetësi të përmbajtur që përçojnë forcën e heshtur të jetës tradicionale. Grafikë me gjilpërë në pllakë metalike, me shtypje mbi letër. Vepra ilustron mjeshtërinë e Gashit në grafikë dhe ndjenjën e tij të thellë për trashëgiminë kulturore shqiptare. === Bjeshkët e Përhirta === '''Bjeshkët e Përhirta'''<ref>{{Cite web |title=Galeria Kombëtare e Kosovës / The National Gallery of Kosovo |url=https://www.facebook.com/Galeria.Kombetare.e.Kosoves/ |access-date=2022-05-06 |website=www.facebook.com |language=sq}}</ref> është një pikturë në pëlhur nga piktori me akrilik e punuar gjatë viteve 1999-2003. Është pa diskutim një nga piktura më të njohura dhe më vlerësuar. Piktura është bërë për 4 vjet. Shumë njerëz e quajnë këtë pikturë "Piktura e pikëllimit fisnik" sepse ajo duket nje portret i heshtur dhe e trishtuar me ngjyra gri.<ref>{{Cite web |last=Sadiku |first=Mirjetë |date=2022-04-17 |title=“Rrethi”, në kërkim të vazhdueshëm të perfeksionit |url=https://www.koha.net/shtojca-kulture/320973/rrethi-ne-kerkim-te-vazhdueshem-te-perfeksionit/ |access-date=2022-04-29 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |title=Piktori Gani Gashi |url=https://www.kultplus.com/tag/piktori-gani-gashi/ |access-date=2022-04-29 |website=KultPlus |language=sq}}</ref> Piktura, mendohet të jetë një portret i grave të përdhunuara gjate Luftës së Kosovës, besohet të jetë pikturuar midis viteve 1999 dhe 2003. [[Piktura]] është me dimensione 100 x 70cm u punua nga pranvera [[1999]] deri [[Vera (stinë)|verës]] [[2003]]. === Mallëngjim === ''Mallëngjim'' (140x140) një kompozim shumëplanësh i mbushur me forma të shpërndara në hapësirë të dendur, ku figurat gjysmë-humane dhe abstrakte shfaqen të përthyera, të fshehura dhe të zhbëra brenda një atmosfere të errët dhe mjegullore. Ngjyrat e errëta gri dhe detajet e kuqe që ndriçojnë aty-këtu krijojnë një kontrast emocional të fortë, që përforcohet nga ndjesia e lëvizjes dhe pasigurisë në vepër. Veçoria e kësaj tabloje qëndron në përdorimin e shtresimeve të shumta pikturale, të cilat krijojnë një teksturë vizuale të thellë dhe ndërlikuar. Teknikat përfshijnë përdorim të sprejit, bojërave transparente dhe vizatimeve të holla në sfond, duke e sjellë veprën në një gjendje midis rendit dhe kaosit <ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |title=Rrethi nga Gani Gashi |url=https://www.kultplus.com/tag/rrethi-nga-gani-gashi/ |access-date=2022-05-04 |website=KultPlus |language=sq}}</ref> === Rrethi në Rreth === [[File:Rrethi në Rreth.jpg|thumb|Rrethi në Rreth 105x75, Gani Gashi]] Edhe në këtë cikël shfaqet pa detaje, si një silurtë, me kontura e jashtme ekzakte, me forma thuajse skulpturore, të qarta të konturuara dhe të shkallëzim nuancor. Autori, figurat e njeriut i shërben sipjesë plotësuese e kompozimit me strukturë themelore abstrakte. Në këtë fazë, pra më cilësoren dhe më të mëvetësishmen shfaqet papritur njëfarë shpendit. Ky shpend mitologjik dytësor është cazë i cuditshëm dhe qëndron shumë më mirë në raport piktural grafikor, gjitherë në pozicion vertikal  sikur synon fluturimin në lartësi. Ky cikël është realizuar me sukses të plotë dhe është një simbiozë e cikleve të mëparshme, është një kristalim i synimit të tij nga cikli i parë. === Gjurmë Gjaku === ''Gjurmë Gjaku'' (100X76) kjo vepër abstrakte përfaqëson një ndër pikat kulmore të qasjes ekspresive të artistit Gani Gashi. Me një sfond të përzier me tone të errëta gri dhe të bardha të shpërndara me teknika spreji dhe pikimi, tabloja krijon një atmosferë tensioni emocional dhe përjetimi të thellë. Vijat e kuqe të theksuara, që rrjedhin dhe përshkojnë gjithë sipërfaqen vertikalisht dhe diagonalisht, aludojnë në një ndjesi gjurmeje gjaku – një metaforë për dhimbje, kujtim, ndoshta edhe traumë kolektive. Punuar në teknikë të përzier me përdorim të bojës akrilike, spërkatjes me sprej dhe vizatime spontane me laps ose brushë të imët, kjo vepër ndërthur energjinë e ekspresionizmit abstrakt me referenca simbolike që mund të lidhen me historinë apo përvojën personale të artistit. === Atëdheu Fragmentar === [[File:Atëdheu Fragmentar.jpg|thumb|Atëdheu Fragmentar pikturë në pëlhur 144x210, 2003 ]] '''Atdheu Fragmentar''' është një pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2008 nga artisti kosovar [[Gani Gashi]]. Me përmasa 244 x 144 cm, vepra eksploron temat e identitetit kombëtar, kujtesës dhe fragmentimit përmes një kombinimi të gjesteve ekspresive piktoreske dhe vijave të sakta. E realizuar në pëlhurë duke përdorur bojë akrilike dhe bojë të hollë, "Atdheu Fragmentar" paraqet një sipërfaqe dinamike dhe të ngarkuar emocionalisht. Piktura karakterizohet nga plane të mëdha me ngjyra të zbehta, forma që kryqëzohen dhe forma të fragmentuara. Kompozimi sugjeron një peizazh të copëtuar në copa - simbolik i një atdheu që është ndarë politikisht, gjeografikisht dhe psikologjikisht. Titulli i veprës i referohet në mënyrë të qartë idesë së një atdheu (*atdheu*) që nuk është më i plotë. Përmes abstraksionit, Gashi kap traumën e zhvendosjes, erozionin e vazhdimësisë kulturore dhe këmbënguljen e kujtesës kolektive. Shkalla e pikturës thekson monumentalitetin e saj, duke e pozicionuar atë si një deklaratë personale dhe kombëtare. Kjo vepër i përket një periudhe në karrierën e Gani Gashit ku temat kombëtare dhe kujtesa historike luajtën një rol qendror. Teknika e tij bashkon menjëhershmërinë emocionale me fragmentimin strukturor, duke reflektuar si gjendjet e brendshme ashtu edhe realitetet e jashtme në Kosovën e pasluftës. === Rrethi === '''Rrethi''' është një pikturë me akrilik në pëlhurë, realizuar nga pranvera e 2021-shit deri në prill 2022, me përmasa 150 × 110 cm. Emërtimi i veprës u zgjodh për ekspozitën personale të artistit, e cila u hap në prill 2022, dhe nxit kureshtjen për domethënien e titullit: rethi si figurë gjeometrike simbolizon përsosmërinë, barazinë dhe unitetin njerëzor Në këtë kompozim, rethi shërben si metaforë për ciklin e jetës dhe përhapjen e ndikimit artistik në hapësirë. Rrethi i jashtëm fton për një pozicionim të barabartë, paqësor dhe të lirë, ndërsa gërshetimi i rretheve më të vogla simbolizon rrugëtimet personale dhe kolektive të shpirtit. Rrjedha e formave gjeneron një lëvizje ciklike, për të cilën kritika artistike ka folur si për “ritëm repetues” mbi format elementare. Stili i punimit tregon influenca nga kubizmi dhe konstruktivizmi: trajtimi modern i proporcioneve, përdorimi i ngjyrave kromatike dhe ritmet e përsëritura krijojnë një gjuhë vizuale ku çdo vijë dhe nuancë ka funksion filozofik. Siç shprehet artisti: “Asgjë nuk përsëritet pa një shpirt që e përsërit” – një rrefim metafizik për thelbin e krijimit dhe të kujtesës kolektive. === Triptih === [[File:Triptih.jpg|thumb|right|Triptih pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2003 nga artisti kosovar Gani Gashi, (144x210)]] '''Triptih''' është një pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2003 nga artisti kosovar Gani Gashi. Me përmasa 210 x 300 cm dhe e kompozuar duke përdorur akrilik mbi pëlhurë, piktura shpaloset në tre panele në formatin tradicional të triptikut, por e riinterpretuar përmes fjalorit bashkëkohor abstrakt të Gashit. Ajo përfaqëson një moment kyç në evolucionin e tij artistik, duke reflektuar si kërkimin shpirtëror ashtu edhe thellësinë psikologjike gjatë periudhës së hershme të pasluftës në Kosovë. Piktura është strukturuar në tre panele vertikale të dallueshme, por të ndërlidhura, duke krijuar një dialog vizual ritmik. Kompozimi përmban gjeste gjithëpërfshirëse, tekstura të shtresuara dhe kontraste midis boshllëqeve të ndritshme dhe masave të dendura kromatike. Përmes një palete të përmbajtur dhe fragmentimit të llogaritur, Gashi evokon një peizazh metafizik, të ngarkuar me heshtje, tension dhe vetëanalizë. Edhe pse jo-figurative, Triptih pasqyron rolin historik të veprave artistike me tre panele në artin fetar dhe të shenjtë. Gashi e përmbys këtë traditë, duke zëvendësuar ikonografinë me abstraksionin për të ndërtuar një altar laik të kujtesës dhe emocioneve. Çdo panel mund të lexohet si një kapitull - lindje, prishje, pajtim - ose si dimensione hapësinore dhe kohore që bashkëveprojnë njëkohësisht.I krijuar vetëm katër vjet pas përfundimit të Luftës së Kosovës, Triptih mishëron një kërkim personal dhe kolektiv për kuptim mes traumës dhe transformimit. Paneli qendror, shpesh fokusi në triptikët klasikë, nuk ofron zgjidhje, por më tepër një boshllëk kontemplativ, duke përforcuar interesin e artistit për paqartësinë, fragmentimin dhe pyetjet ekzistenciale. === Portret i Harruar === [[File:Portret i Harruar Pikturë portreti abstrakt.png|thumb|left|Portret i Harruar Pikturë portreti abstrakt nga Gani Gashi (The Forgotten Portrait)]] '''Portret i Harruar''' është një pikturë figurative abstrakte e krijuar në vitin 2010 nga artisti Gani Gashi në pëlhurë. Me përmasa 100 x 70 cm dhe e ekzekutuar, me ngjyra akrilik mbi pëlhurë, vepra u ekspozua më vonë publikisht për herë të parë në retrospektivën e Gashit në vitin 2022 në [[Galeria Kombëtare e Kosovës]]. Piktura qëndron si një meditim thellësisht personal mbi kujtesën, humbjen dhe kufijtë e përfaqësimit vizual. Kompozimi paraqet një figurë femërore pjesërisht të errësuar dhe të padefinuar të paraqitur në tone dominuese të kuqe, duke sugjeruar si intensitet emocional ashtu edhe mungesë. Konturet janë të paqarta, fytyra pothuajse e pakthyeshme - si një kujtim që venitet në kohë. Në vend të një portreti tradicional, piktura bëhet një thirrje, një prani simbolike e pezulluar midis kujtesës dhe fshirjes. E krijuar dekada pas ngjarjes origjinale që e frymëzoi, Portreti i Harruar nuk bazohet në një fotografi ose referencë fizike, por më tepër në kujtimet fragmentare të fëmijërisë së hershme të artistit. Vepra flet për pamundësinë e kapjes së plotë të atyre që kemi humbur shumë herët, veçanërisht kur vetë kujtesa është e paplotë. Në këtë kuptim, piktura tejkalon portretizimin dhe hyn në sferën e zisë dhe shprehjes psikologjike. Ajo evokon nevojën universale njerëzore për t'u mbajtur fort pas atyre që janë zhdukur, dhe tragjedinë e qetë të përpjekjes për të rindërtuar praninë nga mungesa. Paleta e kuqe sugjeron si ngrohtësi ashtu edhe plagë - një dashuri të kujtuar dhe një humbje të përjetuar. Portret i Harruar zë një vend unik në veprën e Gashit, duke përfaqësuar një kryqëzim të biografisë personale dhe shprehjes abstrakte. Është një portret jo i tipareve, por i ndjenjës; jo i ngjashmërisë, por i mallit. Si i tillë, ai përputhet me rrymat më të gjera në artin evropian të pasluftës, ku trauma personale sublimohet në forma simbolike dhe jo-përfaqësuese. Duke zgjedhur ta ekspozojë veprën vetëm vite më vonë, Gashi e fton shikuesin në një hapësirë ​​intime të pikëllimit të vonuar dhe kujtimit të qetë. Piktura nuk qëndron si një monument i së kaluarës, por si një akt i heshtur i dëshmisë artistike. == Lista e Veprave == * [[Nga Cikli:'' ''Lajëtari i Kohës''(Ganiu)|Lajëtari i Kohës]] (rreth [[2002]]) * [[Nga Cikli:'' ''Katandisje Njerëzore''(Ganiu)|Katandisje Njerëzore]] (rreth [[2003]]) * [[Nga Cikli:'' ''Poetika e Peizazhit''(Ganiu)|Poetika e Peizazhit]] (rreth [[2002]]) * Diptih: [[Atdheu Fragmentar]] (rreth [[2004]]) * [[''Shqiponja''(Ganiu)|Shqiponja]] (rreth [[2004]]) * [[Sofra e Kuqe (Ganiu)|Sofra e Kuqe]] (rreth [[2008]]) * [[Gjurmë Gjaku (Ganiu)|Gjurmë Gjaku]] (rreth [[2008]]) * [[Njeriu në Hapsirë (Ganiu)|Njeriu në Hapsirë]] (rreth [[2008]]) * [[Bjeshkët e Përhirta]] (rreth [[2008]]) * [[Mpiksje e Çastit të Mbramë (Ganiu)|Mpiksje e Çastit të Mbramë]] (rreth [[2009]]) * [[Portreti i Heshtur]] (rreth [[2009]]) * [[Mallëngjim]] (rreth [[2010]]) * [[ Rrethi në Rreth]] (rreth [[2010]]) * [[Siluetat]] (rreth [[2010]]) * [[E Zeza Magjike (Ganiu)| E Zeza Magjike]] (rreth [[2010]]) * [[Rrethi (Ganiu)| Rrethi]] (rreth [[2010]]) * [[Njollë Jete (Ganiu)| Njollë Jete]] (rreth [[2012]]) * [[Zogu i Zi (Ganiu)| Zogu i Zi]] (rreth [[2012]]) * [[Loja Rreth Sofrë së Kuqe (Ganiu)| Loja Rreth Sofrë së Kuqe]] (rreth [[2020]]) * [[Rrebelim nëpë të Kaltër (Ganiu)| Rrebelim nëpë të Kaltër]] (rreth [[2022]]) * [[Mandesia (Ganiu)| Mandesia]] (rreth [[2012]]) * [[Darka e Fundit (Ganiu)| Darka e Fundit]] (rreth [[2012]]) == Pikturat e para == <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Nga Cikli Portret Gani Gashi 2022.jpg|thumb|Rrebelim Formash, Gani Gashi 2022 </gallery> == 2003–2004 Midis Realitetit dhe Abstraksionit == Midis viteve 2003 dhe 2004, Gani Gashi zhvilloi një grup punimesh shumë introspektive dhe të ngarkuara simbolikisht që përbën një moment kalimtar në karrierën e tij. Gjatë kësaj periudhe, ai eksploroi dimensionet psikologjike dhe ekzistenciale të gjendjes njerëzore përmes një sinteze unike të abstraksionit dhe figuracionit. Këto vepra karakterizohen nga tekstura të dendura, sipërfaqe të thyera dhe tone të zbehta toke, që shpesh përshkruajnë figura njerëzore të shtrembëruara ose pa fytyrë të kapura midis identitetit dhe anonimitetit. Kjo fazë përfaqësohet më së miri përmes një serie pikturash të grupuara nën cikle konceptuale, duke përfshirë *Poezinë e Peizazhit*, *Mjerimin Njerëzor* dhe *Triptikun* në shkallë të gjerë (210x300 cm). Veprat evokojnë turbulencë emocionale dhe shkretim shpirtëror, duke reflektuar traumat e pasluftës dhe trazirat e brendshme, me referenca simbolike ndaj humbjes kulturore dhe shpërbërjes personale. <gallery> </gallery> ==Ekspozitat== Gani Gashi ka realizuar shumë ekspozita personale dhe ka marrë pjesë në dhjetëra ekspozita kolektive brenda dhe jashtë vendit. Ndër më të rëndësishmet përmendim: ===Ekspozita personale=== * 1983 – Galeria e Arteve të Kosovës, [[Prishtinë]] * 1991 – Stadthalle, Wetzlar, [[Gjermani]] * 1993 – Kulturzentrum Kreuz, [[Fulda]], [[Gjermani]] * 2005 – Galeria FAB, [[Tiranë]] * 2022 – Galeria Kombëtare e Kosovës: ''Rrethi'' ===Ekspozita kolektive=== * Ekspozita ndërkombëtare në [[Paris]] (1989) * “Arti i Kosovës” në [[Shkup]] (1995) * Bienalja e Artit Bashkëkohor në [[Tiranë]] {{-}} <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Darka e Fundit – Gani Gashi.jpg|thumb|Darka e Fundit piktur pikturë në pëlhurë 75x105, 2022 (The Last Supper) - Gani Gashi File:Mamdesia Gani Gashi.jpg|thumb| Mendesia piktur pikturë në pëlhurë 105x75 (Mentality) – Gani Gashi, 2019 File:Energjia e Brendshme Inner Energy”.png|thumb|Energjia e Brendshme piktur pikturë në pëlhurë (Abstract painting “Inner Energy”),Gani Gashi 2010 File:Zogu Krenar - Midis Dy Tokave.jpg|thumb|Zogu Krenar - Midis Dy Tokave Zogu Krenar - Midis Dy Tokave pikturë nga Gani Gashi | 147 × 106 cm, 2023. File:Ura Mbi Rreth.png|thumb|Ura Mbi Rreth pikturë nga Gani Gashi 106x75, 2022 File:Thyerja Der Bruch Breakage (65x100 cm).jpg|thumb|Thyerja Thyerja Der Bruch Breakage (65x100 cm) pikturë nga Gani Gashi [[File:Rrebelim Formash, Gani Gashi 2022.jpg|thumb|Rrebelim Formash, Gani Gashi 74x94, 2022]] </gallery> ==[[Galeria Kombëtare e Kosovës]] (2022) == Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës]]. Ekspozita paraqiti vepra kyçe nga periudha të ndryshme të karrierës së tij, duke theksuar temat e kujtesës, identitetit dhe abstraksionit. Ndër pikturat më të shquara të shfaqura ishin: <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:GG Home Atelier.jpg | Gani Gashi Exhibition in [[Prishtina]], [[Galeria Kombëtare e Kosovës, 2022 File:Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës File:Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës File:Gani Gashi, ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës File:Gani Gashi 2022 mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës </gallery> ==Çmime dhe vlerësime== Gani Gashi është vlerësuar për kontributin e tij të veçantë në artin pamor, si në Kosovë ashtu edhe ndërkombëtarisht. Disa nga çmimet dhe titujt e marrë përfshijnë: * '''Doctor Honoris Causa''', Académie Européenne des Arts, [[Paris]], 2022 * Medalje për merita kulturore nga [[Ministria e Kulturës Rinisë dhe Sportit]] në [[Kosovë]] * Çmimi “Piktura e vitit” – Galeria e Arteve të Kosovës (1991) ==Trashëgimia dhe ndikimi== Veprat e Gani Gashit konsiderohen si pjesë e rëndësishme e trashëgimisë kulturore moderne të [[Kosovës]]. Ai ka ndikuar në formimin estetik të shumë artistëve të rinj dhe ka kontribuar në ndërtimin e një gjuhe vizuale autentike që reflekton realitetin e pasluftës dhe transformimet shoqërore të vendit. Një pjesë e konsiderueshme e krijimtarisë së tij është në proces për t’u arkivuar dhe ekspozuar në mënyrë të përhershme si pjesë e një muzeu të dedikuar për veprën e tij në [[Prishtinë]]. == Katalogë dhe bibliografi == *''Gani Gashi GG Trade CO'', Prishtinë, GG Trade Co, 2003, [[Prishtinë]] *''Gani Gashi '', [[Tiranë]], Galeria Konbëtare e Arteve në [[Tiranë]], 2004, [[Tiranë]] *''Gani Gashi '', [[Prishtinë]], Galeria e Ministrisë së Kulturës në [[Prishtinë]], 2004, [[Prishtinë]] *''Gani Gashi '', [[Augsburg]], Galerie e Schröder Weinbar, Schlossermauer [[Augsburg]], 2008, [[Germany]] *''Gani Gashi '', Ekspozita Rrethi, Galeria Kombëtare e Kosovës, [[Prishtinë]], 2022, [[OCLC]] 000101535 ISBN 978-9951-806-10-7 == Lidhje të jashtme == {{Commons category|nowrap=yes}} * [https://gg-group.net/atelier Official website] * [https://www.instagram.com/gghomeatelier] == Referime == <references /> [[Kategoria:Piktorë kosovarë]] [[Kategoria:Lindje 1944]] [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] [[Kategoria:Piktorë shqiptarë]] 970pno3px9kuvrcfgcb3wpxb5iyv8go 2939746 2939745 2026-04-09T13:43:02Z Ganigashiart 185971 publiko 2939746 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Gani Gashi | image = Gani Gashi në Atele në Prishtine 2010.jpg|thumb|në Atele në Prishtine 2010 | caption = Gani Gashi, 2022 | birth_date = {{birth date and age|1944|2|27}} | birth_place = [[Mramor]], [[Prishtinë]], [[Kosovë]] | nationality = [[Kosovarët|Kosovare]] | education = [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës]], [[Prishtinë]] | known_for = {{hlist|Piktur | Grafik| Vizatim}} | notable_works = * ''Portreti i heshtur'' * ''Siluetat'' * ''Zogu i zi'' * ''Atdheu i fragmentuar'' | years_active = 1963 – sot | awards = [[Doctor Honoris Causa]], Académie Européenne des Arts, Paris (2022) | spouse = Sabrie Gashi (m. 1961) | children = 5 | website = [https://gg-group.net/atelier gg-group.net/atelier] | signature = }} '''Gani Ismail Gashi''' (i lindur më [[27 shkurt]] [[1944]] në [[Mramor]], [[Prishtinë]], [[Kosovë]]) është një [[piktor]] dhe [[grafist]] kosovar, i njohur si një nga pionierët e konceptit të "pikturës verbale" në artin bashkëkohor shqiptar. Veprimtaria e tij artistike ka filluar në vitet ’60 dhe përfshin mbi gjashtë dekada krijimtari, me qindra vepra të ekspozuara në [[Kosovë]], [[Gjermani]], dhe vende të tjera të Evropës. modernë, me ritme repetuese dhe trajta kubiste ose konstruktiviste, që i japin veprës një dimension filozofik dhe universal. Gashi është anëtar i [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës|Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës]] dhe ka marrë çmime të shumta për kontributin e tij në fushën e artit pamor, përfshirë titullin [[Doctor Honoris Causa]] nga Académie Européenne des Arts në Paris, në vitin 2022. Veprat e tij karakterizohen nga simbolizmi, minimalizmi i ngjyrës dhe reflektimi mbi identitetin, heshtjen dhe fragmentimin e kujtesës kolektive. <ref>{{Cite news |title=Gani Gashi, Kosovo artist opens exhibition in Bavaria |language=en |work=Tirana Times |url=https://www.tiranatimes.com/gani-gashi-kosovo-artist-opens-exhibition-in-bavaria_104353/}}</ref><ref>{{Cite news |title=Gani Gashi, Kosovo artist opens exhibition in Bavaria |language=en |work=Tirana Times |url=https://www.tiranatimes.com/gani-gashi-kosovo-artist-opens-exhibition-in-bavaria_104353/}}</ref>Disa nga veprat e tij më të njohura përfshijnë: ''Portreti i heshtur'', ''Siluetat'', ''Zogu i zi'' dhe ''Atdheu i fragmentuar''. ==Jeta dhe arsimimi== Gani Gashi lindi më [[27 shkurt]] [[1944]] në fshatin [[Mramor]] të [[Prishtina|Prishtinës]], në një familje me prirje të theksuara për kulturë dhe art. Që në moshë të re shfaqi talent për vizatim dhe pikturë, duke ndjekur më pas studimet në [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës]] në [[Prishtinë]]. Studimet e larta i përfundoi në [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës|Fakulteti e Arteve në Universitetitn e Prishtinës]], në degën e pikturës. Gjatë kësaj periudhe u formësua si artist me vizion të qartë dhe stil origjinal, i ndikuar nga rrymat bashkëkohore dhe tradita vizuale shqiptare. Nga viti 1968 deri në vitin 2002, Gani Gashi punoi në gazetën e përditshme ''[[Rilindja]]'', në redaksinë teknike (dizajn grafik), ku kontribuoi në përgatitjen vizuale të faqosjes dhe elementeve grafike. Në vitin 1998, kur për shkak të shtypjes së ushtruar nga regjimi serb botimi i gazetës u zhvendos përkohësisht në [[Zvicër]], ai punoi për një periudhë të shkurtër në [[Zyrih]], duke ndihmuar në vazhdimësinë e saj. Me fillimin e luftës në vitin 1999, ai u kthye në [[Kosovë]]. Gazeta ''[[Rilindja]]'', e themeluar në vitin 1945, ishte botimi më i rëndësishëm në gjuhën shqipe në [[Kosovë]] dhe më gjerë. Ajo botohej çdo ditë me rreth 20 faqe, ndërsa të shtunave dhe gjatë festave me 24–32 faqe. Më [[5 shtator]] [[1990]], pushteti serb ndaloi botimin e saj. Pas ndërhyrjes së forcave të [[NATO]]-s, më [[12 qershor]] [[1999]], gazeta rifilloi përkohësisht botimin, kësaj radhe me faqe të shtuara dhe në pjesë me ngjyra. ''[[Rilindja]]'' arriti një tirazh rekord prej 234.000 kopjesh gjatë festave të fundvitit dhe pushoi së botuari përfundimisht në vitin 2009. Që nga viti 2002, Gani Gashi vepron si piktor i lirë në atelienë e tij në Prishtinë, duke u përqendruar tërësisht në krijimtarinë e tij artistike. ==Veprimtaria artistike== Veprimtaria artistike e Gani Gashit përfshin mbi gjashtë dekada krijimtari, duke realizuar mbi 800 vepra origjinale në pikturë, vizatim dhe grafikë. Ai ka punuar në mënyrë të pavarur në atelienë e tij në [[Prishtinë]], ku ka zhvilluar një stil të veçantë të quajtur "pikturë verbale", që synon të shprehë përmes formës dhe ngjyrës atë që zakonisht nuk thuhet me fjalë. ==Stili dhe tematika== Stili i Gani Gashit karakterizohet nga minimalizmi, përdorimi simbolik i ngjyrës dhe kompozime të thjeshta, por me mesazh të thellë emocional dhe filozofik. Ai shpesh punon me ngjyrë të errët dhe sfond të zbrazët për të nënvizuar vetminë, heshtjen dhe mungesën. Temat më të zakonshme në veprat e tij përfshijnë: * Kujtesa kolektive dhe identiteti kombëtar * Fragmentimi dhe shpërbërja e realitetit * Figura të heshtura dhe silueta të palëvizshme * Zogu si simbol i lirisë së ndaluar. [[File:GG Home Atelier.jpg|thumb|Home Atelier]] Veprat e tij shpesh përçojnë ndjesinë e heshtjes, meditim mbi kujtesën, identitetin kombëtar dhe realitetin e njeriut në shoqëri. Përveç krijimtarisë personale, Gashi ka kontribuar në edukimin e brezave të rinj dhe promovimin e artit vizual në [[Kosovë]]. == Veprat == ==='''Prehje Pranë Burimit'''=== [[File:Prehje Pranë Burimit.jpg|thumb|left| Prehje Pranë Burimit grafikë 1968, Gani Gashi]] ''Prehje Pranë Burimit'' është një grafikë e realizuar në teknikën e vizatimit me gjilpërë të hollë mbi pllakë metalike, e shtypur më pas në letër. Vepra paraqet një grua me një shportë në kokë dhe një fëmijë në krah, vendosur përpara një sfondi të thjeshtë arkitektonik, që sugjeron një hapësirë shtëpiake ose fshatare. Përmes linjave të imta dhe rrjetëzimeve teksturore, Gani Gashi sjell një ndjeshmëri të thellë dhe një qetësi të përmbajtur që përçojnë forcën e heshtur të jetës tradicionale. Grafikë me gjilpërë në pllakë metalike, me shtypje mbi letër. Vepra ilustron mjeshtërinë e Gashit në grafikë dhe ndjenjën e tij të thellë për trashëgiminë kulturore shqiptare. === Bjeshkët e Përhirta === '''Bjeshkët e Përhirta'''<ref>{{Cite web |title=Galeria Kombëtare e Kosovës / The National Gallery of Kosovo |url=https://www.facebook.com/Galeria.Kombetare.e.Kosoves/ |access-date=2022-05-06 |website=www.facebook.com |language=sq}}</ref> është një pikturë në pëlhur nga piktori me akrilik e punuar gjatë viteve 1999-2003. Është pa diskutim një nga piktura më të njohura dhe më vlerësuar. Piktura është bërë për 4 vjet. Shumë njerëz e quajnë këtë pikturë "Piktura e pikëllimit fisnik" sepse ajo duket nje portret i heshtur dhe e trishtuar me ngjyra gri.<ref>{{Cite web |last=Sadiku |first=Mirjetë |date=2022-04-17 |title=“Rrethi”, në kërkim të vazhdueshëm të perfeksionit |url=https://www.koha.net/shtojca-kulture/320973/rrethi-ne-kerkim-te-vazhdueshem-te-perfeksionit/ |access-date=2022-04-29 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |title=Piktori Gani Gashi |url=https://www.kultplus.com/tag/piktori-gani-gashi/ |access-date=2022-04-29 |website=KultPlus |language=sq}}</ref> Piktura, mendohet të jetë një portret i grave të përdhunuara gjate Luftës së Kosovës, besohet të jetë pikturuar midis viteve 1999 dhe 2003. [[Piktura]] është me dimensione 100 x 70cm u punua nga pranvera [[1999]] deri [[Vera (stinë)|verës]] [[2003]]. === Mallëngjim === ''Mallëngjim'' (140x140) një kompozim shumëplanësh i mbushur me forma të shpërndara në hapësirë të dendur, ku figurat gjysmë-humane dhe abstrakte shfaqen të përthyera, të fshehura dhe të zhbëra brenda një atmosfere të errët dhe mjegullore. Ngjyrat e errëta gri dhe detajet e kuqe që ndriçojnë aty-këtu krijojnë një kontrast emocional të fortë, që përforcohet nga ndjesia e lëvizjes dhe pasigurisë në vepër. Veçoria e kësaj tabloje qëndron në përdorimin e shtresimeve të shumta pikturale, të cilat krijojnë një teksturë vizuale të thellë dhe ndërlikuar. Teknikat përfshijnë përdorim të sprejit, bojërave transparente dhe vizatimeve të holla në sfond, duke e sjellë veprën në një gjendje midis rendit dhe kaosit <ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |title=Rrethi nga Gani Gashi |url=https://www.kultplus.com/tag/rrethi-nga-gani-gashi/ |access-date=2022-05-04 |website=KultPlus |language=sq}}</ref> === Rrethi në Rreth === [[File:Rrethi në Rreth.jpg|thumb|Rrethi në Rreth 105x75, Gani Gashi]] Edhe në këtë cikël shfaqet pa detaje, si një silurtë, me kontura e jashtme ekzakte, me forma thuajse skulpturore, të qarta të konturuara dhe të shkallëzim nuancor. Autori, figurat e njeriut i shërben sipjesë plotësuese e kompozimit me strukturë themelore abstrakte. Në këtë fazë, pra më cilësoren dhe më të mëvetësishmen shfaqet papritur njëfarë shpendit. Ky shpend mitologjik dytësor është cazë i cuditshëm dhe qëndron shumë më mirë në raport piktural grafikor, gjitherë në pozicion vertikal  sikur synon fluturimin në lartësi. Ky cikël është realizuar me sukses të plotë dhe është një simbiozë e cikleve të mëparshme, është një kristalim i synimit të tij nga cikli i parë. === Gjurmë Gjaku === ''Gjurmë Gjaku'' (100X76) kjo vepër abstrakte përfaqëson një ndër pikat kulmore të qasjes ekspresive të artistit Gani Gashi. Me një sfond të përzier me tone të errëta gri dhe të bardha të shpërndara me teknika spreji dhe pikimi, tabloja krijon një atmosferë tensioni emocional dhe përjetimi të thellë. Vijat e kuqe të theksuara, që rrjedhin dhe përshkojnë gjithë sipërfaqen vertikalisht dhe diagonalisht, aludojnë në një ndjesi gjurmeje gjaku – një metaforë për dhimbje, kujtim, ndoshta edhe traumë kolektive. Punuar në teknikë të përzier me përdorim të bojës akrilike, spërkatjes me sprej dhe vizatime spontane me laps ose brushë të imët, kjo vepër ndërthur energjinë e ekspresionizmit abstrakt me referenca simbolike që mund të lidhen me historinë apo përvojën personale të artistit. === Atëdheu Fragmentar === [[File:Atëdheu Fragmentar.jpg|thumb|Atëdheu Fragmentar pikturë në pëlhur 144x210, 2003 ]] '''Atdheu Fragmentar''' është një pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2008 nga artisti kosovar [[Gani Gashi]]. Me përmasa 244 x 144 cm, vepra eksploron temat e identitetit kombëtar, kujtesës dhe fragmentimit përmes një kombinimi të gjesteve ekspresive piktoreske dhe vijave të sakta. E realizuar në pëlhurë duke përdorur bojë akrilike dhe bojë të hollë, "Atdheu Fragmentar" paraqet një sipërfaqe dinamike dhe të ngarkuar emocionalisht. Piktura karakterizohet nga plane të mëdha me ngjyra të zbehta, forma që kryqëzohen dhe forma të fragmentuara. Kompozimi sugjeron një peizazh të copëtuar në copa - simbolik i një atdheu që është ndarë politikisht, gjeografikisht dhe psikologjikisht. Titulli i veprës i referohet në mënyrë të qartë idesë së një atdheu (*atdheu*) që nuk është më i plotë. Përmes abstraksionit, Gashi kap traumën e zhvendosjes, erozionin e vazhdimësisë kulturore dhe këmbënguljen e kujtesës kolektive. Shkalla e pikturës thekson monumentalitetin e saj, duke e pozicionuar atë si një deklaratë personale dhe kombëtare. Kjo vepër i përket një periudhe në karrierën e Gani Gashit ku temat kombëtare dhe kujtesa historike luajtën një rol qendror. Teknika e tij bashkon menjëhershmërinë emocionale me fragmentimin strukturor, duke reflektuar si gjendjet e brendshme ashtu edhe realitetet e jashtme në Kosovën e pasluftës. === Rrethi === '''Rrethi''' është një pikturë me akrilik në pëlhurë, realizuar nga pranvera e 2021-shit deri në prill 2022, me përmasa 150 × 110 cm. Emërtimi i veprës u zgjodh për ekspozitën personale të artistit, e cila u hap në prill 2022, dhe nxit kureshtjen për domethënien e titullit: rethi si figurë gjeometrike simbolizon përsosmërinë, barazinë dhe unitetin njerëzor Në këtë kompozim, rethi shërben si metaforë për ciklin e jetës dhe përhapjen e ndikimit artistik në hapësirë. Rrethi i jashtëm fton për një pozicionim të barabartë, paqësor dhe të lirë, ndërsa gërshetimi i rretheve më të vogla simbolizon rrugëtimet personale dhe kolektive të shpirtit. Rrjedha e formave gjeneron një lëvizje ciklike, për të cilën kritika artistike ka folur si për “ritëm repetues” mbi format elementare. Stili i punimit tregon influenca nga kubizmi dhe konstruktivizmi: trajtimi modern i proporcioneve, përdorimi i ngjyrave kromatike dhe ritmet e përsëritura krijojnë një gjuhë vizuale ku çdo vijë dhe nuancë ka funksion filozofik. Siç shprehet artisti: “Asgjë nuk përsëritet pa një shpirt që e përsërit” – një rrefim metafizik për thelbin e krijimit dhe të kujtesës kolektive. === Triptih === [[File:Triptih.jpg|thumb|right|Triptih pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2003 nga artisti kosovar Gani Gashi, (144x210)]] '''Triptih''' është një pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2003 nga artisti kosovar Gani Gashi. Me përmasa 210 x 300 cm dhe e kompozuar duke përdorur akrilik mbi pëlhurë, piktura shpaloset në tre panele në formatin tradicional të triptikut, por e riinterpretuar përmes fjalorit bashkëkohor abstrakt të Gashit. Ajo përfaqëson një moment kyç në evolucionin e tij artistik, duke reflektuar si kërkimin shpirtëror ashtu edhe thellësinë psikologjike gjatë periudhës së hershme të pasluftës në Kosovë. Piktura është strukturuar në tre panele vertikale të dallueshme, por të ndërlidhura, duke krijuar një dialog vizual ritmik. Kompozimi përmban gjeste gjithëpërfshirëse, tekstura të shtresuara dhe kontraste midis boshllëqeve të ndritshme dhe masave të dendura kromatike. Përmes një palete të përmbajtur dhe fragmentimit të llogaritur, Gashi evokon një peizazh metafizik, të ngarkuar me heshtje, tension dhe vetëanalizë. Edhe pse jo-figurative, Triptih pasqyron rolin historik të veprave artistike me tre panele në artin fetar dhe të shenjtë. Gashi e përmbys këtë traditë, duke zëvendësuar ikonografinë me abstraksionin për të ndërtuar një altar laik të kujtesës dhe emocioneve. Çdo panel mund të lexohet si një kapitull - lindje, prishje, pajtim - ose si dimensione hapësinore dhe kohore që bashkëveprojnë njëkohësisht.I krijuar vetëm katër vjet pas përfundimit të Luftës së Kosovës, Triptih mishëron një kërkim personal dhe kolektiv për kuptim mes traumës dhe transformimit. Paneli qendror, shpesh fokusi në triptikët klasikë, nuk ofron zgjidhje, por më tepër një boshllëk kontemplativ, duke përforcuar interesin e artistit për paqartësinë, fragmentimin dhe pyetjet ekzistenciale. === Portret i Harruar === [[File:Portret i Harruar Pikturë portreti abstrakt.png|thumb|left|Portret i Harruar Pikturë portreti abstrakt nga Gani Gashi (The Forgotten Portrait)]] '''Portret i Harruar''' është një pikturë figurative abstrakte e krijuar në vitin 2010 nga artisti Gani Gashi në pëlhurë. Me përmasa 100 x 70 cm dhe e ekzekutuar, me ngjyra akrilik mbi pëlhurë, vepra u ekspozua më vonë publikisht për herë të parë në retrospektivën e Gashit në vitin 2022 në [[Galeria Kombëtare e Kosovës]]. Piktura qëndron si një meditim thellësisht personal mbi kujtesën, humbjen dhe kufijtë e përfaqësimit vizual. Kompozimi paraqet një figurë femërore pjesërisht të errësuar dhe të padefinuar të paraqitur në tone dominuese të kuqe, duke sugjeruar si intensitet emocional ashtu edhe mungesë. Konturet janë të paqarta, fytyra pothuajse e pakthyeshme - si një kujtim që venitet në kohë. Në vend të një portreti tradicional, piktura bëhet një thirrje, një prani simbolike e pezulluar midis kujtesës dhe fshirjes. E krijuar dekada pas ngjarjes origjinale që e frymëzoi, Portreti i Harruar nuk bazohet në një fotografi ose referencë fizike, por më tepër në kujtimet fragmentare të fëmijërisë së hershme të artistit. Vepra flet për pamundësinë e kapjes së plotë të atyre që kemi humbur shumë herët, veçanërisht kur vetë kujtesa është e paplotë. Në këtë kuptim, piktura tejkalon portretizimin dhe hyn në sferën e zisë dhe shprehjes psikologjike. Ajo evokon nevojën universale njerëzore për t'u mbajtur fort pas atyre që janë zhdukur, dhe tragjedinë e qetë të përpjekjes për të rindërtuar praninë nga mungesa. Paleta e kuqe sugjeron si ngrohtësi ashtu edhe plagë - një dashuri të kujtuar dhe një humbje të përjetuar. Portret i Harruar zë një vend unik në veprën e Gashit, duke përfaqësuar një kryqëzim të biografisë personale dhe shprehjes abstrakte. Është një portret jo i tipareve, por i ndjenjës; jo i ngjashmërisë, por i mallit. Si i tillë, ai përputhet me rrymat më të gjera në artin evropian të pasluftës, ku trauma personale sublimohet në forma simbolike dhe jo-përfaqësuese. Duke zgjedhur ta ekspozojë veprën vetëm vite më vonë, Gashi e fton shikuesin në një hapësirë ​​intime të pikëllimit të vonuar dhe kujtimit të qetë. Piktura nuk qëndron si një monument i së kaluarës, por si një akt i heshtur i dëshmisë artistike. == Lista e Veprave == * [[Nga Cikli:'' ''Lajëtari i Kohës''(Ganiu)|Lajëtari i Kohës]] (rreth [[2002]]) * [[Nga Cikli:'' ''Katandisje Njerëzore''(Ganiu)|Katandisje Njerëzore]] (rreth [[2003]]) * [[Nga Cikli:'' ''Poetika e Peizazhit''(Ganiu)|Poetika e Peizazhit]] (rreth [[2002]]) * Diptih: [[Atdheu Fragmentar]] (rreth [[2004]]) * [[''Shqiponja''(Ganiu)|Shqiponja]] (rreth [[2004]]) * [[Sofra e Kuqe (Ganiu)|Sofra e Kuqe]] (rreth [[2008]]) * [[Gjurmë Gjaku (Ganiu)|Gjurmë Gjaku]] (rreth [[2008]]) * [[Njeriu në Hapsirë (Ganiu)|Njeriu në Hapsirë]] (rreth [[2008]]) * [[Bjeshkët e Përhirta]] (rreth [[2008]]) * [[Mpiksje e Çastit të Mbramë (Ganiu)|Mpiksje e Çastit të Mbramë]] (rreth [[2009]]) * [[Portreti i Heshtur]] (rreth [[2009]]) * [[Mallëngjim]] (rreth [[2010]]) * [[ Rrethi në Rreth]] (rreth [[2010]]) * [[Siluetat]] (rreth [[2010]]) * [[E Zeza Magjike (Ganiu)| E Zeza Magjike]] (rreth [[2010]]) * [[Rrethi (Ganiu)| Rrethi]] (rreth [[2010]]) * [[Njollë Jete (Ganiu)| Njollë Jete]] (rreth [[2012]]) * [[Zogu i Zi (Ganiu)| Zogu i Zi]] (rreth [[2012]]) * [[Loja Rreth Sofrë së Kuqe (Ganiu)| Loja Rreth Sofrë së Kuqe]] (rreth [[2020]]) * [[Rrebelim nëpë të Kaltër (Ganiu)| Rrebelim nëpë të Kaltër]] (rreth [[2022]]) * [[Mandesia (Ganiu)| Mandesia]] (rreth [[2012]]) * [[Darka e Fundit (Ganiu)| Darka e Fundit]] (rreth [[2012]]) == Pikturat e para == <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Nga Cikli Portret Gani Gashi 2022.jpg|thumb|Rrebelim Formash, Gani Gashi 2022 </gallery> == 2003–2004 Midis Realitetit dhe Abstraksionit == Midis viteve 2003 dhe 2004, Gani Gashi zhvilloi një grup punimesh shumë introspektive dhe të ngarkuara simbolikisht që përbën një moment kalimtar në karrierën e tij. Gjatë kësaj periudhe, ai eksploroi dimensionet psikologjike dhe ekzistenciale të gjendjes njerëzore përmes një sinteze unike të abstraksionit dhe figuracionit. Këto vepra karakterizohen nga tekstura të dendura, sipërfaqe të thyera dhe tone të zbehta toke, që shpesh përshkruajnë figura njerëzore të shtrembëruara ose pa fytyrë të kapura midis identitetit dhe anonimitetit. Kjo fazë përfaqësohet më së miri përmes një serie pikturash të grupuara nën cikle konceptuale, duke përfshirë *Poezinë e Peizazhit*, *Mjerimin Njerëzor* dhe *Triptikun* në shkallë të gjerë (210x300 cm). Veprat evokojnë turbulencë emocionale dhe shkretim shpirtëror, duke reflektuar traumat e pasluftës dhe trazirat e brendshme, me referenca simbolike ndaj humbjes kulturore dhe shpërbërjes personale. <gallery> </gallery> ==Ekspozitat== Gani Gashi ka realizuar shumë ekspozita personale dhe ka marrë pjesë në dhjetëra ekspozita kolektive brenda dhe jashtë vendit. Ndër më të rëndësishmet përmendim: ===Ekspozita personale=== * 1983 – Galeria e Arteve të Kosovës, [[Prishtinë]] * 1991 – Stadthalle, Wetzlar, [[Gjermani]] * 1993 – Kulturzentrum Kreuz, [[Fulda]], [[Gjermani]] * 2005 – Galeria FAB, [[Tiranë]] * 2022 – Galeria Kombëtare e Kosovës: ''Rrethi'' ===Ekspozita kolektive=== * Ekspozita ndërkombëtare në [[Paris]] (1989) * “Arti i Kosovës” në [[Shkup]] (1995) * Bienalja e Artit Bashkëkohor në [[Tiranë]] {{-}} <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Darka e Fundit – Gani Gashi.jpg|thumb|Darka e Fundit piktur pikturë në pëlhurë 75x105, 2022 (The Last Supper) - Gani Gashi File:Mamdesia Gani Gashi.jpg|thumb| Mendesia piktur pikturë në pëlhurë 105x75 (Mentality) – Gani Gashi, 2019 File:Energjia e Brendshme Inner Energy”.png|thumb|Energjia e Brendshme piktur pikturë në pëlhurë (Abstract painting “Inner Energy”),Gani Gashi 2010 File:Zogu Krenar - Midis Dy Tokave.jpg|thumb|Zogu Krenar - Midis Dy Tokave Zogu Krenar - Midis Dy Tokave pikturë nga Gani Gashi | 147 × 106 cm, 2023. File:Ura Mbi Rreth.png|thumb|Ura Mbi Rreth pikturë nga Gani Gashi 106x75, 2022 File:Thyerja Der Bruch Breakage (65x100 cm).jpg|thumb|Thyerja Thyerja Der Bruch Breakage (65x100 cm) pikturë nga Gani Gashi [[File:Rrebelim Formash, Gani Gashi 2022.jpg|thumb|Rrebelim Formash, Gani Gashi 74x94, 2022]] </gallery> ==[[Galeria Kombëtare e Kosovës]] (2022) == Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës]]. Ekspozita paraqiti vepra kyçe nga periudha të ndryshme të karrierës së tij, duke theksuar temat e kujtesës, identitetit dhe abstraksionit. Ndër pikturat më të shquara të shfaqura ishin: <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:GG Home Atelier.jpg | Gani Gashi Exhibition in [[Prishtina]], [[Galeria Kombëtare e Kosovës, 2022 File:Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës File:Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës File:Gani Gashi, ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës File:Gani Gashi 2022 mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës </gallery> ==Çmime dhe vlerësime== Gani Gashi është vlerësuar për kontributin e tij të veçantë në artin pamor, si në Kosovë ashtu edhe ndërkombëtarisht. Disa nga çmimet dhe titujt e marrë përfshijnë: * '''Doctor Honoris Causa''', Académie Européenne des Arts, [[Paris]], 2022 * Medalje për merita kulturore nga [[Ministria e Kulturës Rinisë dhe Sportit]] në [[Kosovë]] * Çmimi “Piktura e vitit” – Galeria e Arteve të Kosovës (1991) ==Trashëgimia dhe ndikimi== Veprat e Gani Gashit konsiderohen si pjesë e rëndësishme e trashëgimisë kulturore moderne të [[Kosovës]]. Ai ka ndikuar në formimin estetik të shumë artistëve të rinj dhe ka kontribuar në ndërtimin e një gjuhe vizuale autentike që reflekton realitetin e pasluftës dhe transformimet shoqërore të vendit. Një pjesë e konsiderueshme e krijimtarisë së tij është në proces për t’u arkivuar dhe ekspozuar në mënyrë të përhershme si pjesë e një muzeu të dedikuar për veprën e tij në [[Prishtinë]]. == Katalogë dhe bibliografi == *''Gani Gashi GG Trade CO'', Prishtinë, GG Trade Co, 2003, [[Prishtinë]] *''Gani Gashi '', [[Tiranë]], Galeria Konbëtare e Arteve në [[Tiranë]], 2004, [[Tiranë]] *''Gani Gashi '', [[Prishtinë]], Galeria e Ministrisë së Kulturës në [[Prishtinë]], 2004, [[Prishtinë]] *''Gani Gashi '', [[Augsburg]], Galerie e Schröder Weinbar, Schlossermauer [[Augsburg]], 2008, [[Germany]] *''Gani Gashi '', Ekspozita Rrethi, Galeria Kombëtare e Kosovës, [[Prishtinë]], 2022, [[OCLC]] 000101535 ISBN 978-9951-806-10-7 == Lidhje të jashtme == {{Commons category|nowrap=yes}} * [https://gg-group.net/atelier Official website] * [https://www.instagram.com/gghomeatelier] == Referime == <references /> [[Kategoria:Piktorë kosovarë]] [[Kategoria:Lindje 1944]] [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] [[Kategoria:Piktorë shqiptarë]] __DISAMBIG__ g261tplj657d0nshnp0o0k3733wz5bc 2939899 2939746 2026-04-09T23:59:15Z Ganigashiart 185971 publiko 2939899 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Gani Gashi | image = Gani Gashi në Atele në Prishtine 2010.jpg|thumb|në Atele në Prishtine 2010 | caption = Gani Gashi, 2022 | birth_date = {{birth date and age|1944|2|27}} | birth_place = [[Mramor]], [[Prishtinë]], [[Kosovë]] | nationality = [[Kosovarët|Kosovare]] | education = [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës]], [[Prishtinë]] | known_for = {{hlist|Piktur | Grafik| Vizatim}} | notable_works = * ''Portreti i heshtur'' * ''Siluetat'' * ''Zogu i zi'' * ''Atdheu i fragmentuar'' | years_active = 1963 – sot | awards = [[Doctor Honoris Causa]], Académie Européenne des Arts, Paris (2022) | spouse = Sabrie Gashi (m. 1961) | children = 5 | website = [https://gg-group.net/atelier gg-group.net/atelier] | signature = }} '''Gani Ismail Gashi''' (i lindur më [[27 shkurt]] [[1944]] në [[Mramor]], [[Prishtinë]], [[Kosovë]]) është një [[piktor]] dhe [[grafist]] kosovar, i njohur si një nga pionierët e konceptit të "pikturës verbale" në artin bashkëkohor shqiptar. Veprimtaria e tij artistike ka filluar në vitet ’60 dhe përfshin mbi gjashtë dekada krijimtari, me qindra vepra të ekspozuara në [[Kosovë]], [[Gjermani]], dhe vende të tjera të Evropës. modernë, me ritme repetuese dhe trajta kubiste ose konstruktiviste, që i japin veprës një dimension filozofik dhe universal. Gashi është anëtar i [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës|Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës]] dhe ka marrë çmime të shumta për kontributin e tij në fushën e artit pamor, përfshirë titullin [[Doctor Honoris Causa]] nga Académie Européenne des Arts në Paris, në vitin 2022. Veprat e tij karakterizohen nga simbolizmi, minimalizmi i ngjyrës dhe reflektimi mbi identitetin, heshtjen dhe fragmentimin e kujtesës kolektive. <ref>{{Cite news |title=Gani Gashi, Kosovo artist opens exhibition in Bavaria |language=en |work=Tirana Times |url=https://www.tiranatimes.com/gani-gashi-kosovo-artist-opens-exhibition-in-bavaria_104353/}}</ref><ref>{{Cite news |title=Gani Gashi, Kosovo artist opens exhibition in Bavaria |language=en |work=Tirana Times |url=https://www.tiranatimes.com/gani-gashi-kosovo-artist-opens-exhibition-in-bavaria_104353/}}</ref>Disa nga veprat e tij më të njohura përfshijnë: ''Portreti i heshtur'', ''Siluetat'', ''Zogu i zi'' dhe ''Atdheu i fragmentuar''. ==Jeta dhe arsimimi== Gani Gashi lindi më [[27 shkurt]] [[1944]] në fshatin [[Mramor]] të [[Prishtina|Prishtinës]], në një familje me prirje të theksuara për kulturë dhe art. Që në moshë të re shfaqi talent për vizatim dhe pikturë, duke ndjekur më pas studimet në [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës]] në [[Prishtinë]]. Studimet e larta i përfundoi në [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës|Fakulteti e Arteve në Universitetitn e Prishtinës]], në degën e pikturës. Gjatë kësaj periudhe u formësua si artist me vizion të qartë dhe stil origjinal, i ndikuar nga rrymat bashkëkohore dhe tradita vizuale shqiptare. Nga viti 1968 deri në vitin 2002, Gani Gashi punoi në gazetën e përditshme ''[[Rilindja]]'', në redaksinë teknike (dizajn grafik), ku kontribuoi në përgatitjen vizuale të faqosjes dhe elementeve grafike. Në vitin 1998, kur për shkak të shtypjes së ushtruar nga regjimi serb botimi i gazetës u zhvendos përkohësisht në [[Zvicër]], ai punoi për një periudhë të shkurtër në [[Zyrih]], duke ndihmuar në vazhdimësinë e saj. Me fillimin e luftës në vitin 1999, ai u kthye në [[Kosovë]]. Gazeta ''[[Rilindja]]'', e themeluar në vitin 1945, ishte botimi më i rëndësishëm në gjuhën shqipe në [[Kosovë]] dhe më gjerë. Ajo botohej çdo ditë me rreth 20 faqe, ndërsa të shtunave dhe gjatë festave me 24–32 faqe. Më [[5 shtator]] [[1990]], pushteti serb ndaloi botimin e saj. Pas ndërhyrjes së forcave të [[NATO]]-s, më [[12 qershor]] [[1999]], gazeta rifilloi përkohësisht botimin, kësaj radhe me faqe të shtuara dhe në pjesë me ngjyra. ''[[Rilindja]]'' arriti një tirazh rekord prej 234.000 kopjesh gjatë festave të fundvitit dhe pushoi së botuari përfundimisht në vitin 2009. Që nga viti 2002, Gani Gashi vepron si piktor i lirë në atelienë e tij në Prishtinë, duke u përqendruar tërësisht në krijimtarinë e tij artistike. ==Veprimtaria artistike== Veprimtaria artistike e Gani Gashit përfshin mbi gjashtë dekada krijimtari, duke realizuar mbi 800 vepra origjinale në pikturë, vizatim dhe grafikë. Ai ka punuar në mënyrë të pavarur në atelienë e tij në [[Prishtinë]], ku ka zhvilluar një stil të veçantë të quajtur "pikturë verbale", që synon të shprehë përmes formës dhe ngjyrës atë që zakonisht nuk thuhet me fjalë. ==Stili dhe tematika== Stili i Gani Gashit karakterizohet nga minimalizmi, përdorimi simbolik i ngjyrës dhe kompozime të thjeshta, por me mesazh të thellë emocional dhe filozofik. Ai shpesh punon me ngjyrë të errët dhe sfond të zbrazët për të nënvizuar vetminë, heshtjen dhe mungesën. Temat më të zakonshme në veprat e tij përfshijnë: * Kujtesa kolektive dhe identiteti kombëtar * Fragmentimi dhe shpërbërja e realitetit * Figura të heshtura dhe silueta të palëvizshme * Zogu si simbol i lirisë së ndaluar. [[File:GG Home Atelier.jpg|thumb|Home Atelier]] Veprat e tij shpesh përçojnë ndjesinë e heshtjes, meditim mbi kujtesën, identitetin kombëtar dhe realitetin e njeriut në shoqëri. Përveç krijimtarisë personale, Gashi ka kontribuar në edukimin e brezave të rinj dhe promovimin e artit vizual në [[Kosovë]]. == Veprat == ==='''Prehje Pranë Burimit'''=== [[File:Prehje Pranë Burimit.jpg|thumb|left| Prehje Pranë Burimit grafikë 1968, [[Gani Gashi (piktor)]]]] ''Prehje Pranë Burimit'' është një grafikë e realizuar në teknikën e vizatimit me gjilpërë të hollë mbi pllakë metalike, e shtypur më pas në letër. Vepra paraqet një grua me një shportë në kokë dhe një fëmijë në krah, vendosur përpara një sfondi të thjeshtë arkitektonik, që sugjeron një hapësirë shtëpiake ose fshatare. Përmes linjave të imta dhe rrjetëzimeve teksturore, Gani Gashi sjell një ndjeshmëri të thellë dhe një qetësi të përmbajtur që përçojnë forcën e heshtur të jetës tradicionale. Grafikë me gjilpërë në pllakë metalike, me shtypje mbi letër. Vepra ilustron mjeshtërinë e Gashit në grafikë dhe ndjenjën e tij të thellë për trashëgiminë kulturore shqiptare. === Bjeshkët e Përhirta === '''Bjeshkët e Përhirta'''<ref>{{Cite web |title=Galeria Kombëtare e Kosovës / The National Gallery of Kosovo |url=https://www.facebook.com/Galeria.Kombetare.e.Kosoves/ |access-date=2022-05-06 |website=www.facebook.com |language=sq}}</ref> është një pikturë në pëlhur nga piktori me akrilik e punuar gjatë viteve 1999-2003. Është pa diskutim një nga piktura më të njohura dhe më vlerësuar. Piktura është bërë për 4 vjet. Shumë njerëz e quajnë këtë pikturë "Piktura e pikëllimit fisnik" sepse ajo duket nje portret i heshtur dhe e trishtuar me ngjyra gri.