Wikipedia sqwiki https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wikipedia Wikipedia diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim Portal Portal diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk 0 1260 2940367 2939334 2026-04-12T16:17:51Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940367 wikitext text/x-wiki {{Pa fusnota|date=shkurt 2025|artikull rreth shkencës}} '''Astronomia''' është [[Shkencat natyrore|shkencë natyrore]] që përfshin [[vrojtimi]]n dhe shpjegimin e [[Dukuria|dukurive]] që ndodhin jashtë [[Toka|Tokës]] dhe [[Atmosfera|atmosferës]] së saj. Ajo studion prejardhjen, zhvillimin, vetitë fizike dhe kimike të të gjitha trupave jashtë tokësorë që mund të vrojtohen në qiell, së bashku me të gjitha proçeset (ecuritë) në të cilat ato përfshihen. Me ndryshimin e kohërave kanë ndryshuar dhe degët e saj të studimit. Gjatë një pjese të mirë të shekullit XX, astronomia ishte menduar të ndahej në [[Astrometria|astrometri]], [[Mekanika qiellore|mekanikë qiellore]] dhe [[Astrofizika|astrofizikë]]. Nga të treja, astrofizika, është dega më e njohur pasi në shumë [[Universiteti|universitete]] përfshihet në degë kërkimi dhe zhvillimi. [[Skeda:Moon Dedal crater.jpg|parapamje|250px|Astronomi Lunare:Pjesa e Hënës që nuk shihet. Eshtë fotografuar nga misioni [[Apollo 11]] që u soll rreth [[Hëna|Hënës]] në [[1969]].]] Astronomia është ndër të paktat shkenca ku amatorët luajnë ende një rol, sidomos në zbulimin dhe vëzhqimin e dukurive qiellore. Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], apo [[pseudoshkenca]]t të cilat përpiqen të zbulojnë fatin e njerëzve duke vrojtuar lëvizjen e trupave qiellorë. Megjithëse të dyja bazohen tek të njëjtat parime (vrojtimin e qiellit), ato janë të ndryshme: astronomia bazohet në studimin sipas metodave shkencore, ndërsa [[astrologjia]] nuk ka baza në metoda të tilla. == Etimologjia == ''Astronomia'' (nga fjala [[Greqishtja e lashtë|Greke]] [[wiktionary:ἀστρονομία|ἀστρονομία]], prej <span lang="el" dir="ltr">[[wiktionary:ἄστρον|ἄστρον]]</span> ''astron'', "yll" dhe -νομία ''-nomia'' nga [[wiktionary:νόμος|<span lang="el" dir="ltr">νόμος</span>]] ''nomos'', "ligj" ose "kulturë") do të thotë "ligji i [[Ylli|yjeve]]". Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], sistemin besimtar që konstaton që veprimet shoqërore diktohen dhe ndërlidhen me pozitat e objekteve yjore.<ref>{{Cite journal|last1=Losev|first1=Alexandre|year=2012|title='Astronomy' or 'astrology': A brief history of an apparent confusion|journal=[[Journal of Astronomical History and Heritage]]|volume=15|issue=1|pages=42–46|arxiv=1006.5209|bibcode=2012JAHH...15...42L|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2012.01.05|issn=1440-2807|s2cid=51802196}}</ref> Edhe pse të dy fushat kanë prejardhje të përbashkët, ato janë që tani plotësisht të ndara.<ref name="new cosmos2">{{cite book|last=Unsöld|first=Albrecht|title=The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics|author2=Baschek, Bodo|date=2001|publisher=Springer|others=Translated by Brewer, W.D.|isbn=978-3-540-67877-9|location=Berlin, New York}}</ref> == Degët == Astronomia përbehet nga disa degë. Ndarja e parë bëhet në ''astronomi teorike'', dhe ''astronomi vrojtuese''. Vrojtuesit përdorin mënyra të ndryshme për të marrë të dhëna mbi dukuri të ndryshme, të dhëna që përdoren nga [[Teoricieni|teoricienët]] për ndërtimin e modeleve, shpjegimin e këtyre dukurive dhe parashikimin e të tjerëve të ngjashëm. Kjo nuk do të thotë që vrojtuesit dhe teoricienët janë persona të ndryshëm. Degët e studimit mund të ndahen edhe sipas dy kritereve: * sipas [[subjekti]]t (p.sh [[Planeti|planetët]] ose [[galaktika]]t) ose [[problematika]]ve (formimi i [[ylli|yjeve]] ose i planetëve) * sipas zonës së spektrit elektromagnetik të studiuar === Ndarja sipas subjektit === [[Skeda:Dust.devil.mars.arp.750pix.jpg|parapamje|300px|[[Astronomia planetare]], ose [[Shkenca planetare|shkencat planetare]]: një "djall pluhuri" ne [[Marsi|Mars]]. Fotografuar nga [[Mars Global Surveyor]] [[Vrojtuesi i përgjithshëm marsian]].]] * [[Astrometria]]: Mat vendosjen dhe zhvendosjen e objekteve (sendeve) qiellore. Nevojitet të përcaktojë sistemin e përdorur të vend-ndodhjes dhe lëvizje-matjen e objekteve në galaksinë tonë. * [[Kozmologjia]]: Studimi i gjithësisë në tërësi dhe zhvillimin e saj. * [[Astronomia galaktikore]]: Ishte studimi i ndërtimtarisë dhe përbërësve të galaktikës sonë. Tani përfshin studimin e galaktikave të tjera që mund të vëzhgohen me hollësi. * [[Astronomia Tejgalaktikore]]: Studimi i objekteve (kryesisht galaksive) jashtë galaksisë sonë. * [[Formimi dhe zhvillimi i galaktikave]]: Studimi i formimit të galaksive, dhe zhvillimit të tyre në gjendjen e vëzhguar të tashme. * [[Shkenca planetare]]: Studimi i [[planeti|planetëve]] të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]] është (në kohët e fundit), nganjëherë i menduar një [[Disiplina|disiplinë]] e ndryshme; e quajtur gjithashtu [[Planetologjia|planetologji]]. * [[Astronomia yjore]]: Studimi i yjeve në përgjithësi. * [[Zhvillimi i yjeve]]: Studimi dhe zhvillimi i yjeve nga formimi i tyre deri në fundin e tyre si mbetje yjore. * [[Formimi i yjeve]]: Studimi i kushteve dhe proceseve (ecurive) që kanë çuar në formimin e yjeve në brendësinë e reve të [[Gazi|gazta]], dhe vetë ecurinë e formimit. Gjithashtu, ka edhe disiplina të tjera që mund të mendohen pjesë e astronomisë, ose janë shkenca ndërdisiplinore në lidhje me astronominë si: * [[Arkeoastronomia]] * [[Astrobiologjia]] * [[Astrokimia]] * [[Shkencat planetare]] * [[Kosmologjia]] === Mënyra e përfitimit të informacionit === Në astronomi, mënyra kryesore për të përftuar informacione është nëpërmjet identifikimit dhe analizimit të [[Rrezatimi radioaktiv|rrezatimeve radioaktive]], [[Fotoni|fotoneve]]; mënyrë tjetër për përftimin e informacioneve janë [[rrezet kozmike]], [[neutrino]]t, dhe, në të ardhmen e afërt, [[Vala gravitacionale|valët gravitacionale]] (shih [[LIGO]] dhe [[LISA]]). Një ndarje tradicionale e astronomisë jepet edhe nëpërmjet [[spektri]]t [[Elektromagnetizmi|elektromagnetik]] të vëzhguar: * [[Astronomia optike]] përmbledh teknikat e përdorura për zbulimin dhe analizimin e [[Drita|dritës]] në [[Gjatösia valore|gjatësi valore]] të tilla që mund të identifikohen edhe me [[Syri|sy]] (rreth 400 - 800&nbsp;nm). Mjeti më i njohur është [[teleskopi]], me [[matës elektroni imazhesh]]<!--si? ma von--> dhe [[spektrografi]]. * [[Astronomia Infrared]] merret me identifikimin e rrezatimeve infra të kuqe (valë më të gjata se drita e kuqe). Instrumenti më i përdorur është teleskopi por me shtimin e një instrumenti për [[Teleskopi hapësinor|teleskopët hapësinorë]] përdoren gjithashtu për të asgjösuar zhurmat (interferencat elektromagnetike) nga atmosfera. * [[Radioastronomia]] përdor instrumente plotësisht të ndryshëm për identifikimin e [[rrezatimi]]t të valëve nga [[Milimetri|mm]] në [[Centimetri|cm]]. Marrësit janë të ngjashëm me ata që përdoren në transmetimin [[radio]]r (që përdor këto lloj valësh). Shih [[Radio teleskopi]]. * [[Astronomia e energjisë së lartë]] <div style="float:right; clear:right; margin-left:10px; margin-right:10px; width:300px; text-align:center"> [[Skeda:Grav.lens1.arp.750pix.jpg|parapamje|right|250px|Lente gravitacionale]]<br /><small>'' '''Astronomia përtejgalaktikore''': lente gravitacionale. Ky imazh i teleskopit hapësinor Hubëll tregon blu të ndryshme, objekte në formë nyjesh që s'janë gjë tjetër veçse imazhe shumëfishe të të njëjtës galaksi. Janë shumëfishuar nga efekti i lentes gravitacionale i një grupimi galaksish të verdha, eliptike dhe spirale. Lentja gravitacionale krijohet nga fusha gravitacionale e grupimeve që prish imazhin e objekteve më të largëta.'' <br />'''Klikoni mbi foto për më shumë informacione dhe një pamje më të zgjeruar.''' </small> </div> Radioastronomia dhe astronomia optike mund të mbështetet nga grupe [[Observatori|observatorësh]], sepse [[atmosfera]] e Tokës është e tejdukshme në atë gjatësi valësh. Drita infra e kuqe thithet thuajse tërësisht nga [[Avulli|avujt]] e [[uji]]t, për këtë vëzhguesit infrared duhet të vendosen lart në hapësirë ose në një vend të thatë . Atmosfera është opake në gjatësitë valore të përdorura nga [[astronomia e rrezeve X]], [[astronomia e rrezeve gama]], [[astronomia UV]] dhe, për këtë arsye mund të dërgohen lart nëpërmjet [[Balloni|ballonave]] ose [[Observatori hapsinor|observatorëve hapësinorë]]. == Historia == {{Kryesor|Historia e astronomisë}} Në pjesën e hershme të historisë së saj, astronomia merrej vetëm me vëzhgimin dhe parathënien e lëvizjeve të trupave qiellorë që mund të shiheshin me sy. [[Rigveda]] përmend 27 [[Yllësia|yjësi]] që shoqërohen me lëvizjen e diellit si edhe 12 ndarje [[Zodiaku|zodiakale]] të qiellit. [[Qytetërimi grek|Grekët e lashtë]] dhanë një ndihmesë të rëndësishme në astronomi, mes të tjerash me përkufizimin e sistemit të [[Madhësia e dukshme|madhësisë]]. [[Bibla]] përmban disa pohime rreth vendosjes së tokës në gjithësi dhe rreth natyrës së yjeve dhe planetëve, shumica e të cilave janë më tepër poetike sesa tekstuale; shiko [[Kozmologjia biblike]]. Në vitet [[500|500 e.r.]], [[Arjabhata]] paraqiti një sistem matematikor që e shfaqte tokën të rrotullohej rreth boshtit të saj dhe i mendonte lëvizjet e planetëve rreth diellit. Studimi i astronomisë pothuajse ndaloi gjatë mesjetës, përveç punës së astronomëve arabë. Astronomi islamik i fund [[shekulli IX|shekullit 9]] [[al-Farghani]] (Abu'l-Abbas Ahmad ibn Muhammad ibn Kathir al-Farghani) shkroi gjerësisht mbi lëvizjen e trupave qiellorë. Puna e tij u përkthye në gjuhën latine në shekullin e 12. Në fund [[shekulli X|shekullin e 10]], u ndërtua një [[Qiellvëzhguesi|qiellvëzhgues]] i madh afër [[Teherani]]t, në [[Irani|Iran]] nga astronomi [[al-Khujandi]] i cili vëzhgoi një sërë kalimesh meridiane të diellit, gjë që e lejoi atë të njehsonte pjerrësinë ekliptike. Në [[Persi]], [[Omar Khajam]] (Ghijat al-Din Abu'l-Fat‘h Umar ibn Ibrahim al-Nisaburi al-Khajami) përpiloi shumë tabela astronomike dhe riformoi [[kalendari]]n i cili ishte më i saktë se [[kalendari Julian|kalendari julian]] dhe i afrohej [[Kalendari gregorian|kalendarit gregorian]]. Gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] [[Nikola Koperniku|Koperniku]] propozoi një [[Modeli heliocentrik|model heliocentrik]] (model që ka si qendër diellin) të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]]. Puna e tij u mbrojt, u zgjerua, dhe u saktësua nga [[Galileo Galilei]] dhe [[Johanes Kepleri]]. Kepleri ishte i pari që shfaqi një sistem i cili përshkruante saktësisht hollësitë e lëvizjeve të planetëve me diellin në qendër. Megjithatë, Kepleri nuk i kuptonte arsyet pas ligjeve që ai përshkroi. I mbetej shpikjes së [[Isak Njutoni|Njutonit]] të [[Dinamika qiellore|dinamikave qiellore]] dhe [[Ligji i rëndesës|ligjit të rëndesës]] të shpjegonte përfundimisht lëvizjet e planetëve. [[Skeda:Ant.nebula.arp.600pix.jpg|parapamje|right|300px|[[Astronomia yjore]], zhvillimi yjor : [[Mjegullnaja]] planetare milingonë. Gazrat dalës nga qendra e yllit që po vdes tregojnë modelet simetrike jo të ngjashëm me modelet kaotike të shpërthimeve të rëndomta.]] Yjet mendohet të jenë trupa qiellorë shumë të largët. Me shpikjen e [[Spektroskopia|spektroskopisë]] u dëshmua se ata janë të ngjashëm me diellin tonë, por me një kënd të gjerë [[temperatura]]sh, [[masa]]sh, dhe madhësish. Ekzistenca e [[galaktika|galaksisë]] sonë, [[Rruga e qumështit|rrugës së qumështit]], si një grup i ndarë yjesh u vërtetua vetëm në qindvjeçarin e 20, sëbashku me ekzistencën e galaksive "të jashtme", dhe pak më vonë, zgjerimi i [[Gjithësia|gjithësisë]] vërejtur me largimin e shumicës së galaksive nga ne. [[Kozmologjia]] bëri një përparim të madh gjatë qindvjeçarit të 20, me modelin e [[Big Bang|Bumit të Madh]] mbështetur fuqimisht nga provat e dhëna nga astronomia dhe fizika, si p.sh. [[rrezatimi i pasëm i mikrovalëve kozmike]], [[Ligji i Habllit]] dhe [[Sinteza bërthamore e Bumit të Madh|mbushëllimi kozmologjik i elementeve]]. == Shih edhe == * [[Astrofizika]] * [[Përmes Gjithësisë me shpejtësi më të madhe se të dritës]] * [[88 yjësitë moderne|Yllësia]] * [[Kozmogonia]] * [[Kozmologjia]] * [[Sistemi diellor]] * [[Shkenca hapësinore]] * [[Ylli]] == Vegla astronomike == * [[Teleskopi]] * [[Kalkulatori]] * [[Observatori]] (Vëzhguesi) == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Wikiquote}} [http://www.asimpleclick.com/nasa_related.htm Faqe rrjetore e NASA-s rreth astronomisë] – {{In lang|en}} === Organizata === * [http://www.aavso.org/ American Association of Variable Star Observers] * [http://www.drastronomy.com/ Durham Region Astronomical Association] * [http://www.noao.edu/ National Optical Astronomy Observatories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970129013230/http://www.noao.edu/ |date=29 janar 1997 }} * [http://www.nyaa-starfest.com/ North York Astronomical Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213215425/http://www.nyaa-starfest.com/ |date=13 shkurt 2021 }} * [http://www.rasc.ca/ Royal Astronomical Society of Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040622025835/http://www.rasc.ca/ |date=22 qershor 2004 }} * [http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] * [http://www.astro.cz/ Czech Astronomical Society] * [https://web.archive.org/web/20040124051103/http://www.hia-iha.nrc-cnrc.gc.ca/ Herzberg Institute of Astrophysics] * [http://www.slasonline.org/ Saint Louis Astronomical Society] === Referime === * [https://web.archive.org/web/20040629075556/http://www.ency-astro.com/ Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics] * [http://xxx.lanl.gov/ Los Alamos Astrophysics e-Print Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123091301/https://www.lanl.gov/errors/system-notification.php |date=23 janar 2020 }} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ Astronomy Picture of the Day] * [http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/ 20th Century Astronomers] * [https://web.archive.org/web/20060615045134/http://physics.unr.edu/grad/welser/astro/arab.html Islamic and Arab Astronomy] [[Kategoria:Astronomi| ]] [[Kategoria:Fizikë]] [[Kategoria:Shkencë]] kkz4ouwm6ga2uyhceq1yx6ts9x6704e 2940413 2940367 2026-04-12T19:09:03Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940367|2940367]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940413 wikitext text/x-wiki {{Pa fusnota|date=shkurt 2025|artikull rreth shkencës}} '''Astronomia''' është [[Shkencat natyrore|shkencë natyrore]] që përfshin [[vrojtimi]]n dhe shpjegimin e [[Dukuria|dukurive]] që ndodhin jashtë [[Toka|Tokës]] dhe [[Atmosfera|atmosferës]] së saj. Ajo studion prejardhjen, zhvillimin, vetitë fizike dhe kimike të të gjitha trupave jashtë tokësorë që mund të vrojtohen në qiell, së bashku me të gjitha proçeset (ecuritë) në të cilat ato përfshihen. Me ndryshimin e kohërave kanë ndryshuar dhe degët e saj të studimit. Gjatë një pjese të mirë të shekullit XX, astronomia ishte menduar të ndahej në [[Astrometria|astrometri]], [[Mekanika qiellore|mekanikë qiellore]] dhe [[Astrofizika|astrofizikë]]. Nga të treja, astrofizika, është dega më e njohur pasi në shumë [[Universiteti|universitete]] përfshihet në degë kërkimi dhe zhvillimi. [[Skeda:Moon Dedal crater.jpg|parapamje|250px|Astronomi Lunare:Pjesa e Hënës që nuk shihet. Eshtë fotografuar nga misioni [[Apollo 11]] që u soll rreth [[Hëna|Hënës]] në [[1969]].]] Astronomia është ndër të paktat shkenca ku amatorët luajnë ende një rol, sidomos në zbulimin dhe vëzhqimin e dukurive qiellore. Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], apo [[pseudoshkenca]]t të cilat përpiqen të zbulojnë fatin e njerëzve duke vrojtuar lëvizjen e trupave qiellorë. Megjithëse të dyja bazohen tek të njëjtat parime (vrojtimin e qiellit), ato janë të ndryshme: astronomia bazohet në studimin sipas metodave shkencore, ndërsa [[astrologjia]] nuk ka baza në metoda të tilla. == Etimologjia == ''Astronomia'' (nga fjala [[Greqishtja e lashtë|Greke]] [[wiktionary:ἀστρονομία|ἀστρονομία]], prej <span lang="el" dir="ltr">[[wiktionary:ἄστρον|ἄστρον]]</span> ''astron'', "yll" dhe -νομία ''-nomia'' nga [[wiktionary:νόμος|<span lang="el" dir="ltr">νόμος</span>]] ''nomos'', "ligj" ose "kulturë") do të thotë "ligji i [[Ylli|yjeve]]". Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], sistemin besimtar që konstaton që veprimet shoqërore diktohen dhe ndërlidhen me pozitat e objekteve yjore.<ref>{{Cite journal |last1=Losev |first1=Alexandre |year=2012 |title='Astronomy' or 'astrology': A brief history of an apparent confusion |journal=[[Journal of Astronomical History and Heritage]] |volume=15 |issue=1 |pages=42–46 |arxiv=1006.5209 |bibcode=2012JAHH...15...42L |doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2012.01.05 |issn=1440-2807 |s2cid=51802196}}</ref> Edhe pse të dy fushat kanë prejardhje të përbashkët, ato janë që tani plotësisht të ndara.<ref name="new cosmos2">{{cite book |last=Unsöld |first=Albrecht |title=The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics |author2=Baschek, Bodo |date=2001 |publisher=Springer |others=Translated by Brewer, W.D. |isbn=978-3-540-67877-9 |location=Berlin, New York}}</ref> == Degët == Astronomia përbehet nga disa degë. Ndarja e parë bëhet në ''astronomi teorike'', dhe ''astronomi vrojtuese''. Vrojtuesit përdorin mënyra të ndryshme për të marrë të dhëna mbi dukuri të ndryshme, të dhëna që përdoren nga [[Teoricieni|teoricienët]] për ndërtimin e modeleve, shpjegimin e këtyre dukurive dhe parashikimin e të tjerëve të ngjashëm. Kjo nuk do të thotë që vrojtuesit dhe teoricienët janë persona të ndryshëm. Degët e studimit mund të ndahen edhe sipas dy kritereve: * sipas [[subjekti]]t (p.sh [[Planeti|planetët]] ose [[galaktika]]t) ose [[problematika]]ve (formimi i [[ylli|yjeve]] ose i planetëve) * sipas zonës së spektrit elektromagnetik të studiuar === Ndarja sipas subjektit === [[Skeda:Dust.devil.mars.arp.750pix.jpg|parapamje|300px|[[Astronomia planetare]], ose [[Shkenca planetare|shkencat planetare]]: një "djall pluhuri" ne [[Marsi|Mars]]. Fotografuar nga [[Mars Global Surveyor]] [[Vrojtuesi i përgjithshëm marsian]].]] * [[Astrometria]]: Mat vendosjen dhe zhvendosjen e objekteve (sendeve) qiellore. Nevojitet të përcaktojë sistemin e përdorur të vend-ndodhjes dhe lëvizje-matjen e objekteve në galaksinë tonë. * [[Kozmologjia]]: Studimi i gjithësisë në tërësi dhe zhvillimin e saj. * [[Astronomia galaktikore]]: Ishte studimi i ndërtimtarisë dhe përbërësve të galaktikës sonë. Tani përfshin studimin e galaktikave të tjera që mund të vëzhgohen me hollësi. * [[Astronomia Tejgalaktikore]]: Studimi i objekteve (kryesisht galaksive) jashtë galaksisë