<ref>{{Cite web |last=Sadiku |first=Mirjetë |date=2022-04-17 |title=“Rrethi”, në kërkim të vazhdueshëm të perfeksionit |url=https://www.koha.net/shtojca-kulture/320973/rrethi-ne-kerkim-te-vazhdueshem-te-perfeksionit/ |access-date=2022-04-29 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |title=Piktori Gani Gashi |url=https://www.kultplus.com/tag/piktori-gani-gashi/ |access-date=2022-04-29 |website=KultPlus |language=sq}}</ref> Piktura, mendohet të jetë një portret i grave të përdhunuara gjate Luftës së Kosovës, besohet të jetë pikturuar midis viteve 1999 dhe 2003. [[Piktura]] është me dimensione 100 x 70cm u punua nga pranvera [[1999]] deri [[Vera (stinë)|verës]] [[2003]]. === Mallëngjim === [[File:Mallëngjim - Gani Gashi.jpg|thumb|Mallëngjim, pikturë e realizuar në vitin 2010, me teknikën vaj në pëlhurë nga [[Gani Gashi (piktor)]]]] ''Mallëngjim'' (140x140) një kompozim shumëplanësh i mbushur me forma të shpërndara në hapësirë të dendur, ku figurat gjysmë-humane dhe abstrakte shfaqen të përthyera, të fshehura dhe të zhbëra brenda një atmosfere të errët dhe mjegullore. Ngjyrat e errëta gri dhe detajet e kuqe që ndriçojnë aty-këtu krijojnë një kontrast emocional të fortë, që përforcohet nga ndjesia e lëvizjes dhe pasigurisë në vepër. Veçoria e kësaj tabloje qëndron në përdorimin e shtresimeve të shumta pikturale, të cilat krijojnë një teksturë vizuale të thellë dhe ndërlikuar. Teknikat përfshijnë përdorim të sprejit, bojërave transparente dhe vizatimeve të holla në sfond, duke e sjellë veprën në një gjendje midis rendit dhe kaosit <ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |title=Rrethi nga Gani Gashi |url=https://www.kultplus.com/tag/rrethi-nga-gani-gashi/ |access-date=2022-05-04 |website=KultPlus |language=sq}}</ref> === Rrethi në Rreth === [[File:Rrethi në Rreth.jpg|thumb|left|Rrethi në Rreth është një pikturë në pëlhurë nga[[Gani Gashi (piktor)]], e realizuar në vitin 2010, 105 × 85 cm.]] Edhe në këtë cikël shfaqet pa detaje, si një silurtë, me kontura e jashtme ekzakte, me forma thuajse skulpturore, të qarta të konturuara dhe të shkallëzim nuancor. Autori, figurat e njeriut i shërben si pjesë plotësuese e kompozimit me strukturë themelore abstrakte. Në këtë fazë, pra më cilësoren dhe më të mëvetësishmen shfaqet papritur njëfarë shpendit. Ky shpend mitologjik dytësor është cazë i cuditshëm dhe qëndron shumë më mirë në raport piktural grafikor, gjitherë në pozicion vertikal  sikur synon fluturimin në lartësi. Ky cikël është realizuar me sukses të plotë dhe është një simbiozë e cikleve të mëparshme, është një kristalim i synimit të tij nga cikli i parë. === Gjurmë Gjaku === [[File:Gjurmë Gjaku Blutspuren Traces of Blood (105x75 cm).jpg|thumb|Gjurmë Gjaku nga Gani Gashi (105x75 cm)]] ''Gjurmë Gjaku'' (100X76) kjo vepër abstrakte përfaqëson një ndër pikat kulmore të qasjes ekspresive të artistit Gani Gashi. Me një sfond të përzier me tone të errëta gri dhe të bardha të shpërndara me teknika spreji dhe pikimi, tabloja krijon një atmosferë tensioni emocional dhe përjetimi të thellë. Vijat e kuqe të theksuara, që rrjedhin dhe përshkojnë gjithë sipërfaqen vertikalisht dhe diagonalisht, aludojnë në një ndjesi gjurmeje gjaku – një metaforë për dhimbje, kujtim, ndoshta edhe traumë kolektive. Punuar në teknikë të përzier me përdorim të bojës akrilike, spërkatjes me sprej dhe vizatime spontane me laps ose brushë të imët, kjo vepër ndërthur energjinë e ekspresionizmit abstrakt me referenca simbolike që mund të lidhen me historinë apo përvojën personale të artistit. === Atëdheu Fragmentar === [[File:Atëdheu Fragmentar.jpg|thumb|Atëdheu Fragmentar pikturë në pëlhur 144x210, 2003 ]] '''Atdheu Fragmentar''' është një pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2008 nga artisti kosovar [[Gani Gashi]]. Me përmasa 244 x 144 cm, vepra eksploron temat e identitetit kombëtar, kujtesës dhe fragmentimit përmes një kombinimi të gjesteve ekspresive piktoreske dhe vijave të sakta. E realizuar në pëlhurë duke përdorur bojë akrilike dhe bojë të hollë, "Atdheu Fragmentar" paraqet një sipërfaqe dinamike dhe të ngarkuar emocionalisht. Piktura karakterizohet nga plane të mëdha me ngjyra të zbehta, forma që kryqëzohen dhe forma të fragmentuara. Kompozimi sugjeron një peizazh të copëtuar në copa - simbolik i një atdheu që është ndarë politikisht, gjeografikisht dhe psikologjikisht. Titulli i veprës i referohet në mënyrë të qartë idesë së një atdheu (*atdheu*) që nuk është më i plotë. Përmes abstraksionit, Gashi kap traumën e zhvendosjes, erozionin e vazhdimësisë kulturore dhe këmbënguljen e kujtesës kolektive. Shkalla e pikturës thekson monumentalitetin e saj, duke e pozicionuar atë si një deklaratë personale dhe kombëtare. Kjo vepër i përket një periudhe në karrierën e Gani Gashit ku temat kombëtare dhe kujtesa historike luajtën një rol qendror. Teknika e tij bashkon menjëhershmërinë emocionale me fragmentimin strukturor, duke reflektuar si gjendjet e brendshme ashtu edhe realitetet e jashtme në Kosovën e pasluftës. === Rrethi === [[File:Rrethi Circle.jpg|thumb|left|[[Rrethi]], është një pikturë abstrakte nga [[Gani Gashi (piktor)]]. Fotografia e veprës është realizuar nga Enver Bylykbashi, 2022]] '''Rrethi''' është një pikturë me akrilik në pëlhurë, realizuar nga pranvera e 2021-shit deri në prill 2022, me përmasa 150 × 110 cm. Emërtimi i veprës u zgjodh për ekspozitën personale të artistit, e cila u hap në prill 2022, dhe nxit kureshtjen për domethënien e titullit: rethi si figurë gjeometrike simbolizon përsosmërinë, barazinë dhe unitetin njerëzor Në këtë kompozim, rethi shërben si metaforë për ciklin e jetës dhe përhapjen e ndikimit artistik në hapësirë. Rrethi i jashtëm fton për një pozicionim të barabartë, paqësor dhe të lirë, ndërsa gërshetimi i rretheve më të vogla simbolizon rrugëtimet personale dhe kolektive të shpirtit. Rrjedha e formave gjeneron një lëvizje ciklike, për të cilën kritika artistike ka folur si për “ritëm repetues” mbi format elementare. Stili i punimit tregon influenca nga kubizmi dhe konstruktivizmi: trajtimi modern i proporcioneve, përdorimi i ngjyrave kromatike dhe ritmet e përsëritura krijojnë një gjuhë vizuale ku çdo vijë dhe nuancë ka funksion filozofik. Siç shprehet artisti: “Asgjë nuk përsëritet pa një shpirt që e përsërit” – një rrefim metafizik për thelbin e krijimit dhe të kujtesës kolektive. === Triptih === [[File:Triptih.jpg|thumb|right|Triptih pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2003 nga artisti kosovar [[Gani Gashi (piktor)]], (144x210)]] '''Triptih''' është një pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2003 nga artisti kosovar Gani Gashi. Me përmasa 210 x 300 cm dhe e kompozuar duke përdorur akrilik mbi pëlhurë, piktura shpaloset në tre panele në formatin tradicional të triptikut, por e riinterpretuar përmes fjalorit bashkëkohor abstrakt të Gashit. Ajo përfaqëson një moment kyç në evolucionin e tij artistik, duke reflektuar si kërkimin shpirtëror ashtu edhe thellësinë psikologjike gjatë periudhës së hershme të pasluftës në Kosovë. Piktura është strukturuar në tre panele vertikale të dallueshme, por të ndërlidhura, duke krijuar një dialog vizual ritmik. Kompozimi përmban gjeste gjithëpërfshirëse, tekstura të shtresuara dhe kontraste midis boshllëqeve të ndritshme dhe masave të dendura kromatike. Përmes një palete të përmbajtur dhe fragmentimit të llogaritur, Gashi evokon një peizazh metafizik, të ngarkuar me heshtje, tension dhe vetëanalizë. Edhe pse jo-figurative, Triptih pasqyron rolin historik të veprave artistike me tre panele në artin fetar dhe të shenjtë. Gashi e përmbys këtë traditë, duke zëvendësuar ikonografinë me abstraksionin për të ndërtuar një altar laik të kujtesës dhe emocioneve. Çdo panel mund të lexohet si një kapitull - lindje, prishje, pajtim - ose si dimensione hapësinore dhe kohore që bashkëveprojnë njëkohësisht.I krijuar vetëm katër vjet pas përfundimit të Luftës së Kosovës, Triptih mishëron një kërkim personal dhe kolektiv për kuptim mes traumës dhe transformimit. Paneli qendror, shpesh fokusi në triptikët klasikë, nuk ofron zgjidhje, por më tepër një boshllëk kontemplativ, duke përforcuar interesin e artistit për paqartësinë, fragmentimin dhe pyetjet ekzistenciale. === Portret i Harruar === [[File:Portret i Harruar Pikturë portreti abstrakt.png|thumb|left|Portret i Harruar Pikturë portreti abstrakt nga [[Gani Gashi (piktor)]] (The Forgotten Portrait)]] '''Portret i Harruar''' është një pikturë figurative abstrakte e krijuar në vitin 2010 nga artisti Gani Gashi në pëlhurë. Me përmasa 100 x 70 cm dhe e ekzekutuar, me ngjyra akrilik mbi pëlhurë, vepra u ekspozua më vonë publikisht për herë të parë në retrospektivën e Gashit në vitin 2022 në [[Galeria Kombëtare e Kosovës]]. Piktura qëndron si një meditim thellësisht personal mbi kujtesën, humbjen dhe kufijtë e përfaqësimit vizual. Kompozimi paraqet një figurë femërore pjesërisht të errësuar dhe të padefinuar të paraqitur në tone dominuese të kuqe, duke sugjeruar si intensitet emocional ashtu edhe mungesë. Konturet janë të paqarta, fytyra pothuajse e pakthyeshme - si një kujtim që venitet në kohë. Në vend të një portreti tradicional, piktura bëhet një thirrje, një prani simbolike e pezulluar midis kujtesës dhe fshirjes. E krijuar dekada pas ngjarjes origjinale që e frymëzoi, Portreti i Harruar nuk bazohet në një fotografi ose referencë fizike, por më tepër në kujtimet fragmentare të fëmijërisë së hershme të artistit. Vepra flet për pamundësinë e kapjes së plotë të atyre që kemi humbur shumë herët, veçanërisht kur vetë kujtesa është e paplotë. Në këtë kuptim, piktura tejkalon portretizimin dhe hyn në sferën e zisë dhe shprehjes psikologjike. Ajo evokon nevojën universale njerëzore për t'u mbajtur fort pas atyre që janë zhdukur, dhe tragjedinë e qetë të përpjekjes për të rindërtuar praninë nga mungesa. Paleta e kuqe sugjeron si ngrohtësi ashtu edhe plagë - një dashuri të kujtuar dhe një humbje të përjetuar. Portret i Harruar zë një vend unik në veprën e Gashit, duke përfaqësuar një kryqëzim të biografisë personale dhe shprehjes abstrakte. Është një portret jo i tipareve, por i ndjenjës; jo i ngjashmërisë, por i mallit. Si i tillë, ai përputhet me rrymat më të gjera në artin evropian të pasluftës, ku trauma personale sublimohet në forma simbolike dhe jo-përfaqësuese. Duke zgjedhur ta ekspozojë veprën vetëm vite më vonë, Gashi e fton shikuesin në një hapësirë ​​intime të pikëllimit të vonuar dhe kujtimit të qetë. Piktura nuk qëndron si një monument i së kaluarës, por si një akt i heshtur i dëshmisë artistike. == Lista e Veprave == * [[Nga Cikli:'' ''Lajëtari i Kohës''(Ganiu)|Lajëtari i Kohës]] (rreth [[2002]]) * [[Nga Cikli:'' ''Katandisje Njerëzore''(Ganiu)|Katandisje Njerëzore]] (rreth [[2003]]) * [[Nga Cikli:'' ''Poetika e Peizazhit''(Ganiu)|Poetika e Peizazhit]] (rreth [[2002]]) * Diptih: [[Atdheu Fragmentar]] (rreth [[2004]]) * [[''Shqiponja''(Ganiu)|Shqiponja]] (rreth [[2004]]) * [[Sofra e Kuqe (Ganiu)|Sofra e Kuqe]] (rreth [[2008]]) * [[Gjurmë Gjaku (Ganiu)|Gjurmë Gjaku]] (rreth [[2008]]) * [[Njeriu në Hapsirë (Ganiu)|Njeriu në Hapsirë]] (rreth [[2008]]) * [[Bjeshkët e Përhirta]] (rreth [[2008]]) * [[Mpiksje e Çastit të Mbramë (Ganiu)|Mpiksje e Çastit të Mbramë]] (rreth [[2009]]) * [[Portreti i Heshtur]] (rreth [[2009]]) * [[Mallëngjim]] (rreth [[2010]]) * [[ Rrethi në Rreth]] (rreth [[2010]]) * [[Siluetat]] (rreth [[2010]]) * [[E Zeza Magjike (Ganiu)| E Zeza Magjike]] (rreth [[2010]]) * [[Rrethi (Ganiu)| Rrethi]] (rreth [[2010]]) * [[Njollë Jete (Ganiu)| Njollë Jete]] (rreth [[2012]]) * [[Zogu i Zi (Ganiu)| Zogu i Zi]] (rreth [[2012]]) * [[Loja Rreth Sofrë së Kuqe (Ganiu)| Loja Rreth Sofrë së Kuqe]] (rreth [[2020]]) * [[Rrebelim nëpë të Kaltër (Ganiu)| Rrebelim nëpë të Kaltër]] (rreth [[2022]]) * [[Mandesia (Ganiu)| Mandesia]] (rreth [[2012]]) * [[Darka e Fundit (Ganiu)| Darka e Fundit]] (rreth [[2012]]) == Pikturat e para == <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Nga Cikli Portret Gani Gashi 2022.jpg|thumb|Nga Cikli Portreti, Gani Gashi 2022 </gallery> == 2003–2004 Midis Realitetit dhe Abstraksionit == Midis viteve 2003 dhe 2004, Gani Gashi zhvilloi një grup punimesh shumë introspektive dhe të ngarkuara simbolikisht që përbën një moment kalimtar në karrierën e tij. Gjatë kësaj periudhe, ai eksploroi dimensionet psikologjike dhe ekzistenciale të gjendjes njerëzore përmes një sinteze unike të abstraksionit dhe figuracionit. Këto vepra karakterizohen nga tekstura të dendura, sipërfaqe të thyera dhe tone të zbehta toke, që shpesh përshkruajnë figura njerëzore të shtrembëruara ose pa fytyrë të kapura midis identitetit dhe anonimitetit. Kjo fazë përfaqësohet më së miri përmes një serie pikturash të grupuara nën cikle konceptuale, duke përfshirë *Poezinë e Peizazhit*, *Mjerimin Njerëzor* dhe *Triptikun* në shkallë të gjerë (210x300 cm). Veprat evokojnë turbulencë emocionale dhe shkretim shpirtëror, duke reflektuar traumat e pasluftës dhe trazirat e brendshme, me referenca simbolike ndaj humbjes kulturore dhe shpërbërjes personale. <gallery> File:Nga Cikli Lajmëtari i Kohës 150x310,Gani Gashi 1976.jpg|thumb|Nga Cikli: Lajmëtati i Kohës 150x310, [[Gani Gashi]], 1976 </gallery> ==Ekspozitat== Gani Gashi ka realizuar shumë ekspozita personale dhe ka marrë pjesë në dhjetëra ekspozita kolektive brenda dhe jashtë vendit. Ndër më të rëndësishmet përmendim: ===Ekspozita personale=== * 1983 – Galeria e Arteve të Kosovës, [[Prishtinë]] * 1991 – Stadthalle, Wetzlar, [[Gjermani]] * 1993 – Kulturzentrum Kreuz, [[Fulda]], [[Gjermani]] * 2005 – Galeria FAB, [[Tiranë]] * 2022 – Galeria Kombëtare e Kosovës: ''Rrethi'' ===Ekspozita kolektive=== * Ekspozita ndërkombëtare në [[Paris]] (1989) * “Arti i Kosovës” në [[Shkup]] (1995) * Bienalja e Artit Bashkëkohor në [[Tiranë]] {{-}} <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Darka e Fundit – Gani Gashi.jpg|thumb|Darka e Fundit pikturë në pëlhurë 75x105, 2022 (The Last Supper) - Gani Gashi File:Mamdesia Gani Gashi.jpg|thumb| Mendesia piktur pikturë në pëlhurë 105x75 (Mentality) – Gani Gashi, 2019 File:Energjia e Brendshme Inner Energy”.png|thumb|Energjia e Brendshme piktur pikturë në pëlhurë (Abstract painting “Inner Energy”),Gani Gashi 2010 File:Zogu Krenar - Midis Dy Tokave.jpg|thumb|Zogu Krenar - Midis Dy Tokave Zogu Krenar - Midis Dy Tokave pikturë nga Gani Gashi 147 × 106 cm, 2023. File:Ura Mbi Rreth.png|thumb|Ura Mbi Rreth pikturë nga Gani Gashi 106x75, 2022 File:Thyerja Der Bruch Breakage (65x100 cm).jpg|thumb|Thyerja, Der Bruch Breakage (65x100 cm) pikturë nga Gani Gashi File:Rrebelim Formash, Gani Gashi 2022.jpg|thumb|Rrebelim Formash, Gani Gashi 74x94, 2022 File:E zeza magjike Das magische Schwarze Magic Black (75x105 cm).jpg|thumb|E zeza magjike është një pikturë nga Gani Gashi. Fotografia e kësaj vepre arti është bërë nga Enver Bylykbashi, fotoreporter në Galerinë e Arteve, [[Kosovë]]. File:Loja Das Spiel Game (105x75 cm).jpg|thumb|Loja është një pikturë nga Gani Gashi. Fotografia e kësaj vepre arti është bërë nga Enver Bylykbashi, fotoreporter në Galerinë e Arteve, [[Kosovë]]. File:Gjurmë Gjaku Blutspuren Traces of Blood (105x75 cm).jpg|thumb|Gjurmë Gjaku {{!}} Blutspuren {{!}} Traces of Blood (105x75 cm) File:Arti i Luftës - Gani Gashi.jpg|thumb|Arti i Luftës - Gani Gashi, 2008 </gallery> ==[[Galeria Kombëtare e Kosovës]] (2022) == Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës]]. Ekspozita paraqiti vepra kyçe nga periudha të ndryshme të karrierës së tij, duke theksuar temat e kujtesës, identitetit dhe abstraksionit. Ndër pikturat më të shquara të shfaqura ishin: <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Ekspozita Rrethi - Gani Gashi , Galeria e Arteve.jpg|thumb|Ekspozita Rrethi - [[Gani Gashi]] , Galerin e Arteve të [[Kosovës]] File:Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, [[Gani Gashi (piktor)]] mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]]. File:Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, [[Gani Gashi (piktor)]] mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]]. File:Gani Gashi, ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, [[Gani Gashi (piktor)]] mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]]. File:Gani Gashi 2022 mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, [[Gani Gashi (piktor)]] mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]]. File:Gani Gashi e mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|[[Gani Gashi]] e mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]] File:Ekspozita e Piktorit Gani Gashi në Galerin e Arteve të Kosovës, Prishtinë, 2022.jpg|thumb|Ekspozita e Piktorit [[Gani Gashi (piktor)]] në Galerin e Arteve të [[Kosovës]], [[Prishtinë]], 2022 [[File:Gani Gashi e mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|[[Gani Gashi (piktor)]] e mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e [[Kosovës]], [[Prishtinë]], 2022 File:Ekspozita Rrethi - Gani Gashi në Galerin e Arteve të Kosovës.jpg|thumb|Ekspozita Rrethi - [[Gani Gashi (piktor)]] në Galerin e Arteve të [[Kosovës]], [[Prishtinë]], 2022 File:Ekspozita e Piktorit Gani Gashi në Galerin e Arteve të Kosovës, Prishtinë, Prill 2022.jpg|thumb|Ekspozita e Piktorit Gani Gashi në Galerin e Arteve të [[Kosovës]], [[Prishtinë]], 2022 </gallery> ==Çmime dhe vlerësime== Gani Gashi është vlerësuar për kontributin e tij të veçantë në artin pamor, si në Kosovë ashtu edhe ndërkombëtarisht. Disa nga çmimet dhe titujt e marrë përfshijnë: * '''Doctor Honoris Causa''', Académie Européenne des Arts, [[Paris]], 2022 * Medalje për merita kulturore nga [[Ministria e Kulturës Rinisë dhe Sportit]] në [[Kosovë]] * Çmimi “Piktura e vitit” – Galeria e Arteve të Kosovës (1991) ==Trashëgimia dhe ndikimi== Veprat e Gani Gashit konsiderohen si pjesë e rëndësishme e trashëgimisë kulturore moderne të [[Kosovës]]. Ai ka ndikuar në formimin estetik të shumë artistëve të rinj dhe ka kontribuar në ndërtimin e një gjuhe vizuale autentike që reflekton realitetin e pasluftës dhe transformimet shoqërore të vendit. Një pjesë e konsiderueshme e krijimtarisë së tij është në proces për t’u arkivuar dhe ekspozuar në mënyrë të përhershme si pjesë e një muzeu të dedikuar për veprën e tij në [[Prishtinë]]. == Katalogë dhe bibliografi == *''Gani Gashi GG Trade CO'', Prishtinë, GG Trade Co, 2003, [[Prishtinë]] *''Gani Gashi '', [[Tiranë]], Galeria Konbëtare e Arteve në [[Tiranë]], 2004, [[Tiranë]] *''Gani Gashi '', [[Prishtinë]], Galeria e Ministrisë së Kulturës në [[Prishtinë]], 2004, [[Prishtinë]] *''Gani Gashi '', [[Augsburg]], Galerie e Schröder Weinbar, Schlossermauer [[Augsburg]], 2008, [[Germany]] *''Gani Gashi '', Ekspozita Rrethi, Galeria Kombëtare e Kosovës, [[Prishtinë]], 2022, [[OCLC]] 000101535 ISBN 978-9951-806-10-7 == Lidhje të jashtme == {{Commons category|nowrap=yes}} * [https://gg-group.net/atelier Official website] * [https://www.instagram.com/gghomeatelier] == Referime == <references /> [[Kategoria:Piktorë kosovarë]] [[Kategoria:Lindje 1944]] [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] [[Kategoria:Piktorë shqiptarë]] __DISAMBIG__ e5f8ub98jdt17i4qol2pe06bhlt297o 2939918 2939899 2026-04-10T08:40:42Z ~2026-22014-94 186001 Kategorite 2939918 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Gani Gashi | image = Gani Gashi në Atele në Prishtine 2010.jpg|thumb|në Atele në Prishtine 2010 | caption = Gani Gashi, 2022 | birth_date = {{birth date and age|1944|2|27}} | birth_place = [[Mramor]], [[Prishtinë]], [[Kosovë]] | nationality = [[Kosovarët|Kosovare]] | education = [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës]], [[Prishtinë]] | known_for = {{hlist|Piktur | Grafik| Vizatim}} | notable_works = * ''Portreti i heshtur'' * ''Siluetat'' * ''Zogu i zi'' * ''Atdheu i fragmentuar'' | years_active = 1963 – sot | awards = [[Doctor Honoris Causa]], Académie Européenne des Arts, Paris (2022) | spouse = Sabrie Gashi (m. 1961) | children = 5 | website = [https://gg-group.net/atelier gg-group.net/atelier] | signature = }} '''Gani Ismail Gashi''' (i lindur më [[27 shkurt]] [[1944]] në [[Mramor]], [[Prishtinë]], [[Kosovë]]) është një [[piktor]] dhe [[grafist]] kosovar, i njohur si një nga pionierët e konceptit të "pikturës verbale" në artin bashkëkohor shqiptar. Veprimtaria e tij artistike ka filluar në vitet ’60 dhe përfshin mbi gjashtë dekada krijimtari, me qindra vepra të ekspozuara në [[Kosovë]], [[Gjermani]], dhe vende të tjera të Evropës. modernë, me ritme repetuese dhe trajta kubiste ose konstruktiviste, që i japin veprës një dimension filozofik dhe universal. Gashi është anëtar i [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës|Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës]] dhe ka marrë çmime të shumta për kontributin e tij në fushën e artit pamor, përfshirë titullin [[Doctor Honoris Causa]] nga Académie Européenne des Arts në Paris, në vitin 2022. Veprat e tij karakterizohen nga simbolizmi, minimalizmi i ngjyrës dhe reflektimi mbi identitetin, heshtjen dhe fragmentimin e kujtesës kolektive. <ref>{{Cite news |title=Gani Gashi, Kosovo artist opens exhibition in Bavaria |language=en |work=Tirana Times |url=https://www.tiranatimes.com/gani-gashi-kosovo-artist-opens-exhibition-in-bavaria_104353/}}</ref><ref>{{Cite news |title=Gani Gashi, Kosovo artist opens exhibition in Bavaria |language=en |work=Tirana Times |url=https://www.tiranatimes.com/gani-gashi-kosovo-artist-opens-exhibition-in-bavaria_104353/}}</ref>Disa nga veprat e tij më të njohura përfshijnë: ''Portreti i heshtur'', ''Siluetat'', ''Zogu i zi'' dhe ''Atdheu i fragmentuar''. ==Jeta dhe arsimimi== Gani Gashi lindi më [[27 shkurt]] [[1944]] në fshatin [[Mramor]] të [[Prishtina|Prishtinës]], në një familje me prirje të theksuara për kulturë dhe art. Që në moshë të re shfaqi talent për vizatim dhe pikturë, duke ndjekur më pas studimet në [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës]] në [[Prishtinë]]. Studimet e larta i përfundoi në [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës|Fakulteti e Arteve në Universitetitn e Prishtinës]], në degën e pikturës. Gjatë kësaj periudhe u formësua si artist me vizion të qartë dhe stil origjinal, i ndikuar nga rrymat bashkëkohore dhe tradita vizuale shqiptare. Nga viti 1968 deri në vitin 2002, Gani Gashi punoi në gazetën e përditshme ''[[Rilindja]]'', në redaksinë teknike (dizajn grafik), ku kontribuoi në përgatitjen vizuale të faqosjes dhe elementeve grafike. Në vitin 1998, kur për shkak të shtypjes së ushtruar nga regjimi serb botimi i gazetës u zhvendos përkohësisht në [[Zvicër]], ai punoi për një periudhë të shkurtër në [[Zyrih]], duke ndihmuar në vazhdimësinë e saj. Me fillimin e luftës në vitin 1999, ai u kthye në [[Kosovë]]. Gazeta ''[[Rilindja]]'', e themeluar në vitin 1945, ishte botimi më i rëndësishëm në gjuhën shqipe në [[Kosovë]] dhe më gjerë. Ajo botohej çdo ditë me rreth 20 faqe, ndërsa të shtunave dhe gjatë festave me 24–32 faqe. Më [[5 shtator]] [[1990]], pushteti serb ndaloi botimin e saj. Pas ndërhyrjes së forcave të [[NATO]]-s, më [[12 qershor]] [[1999]], gazeta rifilloi përkohësisht botimin, kësaj radhe me faqe të shtuara dhe në pjesë me ngjyra. ''[[Rilindja]]'' arriti një tirazh rekord prej 234.000 kopjesh gjatë festave të fundvitit dhe pushoi së botuari përfundimisht në vitin 2009. Që nga viti 2002, Gani Gashi vepron si piktor i lirë në atelienë e tij në Prishtinë, duke u përqendruar tërësisht në krijimtarinë e tij artistike. ==Veprimtaria artistike== Veprimtaria artistike e Gani Gashit përfshin mbi gjashtë dekada krijimtari, duke realizuar mbi 800 vepra origjinale në pikturë, vizatim dhe grafikë. Ai ka punuar në mënyrë të pavarur në atelienë e tij në [[Prishtinë]], ku ka zhvilluar një stil të veçantë të quajtur "pikturë verbale", që synon të shprehë përmes formës dhe ngjyrës atë që zakonisht nuk thuhet me fjalë. ==Stili dhe tematika== Stili i Gani Gashit karakterizohet nga minimalizmi, përdorimi simbolik i ngjyrës dhe kompozime të thjeshta, por me mesazh të thellë emocional dhe filozofik. Ai shpesh punon me ngjyrë të errët dhe sfond të zbrazët për të nënvizuar vetminë, heshtjen dhe mungesën. Temat më të zakonshme në veprat e tij përfshijnë: * Kujtesa kolektive dhe identiteti kombëtar * Fragmentimi dhe shpërbërja e realitetit * Figura të heshtura dhe silueta të palëvizshme * Zogu si simbol i lirisë së ndaluar. [[File:GG Home Atelier.jpg|thumb|Home Atelier]] Veprat e tij shpesh përçojnë ndjesinë e heshtjes, meditim mbi kujtesën, identitetin kombëtar dhe realitetin e njeriut në shoqëri. Përveç krijimtarisë personale, Gashi ka kontribuar në edukimin e brezave të rinj dhe promovimin e artit vizual në [[Kosovë]]. == Veprat == ==='''Prehje Pranë Burimit'''=== [[File:Prehje Pranë Burimit.jpg|thumb|left| Prehje Pranë Burimit grafikë 1968, [[Gani Gashi (piktor)]]]] ''Prehje Pranë Burimit'' është një grafikë e realizuar në teknikën e vizatimit me gjilpërë të hollë mbi pllakë metalike, e shtypur më pas në letër. Vepra paraqet një grua me një shportë në kokë dhe një fëmijë në krah, vendosur përpara një sfondi të thjeshtë arkitektonik, që sugjeron një hapësirë shtëpiake ose fshatare. Përmes linjave të imta dhe rrjetëzimeve teksturore, Gani Gashi sjell një ndjeshmëri të thellë dhe një qetësi të përmbajtur që përçojnë forcën e heshtur të jetës tradicionale. Grafikë me gjilpërë në pllakë metalike, me shtypje mbi letër. Vepra ilustron mjeshtërinë e Gashit në grafikë dhe ndjenjën e tij të thellë për trashëgiminë kulturore shqiptare. === Bjeshkët e Përhirta === '''Bjeshkët e Përhirta'''<ref>{{Cite web |title=Galeria Kombëtare e Kosovës / The National Gallery of Kosovo |url=https://www.facebook.com/Galeria.Kombetare.e.Kosoves/ |access-date=2022-05-06 |website=www.facebook.com |language=sq}}</ref> është një pikturë në pëlhur nga piktori me akrilik e punuar gjatë viteve 1999-2003. Është pa diskutim një nga piktura më të njohura dhe më vlerësuar. Piktura është bërë për 4 vjet. Shumë njerëz e quajnë këtë pikturë "Piktura e pikëllimit fisnik" sepse ajo duket nje portret i heshtur dhe e trishtuar me ngjyra gri.<ref>{{Cite web |last=Sadiku |first=Mirjetë |date=2022-04-17 |title=“Rrethi”, në kërkim të vazhdueshëm të perfeksionit |url=https://www.koha.net/shtojca-kulture/320973/rrethi-ne-kerkim-te-vazhdueshem-te-perfeksionit/ |access-date=2022-04-29 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |title=Piktori Gani Gashi |url=https://www.kultplus.com/tag/piktori-gani-gashi/ |access-date=2022-04-29 |website=KultPlus |language=sq}}</ref> Piktura, mendohet të jetë një portret i grave të përdhunuara gjate Luftës së Kosovës, besohet të jetë pikturuar midis viteve 1999 dhe 2003. [[Piktura]] është me dimensione 100 x 70cm u punua nga pranvera [[1999]] deri [[Vera (stinë)|verës]] [[2003]]. === Mallëngjim === [[File:Mallëngjim - Gani Gashi.jpg|thumb|Mallëngjim, pikturë e realizuar në vitin 2010, me teknikën vaj në pëlhurë nga [[Gani Gashi (piktor)]]]] ''Mallëngjim'' (140x140) një kompozim shumëplanësh i mbushur me forma të shpërndara në hapësirë të dendur, ku figurat gjysmë-humane dhe abstrakte shfaqen të përthyera, të fshehura dhe të zhbëra brenda një atmosfere të errët dhe mjegullore. Ngjyrat e errëta gri dhe detajet e kuqe që ndriçojnë aty-këtu krijojnë një kontrast emocional të fortë, që përforcohet nga ndjesia e lëvizjes dhe pasigurisë në vepër. Veçoria e kësaj tabloje qëndron në përdorimin e shtresimeve të shumta pikturale, të cilat krijojnë një teksturë vizuale të thellë dhe ndërlikuar. Teknikat përfshijnë përdorim të sprejit, bojërave transparente dhe vizatimeve të holla në sfond, duke e sjellë veprën në një gjendje midis rendit dhe kaosit <ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |title=Rrethi nga Gani Gashi |url=https://www.kultplus.com/tag/rrethi-nga-gani-gashi/ |access-date=2022-05-04 |website=KultPlus |language=sq}}</ref> === Rrethi në Rreth === [[File:Rrethi në Rreth.jpg|thumb|left|Rrethi në Rreth është një pikturë në pëlhurë nga[[Gani Gashi (piktor)]], e realizuar në vitin 2010, 105 × 85 cm.]] Edhe në këtë cikël shfaqet pa detaje, si një silurtë, me kontura e jashtme ekzakte, me forma thuajse skulpturore, të qarta të konturuara dhe të shkallëzim nuancor. Autori, figurat e njeriut i shërben si pjesë plotësuese e kompozimit me strukturë themelore abstrakte. Në këtë fazë, pra më cilësoren dhe më të mëvetësishmen shfaqet papritur njëfarë shpendit. Ky shpend mitologjik dytësor është cazë i cuditshëm dhe qëndron shumë më mirë në raport piktural grafikor, gjitherë në pozicion vertikal  sikur synon fluturimin në lartësi. Ky cikël është realizuar me sukses të plotë dhe është një simbiozë e cikleve të mëparshme, është një kristalim i synimit të tij nga cikli i parë. === Gjurmë Gjaku === [[File:Gjurmë Gjaku Blutspuren Traces of Blood (105x75 cm).jpg|thumb|Gjurmë Gjaku nga Gani Gashi (105x75 cm)]] ''Gjurmë Gjaku'' (100X76) kjo vepër abstrakte përfaqëson një ndër pikat kulmore të qasjes ekspresive të artistit Gani Gashi. Me një sfond të përzier me tone të errëta gri dhe të bardha të shpërndara me teknika spreji dhe pikimi, tabloja krijon një atmosferë tensioni emocional dhe përjetimi të thellë. Vijat e kuqe të theksuara, që rrjedhin dhe përshkojnë gjithë sipërfaqen vertikalisht dhe diagonalisht, aludojnë në një ndjesi gjurmeje gjaku – një metaforë për dhimbje, kujtim, ndoshta edhe traumë kolektive. Punuar në teknikë të përzier me përdorim të bojës akrilike, spërkatjes me sprej dhe vizatime spontane me laps ose brushë të imët, kjo vepër ndërthur energjinë e ekspresionizmit abstrakt me referenca simbolike që mund të lidhen me historinë apo përvojën personale të artistit. === Atëdheu Fragmentar === [[File:Atëdheu Fragmentar.jpg|thumb|Atëdheu Fragmentar pikturë në pëlhur 144x210, 2003 ]] '''Atdheu Fragmentar''' është një pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2008 nga artisti kosovar [[Gani Gashi]]. Me përmasa 244 x 144 cm, vepra eksploron temat e identitetit kombëtar, kujtesës dhe fragmentimit përmes një kombinimi të gjesteve ekspresive piktoreske dhe vijave të sakta. E realizuar në pëlhurë duke përdorur bojë akrilike dhe bojë të hollë, "Atdheu Fragmentar" paraqet një sipërfaqe dinamike dhe të ngarkuar emocionalisht. Piktura karakterizohet nga plane të mëdha me ngjyra të zbehta, forma që kryqëzohen dhe forma të fragmentuara. Kompozimi sugjeron një peizazh të copëtuar në copa - simbolik i një atdheu që është ndarë politikisht, gjeografikisht dhe psikologjikisht. Titulli i veprës i referohet në mënyrë të qartë idesë së një atdheu (*atdheu*) që nuk është më i plotë. Përmes abstraksionit, Gashi kap traumën e zhvendosjes, erozionin e vazhdimësisë kulturore dhe këmbënguljen e kujtesës kolektive. Shkalla e pikturës thekson monumentalitetin e saj, duke e pozicionuar atë si një deklaratë personale dhe kombëtare. Kjo vepër i përket një periudhe në karrierën e Gani Gashit ku temat kombëtare dhe kujtesa historike luajtën një rol qendror. Teknika e tij bashkon menjëhershmërinë emocionale me fragmentimin strukturor, duke reflektuar si gjendjet e brendshme ashtu edhe realitetet e jashtme në Kosovën e pasluftës. === Rrethi === [[File:Rrethi Circle.jpg|thumb|left|[[Rrethi]], është një pikturë abstrakte nga [[Gani Gashi (piktor)]]. Fotografia e veprës është realizuar nga Enver Bylykbashi, 2022]] '''Rrethi''' është një pikturë me akrilik në pëlhurë, realizuar nga pranvera e 2021-shit deri në prill 2022, me përmasa 150 × 110 cm. Emërtimi i veprës u zgjodh për ekspozitën personale të artistit, e cila u hap në prill 2022, dhe nxit kureshtjen për domethënien e titullit: rethi si figurë gjeometrike simbolizon përsosmërinë, barazinë dhe unitetin njerëzor Në këtë kompozim, rethi shërben si metaforë për ciklin e jetës dhe përhapjen e ndikimit artistik në hapësirë. Rrethi i jashtëm fton për një pozicionim të barabartë, paqësor dhe të lirë, ndërsa gërshetimi i rretheve më të vogla simbolizon rrugëtimet personale dhe kolektive të shpirtit. Rrjedha e formave gjeneron një lëvizje ciklike, për të cilën kritika artistike ka folur si për “ritëm repetues” mbi format elementare. Stili i punimit tregon influenca nga kubizmi dhe konstruktivizmi: trajtimi modern i proporcioneve, përdorimi i ngjyrave kromatike dhe ritmet e përsëritura krijojnë një gjuhë vizuale ku çdo vijë dhe nuancë ka funksion filozofik. Siç shprehet artisti: “Asgjë nuk përsëritet pa një shpirt që e përsërit” – një rrefim metafizik për thelbin e krijimit dhe të kujtesës kolektive. === Triptih === [[File:Triptih.jpg|thumb|right|Triptih pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2003 nga artisti kosovar [[Gani Gashi (piktor)]], (144x210)]] '''Triptih''' është një pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2003 nga artisti kosovar Gani Gashi. Me përmasa 210 x 300 cm dhe e kompozuar duke përdorur akrilik mbi pëlhurë, piktura shpaloset në tre panele në formatin tradicional të triptikut, por e riinterpretuar përmes fjalorit bashkëkohor abstrakt të Gashit. Ajo përfaqëson një moment kyç në evolucionin e tij artistik, duke reflektuar si kërkimin shpirtëror ashtu edhe thellësinë psikologjike gjatë periudhës së hershme të pasluftës në Kosovë. Piktura është strukturuar në tre panele vertikale të dallueshme, por të ndërlidhura, duke krijuar një dialog vizual ritmik. Kompozimi përmban gjeste gjithëpërfshirëse, tekstura të shtresuara dhe kontraste midis boshllëqeve të ndritshme dhe masave të dendura kromatike. Përmes një palete të përmbajtur dhe fragmentimit të llogaritur, Gashi evokon një peizazh metafizik, të ngarkuar me heshtje, tension dhe vetëanalizë. Edhe pse jo-figurative, Triptih pasqyron rolin historik të veprave artistike me tre panele në artin fetar dhe të shenjtë. Gashi e përmbys këtë traditë, duke zëvendësuar ikonografinë me abstraksionin për të ndërtuar një altar laik të kujtesës dhe emocioneve. Çdo panel mund të lexohet si një kapitull - lindje, prishje, pajtim - ose si dimensione hapësinore dhe kohore që bashkëveprojnë njëkohësisht.I krijuar vetëm katër vjet pas përfundimit të Luftës së Kosovës, Triptih mishëron një kërkim personal dhe kolektiv për kuptim mes traumës dhe transformimit. Paneli qendror, shpesh fokusi në triptikët klasikë, nuk ofron zgjidhje, por më tepër një boshllëk kontemplativ, duke përforcuar interesin e artistit për paqartësinë, fragmentimin dhe pyetjet ekzistenciale. === Portret i Harruar === [[File:Portret i Harruar Pikturë portreti abstrakt.png|thumb|left|Portret i Harruar Pikturë portreti abstrakt nga [[Gani Gashi (piktor)]] (The Forgotten Portrait)]] '''Portret i Harruar''' është një pikturë figurative abstrakte e krijuar në vitin 2010 nga artisti Gani Gashi në pëlhurë. Me përmasa 100 x 70 cm dhe e ekzekutuar, me ngjyra akrilik mbi pëlhurë, vepra u ekspozua më vonë publikisht për herë të parë në retrospektivën e Gashit në vitin 2022 në [[Galeria Kombëtare e Kosovës]]. Piktura qëndron si një meditim thellësisht personal mbi kujtesën, humbjen dhe kufijtë e përfaqësimit vizual. Kompozimi paraqet një figurë femërore pjesërisht të errësuar dhe të padefinuar të paraqitur në tone dominuese të kuqe, duke sugjeruar si intensitet emocional ashtu edhe mungesë. Konturet janë të paqarta, fytyra pothuajse e pakthyeshme - si një kujtim që venitet në kohë. Në vend të një portreti tradicional, piktura bëhet një thirrje, një prani simbolike e pezulluar midis kujtesës dhe fshirjes. E krijuar dekada pas ngjarjes origjinale që e frymëzoi, Portreti i Harruar nuk bazohet në një fotografi ose referencë fizike, por më tepër në kujtimet fragmentare të fëmijërisë së hershme të artistit. Vepra flet për pamundësinë e kapjes së plotë të atyre që kemi humbur shumë herët, veçanërisht kur vetë kujtesa është e paplotë. Në këtë kuptim, piktura tejkalon portretizimin dhe hyn në sferën e zisë dhe shprehjes psikologjike. Ajo evokon nevojën universale njerëzore për t'u mbajtur fort pas atyre që janë zhdukur, dhe tragjedinë e qetë të përpjekjes për të rindërtuar praninë nga mungesa. Paleta e kuqe sugjeron si ngrohtësi ashtu edhe plagë - një dashuri të kujtuar dhe një humbje të përjetuar. Portret i Harruar zë një vend unik në veprën e Gashit, duke përfaqësuar një kryqëzim të biografisë personale dhe shprehjes abstrakte. Është një portret jo i tipareve, por i ndjenjës; jo i ngjashmërisë, por i mallit. Si i tillë, ai përputhet me rrymat më të gjera në artin evropian të pasluftës, ku trauma personale sublimohet në forma simbolike dhe jo-përfaqësuese. Duke zgjedhur ta ekspozojë veprën vetëm vite më vonë, Gashi e fton shikuesin në një hapësirë ​​intime të pikëllimit të vonuar dhe kujtimit të qetë. Piktura nuk qëndron si një monument i së kaluarës, por si një akt i heshtur i dëshmisë artistike. == Lista e Veprave == * [[Nga Cikli:'' ''Lajëtari i Kohës''(Ganiu)|Lajëtari i Kohës]] (rreth [[2002]]) * [[Nga Cikli:'' ''Katandisje Njerëzore''(Ganiu)|Katandisje Njerëzore]] (rreth [[2003]]) * [[Nga Cikli:'' ''Poetika e Peizazhit''(Ganiu)|Poetika e Peizazhit]] (rreth [[2002]]) * Diptih: [[Atdheu Fragmentar]] (rreth [[2004]]) * [[''Shqiponja''(Ganiu)|Shqiponja]] (rreth [[2004]]) * [[Sofra e Kuqe (Ganiu)|Sofra e Kuqe]] (rreth [[2008]]) * [[Gjurmë Gjaku (Ganiu)|Gjurmë Gjaku]] (rreth [[2008]]) * [[Njeriu në Hapsirë (Ganiu)|Njeriu në Hapsirë]] (rreth [[2008]]) * [[Bjeshkët e Përhirta]] (rreth [[2008]]) * [[Mpiksje e Çastit të Mbramë (Ganiu)|Mpiksje e Çastit të Mbramë]] (rreth [[2009]]) * [[Portreti i Heshtur]] (rreth [[2009]]) * [[Mallëngjim]] (rreth [[2010]]) * [[ Rrethi në Rreth]] (rreth [[2010]]) * [[Siluetat]] (rreth [[2010]]) * [[E Zeza Magjike (Ganiu)| E Zeza Magjike]] (rreth [[2010]]) * [[Rrethi (Ganiu)| Rrethi]] (rreth [[2010]]) * [[Njollë Jete (Ganiu)| Njollë Jete]] (rreth [[2012]]) * [[Zogu i Zi (Ganiu)| Zogu i Zi]] (rreth [[2012]]) * [[Loja Rreth Sofrë së Kuqe (Ganiu)| Loja Rreth Sofrë së Kuqe]] (rreth [[2020]]) * [[Rrebelim nëpë të Kaltër (Ganiu)| Rrebelim nëpë të Kaltër]] (rreth [[2022]]) * [[Mandesia (Ganiu)| Mandesia]] (rreth [[2012]]) * [[Darka e Fundit (Ganiu)| Darka e Fundit]] (rreth [[2012]]) == Pikturat e para == <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Nga Cikli Portret Gani Gashi 2022.jpg|thumb|Nga Cikli Portreti, Gani Gashi 2022 </gallery> == 2003–2004 Midis Realitetit dhe Abstraksionit == Midis viteve 2003 dhe 2004, Gani Gashi zhvilloi një grup punimesh shumë introspektive dhe të ngarkuara simbolikisht që përbën një moment kalimtar në karrierën e tij. Gjatë kësaj periudhe, ai eksploroi dimensionet psikologjike dhe ekzistenciale të gjendjes njerëzore përmes një sinteze unike të abstraksionit dhe figuracionit. Këto vepra karakterizohen nga tekstura të dendura, sipërfaqe të thyera dhe tone të zbehta toke, që shpesh përshkruajnë figura njerëzore të shtrembëruara ose pa fytyrë të kapura midis identitetit dhe anonimitetit. Kjo fazë përfaqësohet më së miri përmes një serie pikturash të grupuara nën cikle konceptuale, duke përfshirë *Poezinë e Peizazhit*, *Mjerimin Njerëzor* dhe *Triptikun* në shkallë të gjerë (210x300 cm). Veprat evokojnë turbulencë emocionale dhe shkretim shpirtëror, duke reflektuar traumat e pasluftës dhe trazirat e brendshme, me referenca simbolike ndaj humbjes kulturore dhe shpërbërjes personale. <gallery> File:Nga Cikli Lajmëtari i Kohës 150x310,Gani Gashi 1976.jpg|thumb|Nga Cikli: Lajmëtati i Kohës 150x310, [[Gani Gashi]], 1976 </gallery> ==Ekspozitat== Gani Gashi ka realizuar shumë ekspozita personale dhe ka marrë pjesë në dhjetëra ekspozita kolektive brenda dhe jashtë vendit. Ndër më të rëndësishmet përmendim: ===Ekspozita personale=== * 1983 – Galeria e Arteve të Kosovës, [[Prishtinë]] * 1991 – Stadthalle, Wetzlar, [[Gjermani]] * 1993 – Kulturzentrum Kreuz, [[Fulda]], [[Gjermani]] * 2005 – Galeria FAB, [[Tiranë]] * 2022 – Galeria Kombëtare e Kosovës: ''Rrethi'' ===Ekspozita kolektive=== * Ekspozita ndërkombëtare në [[Paris]] (1989) * “Arti i Kosovës” në [[Shkup]] (1995) * Bienalja e Artit Bashkëkohor në [[Tiranë]] {{-}} <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Darka e Fundit – Gani Gashi.jpg|thumb|Darka e Fundit pikturë në pëlhurë 75x105, 2022 (The Last Supper) - Gani Gashi File:Mamdesia Gani Gashi.jpg|thumb| Mendesia piktur pikturë në pëlhurë 105x75 (Mentality) – Gani Gashi, 2019 File:Energjia e Brendshme Inner Energy”.png|thumb|Energjia e Brendshme piktur pikturë në pëlhurë (Abstract painting “Inner Energy”),Gani Gashi 2010 File:Zogu Krenar - Midis Dy Tokave.jpg|thumb|Zogu Krenar - Midis Dy Tokave Zogu Krenar - Midis Dy Tokave pikturë nga Gani Gashi 147 × 106 cm, 2023. File:Ura Mbi Rreth.png|thumb|Ura Mbi Rreth pikturë nga Gani Gashi 106x75, 2022 File:Thyerja Der Bruch Breakage (65x100 cm).jpg|thumb|Thyerja, Der Bruch Breakage (65x100 cm) pikturë nga Gani Gashi File:Rrebelim Formash, Gani Gashi 2022.jpg|thumb|Rrebelim Formash, Gani Gashi 74x94, 2022 File:E zeza magjike Das magische Schwarze Magic Black (75x105 cm).jpg|thumb|E zeza magjike është një pikturë nga Gani Gashi. Fotografia e kësaj vepre arti është bërë nga Enver Bylykbashi, fotoreporter në Galerinë e Arteve, [[Kosovë]]. File:Loja Das Spiel Game (105x75 cm).jpg|thumb|Loja është një pikturë nga Gani Gashi. Fotografia e kësaj vepre arti është bërë nga Enver Bylykbashi, fotoreporter në Galerinë e Arteve, [[Kosovë]]. File:Gjurmë Gjaku Blutspuren Traces of Blood (105x75 cm).jpg| Traces of Blood (105x75 cm) File:Arti i Luftës - Gani Gashi.jpg|thumb|Arti i Luftës - Gani Gashi, 2008 </gallery> ==[[Galeria Kombëtare e Kosovës]] (2022) == Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës]]. Ekspozita paraqiti vepra kyçe nga periudha të ndryshme të karrierës së tij, duke theksuar temat e kujtesës, identitetit dhe abstraksionit. Ndër pikturat më të shquara të shfaqura ishin: <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Ekspozita Rrethi - Gani Gashi , Galeria e Arteve.jpg|thumb|Ekspozita Rrethi - [[Gani Gashi]] , Galerin e Arteve të [[Kosovës]] File:Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, [[Gani Gashi (piktor)]] mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]]. File:Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, [[Gani Gashi (piktor)]] mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]]. File:Gani Gashi, ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, [[Gani Gashi (piktor)]] mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]]. File:Gani Gashi 2022 mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|Në vitin 2022, [[Gani Gashi (piktor)]] mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]]. File:Gani Gashi e mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|[[Gani Gashi]] e mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]] File:Ekspozita e Piktorit Gani Gashi në Galerin e Arteve të Kosovës, Prishtinë, 2022.jpg|thumb|Ekspozita e Piktorit [[Gani Gashi (piktor)]] në Galerin e Arteve të [[Kosovës]], [[Prishtinë]], 2022 [[File:Gani Gashi e mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|thumb|[[Gani Gashi (piktor)]] e mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e [[Kosovës]], [[Prishtinë]], 2022 File:Ekspozita Rrethi - Gani Gashi në Galerin e Arteve të Kosovës.jpg|thumb|Ekspozita Rrethi - [[Gani Gashi (piktor)]] në Galerin e Arteve të [[Kosovës]], [[Prishtinë]], 2022 File:Ekspozita e Piktorit Gani Gashi në Galerin e Arteve të Kosovës, Prishtinë, Prill 2022.jpg|thumb|Ekspozita e Piktorit Gani Gashi në Galerin e Arteve të [[Kosovës]], [[Prishtinë]], 2022 </gallery> ==Çmime dhe vlerësime== Gani Gashi është vlerësuar për kontributin e tij të veçantë në artin pamor, si në Kosovë ashtu edhe ndërkombëtarisht. Disa nga çmimet dhe titujt e marrë përfshijnë: * '''Doctor Honoris Causa''', Académie Européenne des Arts, [[Paris]], 2022 * Medalje për merita kulturore nga [[Ministria e Kulturës Rinisë dhe Sportit]] në [[Kosovë]] * Çmimi “Piktura e vitit” – Galeria e Arteve të Kosovës (1991) ==Trashëgimia dhe ndikimi== Veprat e Gani Gashit konsiderohen si pjesë e rëndësishme e trashëgimisë kulturore moderne të [[Kosovës]]. Ai ka ndikuar në formimin estetik të shumë artistëve të rinj dhe ka kontribuar në ndërtimin e një gjuhe vizuale autentike që reflekton realitetin e pasluftës dhe transformimet shoqërore të vendit. Një pjesë e konsiderueshme e krijimtarisë së tij është në proces për t’u arkivuar dhe ekspozuar në mënyrë të përhershme si pjesë e një muzeu të dedikuar për veprën e tij në [[Prishtinë]]. == Katalogë dhe bibliografi == *''Gani Gashi GG Trade CO'', Prishtinë, GG Trade Co, 2003, [[Prishtinë]] *''Gani Gashi '', [[Tiranë]], Galeria Konbëtare e Arteve në [[Tiranë]], 2004, [[Tiranë]] *''Gani Gashi '', [[Prishtinë]], Galeria e Ministrisë së Kulturës në [[Prishtinë]], 2004, [[Prishtinë]] *''Gani Gashi '', [[Augsburg]], Galerie e Schröder Weinbar, Schlossermauer [[Augsburg]], 2008, [[Germany]] *''Gani Gashi '', Ekspozita Rrethi, Galeria Kombëtare e Kosovës, [[Prishtinë]], 2022, [[OCLC]] 000101535 ISBN 978-9951-806-10-7 == Lidhje të jashtme == {{Commons category|nowrap=yes}} * [https://gg-group.net/atelier Official website] * [https://www.instagram.com/gghomeatelier] == Referime == <references /> [[Kategoria:Piktorë kosovarë]] [[Kategoria:Lindje 1944]] [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] [[Kategoria:Piktorë shqiptarë]] __DISAMBIG__ __INDEX__ j9kebnh5rd6c1xcyhmohrokkd1r0qc8 2939924 2939918 2026-04-10T09:17:59Z Klein Muçi 52109 2939924 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Gani Gashi | image = Gani Gashi në Atele në Prishtine 2010.jpg|thumb|në Atele në Prishtine 2010 | caption = Gani Gashi, 2022 | birth_date = {{birth date and age|1944|2|27}} | birth_place = [[Mramor]], [[Prishtinë]], [[Kosovë]] | nationality = [[Kosovarët|Kosovare]] | education = [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës]], [[Prishtinë]] | known_for = {{hlist|Piktur | Grafik| Vizatim}} | notable_works = * ''Portreti i heshtur'' * ''Siluetat'' * ''Zogu i zi'' * ''Atdheu i fragmentuar'' | years_active = 1963 – sot | awards = [[Doctor Honoris Causa]], Académie Européenne des Arts, Paris (2022) | spouse = Sabrie Gashi (m. 1961) | children = 5 | website = [https://gg-group.net/atelier gg-group.net/atelier] | signature = }} '''Gani Ismail Gashi''' (i lindur më [[27 shkurt]] [[1944]] në [[Mramor]], [[Prishtinë]], [[Kosovë]]) është një [[piktor]] dhe [[grafist]] kosovar, i njohur si një nga pionierët e konceptit të "pikturës verbale" në artin bashkëkohor shqiptar. Veprimtaria e tij artistike ka filluar në vitet ’60 dhe përfshin mbi gjashtë dekada krijimtari, me qindra vepra të ekspozuara në [[Kosovë]], [[Gjermani]], dhe vende të tjera të Evropës. modernë, me ritme repetuese dhe trajta kubiste ose konstruktiviste, që i japin veprës një dimension filozofik dhe universal. Gashi është anëtar i [[Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës|Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës]] dhe ka marrë çmime të shumta për kontributin e tij në fushën e artit pamor, përfshirë titullin [[Doctor Honoris Causa]] nga Académie Européenne des Arts në Paris, në vitin 2022. Veprat e tij karakterizohen nga simbolizmi, minimalizmi i ngjyrës dhe reflektimi mbi identitetin, heshtjen dhe fragmentimin e kujtesës kolektive. <ref>{{Cite news |title=Gani Gashi, Kosovo artist opens exhibition in Bavaria |language=en |work=Tirana Times |url=https://www.tiranatimes.com/gani-gashi-kosovo-artist-opens-exhibition-in-bavaria_104353/}}</ref><ref>{{Cite news |title=Gani Gashi, Kosovo artist opens exhibition in Bavaria |language=en |work=Tirana Times |url=https://www.tiranatimes.com/gani-gashi-kosovo-artist-opens-exhibition-in-bavaria_104353/}}</ref>Disa nga veprat e tij më të njohura përfshijnë: ''Portreti i heshtur'', ''Siluetat'', ''Zogu i zi'' dhe ''Atdheu i fragmentuar''. ==Jeta dhe arsimimi== Gani Gashi lindi më [[27 shkurt]] [[1944]] në fshatin [[Mramor]] të [[Prishtina|Prishtinës]], në një familje me prirje të theksuara për kulturë dhe art. Që në moshë të re shfaqi talent për vizatim dhe pikturë, duke ndjekur më pas studimet në [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës]] në [[Prishtinë]]. Studimet e larta i përfundoi në [[Fakulteti i Arteve i Universitetit të Prishtinës|Fakulteti e Arteve në Universitetitn e Prishtinës]], në degën e pikturës. Gjatë kësaj periudhe u formësua si artist me vizion të qartë dhe stil origjinal, i ndikuar nga rrymat bashkëkohore dhe tradita vizuale shqiptare. Nga viti 1968 deri në vitin 2002, Gani Gashi punoi në gazetën e përditshme ''[[Rilindja]]'', në redaksinë teknike (dizajn grafik), ku kontribuoi në përgatitjen vizuale të faqosjes dhe elementeve grafike. Në vitin 1998, kur për shkak të shtypjes së ushtruar nga regjimi serb botimi i gazetës u zhvendos përkohësisht në [[Zvicër]], ai punoi për një periudhë të shkurtër në [[Zyrih]], duke ndihmuar në vazhdimësinë e saj. Me fillimin e luftës në vitin 1999, ai u kthye në [[Kosovë]]. Gazeta ''[[Rilindja]]'', e themeluar në vitin 1945, ishte botimi më i rëndësishëm në gjuhën shqipe në [[Kosovë]] dhe më gjerë. Ajo botohej çdo ditë me rreth 20 faqe, ndërsa të shtunave dhe gjatë festave me 24–32 faqe. Më [[5 shtator]] [[1990]], pushteti serb ndaloi botimin e saj. Pas ndërhyrjes së forcave të [[NATO]]-s, më [[12 qershor]] [[1999]], gazeta rifilloi përkohësisht botimin, kësaj radhe me faqe të shtuara dhe në pjesë me ngjyra. ''[[Rilindja]]'' arriti një tirazh rekord prej 234.000 kopjesh gjatë festave të fundvitit dhe pushoi së botuari përfundimisht në vitin 2009. Që nga viti 2002, Gani Gashi vepron si piktor i lirë në atelienë e tij në Prishtinë, duke u përqendruar tërësisht në krijimtarinë e tij artistike. ==Veprimtaria artistike== Veprimtaria artistike e Gani Gashit përfshin mbi gjashtë dekada krijimtari, duke realizuar mbi 800 vepra origjinale në pikturë, vizatim dhe grafikë. Ai ka punuar në mënyrë të pavarur në atelienë e tij në [[Prishtinë]], ku ka zhvilluar një stil të veçantë të quajtur "pikturë verbale", që synon të shprehë përmes formës dhe ngjyrës atë që zakonisht nuk thuhet me fjalë. ==Stili dhe tematika== Stili i Gani Gashit karakterizohet nga minimalizmi, përdorimi simbolik i ngjyrës dhe kompozime të thjeshta, por me mesazh të thellë emocional dhe filozofik. Ai shpesh punon me ngjyrë të errët dhe sfond të zbrazët për të nënvizuar vetminë, heshtjen dhe mungesën. Temat më të zakonshme në veprat e tij përfshijnë: * Kujtesa kolektive dhe identiteti kombëtar * Fragmentimi dhe shpërbërja e realitetit * Figura të heshtura dhe silueta të palëvizshme * Zogu si simbol i lirisë së ndaluar. [[File:GG Home Atelier.jpg|thumb|Home Atelier]] Veprat e tij shpesh përçojnë ndjesinë e heshtjes, meditim mbi kujtesën, identitetin kombëtar dhe realitetin e njeriut në shoqëri. Përveç krijimtarisë personale, Gashi ka kontribuar në edukimin e brezave të rinj dhe promovimin e artit vizual në [[Kosovë]]. == Veprat == ==='''Prehje Pranë Burimit'''=== [[File:Prehje Pranë Burimit.jpg|thumb|left| Prehje Pranë Burimit grafikë 1968, [[Gani Gashi (piktor)]]]] ''Prehje Pranë Burimit'' është një grafikë e realizuar në teknikën e vizatimit me gjilpërë të hollë mbi pllakë metalike, e shtypur më pas në letër. Vepra paraqet një grua me një shportë në kokë dhe një fëmijë në krah, vendosur përpara një sfondi të thjeshtë arkitektonik, që sugjeron një hapësirë shtëpiake ose fshatare. Përmes linjave të imta dhe rrjetëzimeve teksturore, Gani Gashi sjell një ndjeshmëri të thellë dhe një qetësi të përmbajtur që përçojnë forcën e heshtur të jetës tradicionale. Grafikë me gjilpërë në pllakë metalike, me shtypje mbi letër. Vepra ilustron mjeshtërinë e Gashit në grafikë dhe ndjenjën e tij të thellë për trashëgiminë kulturore shqiptare. === Bjeshkët e Përhirta === '''Bjeshkët e Përhirta'''<ref>{{Cite web |title=Galeria Kombëtare e Kosovës / The National Gallery of Kosovo |url=https://www.facebook.com/Galeria.Kombetare.e.Kosoves/ |access-date=2022-05-06 |website=www.facebook.com |language=sq}}</ref> është një pikturë në pëlhur nga piktori me akrilik e punuar gjatë viteve 1999-2003. Është pa diskutim një nga piktura më të njohura dhe më vlerësuar. Piktura është bërë për 4 vjet. Shumë njerëz e quajnë këtë pikturë "Piktura e pikëllimit fisnik" sepse ajo duket nje portret i heshtur dhe e trishtuar me ngjyra gri.<ref>{{Cite web |last=Sadiku |first=Mirjetë |date=2022-04-17 |title=“Rrethi”, në kërkim të vazhdueshëm të perfeksionit |url=https://www.koha.net/shtojca-kulture/320973/rrethi-ne-kerkim-te-vazhdueshem-te-perfeksionit/ |access-date=2022-04-29 |website=KOHA.net |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |title=Piktori Gani Gashi |url=https://www.kultplus.com/tag/piktori-gani-gashi/ |access-date=2022-04-29 |website=KultPlus |language=sq}}</ref> Piktura, mendohet të jetë një portret i grave të përdhunuara gjate Luftës së Kosovës, besohet të jetë pikturuar midis viteve 1999 dhe 2003. [[Piktura]] është me dimensione 100 x 70cm u punua nga pranvera [[1999]] deri [[Vera (stinë)|verës]] [[2003]]. === Mallëngjim === [[File:Mallëngjim - Gani Gashi.jpg|thumb|Mallëngjim, pikturë e realizuar në vitin 2010, me teknikën vaj në pëlhurë nga [[Gani Gashi (piktor)]]]] ''Mallëngjim'' (140x140) një kompozim shumëplanësh i mbushur me forma të shpërndara në hapësirë të dendur, ku figurat gjysmë-humane dhe abstrakte shfaqen të përthyera, të fshehura dhe të zhbëra brenda një atmosfere të errët dhe mjegullore. Ngjyrat e errëta gri dhe detajet e kuqe që ndriçojnë aty-këtu krijojnë një kontrast emocional të fortë, që përforcohet nga ndjesia e lëvizjes dhe pasigurisë në vepër. Veçoria e kësaj tabloje qëndron në përdorimin e shtresimeve të shumta pikturale, të cilat krijojnë një teksturë vizuale të thellë dhe ndërlikuar. Teknikat përfshijnë përdorim të sprejit, bojërave transparente dhe vizatimeve të holla në sfond, duke e sjellë veprën në një gjendje midis rendit dhe kaosit <ref>{{Cite web |last=Plus |first=Kult |title=Rrethi nga Gani Gashi |url=https://www.kultplus.com/tag/rrethi-nga-gani-gashi/ |access-date=2022-05-04 |website=KultPlus |language=sq}}</ref> === Rrethi në Rreth === [[File:Rrethi në Rreth.jpg|thumb|left|Rrethi në Rreth është një pikturë në pëlhurë nga[[Gani Gashi (piktor)]], e realizuar në vitin 2010, 105 × 85 cm.]] Edhe në këtë cikël shfaqet pa detaje, si një silurtë, me kontura e jashtme ekzakte, me forma thuajse skulpturore, të qarta të konturuara dhe të shkallëzim nuancor. Autori, figurat e njeriut i shërben si pjesë plotësuese e kompozimit me strukturë themelore abstrakte. Në këtë fazë, pra më cilësoren dhe më të mëvetësishmen shfaqet papritur njëfarë shpendit. Ky shpend mitologjik dytësor është cazë i cuditshëm dhe qëndron shumë më mirë në raport piktural grafikor, gjitherë në pozicion vertikal  sikur synon fluturimin në lartësi. Ky cikël është realizuar me sukses të plotë dhe është një simbiozë e cikleve të mëparshme, është një kristalim i synimit të tij nga cikli i parë. === Gjurmë Gjaku === [[File:Gjurmë Gjaku Blutspuren Traces of Blood (105x75 cm).jpg|thumb|Gjurmë Gjaku nga Gani Gashi (105x75 cm)]] ''Gjurmë Gjaku'' (100X76) kjo vepër abstrakte përfaqëson një ndër pikat kulmore të qasjes ekspresive të artistit Gani Gashi. Me një sfond të përzier me tone të errëta gri dhe të bardha të shpërndara me teknika spreji dhe pikimi, tabloja krijon një atmosferë tensioni emocional dhe përjetimi të thellë. Vijat e kuqe të theksuara, që rrjedhin dhe përshkojnë gjithë sipërfaqen vertikalisht dhe diagonalisht, aludojnë në një ndjesi gjurmeje gjaku – një metaforë për dhimbje, kujtim, ndoshta edhe traumë kolektive. Punuar në teknikë të përzier me përdorim të bojës akrilike, spërkatjes me sprej dhe vizatime spontane me laps ose brushë të imët, kjo vepër ndërthur energjinë e ekspresionizmit abstrakt me referenca simbolike që mund të lidhen me historinë apo përvojën personale të artistit. === Atëdheu Fragmentar === [[File:Atëdheu Fragmentar.jpg|thumb|Atëdheu Fragmentar pikturë në pëlhur 144x210, 2003 ]] '''Atdheu Fragmentar''' është një pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2008 nga artisti kosovar [[Gani Gashi]]. Me përmasa 244 x 144 cm, vepra eksploron temat e identitetit kombëtar, kujtesës dhe fragmentimit përmes një kombinimi të gjesteve ekspresive piktoreske dhe vijave të sakta. E realizuar në pëlhurë duke përdorur bojë akrilike dhe bojë të hollë, "Atdheu Fragmentar" paraqet një sipërfaqe dinamike dhe të ngarkuar emocionalisht. Piktura karakterizohet nga plane të mëdha me ngjyra të zbehta, forma që kryqëzohen dhe forma të fragmentuara. Kompozimi sugjeron një peizazh të copëtuar në copa - simbolik i një atdheu që është ndarë politikisht, gjeografikisht dhe psikologjikisht. Titulli i veprës i referohet në mënyrë të qartë idesë së një atdheu (*atdheu*) që nuk është më i plotë. Përmes abstraksionit, Gashi kap traumën e zhvendosjes, erozionin e vazhdimësisë kulturore dhe këmbënguljen e kujtesës kolektive. Shkalla e pikturës thekson monumentalitetin e saj, duke e pozicionuar atë si një deklaratë personale dhe kombëtare. Kjo vepër i përket një periudhe në karrierën e Gani Gashit ku temat kombëtare dhe kujtesa historike luajtën një rol qendror. Teknika e tij bashkon menjëhershmërinë emocionale me fragmentimin strukturor, duke reflektuar si gjendjet e brendshme ashtu edhe realitetet e jashtme në Kosovën e pasluftës. === Rrethi === [[File:Rrethi Circle.jpg|thumb|left|[[Rrethi]], është një pikturë abstrakte nga [[Gani Gashi (piktor)]]. Fotografia e veprës është realizuar nga Enver Bylykbashi, 2022]] '''Rrethi''' është një pikturë me akrilik në pëlhurë, realizuar nga pranvera e 2021-shit deri në prill 2022, me përmasa 150 × 110 cm. Emërtimi i veprës u zgjodh për ekspozitën personale të artistit, e cila u hap në prill 2022, dhe nxit kureshtjen për domethënien e titullit: rethi si figurë gjeometrike simbolizon përsosmërinë, barazinë dhe unitetin njerëzor Në këtë kompozim, rethi shërben si metaforë për ciklin e jetës dhe përhapjen e ndikimit artistik në hapësirë. Rrethi i jashtëm fton për një pozicionim të barabartë, paqësor dhe të lirë, ndërsa gërshetimi i rretheve më të vogla simbolizon rrugëtimet personale dhe kolektive të shpirtit. Rrjedha e formave gjeneron një lëvizje ciklike, për të cilën kritika artistike ka folur si për “ritëm repetues” mbi format elementare. Stili i punimit tregon influenca nga kubizmi dhe konstruktivizmi: trajtimi modern i proporcioneve, përdorimi i ngjyrave kromatike dhe ritmet e përsëritura krijojnë një gjuhë vizuale ku çdo vijë dhe nuancë ka funksion filozofik. Siç shprehet artisti: “Asgjë nuk përsëritet pa një shpirt që e përsërit” – një rrefim metafizik për thelbin e krijimit dhe të kujtesës kolektive. === Triptih === [[File:Triptih.jpg|thumb|right|Triptih pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2003 nga artisti kosovar [[Gani Gashi (piktor)]], (144x210)]] '''Triptih''' është një pikturë abstrakte në shkallë të gjerë e krijuar në vitin 2003 nga artisti kosovar Gani Gashi. Me përmasa 210 x 300 cm dhe e kompozuar duke përdorur akrilik mbi pëlhurë, piktura shpaloset në tre panele në formatin tradicional të triptikut, por e riinterpretuar përmes fjalorit bashkëkohor abstrakt të Gashit. Ajo përfaqëson një moment kyç në evolucionin e tij artistik, duke reflektuar si kërkimin shpirtëror ashtu edhe thellësinë psikologjike gjatë periudhës së hershme të pasluftës në Kosovë. Piktura është strukturuar në tre panele vertikale të dallueshme, por të ndërlidhura, duke krijuar një dialog vizual ritmik. Kompozimi përmban gjeste gjithëpërfshirëse, tekstura të shtresuara dhe kontraste midis boshllëqeve të ndritshme dhe masave të dendura kromatike. Përmes një palete të përmbajtur dhe fragmentimit të llogaritur, Gashi evokon një peizazh metafizik, të ngarkuar me heshtje, tension dhe vetëanalizë. Edhe pse jo-figurative, Triptih pasqyron rolin historik të veprave artistike me tre panele në artin fetar dhe të shenjtë. Gashi e përmbys këtë traditë, duke zëvendësuar ikonografinë me abstraksionin për të ndërtuar një altar laik të kujtesës dhe emocioneve. Çdo panel mund të lexohet si një kapitull - lindje, prishje, pajtim - ose si dimensione hapësinore dhe kohore që bashkëveprojnë njëkohësisht.I krijuar vetëm katër vjet pas përfundimit të Luftës së Kosovës, Triptih mishëron një kërkim personal dhe kolektiv për kuptim mes traumës dhe transformimit. Paneli qendror, shpesh fokusi në triptikët klasikë, nuk ofron zgjidhje, por më tepër një boshllëk kontemplativ, duke përforcuar interesin e artistit për paqartësinë, fragmentimin dhe pyetjet ekzistenciale. === Portret i Harruar === [[File:Portret i Harruar Pikturë portreti abstrakt.png|thumb|left|Portret i Harruar Pikturë portreti abstrakt nga [[Gani Gashi (piktor)]] (The Forgotten Portrait)]] '''Portret i Harruar''' është një pikturë figurative abstrakte e krijuar në vitin 2010 nga artisti Gani Gashi në pëlhurë. Me përmasa 100 x 70 cm dhe e ekzekutuar, me ngjyra akrilik mbi pëlhurë, vepra u ekspozua më vonë publikisht për herë të parë në retrospektivën e Gashit në vitin 2022 në [[Galeria Kombëtare e Kosovës]]. Piktura qëndron si një meditim thellësisht personal mbi kujtesën, humbjen dhe kufijtë e përfaqësimit vizual. Kompozimi paraqet një figurë femërore pjesërisht të errësuar dhe të padefinuar të paraqitur në tone dominuese të kuqe, duke sugjeruar si intensitet emocional ashtu edhe mungesë. Konturet janë të paqarta, fytyra pothuajse e pakthyeshme - si një kujtim që venitet në kohë. Në vend të një portreti tradicional, piktura bëhet një thirrje, një prani simbolike e pezulluar midis kujtesës dhe fshirjes. E krijuar dekada pas ngjarjes origjinale që e frymëzoi, Portreti i Harruar nuk bazohet në një fotografi ose referencë fizike, por më tepër në kujtimet fragmentare të fëmijërisë së hershme të artistit. Vepra flet për pamundësinë e kapjes së plotë të atyre që kemi humbur shumë herët, veçanërisht kur vetë kujtesa është e paplotë. Në këtë kuptim, piktura tejkalon portretizimin dhe hyn në sferën e zisë dhe shprehjes psikologjike. Ajo evokon nevojën universale njerëzore për t'u mbajtur fort pas atyre që janë zhdukur, dhe tragjedinë e qetë të përpjekjes për të rindërtuar praninë nga mungesa. Paleta e kuqe sugjeron si ngrohtësi ashtu edhe plagë - një dashuri të kujtuar dhe një humbje të përjetuar. Portret i Harruar zë një vend unik në veprën e Gashit, duke përfaqësuar një kryqëzim të biografisë personale dhe shprehjes abstrakte. Është një portret jo i tipareve, por i ndjenjës; jo i ngjashmërisë, por i mallit. Si i tillë, ai përputhet me rrymat më të gjera në artin evropian të pasluftës, ku trauma personale sublimohet në forma simbolike dhe jo-përfaqësuese. Duke zgjedhur ta ekspozojë veprën vetëm vite më vonë, Gashi e fton shikuesin në një hapësirë ​​intime të pikëllimit të vonuar dhe kujtimit të qetë. Piktura nuk qëndron si një monument i së kaluarës, por si një akt i heshtur i dëshmisë artistike. == Lista e Veprave == * [[Nga Cikli:'' ''Lajëtari i Kohës''(Ganiu)|Lajëtari i Kohës]] (rreth [[2002]]) * [[Nga Cikli:'' ''Katandisje Njerëzore''(Ganiu)|Katandisje Njerëzore]] (rreth [[2003]]) * [[Nga Cikli:'' ''Poetika e Peizazhit''(Ganiu)|Poetika e Peizazhit]] (rreth [[2002]]) * Diptih: [[Atdheu Fragmentar]] (rreth [[2004]]) * [[''Shqiponja''(Ganiu)|Shqiponja]] (rreth [[2004]]) * [[Sofra e Kuqe (Ganiu)|Sofra e Kuqe]] (rreth [[2008]]) * [[Gjurmë Gjaku (Ganiu)|Gjurmë Gjaku]] (rreth [[2008]]) * [[Njeriu në Hapsirë (Ganiu)|Njeriu në Hapsirë]] (rreth [[2008]]) * [[Bjeshkët e Përhirta]] (rreth [[2008]]) * [[Mpiksje e Çastit të Mbramë (Ganiu)|Mpiksje e Çastit të Mbramë]] (rreth [[2009]]) * [[Portreti i Heshtur]] (rreth [[2009]]) * [[Mallëngjim]] (rreth [[2010]]) * [[ Rrethi në Rreth]] (rreth [[2010]]) * [[Siluetat]] (rreth [[2010]]) * [[E Zeza Magjike (Ganiu)| E Zeza Magjike]] (rreth [[2010]]) * [[Rrethi (Ganiu)| Rrethi]] (rreth [[2010]]) * [[Njollë Jete (Ganiu)| Njollë Jete]] (rreth [[2012]]) * [[Zogu i Zi (Ganiu)| Zogu i Zi]] (rreth [[2012]]) * [[Loja Rreth Sofrë së Kuqe (Ganiu)| Loja Rreth Sofrë së Kuqe]] (rreth [[2020]]) * [[Rrebelim nëpë të Kaltër (Ganiu)| Rrebelim nëpë të Kaltër]] (rreth [[2022]]) * [[Mandesia (Ganiu)| Mandesia]] (rreth [[2012]]) * [[Darka e Fundit (Ganiu)| Darka e Fundit]] (rreth [[2012]]) == Pikturat e para == <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Nga Cikli Portret Gani Gashi 2022.jpg|Nga Cikli Portreti, Gani Gashi 2022 </gallery> == 2003–2004 Midis Realitetit dhe Abstraksionit == Midis viteve 2003 dhe 2004, Gani Gashi zhvilloi një grup punimesh shumë introspektive dhe të ngarkuara simbolikisht që përbën një moment kalimtar në karrierën e tij. Gjatë kësaj periudhe, ai eksploroi dimensionet psikologjike dhe ekzistenciale të gjendjes njerëzore përmes një sinteze unike të abstraksionit dhe figuracionit. Këto vepra karakterizohen nga tekstura të dendura, sipërfaqe të thyera dhe tone të zbehta toke, që shpesh përshkruajnë figura njerëzore të shtrembëruara ose pa fytyrë të kapura midis identitetit dhe anonimitetit. Kjo fazë përfaqësohet më së miri përmes një serie pikturash të grupuara nën cikle konceptuale, duke përfshirë *Poezinë e Peizazhit*, *Mjerimin Njerëzor* dhe *Triptikun* në shkallë të gjerë (210x300 cm). Veprat evokojnë turbulencë emocionale dhe shkretim shpirtëror, duke reflektuar traumat e pasluftës dhe trazirat e brendshme, me referenca simbolike ndaj humbjes kulturore dhe shpërbërjes personale. <gallery> File:Nga Cikli Lajmëtari i Kohës 150x310,Gani Gashi 1976.jpg|Nga Cikli: Lajmëtati i Kohës 150x310, [[Gani Gashi]], 1976 </gallery> ==Ekspozitat== Gani Gashi ka realizuar shumë ekspozita personale dhe ka marrë pjesë në dhjetëra ekspozita kolektive brenda dhe jashtë vendit. Ndër më të rëndësishmet përmendim: ===Ekspozita personale=== * 1983 – Galeria e Arteve të Kosovës, [[Prishtinë]] * 1991 – Stadthalle, Wetzlar, [[Gjermani]] * 1993 – Kulturzentrum Kreuz, [[Fulda]], [[Gjermani]] * 2005 – Galeria FAB, [[Tiranë]] * 2022 – Galeria Kombëtare e Kosovës: ''Rrethi'' ===Ekspozita kolektive=== * Ekspozita ndërkombëtare në [[Paris]] (1989) * “Arti i Kosovës” në [[Shkup]] (1995) * Bienalja e Artit Bashkëkohor në [[Tiranë]] {{-}} <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Darka e Fundit – Gani Gashi.jpg|Darka e Fundit pikturë në pëlhurë 75x105, 2022 (The Last Supper) - Gani Gashi File:Mamdesia Gani Gashi.jpg|Mendesia piktur pikturë në pëlhurë 105x75 (Mentality) – Gani Gashi, 2019 File:Energjia e Brendshme Inner Energy”.png|Energjia e Brendshme piktur pikturë në pëlhurë (Abstract painting “Inner Energy”),Gani Gashi 2010 File:Zogu Krenar - Midis Dy Tokave.jpg|Zogu Krenar - Midis Dy Tokave Zogu Krenar - Midis Dy Tokave pikturë nga Gani Gashi 147 × 106 cm, 2023. File:Ura Mbi Rreth.png|Ura Mbi Rreth pikturë nga Gani Gashi 106x75, 2022 File:Thyerja Der Bruch Breakage (65x100 cm).jpg|Thyerja, Der Bruch Breakage (65x100 cm) pikturë nga Gani Gashi File:Rrebelim Formash, Gani Gashi 2022.jpg|Rrebelim Formash, Gani Gashi 74x94, 2022 File:E zeza magjike Das magische Schwarze Magic Black (75x105 cm).jpg|E zeza magjike është një pikturë nga Gani Gashi. Fotografia e kësaj vepre arti është bërë nga Enver Bylykbashi, fotoreporter në Galerinë e Arteve, [[Kosovë]]. File:Loja Das Spiel Game (105x75 cm).jpg|Loja është një pikturë nga Gani Gashi. Fotografia e kësaj vepre arti është bërë nga Enver Bylykbashi, fotoreporter në Galerinë e Arteve, [[Kosovë]]. File:Gjurmë Gjaku Blutspuren Traces of Blood (105x75 cm).jpg| Traces of Blood (105x75 cm) File:Arti i Luftës - Gani Gashi.jpg|Arti i Luftës - Gani Gashi, 2008 </gallery> ==[[Galeria Kombëtare e Kosovës]] (2022) == Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në [[Galeria Kombëtare e Kosovës]]. Ekspozita paraqiti vepra kyçe nga periudha të ndryshme të karrierës së tij, duke theksuar temat e kujtesës, identitetit dhe abstraksionit. Ndër pikturat më të shquara të shfaqura ishin: <gallery widths="170px" heights="180px" class="center"> File:Ekspozita Rrethi - Gani Gashi , Galeria e Arteve.jpg|Ekspozita Rrethi - [[Gani Gashi]] , Galerin e Arteve të [[Kosovës]] File:Në vitin 2022, Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|Në vitin 2022, [[Gani Gashi (piktor)]] mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]]. File:Gani Gashi mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|Në vitin 2022, [[Gani Gashi (piktor)]] mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]]. File:Gani Gashi, ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|Në vitin 2022, [[Gani Gashi (piktor)]] mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]]. File:Gani Gashi 2022 mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|Në vitin 2022, [[Gani Gashi (piktor)]] mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]]. File:Gani Gashi e mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|[[Gani Gashi]] e mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galerin e Arteve të [[Kosovës]] File:Ekspozita e Piktorit Gani Gashi në Galerin e Arteve të Kosovës, Prishtinë, 2022.jpg|Ekspozita e Piktorit [[Gani Gashi (piktor)]] në Galerin e Arteve të [[Kosovës]], [[Prishtinë]], 2022 [[File:Gani Gashi e mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e Kosovës.jpg|[[Gani Gashi (piktor)]] e mbajti një ekspozitë të madhe personale në Galeria Kombëtare e [[Kosovës]], [[Prishtinë]], 2022 File:Ekspozita Rrethi - Gani Gashi në Galerin e Arteve të Kosovës.jpg|Ekspozita Rrethi - [[Gani Gashi (piktor)]] në Galerin e Arteve të [[Kosovës]], [[Prishtinë]], 2022 File:Ekspozita e Piktorit Gani Gashi në Galerin e Arteve të Kosovës, Prishtinë, Prill 2022.jpg|Ekspozita e Piktorit Gani Gashi në Galerin e Arteve të [[Kosovës]], [[Prishtinë]], 2022 </gallery> ==Çmime dhe vlerësime== Gani Gashi është vlerësuar për kontributin e tij të veçantë në artin pamor, si në Kosovë ashtu edhe ndërkombëtarisht. Disa nga çmimet dhe titujt e marrë përfshijnë: * '''Doctor Honoris Causa''', Académie Européenne des Arts, [[Paris]], 2022 * Medalje për merita kulturore nga [[Ministria e Kulturës Rinisë dhe Sportit]] në [[Kosovë]] * Çmimi “Piktura e vitit” – Galeria e Arteve të Kosovës (1991) ==Trashëgimia dhe ndikimi== Veprat e Gani Gashit konsiderohen si pjesë e rëndësishme e trashëgimisë kulturore moderne të [[Kosovës]]. Ai ka ndikuar në formimin estetik të shumë artistëve të rinj dhe ka kontribuar në ndërtimin e një gjuhe vizuale autentike që reflekton realitetin e pasluftës dhe transformimet shoqërore të vendit. Një pjesë e konsiderueshme e krijimtarisë së tij është në proces për t’u arkivuar dhe ekspozuar në mënyrë të përhershme si pjesë e një muzeu të dedikuar për veprën e tij në [[Prishtinë]]. == Katalogë dhe bibliografi == *''Gani Gashi GG Trade CO'', Prishtinë, GG Trade Co, 2003, [[Prishtinë]] *''Gani Gashi '', [[Tiranë]], Galeria Konbëtare e Arteve në [[Tiranë]], 2004, [[Tiranë]] *''Gani Gashi '', [[Prishtinë]], Galeria e Ministrisë së Kulturës në [[Prishtinë]], 2004, [[Prishtinë]] *''Gani Gashi '', [[Augsburg]], Galerie e Schröder Weinbar, Schlossermauer [[Augsburg]], 2008, [[Germany]] *''Gani Gashi '', Ekspozita Rrethi, Galeria Kombëtare e Kosovës, [[Prishtinë]], 2022, [[OCLC]] 000101535 ISBN 978-9951-806-10-7 == Lidhje të jashtme == {{Commons category|nowrap=yes}} * [https://gg-group.net/atelier Official website] * [https://www.instagram.com/gghomeatelier] == Referime == <references /> [[Kategoria:Piktorë kosovarë]] [[Kategoria:Lindje 1944]] [[Kategoria:Njerëz nga Prishtina]] [[Kategoria:Piktorë shqiptarë]] __DISAMBIG__ __INDEX__ do490pidcjkw1rbs10xkcbczwdnxz6w 0 394656 2939804 2895160 2026-04-09T17:28:56Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2939804 wikitext text/x-wiki {{short description|Klub futbollistik gjerman}} {{Infobox football club | clubname = Bonner SC | image = | fullname = Bonner Sport-Club 01/04 e.V. | nickname = | founded = 1965| ground = Sportpark Nord| capacity = 10,164| chairman = Matthias Möseler| manager = Sascha Glatzel| league = [[Regionalliga West]] (IV) | season = 2024–25| position = 1st| website = https://www.bonner-sc.de| pattern_la1=_bonner1920h|pattern_b1=_bonner1920h|pattern_ra1=_bonner1920h|pattern_sh1=_bonner1920h| leftarm1=000080|body1=000080|rightarm1=FF0000|shorts1=FFFFFF|socks1=0022FF| pattern_la2=_bonner1920a|pattern_b2=_bonner1920a|pattern_ra2=_bonner1920a|pattern_sh2=_bonner1920a| leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=000080|socks2=FF0000| pattern_la3=_bonner1920t|pattern_b3=_bonner1920t|pattern_ra3=_bonner1920t|pattern_sh3=_bonner1920t| leftarm3=000000|body3=000000|rightarm3=000000|shorts3=000000|socks3=000000 }} '''Bonner SC''' është një klub profesionist futbolli gjerman nga [[Boni]]. Klubi u themelua në vitin 1965. ==Lojtarë të shquar== * {{flagicon|ALB}} Bekim Kastrati * {{flagicon|ALB}} [[Gentian Muça]] * {{flagicon|GER}} Karl Höger * {{flagicon|KOS}}{{flagicon|SWI}} [[Albert Bunjaku]] * {{flagicon|KOS}} Blendi Idrizi * {{flagicon|Uruguay}} Horacio Troche ==Lidhje të jashtme== *[https://www.bonner-sc.de uebfaqja zyrtare] [[Kategoria:Bonner SC]] [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani|Bonn]] a7gey5ffid8v5nb159ezbozdy1m3zd1 2939810 2939804 2026-04-09T17:36:17Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2939810 wikitext text/x-wiki {{short description|Klub futbollistik gjerman}} {{Infobox football club | clubname = Bonner SC | image = | fullname = Bonner Sport-Club 01/04 e.V. | nickname = | founded = 1965| ground = Sportpark Nord| capacity = 10,164| chairman = Matthias Möseler| manager = Sascha Glatzel| league = [[Regionalliga West]] (IV) | season = 2024–25| position = 1st| website = https://www.bonner-sc.de| pattern_la1=_bonner1920h|pattern_b1=_bonner1920h|pattern_ra1=_bonner1920h|pattern_sh1=_bonner1920h| leftarm1=000080|body1=000080|rightarm1=FF0000|shorts1=FFFFFF|socks1=0022FF| pattern_la2=_bonner1920a|pattern_b2=_bonner1920a|pattern_ra2=_bonner1920a|pattern_sh2=_bonner1920a| leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=000080|socks2=FF0000| pattern_la3=_bonner1920t|pattern_b3=_bonner1920t|pattern_ra3=_bonner1920t|pattern_sh3=_bonner1920t| leftarm3=000000|body3=000000|rightarm3=000000|shorts3=000000|socks3=000000 }} '''Bonner SC''' është një klub profesionist futbolli gjerman nga [[Boni]]. Klubi u themelua në vitin 1965. ==Lojtarë të shquar== * {{flagicon|ALB}} Bekim Kastrati * {{flagicon|ALB}} [[Gentian Muça]] * {{flagicon|GER}} Karl Höger * {{flagicon|KOS}}{{flagicon|SWI}} [[Albert Bunjaku]] * {{flagicon|KOS}} Blendi Idrizi * {{flagicon|Uruguay}} Horacio Troche ==Lidhje të jashtme== *[https://www.bonner-sc.de uebfaqja zyrtare] [[Kategoria:Bonner SC]] [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani|Bonn]] [[Kategoria:Sporti në Bon]] 8vnh2a2hks7y686br9j41vd1okj18j3 0 395753 2939851 2939537 2026-04-09T20:40:38Z Leutrim.P 113691 Tërhiqem nga ajo që thashë; https://sq.wikipedia.org/wiki/Diskutim:Ergys_Agasi#Rasti%20tjet%C3%ABr 2939851 wikitext text/x-wiki '''Ergys Agasi''' është biznesmen shqiptar nga Durrësi, i përfshirë në sektorë si prodhimi i cigareve, logjistika, ndërtimi, tregtia dhe shërbimet e informacionit.<ref name=":0">{{Cite web |title=SPAK issued an arrest warrant today: Who is Ergys Agasi, described as Rama's "coordinator" with criminal groups? |url=https://politiko.al/kryesore/spak-i-preu-sot-flete-arrestin-kush-eshte-ergys-agasi-i-cilesuar-si-koo-i546215 |access-date=2026-02-20 |website=politiko.al|language=en}}</ref> Ai është djali i ish deputetit të [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste]] [[Bardhyl Agasi]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite book |url=https://opencorporates.al/documents/dokumenta/1680170522Akti%20i%20themelimit.pdf3_30_2023%20(37).pdf |title=Akti i themelimit të shoqërisë EA Solution SH.P.K nga Ergys Agasi. |publisher=OpenCorporates.al |year=2023 |language=sq}}</ref> Ai është përshkruar si njeriu hije i qeverisë Rama, si dhe "koordinatori" i Ramës me grupet kriminale.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2024-06-03 |title=Ahmetaj makes the 'bombshell' denunciation for RAI 3: Ergys Agasi, the mysterious businessman who maintains Rama's connections with mafia bosses |url=https://pamfleti.net/politike/ahmetaj-per-rai-3-rama-takohet-me-kreret-e-mafias-ne-zyren-e-tij-i230176 |access-date=2026-02-23 |website=Pamfleti |language=en}}</ref> Në dhjetor 2025 Agasi është përballur me akuza nga [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion]] ([[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion|SPAK)]] se drejton një grup të strukturuar kriminal të përfshirë në manipulimin e tenderave publikë në [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit|Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI]]). <ref>{{Cite web |title=SPAK's measures against Ergys Agas and the AKSHI group/ "At Target": Will Prime Minister Linda Karçanaj protect her, just like Balluku? |url=https://www.balkanweb.com/en/spak-measures-to-target-ergys-agas-and-the-akshi-group-will-prime-minister-linda-karcanaj-protect-the-same-as-balukun/ |access-date=2026-02-20 |language=en}}</ref> SPAK ka lëshuar urdhër-arrest për Agasin me akuza për përfshirje në korrupsion, konkurrencë e paligjshme dhe lidhje me krimin e organizuar, manipulim tenderash, pengmarrje dhe ushtrim ndikimi të padrejtë mbi proçeset e prokuriit shtetëror. <ref>{{Cite web |last=Peca |first=Vjolanda |date=2025-12-16 |title=Hostage taking and structured criminal group for AKSH tenders |url=https://shteg.org/en/hostage-taking-and-structured-criminal-group-for-aksh-tenders/ |access-date=2026-02-20 |language=en-US}}</ref> Agasi shquhet në realitetin shqiptar si figurë me ndikim në Durrës, i lidhur me interesa politike dhe kriminale.<ref>{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-02-20 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Aktivitet i krimit të organizuar]] [[Kategoria:Korrupsion politik]] d13xf4m4ndfagt2gnfu2wu6lcrr34xj 0 397734 2939870 2939667 2026-04-09T21:40:32Z Sadsadas 51943 /* Huazimi te Roma */ 2939870 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]]. Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0. Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> == Referime == {{Reflist}} 7hjvb7lmvqrwo7bif5c5duglp5t4dmt 2939871 2939870 2026-04-09T21:43:04Z Sadsadas 51943 /* Huazimi te Roma */ 2939871 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== == Referime == {{Reflist}} os89m7dj4tfalfi36rm7jmihh2gmqcu 2939874 2939871 2026-04-09T21:52:40Z Sadsadas 51943 /* Genoa */ 2939874 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon, duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit. Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri. Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. == Referime == {{Reflist}} 2we8c8kfe5d3pcc8e5uamtrjps3cfki 3 398380 2939743 2918782 2026-04-09T13:36:42Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Ermal Mamaqi */ 2939743 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Lowkeyhuman}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 2 prill 2026 12:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ermal Mamaqi]]'' == Përshëndetje, Lowkeyhuman! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2939739|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ermal Mamaqi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20prill%202026,%2013:36)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 prill 2026 15:36 (CEST) pon3hvhq7cld9dysjrvjwwuq9qlt7ik 14 398466 2939803 2919579 2026-04-09T17:28:29Z Mitrovica02 128863 2939803 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Futbollistë sipas skuadrave|Bonn]] [[Kategoria:Bonner SC]] cujnkgbqemohenrfbiwtanigq84g52n 0 398589 2939838 2939663 2026-04-09T19:42:44Z Leutrim.P 113691 2939838 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ermal Beqiri | birth_date = {{Birth year and age|1991}} | birth_place = [[Gjirokastër]], Shqipëri | occupation = Inxhinier dhe njohës i TI-së | known_for = Dëshminë rreth videos ''Meta-Prifti'' }} '''Ermal Beqiri''' (lindur më 1991 ose 1992)<ref name=":2">{{Cite web |last=Ela |date=2024-12-28 |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e “perandorisë” së Ermal Beqirit |url=https://boldnews.al/2024/12/28/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-ermal-beqirit/ |access-date=2026-04-05 |website=BoldNews.al |language=en-US}}</ref> është një ekspert shqiptar i teknologjisë informative dhe sipërmarrës shqiptar në fushën e teknologjisë. Beqiri ka punuar si inxhinier elektronik dhe drejtor i IT-së në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], dhe fillimisht u bë i famshëm për publikun si një nga ekspertët e IT-së të përfshirë në ekspertimin e [[Ilir Meta#Skandali i ryshfetit të filmuar|videos Meta-Prifti.]]<ref>{{Cite web |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e "perandorisë" së Ermal Beqirit |url=https://www.oranews.tv/ekonomi/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-erma-i1209419 |website=Ora News|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=SPAK fut në radar biznesmenin Ermal Beqiri, BKH kryen kontrolle në zyrë |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/spak-fut-ne-radar-biznesmenin-ermal-beqiri-bkh-kryen-kontrolle-ne-zyr-i97320 |website=Vox News|language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai ishte një nga individët e akuzuar nga SPAK për [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit#Hetimi i SPAK mbi prokurimet publike në AKSHI|skandalin e prokurimit publik të AKSHI-t]].<ref name=":0">{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-02-27 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref> == Jeta dhe karriera == Ermal Beqiri u lind në [[Gjirokastër]], Shqipëri, në vitin 1991 ose 1992.<ref name=":2" /> === Si sipërmarrës === Që prej vitit 2011, Beqiri ka themeluar dhe drejtuar disa kompani në fushën e teknologjisë, përfshirë Soft & Solution.<ref>{{Cite web |title=Tenderat milion euro të AKSHI-t: Ermal Beqiri krijon monopol, bashkon Horizon me Soft&Solution |url=https://www.standard.al/2024/04/11/tenderat-mln-euro-te-akshi-t-ermal-beqiri-krijon-monopol-bashkon-horizon-me-softsolution/ |website=Standard.al|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=Grupi kriminal i AKSHI-t licencë për para elektronike, leja në dorë të hajdutit Ermal Beqiri |url=https://prapaskena.com/2026/01/03/grupi-kriminal-i-akshi-t-licence-per-para-elektronike-leja-ne-dore-te-hajdutit-ermal-beqiri/ |access-date=2026-04-05 |website=prapaskena.com |language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai themeloi ''Albanian Council for Technology and Innovation'' (ACTI), një shoqatë industrie që promovon sigurinë kibernetike, startup-et dhe politikat digjitale.<ref>{{Cite web |title=SCANDAL/ "Durana", an offshore zone in Durrës where the taxes of 40 companies linked to AKSHI were avoided! |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/zbulohet-shoqata-acti-e-biznesmenit-beqiri-me-50-kompani-qe-fishehet--i107831 |access-date=2026-03-29 |website=Vox News |language=sq}}</ref> == Videoja ''Meta–Prifti'' == Beqiri mori vëmendje kombëtare në vitin 2011 si një nga tre njohësit e TI-së të ngarkuar nga gjykata për shqyrtimin e [[Ilir Meta|videos ''Meta-Prifti'']], një regjistrim i fshehtë që tregonte ish-zëvendëskryeministrin [[Ilir Meta]] duke diskutuar marrëveshje korruptive me ministrin e atëhershëm të ekonomisë Dritan Prifti.<ref name=":1">{{Cite web |title=Ekspertët: Videopërgjimi Meta-Prifti jo origjinal, Prifti: Gjykata të kërkojë ekspertizë nga policitë e BE-së |url=https://www.panorama.com.al/ekspertet-videopergjimi-meta-prifti-jo-origjinal-prifti-gjykata-te-kerkoje-ekspertize-nga-policite-e-be-se/ |website=Panorama|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Likmeta |first=Besar |date=2011-11-01 |title=Albanian Experts Query Video in Meta Corruption Case |url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/ |access-date=2026-02-27 |website=Balkan Insight |language=en-US}}</ref> Raporti i Beqirit dhe dy eksperëve të tjerë, doli në përfundimin se regjistrimi nuk ishte origjinal, një gjetje që ishte në favor të mbrojtjes së Ilir Metës kundër akuzave për korrupsion.<ref name=":1" /> Analizat të mëparshme, të kryera për prokurorinë nga ekspertë britanikë dhe amerikanë të IT-së, e kishin vlerësuar regjistrimin si autentik, por gjetjet e tyre u hodhën poshtë nga gjykata si të papranueshme.<ref>{{Cite web |title=Experts Say Albania Video Corruption Scandal a Fake |url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/ |website=Balkan Insight|language=sq}}</ref> == Skandali i prokurimeve publik të AKSHI-t == Beqiri është një nga figurat kryesore në hetimin e [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion|SPAK-ut]] mbi skandalin e prokurimit publik të [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit|Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI)]]; ndaj të cilit ngrihen akuza për korrupsion, manipulim të tenderave, inflacion çmimesh dhe pjesëmarrje në një grup të strukturuar kriminal.<ref>{{Cite web |last=Peca |first=Vjolanda |date=2025-12-16 |title=Hostage taking and structured criminal group for AKSH tenders |url=https://shteg.org/en/hostage-taking-and-structured-criminal-group-for-aksh-tenders/ |access-date=2026-03-29 |language=en-US}}</ref> SPAK pretendon se kompanitë e tij kanë siguruar miliona euro përmes ofertave të manipuluara të prokurimit publik, në bashkëpunim me [[Ergys Agasi|Ergys Agasin.]]<ref>{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-03-29 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e “perandorisë” së Ermal Beqirit |url=https://www.oranews.tv/ekonomi/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-erma-i1209419 |access-date=2026-03-29 |website=Ora News |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 dhjetor 2025 |title=PENGJE E TENDERA. SPAK ZBULON DOSJEN, Pse u arrestuar Ergys Agasi, Ermal Beqiri dhe izolimi i dy drejtueseve të AKSHI-t |url=https://mapo.al/shqiperi/kronike/spak-zbulon-dosjen-pse-u-arrestuar-ergys-agasi-ermal-beqiri-dhe-i7221016 |access-date= |website=MAPO |language=sq}}</ref> Raportimet mediatike e lidhin ACTI-n me rrjetin e kompanive dhe më gjerë me hetimin e SPAK mbi [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit#Hetimi i SPAK mbi prokurimet publike në AKSHI|skandalin e prokurimeve publike të AKSHI-t]], dhe e përshkruajnë "Durana Tech Park" se vepron si një parajsë fiskale për firmat anëtare.<ref>{{Cite web |date=2026-01-10 |title=“Durana Tech Park”, a tax haven in the heart of Albania; roots that lead to Elira Kokona and Ermal Beqiri |url=https://pamfleti.net/dosja/durana-tech-park-parajsa-fiskale-ne-zemer-te-shqiperise-rrenjet-qe-te-cojn-i316051 |access-date=2026-03-29 |website=Pamfleti |language=sq}}</ref> == Shiko edhe == * [[Ergys Agasi]] == Referime == <references /> [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Lindje 1992]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjirokastra]] [[Kategoria:Biznesmenë shqiptarë]] [[Kategoria:Krimi i organizuar në Shqipëri]] 1gb66zkwtf8tu4e0nmvtrk2re99qnpk 2939842 2939838 2026-04-09T19:48:01Z Leutrim.P 113691 Nuk mund te shkruhet i lindur ne dy data. Kategoria Krimi i organizuar ne Shqiperi nuk perket ketu. 2939842 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ermal Beqiri | birth_date = {{Birth year and age|1991}} | birth_place = [[Gjirokastër]], Shqipëri | occupation = Inxhinier dhe njohës i TI-së | known_for = Dëshminë rreth videos ''Meta-Prifti'' }} '''Ermal Beqiri''' (lindur më 1991)<ref name=":2">{{Cite web |last=Ela |date=2024-12-28 |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e “perandorisë” së Ermal Beqirit |url=https://boldnews.al/2024/12/28/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-ermal-beqirit/ |access-date=2026-04-05 |website=BoldNews.al |language=en-US}}</ref> është një ekspert shqiptar i teknologjisë informative dhe sipërmarrës shqiptar në fushën e teknologjisë. Beqiri ka punuar si inxhinier elektronik dhe drejtor i IT-së në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], dhe fillimisht u bë i famshëm për publikun si një nga ekspertët e IT-së të përfshirë në ekspertimin e [[Ilir Meta#Skandali i ryshfetit të filmuar|videos Meta-Prifti.]]<ref>{{Cite web |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e "perandorisë" së Ermal Beqirit |url=https://www.oranews.tv/ekonomi/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-erma-i1209419 |website=Ora News|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=SPAK fut në radar biznesmenin Ermal Beqiri, BKH kryen kontrolle në zyrë |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/spak-fut-ne-radar-biznesmenin-ermal-beqiri-bkh-kryen-kontrolle-ne-zyr-i97320 |website=Vox News|language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai ishte një nga individët e akuzuar nga SPAK për [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit#Hetimi i SPAK mbi prokurimet publike në AKSHI|skandalin e prokurimit publik të AKSHI-t]].<ref name=":0">{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-02-27 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref> == Jeta dhe karriera == Ermal Beqiri u lind në [[Gjirokastër]], Shqipëri, në vitin 1991 ose 1992.<ref name=":2" /> === Si sipërmarrës === Që prej vitit 2011, Beqiri ka themeluar dhe drejtuar disa kompani në fushën e teknologjisë, përfshirë Soft & Solution.<ref>{{Cite web |title=Tenderat milion euro të AKSHI-t: Ermal Beqiri krijon monopol, bashkon Horizon me Soft&Solution |url=https://www.standard.al/2024/04/11/tenderat-mln-euro-te-akshi-t-ermal-beqiri-krijon-monopol-bashkon-horizon-me-softsolution/ |website=Standard.al|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=Grupi kriminal i AKSHI-t licencë për para elektronike, leja në dorë të hajdutit Ermal Beqiri |url=https://prapaskena.com/2026/01/03/grupi-kriminal-i-akshi-t-licence-per-para-elektronike-leja-ne-dore-te-hajdutit-ermal-beqiri/ |access-date=2026-04-05 |website=prapaskena.com |language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai themeloi ''Albanian Council for Technology and Innovation'' (ACTI), një shoqatë industrie që promovon sigurinë kibernetike, startup-et dhe politikat digjitale.<ref>{{Cite web |title=SCANDAL/ "Durana", an offshore zone in Durrës where the taxes of 40 companies linked to AKSHI were avoided! |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/zbulohet-shoqata-acti-e-biznesmenit-beqiri-me-50-kompani-qe-fishehet--i107831 |access-date=2026-03-29 |website=Vox News |language=sq}}</ref> == Videoja ''Meta–Prifti'' == Beqiri mori vëmendje kombëtare në vitin 2011 si një nga tre njohësit e TI-së të ngarkuar nga gjykata për shqyrtimin e [[Ilir Meta|videos ''Meta-Prifti'']], një regjistrim i fshehtë që tregonte ish-zëvendëskryeministrin [[Ilir Meta]] duke diskutuar marrëveshje korruptive me ministrin e atëhershëm të ekonomisë Dritan Prifti.<ref name=":1">{{Cite web |title=Ekspertët: Videopërgjimi Meta-Prifti jo origjinal, Prifti: Gjykata të kërkojë ekspertizë nga policitë e BE-së |url=https://www.panorama.com.al/ekspertet-videopergjimi-meta-prifti-jo-origjinal-prifti-gjykata-te-kerkoje-ekspertize-nga-policite-e-be-se/ |website=Panorama|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Likmeta |first=Besar |date=2011-11-01 |title=Albanian Experts Query Video in Meta Corruption Case |url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/ |access-date=2026-02-27 |website=Balkan Insight |language=en-US}}</ref> Raporti i Beqirit dhe dy eksperëve të tjerë, doli në përfundimin se regjistrimi nuk ishte origjinal, një gjetje që ishte në favor të mbrojtjes së Ilir Metës kundër akuzave për korrupsion.<ref name=":1" /> Analizat të mëparshme, të kryera për prokurorinë nga ekspertë britanikë dhe amerikanë të IT-së, e kishin vlerësuar regjistrimin si autentik, por gjetjet e tyre u hodhën poshtë nga gjykata si të papranueshme.<ref>{{Cite web |title=Experts Say Albania Video Corruption Scandal a Fake |url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/ |website=Balkan Insight|language=sq}}</ref> == Skandali i prokurimeve publik të AKSHI-t == Beqiri është një nga figurat kryesore në hetimin e [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion|SPAK-ut]] mbi skandalin e prokurimit publik të [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit|Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI)]]; ndaj të cilit ngrihen akuza për korrupsion, manipulim të tenderave, inflacion çmimesh dhe pjesëmarrje në një grup të strukturuar kriminal.<ref>{{Cite web |last=Peca |first=Vjolanda |date=2025-12-16 |title=Hostage taking and structured criminal group for AKSH tenders |url=https://shteg.org/en/hostage-taking-and-structured-criminal-group-for-aksh-tenders/ |access-date=2026-03-29 |language=en-US}}</ref> SPAK pretendon se kompanitë e tij kanë siguruar miliona euro përmes ofertave të manipuluara të prokurimit publik, në bashkëpunim me [[Ergys Agasi|Ergys Agasin.]]<ref>{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-03-29 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e “perandorisë” së Ermal Beqirit |url=https://www.oranews.tv/ekonomi/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-erma-i1209419 |access-date=2026-03-29 |website=Ora News |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 dhjetor 2025 |title=PENGJE E TENDERA. SPAK ZBULON DOSJEN, Pse u arrestuar Ergys Agasi, Ermal Beqiri dhe izolimi i dy drejtueseve të AKSHI-t |url=https://mapo.al/shqiperi/kronike/spak-zbulon-dosjen-pse-u-arrestuar-ergys-agasi-ermal-beqiri-dhe-i7221016 |access-date= |website=MAPO |language=sq}}</ref> Raportimet mediatike e lidhin ACTI-n me rrjetin e kompanive dhe më gjerë me hetimin e SPAK mbi [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit#Hetimi i SPAK mbi prokurimet publike në AKSHI|skandalin e prokurimeve publike të AKSHI-t]], dhe e përshkruajnë "Durana Tech Park" se vepron si një parajsë fiskale për firmat anëtare.<ref>{{Cite web |date=2026-01-10 |title=“Durana Tech Park”, a tax haven in the heart of Albania; roots that lead to Elira Kokona and Ermal Beqiri |url=https://pamfleti.net/dosja/durana-tech-park-parajsa-fiskale-ne-zemer-te-shqiperise-rrenjet-qe-te-cojn-i316051 |access-date=2026-03-29 |website=Pamfleti |language=sq}}</ref> == Shiko edhe == * [[Ergys Agasi]] == Burime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjirokastra]] [[Kategoria:Biznesmenë shqiptarë]] it89nmsj9pk989futfh34j5138xzrqb 2939844 2939842 2026-04-09T20:01:00Z Leutrim.P 113691 Korrigjime te vogla. 2939844 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ermal Beqiri | birth_date = {{Birth year and age|1991}} | birth_place = [[Gjirokastër]], Shqipëri | occupation = Inxhinier dhe njohës i TI-së }} '''Ermal Beqiri''' (lindur më 1991)<ref name=":2">{{Cite web |last=Ela |date=2024-12-28 |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e “perandorisë” së Ermal Beqirit |url=https://boldnews.al/2024/12/28/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-ermal-beqirit/ |access-date=2026-04-05 |website=BoldNews.al |language=en-US}}</ref> është një ekspert shqiptar i [[Inxhinieria kompjuterike|teknologjisë informative]] dhe sipërmarrës [[Shqipëria|shqiptar]] në fushën e [[Teknologjia|teknologjisë]]. Ermali ka punuar si inxhinier elektronik dhe drejtor i IT-së në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], dhe fillimisht u bë i famshëm për publikun si një nga ekspertët e IT-së të përfshirë në ekspertimin e [[Ilir Meta#Skandali i ryshfetit të filmuar|videos Meta-Prifti.]]<ref>{{Cite web |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e "perandorisë" së Ermal Beqirit |url=https://www.oranews.tv/ekonomi/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-erma-i1209419 |website=Ora News|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=SPAK fut në radar biznesmenin Ermal Beqiri, BKH kryen kontrolle në zyrë |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/spak-fut-ne-radar-biznesmenin-ermal-beqiri-bkh-kryen-kontrolle-ne-zyr-i97320 |website=Vox News|language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai ishte një nga individët e akuzuar nga SPAK për [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit#Hetimi i SPAK mbi prokurimet publike në AKSHI|skandalin e prokurimit publik të AKSHI-t]].<ref name=":0">{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-02-27 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref> == Jeta == Ai u lind në [[Gjirokastra|Gjirokastër]], Shqipëri, në vitin 1991.<ref name=":2" /> == Karriera == Që prej vitit 2011, Ermali ka themeluar dhe drejtuar disa kompani në fushën e teknologjisë informative, përfshirë [[Soft & Solution]].<ref>{{Cite web |title=Tenderat milion euro të AKSHI-t: Ermal Beqiri krijon monopol, bashkon Horizon me Soft&Solution |url=https://www.standard.al/2024/04/11/tenderat-mln-euro-te-akshi-t-ermal-beqiri-krijon-monopol-bashkon-horizon-me-softsolution/ |website=Standard.al|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=Grupi kriminal i AKSHI-t licencë për para elektronike, leja në dorë të hajdutit Ermal Beqiri |url=https://prapaskena.com/2026/01/03/grupi-kriminal-i-akshi-t-licence-per-para-elektronike-leja-ne-dore-te-hajdutit-ermal-beqiri/ |access-date=2026-04-05 |website=prapaskena.com |language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai themeloi [[Albanian Council for Technology and Innovation]] (ACTI), një shoqatë industrie që promovon sigurinë kibernetike, startup-et dhe politikat digjitale.<ref>{{Cite web |title=SCANDAL/ "Durana", an offshore zone in Durrës where the taxes of 40 companies linked to AKSHI were avoided! |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/zbulohet-shoqata-acti-e-biznesmenit-beqiri-me-50-kompani-qe-fishehet--i107831 |access-date=2026-03-29 |website=Vox News |language=sq}}</ref> == Videoja ''Meta–Prifti'' == Ermali mori vëmendje publike në vitin 2011 si një nga tre njohësit e TI-së të ngarkuar nga gjykata për shqyrtimin e videos ''Meta-Prifti'', një regjistrim i fshehtë që tregonte ish-zëvendëskryeministrin [[Ilir Meta]] duke diskutuar marrëveshje korruptive me ministrin e atëhershëm të ekonomisë [[Dritan Prifti]].<ref name=":1">{{Cite web |title=Ekspertët: Videopërgjimi Meta-Prifti jo origjinal, Prifti: Gjykata të kërkojë ekspertizë nga policitë e BE-së |url=https://www.panorama.com.al/ekspertet-videopergjimi-meta-prifti-jo-origjinal-prifti-gjykata-te-kerkoje-ekspertize-nga-policite-e-be-se/ |website=Panorama|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Likmeta |first=Besar |date=2011-11-01 |title=Albanian Experts Query Video in Meta Corruption Case |url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/ |access-date=2026-02-27 |website=Balkan Insight |language=en-US}}</ref> Raporti i Ermalit dhe dy eksperëve të tjerë, doli në përfundim se regjistrimi nuk ishte origjinal, një gjetje që ishte në favor të mbrojtjes së Ilir Metës kundër akuzave për korrupsion.<ref name=":1" /> Analizat të mëparshme, të kryera për prokurorinë nga ekspertë britanikë dhe amerikanë të IT-së, e kishin vlerësuar regjistrimin si autentik, por gjetjet e tyre u hodhën poshtë nga gjykata si të papranueshme.<ref>{{Cite web |title=Experts Say Albania Video Corruption Scandal a Fake |url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/ |website=Balkan Insight|language=sq}}</ref> == Skandali i prokurimeve publike të AKSHI-së == Ermali është një ndër figurat kryesore në hetimin e [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion|SPAK]]-ut mbi skandalin e prokurimit publik të Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI); ndaj të cilit ngrihen akuza për korrupsion, manipulim të tenderëve, inflacion çmimesh dhe pjesëmarrje në grup të strukturuar kriminal.<ref>{{Cite web |last=Peca |first=Vjolanda |date=2025-12-16 |title=Hostage taking and structured criminal group for AKSH tenders |url=https://shteg.org/en/hostage-taking-and-structured-criminal-group-for-aksh-tenders/ |access-date=2026-03-29 |language=en-US}}</ref> SPAK pretendon se kompanitë e tij kanë siguruar miliona euro përmes ofertave të manipuluara të prokurimit publik, në bashkëpunim me [[Ergys Agasi|Ergys Agasin.]]<ref>{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-03-29 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e “perandorisë” së Ermal Beqirit |url=https://www.oranews.tv/ekonomi/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-erma-i1209419 |access-date=2026-03-29 |website=Ora News |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 dhjetor 2025 |title=PENGJE E TENDERA. SPAK ZBULON DOSJEN, Pse u arrestuar Ergys Agasi, Ermal Beqiri dhe izolimi i dy drejtueseve të AKSHI-t |url=https://mapo.al/shqiperi/kronike/spak-zbulon-dosjen-pse-u-arrestuar-ergys-agasi-ermal-beqiri-dhe-i7221016 |access-date= |website=MAPO |language=sq}}</ref> Raportimet mediatike e lidhin ACTI-në me rrjetin e kompanive dhe më gjerë me hetimin e SPAK mbi [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit#Hetimi i SPAK mbi prokurimet publike në AKSHI|skandalin e prokurimeve publike të AKSHI]]-së, dhe e përshkruajnë "Durana Tech Park" se vepron si një parajsë fiskale për firmat anëtare.<ref>{{Cite web |date=2026-01-10 |title=“Durana Tech Park”, a tax haven in the heart of Albania; roots that lead to Elira Kokona and Ermal Beqiri |url=https://pamfleti.net/dosja/durana-tech-park-parajsa-fiskale-ne-zemer-te-shqiperise-rrenjet-qe-te-cojn-i316051 |access-date=2026-03-29 |website=Pamfleti |language=sq}}</ref> == Shiko edhe == * [[Ergys Agasi]] == Burime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjirokastra]] [[Kategoria:Biznesmenë shqiptarë]] 8ykhpngadqvwmva9yxye3uy2l150785 2939845 2939844 2026-04-09T20:03:22Z Leutrim.P 113691 /* Shiko edhe */ 2939845 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ermal Beqiri | birth_date = {{Birth year and age|1991}} | birth_place = [[Gjirokastër]], Shqipëri | occupation = Inxhinier dhe njohës i TI-së }} '''Ermal Beqiri''' (lindur më 1991)<ref name=":2">{{Cite web |last=Ela |date=2024-12-28 |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e “perandorisë” së Ermal Beqirit |url=https://boldnews.al/2024/12/28/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-ermal-beqirit/ |access-date=2026-04-05 |website=BoldNews.al |language=en-US}}</ref> është një ekspert shqiptar i [[Inxhinieria kompjuterike|teknologjisë informative]] dhe sipërmarrës [[Shqipëria|shqiptar]] në fushën e [[Teknologjia|teknologjisë]]. Ermali ka punuar si inxhinier elektronik dhe drejtor i IT-së në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], dhe fillimisht u bë i famshëm për publikun si një nga ekspertët e IT-së të përfshirë në ekspertimin e [[Ilir Meta#Skandali i ryshfetit të filmuar|videos Meta-Prifti.]]<ref>{{Cite web |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e "perandorisë" së Ermal Beqirit |url=https://www.oranews.tv/ekonomi/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-erma-i1209419 |website=Ora News|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=SPAK fut në radar biznesmenin Ermal Beqiri, BKH kryen kontrolle në zyrë |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/spak-fut-ne-radar-biznesmenin-ermal-beqiri-bkh-kryen-kontrolle-ne-zyr-i97320 |website=Vox News|language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai ishte një nga individët e akuzuar nga SPAK për [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit#Hetimi i SPAK mbi prokurimet publike në AKSHI|skandalin e prokurimit publik të AKSHI-t]].<ref name=":0">{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-02-27 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref> == Jeta == Ai u lind në [[Gjirokastra|Gjirokastër]], Shqipëri, në vitin 1991.<ref name=":2" /> == Karriera == Që prej vitit 2011, Ermali ka themeluar dhe drejtuar disa kompani në fushën e teknologjisë informative, përfshirë [[Soft & Solution]].<ref>{{Cite web |title=Tenderat milion euro të AKSHI-t: Ermal Beqiri krijon monopol, bashkon Horizon me Soft&Solution |url=https://www.standard.al/2024/04/11/tenderat-mln-euro-te-akshi-t-ermal-beqiri-krijon-monopol-bashkon-horizon-me-softsolution/ |website=Standard.al|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=Grupi kriminal i AKSHI-t licencë për para elektronike, leja në dorë të hajdutit Ermal Beqiri |url=https://prapaskena.com/2026/01/03/grupi-kriminal-i-akshi-t-licence-per-para-elektronike-leja-ne-dore-te-hajdutit-ermal-beqiri/ |access-date=2026-04-05 |website=prapaskena.com |language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai themeloi [[Albanian Council for Technology and Innovation]] (ACTI), një shoqatë industrie që promovon sigurinë kibernetike, startup-et dhe politikat digjitale.<ref>{{Cite web |title=SCANDAL/ "Durana", an offshore zone in Durrës where the taxes of 40 companies linked to AKSHI were avoided! |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/zbulohet-shoqata-acti-e-biznesmenit-beqiri-me-50-kompani-qe-fishehet--i107831 |access-date=2026-03-29 |website=Vox News |language=sq}}</ref> == Videoja ''Meta–Prifti'' == Ermali mori vëmendje publike në vitin 2011 si një nga tre njohësit e TI-së të ngarkuar nga gjykata për shqyrtimin e videos ''Meta-Prifti'', një regjistrim i fshehtë që tregonte ish-zëvendëskryeministrin [[Ilir Meta]] duke diskutuar marrëveshje korruptive me ministrin e atëhershëm të ekonomisë [[Dritan Prifti]].<ref name=":1">{{Cite web |title=Ekspertët: Videopërgjimi Meta-Prifti jo origjinal, Prifti: Gjykata të kërkojë ekspertizë nga policitë e BE-së |url=https://www.panorama.com.al/ekspertet-videopergjimi-meta-prifti-jo-origjinal-prifti-gjykata-te-kerkoje-ekspertize-nga-policite-e-be-se/ |website=Panorama|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Likmeta |first=Besar |date=2011-11-01 |title=Albanian Experts Query Video in Meta Corruption Case |url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/ |access-date=2026-02-27 |website=Balkan Insight |language=en-US}}</ref> Raporti i Ermalit dhe dy eksperëve të tjerë, doli në përfundim se regjistrimi nuk ishte origjinal, një gjetje që ishte në favor të mbrojtjes së Ilir Metës kundër akuzave për korrupsion.<ref name=":1" /> Analizat të mëparshme, të kryera për prokurorinë nga ekspertë britanikë dhe amerikanë të IT-së, e kishin vlerësuar regjistrimin si autentik, por gjetjet e tyre u hodhën poshtë nga gjykata si të papranueshme.<ref>{{Cite web |title=Experts Say Albania Video Corruption Scandal a Fake |url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/ |website=Balkan Insight|language=sq}}</ref> == Skandali i prokurimeve publike të AKSHI-së == Ermali është një ndër figurat kryesore në hetimin e [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion|SPAK]]-ut mbi skandalin e prokurimit publik të Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI); ndaj të cilit ngrihen akuza për korrupsion, manipulim të tenderëve, inflacion çmimesh dhe pjesëmarrje në grup të strukturuar kriminal.<ref>{{Cite web |last=Peca |first=Vjolanda |date=2025-12-16 |title=Hostage taking and structured criminal group for AKSH tenders |url=https://shteg.org/en/hostage-taking-and-structured-criminal-group-for-aksh-tenders/ |access-date=2026-03-29 |language=en-US}}</ref> SPAK pretendon se kompanitë e tij kanë siguruar miliona euro përmes ofertave të manipuluara të prokurimit publik, në bashkëpunim me [[Ergys Agasi|Ergys Agasin.]]