sonë. * [[Formimi dhe zhvillimi i galaktikave]]: Studimi i formimit të galaksive, dhe zhvillimit të tyre në gjendjen e vëzhguar të tashme. * [[Shkenca planetare]]: Studimi i [[planeti|planetëve]] të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]] është (në kohët e fundit), nganjëherë i menduar një [[Disiplina|disiplinë]] e ndryshme; e quajtur gjithashtu [[Planetologjia|planetologji]]. * [[Astronomia yjore]]: Studimi i yjeve në përgjithësi. * [[Zhvillimi i yjeve]]: Studimi dhe zhvillimi i yjeve nga formimi i tyre deri në fundin e tyre si mbetje yjore. * [[Formimi i yjeve]]: Studimi i kushteve dhe proceseve (ecurive) që kanë çuar në formimin e yjeve në brendësinë e reve të [[Gazi|gazta]], dhe vetë ecurinë e formimit. Gjithashtu, ka edhe disiplina të tjera që mund të mendohen pjesë e astronomisë, ose janë shkenca ndërdisiplinore në lidhje me astronominë si: * [[Arkeoastronomia]] * [[Astrobiologjia]] * [[Astrokimia]] * [[Shkencat planetare]] * [[Kosmologjia]] === Mënyra e përfitimit të informacionit === Në astronomi, mënyra kryesore për të përftuar informacione është nëpërmjet identifikimit dhe analizimit të [[Rrezatimi radioaktiv|rrezatimeve radioaktive]], [[Fotoni|fotoneve]]; mënyrë tjetër për përftimin e informacioneve janë [[rrezet kozmike]], [[neutrino]]t, dhe, në të ardhmen e afërt, [[Vala gravitacionale|valët gravitacionale]] (shih [[LIGO]] dhe [[LISA]]). Një ndarje tradicionale e astronomisë jepet edhe nëpërmjet [[spektri]]t [[Elektromagnetizmi|elektromagnetik]] të vëzhguar: * [[Astronomia optike]] përmbledh teknikat e përdorura për zbulimin dhe analizimin e [[Drita|dritës]] në [[Gjatösia valore|gjatësi valore]] të tilla që mund të identifikohen edhe me [[Syri|sy]] (rreth 400 - 800&nbsp;nm). Mjeti më i njohur është [[teleskopi]], me [[matës elektroni imazhesh]]<!--si? ma von--> dhe [[spektrografi]]. * [[Astronomia Infrared]] merret me identifikimin e rrezatimeve infra të kuqe (valë më të gjata se drita e kuqe). Instrumenti më i përdorur është teleskopi por me shtimin e një instrumenti për [[Teleskopi hapësinor|teleskopët hapësinorë]] përdoren gjithashtu për të asgjösuar zhurmat (interferencat elektromagnetike) nga atmosfera. * [[Radioastronomia]] përdor instrumente plotësisht të ndryshëm për identifikimin e [[rrezatimi]]t të valëve nga [[Milimetri|mm]] në [[Centimetri|cm]]. Marrësit janë të ngjashëm me ata që përdoren në transmetimin [[radio]]r (që përdor këto lloj valësh). Shih [[Radio teleskopi]]. * [[Astronomia e energjisë së lartë]] <div style="float:right; clear:right; margin-left:10px; margin-right:10px; width:300px; text-align:center"> [[Skeda:Grav.lens1.arp.750pix.jpg|parapamje|right|250px|Lente gravitacionale]]<br /><small>'' '''Astronomia përtejgalaktikore''': lente gravitacionale. Ky imazh i teleskopit hapësinor Hubëll tregon blu të ndryshme, objekte në formë nyjesh që s'janë gjë tjetër veçse imazhe shumëfishe të të njëjtës galaksi. Janë shumëfishuar nga efekti i lentes gravitacionale i një grupimi galaksish të verdha, eliptike dhe spirale. Lentja gravitacionale krijohet nga fusha gravitacionale e grupimeve që prish imazhin e objekteve më të largëta.'' <br />'''Klikoni mbi foto për më shumë informacione dhe një pamje më të zgjeruar.''' </small> </div> Radioastronomia dhe astronomia optike mund të mbështetet nga grupe [[Observatori|observatorësh]], sepse [[atmosfera]] e Tokës është e tejdukshme në atë gjatësi valësh. Drita infra e kuqe thithet thuajse tërësisht nga [[Avulli|avujt]] e [[uji]]t, për këtë vëzhguesit infrared duhet të vendosen lart në hapësirë ose në një vend të thatë . Atmosfera është opake në gjatësitë valore të përdorura nga [[astronomia e rrezeve X]], [[astronomia e rrezeve gama]], [[astronomia UV]] dhe, për këtë arsye mund të dërgohen lart nëpërmjet [[Balloni|ballonave]] ose [[Observatori hapsinor|observatorëve hapësinorë]]. == Historia == {{Kryesor|Historia e astronomisë}} Në pjesën e hershme të historisë së saj, astronomia merrej vetëm me vëzhgimin dhe parathënien e lëvizjeve të trupave qiellorë që mund të shiheshin me sy. [[Rigveda]] përmend 27 [[Yllësia|yjësi]] që shoqërohen me lëvizjen e diellit si edhe 12 ndarje [[Zodiaku|zodiakale]] të qiellit. [[Qytetërimi grek|Grekët e lashtë]] dhanë një ndihmesë të rëndësishme në astronomi, mes të tjerash me përkufizimin e sistemit të [[Madhësia e dukshme|madhësisë]]. [[Bibla]] përmban disa pohime rreth vendosjes së tokës në gjithësi dhe rreth natyrës së yjeve dhe planetëve, shumica e të cilave janë më tepër poetike sesa tekstuale; shiko [[Kozmologjia biblike]]. Në vitet [[500|500 e.r.]], [[Arjabhata]] paraqiti një sistem matematikor që e shfaqte tokën të rrotullohej rreth boshtit të saj dhe i mendonte lëvizjet e planetëve rreth diellit. Studimi i astronomisë pothuajse ndaloi gjatë mesjetës, përveç punës së astronomëve arabë. Astronomi islamik i fund [[shekulli IX|shekullit 9]] [[al-Farghani]] (Abu'l-Abbas Ahmad ibn Muhammad ibn Kathir al-Farghani) shkroi gjerësisht mbi lëvizjen e trupave qiellorë. Puna e tij u përkthye në gjuhën latine në shekullin e 12. Në fund [[shekulli X|shekullin e 10]], u ndërtua një [[Qiellvëzhguesi|qiellvëzhgues]] i madh afër [[Teherani]]t, në [[Irani|Iran]] nga astronomi [[al-Khujandi]] i cili vëzhgoi një sërë kalimesh meridiane të diellit, gjë që e lejoi atë të njehsonte pjerrësinë ekliptike. Në [[Persi]], [[Omar Khajam]] (Ghijat al-Din Abu'l-Fat‘h Umar ibn Ibrahim al-Nisaburi al-Khajami) përpiloi shumë tabela astronomike dhe riformoi [[kalendari]]n i cili ishte më i saktë se [[kalendari Julian|kalendari julian]] dhe i afrohej [[Kalendari gregorian|kalendarit gregorian]]. Gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] [[Nikola Koperniku|Koperniku]] propozoi një [[Modeli heliocentrik|model heliocentrik]] (model që ka si qendër diellin) të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]]. Puna e tij u mbrojt, u zgjerua, dhe u saktësua nga [[Galileo Galilei]] dhe [[Johanes Kepleri]]. Kepleri ishte i pari që shfaqi një sistem i cili përshkruante saktësisht hollësitë e lëvizjeve të planetëve me diellin në qendër. Megjithatë, Kepleri nuk i kuptonte arsyet pas ligjeve që ai përshkroi. I mbetej shpikjes së [[Isak Njutoni|Njutonit]] të [[Dinamika qiellore|dinamikave qiellore]] dhe [[Ligji i rëndesës|ligjit të rëndesës]] të shpjegonte përfundimisht lëvizjet e planetëve. [[Skeda:Ant.nebula.arp.600pix.jpg|parapamje|right|300px|[[Astronomia yjore]], zhvillimi yjor : [[Mjegullnaja]] planetare milingonë. Gazrat dalës nga qendra e yllit që po vdes tregojnë modelet simetrike jo të ngjashëm me modelet kaotike të shpërthimeve të rëndomta.]] Yjet mendohet të jenë trupa qiellorë shumë të largët. Me shpikjen e [[Spektroskopia|spektroskopisë]] u dëshmua se ata janë të ngjashëm me diellin tonë, por me një kënd të gjerë [[temperatura]]sh, [[masa]]sh, dhe madhësish. Ekzistenca e [[galaktika|galaksisë]] sonë, [[Rruga e qumështit|rrugës së qumështit]], si një grup i ndarë yjesh u vërtetua vetëm në qindvjeçarin e 20, sëbashku me ekzistencën e galaksive "të jashtme", dhe pak më vonë, zgjerimi i [[Gjithësia|gjithësisë]] vërejtur me largimin e shumicës së galaksive nga ne. [[Kozmologjia]] bëri një përparim të madh gjatë qindvjeçarit të 20, me modelin e [[Big Bang|Bumit të Madh]] mbështetur fuqimisht nga provat e dhëna nga astronomia dhe fizika, si p.sh. [[rrezatimi i pasëm i mikrovalëve kozmike]], [[Ligji i Habllit]] dhe [[Sinteza bërthamore e Bumit të Madh|mbushëllimi kozmologjik i elementeve]]. == Shih edhe == * [[Astrofizika]] * [[Përmes Gjithësisë me shpejtësi më të madhe se të dritës]] * [[88 yjësitë moderne|Yllësia]] * [[Kozmogonia]] * [[Kozmologjia]] * [[Sistemi diellor]] * [[Shkenca hapësinore]] * [[Ylli]] == Vegla astronomike == * [[Teleskopi]] * [[Kalkulatori]] * [[Observatori]] (Vëzhguesi) == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Wikiquote}} [http://www.asimpleclick.com/nasa_related.htm Faqe rrjetore e NASA-s rreth astronomisë] – {{In lang|en}} === Organizata === * [http://www.aavso.org/ American Association of Variable Star Observers] * [http://www.drastronomy.com/ Durham Region Astronomical Association] * [http://www.noao.edu/ National Optical Astronomy Observatories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970129013230/http://www.noao.edu/ |date=29 janar 1997 }} * [http://www.nyaa-starfest.com/ North York Astronomical Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213215425/http://www.nyaa-starfest.com/ |date=13 shkurt 2021 }} * [http://www.rasc.ca/ Royal Astronomical Society of Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040622025835/http://www.rasc.ca/ |date=22 qershor 2004 }} * [http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] * [http://www.astro.cz/ Czech Astronomical Society] * [https://web.archive.org/web/20040124051103/http://www.hia-iha.nrc-cnrc.gc.ca/ Herzberg Institute of Astrophysics] * [http://www.slasonline.org/ Saint Louis Astronomical Society] === Referime === * [https://web.archive.org/web/20040629075556/http://www.ency-astro.com/ Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics] * [http://xxx.lanl.gov/ Los Alamos Astrophysics e-Print Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123091301/https://www.lanl.gov/errors/system-notification.php |date=23 janar 2020 }} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ Astronomy Picture of the Day] * [http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/ 20th Century Astronomers] * [https://web.archive.org/web/20060615045134/http://physics.unr.edu/grad/welser/astro/arab.html Islamic and Arab Astronomy] [[Kategoria:Astronomi| ]] [[Kategoria:Fizikë]] [[Kategoria:Shkencë]] m0r0k4ktmvjtbr5nf055r3rs2vo56am 2940414 2940413 2026-04-12T19:12:36Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940414 wikitext text/x-wiki {{Pa fusnota|date=shkurt 2025|artikull rreth shkencës}} '''Astronomia''' është [[Shkencat natyrore|shkencë natyrore]] që përfshin [[vrojtimi]]n dhe shpjegimin e [[Dukuria|dukurive]] që ndodhin jashtë [[Toka|Tokës]] dhe [[Atmosfera|atmosferës]] së saj. Ajo studion prejardhjen, zhvillimin, vetitë fizike dhe kimike të të gjitha trupave jashtë tokësorë që mund të vrojtohen në qiell, së bashku me të gjitha proçeset (ecuritë) në të cilat ato përfshihen. Me ndryshimin e kohërave kanë ndryshuar dhe degët e saj të studimit. Gjatë një pjese të mirë të shekullit XX, astronomia ishte menduar të ndahej në [[Astrometria|astrometri]], [[Mekanika qiellore|mekanikë qiellore]] dhe [[Astrofizika|astrofizikë]]. Nga të treja, astrofizika, është dega më e njohur pasi në shumë [[Universiteti|universitete]] përfshihet në degë kërkimi dhe zhvillimi. [[Skeda:Moon Dedal crater.jpg|parapamje|250px|Astronomi Lunare:Pjesa e Hënës që nuk shihet. Eshtë fotografuar nga misioni [[Apollo 11]] që u soll rreth [[Hëna|Hënës]] në [[1969]].]] Astronomia është ndër të paktat shkenca ku amatorët luajnë ende një rol, sidomos në zbulimin dhe vëzhqimin e dukurive qiellore. Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], apo [[pseudoshkenca]]t të cilat përpiqen të zbulojnë fatin e njerëzve duke vrojtuar lëvizjen e trupave qiellorë. Megjithëse të dyja bazohen tek të njëjtat parime (vrojtimin e qiellit), ato janë të ndryshme: astronomia bazohet në studimin sipas metodave shkencore, ndërsa [[astrologjia]] nuk ka baza në metoda të tilla. == Etimologjia == ''Astronomia'' (nga fjala [[Greqishtja e lashtë|Greke]] [[wiktionary:ἀστρονομία|ἀστρονομία]], prej <span lang="el" dir="ltr">[[wiktionary:ἄστρον|ἄστρον]]</span> ''astron'', "yll" dhe -νομία ''-nomia'' nga [[wiktionary:νόμος|<span lang="el" dir="ltr">νόμος</span>]] ''nomos'', "ligj" ose "kulturë") do të thotë "ligji i [[Ylli|yjeve]]". Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], sistemin besimtar që konstaton që veprimet shoqërore diktohen dhe ndërlidhen me pozitat e objekteve yjore.<ref>{{Cite journal|last1=Losev|first1=Alexandre|year=2012|title='Astronomy' or 'astrology': A brief history of an apparent confusion|journal=[[Journal of Astronomical History and Heritage]]|volume=15|issue=1|pages=42–46|arxiv=1006.5209|bibcode=2012JAHH...15...42L|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2012.01.05|issn=1440-2807|s2cid=51802196}}</ref> Edhe pse të dy fushat kanë prejardhje të përbashkët, ato janë që tani plotësisht të ndara.<ref name="new cosmos2">{{cite book|last=Unsöld|first=Albrecht|title=The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics|author2=Baschek, Bodo|date=2001|publisher=Springer|others=Translated by Brewer, W.D.|isbn=978-3-540-67877-9|location=Berlin, New York}}</ref> == Degët == Astronomia përbehet nga disa degë. Ndarja e parë bëhet në ''astronomi teorike'', dhe ''astronomi vrojtuese''. Vrojtuesit përdorin mënyra të ndryshme për të marrë të dhëna mbi dukuri të ndryshme, të dhëna që përdoren nga [[Teoricieni|teoricienët]] për ndërtimin e modeleve, shpjegimin e këtyre dukurive dhe parashikimin e të tjerëve të ngjashëm. Kjo nuk do të thotë që vrojtuesit dhe teoricienët janë persona të ndryshëm. Degët e studimit mund të ndahen edhe sipas dy kritereve: * sipas [[subjekti]]t (p.sh [[Planeti|planetët]] ose [[galaktika]]t) ose [[problematika]]ve (formimi i [[ylli|yjeve]] ose i planetëve) * sipas zonës së spektrit elektromagnetik të studiuar === Ndarja sipas subjektit === [[Skeda:Dust.devil.mars.arp.750pix.jpg|parapamje|300px|[[Astronomia planetare]], ose [[Shkenca planetare|shkencat planetare]]: një "djall pluhuri" ne [[Marsi|Mars]]. Fotografuar nga [[Mars Global Surveyor]] [[Vrojtuesi i përgjithshëm marsian]].]] * [[Astrometria]]: Mat vendosjen dhe zhvendosjen e objekteve (sendeve) qiellore. Nevojitet të përcaktojë sistemin e përdorur të vend-ndodhjes dhe lëvizje-matjen e objekteve në galaksinë tonë. * [[Kozmologjia]]: Studimi i gjithësisë në tërësi dhe zhvillimin e saj. * [[Astronomia galaktikore]]: Ishte studimi i ndërtimtarisë dhe përbërësve të galaktikës sonë. Tani përfshin studimin e galaktikave të tjera që mund të vëzhgohen me hollësi. * [[Astronomia Tejgalaktikore]]: Studimi i objekteve (kryesisht galaksive) jashtë galaksisë sonë. * [[Formimi dhe zhvillimi i galaktikave]]: Studimi i formimit të galaksive, dhe zhvillimit të tyre në gjendjen e vëzhguar të tashme. * [[Shkenca planetare]]: Studimi i [[planeti|planetëve]] të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]] është (në kohët e fundit), nganjëherë i menduar një [[Disiplina|disiplinë]] e ndryshme; e quajtur gjithashtu [[Planetologjia|planetologji]]. * [[Astronomia yjore]]: Studimi i yjeve në përgjithësi. * [[Zhvillimi i yjeve]]: Studimi dhe zhvillimi i yjeve nga formimi i tyre deri në fundin e tyre si mbetje yjore. * [[Formimi i yjeve]]: Studimi i kushteve dhe proceseve (ecurive) që kanë çuar në formimin e yjeve në brendësinë e reve të [[Gazi|gazta]], dhe vetë ecurinë e formimit. Gjithashtu, ka edhe disiplina të tjera që mund të mendohen pjesë e astronomisë, ose janë shkenca ndërdisiplinore në lidhje me astronominë si: * [[Arkeoastronomia]] * [[Astrobiologjia]] * [[Astrokimia]] * [[Shkencat planetare]] * [[Kosmologjia]] === Mënyra e përfitimit të informacionit === Në astronomi, mënyra kryesore për të përftuar informacione është nëpërmjet identifikimit dhe analizimit të [[Rrezatimi radioaktiv|rrezatimeve radioaktive]], [[Fotoni|fotoneve]]; mënyrë tjetër për përftimin e informacioneve janë [[rrezet kozmike]], [[neutrino]]t, dhe, në të ardhmen e afërt, [[Vala gravitacionale|valët gravitacionale]] (shih [[LIGO]] dhe [[LISA]]). Një ndarje tradicionale e astronomisë jepet edhe nëpërmjet [[spektri]]t [[Elektromagnetizmi|elektromagnetik]] të vëzhguar: * [[Astronomia optike]] përmbledh teknikat e përdorura për zbulimin dhe analizimin e [[Drita|dritës]] në [[Gjatösia valore|gjatësi valore]] të tilla që mund të identifikohen edhe me [[Syri|sy]] (rreth 400 - 800&nbsp;nm). Mjeti më i njohur është [[teleskopi]], me [[matës elektroni imazhesh]]<!--si? ma von--> dhe [[spektrografi]]. * [[Astronomia Infrared]] merret me identifikimin e rrezatimeve infra të kuqe (valë më të gjata se drita e kuqe). Instrumenti më i përdorur është teleskopi por me shtimin e një instrumenti për [[Teleskopi hapësinor|teleskopët hapësinorë]] përdoren gjithashtu për të asgjösuar zhurmat (interferencat elektromagnetike) nga atmosfera. * [[Radioastronomia]] përdor instrumente plotësisht të ndryshëm për identifikimin e [[rrezatimi]]t të valëve nga [[Milimetri|mm]] në [[Centimetri|cm]]. Marrësit janë të ngjashëm me ata që përdoren në transmetimin [[radio]]r (që përdor këto lloj valësh). Shih [[Radio teleskopi]]. * [[Astronomia e energjisë së lartë]] <div style="float:right; clear:right; margin-left:10px; margin-right:10px; width:300px; text-align:center"> [[Skeda:Grav.lens1.arp.750pix.jpg|parapamje|right|250px|Lente gravitacionale]]<br /><small>'' '''Astronomia përtejgalaktikore''': lente gravitacionale. Ky imazh i teleskopit hapësinor Hubëll tregon blu të ndryshme, objekte në formë nyjesh që s'janë gjë tjetër veçse imazhe shumëfishe të të njëjtës galaksi. Janë shumëfishuar nga efekti i lentes gravitacionale i një grupimi galaksish të verdha, eliptike dhe spirale. Lentja gravitacionale krijohet nga fusha gravitacionale e grupimeve që prish imazhin e objekteve më të largëta.'' <br />'''Klikoni mbi foto për më shumë informacione dhe një pamje më të zgjeruar.''' </small> </div> Radioastronomia dhe astronomia optike mund të mbështetet nga grupe [[Observatori|observatorësh]], sepse [[atmosfera]] e Tokës është e tejdukshme në atë gjatësi valësh. Drita infra e kuqe thithet thuajse tërësisht nga [[Avulli|avujt]] e [[uji]]t, për këtë vëzhguesit infrared duhet të vendosen lart në hapësirë ose në një vend të thatë . Atmosfera është opake në gjatësitë valore të përdorura nga [[astronomia e rrezeve X]], [[astronomia e rrezeve gama]], [[astronomia UV]] dhe, për këtë arsye mund të dërgohen lart nëpërmjet [[Balloni|ballonave]] ose [[Observatori hapsinor|observatorëve hapësinorë]]. == Historia == {{Kryesor|Historia e astronomisë}} Në pjesën e hershme të historisë së saj, astronomia merrej vetëm me vëzhgimin dhe parathënien e lëvizjeve të trupave qiellorë që mund të shiheshin me sy. [[Rigveda]] përmend 27 [[Yllësia|yjësi]] që shoqërohen me lëvizjen e diellit si edhe 12 ndarje [[Zodiaku|zodiakale]] të qiellit. [[Qytetërimi grek|Grekët e lashtë]] dhanë një ndihmesë të rëndësishme në astronomi, mes të tjerash me përkufizimin e sistemit të [[Madhësia e dukshme|madhësisë]]. [[Bibla]] përmban disa pohime rreth vendosjes së tokës në gjithësi dhe rreth natyrës së yjeve dhe planetëve, shumica e të cilave janë më tepër poetike sesa tekstuale; shiko [[Kozmologjia biblike]]. Në vitet [[500|500 e.r.]], [[Arjabhata]] paraqiti një sistem matematikor që e shfaqte tokën të rrotullohej rreth boshtit të saj dhe i mendonte lëvizjet e