<ref>{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-03-29 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e “perandorisë” së Ermal Beqirit |url=https://www.oranews.tv/ekonomi/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-erma-i1209419 |access-date=2026-03-29 |website=Ora News |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 dhjetor 2025 |title=PENGJE E TENDERA. SPAK ZBULON DOSJEN, Pse u arrestuar Ergys Agasi, Ermal Beqiri dhe izolimi i dy drejtueseve të AKSHI-t |url=https://mapo.al/shqiperi/kronike/spak-zbulon-dosjen-pse-u-arrestuar-ergys-agasi-ermal-beqiri-dhe-i7221016 |access-date= |website=MAPO |language=sq}}</ref> Raportimet mediatike e lidhin ACTI-në me rrjetin e kompanive dhe më gjerë me hetimin e SPAK mbi [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit#Hetimi i SPAK mbi prokurimet publike në AKSHI|skandalin e prokurimeve publike të AKSHI]]-së, dhe e përshkruajnë "Durana Tech Park" se vepron si një parajsë fiskale për firmat anëtare.<ref>{{Cite web |date=2026-01-10 |title=“Durana Tech Park”, a tax haven in the heart of Albania; roots that lead to Elira Kokona and Ermal Beqiri |url=https://pamfleti.net/dosja/durana-tech-park-parajsa-fiskale-ne-zemer-te-shqiperise-rrenjet-qe-te-cojn-i316051 |access-date=2026-03-29 |website=Pamfleti |language=sq}}</ref> == Shiko edhe == * [[Ilir Meta#Skandali i ryshfetit të filmuar]] * [[Ergys Agasi]] * [[Dritan Prifti]] * [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit]] * [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion]] == Burime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjirokastra]] [[Kategoria:Biznesmenë shqiptarë]] 5l5e5d5ag94alyz32s9k7hefwcah1xj 2939879 2939845 2026-04-09T22:10:22Z Fallbackintoreality 102113 Hoqa një burim duplikat (disa burime po e kopjojnë BoldNews); rishkrova një paragraf rreth parkut Durana për të qenë më i kuptueshëm; riktheva mbiemrin kur i referohemi në vetën e tretë subjektit pasi ashtu i referohemi në shumicën e Wikipedisë. 2939879 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ermal Beqiri | birth_date = {{Birth year and age|1991}} | birth_place = [[Gjirokastër]], Shqipëri | occupation = Inxhinier dhe njohës i TI-së }} '''Ermal Beqiri''' (lindur më 1991)<ref name=":2">{{Cite web |last=Ela |date=2024-12-28 |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e “perandorisë” së Ermal Beqirit |url=https://boldnews.al/2024/12/28/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-ermal-beqirit/ |access-date=2026-04-05 |website=BoldNews.al |language=en-US}}</ref> është një ekspert shqiptar i [[Inxhinieria kompjuterike|teknologjisë informative]] dhe sipërmarrës [[Shqipëria|shqiptar]] në fushën e [[Teknologjia|teknologjisë]]. Ermali ka punuar si inxhinier elektronik dhe drejtor i IT-së në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], dhe fillimisht u bë i famshëm për publikun si një nga ekspertët e IT-së të përfshirë në ekspertimin e [[Ilir Meta#Skandali i ryshfetit të filmuar|videos Meta-Prifti.]]<ref>{{Cite web |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e "perandorisë" së Ermal Beqirit |url=https://www.oranews.tv/ekonomi/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-erma-i1209419 |website=Ora News|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=SPAK fut në radar biznesmenin Ermal Beqiri, BKH kryen kontrolle në zyrë |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/spak-fut-ne-radar-biznesmenin-ermal-beqiri-bkh-kryen-kontrolle-ne-zyr-i97320 |website=Vox News|language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai ishte një nga individët e akuzuar nga SPAK për [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit#Hetimi i SPAK mbi prokurimet publike në AKSHI|skandalin e prokurimit publik të AKSHI-t]].<ref name=":0">{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-02-27 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref> == Jeta == Ai u lind në [[Gjirokastra|Gjirokastër]], Shqipëri, në vitin 1991.<ref name=":2" /> == Karriera == Që prej vitit 2011, Beqiri ka themeluar dhe drejtuar disa kompani në fushën e teknologjisë informative, përfshirë Soft & Solution.<ref>{{Cite web |title=Tenderat milion euro të AKSHI-t: Ermal Beqiri krijon monopol, bashkon Horizon me Soft&Solution |url=https://www.standard.al/2024/04/11/tenderat-mln-euro-te-akshi-t-ermal-beqiri-krijon-monopol-bashkon-horizon-me-softsolution/ |website=Standard.al|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=Grupi kriminal i AKSHI-t licencë për para elektronike, leja në dorë të hajdutit Ermal Beqiri |url=https://prapaskena.com/2026/01/03/grupi-kriminal-i-akshi-t-licence-per-para-elektronike-leja-ne-dore-te-hajdutit-ermal-beqiri/ |access-date=2026-04-05 |website=prapaskena.com |language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai themeloi [[Albanian Council for Technology and Innovation]] (ACTI), një shoqatë industrie që promovon sigurinë kibernetike, startup-et dhe politikat digjitale.<ref>{{Cite web |title=SCANDAL/ "Durana", an offshore zone in Durrës where the taxes of 40 companies linked to AKSHI were avoided! |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/zbulohet-shoqata-acti-e-biznesmenit-beqiri-me-50-kompani-qe-fishehet--i107831 |access-date=2026-03-29 |website=Vox News |language=sq}}</ref> == Videoja Meta–Prifti == Ermali mori vëmendje publike në vitin 2011 si një nga tre njohësit e TI-së të ngarkuar nga gjykata për shqyrtimin e videos Meta–Prifti, një regjistrim i fshehtë që tregonte ish-zëvendëskryeministrin [[Ilir Meta]] duke diskutuar marrëveshje korruptive me ministrin e atëhershëm të ekonomisë [[Dritan Prifti]].<ref name=":1">{{Cite web |title=Ekspertët: Videopërgjimi Meta-Prifti jo origjinal, Prifti: Gjykata të kërkojë ekspertizë nga policitë e BE-së |url=https://www.panorama.com.al/ekspertet-videopergjimi-meta-prifti-jo-origjinal-prifti-gjykata-te-kerkoje-ekspertize-nga-policite-e-be-se/ |website=Panorama|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Likmeta |first=Besar |date=2011-11-01 |title=Albanian Experts Query Video in Meta Corruption Case |url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/ |access-date=2026-02-27 |website=Balkan Insight |language=en-US}}</ref> Raporti i Beqirit dhe dy eksperëve të tjerë, doli në përfundim se regjistrimi nuk ishte origjinal, një gjetje që ishte në favor të mbrojtjes së Ilir Metës kundër akuzave për korrupsion.<ref name=":1" /> Analizat të mëparshme, të kryera për prokurorinë nga ekspertë britanikë dhe amerikanë të IT-së, e kishin vlerësuar regjistrimin si autentik, por gjetjet e tyre u hodhën poshtë nga gjykata si të papranueshme.<ref>{{Cite web |title=Experts Say Albania Video Corruption Scandal a Fake |url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/ |website=Balkan Insight|language=sq}}</ref> == Skandali i prokurimeve publike të AKSHI-së == Ermali është një ndër figurat kryesore në hetimin e [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion|SPAK]]-ut mbi skandalin e prokurimit publik të Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI); ndaj të cilit ngrihen akuza për korrupsion, manipulim të tenderëve, inflacion çmimesh dhe pjesëmarrje në grup të strukturuar kriminal.<ref>{{Cite web |last=Peca |first=Vjolanda |date=2025-12-16 |title=Hostage taking and structured criminal group for AKSH tenders |url=https://shteg.org/en/hostage-taking-and-structured-criminal-group-for-aksh-tenders/ |access-date=2026-03-29 |language=en-US}}</ref> SPAK pretendon se kompanitë e tij kanë siguruar miliona euro përmes ofertave të manipuluara të prokurimit publik, në bashkëpunim me [[Ergys Agasi|Ergys Agasin.]]<ref>{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-03-29 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref><ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=16 dhjetor 2025 |title=PENGJE E TENDERA. SPAK ZBULON DOSJEN, Pse u arrestuar Ergys Agasi, Ermal Beqiri dhe izolimi i dy drejtueseve të AKSHI-t |url=https://mapo.al/shqiperi/kronike/spak-zbulon-dosjen-pse-u-arrestuar-ergys-agasi-ermal-beqiri-dhe-i7221016 |access-date= |website=MAPO |language=sq}}</ref> ''Pamfleti'' e lidh ACTI-në e Beqirit poashtu me hetimin e SPAK-ut rreth një rrjeti kompanish që janë inkuadruar në parkun teknologjik Durana në Xhafzotaj<ref name=":3">{{Cite web |date=2026-01-10 |title=“Durana Tech Park”, parajsa fiskale në zemër të Shqipërisë; rrënjët që të çojnë te Elira Kokona dhe Ermal Beqiri |url=https://pamfleti.net/dosja/durana-tech-park-parajsa-fiskale-ne-zemer-te-shqiperise-rrenjet-qe-te-cojn-i316051 |access-date=2026-03-29 |website=Pamfleti |language=sq}}</ref>—që premtoi zero tatime mbi fitimet e kompanive pjesëmarrëse për 10 vitet e para të ekzistencës.<ref>{{Cite web |date=2025-02-18 |title=Parku teknologjik “Durana”, hapet thirrja për përdoruesit e parë, shteti ofron lehtësi deri në 10 vite |url=https://a2news.com/shqiperia/aktualitet/parku-teknologjik-durana-hapet-thirrja-per-perdoruesit-e-pa-i1140748 |access-date=2026-04-09 |website=[[A2 CNN]] |language=sq}}</ref> Parku, i përshkruar nga ish-zv.{{Nbsp}}kryeministri [[Arben Ahmetaj]] si "parajsë fiskale" për afaristët teknologjikë, u mbështet mbi ACTI dhe përfshiu kompanitë e tjera të Beqirit—Horizon dhe Soft & Solution. Të gjitha kompanitë e tij ndërruan adresën e tyre në Xhafzotaj pa humbur kohë, që të shfrytëzonin parkun si mënyrë e shmangies së tatimeve.<ref name=":3" /> == Shiko edhe == * [[Ilir Meta#Skandali i ryshfetit të filmuar]] * [[Ergys Agasi]] * [[Dritan Prifti]] * [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit]] * [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion]] == Burime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjirokastra]] [[Kategoria:Biznesmenë shqiptarë]] iiumrajsf1ap27hq0jxay0fhgpsbc72 2939882 2939879 2026-04-09T22:11:24Z Fallbackintoreality 102113 Wikilidhje [[Xhafzotaj (Xhafzotaj)]] 2939882 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ermal Beqiri | birth_date = {{Birth year and age|1991}} | birth_place = [[Gjirokastër]], Shqipëri | occupation = Inxhinier dhe njohës i TI-së }} '''Ermal Beqiri''' (lindur më 1991)<ref name=":2">{{Cite web |last=Ela |date=2024-12-28 |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e “perandorisë” së Ermal Beqirit |url=https://boldnews.al/2024/12/28/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-ermal-beqirit/ |access-date=2026-04-05 |website=BoldNews.al |language=en-US}}</ref> është një ekspert shqiptar i [[Inxhinieria kompjuterike|teknologjisë informative]] dhe sipërmarrës [[Shqipëria|shqiptar]] në fushën e [[Teknologjia|teknologjisë]]. Ermali ka punuar si inxhinier elektronik dhe drejtor i IT-së në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], dhe fillimisht u bë i famshëm për publikun si një nga ekspertët e IT-së të përfshirë në ekspertimin e [[Ilir Meta#Skandali i ryshfetit të filmuar|videos Meta-Prifti.]]<ref>{{Cite web |title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e "perandorisë" së Ermal Beqirit |url=https://www.oranews.tv/ekonomi/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-erma-i1209419 |website=Ora News|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=SPAK fut në radar biznesmenin Ermal Beqiri, BKH kryen kontrolle në zyrë |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/spak-fut-ne-radar-biznesmenin-ermal-beqiri-bkh-kryen-kontrolle-ne-zyr-i97320 |website=Vox News|language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai ishte një nga individët e akuzuar nga SPAK për [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit#Hetimi i SPAK mbi prokurimet publike në AKSHI|skandalin e prokurimit publik të AKSHI-t]].<ref name=":0">{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-02-27 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref> == Jeta == Ai u lind në [[Gjirokastra|Gjirokastër]], Shqipëri, në vitin 1991.<ref name=":2" /> == Karriera == Që prej vitit 2011, Beqiri ka themeluar dhe drejtuar disa kompani në fushën e teknologjisë informative, përfshirë Soft & Solution.<ref>{{Cite web |title=Tenderat milion euro të AKSHI-t: Ermal Beqiri krijon monopol, bashkon Horizon me Soft&Solution |url=https://www.standard.al/2024/04/11/tenderat-mln-euro-te-akshi-t-ermal-beqiri-krijon-monopol-bashkon-horizon-me-softsolution/ |website=Standard.al|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=Grupi kriminal i AKSHI-t licencë për para elektronike, leja në dorë të hajdutit Ermal Beqiri |url=https://prapaskena.com/2026/01/03/grupi-kriminal-i-akshi-t-licence-per-para-elektronike-leja-ne-dore-te-hajdutit-ermal-beqiri/ |access-date=2026-04-05 |website=prapaskena.com |language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai themeloi [[Albanian Council for Technology and Innovation]] (ACTI), një shoqatë industrie që promovon sigurinë kibernetike, startup-et dhe politikat digjitale.<ref>{{Cite web |title=SCANDAL/ "Durana", an offshore zone in Durrës where the taxes of 40 companies linked to AKSHI were avoided! |url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/zbulohet-shoqata-acti-e-biznesmenit-beqiri-me-50-kompani-qe-fishehet--i107831 |access-date=2026-03-29 |website=Vox News |language=sq}}</ref> == Videoja Meta–Prifti == Ermali mori vëmendje publike në vitin 2011 si një nga tre njohësit e TI-së të ngarkuar nga gjykata për shqyrtimin e videos Meta–Prifti, një regjistrim i fshehtë që tregonte ish-zëvendëskryeministrin [[Ilir Meta]] duke diskutuar marrëveshje korruptive me ministrin e atëhershëm të ekonomisë [[Dritan Prifti]].<ref name=":1">{{Cite web |title=Ekspertët: Videopërgjimi Meta-Prifti jo origjinal, Prifti: Gjykata të kërkojë ekspertizë nga policitë e BE-së |url=https://www.panorama.com.al/ekspertet-videopergjimi-meta-prifti-jo-origjinal-prifti-gjykata-te-kerkoje-ekspertize-nga-policite-e-be-se/ |website=Panorama|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Likmeta |first=Besar |date=2011-11-01 |title=Albanian Experts Query Video in Meta Corruption Case |url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/ |access-date=2026-02-27 |website=Balkan Insight |language=en-US}}</ref> Raporti i Beqirit dhe dy eksperëve të tjerë, doli në përfundim se regjistrimi nuk ishte origjinal, një gjetje që ishte në favor të mbrojtjes së Ilir Metës kundër akuzave për korrupsion.<ref name=":1" /> Analizat të mëparshme, të kryera për prokurorinë nga ekspertë britanikë dhe amerikanë të IT-së, e kishin vlerësuar regjistrimin si autentik, por gjetjet e tyre u hodhën poshtë nga gjykata si të papranueshme.<ref>{{Cite web |title=Experts Say Albania Video Corruption Scandal a Fake |url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/ |website=Balkan Insight|language=sq}}</ref> == Skandali i prokurimeve publike të AKSHI-së == Ermali është një ndër figurat kryesore në hetimin e [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion|SPAK]]-ut mbi skandalin e prokurimit publik të Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI); ndaj të cilit ngrihen akuza për korrupsion, manipulim të tenderëve, inflacion çmimesh dhe pjesëmarrje në grup të strukturuar kriminal.<ref>{{Cite web |last=Peca |first=Vjolanda |date=2025-12-16 |title=Hostage taking and structured criminal group for AKSH tenders |url=https://shteg.org/en/hostage-taking-and-structured-criminal-group-for-aksh-tenders/ |access-date=2026-03-29 |language=en-US}}</ref> SPAK pretendon se kompanitë e tij kanë siguruar miliona euro përmes ofertave të manipuluara të prokurimit publik, në bashkëpunim me [[Ergys Agasi|Ergys Agasin.]]<ref>{{Cite web |last=R |first=K. |date=2025-12-19 |title=BIRN: Kapja e AKSHI-t nga interesa kriminale rrezikon sigurinë kombëtare |url=https://gazetadita.al/kush-eshte-ergys-agasi/ |access-date=2026-03-29 |website=Gazeta Dita |language=en-US}}</ref><ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=16 dhjetor 2025 |title=PENGJE E TENDERA. SPAK ZBULON DOSJEN, Pse u arrestuar Ergys Agasi, Ermal Beqiri dhe izolimi i dy drejtueseve të AKSHI-t |url=https://mapo.al/shqiperi/kronike/spak-zbulon-dosjen-pse-u-arrestuar-ergys-agasi-ermal-beqiri-dhe-i7221016 |access-date= |website=MAPO |language=sq}}</ref> ''Pamfleti'' e lidh ACTI-në e Beqirit poashtu me hetimin e SPAK-ut rreth një rrjeti kompanish që janë inkuadruar në parkun teknologjik Durana në [[Xhafzotaj (Xhafzotaj)|Xhafzotaj]]<ref name=":3">{{Cite web |date=2026-01-10 |title=“Durana Tech Park”, parajsa fiskale në zemër të Shqipërisë; rrënjët që të çojnë te Elira Kokona dhe Ermal Beqiri |url=https://pamfleti.net/dosja/durana-tech-park-parajsa-fiskale-ne-zemer-te-shqiperise-rrenjet-qe-te-cojn-i316051 |access-date=2026-03-29 |website=Pamfleti |language=sq}}</ref>—që premtoi zero tatime mbi fitimet e kompanive pjesëmarrëse për 10 vitet e para të ekzistencës.<ref>{{Cite web |date=2025-02-18 |title=Parku teknologjik “Durana”, hapet thirrja për përdoruesit e parë, shteti ofron lehtësi deri në 10 vite |url=https://a2news.com/shqiperia/aktualitet/parku-teknologjik-durana-hapet-thirrja-per-perdoruesit-e-pa-i1140748 |access-date=2026-04-09 |website=[[A2 CNN]] |language=sq}}</ref> Parku, i përshkruar nga ish-zv.{{Nbsp}}kryeministri [[Arben Ahmetaj]] si "parajsë fiskale" për afaristët teknologjikë, u mbështet mbi ACTI dhe përfshiu kompanitë e tjera të Beqirit—Horizon dhe Soft & Solution. Të gjitha kompanitë e tij ndërruan adresën e tyre në Xhafzotaj pa humbur kohë, që të shfrytëzonin parkun si mënyrë e shmangies së tatimeve.<ref name=":3" /> == Shiko edhe == * [[Ilir Meta#Skandali i ryshfetit të filmuar]] * [[Ergys Agasi]] * [[Dritan Prifti]] * [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit]] * [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion]] == Burime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjirokastra]] [[Kategoria:Biznesmenë shqiptarë]] 15qdjeqv4ri3p34n5g5dm19391ym2jr 1 398596 2939840 2939660 2026-04-09T19:45:09Z Leutrim.P 113691 2939840 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ermal Beqiri/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Burime të tjera, në rast se do duhen == Disa burime të tjera mbi Ermal Beqirin and co (ndjesë nëse mund të ketë ndonjë përsëritje me ato që ishin tek artikulli i grisur dhe drafti): * '''''Reporter.al''''' - 23 dhjetor 2025 - ''"Prokuroria e Posaçme akuzon Ergys Agasin dhe rivalin e Meçes në biznes, '''Ermal Beqirin''' për organizimin e pengmarrjes së tij me qëllimin zhdukjen e një pengese në kontrollin e tenderave me vlerë dhjetra milionë euro të AKSHI."'' https://www.reporter.al/2025/12/23/manipulime-zhvatje-dhe-pengmarrje-grupi-kriminal-pas-shqiperise-digjitale/ * '''''Reporter.al''''' - 24 dhjetor 2025 - https://www.reporter.al/2025/12/24/dosja-e-spak-fitimet-marramendese-te-kontraktoreve-te-akshi/ Mirlinda Karçanaj, u mor e pandehur për veprën penale të shkeljes së barazisë në tenderë, kryer në formën e bashkëpunimit në kuadër të një grupi kriminal, krahas Agasit dhe Ermal Beqirit, një biznesmen tjetër fitues i prokurimeve të AKSHI-t, kompania e të cilit SOFT & SOLUTION, pati afro 18 milionë euro të ardhura dhe pothuajse 11 milionë euro fitime në vitin 2024. * '''''Reporter.al''''' - 17 shkurt 2026 - https://www.reporter.al/2026/02/17/rama-shfrytezon-prezantimin-e-kreut-te-ri-te-akshi-per-te-sulmuar-drejtesine/ ''"Ndërkohë, Ergys Agasi dhe '''Ermal Beqiri,''' të cilët akuzohet se drejtonin grupin dhe se u përfshinë në pengmarrje e afera të tjera korruptive, '''janë shpallur në kërkim.'''"'' * '''''Reporter.al''''' https://www.reporter.al/2026/02/16/precedent-i-rrezikshem-drafti-per-tenderat-e-akshi-pritet-me-kritika-ne-kuvend/ Përmendet: Mirlinda Karçanaj, u mor e pandehur për veprën penale të shkeljes së barazisë në tenderë, kryer në formën e bashkëpunimit në kuadër të një grupi kriminal, krahas Ergys Agasit, '''Ermal Beqirit''' dhe disa personave të tjerë. * '''''Albanian Daily News (anglisht)''''' - 16 dhjetor 2025 - https://albaniandailynews.com/news/special-prosecution-conducts-raids-on-businesses-linked-to-money-laundering-case * '''''Fatoje.al''''' - 23 dhjetor 2025 - https://faktoje.al/dosja-e-akshi-4-kompani-ne-9-muaj-siguruan-tendera-ne-vleren-57-milione-euro/ thotë: ''“Nga hetimet e kryera rezulton se shtetasit Ergys Agasi, '''Ermal Beqiri,''' Mirlinda Karçanaj, Hava Delibashi, Erion Ismaili, Andis Papa, Gëzim Hoxha, si dhe persona të tjerë, në bashkëpunim me njëri-tjetrin në formën e grupit të strukturuar kriminal, kanë organizuar dhe implementuar një skemë për paracaktimin e fituesve në proçedurat e prokurimit, të kryera në Agjencinë Kombëtare të Shoqërise së lnformacionit (AKSHl), me qëllim përfitimin e paligjshëm të fondeve publike që rrjedhin nga pagesat, lidhur me kontratat publike të prokuruara”, thuhet në dosjen e Prokurorisë Speciale SPAK, të cilën Faktoje.al e disponon'' * I njëtin lajm risillet edhe nga '''''Telegrafi.com''''' - 27 dhjetor 2025 - https://telegrafi.com/en/Akshi%27s-dossier%3A-4-companies-in-9-months-secured-tenders-worth-57-million-euros/ * '''''BalkanWeb / Gazeta Shqiptare''''' - 23 dhjetor 2025 - https://www.balkanweb.com/pagesa-fiktive-per-cibuke-e-cokollata-birn-manipulime-zhvatje-dhe-pengmarrje-grupi-kriminal-pas-shqiperise-digjitale/#gsc.tab=0 thotë: ''"Prokuroria e Posaçme akuzon Ergys Agasin dhe '''rivalin e Meçes në biznes''', '''Ermal Beqirin për organizimin e pengmarrjes së tij''' me qëllimin zhdukjen e një pengese në kontrollin e tenderave me vlerë dhjetra milionë euro të AKSHI."'' * BalkanWeb / Gazeta Shqiptare - 14 janar 2026 '''''Do fitonin qindra milionë euro nga buxheti pa paguar asnjë taksë, aktorët e AKSHI-t pas Durana Tech Park. Nga Ermal Beqiri te Ergys Agasi, pronarë të njëjtë me kompani të reja''''' https://www.balkanweb.com/zbardhet-skema-do-fitonin-qindra-milione-euro-nga-buxheti-pa-paguar-asnje-takse-aktoret-e-akshi-t-pas-durana-tech-park-nga-ermal-beqiri-te-ergys-agasi-pronare-te-njejte-me-kompani-te-reja/#gsc.tab=0 '''''Disa burime mbi Ermal Beqirin nga Gazeta Panorama.''''' Shumë prej këtyre janë prej dhjetorit të 2025 kur dolën publikisht akuzat. Por siç shihet nga [https://www.panorama.com.al/biznesmeni-ermal-beqiri-ne-spak-i-denoncuar-si-perfitues-i-shume-tenderave-ne-aksh/ ky lajm Beqiri ishte thirrur në SPAK disa muaj më para]. Me bold kam vënë pjesën ku përmendet Ermal Beqiri. * Gazeta Panorama - 16 dhjetor 2025 - https://www.panorama.com.al/lajm-i-fundit-spak-leshon-urdher-arrest-per-drejtoreshen-e-akshi-t-mirlinda-kercanaj-dhe-biznesmenin-ermal-beqiri/ thotë: "''Konkretisht për drejtoreshën e AKSHI-, Mirlinda Karçanaj, GJKKO ka caktuar masën e sigurisë “arrest shtëpie”, ndërsa '''për biznesmenin Ermal Beqiri është caktuar masa “arrest me burg”.''' Masë arresti është lëshuar edhe për Ergys Agasin.''" * Gazeta Panorama - 16 dhjetor 2025 - https://www.panorama.com.al/skandali-dhe-abuzimet-ne-akshi-ergys-agasi-dhe-ermal-beqiri-kishin-ne-dore-transaksionet-brenda-dhe-jashte-vendit-gazetarja-lala-posedonin-te-dhenat-me-dosjet-hetimore-ndikonin-n/ thotë: "'''''Ndaj Ergys Agasit dhe Ermal Beqirajt rëndojnë akuzat''' e konkurrencës së paligjshme nëpërmjet dhunës, grupit të strukturuar kriminal, heqje paligjshme e lirisë, kryerje e veprave penale në kuadër të grupit të strukturuar kriminal, pastrim parash por edhe akuza të tjera."'' * Gazeta Panorama - 26 dhjetor 2025 https://www.panorama.com.al/ermal-beqiri-bleu-nje-jaht-luksoz-e-regjistroi-ne-emer-te-punonjeses-se-softsolutions-dosja-e-akshi-t-kush-eshte-xhenila-tamizi-qe-bente-trajnime-ea-solution/ thotë: ''"Nga dosja e Prokurorisë së Posaçme Anti korrupsion (SPAK) për Agjencinë Kombëtare të Shërbimit të Informacionit (AKSHI) rezulton se biznesmenit '''Ermal Beqiri''' ka blerë një jaht luksoz Predator 50 Skyfall në emër të Xhenila Tamizit." ..."Nga aktet kjo shtetase rezulton të jetë e punësuar në shoqërinë “Soft & Solutions” sh.p.k., madje në emër të saj rezulton edhe sendi i blerë nga Ermal Beqiri, mjeti lundrues Predator 50 Skyfall (jaht)."'' * Gazeta Panorama - 26 shkurt ''2026 -'' https://www.panorama.com.al/hetimet-per-dosjen-e-akshi-t-spak-therret-xhenila-tamizi-biznesmeni-ermal-beqiri-bleu-ne-emer-te-saj-nje-jaht-luksoz-kush-eshte-e-reja-punonjese-e-softsolutions/ thotë: "''SPAK ka thirrur për të dhënë deklarime shtetasen '''Xhenila Tamizi''', e identifikuar si vartëse e '''biznesmenit në arrati Ermal Beqiri.''' Mësohet se Tamizi pritet të japë sqarime mbi disa transaksione dhe pasuri të dyshuara që lidhen me Beqirin."'' [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 14:43 (CEST) ::@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] sa per keto burimet shtese, po te them se nuk kane ndonje vlere. Per te vene ne dukje shquarsine mund te permenden, por per te shkruar artikullin nuk jane shume te dobishme... ::E para, pavaresisht punes kembengulese me mbledhjen e ketyre fakteve, ki parasysh se nuk po shkruan per nje gazete, por per nje enciklopedi online. Nese sipas gazetarise nevojitet qe shkrimi te shkruahet me nje gjuhe sa me veprore dhe ngjarje dhe veprime, ne nje enciklopedi shkruhet me ritem me te qete, dhe jo ka veprore. ::E dyta nuk duhet te vihen ne plan te pare skandalet dhe veprimet e tij, por ajo qe ai eshte. Psh. te karriera futesh direkt qe eshte perfshire ne skandale dhe nuk e sqaron mire rolin si sipermarres dhe pjesemarrjen e tij ne administrata te ndryshme si drejtor IT-je ne universitet, pedagog apo keshilltar politik. ::Pasi i thua keto gjera, pra ate qe ai ka qene, mund te ceket se ka pasur akuza, por shkurtimisht. Ne fund te fundit nuk eshte denuar nga nje gjykate dhe nuk mund te thuhet se eshte perfshire ne nje skandal apo tjeter. Meret gazetaria me keto. Nga ana tjeter, nuk mundet edhe per ditelindjen te citosh burime qe e akuzojne per skandale te ndryshme, po te shkruhej nje artikull me asnjanesi vertet te patemete. ::Enciklopedia nuk mund ta lidh nje person ne nje skandal kur me sqarimin perfundimtar te fakteve del psh se ai nuk eshte i perfshire. Edhe pse ti ne kete rast ke burime qe e permendin si te perfshire, madje nje gazete e quan troc hajdut, si mendon ti, ai duhet te mbetet i lidhur me skandalet, pavaresisht fakteve dhe vendimeve gjyqsore. Flas ne teori, se edhe une nuk besoj ne pafajesine e tij. Por si parim nuk mund te shkruaj nje enciklopedi per skandalet ne vazhdimesi... ::Me thene te drejten edhe pse ti mund te kesh konflik interesi, me shume konfliktin e interesit mund ta kene ata qe te kundershtojne. Psh. di qe nje persona te ndryshem ne WP shqip jane te lidhur me IT dhe nuk eshte fare cudi qe ndonje te jete i angazhuar nga drejtues institucionesh. Por tashme mendoj se nuk mund ta shkruash dot artikullin per EB nese nuk ta pranojne shumica e admineve. Madje nese arrihet pa pranimin e Leutrim.P, besoj se do ta kesh te veshtire. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 6 prill 2026 01:50 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]] '''nuk kam asgjë kundër që faqja mbi të të zgjerohet edhe me kontributet e tij në fushën e IT, apo kontribute të tjera'''. Aman, mendoj se është më se legjitime që ne, atje ku kemi burime sekondare të besueshme, të raportojmë në mënyrë konçize ato dhe vetëm ato që thonë burimet sekondare, sepse ky është person publik që ka fituar dhjetra nëmos qindra miliona euro nga buxheti i shtetit Shqiptar. Po deshe mund të të jap shembuj nga Wikipedia anglisht që kjo gjë mund të bëhet dhe lejohet të bëhet (Psh unë kam krijuar një [[:en:Ermal_Beqiri|faqe mbi E.Beqiri në Wikin anglez]], dhe asnjë nuk e ka sfiduar informacionin e botuar atje.. Po ashtu asnjë nuk e ka sfiduar artikullin mbi [[Ergys Agasi|Ergys Agasin]], i akuzuar si bashkëpunëtor i Beqirit... Agasi para ca muajsh u përmend edhe nga një gazetar investigativ italian në një intervistë me kryeministrin tonë Ramën. Pra Agasi të paktën ka reputacion edhe në itali.). Pra thjesht raportimi që ai është nën hetim dhe përse është nën hetim. Për më tepër personi në fjalë siç mund ta lexosh ka qenë edhe një nga ekspertët që tha (po parafrazoj) se videoja që tregonte korrupsionin e I.Metës para shumë vitesh ishte e manipuluar, kur ekspertë ndërkombëtarë e kishin nxjerrë autentike. Pra siç e kupton, nuk është rastësi që ky person është i përfshirë në dy skandale. Një tjetër ësthë ai i Durana Tech Park, edhe ai nën hetim nga SPAK sepse dyshohet se është ngritur formalisht sa për të mos deklaruar taksat. Unë nuk kam ngritur asnjë akuzë ndaj tij, ne thjeshtë po paraqesim burime dytësore të besueshme që raportojnë akuzat që Prokuroria e posaçme ka ngritur për skandalet më të fundit, për akuzat e përfshirjes së tij në rrëmbimin e një biznesmeni tjetër dhe shumë të tjera. Sa për konfliktin e interesit. Nuk di si ta them ndryshe: por qofsha i mallkuar 100 breza nëse unë e njoh personalisht Beqirin, jam ndonjë konkurrent i tij, ose nëse kam ndonjë interes monetar nga pasyqrimi i hetimeve të SPAK këtu. Unë jam një qytetar i thjeshtë që kam kontribuar edhe më parë në Wikipedia (psh kjo llogari është krijuar në 2016), kryesisht në Wikipedian anglisht. Nga ana tjetër fakti që ai është i fushës së IT, siç e the edhe vetë, e bën probabilitetin që ndonjë nga editorët tanë këtu vërtetë të ketë njohje ose të jetë ose ketë patur shkëmbime profesionale apo monetare si nënpunës i tij. Unë vetë '''nuk''' jam i fushës së IT. Të falenderoj për kohën tënde! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 6 prill 2026 10:40 (CEST) ::::@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] Nuk me ke kuptuar mire! Thash se duhet te shkurtohet duke i permendur vetem siperfaqesisht skandalet qe akuzohet. WP nuk eshte gazete, as sajt lajmesh. Fakti qe ke mundur te shkruash ne anglisht, nuk do te thote se ashtu duhet. Bota as qe e njeh, realitetin shqiptar se pari. Dhe arsyet ti kam shpjeguar pse nuk mund te jete i gjere. Kur thash qe ne wikipedia ka shume IT, nuk nenkuptova tyj. Ne fakt e kisha per nje dyshimin tim... Nga ana tjeter kuptoje se une nuk kam ndonje gje ne dore... sa per votimin qe eshte hapur se kuptoj mbi cilen ceshtje dhe baze eshte bere. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 6 prill 2026 22:49 (CEST) :::::Ke në dorë të këmbngulësh që fshirja në atë mënyrë është e gabuar, që artikulli nuk mund të pengohet së krijuari, dhe se për të fshirë një artikull duhet të votohet dhe diskutohet paraprakisht dhe të ofrohen argumente sipas politikave të wikipedisë. Sikundër ke në dorë të tërheqësh vëmendjen e editorëve të tjerë rredh veprimeve abuzive të Leutrim.P në rolin e administratorit. Të flm për kohën tënde! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 7 prill 2026 14:06 (CEST) ::::::@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] Jam perpjekur ta bej, por pikerisht per nderhyrjen time te ajo ankesa jote per stalking, me bllokoi 1 muaj zoteria e tij, Leutrim.P. Dhe nuk kam nerva te merem me me te dhe shefin e tij, qe me kane penguar dhe luftuar shume here. Megjithate ti ke bere gabim qe e ke rikrijuar pa mare pelqimin e admineve. Nese nuk do te ishte rikrijuar mund te nderhyja me shume me argumentin e censures... pasi artikulli nuk u korrigjua por u fshi fare pa argumente te pranueshme... Ki parasysh se personi ne fjale duke dashur te me terheq ne diskutime te tjera, pas acarimit tim te meparshem, ka futur te pakten nje artikull te shkruar nga une (qe eshte mbi 100 kb) ne listen e artikujve per tu grisur. Edhe pse mund te gjendet ne disa wp analoge dhe ska te beje me aktualitetin... vetem si provokim ... [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 00:03 (CEST) cudihkfo51o3oo0xlmd2dqw5ov9mmc0 2939849 2939840 2026-04-09T20:38:37Z Leutrim.P 113691 /* Stampa */ pjesë e re 2939849 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ermal Beqiri/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Burime të tjera, në rast se do duhen == Disa burime të tjera mbi Ermal Beqirin and co (ndjesë nëse mund të ketë ndonjë përsëritje me ato që ishin tek artikulli i grisur dhe drafti): * '''''Reporter.al''''' - 23 dhjetor 2025 - ''"Prokuroria e Posaçme akuzon Ergys Agasin dhe rivalin e Meçes në biznes, '''Ermal Beqirin''' për organizimin e pengmarrjes së tij me qëllimin zhdukjen e një pengese në kontrollin e tenderave me vlerë dhjetra milionë euro të AKSHI."'' https://www.reporter.al/2025/12/23/manipulime-zhvatje-dhe-pengmarrje-grupi-kriminal-pas-shqiperise-digjitale/ * '''''Reporter.al''''' - 24 dhjetor 2025 - https://www.reporter.al/2025/12/24/dosja-e-spak-fitimet-marramendese-te-kontraktoreve-te-akshi/ Mirlinda Karçanaj, u mor e pandehur për veprën penale të shkeljes së barazisë në tenderë, kryer në formën e bashkëpunimit në kuadër të një grupi kriminal, krahas Agasit dhe Ermal Beqirit, një biznesmen tjetër fitues i prokurimeve të AKSHI-t, kompania e të cilit SOFT & SOLUTION, pati afro 18 milionë euro të ardhura dhe pothuajse 11 milionë euro fitime në vitin 2024. * '''''Reporter.al''''' - 17 shkurt 2026 - https://www.reporter.al/2026/02/17/rama-shfrytezon-prezantimin-e-kreut-te-ri-te-akshi-per-te-sulmuar-drejtesine/ ''"Ndërkohë, Ergys Agasi dhe '''Ermal Beqiri,''' të cilët akuzohet se drejtonin grupin dhe se u përfshinë në pengmarrje e afera të tjera korruptive, '''janë shpallur në kërkim.'''"'' * '''''Reporter.al''''' https://www.reporter.al/2026/02/16/precedent-i-rrezikshem-drafti-per-tenderat-e-akshi-pritet-me-kritika-ne-kuvend/ Përmendet: Mirlinda Karçanaj, u mor e pandehur për veprën penale të shkeljes së barazisë në tenderë, kryer në formën e bashkëpunimit në kuadër të një grupi kriminal, krahas Ergys Agasit, '''Ermal Beqirit''' dhe disa personave të tjerë. * '''''Albanian Daily News (anglisht)''''' - 16 dhjetor 2025 - https://albaniandailynews.com/news/special-prosecution-conducts-raids-on-businesses-linked-to-money-laundering-case * '''''Fatoje.al''''' - 23 dhjetor 2025 - https://faktoje.al/dosja-e-akshi-4-kompani-ne-9-muaj-siguruan-tendera-ne-vleren-57-milione-euro/ thotë: ''“Nga hetimet e kryera rezulton se shtetasit Ergys Agasi, '''Ermal Beqiri,''' Mirlinda Karçanaj, Hava Delibashi, Erion Ismaili, Andis Papa, Gëzim Hoxha, si dhe persona të tjerë, në bashkëpunim me njëri-tjetrin në formën e grupit të strukturuar kriminal, kanë organizuar dhe implementuar një skemë për paracaktimin e fituesve në proçedurat e prokurimit, të kryera në Agjencinë Kombëtare të Shoqërise së lnformacionit (AKSHl), me qëllim përfitimin e paligjshëm të fondeve publike që rrjedhin nga pagesat, lidhur me kontratat publike të prokuruara”, thuhet në dosjen e Prokurorisë Speciale SPAK, të cilën Faktoje.al e disponon'' * I njëtin lajm risillet edhe nga '''''Telegrafi.com''''' - 27 dhjetor 2025 - https://telegrafi.com/en/Akshi%27s-dossier%3A-4-companies-in-9-months-secured-tenders-worth-57-million-euros/ * '''''BalkanWeb / Gazeta Shqiptare''''' - 23 dhjetor 2025 - https://www.balkanweb.com/pagesa-fiktive-per-cibuke-e-cokollata-birn-manipulime-zhvatje-dhe-pengmarrje-grupi-kriminal-pas-shqiperise-digjitale/#gsc.tab=0 thotë: ''"Prokuroria e Posaçme akuzon Ergys Agasin dhe '''rivalin e Meçes në biznes''', '''Ermal Beqirin për organizimin e pengmarrjes së tij''' me qëllimin zhdukjen e një pengese në kontrollin e tenderave me vlerë dhjetra milionë euro të AKSHI."'' * BalkanWeb / Gazeta Shqiptare - 14 janar 2026 '''''Do fitonin qindra milionë euro nga buxheti pa paguar asnjë taksë, aktorët e AKSHI-t pas Durana Tech Park. Nga Ermal Beqiri te Ergys Agasi, pronarë të njëjtë me kompani të reja''''' https://www.balkanweb.com/zbardhet-skema-do-fitonin-qindra-milione-euro-nga-buxheti-pa-paguar-asnje-takse-aktoret-e-akshi-t-pas-durana-tech-park-nga-ermal-beqiri-te-ergys-agasi-pronare-te-njejte-me-kompani-te-reja/#gsc.tab=0 '''''Disa burime mbi Ermal Beqirin nga Gazeta Panorama.''''' Shumë prej këtyre janë prej dhjetorit të 2025 kur dolën publikisht akuzat. Por siç shihet nga [https://www.panorama.com.al/biznesmeni-ermal-beqiri-ne-spak-i-denoncuar-si-perfitues-i-shume-tenderave-ne-aksh/ ky lajm Beqiri ishte thirrur në SPAK disa muaj më para]. Me bold kam vënë pjesën ku përmendet Ermal Beqiri. * Gazeta Panorama - 16 dhjetor 2025 - https://www.panorama.com.al/lajm-i-fundit-spak-leshon-urdher-arrest-per-drejtoreshen-e-akshi-t-mirlinda-kercanaj-dhe-biznesmenin-ermal-beqiri/ thotë: "''Konkretisht për drejtoreshën e AKSHI-, Mirlinda Karçanaj, GJKKO ka caktuar masën e sigurisë “arrest shtëpie”, ndërsa '''për biznesmenin Ermal Beqiri është caktuar masa “arrest me burg”.''' Masë arresti është lëshuar edhe për Ergys Agasin.''" * Gazeta Panorama - 16 dhjetor 2025 - https://www.panorama.com.al/skandali-dhe-abuzimet-ne-akshi-ergys-agasi-dhe-ermal-beqiri-kishin-ne-dore-transaksionet-brenda-dhe-jashte-vendit-gazetarja-lala-posedonin-te-dhenat-me-dosjet-hetimore-ndikonin-n/ thotë: "'''''Ndaj Ergys Agasit dhe Ermal Beqirajt rëndojnë akuzat''' e konkurrencës së paligjshme nëpërmjet dhunës, grupit të strukturuar kriminal, heqje paligjshme e lirisë, kryerje e veprave penale në kuadër të grupit të strukturuar kriminal, pastrim parash por edhe akuza të tjera."'' * Gazeta Panorama - 26 dhjetor 2025 https://www.panorama.com.al/ermal-beqiri-bleu-nje-jaht-luksoz-e-regjistroi-ne-emer-te-punonjeses-se-softsolutions-dosja-e-akshi-t-kush-eshte-xhenila-tamizi-qe-bente-trajnime-ea-solution/ thotë: ''"Nga dosja e Prokurorisë së Posaçme Anti korrupsion (SPAK) për Agjencinë Kombëtare të Shërbimit të Informacionit (AKSHI) rezulton se biznesmenit '''Ermal Beqiri''' ka blerë një jaht luksoz Predator 50 Skyfall në emër të Xhenila Tamizit." ..."Nga aktet kjo shtetase rezulton të jetë e punësuar në shoqërinë “Soft & Solutions” sh.p.k., madje në emër të saj rezulton edhe sendi i blerë nga Ermal Beqiri, mjeti lundrues Predator 50 Skyfall (jaht)."'' * Gazeta Panorama - 26 shkurt ''2026 -'' https://www.panorama.com.al/hetimet-per-dosjen-e-akshi-t-spak-therret-xhenila-tamizi-biznesmeni-ermal-beqiri-bleu-ne-emer-te-saj-nje-jaht-luksoz-kush-eshte-e-reja-punonjese-e-softsolutions/ thotë: "''SPAK ka thirrur për të dhënë deklarime shtetasen '''Xhenila Tamizi''', e identifikuar si vartëse e '''biznesmenit në arrati Ermal Beqiri.''' Mësohet se Tamizi pritet të japë sqarime mbi disa transaksione dhe pasuri të dyshuara që lidhen me Beqirin."'' [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 14:43 (CEST) ::@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] sa per keto burimet shtese, po te them se nuk kane ndonje vlere. Per te vene ne dukje shquarsine mund te permenden, por per te shkruar artikullin nuk jane shume te dobishme... ::E para, pavaresisht punes kembengulese me mbledhjen e ketyre fakteve, ki parasysh se nuk po shkruan per nje gazete, por per nje enciklopedi online. Nese sipas gazetarise nevojitet qe shkrimi te shkruahet me nje gjuhe sa me veprore dhe ngjarje dhe veprime, ne nje enciklopedi shkruhet me ritem me te qete, dhe jo ka veprore. ::E dyta nuk duhet te vihen ne plan te pare skandalet dhe veprimet e tij, por ajo qe ai eshte. Psh. te karriera futesh direkt qe eshte perfshire ne skandale dhe nuk e sqaron mire rolin si sipermarres dhe pjesemarrjen e tij ne administrata te ndryshme si drejtor IT-je ne universitet, pedagog apo keshilltar politik. ::Pasi i thua keto gjera, pra ate qe ai ka qene, mund te ceket se ka pasur akuza, por shkurtimisht. Ne fund te fundit nuk eshte denuar nga nje gjykate dhe nuk mund te thuhet se eshte perfshire ne nje skandal apo tjeter. Meret gazetaria me keto. Nga ana tjeter, nuk mundet edhe per ditelindjen te citosh burime qe e akuzojne per skandale te ndryshme, po te shkruhej nje artikull me asnjanesi vertet te patemete. ::Enciklopedia nuk mund ta lidh nje person ne nje skandal kur me sqarimin perfundimtar te fakteve del psh se ai nuk eshte i perfshire. Edhe pse ti ne kete rast ke burime qe e permendin si te perfshire, madje nje gazete e quan troc hajdut, si mendon ti, ai duhet te mbetet i lidhur me skandalet, pavaresisht fakteve dhe vendimeve gjyqsore. Flas ne teori, se edhe une nuk besoj ne pafajesine e tij. Por si parim nuk mund te shkruaj nje enciklopedi per skandalet ne vazhdimesi... ::Me thene te drejten edhe pse ti mund te kesh konflik interesi, me shume konfliktin e interesit mund ta kene ata qe te kundershtojne. Psh. di qe nje persona te ndryshem ne WP shqip jane te lidhur me IT dhe nuk eshte fare cudi qe ndonje te jete i angazhuar nga drejtues institucionesh. Por tashme mendoj se nuk mund ta shkruash dot artikullin per EB nese nuk ta pranojne shumica e admineve. Madje nese arrihet pa pranimin e Leutrim.P, besoj se do ta kesh te veshtire. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 6 prill 2026 01:50 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]] '''nuk kam asgjë kundër që faqja mbi të të zgjerohet edhe me kontributet e tij në fushën e IT, apo kontribute të tjera'''. Aman, mendoj se është më se legjitime që ne, atje ku kemi burime sekondare të besueshme, të raportojmë në mënyrë konçize ato dhe vetëm ato që thonë burimet sekondare, sepse ky është person publik që ka fituar dhjetra nëmos qindra miliona euro nga buxheti i shtetit Shqiptar. Po deshe mund të të jap shembuj nga Wikipedia anglisht që kjo gjë mund të bëhet dhe lejohet të bëhet (Psh unë kam krijuar një [[:en:Ermal_Beqiri|faqe mbi E.Beqiri në Wikin anglez]], dhe asnjë nuk e ka sfiduar informacionin e botuar atje.. Po ashtu asnjë nuk e ka sfiduar artikullin mbi [[Ergys Agasi|Ergys Agasin]], i akuzuar si bashkëpunëtor i Beqirit... Agasi para ca muajsh u përmend edhe nga një gazetar investigativ italian në një intervistë me kryeministrin tonë Ramën. Pra Agasi të paktën ka reputacion edhe në itali.). Pra thjesht raportimi që ai është nën hetim dhe përse është nën hetim. Për më tepër personi në fjalë siç mund ta lexosh ka qenë edhe një nga ekspertët që tha (po parafrazoj) se videoja që tregonte korrupsionin e I.Metës para shumë vitesh ishte e manipuluar, kur ekspertë ndërkombëtarë e kishin nxjerrë autentike. Pra siç e kupton, nuk është rastësi që ky person është i përfshirë në dy skandale. Një tjetër ësthë ai i Durana Tech Park, edhe ai nën hetim nga SPAK sepse dyshohet se është ngritur formalisht sa për të mos deklaruar taksat. Unë nuk kam ngritur asnjë akuzë ndaj tij, ne thjeshtë po paraqesim burime dytësore të besueshme që raportojnë akuzat që Prokuroria e posaçme ka ngritur për skandalet më të fundit, për akuzat e përfshirjes së tij në rrëmbimin e një biznesmeni tjetër dhe shumë të tjera. Sa për konfliktin e interesit. Nuk di si ta them ndryshe: por qofsha i mallkuar 100 breza nëse unë e njoh personalisht Beqirin, jam ndonjë konkurrent i tij, ose nëse kam ndonjë interes monetar nga pasyqrimi i hetimeve të SPAK këtu. Unë jam një qytetar i thjeshtë që kam kontribuar edhe më parë në Wikipedia (psh kjo llogari është krijuar në 2016), kryesisht në Wikipedian anglisht. Nga ana tjetër fakti që ai është i fushës së IT, siç e the edhe vetë, e bën probabilitetin që ndonjë nga editorët tanë këtu vërtetë të ketë njohje ose të jetë ose ketë patur shkëmbime profesionale apo monetare si nënpunës i tij. Unë vetë '''nuk''' jam i fushës së IT. Të falenderoj për kohën tënde! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 6 prill 2026 10:40 (CEST) ::::@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] Nuk me ke kuptuar mire! Thash se duhet te shkurtohet duke i permendur vetem siperfaqesisht skandalet qe akuzohet. WP nuk eshte gazete, as sajt lajmesh. Fakti qe ke mundur te shkruash ne anglisht, nuk do te thote se ashtu duhet. Bota as qe e njeh, realitetin shqiptar se pari. Dhe arsyet ti kam shpjeguar pse nuk mund te jete i gjere. Kur thash qe ne wikipedia ka shume IT, nuk nenkuptova tyj. Ne fakt e kisha per nje dyshimin tim... Nga ana tjeter kuptoje se une nuk kam ndonje gje ne dore... sa per votimin qe eshte hapur se kuptoj mbi cilen ceshtje dhe baze eshte bere. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 6 prill 2026 22:49 (CEST) :::::Ke në dorë të këmbngulësh që fshirja në atë mënyrë është e gabuar, që artikulli nuk mund të pengohet së krijuari, dhe se për të fshirë një artikull duhet të votohet dhe diskutohet paraprakisht dhe të ofrohen argumente sipas politikave të wikipedisë. Sikundër ke në dorë të tërheqësh vëmendjen e editorëve të tjerë rredh veprimeve abuzive të Leutrim.P në rolin e administratorit. Të flm për kohën tënde! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 7 prill 2026 14:06 (CEST) ::::::@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] Jam perpjekur ta bej, por pikerisht per nderhyrjen time te ajo ankesa jote per stalking, me bllokoi 1 muaj zoteria e tij, Leutrim.P. Dhe nuk kam nerva te merem me me te dhe shefin e tij, qe me kane penguar dhe luftuar shume here. Megjithate ti ke bere gabim qe e ke rikrijuar pa mare pelqimin e admineve. Nese nuk do te ishte rikrijuar mund te nderhyja me shume me argumentin e censures... pasi artikulli nuk u korrigjua por u fshi fare pa argumente te pranueshme... Ki parasysh se personi ne fjale duke dashur te me terheq ne diskutime te tjera, pas acarimit tim te meparshem, ka futur te pakten nje artikull te shkruar nga une (qe eshte mbi 100 kb) ne listen e artikujve per tu grisur. Edhe pse mund te gjendet ne disa wp analoge dhe ska te beje me aktualitetin... vetem si provokim ... [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 00:03 (CEST) == Stampa == @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], stampa po shfaq 2 mosha. Po të njoftoj se me [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Grisja%20e%202t%C3%AB%20ABUZIVE%20e%20Ermal%20Beqiri%20nga%20admin%20Leutrim.P atë votim] sapo e hapet kutinë e pandorës për krijim të artikujve lincues publikë ndaj kujtdo që ia merr mendja përdoruesit se meriton ndëshkim publik, Wikipedia mori hovin të kalojë në sistem gjyqësor e jo më enciklopedik. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 22:38 (CEST) 4fkss1z06ejs5j31j4rysbk8j32hyo0 2939873 2939849 2026-04-09T21:51:02Z Fallbackintoreality 102113 /* Stampa */ Përgjigje 2939873 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ermal Beqiri/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Burime të tjera, në rast se do duhen == Disa burime të tjera mbi Ermal Beqirin and co (ndjesë nëse mund të ketë ndonjë përsëritje me ato që ishin tek artikulli i grisur dhe drafti): * '''''Reporter.al''''' - 23 dhjetor 2025 - ''"Prokuroria e Posaçme akuzon Ergys Agasin dhe rivalin e Meçes në biznes, '''Ermal Beqirin''' për organizimin e pengmarrjes së tij me qëllimin zhdukjen e një pengese në kontrollin e tenderave me vlerë dhjetra milionë euro të AKSHI."'' https://www.reporter.al/2025/12/23/manipulime-zhvatje-dhe-pengmarrje-grupi-kriminal-pas-shqiperise-digjitale/ * '''''Reporter.al''''' - 24 dhjetor 2025 - https://www.reporter.al/2025/12/24/dosja-e-spak-fitimet-marramendese-te-kontraktoreve-te-akshi/ Mirlinda Karçanaj, u mor e pandehur për veprën penale të shkeljes së barazisë në tenderë, kryer në formën e bashkëpunimit në kuadër të një grupi kriminal, krahas Agasit dhe Ermal Beqirit, një biznesmen tjetër fitues i prokurimeve të AKSHI-t, kompania e të cilit SOFT & SOLUTION, pati afro 18 milionë euro të ardhura dhe pothuajse 11 milionë euro fitime në vitin 2024. * '''''Reporter.al''''' - 17 shkurt 2026 - https://www.reporter.al/2026/02/17/rama-shfrytezon-prezantimin-e-kreut-te-ri-te-akshi-per-te-sulmuar-drejtesine/ ''"Ndërkohë, Ergys Agasi dhe '''Ermal Beqiri,''' të cilët akuzohet se drejtonin grupin dhe se u përfshinë në pengmarrje e afera të tjera korruptive, '''janë shpallur në kërkim.'''"'' * '''''Reporter.al''''' https://www.reporter.al/2026/02/16/precedent-i-rrezikshem-drafti-per-tenderat-e-akshi-pritet-me-kritika-ne-kuvend/ Përmendet: Mirlinda Karçanaj, u mor e pandehur për veprën penale të shkeljes së barazisë në tenderë, kryer në formën e bashkëpunimit në kuadër të një grupi kriminal, krahas Ergys Agasit, '''Ermal Beqirit''' dhe disa personave të tjerë. * '''''Albanian Daily News (anglisht)''''' - 16 dhjetor 2025 - https://albaniandailynews.com/news/special-prosecution-conducts-raids-on-businesses-linked-to-money-laundering-case * '''''Fatoje.al''''' - 23 dhjetor 2025 - https://faktoje.al/dosja-e-akshi-4-kompani-ne-9-muaj-siguruan-tendera-ne-vleren-57-milione-euro/ thotë: ''“Nga hetimet e kryera rezulton se shtetasit Ergys Agasi, '''Ermal Beqiri,''' Mirlinda Karçanaj, Hava Delibashi, Erion Ismaili, Andis Papa, Gëzim Hoxha, si dhe persona të tjerë, në bashkëpunim me njëri-tjetrin në formën e grupit të strukturuar kriminal, kanë organizuar dhe implementuar një skemë për paracaktimin e fituesve në proçedurat e prokurimit, të kryera në Agjencinë Kombëtare të Shoqërise së lnformacionit (AKSHl), me qëllim përfitimin e paligjshëm të fondeve publike që rrjedhin nga pagesat, lidhur me kontratat publike të prokuruara”, thuhet në dosjen e Prokurorisë Speciale SPAK, të cilën Faktoje.al e disponon'' * I njëtin lajm risillet edhe nga '''''Telegrafi.com''''' - 27 dhjetor 2025 - https://telegrafi.com/en/Akshi%27s-dossier%3A-4-companies-in-9-months-secured-tenders-worth-57-million-euros/ * '''''BalkanWeb / Gazeta Shqiptare''''' - 23 dhjetor 2025 - https://www.balkanweb.com/pagesa-fiktive-per-cibuke-e-cokollata-birn-manipulime-zhvatje-dhe-pengmarrje-grupi-kriminal-pas-shqiperise-digjitale/#gsc.tab=0 thotë: ''"Prokuroria e Posaçme akuzon Ergys Agasin dhe '''rivalin e Meçes në biznes''', '''Ermal Beqirin për organizimin e pengmarrjes së tij''' me qëllimin zhdukjen e një pengese në kontrollin e tenderave me vlerë dhjetra milionë euro të AKSHI."'' * BalkanWeb / Gazeta Shqiptare - 14 janar 2026 '''''Do fitonin qindra milionë euro nga buxheti pa paguar asnjë taksë, aktorët e AKSHI-t pas Durana Tech Park. Nga Ermal Beqiri te Ergys Agasi, pronarë të njëjtë me kompani të reja''''' https://www.balkanweb.com/zbardhet-skema-do-fitonin-qindra-milione-euro-nga-buxheti-pa-paguar-asnje-takse-aktoret-e-akshi-t-pas-durana-tech-park-nga-ermal-beqiri-te-ergys-agasi-pronare-te-njejte-me-kompani-te-reja/#gsc.tab=0 '''''Disa burime mbi Ermal Beqirin nga Gazeta Panorama.''''' Shumë prej këtyre janë prej dhjetorit të 2025 kur dolën publikisht akuzat. Por siç shihet nga [https://www.panorama.com.al/biznesmeni-ermal-beqiri-ne-spak-i-denoncuar-si-perfitues-i-shume-tenderave-ne-aksh/ ky lajm Beqiri ishte thirrur në SPAK disa muaj më para]. Me bold kam vënë pjesën ku përmendet Ermal Beqiri. * Gazeta Panorama - 16 dhjetor 2025 - https://www.panorama.com.al/lajm-i-fundit-spak-leshon-urdher-arrest-per-drejtoreshen-e-akshi-t-mirlinda-kercanaj-dhe-biznesmenin-ermal-beqiri/ thotë: "''Konkretisht për drejtoreshën e AKSHI-, Mirlinda Karçanaj, GJKKO ka caktuar masën e sigurisë “arrest shtëpie”, ndërsa '''për biznesmenin Ermal Beqiri është caktuar masa “arrest me burg”.''' Masë arresti është lëshuar edhe për Ergys Agasin.''" * Gazeta Panorama - 16 dhjetor 2025 - https://www.panorama.com.al/skandali-dhe-abuzimet-ne-akshi-ergys-agasi-dhe-ermal-beqiri-kishin-ne-dore-transaksionet-brenda-dhe-jashte-vendit-gazetarja-lala-posedonin-te-dhenat-me-dosjet-hetimore-ndikonin-n/ thotë: "'''''Ndaj Ergys Agasit dhe Ermal Beqirajt rëndojnë akuzat''' e konkurrencës së paligjshme nëpërmjet dhunës, grupit të strukturuar kriminal, heqje paligjshme e lirisë, kryerje e veprave penale në kuadër të grupit të strukturuar kriminal, pastrim parash por edhe akuza të tjera."'' * Gazeta Panorama - 26 dhjetor 2025 https://www.panorama.com.al/ermal-beqiri-bleu-nje-jaht-luksoz-e-regjistroi-ne-emer-te-punonjeses-se-softsolutions-dosja-e-akshi-t-kush-eshte-xhenila-tamizi-qe-bente-trajnime-ea-solution/ thotë: ''"Nga dosja e Prokurorisë së Posaçme Anti korrupsion (SPAK) për Agjencinë Kombëtare të Shërbimit të Informacionit (AKSHI) rezulton se biznesmenit '''Ermal Beqiri''' ka blerë një jaht luksoz Predator 50 Skyfall në emër të Xhenila Tamizit." ..."Nga aktet kjo shtetase rezulton të jetë e punësuar në shoqërinë “Soft & Solutions” sh.p.k., madje në emër të saj rezulton edhe sendi i blerë nga Ermal Beqiri, mjeti lundrues Predator 50 Skyfall (jaht)."'' * Gazeta Panorama - 26 shkurt ''2026 -'' https://www.panorama.com.al/hetimet-per-dosjen-e-akshi-t-spak-therret-xhenila-tamizi-biznesmeni-ermal-beqiri-bleu-ne-emer-te-saj-nje-jaht-luksoz-kush-eshte-e-reja-punonjese-e-softsolutions/ thotë: "''SPAK ka thirrur për të dhënë deklarime shtetasen '''Xhenila Tamizi''', e identifikuar si vartëse e '''biznesmenit në arrati Ermal Beqiri.''' Mësohet se Tamizi pritet të japë sqarime mbi disa transaksione dhe pasuri të dyshuara që lidhen me Beqirin."'' [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 14:43 (CEST) ::@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] sa per keto burimet shtese, po te them se nuk kane ndonje vlere. Per te vene ne dukje shquarsine mund te permenden, por per te shkruar artikullin nuk jane shume te dobishme... ::E para, pavaresisht punes kembengulese me mbledhjen e ketyre fakteve, ki parasysh se nuk po shkruan per nje gazete, por per nje enciklopedi online. Nese sipas gazetarise nevojitet qe shkrimi te shkruahet me nje gjuhe sa me veprore dhe ngjarje dhe veprime, ne nje enciklopedi shkruhet me ritem me te qete, dhe jo ka veprore. ::E dyta nuk duhet te vihen ne plan te pare skandalet dhe veprimet e tij, por ajo qe ai eshte. Psh. te karriera futesh direkt qe eshte perfshire ne skandale dhe nuk e sqaron mire rolin si sipermarres dhe pjesemarrjen e tij ne administrata te ndryshme si drejtor IT-je ne universitet, pedagog apo keshilltar politik. ::Pasi i thua keto gjera, pra ate qe ai ka qene, mund te ceket se ka pasur akuza, por shkurtimisht. Ne fund te fundit nuk eshte denuar nga nje gjykate dhe nuk mund te thuhet se eshte perfshire ne nje skandal apo tjeter. Meret gazetaria me keto. Nga ana tjeter, nuk mundet edhe per ditelindjen te citosh burime qe e akuzojne per skandale te ndryshme, po te shkruhej nje artikull me asnjanesi vertet te patemete. ::Enciklopedia nuk mund ta lidh nje person ne nje skandal kur me sqarimin perfundimtar te fakteve del psh se ai nuk eshte i perfshire. Edhe pse ti ne kete rast ke burime qe e permendin si te perfshire, madje nje gazete e quan troc hajdut, si mendon ti, ai duhet te mbetet i lidhur me skandalet, pavaresisht fakteve dhe vendimeve gjyqsore. Flas ne teori, se edhe une nuk besoj ne pafajesine e tij. Por si parim nuk mund te shkruaj nje enciklopedi per skandalet ne vazhdimesi... ::Me thene te drejten edhe pse ti mund te kesh konflik interesi, me shume konfliktin e interesit mund ta kene ata qe te kundershtojne. Psh. di qe nje persona te ndryshem ne WP shqip jane te lidhur me IT dhe nuk eshte fare cudi qe ndonje te jete i angazhuar nga drejtues institucionesh. Por tashme mendoj se nuk mund ta shkruash dot artikullin per EB nese nuk ta pranojne shumica e admineve. Madje nese arrihet pa pranimin e Leutrim.P, besoj se do ta kesh te veshtire. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 6 prill 2026 01:50 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]] '''nuk kam asgjë kundër që faqja mbi të të zgjerohet edhe me kontributet e tij në fushën e IT, apo kontribute të tjera'''. Aman, mendoj se është më se legjitime që ne, atje ku kemi burime sekondare të besueshme, të raportojmë në mënyrë konçize ato dhe vetëm ato që thonë burimet sekondare, sepse ky është person publik që ka fituar dhjetra nëmos qindra miliona euro nga buxheti i shtetit Shqiptar. Po deshe mund të të jap shembuj nga Wikipedia anglisht që kjo gjë mund të bëhet dhe lejohet të bëhet (Psh unë kam krijuar një [[:en:Ermal_Beqiri|faqe mbi E.Beqiri në Wikin anglez]], dhe asnjë nuk e ka sfiduar informacionin e botuar atje.. Po ashtu asnjë nuk e ka sfiduar artikullin mbi [[Ergys Agasi|Ergys Agasin]], i akuzuar si bashkëpunëtor i Beqirit... Agasi para ca muajsh u përmend edhe nga një gazetar investigativ italian në një intervistë me kryeministrin tonë Ramën. Pra Agasi të paktën ka reputacion edhe në itali.). Pra thjesht raportimi që ai është nën hetim dhe përse është nën hetim. Për më tepër personi në fjalë siç mund ta lexosh ka qenë edhe një nga ekspertët që tha (po parafrazoj) se videoja që tregonte korrupsionin e I.Metës para shumë vitesh ishte e manipuluar, kur ekspertë ndërkombëtarë e kishin nxjerrë autentike. Pra siç e kupton, nuk është rastësi që ky person është i përfshirë në dy skandale. Një tjetër ësthë ai i Durana Tech Park, edhe ai nën hetim nga SPAK sepse dyshohet se është ngritur formalisht sa për të mos deklaruar taksat. Unë nuk kam ngritur asnjë akuzë ndaj tij, ne thjeshtë po paraqesim burime dytësore të besueshme që raportojnë akuzat që Prokuroria e posaçme ka ngritur për skandalet më të fundit, për akuzat e përfshirjes së tij në rrëmbimin e një biznesmeni tjetër dhe shumë të tjera. Sa për konfliktin e interesit. Nuk di si ta them ndryshe: por qofsha i mallkuar 100 breza nëse unë e njoh personalisht Beqirin, jam ndonjë konkurrent i tij, ose nëse kam ndonjë interes monetar nga pasyqrimi i hetimeve të SPAK këtu. Unë jam një qytetar i thjeshtë që kam kontribuar edhe më parë në Wikipedia (psh kjo llogari është krijuar në 2016), kryesisht në Wikipedian anglisht. Nga ana tjetër fakti që ai është i fushës së IT, siç e the edhe vetë, e bën probabilitetin që ndonjë nga editorët tanë këtu vërtetë të ketë njohje ose të jetë ose ketë patur shkëmbime profesionale apo monetare si nënpunës i tij. Unë vetë '''nuk''' jam i fushës së IT. Të falenderoj për kohën tënde! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 6 prill 2026 10:40 (CEST) ::::@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] Nuk me ke kuptuar mire! Thash se duhet te shkurtohet duke i permendur vetem siperfaqesisht skandalet qe akuzohet. WP nuk eshte gazete, as sajt lajmesh. Fakti qe ke mundur te shkruash ne anglisht, nuk do te thote se ashtu duhet. Bota as qe e njeh, realitetin shqiptar se pari. Dhe arsyet ti kam shpjeguar pse nuk mund te jete i gjere. Kur thash qe ne wikipedia ka shume IT, nuk nenkuptova tyj. Ne fakt e kisha per nje dyshimin tim... Nga ana tjeter kuptoje se une nuk kam ndonje gje ne dore... sa per votimin qe eshte hapur se kuptoj mbi cilen ceshtje dhe baze eshte bere. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 6 prill 2026 22:49 (CEST) :::::Ke në dorë të këmbngulësh që fshirja në atë mënyrë është e gabuar, që artikulli nuk mund të pengohet së krijuari, dhe se për të fshirë një artikull duhet të votohet dhe diskutohet paraprakisht dhe të ofrohen argumente sipas politikave të wikipedisë. Sikundër ke në dorë të tërheqësh vëmendjen e editorëve të tjerë rredh veprimeve abuzive të Leutrim.P në rolin e administratorit. Të flm për kohën tënde! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 7 prill 2026 14:06 (CEST) ::::::@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] Jam perpjekur ta bej, por pikerisht per nderhyrjen time te ajo ankesa jote per stalking, me bllokoi 1 muaj zoteria e tij, Leutrim.P. Dhe nuk kam nerva te merem me me te dhe shefin e tij, qe me kane penguar dhe luftuar shume here. Megjithate ti ke bere gabim qe e ke rikrijuar pa mare pelqimin e admineve. Nese nuk do te ishte rikrijuar mund te nderhyja me shume me argumentin e censures... pasi artikulli nuk u korrigjua por u fshi fare pa argumente te pranueshme... Ki parasysh se personi ne fjale duke dashur te me terheq ne diskutime te tjera, pas acarimit tim te meparshem, ka futur te pakten nje artikull te shkruar nga une (qe eshte mbi 100 kb) ne listen e artikujve per tu grisur. Edhe pse mund te gjendet ne disa wp analoge dhe ska te beje me aktualitetin... vetem si provokim ... [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 00:03 (CEST) == Stampa == @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], stampa po shfaq 2 mosha. Po të njoftoj se me [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Grisja%20e%202t%C3%AB%20ABUZIVE%20e%20Ermal%20Beqiri%20nga%20admin%20Leutrim.P atë votim] sapo e hapet kutinë e pandorës për krijim të artikujve lincues publikë ndaj kujtdo që ia merr mendja përdoruesit se meriton ndëshkim publik, Wikipedia mori hovin të kalojë në sistem gjyqësor e jo më enciklopedik. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 22:38 (CEST) :Për sa i përket moshës, është llogaritje e bazume mbi burimin që e ceka (thotë ''"Emri i Ermal Beqirit u bë i njohur për publikun në vitin 2021. Në atë kohë, inxhinjeri elektronik 30-vjeçar",'' që e bën të lindur afro 1991 ose 1992) meqë ditën e saktë të lindjes s'e dimë. :Për sa i përket kutisë së Pandorës, unë i shqyrtova burimet mbi të cilët po bazohet artikulli; burimet janë faktuale dhe janë krejt në rregull për nga parimet gazetareske. Artikulli n'sytë e mi nuk po konstaton kurrgja që burimet nuk po e thonë (pra [[WP:HV|nuk po bën hulumtim vetjak]]). Nëse kjo po përbën linçim, je t'u argumentu që ky nuk ka marrë pjesë në krim të organizuar dhe se kjo nuk është temë e vlefshme për një faqe në Wikipedia (t'a kujtoj që vet ti, Leutrimi, e ke kriju faqen [[Korrupsioni në Kosovë]]). :Nuk është ma ndryshe sesa me folë për [[Rezart Taçi]]n apo [[Enver Sekiraqa|Enver Sekiraqën]] (të dy persona që janë marrë me krim të organizuar). Si redaktorë nuk jemi t'u ba kurrfarë gjykimi mbi personin. Gjykimi po konstatohet nëpër burime, dhe po vendoset prej organit anti-korrupsion të Shqipërisë. Na s'jemi t'u linçu, dhe është një dallim shumë i rëndësishëm që duhet me e ba këtu. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 prill 2026 23:51 (CEST) 5qi8zrh4pz1tm6tin08u38x2bpmd1dy 0 398629 2939731 2939250 2026-04-09T13:05:44Z Lowkeyhuman 185676 Shtim informacioni mbi arsimin 2939731 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Arbër Hajdari | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|df=y|16|2|1994}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | education = [[Universiteti Luarasi]] | occupation = {{hlist|Filantrop|Sipërmarrës}} | spouse = {{marriage|Vlera Devolli|2022}} | parents = Shkëlqim Hajdari | children = 1 }} '''Arbër Hajdari''' (lindur më 16 shkurt 1994) është [[filantrop]] dhe [[sipërmarrës]] shqiptar. Ai është themeluesi dhe drejtuesi i organizatës humanitare ''Fundjavë Ndryshe'', e cila operon në Shqipëri.<ref>{{cite news |title=“Fundjavë Ndryshe”, studenti i “Luarasit” që gëzon të varfrit |url=https://www.panorama.com.al/fundjave-ndryshe-studenti-i-luarasit-qe-gezon-te-varfrit/ |work=Gazeta Panorama |date=2 nëntor 2016 |language=sq |access-date=4 prill 2026 }}</ref> == Jeta e hershme dhe arsimi == Hajdari lindi më 16 shkurt 1994 në [[Tirana|Tiranë]], Shqipëri.<ref>{{cite web |title=Kjo është mosha e opinionistit të Big Brother VIP, Arbër Hajdarit |url=https://gazetablic.com/kjo-eshte-mosha-e-opinionistit-se-big-brother-vip-arber-hajdarit/ |website=GazetaBlic |language=sq |date=16 shkurt 2022 |access-date=4 prill 2026 }}</ref> Ai është djali i Shkëlqim Hajdarit, ish-kryeprokuror i Shqipërisë.<ref>{{cite web |title=Arbër Hajdari uron të atin që u emërua Prefekt i Tiranës |url=https://360grade.al/813469/arber-hajdari-uron-te-atin-qe-u-emerua-prefekt-i-tiranes/ |website=360grade.al |language=sq |date=9 shkurt 2026 |access-date=4 prill 2026 }}</ref> Ai ka studiuar për drejtësi, dhe ka mbaruar masterin në [[Universiteti Luarasi|Universitetin Luarasi]].<ref>{{cite news |title=Ish-studenti i “Luarasit” vlerësohet “Qytetar Nderi” i Elbasanit |url=https://gazetashqiptare.al/2022/02/05/ish-studenti-luarasit-vleresohet-qytetar-nderi-elbasanit-arber-hajdari-e-rendesishmja-ne-kete-bote-eshte-njeriu-duhet-te-mbeshtesim-njeri-tjetrin/ |work=Gazeta Shqiptare |date=5 shkurt 2022 |language=sq |access-date=4 prill 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Kush është Arbër Hajdari dhe si arriti që përmes “Fundjavë Ndryshe”– të mbledh afro 2 milionë euro për të prekurit nga tërmeti në Shqipëri |url=https://insajderi.com/kush-eshte-arber-hajdari-dhe-si-arriti-qe-permes-fundjave-ndryshe-te-mbledh-afro-2-milione-euro-per-te-prekurit-nga-termeti-ne-shqiperi/ |url-status=live |website=Insajderi |language=sq}}</ref> == Veprimtaria humanitare == Në dhjetor 2015, Hajdari themeloi organizatën jofitimprurëse ''Fundjavë Ndryshe'', e cila ofron ndihmë për individë dhe familje në nevojë.<ref>{{cite web |title=Arbër Hajdari tregon për herë të parë se si nisi "Fundjavë Ndryshe" |url=https://www.oranews.tv/newsmobile/1037476/ |website=Ora News |language=sq |date=9 prill 2022 |access-date=4 prill 2026 }}</ref> Organizata ka zhvilluar aktivitete ndihmëse edhe pas [[Tërmeti i 26 nëntorit 2019 në Shqipëri|tërmetit të vitit 2019 në Shqipëri]].<ref>{{cite web |title=Arbër Hajdari flet për ndihmën që i është dhënë të dëmtuarve nga tërmeti brenda 1 viti |url=https://tvklan.al/arber-hajdari-flet-per-ndihmen-qe-i-eshte-dhene-te-demtuareve-nga-termeti-brenda-1-viti |website=TV Klan |language=sq |date=26 nëntor 2020 |access-date=4 prill 2026 }}</ref> == Çmime dhe vlerësime == * '''2021''' – Dekorata "Nënë Tereza", dhënë nga [[Presidenti i Shqipërisë|ish-Presidenti i Shqipërisë]], [[Bujar Nishani]].<ref>{{cite news |title=Nishani dekoron fondacionin “Fundjavë Ndryshe” |url=https://www.balkanweb.com/nishani-dekoron-fondacionin-fundjave-ndryshe-hajdari-frymezim-per-te-vazhduar-me-tej/ |work=BalkanWeb |language=sq |access-date=4 prill 2026 }}</ref> * '''2022''' – "Qytetar Nderi" i [[Elbasani]]t.<ref>{{cite news |title=Qytetar Nderi i Elbasanit për Arbër Hajdarin, Balla: Vlerësim i merituar |url=https://ata.gov.al/2022/02/05/qytetar-nderi-i-elbasanit-per-arber-hajdarin-balla-vleresim-i-merituar/ |work=Agjencia Telegrafike Shqiptare (ATA) |date=5 shkurt 2022 |language=sq |access-date=4 prill 2026 }}</ref> * '''2023''' – "Qytetar Nderi" i Malësisë së Gjakovës nga Bashkia e [[Tropoja|Tropojës]].<ref>{{cite news |title=Arbër Hajdari merr titullin “Qytetar Nderi” i Malësisë së Gjakovës |url=https://top-channel.tv/2023/10/27/arber-hajdari-merr-titullin-qytetar-nderi-i-malesise-se-gjakoves0/ |work=Top Channel |date=27 tetor 2023 |language=sq |access-date=4 prill 2026 }}</ref> * '''2025''' – "Qytetar Nderi" nga komuna e Dibrës së Madhe.<ref>{{cite news |title=Arbër Hajdari “Qytetar Nderi”, komuna e Dibrës vlerëson drejtuesin e fondacionit ‘Fundjavë Ndryshe’ |url=https://kohajone.com/aktualitet/arber-hajdari-qytetar-nderi-komuna-e-dibres-vlereson-drejtuesin-e-fondacionit-fundjave-ndryshe/ |work=Koha Jonë |language=sq |date=15 mars 2025 |access-date=4 prill 2026 }}</ref> == Paraqitje në media == Hajdari është opinionist në emisionin televiziv reality ''[[Big Brother VIP Albania]]'' që prej sezonit të parë.<ref>{{cite web |title=Arbër Hajdari flet për raportet me opinionistet, ja kë vlerëson më shumë |url=https://www.syri.net/jete-stil/877836/arber-hajdari-flet-per-raportet-me-opinionistet-ja-ke-vlereson-me-shume/ |website=Syri.net |language=sq |date=4 prill 2026 |access-date=4 prill 2026 }}</ref> == Jeta personale == Hajdari u martua me Vlera Devollin në vitin 2022.<ref>{{cite news |title=Martohet Arbër Hajdari, publikohen fotot e para të nuses me fustan të bardhë |url=https://dosja.al/newsmobile/246501/ |work=Dosja.al |date=1 tetor 2022 |language=sq |access-date=4 prill 2026 }}</ref> Çifti ka një fëmijë.<ref>{{cite news |title=Arbër Hajdari bëhet baba për herë të parë: Zoti na bekoi me një vajzë |url=https://shqiptarja.com/lajm/arber-hajdari-behet-baba-per-here-te-pare-zoti-na-bekoi-me-nje-vajze |work=Shqiptarja.com |date=11 janar 2024 |language=sq |access-date=4 prill 2026 }}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1994]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Sipërmarrës shqiptarë]] 7sjeye8pxeokf2eqo9sizytjuepsqyn 1 398743 2939850 2939622 2026-04-09T20:39:59Z Leutrim.P 113691 2939850 wikitext text/x-wiki == Rasti tjetër == 95% për veprimtari kriminale, 5% për biografi të personit. Shihni kategoritë së pari! -- @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 8 prill 2026 06:52 (CEST) :Vlen e njëjta logjikë si tek tema tjetër, në en wiki bëka të njëjtën gjë artikullshkruesi, glorifikon peronazhet e tillë, është e qartë situata. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 8 prill 2026 10:37 (CEST) :Kundër grisjes. Artikulli me referenca të shumta dytësore dhe me shuqarsi të pamohueshme. [https://www.rai.it/dl/doc/1717411890508_LA%20CAMPAGNA%20DALBANIA%20-%20di%20Giorgio%20Mottola.pdf Është përmendur edhe në intevistë që gazetarë italianë], madje gazetarët italianë e përmendën edhe në intervistën që bën drejtpërdrejtë me Ramën (raportuar gjerësisht në media). :Nëse do ta zgjerosh artikullin me fakte të tjera biografike je i lutur ta bësh. Por mos bëj grisje abuzive. :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] Jeni të lutur të shihni [[:en:Ergys_Agasi|artikullin ekuivalent në anglisht]], askush nuk e ka sfiduar deri më tani. P'''ra e vetmja mënyrë se si po fshihen artikujt në sq.wiki është përmes veprimeve abuzive të administratorit Leutrim.P''' Flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 8 prill 2026 20:14 (CEST) ::<s>@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]], Mos shkruaj lidhje-palidhje, biografia duhet të flasë për personin jo të shfaqe pikëpamje personale, sikur dosje policie?! Po më quajte abuzues edhe njëherë radhës tjeter do të bllokoj me siguri. Pastaj thua se dikush na paska COI, kur edhe personi me dijen bazike në wiki e vëren lojën që po luan. Je toleruar deri tani, se të verbër nuk jemi. Po pres mendimin e të tjerëve, ky artikull ose do rishkruhet 100% ose do griset direkt.</s> Tërhiqem nga ajo që thashë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:24 (CEST) jaqsdf2kuo6j2sxq1vgp75vz57zhuol 14 398781 2939719 2026-04-09T12:06:12Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Njerëz nga Sarajeva]] 2939719 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Njerëz nga Sarajeva]] c4o5x6nkpem9t4pb5l0wgl47v86bp40 0 398782 2939724 2026-04-09T12:10:12Z Mitrovica02 128863 Mitrovica02 zhvendosi faqen [[Zora Dubljević]] te [[Zora Dubljeviq]] 2939724 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Zora Dubljeviq]] g9ro8h4f20orgkgv1xym0zhbyu66f12 3 398783 2939726 2026-04-09T12:14:10Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 2939726 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=StructuralMind}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 9 prill 2026 14:14 (CEST) spwh2vgcbfrxia5l0e3s8ei9tongbyv 0 398784 2939727 2026-04-09T12:53:30Z Maxooked 185974 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:nl:Special:Redirect/revision/70969119|Make it Meme]]" 2939727 wikitext text/x-wiki {{Infobox video lojë | genre = Lojë festash | modes = Multiplayer | platform = Shfletues uebi (Browser) | image = Make it Meme.png | developer = {{flagicon|Gjermania}} [[Prealpha]] | publisher = [[Prealpha]] | released = 19 nëntor 2021 }}'''Make it Meme''' është një lojë festash online multiplayer e zhvilluar nga [[Prealpha]] . <ref>{{Cite web |title=prealpha UG - Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}}</ref> Lojtarët krijojnë meme me titra humoristike dhe më pas i votojnë ato. <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=www.play-this.com |language=en}}</ref> == Loja == Në çdo raund, lojtarët marrin shabllone memesh që mund të jenë identike ose të ndryshme, varet nga mënyra e zgjedhur e lojës. Lojtarët duhet të dërgojnë një tekst të përshtatshëm ose qesharak për memen e tyre para se të mbarojë koha. Pasi të gjithë të kenë mbaruar krijimin e memeve të tyre, fillon raundi i votimit: lojtarët kanë butona të etiketuar 'Upvote', 'Downvote' dhe 'Meh'. Një buton i etiketuar 'Meme-Buddies' u lejon lojtarëve të fitojnë më shumë pikë. <ref name=":0"><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |title=Welcome |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}}</ref> Kjo mund të përdoret vetëm një herë në raund. <ref name=":0" /> Në fund të çdo raundi, pikët llogariten bazuar në numrin e votave pozitive, votave negative dhe "Meme-Buddies" që ka marrë secili meme. Lojtari/ët me më shumë pikë në fund të një raundi e fitojnë atë raund. Rezultati maksimal që një lojtar mund të arrijë pas çdo raundi është 1 000, dhe rezultati minimal është -1 000 pikë (duke mos llogaritur "Meme-Buddies"). Numri i raundeve për lojë varion nga një deri në pesë, dhe lojtarëve u jepen 30 deri në 300 sekonda për të krijuar memen e tyre. Loja ka katër mënyra për të luajtur: Modaliteti Normal, Modaliteti Topics (me meme të bazuara në një temë specifike), Modaliteti i Same Meme (ku të gjithë marrin të njëjtin meme) dhe Modaliteti Relaxed (pa një sistem pikëzimi). <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}}</ref> <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}}</ref> == Asistenca teknike == Platforma Make it Meme përdor [[Colyseus]] për të garantuar një lojë multiplayer pa ndërprerje në kohë reale. Kjo do të thotë që të gjithë lojtarët i shohin të njëjtat veprime në të njëjtën kohë, pa vonesa ose ndërprerje. Fillimisht, loja funksiononte në serverë të thjeshtë. Por, për të përballuar numrin në rritje të lojtarëve, sistemi kaloi në një Kubernetes-cluster. Falë këtij funksioni, Make it Meme mund të mbështesë automatikisht një numër më të madh lojtarësh dhe të qëndrojë i qëndrueshëm, edhe kur ka shumë njerëz online në të njëjtën kohë <ref>{{Cite web |title=Success Story : Make it Meme {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/}}</ref> == Zhvillimi == Loja ''Make It Meme'' u krijua për herë të parë gjatë [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]] në vitin 2020. <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |last=Colyseus |date=2023-10-02 |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}}</ref> Sandro Wahl, ai që e krijoi, e nisi lojën në fillim si një projekt të vogël për të luajtur me shokët gjatë izolimit. Ideja ishte e thjeshtë: lojtarët gjejnë tekstet më qesharake për disa foto memesh dhe pastaj votojnë për atë që është më e bukura. Kur e pa sa qejf ishte si lojë, vendosi ta publikonte online për të gjithë botën.. Për të menaxhuar lojën shumëlojtarëshe, zhvilluesit përdorën [[Colyseus]], një platformë backend me burim të hapur që ndihmon në sinkronizimin e lojërave në kohë reale. <ref>{{Cite web |title=Framework multijoueur open source pour Node.js {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/}}</ref> Më 15 mars 2021, faqja zyrtare e lojës në Instagram <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/?hl=af}}</ref> njoftoi publikimin e versionit beta të hapur nën domenin makeitmeme.com, duke i lejuar publikut ta provonte lojën për herë të parë. Publikimi zyrtar i lojës së plotë u bë më 19 nëntor 2021. Në periudhave të pikut, mijëra lojtarë ishin aktivë në të njëjtën kohë. Pasi loja pati shumë sukses, Sandro vendosi të linte shkollën dhe punën që të merrej vetëm me këtë lojë. Ai hapi kompaninë [[prealpha]] dhe bëri bashkë një ekip të vogël, <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=www.hey.gg |language=en}}</ref> të përbërë kryesisht nga miq dhe freelancerë, për të zhvilluar më tej platformën. Loja mbeti e disponueshme në Poki deri më 20 shtator 2025, por u desh të hiqej se platforma kishte rregulla shumë të rrepta.. <ref>{{Cite web |title=Make it meme {{!}} Know Your Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme}}</ref> Më 11 dhjetor 2024, u publikua '''Make it Meme 2.0''' me përmirësime të rëndësishme, duke përfshirë një ndërfaqe të ripërpunuar dhe veçori të tjera krijuese. Një shtesë e dukshme ishte '''<nowiki/>'Meme Studio'''', e cila u lejon lojtarëve të krijojnë dhe ndajnë shabllonet e tyre të meme-ve dhe paketat e personalizuara. Ekipi, i cili përbëhet vetëm nga 4 anëtarë <ref>{{Cite web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/}}</ref>, përqendrohet në përmirësimin e veçorive të tilla si moderimi i bisedës, menaxhimi i lobimit dhe pavarësia e platformës, ndërsa informon vazhdimisht lojtarët rreth përditësimeve në seksionin e lajmeve. <ref>{{Cite web |title=Actualités |url=https://makeitmeme.com/news}}</ref> Përveç kësaj, ekipi ka në plan të bëjë një aplikacion special që lidhet direkt me ''Twitch, TikTok dhe Discord.'' == Pritja == Në vende si shkolla ose zyra, Make It Meme përdoret ndonjëherë si një aktivitet i lehtë për të nxitur pak kreativitet, humor dhe bashkëpunim, për shembull gjatë mbrëmjeve me lojëra online ose teambuilding. Loja u bë shumë e njohur edhe në YouTube, ku plot video të njerëzve që luajnë kanë marrë shumë shikime. Krijues të njohur si [[LetsHugo]], [[Elias Nerlich]], [[Papaplatte]], [[Laserluca]], [[ZeRoyalViking]] dhe [[WILDCAT]] e kanë përfshirë gjithashtu lojën në përmbajtjen e tyre, gjë që ka kontribuar në rritjen e popullaritetit të saj. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA}}</ref> <ref>{{Cite web |title=We created no god memes.. |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0}}</ref> <ref>{{Cite web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI}}</ref> <ref>{{Cite web |title=A 2nd MAKE IT MEME Video Has Hit The YouTube Algorithm |url=https://www.youtube.com/watch?v=RRj-8g3WxxQ}}</ref> == Shënim == '''Vëmendje!''' Make it Meme nuk mund të luhet në gjuhën shqipe, por është e mundur të krijohet një lob i gjuhës shqipe. == Faqja zyrtare == * [https://makeitmeme.com Uebfaqja zyrtare] {{Appendix|2={{References}}}} == Referencat == # {{Cito web |title=prealpha UG - Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Play This |language=en}} # {{Cito web |title=Welcome - Make it Meme |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}} # {{Cito web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}} # {{Cito web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}} # {{Cito web |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Colyseus - Multiplayer Framework for Node.js |url=https://colyseus.io/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Postim në Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/ |access-date=2026-04-06 |website=Instagram}} # {{Cito web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=hey.gg |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Know Your Meme |language=en}} # {{Cito web |title=News |url=https://makeitmeme.com/news |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}}<big>'''''<u>Video</u>'''''</big> # {{Cito web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA |access-date=2026-04-07 |website=YouTube}} # {{Cito web |title=We created no god memes... |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0 |access-date=2026-04-07 |website=YouTube}} # {{Cito web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas |access-date=2026-04-07 |website=YouTube}} # {{Cito web |title=Man these memes are brutal.... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI |access-date=2026-04-07 |website=YouTube}} # {{Cito web |title=A 2nd MAKE IT MEME Video Has Hit The YouTube Algorithm |url=https://www.youtube.com/watch?v=RRj-8g3WxxQ |access-date=2026-04-07 |website=YouTube}} [[Kategoria:Video lojëra]] squ5frkwu3a3fw593vvtkd3cech11h5 2939728 2939727 2026-04-09T12:59:31Z Maxooked 185974 References fixed. 2939728 wikitext text/x-wiki {{Infobox video lojë | genre = Lojë festash | modes = Multiplayer | platform = Shfletues uebi (Browser) | image = Make it Meme.png | developer = {{flagicon|Gjermania}} [[Prealpha]] | publisher = [[Prealpha]] | released = 19 nëntor 2021 }}'''Make it Meme''' është një lojë festash online multiplayer e zhvilluar nga [[Prealpha]] . <ref>{{Cite web |title=prealpha UG - Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}}</ref> Lojtarët krijojnë meme me titra humoristike dhe më pas i votojnë ato. <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=www.play-this.com |language=en}}</ref> == Loja == Në çdo raund, lojtarët marrin shabllone memesh që mund të jenë identike ose të ndryshme, varet nga mënyra e zgjedhur e lojës. Lojtarët duhet të dërgojnë një tekst të përshtatshëm ose qesharak për memen e tyre para se të mbarojë koha. Pasi të gjithë të kenë mbaruar krijimin e memeve të tyre, fillon raundi i votimit: lojtarët kanë butona të etiketuar 'Upvote', 'Downvote' dhe 'Meh'. Një buton i etiketuar 'Meme-Buddies' u lejon lojtarëve të fitojnë më shumë pikë. <ref name=":0"><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |title=Welcome |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}}</ref> Kjo mund të përdoret vetëm një herë në raund. <ref name=":0" /> Në fund të çdo raundi, pikët llogariten bazuar në numrin e votave pozitive, votave negative dhe "Meme-Buddies" që ka marrë secili meme. Lojtari/ët me më shumë pikë në fund të një raundi e fitojnë atë raund. Rezultati maksimal që një lojtar mund të arrijë pas çdo raundi është 1 000, dhe rezultati minimal është -1 000 pikë (duke mos llogaritur "Meme-Buddies"). Numri i raundeve për lojë varion nga një deri në pesë, dhe lojtarëve u jepen 30 deri në 300 sekonda për të krijuar memen e tyre. Loja ka katër mënyra për të luajtur: Modaliteti Normal, Modaliteti Topics (me meme të bazuara në një temë specifike), Modaliteti i Same Meme (ku të gjithë marrin të njëjtin meme) dhe Modaliteti Relaxed (pa një sistem pikëzimi). <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}}</ref> <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}}</ref> == Asistenca teknike == Platforma Make it Meme përdor [[Colyseus]] për të garantuar një lojë multiplayer pa ndërprerje në kohë reale. Kjo do të thotë që të gjithë lojtarët i shohin të njëjtat veprime në të njëjtën kohë, pa vonesa ose ndërprerje. Fillimisht, loja funksiononte në serverë të thjeshtë. Por, për të përballuar numrin në rritje të lojtarëve, sistemi kaloi në një Kubernetes-cluster. Falë këtij funksioni, Make it Meme mund të mbështesë automatikisht një numër më të madh lojtarësh dhe të qëndrojë i qëndrueshëm, edhe kur ka shumë njerëz online në të njëjtën kohë <ref>{{Cite web |title=Success Story : Make it Meme {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/}}</ref> == Zhvillimi == Loja ''Make It Meme'' u krijua për herë të parë gjatë [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]] në vitin 2020. <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |last=Colyseus |date=2023-10-02 |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}}</ref> Sandro Wahl, ai që e krijoi, e nisi lojën në fillim si një projekt të vogël për të luajtur me shokët gjatë izolimit. Ideja ishte e thjeshtë: lojtarët gjejnë tekstet më qesharake për disa foto memesh dhe pastaj votojnë për atë që është më e bukura. Kur e pa sa qejf ishte si lojë, vendosi ta publikonte online për të gjithë botën.. Për të menaxhuar lojën shumëlojtarëshe, zhvilluesit përdorën [[Colyseus]], një platformë backend me burim të hapur që ndihmon në sinkronizimin e lojërave në kohë reale. <ref>{{Cite web |title=Framework multijoueur open source pour Node.js {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/}}</ref> Më 15 mars 2021, faqja zyrtare e lojës në Instagram <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/?hl=af}}</ref> njoftoi publikimin e versionit beta të hapur nën domenin makeitmeme.com, duke i lejuar publikut ta provonte lojën për herë të parë. Publikimi zyrtar i lojës së plotë u bë më 19 nëntor 2021. Në periudhave të pikut, mijëra lojtarë ishin aktivë në të njëjtën kohë. Pasi loja pati shumë sukses, Sandro vendosi të linte shkollën dhe punën që të merrej vetëm me këtë lojë. Ai hapi kompaninë [[prealpha]] dhe bëri bashkë një ekip të vogël, <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=www.hey.gg |language=en}}</ref> të përbërë kryesisht nga miq dhe freelancerë, për të zhvilluar më tej platformën. Loja mbeti e disponueshme në Poki deri më 20 shtator 2025, por u desh të hiqej se platforma kishte rregulla shumë të rrepta.. <ref>{{Cite web |title=Make it meme {{!}} Know Your Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme}}</ref> Më 11 dhjetor 2024, u publikua '''Make it Meme 2.0''' me përmirësime të rëndësishme, duke përfshirë një ndërfaqe të ripërpunuar dhe veçori të tjera krijuese. Një shtesë e dukshme ishte '''<nowiki/>'Meme Studio'''', e cila u lejon lojtarëve të krijojnë dhe ndajnë shabllonet e tyre të meme-ve dhe paketat e personalizuara. Ekipi, i cili përbëhet vetëm nga 4 anëtarë <ref>{{Cite web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/}}</ref>, përqendrohet në përmirësimin e veçorive të tilla si moderimi i bisedës, menaxhimi i lobimit dhe pavarësia e platformës, ndërsa informon vazhdimisht lojtarët rreth përditësimeve në seksionin e lajmeve. <ref>{{Cite web |title=Actualités |url=https://makeitmeme.com/news}}</ref> Përveç kësaj, ekipi ka në plan të bëjë një aplikacion special që lidhet direkt me ''Twitch, TikTok dhe Discord.'' == Pritja == Në vende si shkolla ose zyra, Make It Meme përdoret ndonjëherë si një aktivitet i lehtë për të nxitur pak kreativitet, humor dhe bashkëpunim, për shembull gjatë mbrëmjeve me lojëra online ose teambuilding. Loja u bë shumë e njohur edhe në YouTube, ku plot video të njerëzve që luajnë kanë marrë shumë shikime. Krijues të njohur si [[LetsHugo]], [[Elias Nerlich]], [[Papaplatte]], [[Laserluca]], [[ZeRoyalViking]] dhe [[WILDCAT]] e kanë përfshirë gjithashtu lojën në përmbajtjen e tyre, gjë që ka kontribuar në rritjen e popullaritetit të saj. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA}}</ref> <ref>{{Cite web |title=We created no god memes.. |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0}}</ref> <ref>{{Cite web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI}}</ref> <ref>{{Cite web |title=A 2nd MAKE IT MEME Video Has Hit The YouTube Algorithm |url=https://www.youtube.com/watch?v=RRj-8g3WxxQ}}</ref> == Shënim == '''Vëmendje!''' Make it Meme nuk mund të luhet në gjuhën shqipe, por është e mundur të krijohet një lob i gjuhës shqipe. == Faqja zyrtare == * [https://makeitmeme.com Uebfaqja zyrtare] == Referencat == # {{Cito web |title=prealpha UG – Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Play This |language=en}} # {{Cito web |title=Welcome – Make it Meme |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}} # {{Cito web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}} # {{Cito web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}} # {{Cito web |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=hey.gg |language=en}} # {{Cito web |title=Colyseus – Framework shumëpërdorues për Node.js |url=https://colyseus.io/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Postim në Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/ |access-date=2026-04-06 |website=Instagram |language=en}} # {{Cito web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=hey.gg |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Know Your Meme |language=en}} # {{Cito web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}} # {{Cito web |title=News |url=https://makeitmeme.com/news |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=We created no god memes... |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0 |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=A 2nd MAKE IT MEME Video Has Hit The YouTube Algorithm |url=https://www.youtube.com/watch?v=RRj-8g3WxxQ |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} [[Kategoria:Video lojëra]] qt3adoi68uh4op3emsbm2vbhixxic8b 2939729 2939728 2026-04-09T13:03:08Z Maxooked 185974 References fixed 3.0 2939729 wikitext text/x-wiki {{Infobox video lojë | genre = Lojë festash | modes = Multiplayer | platform = Shfletues uebi (Browser) | image = Make it Meme.png | developer = {{flagicon|Gjermania}} [[Prealpha]] | publisher = [[Prealpha]] | released = 19 nëntor 2021 }}'''Make it Meme''' është një lojë festash online multiplayer e zhvilluar nga [[Prealpha]] . <ref>{{Cite web |title=prealpha UG - Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}}</ref> Lojtarët krijojnë meme me titra humoristike dhe më pas i votojnë ato. <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=www.play-this.com |language=en}}</ref> == Loja == Në çdo raund, lojtarët marrin shabllone memesh që mund të jenë identike ose të ndryshme, varet nga mënyra e zgjedhur e lojës. Lojtarët duhet të dërgojnë një tekst të përshtatshëm ose qesharak për memen e tyre para se të mbarojë koha. Pasi të gjithë të kenë mbaruar krijimin e memeve të tyre, fillon raundi i votimit: lojtarët kanë butona të etiketuar 'Upvote', 'Downvote' dhe 'Meh'. Një buton i etiketuar 'Meme-Buddies' u lejon lojtarëve të fitojnë më shumë pikë. <ref name=":0"><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |title=Welcome |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}}</ref> Kjo mund të përdoret vetëm një herë në raund. <ref name=":0" /> Në fund të çdo raundi, pikët llogariten bazuar në numrin e votave pozitive, votave negative dhe "Meme-Buddies" që ka marrë secili meme. Lojtari/ët me më shumë pikë në fund të një raundi e fitojnë atë raund. Rezultati maksimal që një lojtar mund të arrijë pas çdo raundi është 1 000, dhe rezultati minimal është -1 000 pikë (duke mos llogaritur "Meme-Buddies"). Numri i raundeve për lojë varion nga një deri në pesë, dhe lojtarëve u jepen 30 deri në 300 sekonda për të krijuar memen e tyre. Loja ka katër mënyra për të luajtur: Modaliteti Normal, Modaliteti Topics (me meme të bazuara në një temë specifike), Modaliteti i Same Meme (ku të gjithë marrin të njëjtin meme) dhe Modaliteti Relaxed (pa një sistem pikëzimi). <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}}</ref> <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}}</ref> == Asistenca teknike == Platforma Make it Meme përdor [[Colyseus]] për të garantuar një lojë multiplayer pa ndërprerje në kohë reale. Kjo do të thotë që të gjithë lojtarët i shohin të njëjtat veprime në të njëjtën kohë, pa vonesa ose ndërprerje. Fillimisht, loja funksiononte në serverë të thjeshtë. Por, për të përballuar numrin në rritje të lojtarëve, sistemi kaloi në një Kubernetes-cluster. Falë këtij funksioni, Make it Meme mund të mbështesë automatikisht një numër më të madh lojtarësh dhe të qëndrojë i qëndrueshëm, edhe kur ka shumë njerëz online në të njëjtën kohë <ref>{{Cite web |title=Success Story : Make it Meme {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/}}</ref> == Zhvillimi == Loja ''Make It Meme'' u krijua për herë të parë gjatë [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]] në vitin 2020. <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |last=Colyseus |date=2023-10-02 |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}}</ref> Sandro Wahl, ai që e krijoi, e nisi lojën në fillim si një projekt të vogël për të luajtur me shokët gjatë izolimit. Ideja ishte e thjeshtë: lojtarët gjejnë tekstet më qesharake për disa foto memesh dhe pastaj votojnë për atë që është më e bukura. Kur e pa sa qejf ishte si lojë, vendosi ta publikonte online për të gjithë botën.. Për të menaxhuar lojën shumëlojtarëshe, zhvilluesit përdorën [[Colyseus]], një platformë backend me burim të hapur që ndihmon në sinkronizimin e lojërave në kohë reale. <ref>{{Cite web |title=Framework multijoueur open source pour Node.js {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/}}</ref> Më 15 mars 2021, faqja zyrtare e lojës në Instagram <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/?hl=af}}</ref> njoftoi publikimin e versionit beta të hapur nën domenin makeitmeme.com, duke i lejuar publikut ta provonte lojën për herë të parë. Publikimi zyrtar i lojës së plotë u bë më 19 nëntor 2021. Në periudhave të pikut, mijëra lojtarë ishin aktivë në të njëjtën kohë. Pasi loja pati shumë sukses, Sandro vendosi të linte shkollën dhe punën që të merrej vetëm me këtë lojë. Ai hapi kompaninë [[prealpha]] dhe bëri bashkë një ekip të vogël, <ref><templatestyles src="Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css" />{{Cite web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=www.hey.gg |language=en}}</ref> të përbërë kryesisht nga miq dhe freelancerë, për të zhvilluar më tej platformën. Loja mbeti e disponueshme në Poki deri më 20 shtator 2025, por u desh të hiqej se platforma kishte rregulla shumë të rrepta.. <ref>{{Cite web |title=Make it meme {{!}} Know Your Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme}}</ref> Më 11 dhjetor 2024, u publikua '''Make it Meme 2.0''' me përmirësime të rëndësishme, duke përfshirë një ndërfaqe të ripërpunuar dhe veçori të tjera krijuese. Një shtesë e dukshme ishte '''<nowiki/>'Meme Studio'''', e cila u lejon lojtarëve të krijojnë dhe ndajnë shabllonet e tyre të meme-ve dhe paketat e personalizuara. Ekipi, i cili përbëhet vetëm nga 4 anëtarë <ref>{{Cite web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/}}</ref>, përqendrohet në përmirësimin e veçorive të tilla si moderimi i bisedës, menaxhimi i lobimit dhe pavarësia e platformës, ndërsa informon vazhdimisht lojtarët rreth përditësimeve në seksionin e lajmeve. <ref>{{Cite web |title=Actualités |url=https://makeitmeme.com/news}}</ref> Përveç kësaj, ekipi ka në plan të bëjë një aplikacion special që lidhet direkt me ''Twitch, TikTok dhe Discord.'' == Pritja == Në vende si shkolla ose zyra, Make It Meme përdoret ndonjëherë si një aktivitet i lehtë për të nxitur pak kreativitet, humor dhe bashkëpunim, për shembull gjatë mbrëmjeve me lojëra online ose teambuilding. Loja u bë shumë e njohur edhe në YouTube, ku plot video të njerëzve që luajnë kanë marrë shumë shikime. Krijues të njohur si [[LetsHugo]], [[Elias Nerlich]], [[Papaplatte]], [[Laserluca]], [[ZeRoyalViking]] dhe [[WILDCAT]] e kanë përfshirë gjithashtu lojën në përmbajtjen e tyre, gjë që ka kontribuar në rritjen e popullaritetit të saj. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA}}</ref> <ref>{{Cite web |title=We created no god memes.. |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0}}</ref> <ref>{{Cite web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI}}</ref> == Shënim == '''Vëmendje!''' Make it Meme nuk mund të luhet në gjuhën shqipe, por është e mundur të krijohet një lob i gjuhës shqipe. == Faqja zyrtare == * [https://makeitmeme.com Uebfaqja zyrtare] == Referencat == # {{Cito web |title=prealpha UG – Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Play This |language=en}} # {{Cito web |title=Welcome – Make it Meme |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}} # {{Cito web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}} # {{Cito web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}} # {{Cito web |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=hey.gg |language=en}} # {{Cito web |title=Colyseus – Framework shumëpërdorues për Node.js |url=https://colyseus.io/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Postim në Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/ |access-date=2026-04-06 |website=Instagram |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Know Your Meme |language=en}} # {{Cito web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}} # {{Cito web |title=News |url=https://makeitmeme.com/news |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=We created no god memes... |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0 |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=A 2nd MAKE IT MEME Video Has Hit The YouTube Algorithm |url=https://www.youtube.com/watch?v=RRj-8g3WxxQ |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} [[Kategoria:Video lojëra]] befxmohwnqtdyldjt8ooqy2q8a51dg7 2939730 2939729 2026-04-09T13:05:35Z Maxooked 185974 References fixed 4.0 2939730 wikitext text/x-wiki {{Infobox video lojë | genre = Lojë festash | modes = Multiplayer | platform = Shfletues uebi (Browser) | image = Make it Meme.png | developer = {{flagicon|Gjermania}} [[Prealpha]] | publisher = [[Prealpha]] | released = 19 nëntor 2021 }}'''Make it Meme''' është një lojë festash online multiplayer e zhvilluar nga [[Prealpha]] . <ref>{{Cite web |title=prealpha UG - Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}}</ref> Lojtarët krijojnë meme me titra humoristike dhe më pas i votojnë ato. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=www.play-this.com |language=en}}</ref> == Loja == Në çdo raund, lojtarët marrin shabllone memesh që mund të jenë identike ose të ndryshme, varet nga mënyra e zgjedhur e lojës. Lojtarët duhet të dërgojnë një tekst të përshtatshëm ose qesharak për memen e tyre para se të mbarojë koha. Pasi të gjithë të kenë mbaruar krijimin e memeve të tyre, fillon raundi i votimit: lojtarët kanë butona të etiketuar 'Upvote', 'Downvote' dhe 'Meh'. Një buton i etiketuar 'Meme-Buddies' u lejon lojtarëve të fitojnë më shumë pikë. <ref name=":0">{{Cite web |title=Welcome |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}}</ref> Kjo mund të përdoret vetëm një herë në raund. <ref name=":0" /> Në fund të çdo raundi, pikët llogariten bazuar në numrin e votave pozitive, votave negative dhe "Meme-Buddies" që ka marrë secili meme. Lojtari/ët me më shumë pikë në fund të një raundi e fitojnë atë raund. Rezultati maksimal që një lojtar mund të arrijë pas çdo raundi është 1 000, dhe rezultati minimal është -1 000 pikë (duke mos llogaritur "Meme-Buddies"). Numri i raundeve për lojë varion nga një deri në pesë, dhe lojtarëve u jepen 30 deri në 300 sekonda për të krijuar memen e tyre. Loja ka katër mënyra për të luajtur: Modaliteti Normal, Modaliteti Topics (me meme të bazuara në një temë specifike), Modaliteti i Same Meme (ku të gjithë marrin të njëjtin meme) dhe Modaliteti Relaxed (pa një sistem pikëzimi). <ref>{{Cite web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}}</ref> == Asistenca teknike == Platforma Make it Meme përdor [[Colyseus]] për të garantuar një lojë multiplayer pa ndërprerje në kohë reale. Kjo do të thotë që të gjithë lojtarët i shohin të njëjtat veprime në të njëjtën kohë, pa vonesa ose ndërprerje. Fillimisht, loja funksiononte në serverë të thjeshtë. Por, për të përballuar numrin në rritje të lojtarëve, sistemi kaloi në një Kubernetes-cluster. Falë këtij funksioni, Make it Meme mund të mbështesë automatikisht një numër më të madh lojtarësh dhe të qëndrojë i qëndrueshëm, edhe kur ka shumë njerëz online në të njëjtën kohë <ref>{{Cite web |title=Success Story : Make it Meme {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/}}</ref> == Zhvillimi == Loja ''Make It Meme'' u krijua për herë të parë gjatë [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]] në vitin 2020. <ref>{{Cite web |last=Colyseus |date=2023-10-02 |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}}</ref> Sandro Wahl, ai që e krijoi, e nisi lojën në fillim si një projekt të vogël për të luajtur me shokët gjatë izolimit. Ideja ishte e thjeshtë: lojtarët gjejnë tekstet më qesharake për disa foto memesh dhe pastaj votojnë për atë që është më e bukura. Kur e pa sa qejf ishte si lojë, vendosi ta publikonte online për të gjithë botën.. Për të menaxhuar lojën shumëlojtarëshe, zhvilluesit përdorën [[Colyseus]], një platformë backend me burim të hapur që ndihmon në sinkronizimin e lojërave në kohë reale. <ref>{{Cite web |title=Framework multijoueur open source pour Node.js {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/}}</ref> Më 15 mars 2021, faqja zyrtare e lojës në Instagram <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/?hl=af}}</ref> njoftoi publikimin e versionit beta të hapur nën domenin makeitmeme.com, duke i lejuar publikut ta provonte lojën për herë të parë. Publikimi zyrtar i lojës së plotë u bë më 19 nëntor 2021. Në periudhave të pikut, mijëra lojtarë ishin aktivë në të njëjtën kohë. Pasi loja pati shumë sukses, Sandro vendosi të linte shkollën dhe punën që të merrej vetëm me këtë lojë. Ai hapi kompaninë [[prealpha]] dhe bëri bashkë një ekip të vogël, <ref>{{Cite web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=www.hey.gg |language=en}}</ref> të përbërë kryesisht nga miq dhe freelancerë, për të zhvilluar më tej platformën. Loja mbeti e disponueshme në Poki deri më 20 shtator 2025, por u desh të hiqej se platforma kishte rregulla shumë të rrepta.. <ref>{{Cite web |title=Make it meme {{!}} Know Your Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme}}</ref> Më 11 dhjetor 2024, u publikua '''Make it Meme 2.0''' me përmirësime të rëndësishme, duke përfshirë një ndërfaqe të ripërpunuar dhe veçori të tjera krijuese. Një shtesë e dukshme ishte '''<nowiki/>'Meme Studio'''', e cila u lejon lojtarëve të krijojnë dhe ndajnë shabllonet e tyre të meme-ve dhe paketat e personalizuara. Ekipi, i cili përbëhet vetëm nga 4 anëtarë <ref>{{Cite web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/}}</ref>, përqendrohet në përmirësimin e veçorive të tilla si moderimi i bisedës, menaxhimi i lobimit dhe pavarësia e platformës, ndërsa informon vazhdimisht lojtarët rreth përditësimeve në seksionin e lajmeve. <ref>{{Cite web |title=Actualités |url=https://makeitmeme.com/news}}</ref> Përveç kësaj, ekipi ka në plan të bëjë një aplikacion special që lidhet direkt me ''Twitch, TikTok dhe Discord.'' == Pritja == Në vende si shkolla ose zyra, Make It Meme përdoret ndonjëherë si një aktivitet i lehtë për të nxitur pak kreativitet, humor dhe bashkëpunim, për shembull gjatë mbrëmjeve me lojëra online ose teambuilding. Loja u bë shumë e njohur edhe në YouTube, ku plot video të njerëzve që luajnë kanë marrë shumë shikime. Krijues të njohur si [[LetsHugo]], [[Elias Nerlich]], [[Papaplatte]], [[Laserluca]], [[ZeRoyalViking]] dhe [[WILDCAT]] e kanë përfshirë gjithashtu lojën në përmbajtjen e tyre, gjë që ka kontribuar në rritjen e popullaritetit të saj. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA}}</ref> <ref>{{Cite web |title=We created no god memes.. |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0}}</ref> <ref>{{Cite web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI}}</ref> == Shënim == '''Vëmendje!''' Make it Meme nuk mund të luhet në gjuhën shqipe, por është e mundur të krijohet një lob i gjuhës shqipe. == Faqja zyrtare == * [https://makeitmeme.com Uebfaqja zyrtare] == Referencat == # {{Cito web |title=prealpha UG – Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Play This |language=en}} # {{Cito web |title=Welcome – Make it Meme |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}} # {{Cito web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}} # {{Cito web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}} # {{Cito web |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=hey.gg |language=en}} # {{Cito web |title=Colyseus – Framework shumëpërdorues për Node.js |url=https://colyseus.io/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Postim në Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/ |access-date=2026-04-06 |website=Instagram |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Know Your Meme |language=en}} # {{Cito web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}} # {{Cito web |title=News |url=https://makeitmeme.com/news |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=We created no god memes... |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0 |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=A 2nd MAKE IT MEME Video Has Hit The YouTube Algorithm |url=https://www.youtube.com/watch?v=RRj-8g3WxxQ |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} [[Kategoria:Video lojëra]] mivrmsyjb4anrk40o9jkss0fq20pl2v 2939732 2939730 2026-04-09T13:07:06Z Maxooked 185974 References fixed 6.0 2939732 wikitext text/x-wiki {{Infobox video lojë | genre = Lojë festash | modes = Multiplayer | platform = Shfletues uebi (Browser) | image = Make it Meme.png | developer = {{flagicon|Gjermania}} [[Prealpha]] | publisher = [[Prealpha]] | released = 19 nëntor 2021 }}'''Make it Meme''' është një lojë festash online multiplayer e zhvilluar nga [[Prealpha]] . <ref>{{Cite web |title=prealpha UG - Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}}</ref> Lojtarët krijojnë meme me titra humoristike dhe më pas i votojnë ato. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=www.play-this.com |language=en}}</ref> == Loja == Në çdo raund, lojtarët marrin shabllone memesh që mund të jenë identike ose të ndryshme, varet nga mënyra e zgjedhur e lojës. Lojtarët duhet të dërgojnë një tekst të përshtatshëm ose qesharak për memen e tyre para se të mbarojë koha. Pasi të gjithë të kenë mbaruar krijimin e memeve të tyre, fillon raundi i votimit: lojtarët kanë butona të etiketuar 'Upvote', 'Downvote' dhe 'Meh'. Një buton i etiketuar 'Meme-Buddies' u lejon lojtarëve të fitojnë më shumë pikë. <ref name=":0">{{Cite web |title=Welcome |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}}</ref> Kjo mund të përdoret vetëm një herë në raund. <ref name=":0" /> Në fund të çdo raundi, pikët llogariten bazuar në numrin e votave pozitive, votave negative dhe "Meme-Buddies" që ka marrë secili meme. Lojtari/ët me më shumë pikë në fund të një raundi e fitojnë atë raund. Rezultati maksimal që një lojtar mund të arrijë pas çdo raundi është 1 000, dhe rezultati minimal është -1 000 pikë (duke mos llogaritur "Meme-Buddies"). Numri i raundeve për lojë varion nga një deri në pesë, dhe lojtarëve u jepen 30 deri në 300 sekonda për të krijuar memen e tyre. Loja ka katër mënyra për të luajtur: Modaliteti Normal, Modaliteti Topics (me meme të bazuara në një temë specifike), Modaliteti i Same Meme (ku të gjithë marrin të njëjtin meme) dhe Modaliteti Relaxed (pa një sistem pikëzimi). <ref>{{Cite web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}}</ref> == Asistenca teknike == Platforma Make it Meme përdor [[Colyseus]] për të garantuar një lojë multiplayer pa ndërprerje në kohë reale. Kjo do të thotë që të gjithë lojtarët i shohin të njëjtat veprime në të njëjtën kohë, pa vonesa ose ndërprerje. Fillimisht, loja funksiononte në serverë të thjeshtë. Por, për të përballuar numrin në rritje të lojtarëve, sistemi kaloi në një Kubernetes-cluster. Falë këtij funksioni, Make it Meme mund të mbështesë automatikisht një numër më të madh lojtarësh dhe të qëndrojë i qëndrueshëm, edhe kur ka shumë njerëz online në të njëjtën kohë <ref>{{Cite web |title=Success Story : Make it Meme {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/}}</ref> == Zhvillimi == Loja ''Make It Meme'' u krijua për herë të parë gjatë [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]] në vitin 2020. <ref>{{Cite web |last=Colyseus |date=2023-10-02 |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}}</ref> Sandro Wahl, ai që e krijoi, e nisi lojën në fillim si një projekt të vogël për të luajtur me shokët gjatë izolimit. Ideja ishte e thjeshtë: lojtarët gjejnë tekstet më qesharake për disa foto memesh dhe pastaj votojnë për atë që është më e bukura. Kur e pa sa qejf ishte si lojë, vendosi ta publikonte online për të gjithë botën.. Për të menaxhuar lojën shumëlojtarëshe, zhvilluesit përdorën [[Colyseus]], një platformë backend me burim të hapur që ndihmon në sinkronizimin e lojërave në kohë reale. <ref>{{Cite web |title=Framework multijoueur open source pour Node.js {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/}}</ref> Më 15 mars 2021, faqja zyrtare e lojës në Instagram <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/?hl=af}}</ref> njoftoi publikimin e versionit beta të hapur nën domenin makeitmeme.com, duke i lejuar publikut ta provonte lojën për herë të parë. Publikimi zyrtar i lojës së plotë u bë më 19 nëntor 2021. Në periudhave të pikut, mijëra lojtarë ishin aktivë në të njëjtën kohë. Pasi loja pati shumë sukses, Sandro vendosi të linte shkollën dhe punën që të merrej vetëm me këtë lojë. Ai hapi kompaninë [[prealpha]] dhe bëri bashkë një ekip të vogël, <ref>{{Cite web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=www.hey.gg |language=en}}</ref> të përbërë kryesisht nga miq dhe freelancerë, për të zhvilluar më tej platformën. Loja mbeti e disponueshme në Poki deri më 20 shtator 2025, por u desh të hiqej se platforma kishte rregulla shumë të rrepta.. <ref>{{Cite web |title=Make it meme {{!}} Know Your Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme}}</ref> Më 11 dhjetor 2024, u publikua '''Make it Meme 2.0''' me përmirësime të rëndësishme, duke përfshirë një ndërfaqe të ripërpunuar dhe veçori të tjera krijuese. Një shtesë e dukshme ishte '''<nowiki/>'Meme Studio'''', e cila u lejon lojtarëve të krijojnë dhe ndajnë shabllonet e tyre të meme-ve dhe paketat e personalizuara. Ekipi, i cili përbëhet vetëm nga 4 anëtarë <ref>{{Cite web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/}}</ref>, përqendrohet në përmirësimin e veçorive të tilla si moderimi i bisedës, menaxhimi i lobimit dhe pavarësia e platformës, ndërsa informon vazhdimisht lojtarët rreth përditësimeve në seksionin e lajmeve. <ref>{{Cite web |title=Actualités |url=https://makeitmeme.com/news}}</ref> Përveç kësaj, ekipi ka në plan të bëjë një aplikacion special që lidhet direkt me ''Twitch, TikTok dhe Discord.'' == Pritja == Në vende si shkolla ose zyra, Make It Meme përdoret ndonjëherë si një aktivitet i lehtë për të nxitur pak kreativitet, humor dhe bashkëpunim, për shembull gjatë mbrëmjeve me lojëra online ose teambuilding. Loja u bë shumë e njohur edhe në YouTube, ku plot video të njerëzve që luajnë kanë marrë shumë shikime. Krijues të njohur si [[LetsHugo]], [[Elias Nerlich]], [[Papaplatte]], [[Laserluca]], [[ZeRoyalViking]] dhe [[WILDCAT]] e kanë përfshirë gjithashtu lojën në përmbajtjen e tyre, gjë që ka kontribuar në rritjen e popullaritetit të saj. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA}}</ref> <ref>{{Cite web |title=We created no god memes.. |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0}}</ref> <ref>{{Cite web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI}}</ref> == Shënim == '''Vëmendje!''' Make it Meme nuk mund të luhet në gjuhën shqipe, por është e mundur të krijohet një lob i gjuhës shqipe. == Faqja zyrtare == * [https://makeitmeme.com Uebfaqja zyrtare] == Referencat == # {{Cito web |title=prealpha UG – Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Play This |language=en}} # {{Cito web |title=Welcome – Make it Meme |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}} # {{Cito web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}} # {{Cito web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}} # {{Cito web |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=hey.gg |language=en}} # {{Cito web |title=Colyseus – Framework shumëpërdorues për Node.js |url=https://colyseus.io/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Postim në Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/ |access-date=2026-04-06 |website=Instagram |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Know Your Meme |language=en}} # {{Cito web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}} # {{Cito web |title=News |url=https://makeitmeme.com/news |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=We created no god memes... |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0 |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=A 2nd MAKE IT MEME Video Has Hit The YouTube Algorithm |url=https://www.youtube.com/watch?v=RRj-8g3WxxQ |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} [[Kategoria:Video lojëra]] cfzypl90s0iis6ufw3ppvhcsn84r84z 2939734 2939732 2026-04-09T13:08:40Z Maxooked 185974 References fixed 7.0 2939734 wikitext text/x-wiki {{Infobox video lojë | genre = Lojë festash | modes = Multiplayer | platform = Shfletues uebi (Browser) | image = Make it Meme.png | developer = {{flagicon|Gjermania}} [[Prealpha]] | publisher = [[Prealpha]] | released = 19 nëntor 2021 }}'''Make it Meme''' është një lojë festash online multiplayer e zhvilluar nga [[Prealpha]] . <ref>{{Cite web |title=prealpha UG - Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}}</ref> Lojtarët krijojnë meme me titra humoristike dhe më pas i votojnë ato. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=www.play-this.com |language=en}}</ref> == Loja == Në çdo raund, lojtarët marrin shabllone memesh që mund të jenë identike ose të ndryshme, varet nga mënyra e zgjedhur e lojës. Lojtarët duhet të dërgojnë një tekst të përshtatshëm ose qesharak për memen e tyre para se të mbarojë koha. Pasi të gjithë të kenë mbaruar krijimin e memeve të tyre, fillon raundi i votimit: lojtarët kanë butona të etiketuar 'Upvote', 'Downvote' dhe 'Meh'. Një buton i etiketuar 'Meme-Buddies' u lejon lojtarëve të fitojnë më shumë pikë. <ref name=":0">{{Cite web |title=Welcome |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}}</ref> Kjo mund të përdoret vetëm një herë në raund. <ref name=":0" /> Në fund të çdo raundi, pikët llogariten bazuar në numrin e votave pozitive, votave negative dhe "Meme-Buddies" që ka marrë secili meme. Lojtari/ët me më shumë pikë në fund të një raundi e fitojnë atë raund. Rezultati maksimal që një lojtar mund të arrijë pas çdo raundi është 1 000, dhe rezultati minimal është -1 000 pikë (duke mos llogaritur "Meme-Buddies"). Numri i raundeve për lojë varion nga një deri në pesë, dhe lojtarëve u jepen 30 deri në 300 sekonda për të krijuar memen e tyre. Loja ka katër mënyra për të luajtur: Modaliteti Normal, Modaliteti Topics (me meme të bazuara në një temë specifike), Modaliteti i Same Meme (ku të gjithë marrin të njëjtin meme) dhe Modaliteti Relaxed (pa një sistem pikëzimi). <ref>{{Cite web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}}</ref> == Asistenca teknike == Platforma Make it Meme përdor [[Colyseus]] për të garantuar një lojë multiplayer pa ndërprerje në kohë reale. Kjo do të thotë që të gjithë lojtarët i shohin të njëjtat veprime në të njëjtën kohë, pa vonesa ose ndërprerje. Fillimisht, loja funksiononte në serverë të thjeshtë. Por, për të përballuar numrin në rritje të lojtarëve, sistemi kaloi në një Kubernetes-cluster. Falë këtij funksioni, Make it Meme mund të mbështesë automatikisht një numër më të madh lojtarësh dhe të qëndrojë i qëndrueshëm, edhe kur ka shumë njerëz online në të njëjtën kohë <ref>{{Cite web |title=Success Story : Make it Meme {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/}}</ref> == Zhvillimi == Loja ''Make It Meme'' u krijua për herë të parë gjatë [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]] në vitin 2020. <ref>{{Cite web |last=Colyseus |date=2023-10-02 |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}}</ref> Sandro Wahl, ai që e krijoi, e nisi lojën në fillim si një projekt të vogël për të luajtur me shokët gjatë izolimit. Ideja ishte e thjeshtë: lojtarët gjejnë tekstet më qesharake për disa foto memesh dhe pastaj votojnë për atë që është më e bukura. Kur e pa sa qejf ishte si lojë, vendosi ta publikonte online për të gjithë botën.. Për të menaxhuar lojën shumëlojtarëshe, zhvilluesit përdorën [[Colyseus]], një platformë backend me burim të hapur që ndihmon në sinkronizimin e lojërave në kohë reale. <ref>{{Cite web |title=Framework multijoueur open source pour Node.js {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/}}</ref> Më 15 mars 2021, faqja zyrtare e lojës në Instagram <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/?hl=af}}</ref> njoftoi publikimin e versionit beta të hapur nën domenin makeitmeme.com, duke i lejuar publikut ta provonte lojën për herë të parë. Publikimi zyrtar i lojës së plotë u bë më 19 nëntor 2021. Në periudhave të pikut, mijëra lojtarë ishin aktivë në të njëjtën kohë. Pasi loja pati shumë sukses, Sandro vendosi të linte shkollën dhe punën që të merrej vetëm me këtë lojë. Ai hapi kompaninë [[prealpha]] dhe bëri bashkë një ekip të vogël, <ref>{{Cite web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=www.hey.gg |language=en}}</ref> të përbërë kryesisht nga miq dhe freelancerë, për të zhvilluar më tej platformën. Loja mbeti e disponueshme në Poki deri më 20 shtator 2025, por u desh të hiqej se platforma kishte rregulla shumë të rrepta.. <ref>{{Cite web |title=Make it meme {{!}} Know Your Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme}}</ref> Më 11 dhjetor 2024, u publikua '''Make it Meme 2.0''' me përmirësime të rëndësishme, duke përfshirë një ndërfaqe të ripërpunuar dhe veçori të tjera krijuese. Një shtesë e dukshme ishte '''<nowiki/>'Meme Studio'''', e cila u lejon lojtarëve të krijojnë dhe ndajnë shabllonet e tyre të meme-ve dhe paketat e personalizuara. Ekipi, i cili përbëhet vetëm nga 4 anëtarë <ref>{{Cite web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/}}</ref>, përqendrohet në përmirësimin e veçorive të tilla si moderimi i bisedës, menaxhimi i lobimit dhe pavarësia e platformës, ndërsa informon vazhdimisht lojtarët rreth përditësimeve në seksionin e lajmeve. <ref>{{Cite web |title=Actualités |url=https://makeitmeme.com/news}}</ref> Përveç kësaj, ekipi ka në plan të bëjë një aplikacion special që lidhet direkt me ''Twitch, TikTok dhe Discord.'' == Pritja == Në vende si shkolla ose zyra, Make It Meme përdoret ndonjëherë si një aktivitet i lehtë për të nxitur pak kreativitet, humor dhe bashkëpunim, për shembull gjatë mbrëmjeve me lojëra online ose teambuilding. Loja u bë shumë e njohur edhe në YouTube, ku plot video të njerëzve që luajnë kanë marrë shumë shikime. Krijues të njohur si [[LetsHugo]], [[Elias Nerlich]], [[Papaplatte]], [[Laserluca]], [[ZeRoyalViking]] dhe [[WILDCAT]] e kanë përfshirë gjithashtu lojën në përmbajtjen e tyre, gjë që ka kontribuar në rritjen e popullaritetit të saj. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA}}</ref> <ref>{{Cite web |title=We created no god memes.. |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0}}</ref> <ref>{{Cite web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI}}</ref> == Shënim == '''Vëmendje!''' Make it Meme nuk mund të luhet në gjuhën shqipe, por është e mundur të krijohet një lob i gjuhës shqipe. == Faqja zyrtare == * [https://makeitmeme.com Uebfaqja zyrtare] == Referencat == #{{Cito web |title=prealpha UG – Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Play This |language=en}} # {{Cito web |title=Welcome – Make it Meme |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}} # {{Cito web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}} # {{Cito web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}} # {{Cito web |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=hey.gg |language=en}} # {{Cito web |title=Colyseus – Framework shumëpërdorues për Node.js |url=https://colyseus.io/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}} # {{Cito web |title=Postim në Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/ |access-date=2026-04-06 |website=Instagram |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Know Your Meme |language=en}} # {{Cito web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}} # {{Cito web |title=News |url=https://makeitmeme.com/news |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}} # {{Cito web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=We created no god memes... |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0 |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} # {{Cito web |title=A 2nd MAKE IT MEME Video Has Hit The YouTube Algorithm |url=https://www.youtube.com/watch?v=RRj-8g3WxxQ |access-date=2026-04-07 |website=YouTube |language=en}} [[Kategoria:Video lojëra]] 80fkv1rsfyepc6420f73tfyyftoiot3 2939736 2939734 2026-04-09T13:14:39Z Maxooked 185974 References fixed 8.0 2939736 wikitext text/x-wiki {{Infobox video lojë | genre = Lojë festash | modes = Multiplayer | platform = Shfletues uebi (Browser) | image = Make it Meme.png | developer = {{flagicon|Gjermania}} [[Prealpha]] | publisher = [[Prealpha]] | released = 19 nëntor 2021 }}'''Make it Meme''' është një lojë festash online multiplayer e zhvilluar nga [[Prealpha]] . <ref>{{Cite web |title=prealpha UG - Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}}</ref> Lojtarët krijojnë meme me titra humoristike dhe më pas i votojnë ato. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=www.play-this.com |language=en}}</ref> == Loja == Në çdo raund, lojtarët marrin shabllone memesh që mund të jenë identike ose të ndryshme, varet nga mënyra e zgjedhur e lojës. Lojtarët duhet të dërgojnë një tekst të përshtatshëm ose qesharak për memen e tyre para se të mbarojë koha. Pasi të gjithë të kenë mbaruar krijimin e memeve të tyre, fillon raundi i votimit: lojtarët kanë butona të etiketuar 'Upvote', 'Downvote' dhe 'Meh'. Një buton i etiketuar 'Meme-Buddies' u lejon lojtarëve të fitojnë më shumë pikë. <ref name=":0">{{Cite web |title=Welcome |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}}</ref> Kjo mund të përdoret vetëm një herë në raund. <ref name=":0" /> Në fund të çdo raundi, pikët llogariten bazuar në numrin e votave pozitive, votave negative dhe "Meme-Buddies" që ka marrë secili meme. Lojtari/ët me më shumë pikë në fund të një raundi e fitojnë atë raund. Rezultati maksimal që një lojtar mund të arrijë pas çdo raundi është 1 000, dhe rezultati minimal është -1 000 pikë (duke mos llogaritur "Meme-Buddies"). Numri i raundeve për lojë varion nga një deri në pesë, dhe lojtarëve u jepen 30 deri në 300 sekonda për të krijuar memen e tyre. Loja ka katër mënyra për të luajtur: Modaliteti Normal, Modaliteti Topics (me meme të bazuara në një temë specifike), Modaliteti i Same Meme (ku të gjithë marrin të njëjtin meme) dhe Modaliteti Relaxed (pa një sistem pikëzimi). <ref>{{Cite web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}}</ref> == Asistenca teknike == Platforma Make it Meme përdor [[Colyseus]] për të garantuar një lojë multiplayer pa ndërprerje në kohë reale. Kjo do të thotë që të gjithë lojtarët i shohin të njëjtat veprime në të njëjtën kohë, pa vonesa ose ndërprerje. Fillimisht, loja funksiononte në serverë të thjeshtë. Por, për të përballuar numrin në rritje të lojtarëve, sistemi kaloi në një Kubernetes-cluster. Falë këtij funksioni, Make it Meme mund të mbështesë automatikisht një numër më të madh lojtarësh dhe të qëndrojë i qëndrueshëm, edhe kur ka shumë njerëz online në të njëjtën kohë <ref>{{Cite web |title=Success Story : Make it Meme {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/}}</ref> == Zhvillimi == Loja ''Make It Meme'' u krijua për herë të parë gjatë [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]] në vitin 2020. <ref>{{Cite web |last=Colyseus |date=2023-10-02 |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}}</ref> Sandro Wahl, ai që e krijoi, e nisi lojën në fillim si një projekt të vogël për të luajtur me shokët gjatë izolimit. Ideja ishte e thjeshtë: lojtarët gjejnë tekstet më qesharake për disa foto memesh dhe pastaj votojnë për atë që është më e bukura. Kur e pa sa qejf ishte si lojë, vendosi ta publikonte online për të gjithë botën.. Për të menaxhuar lojën shumëlojtarëshe, zhvilluesit përdorën [[Colyseus]], një platformë backend me burim të hapur që ndihmon në sinkronizimin e lojërave në kohë reale. <ref>{{Cite web |title=Framework multijoueur open source pour Node.js {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/}}</ref> Më 15 mars 2021, faqja zyrtare e lojës në Instagram <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/?hl=af}}</ref> njoftoi publikimin e versionit beta të hapur nën domenin makeitmeme.com, duke i lejuar publikut ta provonte lojën për herë të parë. Publikimi zyrtar i lojës së plotë u bë më 19 nëntor 2021. Në periudhave të pikut, mijëra lojtarë ishin aktivë në të njëjtën kohë. Pasi loja pati shumë sukses, Sandro vendosi të linte shkollën dhe punën që të merrej vetëm me këtë lojë. Ai hapi kompaninë [[prealpha]] dhe bëri bashkë një ekip të vogël, <ref>{{Cite web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=www.hey.gg |language=en}}</ref> të përbërë kryesisht nga miq dhe freelancerë, për të zhvilluar më tej platformën. Loja mbeti e disponueshme në Poki deri më 20 shtator 2025, por u desh të hiqej se platforma kishte rregulla shumë të rrepta.. <ref>{{Cite web |title=Make it meme {{!}} Know Your Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme}}</ref> Më 11 dhjetor 2024, u publikua '''Make it Meme 2.0''' me përmirësime të rëndësishme, duke përfshirë një ndërfaqe të ripërpunuar dhe veçori të tjera krijuese. Një shtesë e dukshme ishte '''<nowiki/>'Meme Studio'''', e cila u lejon lojtarëve të krijojnë dhe ndajnë shabllonet e tyre të meme-ve dhe paketat e personalizuara. Ekipi, i cili përbëhet vetëm nga 4 anëtarë <ref>{{Cite web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/}}</ref>, përqendrohet në përmirësimin e veçorive të tilla si moderimi i bisedës, menaxhimi i lobimit dhe pavarësia e platformës, ndërsa informon vazhdimisht lojtarët rreth përditësimeve në seksionin e lajmeve. <ref>{{Cite web |title=Actualités |url=https://makeitmeme.com/news}}</ref> Përveç kësaj, ekipi ka në plan të bëjë një aplikacion special që lidhet direkt me ''Twitch, TikTok dhe Discord.'' == Pritja == Në vende si shkolla ose zyra, Make It Meme përdoret ndonjëherë si një aktivitet i lehtë për të nxitur pak kreativitet, humor dhe bashkëpunim, për shembull gjatë mbrëmjeve me lojëra online ose teambuilding. Loja u bë shumë e njohur edhe në YouTube, ku plot video të njerëzve që luajnë kanë marrë shumë shikime. Krijues të njohur si [[LetsHugo]], [[Elias Nerlich]], [[Papaplatte]], [[Laserluca]], [[ZeRoyalViking]] dhe [[WILDCAT]] e kanë përfshirë gjithashtu lojën në përmbajtjen e tyre, gjë që ka kontribuar në rritjen e popullaritetit të saj. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA}}</ref> <ref>{{Cite web |title=We created no god memes.. |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0}}</ref> <ref>{{Cite web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI}}</ref> == Shënim == '''Vëmendje!''' Make it Meme nuk mund të luhet në gjuhën shqipe, por është e mundur të krijohet një lob i gjuhës shqipe. == Faqja zyrtare == * [https://makeitmeme.com Uebfaqja zyrtare] == Referencat == # (en) https://prealpha.dev # (en) https://makeitmeme.com # (en) https://kotaku.com/games/make-it-meme # (de) https://makeitmeme.com/de/help/ # {{Citeer web|url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/|titel=Success Story : Make it Meme {{!}} Colyseus}} # https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ # {{Citeer web|url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme|titel=Dans les coulisses}} # {{Citeer web|url=https://colyseus.io/|titel=Framework multijoueur open source pour Node.js {{!}} Colyseus}} # {{Citeer web|url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/?hl=af|titel=Instagram}} # (en) https://www.hey.gg/blog/makeitmeme # {{Citeer web|url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme|titel=Make it meme {{!}} Know Your Meme}} # {{Citeer web|url=https://prealpha.dev/|titel=prealpha UG}} # {{Citeer web|url=https://makeitmeme.com/news|titel=Actualités}} # {{Citeer web|url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA|titel=Make it Meme but every second it gets worse}} # {{Citeer web|url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0|titel=We created no god memes..}} # {{Citeer web|url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas|titel=What's even the point?}} # {{Citeer web|url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI|titel=Man these memes are brutal...}} # {{Citeer web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RRj-8g3WxxQ|titel=A 2nd MAKE IT MEME Video Has Hit The YouTube Algorithm}} [[Kategoria:Video lojëra]] 0ndr2jzh6js268bbd493xvr3w05ejbp 2939737 2939736 2026-04-09T13:16:00Z Maxooked 185974 Having not the time to put references, but coming soon! 2939737 wikitext text/x-wiki {{Infobox video lojë | genre = Lojë festash | modes = Multiplayer | platform = Shfletues uebi (Browser) | image = Make it Meme.png | developer = {{flagicon|Gjermania}} [[Prealpha]] | publisher = [[Prealpha]] | released = 19 nëntor 2021 }}'''Make it Meme''' është një lojë festash online multiplayer e zhvilluar nga [[Prealpha]] . <ref>{{Cite web |title=prealpha UG - Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}}</ref> Lojtarët krijojnë meme me titra humoristike dhe më pas i votojnë ato. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=www.play-this.com |language=en}}</ref> == Loja == Në çdo raund, lojtarët marrin shabllone memesh që mund të jenë identike ose të ndryshme, varet nga mënyra e zgjedhur e lojës. Lojtarët duhet të dërgojnë një tekst të përshtatshëm ose qesharak për memen e tyre para se të mbarojë koha. Pasi të gjithë të kenë mbaruar krijimin e memeve të tyre, fillon raundi i votimit: lojtarët kanë butona të etiketuar 'Upvote', 'Downvote' dhe 'Meh'. Një buton i etiketuar 'Meme-Buddies' u lejon lojtarëve të fitojnë më shumë pikë. <ref name=":0">{{Cite web |title=Welcome |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}}</ref> Kjo mund të përdoret vetëm një herë në raund. <ref name=":0" /> Në fund të çdo raundi, pikët llogariten bazuar në numrin e votave pozitive, votave negative dhe "Meme-Buddies" që ka marrë secili meme. Lojtari/ët me më shumë pikë në fund të një raundi e fitojnë atë raund. Rezultati maksimal që një lojtar mund të arrijë pas çdo raundi është 1 000, dhe rezultati minimal është -1 000 pikë (duke mos llogaritur "Meme-Buddies"). Numri i raundeve për lojë varion nga një deri në pesë, dhe lojtarëve u jepen 30 deri në 300 sekonda për të krijuar memen e tyre. Loja ka katër mënyra për të luajtur: Modaliteti Normal, Modaliteti Topics (me meme të bazuara në një temë specifike), Modaliteti i Same Meme (ku të gjithë marrin të njëjtin meme) dhe Modaliteti Relaxed (pa një sistem pikëzimi). <ref>{{Cite web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}}</ref> == Asistenca teknike == Platforma Make it Meme përdor [[Colyseus]] për të garantuar një lojë multiplayer pa ndërprerje në kohë reale. Kjo do të thotë që të gjithë lojtarët i shohin të njëjtat veprime në të njëjtën kohë, pa vonesa ose ndërprerje. Fillimisht, loja funksiononte në serverë të thjeshtë. Por, për të përballuar numrin në rritje të lojtarëve, sistemi kaloi në një Kubernetes-cluster. Falë këtij funksioni, Make it Meme mund të mbështesë automatikisht një numër më të madh lojtarësh dhe të qëndrojë i qëndrueshëm, edhe kur ka shumë njerëz online në të njëjtën kohë <ref>{{Cite web |title=Success Story : Make it Meme {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/}}</ref> == Zhvillimi == Loja ''Make It Meme'' u krijua për herë të parë gjatë [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]] në vitin 2020. <ref>{{Cite web |last=Colyseus |date=2023-10-02 |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}}</ref> Sandro Wahl, ai që e krijoi, e nisi lojën në fillim si një projekt të vogël për të luajtur me shokët gjatë izolimit. Ideja ishte e thjeshtë: lojtarët gjejnë tekstet më qesharake për disa foto memesh dhe pastaj votojnë për atë që është më e bukura. Kur e pa sa qejf ishte si lojë, vendosi ta publikonte online për të gjithë botën.. Për të menaxhuar lojën shumëlojtarëshe, zhvilluesit përdorën [[Colyseus]], një platformë backend me burim të hapur që ndihmon në sinkronizimin e lojërave në kohë reale. <ref>{{Cite web |title=Framework multijoueur open source pour Node.js {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/}}</ref> Më 15 mars 2021, faqja zyrtare e lojës në Instagram <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/?hl=af}}</ref> njoftoi publikimin e versionit beta të hapur nën domenin makeitmeme.com, duke i lejuar publikut ta provonte lojën për herë të parë. Publikimi zyrtar i lojës së plotë u bë më 19 nëntor 2021. Në periudhave të pikut, mijëra lojtarë ishin aktivë në të njëjtën kohë. Pasi loja pati shumë sukses, Sandro vendosi të linte shkollën dhe punën që të merrej vetëm me këtë lojë. Ai hapi kompaninë [[prealpha]] dhe bëri bashkë një ekip të vogël, <ref>{{Cite web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=www.hey.gg |language=en}}</ref> të përbërë kryesisht nga miq dhe freelancerë, për të zhvilluar më tej platformën. Loja mbeti e disponueshme në Poki deri më 20 shtator 2025, por u desh të hiqej se platforma kishte rregulla shumë të rrepta.. <ref>{{Cite web |title=Make it meme {{!}} Know Your Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme}}</ref> Më 11 dhjetor 2024, u publikua '''Make it Meme 2.0''' me përmirësime të rëndësishme, duke përfshirë një ndërfaqe të ripërpunuar dhe veçori të tjera krijuese. Një shtesë e dukshme ishte '''<nowiki/>'Meme Studio'''', e cila u lejon lojtarëve të krijojnë dhe ndajnë shabllonet e tyre të meme-ve dhe paketat e personalizuara. Ekipi, i cili përbëhet vetëm nga 4 anëtarë <ref>{{Cite web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/}}</ref>, përqendrohet në përmirësimin e veçorive të tilla si moderimi i bisedës, menaxhimi i lobimit dhe pavarësia e platformës, ndërsa informon vazhdimisht lojtarët rreth përditësimeve në seksionin e lajmeve. <ref>{{Cite web |title=Actualités |url=https://makeitmeme.com/news}}</ref> Përveç kësaj, ekipi ka në plan të bëjë një aplikacion special që lidhet direkt me ''Twitch, TikTok dhe Discord.'' == Pritja == Në vende si shkolla ose zyra, Make It Meme përdoret ndonjëherë si një aktivitet i lehtë për të nxitur pak kreativitet, humor dhe bashkëpunim, për shembull gjatë mbrëmjeve me lojëra online ose teambuilding. Loja u bë shumë e njohur edhe në YouTube, ku plot video të njerëzve që luajnë kanë marrë shumë shikime. Krijues të njohur si [[LetsHugo]], [[Elias Nerlich]], [[Papaplatte]], [[Laserluca]], [[ZeRoyalViking]] dhe [[WILDCAT]] e kanë përfshirë gjithashtu lojën në përmbajtjen e tyre, gjë që ka kontribuar në rritjen e popullaritetit të saj. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA}}</ref> <ref>{{Cite web |title=We created no god memes.. |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0}}</ref> <ref>{{Cite web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI}}</ref> == Shënim == '''Vëmendje!''' Make it Meme nuk mund të luhet në gjuhën shqipe, por është e mundur të krijohet një lob i gjuhës shqipe. == Faqja zyrtare == * [https://makeitmeme.com Uebfaqja zyrtare] == Referencat == '''''Vjen së shpejti''''' [[Kategoria:Video lojëra]] c39p1d7g1rv4lajgf2ai84ts396owvi 2939738 2939737 2026-04-09T13:19:23Z Maxooked 185974 Official fixed references. 9.0 2939738 wikitext text/x-wiki {{Infobox video lojë | genre = Lojë festash | modes = Multiplayer | platform = Shfletues uebi (Browser) | image = Make it Meme.png | developer = {{flagicon|Gjermania}} [[Prealpha]] | publisher = [[Prealpha]] | released = 19 nëntor 2021 }}'''Make it Meme''' është një lojë festash online multiplayer e zhvilluar nga [[Prealpha]] . <ref>{{Cite web |title=prealpha UG - Game Studio |url=https://prealpha.dev/ |access-date=2026-04-07 |website=prealpha.dev |language=en}}</ref> Lojtarët krijojnë meme me titra humoristike dhe më pas i votojnë ato. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme |url=https://www.play-this.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=www.play-this.com |language=en}}</ref> == Loja == Në çdo raund, lojtarët marrin shabllone memesh që mund të jenë identike ose të ndryshme, varet nga mënyra e zgjedhur e lojës. Lojtarët duhet të dërgojnë një tekst të përshtatshëm ose qesharak për memen e tyre para se të mbarojë koha. Pasi të gjithë të kenë mbaruar krijimin e memeve të tyre, fillon raundi i votimit: lojtarët kanë butona të etiketuar 'Upvote', 'Downvote' dhe 'Meh'. Një buton i etiketuar 'Meme-Buddies' u lejon lojtarëve të fitojnë më shumë pikë. <ref name=":0">{{Cite web |title=Welcome |url=https://makeitmeme.com/ |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=en}}</ref> Kjo mund të përdoret vetëm një herë në raund. <ref name=":0" /> Në fund të çdo raundi, pikët llogariten bazuar në numrin e votave pozitive, votave negative dhe "Meme-Buddies" që ka marrë secili meme. Lojtari/ët me më shumë pikë në fund të një raundi e fitojnë atë raund. Rezultati maksimal që një lojtar mund të arrijë pas çdo raundi është 1 000, dhe rezultati minimal është -1 000 pikë (duke mos llogaritur "Meme-Buddies"). Numri i raundeve për lojë varion nga një deri në pesë, dhe lojtarëve u jepen 30 deri në 300 sekonda për të krijuar memen e tyre. Loja ka katër mënyra për të luajtur: Modaliteti Normal, Modaliteti Topics (me meme të bazuara në një temë specifike), Modaliteti i Same Meme (ku të gjithë marrin të njëjtin meme) dhe Modaliteti Relaxed (pa një sistem pikëzimi). <ref>{{Cite web |date=2021-03-23 |title=Make it Meme |url=https://kotaku.com/games/make-it-meme |access-date=2026-04-07 |website=Kotaku |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Hilfe & FAQ |url=https://makeitmeme.com/de/help |access-date=2026-04-07 |website=Make it Meme |language=de}}</ref> == Asistenca teknike == Platforma Make it Meme përdor [[Colyseus]] për të garantuar një lojë multiplayer pa ndërprerje në kohë reale. Kjo do të thotë që të gjithë lojtarët i shohin të njëjtat veprime në të njëjtën kohë, pa vonesa ose ndërprerje. Fillimisht, loja funksiononte në serverë të thjeshtë. Por, për të përballuar numrin në rritje të lojtarëve, sistemi kaloi në një Kubernetes-cluster. Falë këtij funksioni, Make it Meme mund të mbështesë automatikisht një numër më të madh lojtarësh dhe të qëndrojë i qëndrueshëm, edhe kur ka shumë njerëz online në të njëjtën kohë <ref>{{Cite web |title=Success Story : Make it Meme {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/|language=sq}}</ref> == Zhvillimi == Loja ''Make It Meme'' u krijua për herë të parë gjatë [[Pandemia e COVID-19|pandemisë COVID-19]] në vitin 2020. <ref>{{Cite web |last=Colyseus |date=2023-10-02 |title=Success Story: Make it Meme |url=https://colyseus.io/success-stories/make-it-meme/ |access-date=2026-04-06 |website=Colyseus |language=en}}</ref> Sandro Wahl, ai që e krijoi, e nisi lojën në fillim si një projekt të vogël për të luajtur me shokët gjatë izolimit. Ideja ishte e thjeshtë: lojtarët gjejnë tekstet më qesharake për disa foto memesh dhe pastaj votojnë për atë që është më e bukura. Kur e pa sa qejf ishte si lojë, vendosi ta publikonte online për të gjithë botën.. Për të menaxhuar lojën shumëlojtarëshe, zhvilluesit përdorën [[Colyseus]], një platformë backend me burim të hapur që ndihmon në sinkronizimin e lojërave në kohë reale. <ref>{{Cite web |title=Framework multijoueur open source pour Node.js {{!}} Colyseus |url=https://colyseus.io/|language=sq}}</ref> Më 15 mars 2021, faqja zyrtare e lojës në Instagram <ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/p/CWVhXX1K1Qb/?hl=af|language=sq}}</ref> njoftoi publikimin e versionit beta të hapur nën domenin makeitmeme.com, duke i lejuar publikut ta provonte lojën për herë të parë. Publikimi zyrtar i lojës së plotë u bë më 19 nëntor 2021. Në periudhave të pikut, mijëra lojtarë ishin aktivë në të njëjtën kohë. Pasi loja pati shumë sukses, Sandro vendosi të linte shkollën dhe punën që të merrej vetëm me këtë lojë. Ai hapi kompaninë [[prealpha]] dhe bëri bashkë një ekip të vogël, <ref>{{Cite web |title=Make It Meme With Sandro Wahl |url=https://www.hey.gg/blog/makeitmeme |access-date=2026-04-06 |website=www.hey.gg |language=en}}</ref> të përbërë kryesisht nga miq dhe freelancerë, për të zhvilluar më tej platformën. Loja mbeti e disponueshme në Poki deri më 20 shtator 2025, por u desh të hiqej se platforma kishte rregulla shumë të rrepta.. <ref>{{Cite web |title=Make it meme {{!}} Know Your Meme |url=https://knowyourmeme.com/memes/subcultures/make-it-meme|language=sq}}</ref> Më 11 dhjetor 2024, u publikua '''Make it Meme 2.0''' me përmirësime të rëndësishme, duke përfshirë një ndërfaqe të ripërpunuar dhe veçori të tjera krijuese. Një shtesë e dukshme ishte '''<nowiki/>'Meme Studio'''', e cila u lejon lojtarëve të krijojnë dhe ndajnë shabllonet e tyre të meme-ve dhe paketat e personalizuara. Ekipi, i cili përbëhet vetëm nga 4 anëtarë <ref>{{Cite web |title=prealpha UG |url=https://prealpha.dev/|language=sq}}</ref>, përqendrohet në përmirësimin e veçorive të tilla si moderimi i bisedës, menaxhimi i lobimit dhe pavarësia e platformës, ndërsa informon vazhdimisht lojtarët rreth përditësimeve në seksionin e lajmeve. <ref>{{Cite web |title=Actualités |url=https://makeitmeme.com/news|language=sq}}</ref> Përveç kësaj, ekipi ka në plan të bëjë një aplikacion special që lidhet direkt me ''Twitch, TikTok dhe Discord.'' == Pritja == Në vende si shkolla ose zyra, Make It Meme përdoret ndonjëherë si një aktivitet i lehtë për të nxitur pak kreativitet, humor dhe bashkëpunim, për shembull gjatë mbrëmjeve me lojëra online ose teambuilding. Loja u bë shumë e njohur edhe në YouTube, ku plot video të njerëzve që luajnë kanë marrë shumë shikime. Krijues të njohur si [[LetsHugo]], [[Elias Nerlich]], [[Papaplatte]], [[Laserluca]], [[ZeRoyalViking]] dhe [[WILDCAT]] e kanë përfshirë gjithashtu lojën në përmbajtjen e tyre, gjë që ka kontribuar në rritjen e popullaritetit të saj. <ref>{{Cite web |title=Make it Meme but every second it gets worse |url=https://www.youtube.com/watch?v=kmtmv3e-PBA|language=sq}}</ref> <ref>{{Cite web |title=We created no god memes.. |url=https://www.youtube.com/watch?v=rwCSqlaB3N0|language=sq}}</ref> <ref>{{Cite web |title=What's even the point? |url=https://www.youtube.com/watch?v=LKV20Yf3oas|language=sq}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Man these memes are brutal... |url=https://www.youtube.com/watch?v=kgJJm9_VcbI|language=sq}}</ref> == Shënim == '''Vëmendje!''' Make it Meme nuk mund të luhet në gjuhën shqipe, por është e mundur të krijohet një lob i gjuhës shqipe. == Faqja zyrtare == * [https://makeitmeme.com Uebfaqja zyrtare] == Referencat == [[Kategoria:Video lojëra]] iqfwsv0ax0952pb5n36cbyg4h9f0h20 3 398785 2939733 2026-04-09T13:08:32Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Make it Meme */ 2939733 wikitext text/x-wiki == Probleme me referimet te artikulli ''[[Make it Meme]]'' == Përshëndetje, Maxooked! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2939727|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Make it Meme]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20prill%202026,%2013:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 prill 2026 15:08 (CEST) 5wka9v3sy954l0posgvm11h6ez9c47e 3 398786 2939735 2026-04-09T13:11:34Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 2939735 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Ard Ber}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 9 prill 2026 15:11 (CEST) m7myb7mr7qak1419pdtfmrtty98k7xq 0 398787 2939750 2026-04-09T14:09:56Z Violett 2024 159632 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1313135912|Ivailo Marinov]]" 2939750 wikitext text/x-wiki {{MedalTableTop}} {{MedalCountry|{{BUL}}}} {{MedalSport|Men's [[Boxing]]}} {{MedalCompetition|[[Boxing at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalGold|[[Boxing at the 1988 Summer Olympics|1988 Seoul]]|[[Boxing at the 1988 Summer Olympics – Light flyweight|Light Flyweight]]}} {{MedalBronze|[[Boxing at the 1980 Summer Olympics|1980 Moscow]]|[[Boxing at the 1980 Summer Olympics – Light flyweight|Light Flyweight]]}} {{MedalCompetition|[[World Amateur Boxing Championships|World Amateur Championships]]}} {{MedalGold|[[1982 World Amateur Boxing Championships|1982 Munich]]|Light Flyweight}} {{MedalCompetition|[[European Amateur Boxing Championships|European Amateur Championships]]}} {{MedalGold|[[1981 European Amateur Boxing Championships|1981 Tampere]]|Light Flyweight}} {{MedalGold|[[1983 European Amateur Boxing Championships|1983 Varna]]|Light Flyweight}} {{MedalGold|[[1989 European Amateur Boxing Championships|1989 Athens]]|Light Flyweight}} {{MedalGold|[[1991 European Amateur Boxing Championships|1991 Gothenburg]]|Light Flyweight}} {{MedalSilver|[[1985 European Amateur Boxing Championships|1985 Budapest]]|Light Flyweight}} {{MedalCompetition|[[Boxing World Cup|World Cup]]}} {{MedalGold|[http://www.sport-komplett.de/sport-komplett/sportarten/b/boxen/hst/63.html 1981 Montreal]|Light Flyweight}} {{MedalBottom}}'''Ivailo Marinov''' (bulgarisht '''Ивайло Маринов'''; lindur më 13 korrik 1960 në [[Varna]], i njohur gjithashtu si '''Ismail Mustafov''', '''Ismail Huseinov''' ose '''Ivailo Khristov''') është një [[Boksi|boksier]] [[Bullgaria|bullgar]] me prejardhje myslimane rome. Ai ka fituar medaljen e bronztë në Lojërat Olimpike Verore të vitit 1980 për pesha të lehta dhe medaljen e artë në të njëjtën kategori në Lojërat Olimpike Verore në 1988-ën. == Karriera amatore == Krahas rezultateve në Lojërat Olimpike, Marinovi ka fituar medalje të artë në Kampionatin Botëror në vitin 1982. Marinovi ka fituar katër medalje ari në Kampionatin Evropian të Boksit në vitet: 1981, 1983, 1989 dhe 1991 dhe një medalje argjendi në vitin 1985. == Rezultatet e Lojërave Olimpike në vitin 1980 == Më poshtë janë renditur disa rekorde të Ivailo Marinovit, boksier i peshave të lehta gjatë Lojërat Olimpike të Moskës në vitin 1980: * Raundi i 32-shave: pushim * Raundi i 16-të: Mundi Gerard Hawkins (Irlandë) me vendim, 5-0 * Çerekfinale: Mposhtur Ahmed Siad (Algjeri) me vendim 5-0 * Gjysmëfinale: Humbur ndaj Hipolito Ramos (Kubë) me vendim 1-4 (mori medaljen e bronztë) == Rezultatet e Lojërave Olimpike në vitin 1988 == Më poshtë janë renditur disa rekorde të Ivailo Marinovit, boksier i peshave të lehta gjatë Lojërave Olimpike të Seulit në vitin 1988: * Raundi i 64-shit: pushim * Raundi i 32-shave: Mundi Mark Epton (Britania e Madhe) me vendim, 5-0 * Raundi i 16-të: Mposhtur Henry Martínez (El Salvador) me vendim, 5-0 * Çerekfinale: Mundi Alexander Mahmutov (Bashkimi Sovjetik) me vendim 5-0 * Gjysmëfinale: Mundi Leopoldo Serantes (Filipine) me vendim 5-0 * Finalja: Mundi Michael Carbajal (Shtetet e Bashkuara) me vendim 5-0 (fitoi medaljen e artë) == Nderime == Ai u zgjodh si boksieri numër 1 i Bullgarisë i shekullit të 20-të në një sondazh të kryer nga Shoqata Bullgare e Gazetarëve të Boksit. == Referime == [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1960]] [[Kategoria:Artikuj te komunitetit Rom]] 04hlki5t2qvxgdrrv4v5hj86owywn6x 0 398788 2939753 2026-04-09T14:16:55Z Violett 2024 159632 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1330466209|Marian Simion]]" 2939753 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportist | name = Marian Simion | image = Марьян ,УТС Молдова 2013,.jpg | caption = Marian Simion in 2013 | birth_date = {{birth-date and age|14 September 1975}} | birth_place = | death_date = | death_place = | medaltemplates = {{MedalSport | Men's [[Boxing]]}} {{MedalCountry | {{ROM}} }} {{MedalCompetition|[[Boxing at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalSilver| [[Boxing at the 2000 Summer Olympics|2000 Sydney]] | [[Boxing at the 2000 Summer Olympics – Light middleweight|Light Middleweight]]}} {{MedalBronze| [[Boxing at the 1996 Summer Olympics|1996 Atlanta]] | [[Boxing at the 1996 Summer Olympics – Welterweight|Welterweight]]}} {{MedalCompetition|[[World Amateur Boxing Championships|World Amateur Championships]]}} {{MedalGold| [[1999 World Amateur Boxing Championships|1999 Houston]] | Light Middleweight}} {{MedalSilver| [[2001 World Amateur Boxing Championships|2001 Belfast]] | Light Middleweight}} {{MedalBronze| [[1997 World Amateur Boxing Championships|1997 Budapest]] | Welterweight}} {{MedalCompetition|[[European Amateur Boxing Championships|European Amateur Championships]]}} {{MedalSilver| [[1996 European Amateur Boxing Championships|1996 Vejle]] | Welterweight}} {{MedalBronze| [[1998 European Amateur Boxing Championships|1998 Minsk]] | Welterweight}} {{MedalBronze| [[2002 European Amateur Boxing Championships|2002 Perm]] | Light Middleweight}} {{MedalCompetition|[[European Union Amateur Boxing Championships|EU Amateur Championships]]}} {{MedalGold| [[2004 European Union Amateur Boxing Championships|2004 Madrid]] | Middleweight}} {{MedalCompetition|[[Goodwill Games]]}} {{MedalSilver |[[2001 Goodwill Games|2001 Brisbane]]|[[Boxing at the 2001 Goodwill Games|Light Middleweight]]}} | show-medals = yes }} '''Marian Simion''' (lindur më 14 shtator 1975 në [[Bukureshti|Bukuresht]]) është një [[Boksi|boksier]] [[Rumania|rumun]]. Ka garuar në kategorinë e peshave të lehta të mesme (71).kg) në Lojërat Olimpike Verore të vitit 2000 dhe ka fituar medaljen e argjendtë. Një vit më vonë, fitoi në Kampionatin Botëror të Boksit Amator të vitit 2001 në [[Belfast]], pasi fitimir të titullit botëror në turneun e mëparshëm në [[Houston|Hjuston]] [[Teksasi|të Teksasit]], Shtetet e Bashkuara. Ai është vëllai i madh i boksierit olimpik Dorel Simion. Simioni u kualifikua për Lojërat Olimpike Verore 2004 duke kryesuar Turneun e dytë Kualifikues Olimpik Evropian AIBA 2004 në [[Varshava|Varshavë]], [[Polonia|Poloni]]. Medaljet e marra në Kampionatin Evropian Amatorë janë medalje ari në vitin 2004, medalje argjendi në vitin 1996 dhe një medalje bronzi në vitet 1998 dhe 2002. == Rezultatet e Lojërave Olimpike == '''1996''' * Mundi Hussein Bayram (Francë) 13-6 * Mundi Fernando Vargas (Shtetet e Bashkuara) 8-7 * Mundi Hassan Al (Danimarkë) 16-8 * Humbi nga Juan Hernández Sierra (Kubë) 7-20 '''2000''' * Mundi Ciro di Corcia (Itali) 19-8 * Mundi José Luis Zertuche (Meksikë) RSC 3 * Mundi Frédéric Esther (Francë) RSC 3 * Mundi Pornchai Thongburan (Tajlandë) 26-16 * Humbi ndaj Yermakhan Ibraimov (Kazakistan) 23-25 '''2004''' * Humbur ndaj Ramadan Yasser (Egjipt) 29-36 == Lidhje të jashtme == * Marian Simion at Olympics at Sports-Reference.com (archived) [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1975]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] lj9n2h6usa4zp8plqj156c2x39rlp2a 2939754 2939753 2026-04-09T14:19:15Z Violett 2024 159632 2939754 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportist | name = Marian Simion | image = Марьян ,УТС Молдова 2013,.jpg | caption = Marian Simion in 2013 | birth_date = 14 shtator 1975 | birth_place = | death_date = | death_place = | medaltemplates = {{MedalSport | Men's [[Boxing]]}} {{MedalCountry | {{ROM}} }} {{MedalCompetition|[[Boxing at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalSilver| [[Boxing at the 2000 Summer Olympics|2000 Sydney]] | [[Boxing at the 2000 Summer Olympics – Light middleweight|Light Middleweight]]}} {{MedalBronze| [[Boxing at the 1996 Summer Olympics|1996 Atlanta]] | [[Boxing at the 1996 Summer Olympics – Welterweight|Welterweight]]}} {{MedalCompetition|[[World Amateur Boxing Championships|World Amateur Championships]]}} {{MedalGold| [[1999 World Amateur Boxing Championships|1999 Houston]] | Light Middleweight}} {{MedalSilver| [[2001 World Amateur Boxing Championships|2001 Belfast]] | Light Middleweight}} {{MedalBronze| [[1997 World Amateur Boxing Championships|1997 Budapest]] | Welterweight}} {{MedalCompetition|[[European Amateur Boxing Championships|European Amateur Championships]]}} {{MedalSilver| [[1996 European Amateur Boxing Championships|1996 Vejle]] | Welterweight}} {{MedalBronze| [[1998 European Amateur Boxing Championships|1998 Minsk]] | Welterweight}} {{MedalBronze| [[2002 European Amateur Boxing Championships|2002 Perm]] | Light Middleweight}} {{MedalCompetition|[[European Union Amateur Boxing Championships|EU Amateur Championships]]}} {{MedalGold| [[2004 European Union Amateur Boxing Championships|2004 Madrid]] | Middleweight}} {{MedalCompetition|[[Goodwill Games]]}} {{MedalSilver |[[2001 Goodwill Games|2001 Brisbane]]|[[Boxing at the 2001 Goodwill Games|Light Middleweight]]}} | show-medals = yes }} '''Marian Simion''' (lindur më 14 shtator 1975 në [[Bukureshti|Bukuresht]]) është një [[Boksi|boksier]] [[Rumania|rumun]]. Ka garuar në kategorinë e peshave të lehta të mesme (71).kg) në Lojërat Olimpike Verore të vitit 2000 dhe ka fituar medaljen e argjendtë. Një vit më vonë, fitoi në Kampionatin Botëror të Boksit Amator të vitit 2001 në [[Belfast]], pasi fitimir të titullit botëror në turneun e mëparshëm në [[Houston|Hjuston]] [[Teksasi|të Teksasit]], Shtetet e Bashkuara. Ai është vëllai i madh i boksierit olimpik Dorel Simion. Simioni u kualifikua për Lojërat Olimpike Verore 2004 duke kryesuar Turneun e dytë Kualifikues Olimpik Evropian AIBA 2004 në [[Varshava|Varshavë]], [[Polonia|Poloni]]. Medaljet e marra në Kampionatin Evropian Amatorë janë medalje ari në vitin 2004, medalje argjendi në vitin 1996 dhe një medalje bronzi në vitet 1998 dhe 2002. == Rezultatet e Lojërave Olimpike == '''1996''' * Mundi Hussein Bayram (Francë) 13-6 * Mundi Fernando Vargas (Shtetet e Bashkuara) 8-7 * Mundi Hassan Al (Danimarkë) 16-8 * Humbi nga Juan Hernández Sierra (Kubë) 7-20 '''2000''' * Mundi Ciro di Corcia (Itali) 19-8 * Mundi José Luis Zertuche (Meksikë) RSC 3 * Mundi Frédéric Esther (Francë) RSC 3 * Mundi Pornchai Thongburan (Tajlandë) 26-16 * Humbi ndaj Yermakhan Ibraimov (Kazakistan) 23-25 '''2004''' * Humbur ndaj Ramadan Yasser (Egjipt) 29-36 == Lidhje të jashtme == * Marian Simion at Olympics at Sports-Reference.com (archived) [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1975]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] rhr3i7ev50e4p8jknywtcomwppz40q7 0 398789 2939756 2026-04-09T14:26:31Z Violett 2024 159632 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1318685968|Dorel Simion]]" 2939756 wikitext text/x-wiki {{MedalTableTop}} {{MedalCountry|{{ROM}}}} {{MedalSport|Men's [[Boxing]]}} {{MedalCompetition|[[Boxing at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalBronze|[[2000 Summer Olympics|2000 Sydney]]|[[Boxing at the 2000 Summer Olympics – Welterweight|Welterweight]]}} {{MedalCompetition|[[World Amateur Boxing Championships|World Amateur Championships]]}} {{MedalGold|[[1997 World Amateur Boxing Championships|1997 Budapest]]|Light Welterweight}} {{MedalCompetition|[[European Amateur Boxing Championships|European Amateur Championships]]}} {{MedalGold|[[1998 European Amateur Boxing Championships|1998 Minsk]]|Light Welterweight}} {{MedalBottom}}'''Dorel Simion''' (lindur më 13 shkurt 1977 në [[Bukureshti|Bukuresht]]) është një [[Boksi|boksier]] [[Rumania|rumun]]. Simioni ka fituar medaljen e bronztë të peshave të lehta në Lojërat Olimpike Verore 2000. Gjithashtu ka fituar medaljen e artë në Kampionatin Botëror 1997 dhe Kampionatin Evropian 1998. <ref>{{Cite web |title=Dorel Simion |url=https://www.cosr.ro/sportive/simion-dorel |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312131454/https://www.cosr.ro/sportive/simion-dorel |archive-date=2025-03-12 |access-date=22 August 2025 |website=www.cosr.ro |language=ro}}</ref> == Jeta personale == Simioni është vëllai i vogël i atletit olimpik [[Marian Simion]]. Familja e tyre është me prejardhje [[Romët|rome]]. <ref>{{Cite web |date=29 December 2015 |title=Asociaţia Partida Romilor ''Pro-Europa'' şi Asociaţia de Box Club Simion au organizat Cupa Simion la box – 2015 &#124; Asociatia Partida Romilor Pro-Europa |url=https://partidaromilor.ro/asociatia-partida-romilor-pro-europa-si-asociatia-de-box-club-simion-au-organizat-cupa-simion-la-box-2015/?amp=1}}</ref> == Karriera amatore == Rezultatet e tij olimpike ishin: * Mundi Ruben Fuchu (Porto Riko) RSCO 3 * Mundi Roberto Guerra-n (Kubë) 11–7 * Mundi Steven Kuchler (Gjermani) 26–14 * Humbi nga Oleg Saitov (Rusi) 19–10 == Referime == == Lidhje të jashtme == *   [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1977]] [[Kategoria:Kultura e komunitet Rom]] e2sxp9azu9mtj3il980svc8n1rr4792 2939758 2939756 2026-04-09T14:27:44Z Violett 2024 159632 2939758 wikitext text/x-wiki {{MedalTableTop}} {{MedalCountry|{{ROM}}}} {{MedalSport|Men's [[Boxing]]}} {{MedalCompetition|[[Boxing at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalBronze|[[2000 Summer Olympics|2000 Sydney]]|[[Boxing at the 2000 Summer Olympics – Welterweight|Welterweight]]}} {{MedalCompetition|[[World Amateur Boxing Championships|World Amateur Championships]]}} {{MedalGold|[[1997 World Amateur Boxing Championships|1997 Budapest]]|Light Welterweight}} {{MedalCompetition|[[European Amateur Boxing Championships|European Amateur Championships]]}} {{MedalGold|[[1998 European Amateur Boxing Championships|1998 Minsk]]|Light Welterweight}} {{MedalBottom}}'''Dorel Simion''' (lindur më 13 shkurt 1977 në [[Bukureshti|Bukuresht]]) është një [[Boksi|boksier]] [[Rumania|rumun]]. Simioni ka fituar medaljen e bronztë të peshave të lehta në Lojërat Olimpike Verore 2000. Gjithashtu ka fituar medaljen e artë në Kampionatin Botëror 1997 dhe Kampionatin Evropian 1998. <ref>{{Cite web |title=Dorel Simion |url=https://www.cosr.ro/sportive/simion-dorel |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250312131454/https://www.cosr.ro/sportive/simion-dorel |archive-date=2025-03-12 |access-date=22 August 2025 |website=www.cosr.ro |language=ro}}</ref> == Jeta personale == Simioni është vëllai i vogël i atletit olimpik [[Marian Simion]]. Familja e tyre është me prejardhje [[Romët|rome]]. <ref>{{Cite web |date=29 December 2015 |title=Asociaţia Partida Romilor ''Pro-Europa'' şi Asociaţia de Box Club Simion au organizat Cupa Simion la box – 2015 &#124; Asociatia Partida Romilor Pro-Europa |url=https://partidaromilor.ro/asociatia-partida-romilor-pro-europa-si-asociatia-de-box-club-simion-au-organizat-cupa-simion-la-box-2015/?amp=1|language=rumanisht}}</ref> == Karriera amatore == Rezultatet e tij olimpike ishin: * Mundi Ruben Fuchu (Porto Riko) RSCO 3 * Mundi Roberto Guerra-n (Kubë) 11–7 * Mundi Steven Kuchler (Gjermani) 26–14 * Humbi nga Oleg Saitov (Rusi) 19–10 == Referime == == Lidhje të jashtme == *   [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1977]] [[Kategoria:Kultura e komunitet Rom]] j7khy5g1r2crrf9dx0ezquyic6l0wx7 0 398790 2939759 2026-04-09T14:39:04Z Violett 2024 159632 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1322377050|János Farkas]]" 2939759 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = János Farkas | image = Farkas János fortepan 50358.jpg | full_name = | birth_date = {{birth date|1942|3|27|df=y}} | birth_place = [[Budapest]], [[Kingdom of Hungary|Hungary]] | death_date = 29 shtator 1989 | death_place = Budapest, Hungary | position = [[Striker (association football)|Striker]] | height = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = 1959–1972 | clubs1 = [[Vasas SC]] | caps1 = 250 | goals1 = 151 | years2 = 1963 | clubs2 = → [[Ferencvárosi TC]] (loan) | caps2 = | goals2 = | totalcaps = | totalgoals = | nationalyears1 = 1961–1969 | nationalteam1 = [[Hungary national football team|Hungary]] | nationalcaps1 = 33 | nationalgoals1 = 20 | manageryears1 = | managerclubs1 = | medaltemplates = {{MedalSport|Men's [[association football|football]]}} {{MedalCountry|{{HUN}}}} {{MedalCompetition|[[Olympic Games]]}} {{MedalGold|[[1964 Summer Olympics|1964 Tokyo]]|[[Football at the 1964 Summer Olympics|Team competition]]}} }} '''Janos Farkas''' (27 mars 1942 &#x2013; 29 shtator 1989 ) ishte një [[Futbolli|futbollist]] [[Hungaria|hungarez]] që luajti si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Gjatë karrierës së tij, ai luajti për [[Vasas SC]]. Në nivel ndërkombëtar, luajti 33 ndeshje dhe shënoi 20 gola për [[Kombëtarja hungareze e futbollit|ekipin kombëtar hungarez të futbollit]] midis viteve 1961 dhe 1969, <ref>{{Cite web |title=János Farkas, international footballer |url=http://www.eu-football.info/_player.php?id=5742}}</ref> si dhe mori pjesë në [[Kampionati Botëror i Futbollit 1962|Kupën e Botës FIFA 1962]], [[Kupa Evropiane e Kombeve 1964|Kupën e Kombeve Evropiane 1964]] dhe [[Kampionati Botëror i Futbollit 1966|Kupën e Botës FIFA 1966.]] Ai fitoi një medalje ari në futboll në Lojërat Olimpike Verore 1964. Ai mbahet mend për golin e tij të mrekullueshëm në [[Kampionati Botëror i Futbollit 1966|Kupën e Botës FIFA 1966]] kundër Brazilit, duke kontribuar në një fitore sensacionale 3–1 kundër kampionëve në fuqi. == Statistikat e karrierës == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |Club performance ! colspan="2" |League ! colspan="2" |Cup ! colspan="2" |League Cup ! colspan="2" |Continental ! colspan="2" |Total |- !Season !Club !League !