planetëve rreth diellit. Studimi i astronomisë pothuajse ndaloi gjatë mesjetës, përveç punës së astronomëve arabë. Astronomi islamik i fund [[shekulli IX|shekullit 9]] [[al-Farghani]] (Abu'l-Abbas Ahmad ibn Muhammad ibn Kathir al-Farghani) shkroi gjerësisht mbi lëvizjen e trupave qiellorë. Puna e tij u përkthye në gjuhën latine në shekullin e 12. Në fund [[shekulli X|shekullin e 10]], u ndërtua një [[Qiellvëzhguesi|qiellvëzhgues]] i madh afër [[Teherani]]t, në [[Irani|Iran]] nga astronomi [[al-Khujandi]] i cili vëzhgoi një sërë kalimesh meridiane të diellit, gjë që e lejoi atë të njehsonte pjerrësinë ekliptike. Në [[Persi]], [[Omar Khajam]] (Ghijat al-Din Abu'l-Fat‘h Umar ibn Ibrahim al-Nisaburi al-Khajami) përpiloi shumë tabela astronomike dhe riformoi [[kalendari]]n i cili ishte më i saktë se [[kalendari Julian|kalendari julian]] dhe i afrohej [[Kalendari gregorian|kalendarit gregorian]]. Gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] [[Nikola Koperniku|Koperniku]] propozoi një [[Modeli heliocentrik|model heliocentrik]] (model që ka si qendër diellin) të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]]. Puna e tij u mbrojt, u zgjerua, dhe u saktësua nga [[Galileo Galilei]] dhe [[Johanes Kepleri]]. Kepleri ishte i pari që shfaqi një sistem i cili përshkruante saktësisht hollësitë e lëvizjeve të planetëve me diellin në qendër. Megjithatë, Kepleri nuk i kuptonte arsyet pas ligjeve që ai përshkroi. I mbetej shpikjes së [[Isak Njutoni|Njutonit]] të [[Dinamika qiellore|dinamikave qiellore]] dhe [[Ligji i rëndesës|ligjit të rëndesës]] të shpjegonte përfundimisht lëvizjet e planetëve. [[Skeda:Ant.nebula.arp.600pix.jpg|parapamje|right|300px|[[Astronomia yjore]], zhvillimi yjor : [[Mjegullnaja]] planetare milingonë. Gazrat dalës nga qendra e yllit që po vdes tregojnë modelet simetrike jo të ngjashëm me modelet kaotike të shpërthimeve të rëndomta.]] Yjet mendohet të jenë trupa qiellorë shumë të largët. Me shpikjen e [[Spektroskopia|spektroskopisë]] u dëshmua se ata janë të ngjashëm me diellin tonë, por me një kënd të gjerë [[temperatura]]sh, [[masa]]sh, dhe madhësish. Ekzistenca e [[galaktika|galaksisë]] sonë, [[Rruga e qumështit|rrugës së qumështit]], si një grup i ndarë yjesh u vërtetua vetëm në qindvjeçarin e 20, sëbashku me ekzistencën e galaksive "të jashtme", dhe pak më vonë, zgjerimi i [[Gjithësia|gjithësisë]] vërejtur me largimin e shumicës së galaksive nga ne. [[Kozmologjia]] bëri një përparim të madh gjatë qindvjeçarit të 20, me modelin e [[Big Bang|Bumit të Madh]] mbështetur fuqimisht nga provat e dhëna nga astronomia dhe fizika, si p.sh. [[rrezatimi i pasëm i mikrovalëve kozmike]], [[Ligji i Habllit]] dhe [[Sinteza bërthamore e Bumit të Madh|mbushëllimi kozmologjik i elementeve]]. == Shih edhe == * [[Astrofizika]] * [[Përmes Gjithësisë me shpejtësi më të madhe se të dritës]] * [[88 yjësitë moderne|Yllësia]] * [[Kozmogonia]] * [[Kozmologjia]] * [[Sistemi diellor]] * [[Shkenca hapësinore]] * [[Ylli]] == Vegla astronomike == * [[Teleskopi]] * [[Kalkulatori]] * [[Observatori]] (Vëzhguesi) == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Wikiquote}} [http://www.asimpleclick.com/nasa_related.htm Faqe rrjetore e NASA-s rreth astronomisë] – {{In lang|en}} === Organizata === * [http://www.aavso.org/ American Association of Variable Star Observers] * [http://www.drastronomy.com/ Durham Region Astronomical Association] * [http://www.noao.edu/ National Optical Astronomy Observatories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970129013230/http://www.noao.edu/ |date=29 janar 1997 }} * [http://www.nyaa-starfest.com/ North York Astronomical Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213215425/http://www.nyaa-starfest.com/ |date=13 shkurt 2021 }} * [http://www.rasc.ca/ Royal Astronomical Society of Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040622025835/http://www.rasc.ca/ |date=22 qershor 2004 }} * [http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] * [http://www.astro.cz/ Czech Astronomical Society] * [https://web.archive.org/web/20040124051103/http://www.hia-iha.nrc-cnrc.gc.ca/ Herzberg Institute of Astrophysics] * [http://www.slasonline.org/ Saint Louis Astronomical Society] === Referime === * [https://web.archive.org/web/20040629075556/http://www.ency-astro.com/ Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics] * [http://xxx.lanl.gov/ Los Alamos Astrophysics e-Print Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123091301/https://www.lanl.gov/errors/system-notification.php |date=23 janar 2020 }} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ Astronomy Picture of the Day] * [http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/ 20th Century Astronomers] * [https://web.archive.org/web/20060615045134/http://physics.unr.edu/grad/welser/astro/arab.html Islamic and Arab Astronomy] [[Kategoria:Astronomi| ]] [[Kategoria:Fizikë]] [[Kategoria:Shkencë]] kkz4ouwm6ga2uyhceq1yx6ts9x6704e 2940504 2940414 2026-04-13T00:35:03Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940504 wikitext text/x-wiki {{Pa fusnota|date=shkurt 2025|artikull rreth shkencës}} '''Astronomia''' është [[Shkencat natyrore|shkencë natyrore]] që përfshin [[vrojtimi]]n dhe shpjegimin e [[Dukuria|dukurive]] që ndodhin jashtë [[Toka|Tokës]] dhe [[Atmosfera|atmosferës]] së saj. Ajo studion prejardhjen, zhvillimin, vetitë fizike dhe kimike të të gjitha trupave jashtë tokësorë që mund të vrojtohen në qiell, së bashku me të gjitha proçeset (ecuritë) në të cilat ato përfshihen. Me ndryshimin e kohërave kanë ndryshuar dhe degët e saj të studimit. Gjatë një pjese të mirë të shekullit XX, astronomia ishte menduar të ndahej në [[Astrometria|astrometri]], [[Mekanika qiellore|mekanikë qiellore]] dhe [[Astrofizika|astrofizikë]]. Nga të treja, astrofizika, është dega më e njohur pasi në shumë [[Universiteti|universitete]] përfshihet në degë kërkimi dhe zhvillimi. [[Skeda:Moon Dedal crater.jpg|parapamje|250px|Astronomi Lunare:Pjesa e Hënës që nuk shihet. Eshtë fotografuar nga misioni [[Apollo 11]] që u soll rreth [[Hëna|Hënës]] në [[1969]].]] Astronomia është ndër të paktat shkenca ku amatorët luajnë ende një rol, sidomos në zbulimin dhe vëzhqimin e dukurive qiellore. Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], apo [[pseudoshkenca]]t të cilat përpiqen të zbulojnë fatin e njerëzve duke vrojtuar lëvizjen e trupave qiellorë. Megjithëse të dyja bazohen tek të njëjtat parime (vrojtimin e qiellit), ato janë të ndryshme: astronomia bazohet në studimin sipas metodave shkencore, ndërsa [[astrologjia]] nuk ka baza në metoda të tilla. == Etimologjia == ''Astronomia'' (nga fjala [[Greqishtja e lashtë|Greke]] [[wiktionary:ἀστρονομία|ἀστρονομία]], prej <span lang="el" dir="ltr">[[wiktionary:ἄστρον|ἄστρον]]</span> ''astron'', "yll" dhe -νομία ''-nomia'' nga [[wiktionary:νόμος|<span lang="el" dir="ltr">νόμος</span>]] ''nomos'', "ligj" ose "kulturë") do të thotë "ligji i [[Ylli|yjeve]]". Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], sistemin besimtar që konstaton që veprimet shoqërore diktohen dhe ndërlidhen me pozitat e objekteve yjore.<ref>{{Cite journal|last1=Losev|first1=Alexandre|title='Astronomy' or 'astrology': A brief history of an apparent confusion|journal=[[Journal of Astronomical History and Heritage]]|volume=15|issue=1|pages=42–46|arxiv=1006.5209|bibcode=2012JAHH...15...42L|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2012.01.05|issn=1440-2807|s2cid=51802196|first=A.|last=Losev|date=2012-03-01|publisher=China Science Publishing & Media Ltd.}}</ref> Edhe pse të dy fushat kanë prejardhje të përbashkët, ato janë që tani plotësisht të ndara.<ref name="new cosmos2">{{cite book|last=Unsöld|first=Albrecht|title=The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics|author2=Baschek, Bodo|date=2001|publisher=Springer|others=Translated by Brewer, W.D.|isbn=978-3-540-67877-9|location=Berlin, New York}}</ref> == Degët == Astronomia përbehet nga disa degë. Ndarja e parë bëhet në ''astronomi teorike'', dhe ''astronomi vrojtuese''. Vrojtuesit përdorin mënyra të ndryshme për të marrë të dhëna mbi dukuri të ndryshme, të dhëna që përdoren nga [[Teoricieni|teoricienët]] për ndërtimin e modeleve, shpjegimin e këtyre dukurive dhe parashikimin e të tjerëve të ngjashëm. Kjo nuk do të thotë që vrojtuesit dhe teoricienët janë persona të ndryshëm. Degët e studimit mund të ndahen edhe sipas dy kritereve: * sipas [[subjekti]]t (p.sh [[Planeti|planetët]] ose [[galaktika]]t) ose [[problematika]]ve (formimi i [[ylli|yjeve]] ose i planetëve) * sipas zonës së spektrit elektromagnetik të studiuar === Ndarja sipas subjektit === [[Skeda:Dust.devil.mars.arp.750pix.jpg|parapamje|300px|[[Astronomia planetare]], ose [[Shkenca planetare|shkencat planetare]]: një "djall pluhuri" ne [[Marsi|Mars]]. Fotografuar nga [[Mars Global Surveyor]] [[Vrojtuesi i përgjithshëm marsian]].]] * [[Astrometria]]: Mat vendosjen dhe zhvendosjen e objekteve (sendeve) qiellore. Nevojitet të përcaktojë sistemin e përdorur të vend-ndodhjes dhe lëvizje-matjen e objekteve në galaksinë tonë. * [[Kozmologjia]]: Studimi i gjithësisë në tërësi dhe zhvillimin e saj. * [[Astronomia galaktikore]]: Ishte studimi i ndërtimtarisë dhe përbërësve të galaktikës sonë. Tani përfshin studimin e galaktikave të tjera që mund të vëzhgohen me hollësi. * [[Astronomia Tejgalaktikore]]: Studimi i objekteve (kryesisht galaksive) jashtë galaksisë sonë. * [[Formimi dhe zhvillimi i galaktikave]]: Studimi i formimit të galaksive, dhe zhvillimit të tyre në gjendjen e vëzhguar të tashme. * [[Shkenca planetare]]: Studimi i [[planeti|planetëve]] të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]] është (në kohët e fundit), nganjëherë i menduar një [[Disiplina|disiplinë]] e ndryshme; e quajtur gjithashtu [[Planetologjia|planetologji]]. * [[Astronomia yjore]]: Studimi i yjeve në përgjithësi. * [[Zhvillimi i yjeve]]: Studimi dhe zhvillimi i yjeve nga formimi i tyre deri në fundin e tyre si mbetje yjore. * [[Formimi i yjeve]]: Studimi i kushteve dhe proceseve (ecurive) që kanë çuar në formimin e yjeve në brendësinë e reve të [[Gazi|gazta]], dhe vetë ecurinë e formimit. Gjithashtu, ka edhe disiplina të tjera që mund të mendohen pjesë e astronomisë, ose janë shkenca ndërdisiplinore në lidhje me astronominë si: * [[Arkeoastronomia]] * [[Astrobiologjia]] * [[Astrokimia]] * [[Shkencat planetare]] * [[Kosmologjia]] === Mënyra e përfitimit të informacionit === Në astronomi, mënyra kryesore për të përftuar informacione është nëpërmjet identifikimit dhe analizimit të [[Rrezatimi radioaktiv|rrezatimeve radioaktive]], [[Fotoni|fotoneve]]; mënyrë tjetër për përftimin e informacioneve janë [[rrezet kozmike]], [[neutrino]]t, dhe, në të ardhmen e afërt, [[Vala gravitacionale|valët gravitacionale]] (shih [[LIGO]] dhe [[LISA]]). Një ndarje tradicionale e astronomisë jepet edhe nëpërmjet [[spektri]]t [[Elektromagnetizmi|elektromagnetik]] të vëzhguar: * [[Astronomia optike]] përmbledh teknikat e përdorura për zbulimin dhe analizimin e [[Drita|dritës]] në [[Gjatösia valore|gjatësi valore]] të tilla që mund të identifikohen edhe me [[Syri|sy]] (rreth 400 - 800&nbsp;nm). Mjeti më i njohur është [[teleskopi]], me [[matës elektroni imazhesh]]<!--si? ma von--> dhe [[spektrografi]]. * [[Astronomia Infrared]] merret me identifikimin e rrezatimeve infra të kuqe (valë më të gjata se drita e kuqe). Instrumenti më i përdorur është teleskopi por me shtimin e një instrumenti për [[Teleskopi hapësinor|teleskopët hapësinorë]] përdoren gjithashtu për të asgjösuar zhurmat (interferencat elektromagnetike) nga atmosfera. * [[Radioastronomia]] përdor instrumente plotësisht të ndryshëm për identifikimin e [[rrezatimi]]t të valëve nga [[Milimetri|mm]] në [[Centimetri|cm]]. Marrësit janë të ngjashëm me ata që përdoren në transmetimin [[radio]]r (që përdor këto lloj valësh). Shih [[Radio teleskopi]]. * [[Astronomia e energjisë së lartë]] <div style="float:right; clear:right; margin-left:10px; margin-right:10px; width:300px; text-align:center"> [[Skeda:Grav.lens1.arp.750pix.jpg|parapamje|right|250px|Lente gravitacionale]]<br /><small>'' '''Astronomia përtejgalaktikore''': lente gravitacionale. Ky imazh i teleskopit hapësinor Hubëll tregon blu të ndryshme, objekte në formë nyjesh që s'janë gjë tjetër veçse imazhe shumëfishe të të njëjtës galaksi. Janë shumëfishuar nga efekti i lentes gravitacionale i një grupimi galaksish të verdha, eliptike dhe spirale. Lentja gravitacionale krijohet nga fusha gravitacionale e grupimeve që prish imazhin e objekteve më të largëta.'' <br />'''Klikoni mbi foto për më shumë informacione dhe një pamje më të zgjeruar.''' </small> </div> Radioastronomia dhe astronomia optike mund të mbështetet nga grupe [[Observatori|observatorësh]], sepse [[atmosfera]] e Tokës është e tejdukshme në atë gjatësi valësh. Drita infra e kuqe thithet thuajse tërësisht nga [[Avulli|avujt]] e [[uji]]t, për këtë vëzhguesit infrared duhet të vendosen lart në hapësirë ose në një vend të thatë . Atmosfera është opake në gjatësitë valore të përdorura nga [[astronomia e rrezeve X]], [[astronomia e rrezeve gama]], [[astronomia UV]] dhe, për këtë arsye mund të dërgohen lart nëpërmjet [[Balloni|ballonave]] ose [[Observatori hapsinor|observatorëve hapësinorë]]. == Historia == {{Kryesor|Historia e astronomisë}} Në pjesën e hershme të historisë së saj, astronomia merrej vetëm me vëzhgimin dhe parathënien e lëvizjeve të trupave qiellorë që mund të shiheshin me sy. [[Rigveda]] përmend 27 [[Yllësia|yjësi]] që shoqërohen me lëvizjen e diellit si edhe 12 ndarje [[Zodiaku|zodiakale]] të qiellit. [[Qytetërimi grek|Grekët e lashtë]] dhanë një ndihmesë të rëndësishme në astronomi, mes të tjerash me përkufizimin e sistemit të [[Madhësia e dukshme|madhësisë]]. [[Bibla]] përmban disa pohime rreth vendosjes së tokës në gjithësi dhe rreth natyrës së yjeve dhe planetëve, shumica e të cilave janë më tepër poetike sesa tekstuale; shiko [[Kozmologjia biblike]]. Në vitet [[500|500 e.r.]], [[Arjabhata]] paraqiti një sistem matematikor që e shfaqte tokën të rrotullohej rreth boshtit të saj dhe i mendonte lëvizjet e planetëve rreth diellit. Studimi i astronomisë pothuajse ndaloi gjatë mesjetës, përveç punës së astronomëve arabë. Astronomi islamik i fund [[shekulli IX|shekullit 9]] [[al-Farghani]] (Abu'l-Abbas Ahmad ibn Muhammad ibn Kathir al-Farghani) shkroi gjerësisht mbi lëvizjen e trupave qiellorë. Puna e tij u përkthye në gjuhën latine në shekullin e 12. Në fund [[shekulli X|shekullin e 10]], u ndërtua një [[Qiellvëzhguesi|qiellvëzhgues]] i madh afër [[Teherani]]t, në [[Irani|Iran]] nga astronomi [[al-Khujandi]] i cili vëzhgoi një sërë kalimesh meridiane të diellit, gjë që e lejoi atë të njehsonte pjerrësinë ekliptike. Në [[Persi]], [[Omar Khajam]] (Ghijat al-Din Abu'l-Fat‘h Umar ibn Ibrahim al-Nisaburi al-Khajami) përpiloi shumë tabela astronomike dhe riformoi [[kalendari]]n i cili ishte më i saktë se [[kalendari Julian|kalendari julian]] dhe i afrohej [[Kalendari gregorian|kalendarit gregorian]]. Gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] [[Nikola Koperniku|Koperniku]] propozoi një [[Modeli heliocentrik|model heliocentrik]] (model që ka si qendër diellin) të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]]. Puna e tij u mbrojt, u zgjerua, dhe u saktësua nga [[Galileo Galilei]] dhe [[Johanes Kepleri]]. Kepleri ishte i pari që shfaqi një sistem i cili përshkruante saktësisht hollësitë e lëvizjeve të planetëve me diellin në qendër. Megjithatë, Kepleri nuk i kuptonte arsyet pas ligjeve që ai përshkroi. I mbetej shpikjes së [[Isak Njutoni|Njutonit]] të [[Dinamika qiellore|dinamikave qiellore]] dhe [[Ligji i rëndesës|ligjit të rëndesës]] të shpjegonte përfundimisht lëvizjet e planetëve. [[Skeda:Ant.nebula.arp.600pix.jpg|parapamje|right|300px|[[Astronomia yjore]], zhvillimi yjor : [[Mjegullnaja]] planetare milingonë. Gazrat dalës nga qendra e yllit që po vdes tregojnë modelet simetrike jo të ngjashëm me modelet kaotike të shpërthimeve të rëndomta.]] Yjet mendohet të jenë trupa qiellorë shumë të largët. Me shpikjen e [[Spektroskopia|spektroskopisë]] u dëshmua se ata janë të ngjashëm me diellin tonë, por me një kënd të gjerë [[temperatura]]sh, [[masa]]sh, dhe madhësish. Ekzistenca e [[galaktika|galaksisë]] sonë, [[Rruga e qumështit|rrugës së qumështit]], si një grup i ndarë yjesh u vërtetua vetëm në qindvjeçarin e 20, sëbashku me ekzistencën e galaksive "të jashtme", dhe pak më vonë, zgjerimi i [[Gjithësia|gjithësisë]] vërejtur me largimin e shumicës së galaksive nga ne. [[Kozmologjia]] bëri një përparim të madh gjatë qindvjeçarit të 20, me modelin e [[Big Bang|Bumit të Madh]] mbështetur fuqimisht nga provat e dhëna nga astronomia dhe fizika, si p.sh. [[rrezatimi i pasëm i mikrovalëve kozmike]], [[Ligji i Habllit]] dhe [[Sinteza bërthamore e Bumit të Madh|mbushëllimi kozmologjik i elementeve]]. == Shih edhe == * [[Astrofizika]] * [[Përmes Gjithësisë me shpejtësi më të madhe se të dritës]] * [[88 yjësitë moderne|Yllësia]] * [[Kozmogonia]] * [[Kozmologjia]] * [[Sistemi diellor]] * [[Shkenca hapësinore]] * [[Ylli]] == Vegla astronomike == * [[Teleskopi]] * [[Kalkulatori]] * [[Observatori]] (Vëzhguesi) == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Wikiquote}} [http://www.asimpleclick.com/nasa_related.htm Faqe rrjetore e NASA-s rreth astronomisë] – {{In lang|en}} === Organizata === * [http://www.aavso.org/ American Association of Variable Star Observers] * [http://www.drastronomy.com/ Durham Region Astronomical Association] * [http://www.noao.edu/ National Optical Astronomy Observatories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970129013230/http://www.noao.edu/ |date=29 janar 1997 }} * [http://www.nyaa-starfest.com/ North York Astronomical Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213215425/http://www.nyaa-starfest.com/ |date=13 shkurt 2021 }} * [http://www.rasc.ca/ Royal Astronomical Society of Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040622025835/http://www.rasc.ca/ |date=22 qershor 2004 }} * [http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] * [http://www.astro.cz/ Czech Astronomical Society] * [https://web.archive.org/web/20040124051103/http://www.hia-iha.nrc-cnrc.gc.ca/ Herzberg Institute of Astrophysics] * [http://www.slasonline.org/ Saint Louis Astronomical Society] === Referime === * [https://web.archive.org/web/20040629075556/http://www.ency-astro.com/ Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics] * [http://xxx.lanl.gov/ Los Alamos Astrophysics e-Print Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123091301/https://www.lanl.gov/errors/system-notification.php |date=23 janar 2020 }} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ Astronomy Picture of the