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals |- |- ! colspan="3" |Hungary ! colspan="2" |League ! colspan="2" |Hungarian Cup ! colspan="2" |League Cup ! colspan="2" |[[UEFA|Europe]] ! colspan="2" |Total |- |1959–60 | rowspan="14" |[[Vasas SC|Vasas Budapest]] | rowspan="14" |National Championship I |0 |0 | | | | | | | | |- |1960–61 |0 |0 | | | | | | | | |- |1961–62 |22 |8 | | | | | | | | |- |1962–63 |15 |5 | | | | | | | | |- |1963 |11 |1 | | | | | | | | |- |1964 |22 |12 | | | | | | | | |- |1965 |25 |18 | | | | | | | | |- |1966 |26 |25 | | | | | | | | |- |1967 |27 |19 | | | | | | | | |- |1968 |27 |19 | | | | | | | | |- |1969 |27 |21 | | | | | | | | |- |1970 |0 |0 | | | | | | | | |- |1970–71 |33 |17 | | | | | | | | |- |1971–72 |15 |6 | | | | | | | | |- ! rowspan="1" |Total ! colspan="2" |Hungary !250 !151 ! ! ! ! ! ! ! ! |- ! colspan="3" |Career total !250 !151 ! ! ! ! ! ! ! ! |} == Rekord ndërkombëtar == {| class="wikitable" style="text-align:center" | colspan="4" |Paraqitjet dhe golat sipas vitit <ref>{{Cite web |title=János Farkas appearances and goals by year |url=https://eu-football.info/_player.php?id=5742 |access-date=24 April 2023 |website=eu-football.info}}</ref> |- ! Ekipi kombëtar ! Viti ! Aplikacionet ! Golat |- | rowspan="8" |{{Fb|Hungary}} | 1961 | 2 | 0 |- | 1962 | 3 | 0 |- | 1964 | 1 | 0 |- | 1965 | 4 | 2 |- | 1966 | 11 | 10 |- | 1967 | 6 | 5 |- | 1968 | 2 | 1 |- | 1969 | 4 | 1 |- ! colspan="2" | Totali ! 33 ! 19 |} == Referime == [[Kategoria:Futbollistë në Nemzeti Bajnokság I]] [[Kategoria:Futbollistë në 1966 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 1964]] [[Kategoria:Futbollistë në 1962 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren hungareze]] [[Kategoria:Vdekje 1989]] [[Kategoria:Lindje 1942]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] 1yls139x4y5qc99fq14mj67cnqlxzpi 2939761 2939759 2026-04-09T14:41:00Z Violett 2024 159632 2939761 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = János Farkas | image = Farkas János fortepan 50358.jpg | full_name = | birth_date = {{birth date|1942|3|27|df=y}} | birth_place = [[Budapest]], [[Kingdom of Hungary|Hungary]] | death_date = 29 shtator 1989 | death_place = Budapest, Hungary | position = [[Striker (association football)|Striker]] | height = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = 1959–1972 | clubs1 = [[Vasas SC]] | caps1 = 250 | goals1 = 151 | years2 = 1963 | clubs2 = → [[Ferencvárosi TC]] (loan) | caps2 = | goals2 = | totalcaps = | totalgoals = | nationalyears1 = 1961–1969 | nationalteam1 = [[Hungary national football team|Hungary]] | nationalcaps1 = 33 | nationalgoals1 = 20 | manageryears1 = | managerclubs1 = | medaltemplates = {{MedalSport|Men's [[association football|football]]}} {{MedalCountry|{{HUN}}}} {{MedalCompetition|[[Olympic Games]]}} {{MedalGold|[[1964 Summer Olympics|1964 Tokyo]]|[[Football at the 1964 Summer Olympics|Team competition]]}} }} '''Janos Farkas''' (27 mars 1942 &#x2013; 29 shtator 1989 ) ishte një [[Futbolli|futbollist]] [[Hungaria|hungarez]] që luajti si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Gjatë karrierës së tij, ai luajti për [[Vasas SC]]. Në nivel ndërkombëtar, luajti 33 ndeshje dhe shënoi 20 gola për [[Kombëtarja hungareze e futbollit|ekipin kombëtar hungarez të futbollit]] midis viteve 1961 dhe 1969, <ref>{{Cite web |title=János Farkas, international footballer |url=http://www.eu-football.info/_player.php?id=5742|language=en}}</ref> si dhe mori pjesë në [[Kampionati Botëror i Futbollit 1962|Kupën e Botës FIFA 1962]], [[Kupa Evropiane e Kombeve 1964|Kupën e Kombeve Evropiane 1964]] dhe [[Kampionati Botëror i Futbollit 1966|Kupën e Botës FIFA 1966.]] Ai fitoi një medalje ari në futboll në Lojërat Olimpike Verore 1964. Ai mbahet mend për golin e tij të mrekullueshëm në [[Kampionati Botëror i Futbollit 1966|Kupën e Botës FIFA 1966]] kundër Brazilit, duke kontribuar në një fitore sensacionale 3–1 kundër kampionëve në fuqi. == Statistikat e karrierës == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |Club performance ! colspan="2" |League ! colspan="2" |Cup ! colspan="2" |League Cup ! colspan="2" |Continental ! colspan="2" |Total |- !Season !Club !League !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals |- |- ! colspan="3" |Hungary ! colspan="2" |League ! colspan="2" |Hungarian Cup ! colspan="2" |League Cup ! colspan="2" |[[UEFA|Europe]] ! colspan="2" |Total |- |1959–60 | rowspan="14" |[[Vasas SC|Vasas Budapest]] | rowspan="14" |National Championship I |0 |0 | | | | | | | | |- |1960–61 |0 |0 | | | | | | | | |- |1961–62 |22 |8 | | | | | | | | |- |1962–63 |15 |5 | | | | | | | | |- |1963 |11 |1 | | | | | | | | |- |1964 |22 |12 | | | | | | | | |- |1965 |25 |18 | | | | | | | | |- |1966 |26 |25 | | | | | | | | |- |1967 |27 |19 | | | | | | | | |- |1968 |27 |19 | | | | | | | | |- |1969 |27 |21 | | | | | | | | |- |1970 |0 |0 | | | | | | | | |- |1970–71 |33 |17 | | | | | | | | |- |1971–72 |15 |6 | | | | | | | | |- ! rowspan="1" |Total ! colspan="2" |Hungary !250 !151 ! ! ! ! ! ! ! ! |- ! colspan="3" |Career total !250 !151 ! ! ! ! ! ! ! ! |} == Rekord ndërkombëtar == {| class="wikitable" style="text-align:center" | colspan="4" |Paraqitjet dhe golat sipas vitit <ref>{{Cite web |title=János Farkas appearances and goals by year|language=en |url=https://eu-football.info/_player.php?id=5742 |access-date=24 April 2023 |website=eu-football.info}}</ref> |- ! Ekipi kombëtar ! Viti ! Aplikacionet ! Golat |- | rowspan="8" |{{Fb|Hungary}} | 1961 | 2 | 0 |- | 1962 | 3 | 0 |- | 1964 | 1 | 0 |- | 1965 | 4 | 2 |- | 1966 | 11 | 10 |- | 1967 | 6 | 5 |- | 1968 | 2 | 1 |- | 1969 | 4 | 1 |- ! colspan="2" | Totali ! 33 ! 19 |} == Referime == [[Kategoria:Futbollistë në Nemzeti Bajnokság I]] [[Kategoria:Futbollistë në 1966 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 1964]] [[Kategoria:Futbollistë në 1962 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren hungareze]] [[Kategoria:Vdekje 1989]] [[Kategoria:Lindje 1942]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] l1lg4g4rquq991181mq9ivsh8rdm7c5 14 398791 2939775 2026-04-09T16:12:35Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Sportistë nga Zara]] 2939775 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Sportistë nga Zara]] qvv3ldlauawg05buihd6or863zk5gy5 14 398792 2939778 2026-04-09T16:15:56Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Qytete në Greqi]] 2939778 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Qytete në Greqi]] jtmwvrodoub5fbive0o0p2vvl10p59h 14 398793 2939780 2026-04-09T16:17:26Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] [[Kategoria:Konicë]] 2939780 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] [[Kategoria:Konicë]] h9ore41aqxxrmtkx4ftg9f0o67cvckc 14 398794 2939783 2026-04-09T16:23:44Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Qytete në Greqi]] 2939783 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Qytete në Greqi]] jtmwvrodoub5fbive0o0p2vvl10p59h 14 398795 2939785 2026-04-09T16:26:01Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Prevezë]] 2939785 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Prevezë]] 3kg4ugp8s67p2vhdz8rk19kvl0ltv4m 14 398796 2939788 2026-04-09T16:32:18Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Qytete në Greqi]] 2939788 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Qytete në Greqi]] jtmwvrodoub5fbive0o0p2vvl10p59h 14 398797 2939793 2026-04-09T16:37:52Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Qytete në Greqi]] 2939793 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Qytete në Greqi]] jtmwvrodoub5fbive0o0p2vvl10p59h 14 398798 2939795 2026-04-09T16:39:50Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Gumenicë]] 2939795 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Gumenicë]] hor0b7y553kshzyr1t19hyvy46ksojd 14 398799 2939798 2026-04-09T16:54:27Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Pargë]] 2939798 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Pargë]] acbp48j3qfg4tkd2561imxm8cmnge13 14 398800 2939799 2026-04-09T16:55:43Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Fshatra në Greqi]] 2939799 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Fshatra në Greqi]] lmh0sta1bng201czl02zw013ipaqgzb 14 398801 2939802 2026-04-09T17:27:34Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Bonner SC]] 2939802 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Bonner SC]] b5ajrsayyb4q4caj76l06ls8in0jp12 14 398802 2939805 2026-04-09T17:29:10Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani|Bonn]] 2939805 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani|Bonn]] n43inkosemxo45yzwgtsh1jw6hz4u1t 2939812 2939805 2026-04-09T17:37:25Z Mitrovica02 128863 2939812 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani|Bonn]] [[Kategoria:Sporti në Bon]] dqz4ncfok9wmqxf27xym2yicz7c26rk 14 398803 2939807 2026-04-09T17:31:32Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Qytete në Nordrhein-Westfalen]] 2939807 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Qytete në Nordrhein-Westfalen]] p4vq01m1x1251s27nlks7yiyrdf7e96 14 398804 2939809 2026-04-09T17:34:33Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Bon]] 2939809 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Bon]] guwpicc6cshtde43xrckxhccbdqpq83 14 398805 2939811 2026-04-09T17:36:37Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Bon]] 2939811 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Bon]] guwpicc6cshtde43xrckxhccbdqpq83 14 398806 2939817 2026-04-09T17:40:03Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Mynih]] 2939817 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Mynih]] q5bs4avzje2ztyry6j8qdksraikacf3 14 398807 2939819 2026-04-09T17:42:08Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Njerëz nga Mynihu]] 2939819 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Njerëz nga Mynihu]] 5bh94nmjsm10b8egmzbouctse8uzs9w 14 398808 2939823 2026-04-09T17:45:05Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:FC Bayern München]] 2939823 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:FC Bayern München]] 1dk4yhbua78wtcly3d25a2gu8hfi4i1 14 398809 2939826 2026-04-09T17:47:08Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani]] 2939826 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani]] jmdrhaaxlkw16cd8vansoozqy2kq38g 0 398810 2939829 2026-04-09T18:05:21Z ~2026-21809-00 185987 Faqe e re: {{Short description|përkthyes dhe publicist shqiptar (1936–2019)}} {{Infobox person | name = Pjetër Rodiqi | birth_date = 26 dhjetor 1936 | birth_place = [[Vjenë]], [[Austri]] | death_date = 16 korrik 2019 | death_place = [[Tiranë]], [[Shqipëri]] | occupation = Përkthyes, publicist | spouse = [[Vaçe Zela]] | children = Irma Rodiqi }} '''Pjetër Rodiqi''' (26 dhjetor 1936 – 16 korrik 2019) ishte përkthyes dhe publicist shqiptar, i njohur për përkth... 2939829 wikitext text/x-wiki {{Short description|përkthyes dhe publicist shqiptar (1936–2019)}} {{Infobox person | name = Pjetër Rodiqi | birth_date = 26 dhjetor 1936 | birth_place = [[Vjenë]], [[Austri]] | death_date = 16 korrik 2019 | death_place = [[Tiranë]], [[Shqipëri]] | occupation = Përkthyes, publicist | spouse = [[Vaçe Zela]] | children = Irma Rodiqi }} '''Pjetër Rodiqi''' (26 dhjetor 1936 – 16 korrik 2019) ishte përkthyes dhe publicist shqiptar, i njohur për përkthimet nga gjuha gjermane në gjuhën shqipe dhe për veprimtarinë e tij në komunitetin shqiptar në [[Zvicër]].<ref name="AlbinfoObit">{{cite web |last=Mustafa |first=Xhevat |title=Lamtumirë, Pjetër Rodiqi! |url=https://www.albinfo.at/lamtumire-pjeter-rodiqi/ |website=Albinfo |date=17 July 2019 |access-date=9 April 2026 |language=sq }}</ref><ref name="ABSM2007">{{cite web |title=Christin von Kohl pas 35 vitesh sërish në Gjakovë |url=https://www.absm.ch/media/Provim_Janar2007.pdf |website=ABSM |date=25 January 2007 |access-date=9 April 2026 |format=PDF |language=sq }}</ref> Ai ishte bashkëshorti i këngëtares [[Vaçe Zela]].<ref name="TopDeath">{{cite web |title=Ndahet nga jeta bashkëshorti i Vaçe Zelës |url=https://top-channel.tv/2019/07/16/ndahet-nga-jeta-bashkeshorti-i-vace-zeles/ |website=Top Channel |date=16 July 2019 |access-date=9 April 2026 |language=sq }}</ref> == Jeta e hershme dhe arsimi == Rodiqi lindi në [[Vjenë]] më 26 dhjetor 1936.<ref name="AlbinfoObit" /><ref name="ABSM2007" /> Pas përfundimit të shkollës pedagogjike “17 Nëntori” në [[Tiranë]], ai punoi si arsimtar në [[Kavajë]] dhe [[Mirditë]] nga viti 1954 deri në vitin 1959.<ref name="AlbinfoObit" /> Më pas kreu studimet e larta në Fakultetin Histori-Filologji të [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]].<ref name="AlbinfoObit" /><ref name="ABSM2007" /> == Karriera == Pas punës në arsim, Rodiqi punoi për disa vite në funksione drejtuese në ndërmarrje tregtare në Tiranë, përfshirë edhe institucione si Dhoma e Tregtisë.<ref name="AlbinfoObit" /> Nga janari i vitit 1998 jetoi në [[Basel]], [[Zvicër]], ku u angazhua në veprimtari kulturore dhe komunitare.<ref name="ABSM2007" /><ref name="TopDeath" /> Sipas materialeve të publikuara nga Qendra për Arsimim dhe Këshillim në Bazel (ABSM), ai ishte bashkëpunëtor i kësaj qendre dhe mori pjesë në promovimin e botimeve në gjuhën shqipe.<ref name="ABSM2007" /> Rodiqi u mor gjithashtu me përkthime letrare dhe publicistike nga gjermanishtja në shqip.<ref name="AlbinfoObit" /><ref name="ABSM2007" /> == Vepra të përkthyera == Ndër përkthimet e tij të njohura përmenden: * ''Nëpër viset e Drinit dhe të Vardarit'' nga [[Johann Georg von Hahn]] (Rozafa, 2006)<ref name="WorldCatHahn">{{cite web |title=Udhëtim nëpër viset e Drinit dhe të Vardarit |url=https://www.worldcat.org/ko/title/-/oclc/780983887 |website=WorldCat |access-date=9 April 2026 |language=en }}</ref> * ''Shqipëria'' nga Christin von Kohl<ref name="AlbinfoObit" /><ref name="ABSM2007" /> * ''Ballkani, faktor qëndrueshmërie apo pështjellimi në Evropë'' nga Wolfgang Libal dhe Christin von Kohl<ref name="AlbinfoObit" /><ref name="ABSM2007" /> == Jeta personale == Në vitin 1963 u martua me këngëtaren [[Vaçe Zela]], me të cilën pati një vajzë, Irmën.<ref name="AlbinfoObit" /><ref name="TopDeath" /> <ref name="TopInterview">{{cite web |title=Bashkëshorti i Vaçe Zelës tregon si u njoh dhe u dashurua me artisten |url=https://top-channel.tv/2019/04/10/bashkeshorti-i-vace-zeles-tregon-si-u-njoh-dhe-u-dashurua-me-artisten/ |website=Top Channel |date=10 April 2019 |access-date=9 April 2026 |language=sq }}</ref> == Vdekja == Rodiqi vdiq më 16 korrik 2019 në Tiranë.<ref name="TopDeath" /><ref name="AlbinfoObit" /> == Referime == {{Reflist}} n6pfqiup7r37ggl87ow2fcmssx228oo 3 398811 2939831 2026-04-09T18:20:22Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Pjetër Rodiqi */ 2939831 wikitext text/x-wiki == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pjetër Rodiqi]]'' == Përshëndetje, &#126;2026-21809-00! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2939829|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pjetër Rodiqi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20prill%202026,%2018:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 prill 2026 20:20 (CEST) 83haflsmru9a4aabiy9ljxazy1ss3y3 0 398812 2939834 2026-04-09T18:39:57Z Birdie 19592 Faqe e re: {{Infobox Komunat franceze |name=Béréziat |commune status=Komunë |image=Église St Georges Béréziat 1.jpg |caption= |image coat of arms= |arrondissement=[[Qarku Bourg-en-Bresse|Bourg-en-Bresse]] |canton=[[Kantoni Attignat|Attignat]] |coordinates={{Coord|46.3677|5.0466|display=title}} |INSEE=01040 |postal code=01340 |mayor=Franck Bérardan |term=2026&ndash;2032 |intercommunality=Communauté d'agglomération du Bassin de Bourg-en-Bresse |elevation m= |elevation min m=185 |elev... 2939834 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Béréziat |commune status=Komunë |image=Église St Georges Béréziat 1.jpg |caption= |image coat of arms= |arrondissement=[[Qarku Bourg-en-Bresse|Bourg-en-Bresse]] |canton=[[Kantoni Attignat|Attignat]] |coordinates={{Coord|46.3677|5.0466|display=title}} |INSEE=01040 |postal code=01340 |mayor=Franck Bérardan |term=2026&ndash;2032 |intercommunality=Communauté d'agglomération du Bassin de Bourg-en-Bresse |elevation m= |elevation min m=185 |elevation max m=213 |area km2=10.83 |population=475 |population date=Janar 2023 |population demonym= Béréziati |website= [https://www.commune-bereziat.fr commune-bereziat.fr]}} '''Béréziat''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Béréziat bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Ain]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Auvernja-Rona-Alpet]]. Komuna ka një popullsi prej 475 banorë dhe sipërfaqe 10,83 km², me një dendësi prej 44 banor/km². == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-01040 INSEE] {{commonscat|Béréziat}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Ain|Bereziat]] 917ehluwjo0wzuy0x15pp3hn74fft13 0 398813 2939847 2026-04-09T20:05:47Z Qendrimi15 122927 Faqja u ridrejtua te [[Mbrojtësi (serial televiziv i vitit 2018)]] 2939847 wikitext text/x-wiki #Ridrejto [[Mbrojtësi (serial televiziv i vitit 2018)]] 0id73tvvpdg4g4uvjrjz20ez9eduf6f 0 398814 2939852 2026-04-09T20:42:21Z Qendrimi15 122927 Faqe e re: {{infobox person | name = Devrim Özkan | image = | caption = | birth_date = {{birth date and age|2|9|1998}} | birth_place = [[Muğla]], Turqi | education = [[Universiteti Muğla Sıtkı Koçman]] (ka braktisur) | occupation = Aktore | years_active = 2017–tani }} '''Devrim Özkan''' (lindi më 2 shtator 1998)<ref>{{Cite web|url=https://neizledik.com/devrim-ozkan-izleyiciye-enerjimizi-ve-duygumuzu-aktar... 2939852 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = Devrim Özkan | image = | caption = | birth_date = {{birth date and age|2|9|1998}} | birth_place = [[Muğla]], Turqi | education = [[Universiteti Muğla Sıtkı Koçman]] (ka braktisur) | occupation = Aktore | years_active = 2017–tani }} '''Devrim Özkan''' (lindi më 2 shtator 1998)<ref>{{Cite web|url=https://neizledik.com/devrim-ozkan-izleyiciye-enerjimizi-ve-duygumuzu-aktarabilmek-cok-onemli/|title=Devrim Özkan: “İzleyiciye enerjimizi ve duygumuzu aktarabilmek çok önemli.” {{!}} Ne İzledik?|date=28 janar 2019|language=tr|work=neizledik|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221102094432/https://neizledik.com/devrim-ozkan-izleyiciye-enerjimizi-ve-duygumuzu-aktarabilmek-cok-onemli/|archivedate=2 nëntor 2022}}</ref> është një aktore turke. == Jeta == === Jeta e hershme dhe karriera === Özkan lindi në [[Muğla]] më 2 shtator 1998 dhe u rrit në [[Milas]] dhe [[Bodrum]]. Ndërsa studionte në Shkollën e Arteve të Bukura të [[Universiteti Muğla Sıtkı Koçman|Universitetit Muğla Sıtkı Koçman]], ajo e la shkollën në fund të vitit të parë dhe u transferua në Stamboll, ku filloi karrierën e saj si aktore me rolin e saj të parë në serialin televiziv ''[[Rüya (serial)|Rüya]]''.<ref>{{cite news|url=https://www.haberturk.com/devrim-ozkan-kimdir-kac-yasinda-devrim-ozkanin-hayati-ve-biyografisi-3672313|title=Devrim Özkan kimdir, kaç yaşında? Devrim Özkan’ın hayatı ve biyografisi|work=[[Habertürk]]|date=25 mars 2024|access-date=10 korrik 2025|language=en}}</ref> Ajo iu bashkua kastit të serialeve historike si ''[[Vatanım Sensin]]'' dhe ''Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî''. Më vonë u shfaq në serialin televiziv ''[[Ramo]]''. Ajo luajti rolin e saj të parë kryesor në serialin televiziv ''[[Vuslat]]'' për dy sezone.<ref>{{cite news|url=https://www.hurriyet.com.tr/sporarena/devrim-ozkan-kimdir-nereli-kac-yasinda-lucas-torreiranin-mustakbel-esi-devrim-ozkan-hangi-dizilerde-ve-filmlerde-oynadi-42534429|title=Devrim Özkan kimdir, nereli, kaç yaşında? Lucas Torreira'nın müstakbel eşi Devrim Özkan hangi dizilerde ve filmlerde oynadı?|work=[[Hürriyet]]|date=17 shtator 2024|access-date=10 korrik 2025|language=tr}}</ref> Më vonë ajo fitoi njohje të gjerë duke portretizuar personazhin e Songül Acarerk në serialin televiziv ''[[Gelsin Hayat Bildiği Gibi]]''. Më vonë, ajo portretizoi personazhin e Fidan Hersekli në serialin televiziv ''[[Ne Gemiler Yaktım]]''. === Jeta personale === Özkan filloi një lidhje me futbollistin [[Lucas Torreira]] në vitin 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.milliyet.com.tr/skorer/lucas-torreiradan-devrim-ozkana-anlamli-hediye-seni-seviyorum-7025038|title=SON DAKİKA HABER: Devrim Özkan notu paylaştı! Lucas Torreira'dan sevgilisine anlamlı hediye....|date=26 tetor 2023|accessdate=20 dhjetor 2024|language=tr|work=Milliyet|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241220051725/https://www.milliyet.com.tr/skorer/lucas-torreiradan-devrim-ozkana-anlamli-hediye-seni-seviyorum-7025038|archivedate=20 dhjetor 2024}}</ref> Ata i dhanë fund lidhjes së tyre në vitin 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.ntv.com.tr/galeri/n-life/magazin/torreira-ile-iliskisini-noktalamisti-devrim-ozkandan-ayrilik-sonrasi-ilk-aciklama,2dXVDRHJ9kGfKDmGrJzziQ/xNBEwi-Te062D77ustt5LQ|title=Torreira ile ilişkisini noktalamıştı: Devrim Özkan'dan ayrılık sonrası ilk açıklama|publisher=NTV|date=10 janar 2025|accessdate=24 maj 2025|language=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250905102930/https://www.ntv.com.tr/galeri/n-life/magazin/torreira-ile-iliskisini-noktalamisti-devrim-ozkandan-ayrilik-sonrasi-ilk-aciklama,2dXVDRHJ9kGfKDmGrJzziQ/xNBEwi-Te062D77ustt5LQ|archivedate=5 shtator 2025}}</ref> == Filmografia == {| class="wikitable" border="2" cellpadding="5" cellspacing="0" style="font-size:90%" |- ! colspan="5" style="background:LightSteelBlue" |Televizion |- !Viti !Titulli !Roli !Shënime !Programi |- |2017 |''[[Rüya (serial)|Rüya]]'' |Ipek Giraj | rowspan="2" |Roli mbështetës |[[Show TV]] |- |2017-2018 |''[[Vatanım Sensin]]'' |Havva |[[Kanal D]] |- |2019-2020 |''[[Vuslat]]'' |Feride Çallar |Roli kryesor |[[TRT 1]] |- |2020-2021 |''[[Ramo]]'' |Nehir Hanllë |Roli mbështetës | rowspan="2" |[[Show TV]] |- |2022-2023 |''[[Gelsin Hayat Bildiği Gibi]]'' |Songyl Axharerk |Roli kryesor |- |2023 |''[[O Ses Türkiye Yılbaşı Özel]]'' |Vetë ajo |Mysafir |[[TV8]] |- |2023-2024 |''[[Ne Gemiler Yaktım]]'' |Fidan Hersekli | rowspan="3" |Roli kryesor |[[Show TV]] |- |2025 |''Çift Kişilik Oda'' |Nilyfer Jyxhel | rowspan="2" |[[NOW (Turqi)|NOW]] |- |2026-tani |''[[Yeraltı (serial 2026)|Yeraltı]]'' |Halide Xhejlan |- ! colspan="5" style="background:LightSteelBlue" |Internet |- !Viti !Titulli !Roli !Shënime !Platforma |- |2021 |''Ex Aşkım'' |Selin |Roli mbështetës |[[GAİN]] |- |2023-2025 |''Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'' |Efsun Hatun | rowspan="4" |Roli kryesor |[[tabii]] |- |2024 |''Mavi Mağara'' |Alara | rowspan="2" |[[Amazon Prime]] |- |2026 |''Her Şey Yolunda'' |Lejla |- |Së shpejti |''P.A.Y.'' | |[[tabii]] |- |} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1998]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Aktorë turq]] 0mn7l55tsb53h4spfp2p525hu2db8s5 0 398815 2939858 2026-04-09T21:03:53Z Leutrim.P 113691 faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/File_Explorer 2939858 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Windows File Explorer | logo = Microsoft PowerToys-Logo File Explorer Preview 02.svg | logo_size = x64px | caption = File Explorer on [[Windows 11]] in Light App Mode showing [[special folder]]s on Home, with the new command bar and tabs feature | developer = [[Microsoft]] | released = {{Start date and age|1995|8|15}} | ver layout = simple | replaces = [[Program Manager]], [[File Manager (Windows)|File Manager]] | included with = [[Windows 95]] and later | genre = [[Shell (computing)|Shell]], [[file manager]] | latest release version = {{Latest stable software release/Windows 11}} | latest preview version = {{Latest preview software release/Windows 11}} }} '''File Explorer''', i njohur më parë si '''Windows Explorer''', është një aplikacion për menaxhimin e skedarëve dhe mjedis desktopi parazgjedhur që përfshihet me versionet e sistemit operativ Microsoft Windows nga Windows 95 e tutje. Ai ofron një ndërfaqe grafike përdoruesi për qasje në sistemet e skedarëve, si dhe elementë të ndërfaqes së përdoruesit si shiriti i detyrave dhe desktopi. Aplikacioni u riemërua nga "Windows Explorer" në "File Explorer" në [[Windows 8]];<ref>{{Cite web |last=Warren |first=Tom |date=2012-06-29 |title=Microsoft switches to File Explorer name in Windows 8, bids farewell to Windows Explorer |url=https://www.theverge.com/2012/6/29/3125837/windows-8-file-explorer-name-replaces-windows-explorer |access-date=2026-04-09 |website=The Verge |language=en-US}}</ref> megjithatë, emri i vjetër i "Windows Explorer" mund të shihet ende në Windows Task Manager. == Përmbledhje == Windows Explorer u përfshi për herë të parë me Windows 95 si zëvendësim për File Manager, i cili vinte me të gjitha versionet e sistemeve operative Windows 3.x. Eksploruesi mund të aksesohej duke klikuar dy herë ikonën e re të desktopit My Computer ose duke u nisur nga Menuja e re Start që zëvendësoi Program Manager-in e mëparshëm. Ekziston gjithashtu një kombinim i shkurtesave të tasteve: Tasti Windows + E. Versionet e njëpasnjëshme të Windows (dhe në disa raste, Internet Explorer) prezantuan veçori dhe aftësi të reja, hoqën veçori të tjera dhe në përgjithësi përparuan nga të qenit një mjet i thjeshtë navigimi në sistemin e skedarëve në një sistem menaxhimi skedarësh të bazuar në detyra. Ndërsa "Windows Explorer" ose "File Explorer" është një term që përdoret më shpesh për të përshkruar aspektin e menaxhimit të skedarëve të sistemit operativ, procesi Explorer gjithashtu përmban funksionalitetin e kërkimit të sistemit operativ dhe shoqërimet e Llojit të Skedarëve (bazuar në zgjerimet e emrave të skedarëve), dhe është përgjegjës për shfaqjen e ikonave të desktopit, Menusë Start, Shiritit të Detyrave dhe Panelit të Kontrollit. Së bashku, këto veçori njihen si shell i Windows. Eksploruesi i Skedarëve është ndërfaqja e parazgjedhur e përdoruesit për aksesin dhe menaxhimin e sistemeve të skedarëve, por është e mundur të kryhen detyra të tilla në Windows pa File Explorer. Për shembull, opsioni i menusë Skedar ▸ Ekzekuto në Task Manager në Windows NT ose versione më të reja funksionon në mënyrë të pavarur nga File Explorer, ashtu si komandat që ekzekutohen brenda një dritareje të komandës. Pasi një përdorues hyn në sistem, procesi eksplorues krijohet nga procesi userinit. Userinit kryen disa inicializime të mjedisit të përdoruesit (siç është ekzekutimi i skriptit të hyrjes dhe zbatimi i politikave të grupit) dhe më pas shikon në regjistër vlerën e Shell dhe krijon një proces për të ekzekutuar shell-in e përcaktuar nga sistemi - si parazgjedhje, Explorer.exe. Pastaj Userinit del. Kjo është arsyeja pse Explorer.exe shfaqet nga eksplorues të ndryshëm të proceseve pa prind - prindi i tij ka dalë. == Shiko edhe == * [[Windows Notepad]] * [[Microsoft Windows]] == Burime == 3s99xd9q46jd0mzh95hb3hzffj8ldxy 2939859 2939858 2026-04-09T21:05:05Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Menaxherë të skedarëve për Microsoft Windows]]; +[[Kategoria:Menaxherë të skedarëve]]; +[[Kategoria:Komponentë të Windows]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2939859 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Windows File Explorer | logo = Microsoft PowerToys-Logo File Explorer Preview 02.svg | logo_size = x64px | caption = File Explorer on [[Windows 11]] in Light App Mode showing [[special folder]]s on Home, with the new command bar and tabs feature | developer = [[Microsoft]] | released = {{Start date and age|1995|8|15}} | ver layout = simple | replaces = [[Program Manager]], [[File Manager (Windows)|File Manager]] | included with = [[Windows 95]] and later | genre = [[Shell (computing)|Shell]], [[file manager]] | latest release version = {{Latest stable software release/Windows 11}} | latest preview version = {{Latest preview software release/Windows 11}} }} '''File Explorer''', i njohur më parë si '''Windows Explorer''', është një aplikacion për menaxhimin e skedarëve dhe mjedis desktopi parazgjedhur që përfshihet me versionet e sistemit operativ Microsoft Windows nga Windows 95 e tutje. Ai ofron një ndërfaqe grafike përdoruesi për qasje në sistemet e skedarëve, si dhe elementë të ndërfaqes së përdoruesit si shiriti i detyrave dhe desktopi. Aplikacioni u riemërua nga "Windows Explorer" në "File Explorer" në [[Windows 8]];<ref>{{Cite web |last=Warren |first=Tom |date=2012-06-29 |title=Microsoft switches to File Explorer name in Windows 8, bids farewell to Windows Explorer |url=https://www.theverge.com/2012/6/29/3125837/windows-8-file-explorer-name-replaces-windows-explorer |access-date=2026-04-09 |website=The Verge |language=en-US}}</ref> megjithatë, emri i vjetër i "Windows Explorer" mund të shihet ende në Windows Task Manager. == Përmbledhje == Windows Explorer u përfshi për herë të parë me Windows 95 si zëvendësim për File Manager, i cili vinte me të gjitha versionet e sistemeve operative Windows 3.x. Eksploruesi mund të aksesohej duke klikuar dy herë ikonën e re të desktopit My Computer ose duke u nisur nga Menuja e re Start që zëvendësoi Program Manager-in e mëparshëm. Ekziston gjithashtu një kombinim i shkurtesave të tasteve: Tasti Windows + E. Versionet e njëpasnjëshme të Windows (dhe në disa raste, Internet Explorer) prezantuan veçori dhe aftësi të reja, hoqën veçori të tjera dhe në përgjithësi përparuan nga të qenit një mjet i thjeshtë navigimi në sistemin e skedarëve në një sistem menaxhimi skedarësh të bazuar në detyra. Ndërsa "Windows Explorer" ose "File Explorer" është një term që përdoret më shpesh për të përshkruar aspektin e menaxhimit të skedarëve të sistemit operativ, procesi Explorer gjithashtu përmban funksionalitetin e kërkimit të sistemit operativ dhe shoqërimet e Llojit të Skedarëve (bazuar në zgjerimet e emrave të skedarëve), dhe është përgjegjës për shfaqjen e ikonave të desktopit, Menusë Start, Shiritit të Detyrave dhe Panelit të Kontrollit. Së bashku, këto veçori njihen si shell i Windows. Eksploruesi i Skedarëve është ndërfaqja e parazgjedhur e përdoruesit për aksesin dhe menaxhimin e sistemeve të skedarëve, por është e mundur të kryhen detyra të tilla në Windows pa File Explorer. Për shembull, opsioni i menusë Skedar ▸ Ekzekuto në Task Manager në Windows NT ose versione më të reja funksionon në mënyrë të pavarur nga File Explorer, ashtu si komandat që ekzekutohen brenda një dritareje të komandës. Pasi një përdorues hyn në sistem, procesi eksplorues krijohet nga procesi userinit. Userinit kryen disa inicializime të mjedisit të përdoruesit (siç është ekzekutimi i skriptit të hyrjes dhe zbatimi i politikave të grupit) dhe më pas shikon në regjistër vlerën e Shell dhe krijon një proces për të ekzekutuar shell-in e përcaktuar nga sistemi - si parazgjedhje, Explorer.exe. Pastaj Userinit del. Kjo është arsyeja pse Explorer.exe shfaqet nga eksplorues të ndryshëm të proceseve pa prind - prindi i tij ka dalë. == Shiko edhe == * [[Windows Notepad]] * [[Microsoft Windows]] == Burime == [[Kategoria:Menaxherë të skedarëve për Microsoft Windows]] [[Kategoria:Menaxherë të skedarëve]] [[Kategoria:Komponentë të Windows]] hujc5qfl8mf5k9pmm3rzhpac4l2geyz 14 398816 2939860 2026-04-09T21:05:37Z Leutrim.P 113691 Krijoi faqe të zbrazët 2939860 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2939861 2939860 2026-04-09T21:06:07Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Microsoft Windows]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2939861 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Microsoft Windows]] gda89sjlqhocfozhe1opljy27y9jz6c 0 398817 2939862 2026-04-09T21:08:47Z Leutrim.P 113691 faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Task_Manager_(Windows) 2939862 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Task Manager | logo = Windows 11 TASKMGR.png | logo size = 50px | caption = Task Manager in [[Windows 11]] | author = [[Dave Plummer|David Plummer]] | developer = | released = {{Start date and age|1996|08|24}} | replaces = [[Performance Monitor|System Monitor]] | programming language = [[C++]] | operating system = [[Windows NT 4.0]] and onwards | platform = [[IA-32]], [[x86-64]], [[ARM architecture|ARM]] and [[Itanium]] (and historically [[DEC Alpha]], [[MIPS architecture|MIPS]], and [[PowerPC]]) | genre = [[Task manager]], [[system monitor]] and startup manager }} '''Task Manager''', i njohur më parë si '''Windows Task Manager''', është një menaxher detyrash, monitor sistemi dhe menaxher nisjeje i përfshirë në sistemet [[Microsoft Windows]]. Ai ofron informacion në lidhje me performancën e kompjuterit dhe softuerin që funksionon, duke përfshirë emrat e proceseve që funksionojnë, ngarkesën e CPU-së dhe GPU-së, ngarkimin e kryer, detajet e I/O-së, përdoruesit e kyçur dhe shërbimet e Windows. Task Manager mund të përdoret gjithashtu për të vendosur prioritetet e proceseve, afinitetin e procesorit, për të filluar dhe ndaluar shërbimet dhe për të ndërprerë me forcë proceset. Programi mund të niset në versionet e fundit të Windows duke shtypur ⊞ Win+R dhe pastaj duke shtypur taskmgr.exe, duke shtypur Ctrl+Alt+Delete dhe duke klikuar Task Manager, duke shtypur Ctrl+⇧ Shift+Esc, duke përdorur Windows Search në Menynë Start dhe duke shtypur taskmgr, duke klikuar me të djathtën në shiritin e detyrave të Windows dhe duke zgjedhur "Task Manager", duke shtypur taskmgr në shiritin e adresave të File Explorer, ose duke shtypur taskmgr në Command Prompt ose Windows PowerShell. Task Manager u prezantua në formën e tij aktuale me Windows NT 4.0. Versionet e mëparshme të Windows NT, si dhe Windows 3.x, që përfshijnë aplikacionin Task List, janë të afta të listojnë proceset që janë duke u ekzekutuar aktualisht dhe t'i mbyllin ato, ose të krijojnë procese të reja. Windows 9x ka një program të njohur si Close Program i cili liston programet që janë duke u ekzekutuar aktualisht dhe ofron mundësi për të mbyllur programet, si dhe për të fikur kompjuterin.<ref>{{Cite web |title= |url=http://nuance.custhelp.com/app/answers/detail/a_id/2048/~/how-to-end-task-on-the-items-that-are-running-in-the-background |language=sq}}</ref> == Shiko edhe == * [[File Explorer]] * [[Microsoft Windows]] == Burime == 55jiv5oawrqtcbptvq6t57o5ml6nvuu 2939863 2939862 2026-04-09T21:09:57Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Softuerë ndihmës për Windows]]; +[[Kategoria:Komponentë të Windows]]; +[[Kategoria:Menaxherë detyrash]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2939863 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Task Manager | logo = Windows 11 TASKMGR.png | logo size = 50px | caption = Task Manager in [[Windows 11]] | author = [[Dave Plummer|David Plummer]] | developer = | released = {{Start date and age|1996|08|24}} | replaces = [[Performance Monitor|System Monitor]] | programming language = [[C++]] | operating system = [[Windows NT 4.0]] and onwards | platform = [[IA-32]], [[x86-64]], [[ARM architecture|ARM]] and [[Itanium]] (and historically [[DEC Alpha]], [[MIPS architecture|MIPS]], and [[PowerPC]]) | genre = [[Task manager]], [[system monitor]] and startup manager }} '''Task Manager''', i njohur më parë si '''Windows Task Manager''', është një menaxher detyrash, monitor sistemi dhe menaxher nisjeje i përfshirë në sistemet [[Microsoft Windows]]. Ai ofron informacion në lidhje me performancën e kompjuterit dhe softuerin që funksionon, duke përfshirë emrat e proceseve që funksionojnë, ngarkesën e CPU-së dhe GPU-së, ngarkimin e kryer, detajet e I/O-së, përdoruesit e kyçur dhe shërbimet e Windows. Task Manager mund të përdoret gjithashtu për të vendosur prioritetet e proceseve, afinitetin e procesorit, për të filluar dhe ndaluar shërbimet dhe për të ndërprerë me forcë proceset. Programi mund të niset në versionet e fundit të Windows duke shtypur ⊞ Win+R dhe pastaj duke shtypur taskmgr.exe, duke shtypur Ctrl+Alt+Delete dhe duke klikuar Task Manager, duke shtypur Ctrl+⇧ Shift+Esc, duke përdorur Windows Search në Menynë Start dhe duke shtypur taskmgr, duke klikuar me të djathtën në shiritin e detyrave të Windows dhe duke zgjedhur "Task Manager", duke shtypur taskmgr në shiritin e adresave të File Explorer, ose duke shtypur taskmgr në Command Prompt ose Windows PowerShell. Task Manager u prezantua në formën e tij aktuale me Windows NT 4.0. Versionet e mëparshme të Windows NT, si dhe Windows 3.x, që përfshijnë aplikacionin Task List, janë të afta të listojnë proceset që janë duke u ekzekutuar aktualisht dhe t'i mbyllin ato, ose të krijojnë procese të reja. Windows 9x ka një program të njohur si Close Program i cili liston programet që janë duke u ekzekutuar aktualisht dhe ofron mundësi për të mbyllur programet, si dhe për të fikur kompjuterin.<ref>{{Cite web |title= |url=http://nuance.custhelp.com/app/answers/detail/a_id/2048/~/how-to-end-task-on-the-items-that-are-running-in-the-background |language=sq}}</ref> == Shiko edhe == * [[File Explorer]] * [[Microsoft Windows]] == Burime == [[Kategoria:Softuerë ndihmës për Windows]] [[Kategoria:Komponentë të Windows]] [[Kategoria:Menaxherë detyrash]] niuxd3wnaljcdakisxk2du498op13s0 0 398818 2939877 2026-04-09T22:05:50Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: [[Skeda:Coat_of_arms_of_the_House_of_Savoy.svg|parapamje|Stema e Shtëpisë së Savojës]] '''Shtëpia e Savojës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Casa Savoia''; [[Gjuha frënge|frëngjisht]]: ''Maison de Savoie'') ishte një dinasti evropiane me origjinë në rajonin historik të [[Savoia|Savojës]]. Ajo ishte një nga shtëpitë sunduese më të vjetra të Evropës dhe, gjatë afro një mijëvjeçari, sundoi mbi Qarkun e Savojës, më pas mbi Dukatin e Savojës, Piemonti|Pi... 2939877 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Coat_of_arms_of_the_House_of_Savoy.svg|parapamje|Stema e Shtëpisë së Savojës]] '''Shtëpia e Savojës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Casa Savoia''; [[Gjuha frënge|frëngjisht]]: ''Maison de Savoie'') ishte një dinasti evropiane me origjinë në rajonin historik të [[Savoia|Savojës]]. Ajo ishte një nga shtëpitë sunduese më të vjetra të Evropës dhe, gjatë afro një mijëvjeçari, sundoi mbi Qarkun e Savojës, më pas mbi Dukatin e Savojës, [[Piemonti|Piemontin]], [[Mbretëria e Siçilisë|Mbretërinë e Siçilisë]], [[Mbretëria e Sardenjës|Mbretërinë e Sardenjës]] dhe, në fund, mbi [[Mbretëria e Italisë|Mbretërinë e Italisë]] nga viti 1861 deri më 1946.<ref name="britannica-house">[https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy ''House of Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="treccani-ds">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Dizionario-di-Storia%29/ ''Savoia''], Enciclopedia Treccani, Dizionario di Storia. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Themeltar i saj konsiderohet zakonisht [[Umberto I Biancamano]].<ref name="britannica-house" /><ref name="treccani-ds" /> == Historia == === Origjina dhe zgjerimi mesjetar === Origjina e dinastisë lidhet me Umberto I Biancamano, i cili në mesin e shekullit XI kontrollonte Savojën dhe zotërime të tjera në lindje të lumit Rhône dhe në jug të liqenit të Gjenevës.<ref name="britannica-house" /> I biri, Oddone, i zgjeroi zotërimet duke u martuar me Adelaide, mbajtësen e Markës së Torinos, gjë që e lidhi dinastinë në mënyrë të qëndrueshme me territorin piemontes.<ref name="treccani-ds" /> Gjatë Mesjetës pasardhësit e tyre zgjeruan pushtetin përtej Alpeve; nën Amedeun VII u fitua porti i [[Nica|Nicës]], ndërsa Amedeu VIII mori titullin e dukës në vitin 1416 dhe bashkoi përfundimisht [[Piemonti|Piemontin]] me zotërimet savojarde.<ref name="britannica-house" /> === Nga dukat në mbretëri === Në fund të shekullit XV dhe në fillim të shekullit XVI rëndësia e shtëpisë ra, duke kulmuar me pushtimin francez të Savojës në vitet 1536–1559.<ref name="britannica-house" /> Pas Paqes së Cateau-Cambrésis, [[Emanuele Filiberto i Savojës|Emanuele Filiberto]] rifitoi shumicën e zotërimeve dhe e zhvendosi kryeqytetin në [[Torino]] më 1562, duke e orientuar shtetin gjithnjë e më shumë drejt anës italiane të Alpeve.<ref name="britannica-house" /><ref name="unesco-savoy">[https://whc.unesco.org/en/list/823/ ''Residences of the Royal House of Savoy''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Me Traktatin e Utrehtit të vitit 1713, [[Vittorio Amedeo II|Viktor Amedeo II]] u ngrit nga duka në mbret si sovran i [[Mbretëria e Siçilisë|Siçilisë]]; më 1720 ai e shkëmbeu Siçilinë me [[Sardenja|Sardenjën]], duke themeluar kështu bazën e [[Mbretëria e Sardenjës|Mbretërisë së Sardenjës]].<ref name="britannica-house" /> Pas luftërave revolucionare franceze dhe atyre napoleonike, dinastia rifitoi zotërimet e saj dhe më 1815 [[Viktor Emanueli I]] shtoi edhe [[Gjenova|Gjenovën]].<ref name="britannica-house" /> === Risorgimento dhe Mbretëria e Italisë === Në fillim të [[Risorgimento|Risorgimentos]], shteti sabaud me qendër në Piemont ishte i pazakontë midis shteteve italiane për mungesën e kontrollit të drejtpërdrejtë të huaj dhe për forcën e tij ushtarake relative.<ref name="britannica-house" /> Më 1831, pas vdekjes së [[Karlo Felice|Karlos Felice]], froni kaloi te [[Karlo Alberti]] nga dega e [[Savoia-Carignano|Carignanos]].<ref name="britannica-house" /> Karlo Alberti modernizoi shtetin dhe dha kushtetutën e vitit 1848, ndërsa djali i tij [[Viktor Emanueli II]] dhe kryeministri [[Camillo Benso, konti i Cavourit|Cavour]] udhëhoqën procesin që çoi në krijimin e [[Mbretëria e Italisë|Mbretërisë së Italisë]] më 1861, me Shtëpinë e Savojës në krye.<ref name="britannica-house" /> Në këtë kuadër, rajoni historik i Savojës dhe [[Nica]] iu kaluan përfundimisht [[Franca|Francës]] në vitin 1860, si çmim politik për mbështetjen e [[Napoleoni III|Napoleonit III]] ndaj formimit të shtetit të ri italian nën drejtimin e Shtëpisë së Savojës.<ref name="britannica-region">[https://www.britannica.com/place/Savoy-historical-region-Europe ''Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> === Rënia e monarkisë === Pas [[Viktor Emanueli II|Viktor Emanuelit II]], dinastia vazhdoi të sundonte Italinë me [[Umberto I]], [[Viktor Emanueli III]] dhe, për një periudhë shumë të shkurtër në vitin 1946, me [[Umberto II]].<ref name="britannica-house" /> Në fund të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], Viktor Emanueli III abdikoi në favor të Umbertos II, por referendumi institucional i 2 qershorit 1946 solli shpalljen e republikës dhe fundin e sundimit të Savojës në Itali.<ref name="britannica-house" /> Kushtetuta italiane ndaloi kthimin e meshkujve të familjes në Itali; ky ndalim u hoq vetëm në vitin 2002.<ref name="britannica-house" /> == Degët kryesore == Një nga degët më të rëndësishme të dinastisë ishte ajo e [[Savoia-Carignano]], e krijuar në vitin 1625 kur Tommaso Francesco, djali më i vogël i Karlo Emanuelit I, mori titullin princ i Carignanos.<ref name="treccani-carignano">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia-tommaso-francesco-di-principe-di-carignano_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''SAVOIA, Tommaso Francesco di, principe di Carignano''], Enciclopedia Treccani. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Kjo degë arriti në fron me [[Karlo Alberti|Karlo Albertin]] në vitin 1831.<ref name="britannica-house" /><ref name="treccani-branches">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''Savoia''], Enciclopedia Italiana Treccani. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Nga tradita gjenealogjike e Savojës dolën edhe degë të tjera dytësore, si ajo e Nemoursit.<ref name="treccani-branches" /> == Trashëgimia == Shtëpia e Savojës ka lënë një trashëgimi të rëndësishme politike, arkitekturore dhe kulturore. Një nga dëshmitë më të dukshme të kësaj trashëgimie është kompleksi i ''Rezidencave Mbretërore të Shtëpisë së Savojës'' në dhe rreth Torinos, i përbërë nga 22 pallate dhe vila të zhvilluara nga viti 1562 e në vijim dhe i përfshirë në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s që nga viti 1997.<ref name="unesco-savoy" /> Nga kjo dinasti doli gjithashtu edhe [[Amadeo I i Spanjës|Amadeo I]], djali i dytë i Viktor Emanuelit II, i cili ishte mbret i [[Spanja|Spanjës]] nga viti 1870 deri më 1873.<ref name="britannica-amadeo">[https://www.britannica.com/biography/Amadeus-king-of-Spain ''Amadeus''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Shiko edhe == * [[Savoia]] * [[Mbretëria e Sardenjës]] * [[Mbretëria e Italisë]] * [[Viktor Emanueli II]] * [[Torino]] * [[Bashkimi i Italisë]] == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy Encyclopaedia Britannica – House of Savoy] * [https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Dizionario-di-Storia%29/ Treccani – Savoia] * [https://whc.unesco.org/en/list/823/ UNESCO – Residences of the Royal House of Savoy] bmk425zxn3st5esfnpzgmow69n7tq65 2939878 2939877 2026-04-09T22:08:59Z Shqiperia2000 65435 /* Degët kryesore */ 2939878 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Coat_of_arms_of_the_House_of_Savoy.svg|parapamje|Stema e Shtëpisë së Savojës]] '''Shtëpia e Savojës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Casa Savoia''; [[Gjuha frënge|frëngjisht]]: ''Maison de Savoie'') ishte një dinasti evropiane me origjinë në rajonin historik të [[Savoia|Savojës]]. Ajo ishte një nga shtëpitë sunduese më të vjetra të Evropës dhe, gjatë afro një mijëvjeçari, sundoi mbi Qarkun e Savojës, më pas mbi Dukatin e Savojës, [[Piemonti|Piemontin]], [[Mbretëria e Siçilisë|Mbretërinë e Siçilisë]], [[Mbretëria e Sardenjës|Mbretërinë e Sardenjës]] dhe, në fund, mbi [[Mbretëria e Italisë|Mbretërinë e Italisë]] nga viti 1861 deri më 1946.<ref name="britannica-house">[https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy ''House of Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="treccani-ds">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Dizionario-di-Storia%29/ ''Savoia''], Enciclopedia Treccani, Dizionario di Storia. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Themeltar i saj konsiderohet zakonisht [[Umberto I Biancamano]].<ref name="britannica-house" /><ref name="treccani-ds" /> == Historia == === Origjina dhe zgjerimi mesjetar === Origjina e dinastisë lidhet me Umberto I Biancamano, i cili në mesin e shekullit XI kontrollonte Savojën dhe zotërime të tjera në lindje të lumit Rhône dhe në jug të liqenit të Gjenevës.<ref name="britannica-house" /> I biri, Oddone, i zgjeroi zotërimet duke u martuar me Adelaide, mbajtësen e Markës së Torinos, gjë që e lidhi dinastinë në mënyrë të qëndrueshme me territorin piemontes.<ref name="treccani-ds" /> Gjatë Mesjetës pasardhësit e tyre zgjeruan pushtetin përtej Alpeve; nën Amedeun VII u fitua porti i [[Nica|Nicës]], ndërsa Amedeu VIII mori titullin e dukës në vitin 1416 dhe bashkoi përfundimisht [[Piemonti|Piemontin]] me zotërimet savojarde.<ref name="britannica-house" /> === Nga dukat në mbretëri === Në fund të shekullit XV dhe në fillim të shekullit XVI rëndësia e shtëpisë ra, duke kulmuar me pushtimin francez të Savojës në vitet 1536–1559.<ref name="britannica-house" /> Pas Paqes së Cateau-Cambrésis, [[Emanuele Filiberto i Savojës|Emanuele Filiberto]] rifitoi shumicën e zotërimeve dhe e zhvendosi kryeqytetin në [[Torino]] më 1562, duke e orientuar shtetin gjithnjë e më shumë drejt anës italiane të Alpeve.