Day] * [http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/ 20th Century Astronomers] * [https://web.archive.org/web/20060615045134/http://physics.unr.edu/grad/welser/astro/arab.html Islamic and Arab Astronomy] [[Kategoria:Astronomi| ]] [[Kategoria:Fizikë]] [[Kategoria:Shkencë]] gxcbfham5wxckl9kczhlzke7rne8pry 2940520 2940504 2026-04-13T00:39:25Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940504|2940504]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940520 wikitext text/x-wiki {{Pa fusnota|date=shkurt 2025|artikull rreth shkencës}} '''Astronomia''' është [[Shkencat natyrore|shkencë natyrore]] që përfshin [[vrojtimi]]n dhe shpjegimin e [[Dukuria|dukurive]] që ndodhin jashtë [[Toka|Tokës]] dhe [[Atmosfera|atmosferës]] së saj. Ajo studion prejardhjen, zhvillimin, vetitë fizike dhe kimike të të gjitha trupave jashtë tokësorë që mund të vrojtohen në qiell, së bashku me të gjitha proçeset (ecuritë) në të cilat ato përfshihen. Me ndryshimin e kohërave kanë ndryshuar dhe degët e saj të studimit. Gjatë një pjese të mirë të shekullit XX, astronomia ishte menduar të ndahej në [[Astrometria|astrometri]], [[Mekanika qiellore|mekanikë qiellore]] dhe [[Astrofizika|astrofizikë]]. Nga të treja, astrofizika, është dega më e njohur pasi në shumë [[Universiteti|universitete]] përfshihet në degë kërkimi dhe zhvillimi. [[Skeda:Moon Dedal crater.jpg|parapamje|250px|Astronomi Lunare:Pjesa e Hënës që nuk shihet. Eshtë fotografuar nga misioni [[Apollo 11]] që u soll rreth [[Hëna|Hënës]] në [[1969]].]] Astronomia është ndër të paktat shkenca ku amatorët luajnë ende një rol, sidomos në zbulimin dhe vëzhqimin e dukurive qiellore. Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], apo [[pseudoshkenca]]t të cilat përpiqen të zbulojnë fatin e njerëzve duke vrojtuar lëvizjen e trupave qiellorë. Megjithëse të dyja bazohen tek të njëjtat parime (vrojtimin e qiellit), ato janë të ndryshme: astronomia bazohet në studimin sipas metodave shkencore, ndërsa [[astrologjia]] nuk ka baza në metoda të tilla. == Etimologjia == ''Astronomia'' (nga fjala [[Greqishtja e lashtë|Greke]] [[wiktionary:ἀστρονομία|ἀστρονομία]], prej <span lang="el" dir="ltr">[[wiktionary:ἄστρον|ἄστρον]]</span> ''astron'', "yll" dhe -νομία ''-nomia'' nga [[wiktionary:νόμος|<span lang="el" dir="ltr">νόμος</span>]] ''nomos'', "ligj" ose "kulturë") do të thotë "ligji i [[Ylli|yjeve]]". Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], sistemin besimtar që konstaton që veprimet shoqërore diktohen dhe ndërlidhen me pozitat e objekteve yjore.<ref>{{Cite journal|last1=Losev|first1=Alexandre|year=2012|title='Astronomy' or 'astrology': A brief history of an apparent confusion|journal=[[Journal of Astronomical History and Heritage]]|volume=15|issue=1|pages=42–46|arxiv=1006.5209|bibcode=2012JAHH...15...42L|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2012.01.05|issn=1440-2807|s2cid=51802196}}</ref> Edhe pse të dy fushat kanë prejardhje të përbashkët, ato janë që tani plotësisht të ndara.<ref name="new cosmos2">{{cite book|last=Unsöld|first=Albrecht|title=The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics|author2=Baschek, Bodo|date=2001|publisher=Springer|others=Translated by Brewer, W.D.|isbn=978-3-540-67877-9|location=Berlin, New York}}</ref> == Degët == Astronomia përbehet nga disa degë. Ndarja e parë bëhet në ''astronomi teorike'', dhe ''astronomi vrojtuese''. Vrojtuesit përdorin mënyra të ndryshme për të marrë të dhëna mbi dukuri të ndryshme, të dhëna që përdoren nga [[Teoricieni|teoricienët]] për ndërtimin e modeleve, shpjegimin e këtyre dukurive dhe parashikimin e të tjerëve të ngjashëm. Kjo nuk do të thotë që vrojtuesit dhe teoricienët janë persona të ndryshëm. Degët e studimit mund të ndahen edhe sipas dy kritereve: * sipas [[subjekti]]t (p.sh [[Planeti|planetët]] ose [[galaktika]]t) ose [[problematika]]ve (formimi i [[ylli|yjeve]] ose i planetëve) * sipas zonës së spektrit elektromagnetik të studiuar === Ndarja sipas subjektit === [[Skeda:Dust.devil.mars.arp.750pix.jpg|parapamje|300px|[[Astronomia planetare]], ose [[Shkenca planetare|shkencat planetare]]: një "djall pluhuri" ne [[Marsi|Mars]]. Fotografuar nga [[Mars Global Surveyor]] [[Vrojtuesi i përgjithshëm marsian]].]] * [[Astrometria]]: Mat vendosjen dhe zhvendosjen e objekteve (sendeve) qiellore. Nevojitet të përcaktojë sistemin e përdorur të vend-ndodhjes dhe lëvizje-matjen e objekteve në galaksinë tonë. * [[Kozmologjia]]: Studimi i gjithësisë në tërësi dhe zhvillimin e saj. * [[Astronomia galaktikore]]: Ishte studimi i ndërtimtarisë dhe përbërësve të galaktikës sonë. Tani përfshin studimin e galaktikave të tjera që mund të vëzhgohen me hollësi. * [[Astronomia Tejgalaktikore]]: Studimi i objekteve (kryesisht galaksive) jashtë galaksisë sonë. * [[Formimi dhe zhvillimi i galaktikave]]: Studimi i formimit të galaksive, dhe zhvillimit të tyre në gjendjen e vëzhguar të tashme. * [[Shkenca planetare]]: Studimi i [[planeti|planetëve]] të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]] është (në kohët e fundit), nganjëherë i menduar një [[Disiplina|disiplinë]] e ndryshme; e quajtur gjithashtu [[Planetologjia|planetologji]]. * [[Astronomia yjore]]: Studimi i yjeve në përgjithësi. * [[Zhvillimi i yjeve]]: Studimi dhe zhvillimi i yjeve nga formimi i tyre deri në fundin e tyre si mbetje yjore. * [[Formimi i yjeve]]: Studimi i kushteve dhe proceseve (ecurive) që kanë çuar në formimin e yjeve në brendësinë e reve të [[Gazi|gazta]], dhe vetë ecurinë e formimit. Gjithashtu, ka edhe disiplina të tjera që mund të mendohen pjesë e astronomisë, ose janë shkenca ndërdisiplinore në lidhje me astronominë si: * [[Arkeoastronomia]] * [[Astrobiologjia]] * [[Astrokimia]] * [[Shkencat planetare]] * [[Kosmologjia]] === Mënyra e përfitimit të informacionit === Në astronomi, mënyra kryesore për të përftuar informacione është nëpërmjet identifikimit dhe analizimit të [[Rrezatimi radioaktiv|rrezatimeve radioaktive]], [[Fotoni|fotoneve]]; mënyrë tjetër për përftimin e informacioneve janë [[rrezet kozmike]], [[neutrino]]t, dhe, në të ardhmen e afërt, [[Vala gravitacionale|valët gravitacionale]] (shih [[LIGO]] dhe [[LISA]]). Një ndarje tradicionale e astronomisë jepet edhe nëpërmjet [[spektri]]t [[Elektromagnetizmi|elektromagnetik]] të vëzhguar: * [[Astronomia optike]] përmbledh teknikat e përdorura për zbulimin dhe analizimin e [[Drita|dritës]] në [[Gjatösia valore|gjatësi valore]] të tilla që mund të identifikohen edhe me [[Syri|sy]] (rreth 400 - 800&nbsp;nm). Mjeti më i njohur është [[teleskopi]], me [[matës elektroni imazhesh]]<!--si? ma von--> dhe [[spektrografi]]. * [[Astronomia Infrared]] merret me identifikimin e rrezatimeve infra të kuqe (valë më të gjata se drita e kuqe). Instrumenti më i përdorur është teleskopi por me shtimin e një instrumenti për [[Teleskopi hapësinor|teleskopët hapësinorë]] përdoren gjithashtu për të asgjösuar zhurmat (interferencat elektromagnetike) nga atmosfera. * [[Radioastronomia]] përdor instrumente plotësisht të ndryshëm për identifikimin e [[rrezatimi]]t të valëve nga [[Milimetri|mm]] në [[Centimetri|cm]]. Marrësit janë të ngjashëm me ata që përdoren në transmetimin [[radio]]r (që përdor këto lloj valësh). Shih [[Radio teleskopi]]. * [[Astronomia e energjisë së lartë]] <div style="float:right; clear:right; margin-left:10px; margin-right:10px; width:300px; text-align:center"> [[Skeda:Grav.lens1.arp.750pix.jpg|parapamje|right|250px|Lente gravitacionale]]<br /><small>'' '''Astronomia përtejgalaktikore''': lente gravitacionale. Ky imazh i teleskopit hapësinor Hubëll tregon blu të ndryshme, objekte në formë nyjesh që s'janë gjë tjetër veçse imazhe shumëfishe të të njëjtës galaksi. Janë shumëfishuar nga efekti i lentes gravitacionale i një grupimi galaksish të verdha, eliptike dhe spirale. Lentja gravitacionale krijohet nga fusha gravitacionale e grupimeve që prish imazhin e objekteve më të largëta.'' <br />'''Klikoni mbi foto për më shumë informacione dhe një pamje më të zgjeruar.''' </small> </div> Radioastronomia dhe astronomia optike mund të mbështetet nga grupe [[Observatori|observatorësh]], sepse [[atmosfera]] e Tokës është e tejdukshme në atë gjatësi valësh. Drita infra e kuqe thithet thuajse tërësisht nga [[Avulli|avujt]] e [[uji]]t, për këtë vëzhguesit infrared duhet të vendosen lart në hapësirë ose në një vend të thatë . Atmosfera është opake në gjatësitë valore të përdorura nga [[astronomia e rrezeve X]], [[astronomia e rrezeve gama]], [[astronomia UV]] dhe, për këtë arsye mund të dërgohen lart nëpërmjet [[Balloni|ballonave]] ose [[Observatori hapsinor|observatorëve hapësinorë]]. == Historia == {{Kryesor|Historia e astronomisë}} Në pjesën e hershme të historisë së saj, astronomia merrej vetëm me vëzhgimin dhe parathënien e lëvizjeve të trupave qiellorë që mund të shiheshin me sy. [[Rigveda]] përmend 27 [[Yllësia|yjësi]] që shoqërohen me lëvizjen e diellit si edhe 12 ndarje [[Zodiaku|zodiakale]] të qiellit. [[Qytetërimi grek|Grekët e lashtë]] dhanë një ndihmesë të rëndësishme në astronomi, mes të tjerash me përkufizimin e sistemit të [[Madhësia e dukshme|madhësisë]]. [[Bibla]] përmban disa pohime rreth vendosjes së tokës në gjithësi dhe rreth natyrës së yjeve dhe planetëve, shumica e të cilave janë më tepër poetike sesa tekstuale; shiko [[Kozmologjia biblike]]. Në vitet [[500|500 e.r.]], [[Arjabhata]] paraqiti një