<ref name="britannica-house" /><ref name="unesco-savoy">[https://whc.unesco.org/en/list/823/ ''Residences of the Royal House of Savoy''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Me Traktatin e Utrehtit të vitit 1713, [[Vittorio Amedeo II|Viktor Amedeo II]] u ngrit nga duka në mbret si sovran i [[Mbretëria e Siçilisë|Siçilisë]]; më 1720 ai e shkëmbeu Siçilinë me [[Sardenja|Sardenjën]], duke themeluar kështu bazën e [[Mbretëria e Sardenjës|Mbretërisë së Sardenjës]].<ref name="britannica-house" /> Pas luftërave revolucionare franceze dhe atyre napoleonike, dinastia rifitoi zotërimet e saj dhe më 1815 [[Viktor Emanueli I]] shtoi edhe [[Gjenova|Gjenovën]].<ref name="britannica-house" /> === Risorgimento dhe Mbretëria e Italisë === Në fillim të [[Risorgimento|Risorgimentos]], shteti sabaud me qendër në Piemont ishte i pazakontë midis shteteve italiane për mungesën e kontrollit të drejtpërdrejtë të huaj dhe për forcën e tij ushtarake relative.<ref name="britannica-house" /> Më 1831, pas vdekjes së [[Karlo Felice|Karlos Felice]], froni kaloi te [[Karlo Alberti]] nga dega e [[Savoia-Carignano|Carignanos]].<ref name="britannica-house" /> Karlo Alberti modernizoi shtetin dhe dha kushtetutën e vitit 1848, ndërsa djali i tij [[Viktor Emanueli II]] dhe kryeministri [[Camillo Benso, konti i Cavourit|Cavour]] udhëhoqën procesin që çoi në krijimin e [[Mbretëria e Italisë|Mbretërisë së Italisë]] më 1861, me Shtëpinë e Savojës në krye.<ref name="britannica-house" /> Në këtë kuadër, rajoni historik i Savojës dhe [[Nica]] iu kaluan përfundimisht [[Franca|Francës]] në vitin 1860, si çmim politik për mbështetjen e [[Napoleoni III|Napoleonit III]] ndaj formimit të shtetit të ri italian nën drejtimin e Shtëpisë së Savojës.<ref name="britannica-region">[https://www.britannica.com/place/Savoy-historical-region-Europe ''Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> === Rënia e monarkisë === Pas [[Viktor Emanueli II|Viktor Emanuelit II]], dinastia vazhdoi të sundonte Italinë me [[Umberto I]], [[Viktor Emanueli III]] dhe, për një periudhë shumë të shkurtër në vitin 1946, me [[Umberto II]].<ref name="britannica-house" /> Në fund të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], Viktor Emanueli III abdikoi në favor të Umbertos II, por referendumi institucional i 2 qershorit 1946 solli shpalljen e republikës dhe fundin e sundimit të Savojës në Itali.<ref name="britannica-house" /> Kushtetuta italiane ndaloi kthimin e meshkujve të familjes në Itali; ky ndalim u hoq vetëm në vitin 2002.<ref name="britannica-house" /> === Savojët dhe Shqipëria === Lidhja më e drejtpërdrejtë midis Shtëpisë së Savojës dhe Shqipërisë u krijua në prill 1939, kur Italia fashiste pushtoi Shqipërinë dhe, pas largimit të mbretit [[Zogu I|Zog I]], Asambleja Kushtetuese shqiptare ia ofroi më 12 prill kurorën shqiptare [[Viktor Emanueli III|Viktor Emanuelit III]], duke shpallur edhe bashkimin personal midis dy vendeve.<ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/albania_res-1824132f-87e5-11dc-8e9d-0016357eee51_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''Albania''], Enciclopedia Italiana Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/albania_%28Dizionario-di-Storia%29/ ''Albania''], Dizionario di Storia Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në këtë mënyrë, një anëtar i Shtëpisë së Savojës u bë edhe mbret i Shqipërisë, por kjo lidhje ishte e lidhur ngushtë me pushtimin italian dhe zgjati vetëm deri në vitin 1943, kur u shemb kontrolli italian mbi vendin.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Zog-I ''Zog I''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy ''House of Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Degët kryesore == Një nga degët më të rëndësishme të dinastisë ishte ajo e [[Savoia-Carignano]], e krijuar në vitin 1625 kur Tommaso Francesco, djali më i vogël i Karlo Emanuelit I, mori titullin princ i Carignanos.<ref name="treccani-carignano">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia-tommaso-francesco-di-principe-di-carignano_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''SAVOIA, Tommaso Francesco di, principe di Carignano''], Enciclopedia Treccani. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Kjo degë arriti në fron me [[Karlo Alberti|Karlo Albertin]] në vitin 1831.<ref name="britannica-house" /><ref name="treccani-branches">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''Savoia''], Enciclopedia Italiana Treccani. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Nga tradita gjenealogjike e Savojës dolën edhe degë të tjera dytësore, si ajo e Nemoursit.<ref name="treccani-branches" /> == Trashëgimia == Shtëpia e Savojës ka lënë një trashëgimi të rëndësishme politike, arkitekturore dhe kulturore. Një nga dëshmitë më të dukshme të kësaj trashëgimie është kompleksi i ''Rezidencave Mbretërore të Shtëpisë së Savojës'' në dhe rreth Torinos, i përbërë nga 22 pallate dhe vila të zhvilluara nga viti 1562 e në vijim dhe i përfshirë në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s që nga viti 1997.<ref name="unesco-savoy" /> Nga kjo dinasti doli gjithashtu edhe [[Amadeo I i Spanjës|Amadeo I]], djali i dytë i Viktor Emanuelit II, i cili ishte mbret i [[Spanja|Spanjës]] nga viti 1870 deri më 1873.<ref name="britannica-amadeo">[https://www.britannica.com/biography/Amadeus-king-of-Spain ''Amadeus''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Shiko edhe == * [[Savoia]] * [[Mbretëria e Sardenjës]] * [[Mbretëria e Italisë]] * [[Viktor Emanueli II]] * [[Torino]] * [[Bashkimi i Italisë]] == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy Encyclopaedia Britannica – House of Savoy] * [https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Dizionario-di-Storia%29/ Treccani – Savoia] * [https://whc.unesco.org/en/list/823/ UNESCO – Residences of the Royal House of Savoy] fxulbu2k9o5fvitv0xp5sq372i1d2dr 2939880 2939878 2026-04-09T22:10:24Z Shqiperia2000 65435 /* Historia */ 2939880 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Coat_of_arms_of_the_House_of_Savoy.svg|parapamje|Stema e Shtëpisë së Savojës]] '''Shtëpia e Savojës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Casa Savoia''; [[Gjuha frënge|frëngjisht]]: ''Maison de Savoie'') ishte një dinasti evropiane me origjinë në rajonin historik të [[Savoia|Savojës]]. Ajo ishte një nga shtëpitë sunduese më të vjetra të Evropës dhe, gjatë afro një mijëvjeçari, sundoi mbi Qarkun e Savojës, më pas mbi Dukatin e Savojës, [[Piemonti|Piemontin]], [[Mbretëria e Siçilisë|Mbretërinë e Siçilisë]], [[Mbretëria e Sardenjës|Mbretërinë e Sardenjës]] dhe, në fund, mbi [[Mbretëria e Italisë|Mbretërinë e Italisë]] nga viti 1861 deri më 1946.<ref name="britannica-house">[https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy ''House of Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="treccani-ds">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Dizionario-di-Storia%29/ ''Savoia''], Enciclopedia Treccani, Dizionario di Storia. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Themeltar i saj konsiderohet zakonisht [[Umberto I Biancamano]].<ref name="britannica-house" /><ref name="treccani-ds" /> == Historia == === Origjina dhe zgjerimi mesjetar === Origjina e dinastisë lidhet me Umberto I Biancamano, i cili në mesin e shekullit XI kontrollonte Savojën dhe zotërime të tjera në lindje të lumit Rhône dhe në jug të liqenit të Gjenevës.<ref name="britannica-house" /> I biri, Oddone, i zgjeroi zotërimet duke u martuar me Adelaide, mbajtësen e Markës së Torinos, gjë që e lidhi dinastinë në mënyrë të qëndrueshme me territorin piemontes.<ref name="treccani-ds" /> Gjatë Mesjetës pasardhësit e tyre zgjeruan pushtetin përtej Alpeve; nën Amedeun VII u fitua porti i [[Nica|Nicës]], ndërsa Amedeu VIII mori titullin e dukës në vitin 1416 dhe bashkoi përfundimisht [[Piemonti|Piemontin]] me zotërimet savojarde.<ref name="britannica-house" /> === Nga dukat në mbretëri === Në fund të shekullit XV dhe në fillim të shekullit XVI rëndësia e shtëpisë ra, duke kulmuar me pushtimin francez të Savojës në vitet 1536–1559.<ref name="britannica-house" /> Pas Paqes së Cateau-Cambrésis, [[Emanuele Filiberto i Savojës|Emanuele Filiberto]] rifitoi shumicën e zotërimeve dhe e zhvendosi kryeqytetin në [[Torino]] më 1562, duke e orientuar shtetin gjithnjë e më shumë drejt anës italiane të Alpeve.<ref name="britannica-house" /><ref name="unesco-savoy">[https://whc.unesco.org/en/list/823/ ''Residences of the Royal House of Savoy''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Me Traktatin e Utrehtit të vitit 1713, [[Vittorio Amedeo II|Viktor Amedeo II]] u ngrit nga duka në mbret si sovran i [[Mbretëria e Siçilisë|Siçilisë]]; më 1720 ai e shkëmbeu Siçilinë me [[Sardenja|Sardenjën]], duke themeluar kështu bazën e [[Mbretëria e Sardenjës|Mbretërisë së Sardenjës]].<ref name="britannica-house" /> Pas luftërave revolucionare franceze dhe atyre napoleonike, dinastia rifitoi zotërimet e saj dhe më 1815 [[Viktor Emanueli I]] shtoi edhe [[Gjenova|Gjenovën]].<ref name="britannica-house" /> === Risorgimento dhe Mbretëria e Italisë === Në fillim të [[Risorgimento|Risorgimentos]], shteti sabaud me qendër në Piemont ishte i pazakontë midis shteteve italiane për mungesën e kontrollit të drejtpërdrejtë të huaj dhe për forcën e tij ushtarake relative.<ref name="britannica-house" /> Më 1831, pas vdekjes së [[Karlo Felice|Karlos Felice]], froni kaloi te [[Karlo Alberti]] nga dega e [[Savoia-Carignano|Carignanos]].<ref name="britannica-house" /> Karlo Alberti modernizoi shtetin dhe dha kushtetutën e vitit 1848, ndërsa djali i tij [[Viktor Emanueli II]] dhe kryeministri [[Camillo Benso, konti i Cavourit|Cavour]] udhëhoqën procesin që çoi në krijimin e [[Mbretëria e Italisë|Mbretërisë së Italisë]] më 1861, me Shtëpinë e Savojës në krye.<ref name="britannica-house" /> Në këtë kuadër, rajoni historik i Savojës dhe [[Nica]] iu kaluan përfundimisht [[Franca|Francës]] në vitin 1860, si çmim politik për mbështetjen e [[Napoleoni III|Napoleonit III]] ndaj formimit të shtetit të ri italian nën drejtimin e Shtëpisë së Savojës.<ref name="britannica-region">[https://www.britannica.com/place/Savoy-historical-region-Europe ''Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> === Savojët dhe Shqipëria === Lidhja më e drejtpërdrejtë midis Shtëpisë së Savojës dhe Shqipërisë u krijua në prill 1939, kur Italia fashiste pushtoi Shqipërinë dhe, pas largimit të mbretit [[Zogu I|Zog I]], Asambleja Kushtetuese shqiptare ia ofroi më 12 prill kurorën shqiptare [[Viktor Emanueli III|Viktor Emanuelit III]], duke shpallur edhe bashkimin personal midis dy vendeve.<ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/albania_res-1824132f-87e5-11dc-8e9d-0016357eee51_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''Albania''], Enciclopedia Italiana Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/albania_%28Dizionario-di-Storia%29/ ''Albania''], Dizionario di Storia Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në këtë mënyrë, një anëtar i Shtëpisë së Savojës u bë edhe mbret i Shqipërisë, por kjo lidhje ishte e lidhur ngushtë me pushtimin italian dhe zgjati vetëm deri në vitin 1943, kur u shemb kontrolli italian mbi vendin.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Zog-I ''Zog I''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy ''House of Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 10 prill 2026.</ref> === Rënia e monarkisë === Pas [[Viktor Emanueli II|Viktor Emanuelit II]], dinastia vazhdoi të sundonte Italinë me [[Umberto I]], [[Viktor Emanueli III]] dhe, për një periudhë shumë të shkurtër në vitin 1946, me [[Umberto II]].<ref name="britannica-house" /> Në fund të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], Viktor Emanueli III abdikoi në favor të Umbertos II, por referendumi institucional i 2 qershorit 1946 solli shpalljen e republikës dhe fundin e sundimit të Savojës në Itali.<ref name="britannica-house" /> Kushtetuta italiane ndaloi kthimin e meshkujve të familjes në Itali; ky ndalim u hoq vetëm në vitin 2002.<ref name="britannica-house" /> == Degët kryesore == Një nga degët më të rëndësishme të dinastisë ishte ajo e [[Savoia-Carignano]], e krijuar në vitin 1625 kur Tommaso Francesco, djali më i vogël i Karlo Emanuelit I, mori titullin princ i Carignanos.<ref name="treccani-carignano">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia-tommaso-francesco-di-principe-di-carignano_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''SAVOIA, Tommaso Francesco di, principe di Carignano''], Enciclopedia Treccani. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Kjo degë arriti në fron me [[Karlo Alberti|Karlo Albertin]] në vitin 1831.<ref name="britannica-house" /><ref name="treccani-branches">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''Savoia''], Enciclopedia Italiana Treccani. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Nga tradita gjenealogjike e Savojës dolën edhe degë të tjera dytësore, si ajo e Nemoursit.<ref name="treccani-branches" /> == Trashëgimia == Shtëpia e Savojës ka lënë një trashëgimi të rëndësishme politike, arkitekturore dhe kulturore. Një nga dëshmitë më të dukshme të kësaj trashëgimie është kompleksi i ''Rezidencave Mbretërore të Shtëpisë së Savojës'' në dhe rreth Torinos, i përbërë nga 22 pallate dhe vila të zhvilluara nga viti 1562 e në vijim dhe i përfshirë në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s që nga viti 1997.<ref name="unesco-savoy" /> Nga kjo dinasti doli gjithashtu edhe [[Amadeo I i Spanjës|Amadeo I]], djali i dytë i Viktor Emanuelit II, i cili ishte mbret i [[Spanja|Spanjës]] nga viti 1870 deri më 1873.<ref name="britannica-amadeo">[https://www.britannica.com/biography/Amadeus-king-of-Spain ''Amadeus''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Shiko edhe == * [[Savoia]] * [[Mbretëria e Sardenjës]] * [[Mbretëria e Italisë]] * [[Viktor Emanueli II]] * [[Torino]] * [[Bashkimi i Italisë]] == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy Encyclopaedia Britannica – House of Savoy] * [https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Dizionario-di-Storia%29/ Treccani – Savoia] * [https://whc.unesco.org/en/list/823/ UNESCO – Residences of the Royal House of Savoy] g7ry580rfcva5ftdkk67mfzxmd9prmv 2939881 2939880 2026-04-09T22:10:51Z Shqiperia2000 65435 /* Savojët dhe Shqipëria */ 2939881 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Coat_of_arms_of_the_House_of_Savoy.svg|parapamje|Stema e Shtëpisë së Savojës]] '''Shtëpia e Savojës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Casa Savoia''; [[Gjuha frënge|frëngjisht]]: ''Maison de Savoie'') ishte një dinasti evropiane me origjinë në rajonin historik të [[Savoia|Savojës]]. Ajo ishte një nga shtëpitë sunduese më të vjetra të Evropës dhe, gjatë afro një mijëvjeçari, sundoi mbi Qarkun e Savojës, më pas mbi Dukatin e Savojës, [[Piemonti|Piemontin]], [[Mbretëria e Siçilisë|Mbretërinë e Siçilisë]], [[Mbretëria e Sardenjës|Mbretërinë e Sardenjës]] dhe, në fund, mbi [[Mbretëria e Italisë|Mbretërinë e Italisë]] nga viti 1861 deri më 1946.<ref name="britannica-house">[https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy ''House of Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="treccani-ds">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Dizionario-di-Storia%29/ ''Savoia''], Enciclopedia Treccani, Dizionario di Storia. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Themeltar i saj konsiderohet zakonisht [[Umberto I Biancamano]].<ref name="britannica-house" /><ref name="treccani-ds" /> == Historia == === Origjina dhe zgjerimi mesjetar === Origjina e dinastisë lidhet me Umberto I Biancamano, i cili në mesin e shekullit XI kontrollonte Savojën dhe zotërime të tjera në lindje të lumit Rhône dhe në jug të liqenit të Gjenevës.<ref name="britannica-house" /> I biri, Oddone, i zgjeroi zotërimet duke u martuar me Adelaide, mbajtësen e Markës së Torinos, gjë që e lidhi dinastinë në mënyrë të qëndrueshme me territorin piemontes.<ref name="treccani-ds" /> Gjatë Mesjetës pasardhësit e tyre zgjeruan pushtetin përtej Alpeve; nën Amedeun VII u fitua porti i [[Nica|Nicës]], ndërsa Amedeu VIII mori titullin e dukës në vitin 1416 dhe bashkoi përfundimisht [[Piemonti|Piemontin]] me zotërimet savojarde.<ref name="britannica-house" /> === Nga dukat në mbretëri === Në fund të shekullit XV dhe në fillim të shekullit XVI rëndësia e shtëpisë ra, duke kulmuar me pushtimin francez të Savojës në vitet 1536–1559.<ref name="britannica-house" /> Pas Paqes së Cateau-Cambrésis, [[Emanuele Filiberto i Savojës|Emanuele Filiberto]] rifitoi shumicën e zotërimeve dhe e zhvendosi kryeqytetin në [[Torino]] më 1562, duke e orientuar shtetin gjithnjë e më shumë drejt anës italiane të Alpeve.<ref name="britannica-house" /><ref name="unesco-savoy">[https://whc.unesco.org/en/list/823/ ''Residences of the Royal House of Savoy''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Me Traktatin e Utrehtit të vitit 1713, [[Vittorio Amedeo II|Viktor Amedeo II]] u ngrit nga duka në mbret si sovran i [[Mbretëria e Siçilisë|Siçilisë]]; më 1720 ai e shkëmbeu Siçilinë me [[Sardenja|Sardenjën]], duke themeluar kështu bazën e [[Mbretëria e Sardenjës|Mbretërisë së Sardenjës]].<ref name="britannica-house" /> Pas luftërave revolucionare franceze dhe atyre napoleonike, dinastia rifitoi zotërimet e saj dhe më 1815 [[Viktor Emanueli I]] shtoi edhe [[Gjenova|Gjenovën]].<ref name="britannica-house" /> === Risorgimento dhe Mbretëria e Italisë === Në fillim të [[Risorgimento|Risorgimentos]], shteti sabaud me qendër në Piemont ishte i pazakontë midis shteteve italiane për mungesën e kontrollit të drejtpërdrejtë të huaj dhe për forcën e tij ushtarake relative.<ref name="britannica-house" /> Më 1831, pas vdekjes së [[Karlo Felice|Karlos Felice]], froni kaloi te [[Karlo Alberti]] nga dega e [[Savoia-Carignano|Carignanos]].<ref name="britannica-house" /> Karlo Alberti modernizoi shtetin dhe dha kushtetutën e vitit 1848, ndërsa djali i tij [[Viktor Emanueli II]] dhe kryeministri [[Camillo Benso, konti i Cavourit|Cavour]] udhëhoqën procesin që çoi në krijimin e [[Mbretëria e Italisë|Mbretërisë së Italisë]] më 1861, me Shtëpinë e Savojës në krye.<ref name="britannica-house" /> Në këtë kuadër, rajoni historik i Savojës dhe [[Nica]] iu kaluan përfundimisht [[Franca|Francës]] në vitin 1860, si çmim politik për mbështetjen e [[Napoleoni III|Napoleonit III]] ndaj formimit të shtetit të ri italian nën drejtimin e Shtëpisë së Savojës.<ref name="britannica-region">[https://www.britannica.com/place/Savoy-historical-region-Europe ''Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> === Savojët dhe Shqipëria === Lidhja më e drejtpërdrejtë midis Shtëpisë së Savojës dhe Shqipërisë u krijua në prill 1939, kur Italia fashiste pushtoi Shqipërinë dhe, pas largimit të mbretit [[Mbreti Zogu I|Zog I]], Asambleja Kushtetuese shqiptare ia ofroi më 12 prill kurorën shqiptare [[Viktor Emanueli III|Viktor Emanuelit III]], duke shpallur edhe bashkimin personal midis dy vendeve.<ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/albania_res-1824132f-87e5-11dc-8e9d-0016357eee51_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''Albania''], Enciclopedia Italiana Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/albania_%28Dizionario-di-Storia%29/ ''Albania''], Dizionario di Storia Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në këtë mënyrë, një anëtar i Shtëpisë së Savojës u bë edhe mbret i Shqipërisë, por kjo lidhje ishte e lidhur ngushtë me pushtimin italian dhe zgjati vetëm deri në vitin 1943, kur u shemb kontrolli italian mbi vendin.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Zog-I ''Zog I''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy ''House of Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 10 prill 2026.</ref> === Rënia e monarkisë === Pas [[Viktor Emanueli II|Viktor Emanuelit II]], dinastia vazhdoi të sundonte Italinë me [[Umberto I]], [[Viktor Emanueli III]] dhe, për një periudhë shumë të shkurtër në vitin 1946, me [[Umberto II]].<ref name="britannica-house" /> Në fund të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], Viktor Emanueli III abdikoi në favor të Umbertos II, por referendumi institucional i 2 qershorit 1946 solli shpalljen e republikës dhe fundin e sundimit të Savojës në Itali.<ref name="britannica-house" /> Kushtetuta italiane ndaloi kthimin e meshkujve të familjes në Itali; ky ndalim u hoq vetëm në vitin 2002.<ref name="britannica-house" /> == Degët kryesore == Një nga degët më të rëndësishme të dinastisë ishte ajo e [[Savoia-Carignano]], e krijuar në vitin 1625 kur Tommaso Francesco, djali më i vogël i Karlo Emanuelit I, mori titullin princ i Carignanos.<ref name="treccani-carignano">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia-tommaso-francesco-di-principe-di-carignano_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''SAVOIA, Tommaso Francesco di, principe di Carignano''], Enciclopedia Treccani. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Kjo degë arriti në fron me [[Karlo Alberti|Karlo Albertin]] në vitin 1831.<ref name="britannica-house" /><ref name="treccani-branches">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''Savoia''], Enciclopedia Italiana Treccani. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Nga tradita gjenealogjike e Savojës dolën edhe degë të tjera dytësore, si ajo e Nemoursit.<ref name="treccani-branches" /> == Trashëgimia == Shtëpia e Savojës ka lënë një trashëgimi të rëndësishme politike, arkitekturore dhe kulturore. Një nga dëshmitë më të dukshme të kësaj trashëgimie është kompleksi i ''Rezidencave Mbretërore të Shtëpisë së Savojës'' në dhe rreth Torinos, i përbërë nga 22 pallate dhe vila të zhvilluara nga viti 1562 e në vijim dhe i përfshirë në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s që nga viti 1997.<ref name="unesco-savoy" /> Nga kjo dinasti doli gjithashtu edhe [[Amadeo I i Spanjës|Amadeo I]], djali i dytë i Viktor Emanuelit II, i cili ishte mbret i [[Spanja|Spanjës]] nga viti 1870 deri më 1873.<ref name="britannica-amadeo">[https://www.britannica.com/biography/Amadeus-king-of-Spain ''Amadeus''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Shiko edhe == * [[Savoia]] * [[Mbretëria e Sardenjës]] * [[Mbretëria e Italisë]] * [[Viktor Emanueli II]] * [[Torino]] * [[Bashkimi i Italisë]] == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy Encyclopaedia Britannica – House of Savoy] * [https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Dizionario-di-Storia%29/ Treccani – Savoia] * [https://whc.unesco.org/en/list/823/ UNESCO – Residences of the Royal House of Savoy] 5d61il9sq78svtnvafxocc9k8u0g7k8 2939883 2939881 2026-04-09T22:12:51Z Shqiperia2000 65435 /* Savojët dhe Shqipëria */ 2939883 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Coat_of_arms_of_the_House_of_Savoy.svg|parapamje|Stema e Shtëpisë së Savojës]] '''Shtëpia e Savojës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Casa Savoia''; [[Gjuha frënge|frëngjisht]]: ''Maison de Savoie'') ishte një dinasti evropiane me origjinë në rajonin historik të [[Savoia|Savojës]]. Ajo ishte një nga shtëpitë sunduese më të vjetra të Evropës dhe, gjatë afro një mijëvjeçari, sundoi mbi Qarkun e Savojës, më pas mbi Dukatin e Savojës, [[Piemonti|Piemontin]], [[Mbretëria e Siçilisë|Mbretërinë e Siçilisë]], [[Mbretëria e Sardenjës|Mbretërinë e Sardenjës]] dhe, në fund, mbi [[Mbretëria e Italisë|Mbretërinë e Italisë]] nga viti 1861 deri më 1946.<ref name="britannica-house">[https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy ''House of Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="treccani-ds">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Dizionario-di-Storia%29/ ''Savoia''], Enciclopedia Treccani, Dizionario di Storia. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Themeltar i saj konsiderohet zakonisht [[Umberto I Biancamano]].<ref name="britannica-house" /><ref name="treccani-ds" /> == Historia == === Origjina dhe zgjerimi mesjetar === Origjina e dinastisë lidhet me Umberto I Biancamano, i cili në mesin e shekullit XI kontrollonte Savojën dhe zotërime të tjera në lindje të lumit Rhône dhe në jug të liqenit të Gjenevës.<ref name="britannica-house" /> I biri, Oddone, i zgjeroi zotërimet duke u martuar me Adelaide, mbajtësen e Markës së Torinos, gjë që e lidhi dinastinë në mënyrë të qëndrueshme me territorin piemontes.<ref name="treccani-ds" /> Gjatë Mesjetës pasardhësit e tyre zgjeruan pushtetin përtej Alpeve; nën Amedeun VII u fitua porti i [[Nica|Nicës]], ndërsa Amedeu VIII mori titullin e dukës në vitin 1416 dhe bashkoi përfundimisht [[Piemonti|Piemontin]] me zotërimet savojarde.<ref name="britannica-house" /> === Nga dukat në mbretëri === Në fund të shekullit XV dhe në fillim të shekullit XVI rëndësia e shtëpisë ra, duke kulmuar me pushtimin francez të Savojës në vitet 1536–1559.<ref name="britannica-house" /> Pas Paqes së Cateau-Cambrésis, [[Emanuele Filiberto i Savojës|Emanuele Filiberto]] rifitoi shumicën e zotërimeve dhe e zhvendosi kryeqytetin në [[Torino]] më 1562, duke e orientuar shtetin gjithnjë e më shumë drejt anës italiane të Alpeve.<ref name="britannica-house" /><ref name="unesco-savoy">[https://whc.unesco.org/en/list/823/ ''Residences of the Royal House of Savoy''], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Me Traktatin e Utrehtit të vitit 1713, [[Vittorio Amedeo II|Viktor Amedeo II]] u ngrit nga duka në mbret si sovran i [[Mbretëria e Siçilisë|Siçilisë]]; më 1720 ai e shkëmbeu Siçilinë me [[Sardenja|Sardenjën]], duke themeluar kështu bazën e [[Mbretëria e Sardenjës|Mbretërisë së Sardenjës]].<ref name="britannica-house" /> Pas luftërave revolucionare franceze dhe atyre napoleonike, dinastia rifitoi zotërimet e saj dhe më 1815 [[Viktor Emanueli I]] shtoi edhe [[Gjenova|Gjenovën]].<ref name="britannica-house" /> === Risorgimento dhe Mbretëria e Italisë === Në fillim të [[Risorgimento|Risorgimentos]], shteti sabaud me qendër në Piemont ishte i pazakontë midis shteteve italiane për mungesën e kontrollit të drejtpërdrejtë të huaj dhe për forcën e tij ushtarake relative.<ref name="britannica-house" /> Më 1831, pas vdekjes së [[Karlo Felice|Karlos Felice]], froni kaloi te [[Karlo Alberti]] nga dega e [[Savoia-Carignano|Carignanos]].<ref name="britannica-house" /> Karlo Alberti modernizoi shtetin dhe dha kushtetutën e vitit 1848, ndërsa djali i tij [[Viktor Emanueli II]] dhe kryeministri [[Camillo Benso, konti i Cavourit|Cavour]] udhëhoqën procesin që çoi në krijimin e [[Mbretëria e Italisë|Mbretërisë së Italisë]] më 1861, me Shtëpinë e Savojës në krye.<ref name="britannica-house" /> Në këtë kuadër, rajoni historik i Savojës dhe [[Nica]] iu kaluan përfundimisht [[Franca|Francës]] në vitin 1860, si çmim politik për mbështetjen e [[Napoleoni III|Napoleonit III]] ndaj formimit të shtetit të ri italian nën drejtimin e Shtëpisë së Savojës.<ref name="britannica-region">[https://www.britannica.com/place/Savoy-historical-region-Europe ''Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> === Savojët dhe Shqipëria === Lidhja më e drejtpërdrejtë midis Shtëpisë së Savojës dhe Shqipërisë u krijua në prill 1939, kur [[Italia fashiste]] pushtoi [[Shqipëria nën pushtimin italian (1939–1943)|Shqipërinë]] dhe, pas largimit të mbretit [[Mbreti Zogu I|Zog I]], Asambleja Kushtetuese shqiptare ia ofroi më 12 prill kurorën shqiptare [[Viktor Emanueli III|Viktor Emanuelit III]], duke shpallur edhe bashkimin personal midis dy vendeve.<ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/albania_res-1824132f-87e5-11dc-8e9d-0016357eee51_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''Albania''], Enciclopedia Italiana Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/albania_%28Dizionario-di-Storia%29/ ''Albania''], Dizionario di Storia Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Në këtë mënyrë, një anëtar i Shtëpisë së Savojës u bë edhe mbret i Shqipërisë, por kjo lidhje ishte e lidhur ngushtë me [[Pushtimi italian i Shqipërisë|pushtimin italian]] dhe zgjati vetëm deri në vitin 1943, kur u shemb kontrolli italian mbi vendin.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Zog-I ''Zog I''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref>[https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy ''House of Savoy''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 10 prill 2026.</ref> === Rënia e monarkisë === Pas [[Viktor Emanueli II|Viktor Emanuelit II]], dinastia vazhdoi të sundonte Italinë me [[Umberto I]], [[Viktor Emanueli III]] dhe, për një periudhë shumë të shkurtër në vitin 1946, me [[Umberto II]].<ref name="britannica-house" /> Në fund të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], Viktor Emanueli III abdikoi në favor të Umbertos II, por referendumi institucional i 2 qershorit 1946 solli shpalljen e republikës dhe fundin e sundimit të Savojës në Itali.<ref name="britannica-house" /> Kushtetuta italiane ndaloi kthimin e meshkujve të familjes në Itali; ky ndalim u hoq vetëm në vitin 2002.<ref name="britannica-house" /> == Degët kryesore == Një nga degët më të rëndësishme të dinastisë ishte ajo e [[Savoia-Carignano]], e krijuar në vitin 1625 kur Tommaso Francesco, djali më i vogël i Karlo Emanuelit I, mori titullin princ i Carignanos.<ref name="treccani-carignano">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia-tommaso-francesco-di-principe-di-carignano_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''SAVOIA, Tommaso Francesco di, principe di Carignano''], Enciclopedia Treccani. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Kjo degë arriti në fron me [[Karlo Alberti|Karlo Albertin]] në vitin 1831.<ref name="britannica-house" /><ref name="treccani-branches">[https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''Savoia''], Enciclopedia Italiana Treccani. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Nga tradita gjenealogjike e Savojës dolën edhe degë të tjera dytësore, si ajo e Nemoursit.<ref name="treccani-branches" /> == Trashëgimia == Shtëpia e Savojës ka lënë një trashëgimi të rëndësishme politike, arkitekturore dhe kulturore. Një nga dëshmitë më të dukshme të kësaj trashëgimie është kompleksi i ''Rezidencave Mbretërore të Shtëpisë së Savojës'' në dhe rreth Torinos, i përbërë nga 22 pallate dhe vila të zhvilluara nga viti 1562 e në vijim dhe i përfshirë në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s që nga viti 1997.<ref name="unesco-savoy" /> Nga kjo dinasti doli gjithashtu edhe [[Amadeo I i Spanjës|Amadeo I]], djali i dytë i Viktor Emanuelit II, i cili ishte mbret i [[Spanja|Spanjës]] nga viti 1870 deri më 1873.<ref name="britannica-amadeo">[https://www.britannica.com/biography/Amadeus-king-of-Spain ''Amadeus''], Encyclopaedia Britannica. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Shiko edhe == * [[Savoia|Savoja]] * [[Mbretëria e Sardenjës]] * [[Mbretëria e Italisë]] * [[Viktor Emanueli II]] * [[Torino]] * [[Bashkimi i Italisë]] == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.britannica.com/topic/House-of-Savoy Encyclopaedia Britannica – House of Savoy] * [https://www.treccani.it/enciclopedia/savoia_%28Dizionario-di-Storia%29/ Treccani – Savoia] * [https://whc.unesco.org/en/list/823/ UNESCO – Residences of the Royal House of Savoy] n71hyz7v47i5qp8ria9jrqv0j6uwb8w 0 398819 2939896 2026-04-09T23:43:20Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: [[Skeda:Scipio Africanus the Elder.jpg|thumb|Busti i Publio Cornelio Scipiones Afrikanit.]] ''Publio Cornelio Scipione Afrikani'' (latinisht: ''Publius Cornelius Scipio Africanus''; 236 ose 235 p.e.s. – 183 p.e.s.) ishte gjeneral dhe burrë shteti romak, një nga figurat më të rëndësishme të [[Lufta e Dytë Punike|Luftës së Dytë Punike]]. Ai njihet sidomos për fitoren ndaj [[Hanibali|Hanibalit]] në [[Beteja e Zamës|Betejën e Zamës]] në vitin 202 p.e.s., fitore q... 2939896 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Scipio Africanus the Elder.jpg|thumb|Busti i Publio Cornelio Scipiones Afrikanit.]] ''Publio Cornelio Scipione Afrikani'' (latinisht: ''Publius Cornelius Scipio Africanus''; 236 ose 235 p.e.s. – 183 p.e.s.) ishte gjeneral dhe burrë shteti romak, një nga figurat më të rëndësishme të [[Lufta e Dytë Punike|Luftës së Dytë Punike]]. Ai njihet sidomos për fitoren ndaj [[Hanibali|Hanibalit]] në [[Beteja e Zamës|Betejën e Zamës]] në vitin 202 p.e.s., fitore që i dha fund luftës dhe i solli nofkën ''Afrikani''.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/biography/Scipio-Africanus ''Scipio Africanus''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="zama">[https://www.britannica.com/event/Battle-of-Zama-Roman-Carthaginian-history ''Battle of Zama''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Jeta e hershme == Scipioni lindi në [[Roma|Romë]] në një nga familjet patrice më të rëndësishme të republikës, degën e Kornelëve Scipionë. I ati, po ashtu i quajtur Publio Kornelio Scipione, ishte konsull në vitin 218 p.e.s. Gjatë të njëjtit vit, sipas traditës së ruajtur nga burimet antike, i riu Scipion mori pjesë në përleshjen pranë lumit Ticinus dhe shpëtoi të atin e plagosur.<ref name="britannica" /><ref name="treccani">[https://www.treccani.it/enciclopedia/scipione-africano-publio-cornelio/ ''Scipióne Africano, Publio Cornelio''], Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas traditës historike, ai shërbeu si tribun ushtarak edhe në [[Beteja e Kanës|Betejën e Kanës]] në vitin 216 p.e.s., prej së cilës arriti të shpëtonte. Më pas u bë edil kurul, megjithëse ende shumë i ri për karrierën publike romake.<ref name="britannica" /><ref name="britannica-summary">[https://www.britannica.com/summary/Scipio-Africanus ''Scipio Africanus (the Elder) summary''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Fushata në Hispani == Pas vdekjes së të atit dhe të xhaxhait në [[Hispania|Hispani]] në vitin 211 p.e.s., Scipionit iu besua komanda prokonsullore në atë teatër lufte, megjithëse ishte ende i ri dhe jashtë rrjedhës së zakonshme të karrierës politike romake.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Në vitin 209 p.e.s. ai pushtoi ''Kartago Novën'', një nga bazat kryesore kartagjenase në Hispani. Sipas Treccanit, lirimi i pengjeve hispanike që mbaheshin atje i siguroi simpatinë e shumë popullsive vendase dhe e forcoi pozitën romake në gadishull.<ref name="treccani" /> Fitorja e tij më e rëndësishme në Hispani ishte ajo e [[Beteja e Ilipës|Ilipës]] në vitin 206 p.e.s., e cila shënoi fundin e pushtetit kartagjenas në Spanjë dhe një pikë kthese në luftën kundër Hanibalit.<ref name="ilipa">[https://www.britannica.com/event/Battle-of-Ilipa ''Battle of Ilipa''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="britannica-summary" /> == Fushata në Afrikë dhe Beteja e Zamës == Si konsull në vitin 205 p.e.s., Scipioni mori lejen për ta çuar luftën në Afrikë. Strategjia e tij synonte ta detyronte [[Kartagjena]]n të tërhiqte Hanibalin nga Italia dhe ta zhvendoste qendrën e konfliktit në territorin afrikan.<ref name="britannica-summary" /><ref name="britannica" /> Kjo fushatë arriti kulmin në [[Beteja e Zamës|Betejën e Zamës]] në vitin 202 p.e.s., ku Scipioni mundi vendosmërisht Hanibalin. Sipas Britannicës, kjo ishte beteja e fundit dhe vendimtare e Luftës së Dytë Punike; pas saj Kartagjena humbi mundësinë për t’iu kundërvënë seriozisht Romës, ndërsa Scipioni fitoi mbiemrin ''Afrikani'' si nderim për fitoren e tij.<ref name="zama" /><ref name="britannica" /> == Veprimtaria politike dhe vitet e fundit == Pas luftës, Scipioni mbeti një figurë me ndikim të madh në jetën politike romake. Megjithatë, më vonë ai dhe i vëllai Luci u sulmuan nga kundërshtarët politikë, sidomos nga rrethi i Katonit, me akuza lidhur me mënyrën si kishin trajtuar çështjet financiare dhe politike pas luftërave në Lindje. Sipas Britannicës, edhe pse nuk u provua faji i tij, Scipioni u tërhoq nga jeta publike dhe vdiq pothuajse në mërgim në Liternum, në vitin 183 p.e.s.<ref name="britannica-summary" /> == Trashëgimia == Scipioni konsiderohet gjerësisht si një nga komandantët më të mëdhenj të botës antike. Britannica thekson se, falë reformave taktike dhe aftësisë së tij strategjike, ai krijoi një ushtri që mundi jo vetëm Hanibalin, por edhe e forcoi epërsinë romake në Hispani dhe në Afrikë.<ref name="legacy">[https://www.britannica.com/biography/Scipio-Africanus/The-legend-of-Scipio ''Scipio Africanus: The legend of Scipio''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Tradita ia lidh gjithashtu Scipionit themelimin e ''Italikës'' në vitin 206 p.e.s., si vendbanim për veteranët e tij të plagosur në Hispani. Kjo e bën figurën e tij të rëndësishme jo vetëm në historinë ushtarake romake, por edhe në zgjerimin e pranisë romake në Gadishullin Iberik.<ref name="italica1">[https://www.britannica.com/place/Italica ''Italica''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="italica2">[https://www.treccani.it/enciclopedia/italica_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''Italica''], Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Shiko edhe == * [[Hanibali]] * [[Lufta e Dytë Punike]] * [[Beteja e Zamës]] * [[Beteja e Ilipës]] == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.britannica.com/biography/Scipio-Africanus Encyclopaedia Britannica – Scipio Africanus] * [https://www.treccani.it/enciclopedia/scipione-africano-publio-cornelio/ Treccani – Scipióne Africano, Publio Cornelio] pbeti8mmba8e72mswg2xv45a1cervra 2939897 2939896 2026-04-09T23:43:41Z Shqiperia2000 65435 2939897 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Scipio Africanus the Elder.jpg|thumb|Busti i Publio Cornelio Scipiones Afrikanit.]] '''Publio Cornelio Scipione Afrikani''' (latinisht: ''Publius Cornelius Scipio Africanus''; 236 ose 235 p.e.s. – 183 p.e.s.) ishte gjeneral dhe burrë shteti romak, një nga figurat më të rëndësishme të [[Lufta e Dytë Punike|Luftës së Dytë Punike]]. Ai njihet sidomos për fitoren ndaj [[Hanibali|Hanibalit]] në [[Beteja e Zamës|Betejën e Zamës]] në vitin 202 p.e.s., fitore që i dha fund luftës dhe i solli nofkën ''Afrikani''.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/biography/Scipio-Africanus ''Scipio Africanus''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="zama">[https://www.britannica.com/event/Battle-of-Zama-Roman-Carthaginian-history ''Battle of Zama''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Jeta e hershme == Scipioni lindi në [[Roma|Romë]] në një nga familjet patrice më të rëndësishme të republikës, degën e Kornelëve Scipionë. I ati, po ashtu i quajtur Publio Kornelio Scipione, ishte konsull në vitin 218 p.e.s. Gjatë të njëjtit vit, sipas traditës së ruajtur nga burimet antike, i riu Scipion mori pjesë në përleshjen pranë lumit Ticinus dhe shpëtoi të atin e plagosur.<ref name="britannica" /><ref name="treccani">[https://www.treccani.it/enciclopedia/scipione-africano-publio-cornelio/ ''Scipióne Africano, Publio Cornelio''], Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas traditës historike, ai shërbeu si tribun ushtarak edhe në [[Beteja e Kanës|Betejën e Kanës]] në vitin 216 p.e.s., prej së cilës arriti të shpëtonte. Më pas u bë edil kurul, megjithëse ende shumë i ri për karrierën publike romake.<ref name="britannica" /><ref name="britannica-summary">[https://www.britannica.com/summary/Scipio-Africanus ''Scipio Africanus (the Elder) summary''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Fushata në Hispani == Pas vdekjes së të atit dhe të xhaxhait në [[Hispania|Hispani]] në vitin 211 p.e.s., Scipionit iu besua komanda prokonsullore në atë teatër lufte, megjithëse ishte ende i ri dhe jashtë rrjedhës së zakonshme të karrierës politike romake.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Në vitin 209 p.e.s. ai pushtoi ''Kartago Novën'', një nga bazat kryesore kartagjenase në Hispani. Sipas Treccanit, lirimi i pengjeve hispanike që mbaheshin atje i siguroi simpatinë e shumë popullsive vendase dhe e forcoi pozitën romake në gadishull.<ref name="treccani" /> Fitorja e tij më e rëndësishme në Hispani ishte ajo e [[Beteja e Ilipës|Ilipës]] në vitin 206 p.e.s., e cila shënoi fundin e pushtetit kartagjenas në Spanjë dhe një pikë kthese në luftën kundër Hanibalit.<ref name="ilipa">[https://www.britannica.com/event/Battle-of-Ilipa ''Battle of Ilipa''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="britannica-summary" /> == Fushata në Afrikë dhe Beteja e Zamës == Si konsull në vitin 205 p.e.s., Scipioni mori lejen për ta çuar luftën në Afrikë. Strategjia e tij synonte ta detyronte [[Kartagjena]]n të tërhiqte Hanibalin nga Italia dhe ta zhvendoste qendrën e konfliktit në territorin afrikan.<ref name="britannica-summary" /><ref name="britannica" /> Kjo fushatë arriti kulmin në [[Beteja e Zamës|Betejën e Zamës]] në vitin 202 p.e.s., ku Scipioni mundi vendosmërisht Hanibalin. Sipas Britannicës, kjo ishte beteja e fundit dhe vendimtare e Luftës së Dytë Punike; pas saj Kartagjena humbi mundësinë për t’iu kundërvënë seriozisht Romës, ndërsa Scipioni fitoi mbiemrin ''Afrikani'' si nderim për fitoren e tij.<ref name="zama" /><ref name="britannica" /> == Veprimtaria politike dhe vitet e fundit == Pas luftës, Scipioni mbeti një figurë me ndikim të madh në jetën politike romake. Megjithatë, më vonë ai dhe i vëllai Luci u sulmuan nga kundërshtarët politikë, sidomos nga rrethi i Katonit, me akuza lidhur me mënyrën si kishin trajtuar çështjet financiare dhe politike pas luftërave në Lindje. Sipas Britannicës, edhe pse nuk u provua faji i tij, Scipioni u tërhoq nga jeta publike dhe vdiq pothuajse në mërgim në Liternum, në vitin 183 p.e.s.<ref name="britannica-summary" /> == Trashëgimia == Scipioni konsiderohet gjerësisht si një nga komandantët më të mëdhenj të botës antike. Britannica thekson se, falë reformave taktike dhe aftësisë së tij strategjike, ai krijoi një ushtri që mundi jo vetëm Hanibalin, por edhe e forcoi epërsinë romake në Hispani dhe në Afrikë.<ref name="legacy">[https://www.britannica.com/biography/Scipio-Africanus/The-legend-of-Scipio ''Scipio Africanus: The legend of Scipio''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Tradita ia lidh gjithashtu Scipionit themelimin e ''Italikës'' në vitin 206 p.e.s., si vendbanim për veteranët e tij të plagosur në Hispani. Kjo e bën figurën e tij të rëndësishme jo vetëm në historinë ushtarake romake, por edhe në zgjerimin e pranisë romake në Gadishullin Iberik.<ref name="italica1">[https://www.britannica.com/place/Italica ''Italica''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="italica2">[https://www.treccani.it/enciclopedia/italica_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''Italica''], Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Shiko edhe == * [[Hanibali]] * [[Lufta e Dytë Punike]] * [[Beteja e Zamës]] * [[Beteja e Ilipës]] == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.britannica.com/biography/Scipio-Africanus Encyclopaedia Britannica – Scipio Africanus] * [https://www.treccani.it/enciclopedia/scipione-africano-publio-cornelio/ Treccani – Scipióne Africano, Publio Cornelio] safnyyqk76f8n4au7vm7ot70a06y5pa 2939898 2939897 2026-04-09T23:44:29Z Shqiperia2000 65435 2939898 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Scipio Africanus the Elder.jpg|thumb|Busti i Publio Cornelio Scipiones Afrikanit.]] '''Publio Cornelio Scipione Afrikani''' ([[Gjuha latine|latinisht]]: ''Publius Cornelius Scipio Africanus''; 236 ose 235 p.e.s. – 183 p.e.s.) ishte gjeneral dhe burrë shteti romak, një nga figurat më të rëndësishme të [[Lufta e Dytë Punike|Luftës së Dytë Punike]]. Ai njihet sidomos për fitoren ndaj [[Hanibali|Hanibalit]] në [[Beteja e Zamës|Betejën e Zamës]] në vitin 202 p.e.s., fitore që i dha fund luftës dhe i solli nofkën ''Afrikani''.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/biography/Scipio-Africanus ''Scipio Africanus''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="zama">[https://www.britannica.com/event/Battle-of-Zama-Roman-Carthaginian-history ''Battle of Zama''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Jeta e hershme == Scipioni lindi në [[Roma|Romë]] në një nga familjet patrice më të rëndësishme të republikës, degën e Kornelëve Scipionë. I ati, po ashtu i quajtur Publio Kornelio Scipione, ishte konsull në vitin 218 p.e.s. Gjatë të njëjtit vit, sipas traditës së ruajtur nga burimet antike, i riu Scipion mori pjesë në përleshjen pranë lumit Ticinus dhe shpëtoi të atin e plagosur.<ref name="britannica" /><ref name="treccani">[https://www.treccani.it/enciclopedia/scipione-africano-publio-cornelio/ ''Scipióne Africano, Publio Cornelio''], Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Sipas traditës historike, ai shërbeu si tribun ushtarak edhe në [[Beteja e Kanës|Betejën e Kanës]] në vitin 216 p.e.s., prej së cilës arriti të shpëtonte. Më pas u bë edil kurul, megjithëse ende shumë i ri për karrierën publike romake.<ref name="britannica" /><ref name="britannica-summary">[https://www.britannica.com/summary/Scipio-Africanus ''Scipio Africanus (the Elder) summary''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Fushata në Hispani == Pas vdekjes së të atit dhe të xhaxhait në [[Hispania|Hispani]] në vitin 211 p.e.s., Scipionit iu besua komanda prokonsullore në atë teatër lufte, megjithëse ishte ende i ri dhe jashtë rrjedhës së zakonshme të karrierës politike romake.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Në vitin 209 p.e.s. ai pushtoi ''Kartago Novën'', një nga bazat kryesore kartagjenase në Hispani. Sipas Treccanit, lirimi i pengjeve hispanike që mbaheshin atje i siguroi simpatinë e shumë popullsive vendase dhe e forcoi pozitën romake në gadishull.<ref name="treccani" /> Fitorja e tij më e rëndësishme në Hispani ishte ajo e [[Beteja e Ilipës|Ilipës]] në vitin 206 p.e.s., e cila shënoi fundin e pushtetit kartagjenas në Spanjë dhe një pikë kthese në luftën kundër Hanibalit.<ref name="ilipa">[https://www.britannica.com/event/Battle-of-Ilipa ''Battle of Ilipa''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="britannica-summary" /> == Fushata në Afrikë dhe Beteja e Zamës == Si konsull në vitin 205 p.e.s., Scipioni mori lejen për ta çuar luftën në Afrikë. Strategjia e tij synonte ta detyronte [[Kartagjena]]n të tërhiqte Hanibalin nga Italia dhe ta zhvendoste qendrën e konfliktit në territorin afrikan.<ref name="britannica-summary" /><ref name="britannica" /> Kjo fushatë arriti kulmin në [[Beteja e Zamës|Betejën e Zamës]] në vitin 202 p.e.s., ku Scipioni mundi vendosmërisht Hanibalin. Sipas Britannicës, kjo ishte beteja e fundit dhe vendimtare e Luftës së Dytë Punike; pas saj Kartagjena humbi mundësinë për t’iu kundërvënë seriozisht Romës, ndërsa Scipioni fitoi mbiemrin ''Afrikani'' si nderim për fitoren e tij.<ref name="zama" /><ref name="britannica" /> == Veprimtaria politike dhe vitet e fundit == Pas luftës, Scipioni mbeti një figurë me ndikim të madh në jetën politike romake. Megjithatë, më vonë ai dhe i vëllai Luci u sulmuan nga kundërshtarët politikë, sidomos nga rrethi i Katonit, me akuza lidhur me mënyrën si kishin trajtuar çështjet financiare dhe politike pas luftërave në Lindje. Sipas Britannicës, edhe pse nuk u provua faji i tij, Scipioni u tërhoq nga jeta publike dhe vdiq pothuajse në mërgim në Liternum, në vitin 183 p.e.s.<ref name="britannica-summary" /> == Trashëgimia == Scipioni konsiderohet gjerësisht si një nga komandantët më të mëdhenj të botës antike. Britannica thekson se, falë reformave taktike dhe aftësisë së tij strategjike, ai krijoi një ushtri që mundi jo vetëm Hanibalin, por edhe e forcoi epërsinë romake në Hispani dhe në Afrikë.<ref name="legacy">[https://www.britannica.com/biography/Scipio-Africanus/The-legend-of-Scipio ''Scipio Africanus: The legend of Scipio''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref> Tradita ia lidh gjithashtu Scipionit themelimin e ''Italikës'' në vitin 206 p.e.s., si vendbanim për veteranët e tij të plagosur në Hispani. Kjo e bën figurën e tij të rëndësishme jo vetëm në historinë ushtarake romake, por edhe në zgjerimin e pranisë romake në Gadishullin Iberik.<ref name="italica1">[https://www.britannica.com/place/Italica ''Italica''], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 10 prill 2026.</ref><ref name="italica2">[https://www.treccani.it/enciclopedia/italica_%28Enciclopedia-Italiana%29/ ''Italica''], Treccani. Qasur më 10 prill 2026.</ref> == Shiko edhe == * [[Hanibali]] * [[Lufta e Dytë Punike]] * [[Beteja e Zamës]] * [[Beteja e Ilipës]] == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.britannica.com/biography/Scipio-Africanus Encyclopaedia Britannica – Scipio Africanus] * [https://www.treccani.it/enciclopedia/scipione-africano-publio-cornelio/ Treccani – Scipióne Africano, Publio Cornelio] odf7x5526jdbh4l3q9k2ncea1crny4o 1 398820 2939908 2026-04-10T04:16:13Z MajavahBot 122738 U arkivuan 3 diskutime nga faqja [[Diskutim:Demonstratat e `81-shit]] 2939908 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == opinion == Vetem deshta te shtoj ne kete teme shume interesante dhe te qelluar se keto demostrata ishin vazhdimesi e levizjes mbare kombetare shqipetare per ti realizuar aspiratat e tyre te ligjeshme per vetevendosje, pavaresishte qmimin te cilin shqiptaret me shekuj e paguan ata nuk ju ndalen aktiviteteve dhe veprimtarive per liri dhe pavaresi....mirpo shtrohet pyetja e kohes se sotme " A THUA KU JEMI SOTE DHE KU DO NA SHPIJ E NESERMJA...??? ". http://fr.youtube.com/my_videos == Transportim == <div style="text-align: center;">''Transportuar nga [[Demonstratave ´81]]''</div> {{blockquote|1= Keni rastin e gjall me ndegjue Haxhi Latif Kuçin'Krasniqi) me ish drejtorin e menzes se studentave Te  cilin Haxhi ka oret e mbremjes ne hodnikun e konviktit kater me nje kusheri  iu kishin drejtue ka Haxhiu dhe i thane;Se te kemi lajmrue tye qe ti i ke nise demostratat ne menze qe te ka qellue qimja ne gjelle.U thash pse e keni bere kete ?Ruzhdia nese nuk gaboi apo vellau tij me tha se ska problem nuk ke faj ti pse ta kan qite qimen ne tanir,dhe me thane se neser ne mengjez duhet te lajmrohemi ne zyren e drejtorit te menzes .Dhe keshtu heret ne mengjez me ftuan tek porta  dhe iu nisem rruges deri tek zyra e keti drejtori.Keta hyren te paret ne zyren e drejtorit Shefki Stublla dhe i fundit me tha se drejtori na premtoi kushtet me na permiresue dhe  ti me tha ske nevoi me hy ne bisede informative.Por ky drejtor do e ndegjoni edhe vete se si ne fillim thote se nuk ka çen drejtor,pastai po thote i kam marr ne biseda ne salle,e ne fund kundershton çdo gje duke mendue si ka manipulue me popull manipulon edhe tani me mua! Ketu ne kete link keni bisedat e Haxhi Kuçit me ish drejtorin e atehershem te viteve 1981,dhe le ta din tere shqiptaria se demostratat e 11marsit i ka nisur vete Haxhi Latif Kuçi(Krasniqi) e jo Hidajet Hyseni e as Ali Lajqi e as Bahrije Kastrati e zoti e vraft kete e tan tradhetaret shqiptar qe jane 95 perqint e kombit!! Biseda me telefon me ish drejtorin e menzes se studenteve se kush i nisi DEMOSTRATAT E 11MARSIT te vitit1981 http://www.dailymotion.com/El-Kosovar/video/9974398 http://fr.youtube.com/my_videos }} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Demonstratat e `81-shit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2041735 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070930222408/http://www.beepworld.de/members48/shllapashtica/25vjet1981.htm për lidhjen http://www.beepworld.de/members48/shllapashtica/25vjet1981.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 tetor 2019 01:36 (CEST) btmfsigm2luz6hu9ogc3kd305qf650k