sistem matematikor që e shfaqte tokën të rrotullohej rreth boshtit të saj dhe i mendonte lëvizjet e planetëve rreth diellit. Studimi i astronomisë pothuajse ndaloi gjatë mesjetës, përveç punës së astronomëve arabë. Astronomi islamik i fund [[shekulli IX|shekullit 9]] [[al-Farghani]] (Abu'l-Abbas Ahmad ibn Muhammad ibn Kathir al-Farghani) shkroi gjerësisht mbi lëvizjen e trupave qiellorë. Puna e tij u përkthye në gjuhën latine në shekullin e 12. Në fund [[shekulli X|shekullin e 10]], u ndërtua një [[Qiellvëzhguesi|qiellvëzhgues]] i madh afër [[Teherani]]t, në [[Irani|Iran]] nga astronomi [[al-Khujandi]] i cili vëzhgoi një sërë kalimesh meridiane të diellit, gjë që e lejoi atë të njehsonte pjerrësinë ekliptike. Në [[Persi]], [[Omar Khajam]] (Ghijat al-Din Abu'l-Fat‘h Umar ibn Ibrahim al-Nisaburi al-Khajami) përpiloi shumë tabela astronomike dhe riformoi [[kalendari]]n i cili ishte më i saktë se [[kalendari Julian|kalendari julian]] dhe i afrohej [[Kalendari gregorian|kalendarit gregorian]]. Gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] [[Nikola Koperniku|Koperniku]] propozoi një [[Modeli heliocentrik|model heliocentrik]] (model që ka si qendër diellin) të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]]. Puna e tij u mbrojt, u zgjerua, dhe u saktësua nga [[Galileo Galilei]] dhe [[Johanes Kepleri]]. Kepleri ishte i pari që shfaqi një sistem i cili përshkruante saktësisht hollësitë e lëvizjeve të planetëve me diellin në qendër. Megjithatë, Kepleri nuk i kuptonte arsyet pas ligjeve që ai përshkroi. I mbetej shpikjes së [[Isak Njutoni|Njutonit]] të [[Dinamika qiellore|dinamikave qiellore]] dhe [[Ligji i rëndesës|ligjit të rëndesës]] të shpjegonte përfundimisht lëvizjet e planetëve. [[Skeda:Ant.nebula.arp.600pix.jpg|parapamje|right|300px|[[Astronomia yjore]], zhvillimi yjor : [[Mjegullnaja]] planetare milingonë. Gazrat dalës nga qendra e yllit që po vdes tregojnë modelet simetrike jo të ngjashëm me modelet kaotike të shpërthimeve të rëndomta.]] Yjet mendohet të jenë trupa qiellorë shumë të largët. Me shpikjen e [[Spektroskopia|spektroskopisë]] u dëshmua se ata janë të ngjashëm me diellin tonë, por me një kënd të gjerë [[temperatura]]sh, [[masa]]sh, dhe madhësish. Ekzistenca e [[galaktika|galaksisë]] sonë, [[Rruga e qumështit|rrugës së qumështit]], si një grup i ndarë yjesh u vërtetua vetëm në qindvjeçarin e 20, sëbashku me ekzistencën e galaksive "të jashtme", dhe pak më vonë, zgjerimi i [[Gjithësia|gjithësisë]] vërejtur me largimin e shumicës së galaksive nga ne. [[Kozmologjia]] bëri një përparim të madh gjatë qindvjeçarit të 20, me modelin e [[Big Bang|Bumit të Madh]] mbështetur fuqimisht nga provat e dhëna nga astronomia dhe fizika, si p.sh. [[rrezatimi i pasëm i mikrovalëve kozmike]], [[Ligji i Habllit]] dhe [[Sinteza bërthamore e Bumit të Madh|mbushëllimi kozmologjik i elementeve]]. == Shih edhe == * [[Astrofizika]] * [[Përmes Gjithësisë me shpejtësi më të madhe se të dritës]] * [[88 yjësitë moderne|Yllësia]] * [[Kozmogonia]] * [[Kozmologjia]] * [[Sistemi diellor]] * [[Shkenca hapësinore]] * [[Ylli]] == Vegla astronomike == * [[Teleskopi]] * [[Kalkulatori]] * [[Observatori]] (Vëzhguesi) == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Wikiquote}} [http://www.asimpleclick.com/nasa_related.htm Faqe rrjetore e NASA-s rreth astronomisë] – {{In lang|en}} === Organizata === * [http://www.aavso.org/ American Association of Variable Star Observers] * [http://www.drastronomy.com/ Durham Region Astronomical Association] * [http://www.noao.edu/ National Optical Astronomy Observatories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970129013230/http://www.noao.edu/ |date=29 janar 1997 }} * [http://www.nyaa-starfest.com/ North York Astronomical Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213215425/http://www.nyaa-starfest.com/ |date=13 shkurt 2021 }} * [http://www.rasc.ca/ Royal Astronomical Society of Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040622025835/http://www.rasc.ca/ |date=22 qershor 2004 }} * [http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] * [http://www.astro.cz/ Czech Astronomical Society] * [https://web.archive.org/web/20040124051103/http://www.hia-iha.nrc-cnrc.gc.ca/ Herzberg Institute of Astrophysics] * [http://www.slasonline.org/ Saint Louis Astronomical Society] === Referime === * [https://web.archive.org/web/20040629075556/http://www.ency-astro.com/ Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics] * [http://xxx.lanl.gov/ Los Alamos Astrophysics e-Print Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123091301/https://www.lanl.gov/errors/system-notification.php |date=23 janar 2020 }} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ Astronomy Picture of the Day] * [http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/ 20th Century Astronomers] * [https://web.archive.org/web/20060615045134/http://physics.unr.edu/grad/welser/astro/arab.html Islamic and Arab Astronomy] [[Kategoria:Astronomi| ]] [[Kategoria:Fizikë]] [[Kategoria:Shkencë]] kkz4ouwm6ga2uyhceq1yx6ts9x6704e 2940562 2940520 2026-04-13T08:03:14Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940562 wikitext text/x-wiki {{Pa fusnota|date=shkurt 2025|artikull rreth shkencës}} '''Astronomia''' është [[Shkencat natyrore|shkencë natyrore]] që përfshin [[vrojtimi]]n dhe shpjegimin e [[Dukuria|dukurive]] që ndodhin jashtë [[Toka|Tokës]] dhe [[Atmosfera|atmosferës]] së saj. Ajo studion prejardhjen, zhvillimin, vetitë fizike dhe kimike të të gjitha trupave jashtë tokësorë që mund të vrojtohen në qiell, së bashku me të gjitha proçeset (ecuritë) në të cilat ato përfshihen. Me ndryshimin e kohërave kanë ndryshuar dhe degët e saj të studimit. Gjatë një pjese të mirë të shekullit XX, astronomia ishte menduar të ndahej në [[Astrometria|astrometri]], [[Mekanika qiellore|mekanikë qiellore]] dhe [[Astrofizika|astrofizikë]]. Nga të treja, astrofizika, është dega më e njohur pasi në shumë [[Universiteti|universitete]] përfshihet në degë kërkimi dhe zhvillimi. [[Skeda:Moon Dedal crater.jpg|parapamje|250px|Astronomi Lunare:Pjesa e Hënës që nuk shihet. Eshtë fotografuar nga misioni [[Apollo 11]] që u soll rreth [[Hëna|Hënës]] në [[1969]].]] Astronomia është ndër të paktat shkenca ku amatorët luajnë ende një rol, sidomos në zbulimin dhe vëzhqimin e dukurive qiellore. Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], apo [[pseudoshkenca]]t të cilat përpiqen të zbulojnë fatin e njerëzve duke vrojtuar lëvizjen e trupave qiellorë. Megjithëse të dyja bazohen tek të njëjtat parime (vrojtimin e qiellit), ato janë të ndryshme: astronomia bazohet në studimin sipas metodave shkencore, ndërsa [[astrologjia]] nuk ka baza në metoda të tilla. == Etimologjia == ''Astronomia'' (nga fjala [[Greqishtja e lashtë|Greke]] [[wiktionary:ἀστρονομία|ἀστρονομία]], prej <span lang="el" dir="ltr">[[wiktionary:ἄστρον|ἄστρον]]</span> ''astron'', "yll" dhe -νομία ''-nomia'' nga [[wiktionary:νόμος|<span lang="el" dir="ltr">νόμος</span>]] ''nomos'', "ligj" ose "kulturë") do të thotë "ligji i [[Ylli|yjeve]]". Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], sistemin besimtar që konstaton që veprimet shoqërore diktohen dhe ndërlidhen me pozitat e objekteve yjore.<ref>{{Cite journal|last1=Losev|first1=Alexandre|title='Astronomy' or 'astrology': A brief history of an apparent confusion|journal=[[Journal of Astronomical History and Heritage]]|volume=15|issue=1|pages=42–46|arxiv=1006.5209|bibcode=2012JAHH...15...42L|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2012.01.05|issn=1440-2807|s2cid=51802196|date=2012-03-01|publisher=China Science Publishing & Media Ltd.}}</ref> Edhe pse të dy fushat kanë prejardhje të përbashkët, ato janë që tani plotësisht të ndara.<ref name="new cosmos2">{{cite book|last=Unsöld|first=Albrecht|title=The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics|author2=Baschek, Bodo|date=2001|publisher=Springer|others=Translated by Brewer, W.D.|isbn=978-3-540-67877-9|location=Berlin, New York}}</ref> == Degët == Astronomia përbehet nga disa degë. Ndarja e parë bëhet në ''astronomi teorike'', dhe ''astronomi vrojtuese''. Vrojtuesit përdorin mënyra të ndryshme për të marrë të dhëna mbi dukuri të ndryshme, të dhëna që përdoren nga [[Teoricieni|teoricienët]] për ndërtimin e modeleve, shpjegimin e këtyre dukurive dhe parashikimin e të tjerëve të ngjashëm. Kjo nuk do të thotë që vrojtuesit dhe teoricienët janë persona të ndryshëm. Degët e studimit mund të ndahen edhe sipas dy kritereve: * sipas [[subjekti]]t (p.sh [[Planeti|planetët]] ose [[galaktika]]t) ose [[problematika]]ve (formimi i [[ylli|yjeve]] ose i planetëve) * sipas zonës së spektrit elektromagnetik të studiuar === Ndarja sipas subjektit === [[Skeda:Dust.devil.mars.arp.750pix.jpg|parapamje|300px|[[Astronomia planetare]], ose [[Shkenca planetare|shkencat planetare]]: një "djall pluhuri" ne [[Marsi|Mars]]. Fotografuar nga [[Mars Global Surveyor]] [[Vrojtuesi i përgjithshëm marsian]].]] * [[Astrometria]]: Mat vendosjen dhe zhvendosjen e objekteve (sendeve) qiellore. Nevojitet të përcaktojë sistemin e përdorur të vend-ndodhjes dhe lëvizje-matjen e objekteve në galaksinë tonë. * [[Kozmologjia]]: Studimi i gjithësisë në tërësi dhe zhvillimin e saj. * [[Astronomia galaktikore]]: Ishte studimi i ndërtimtarisë dhe përbërësve të galaktikës sonë. Tani përfshin studimin e galaktikave të tjera që mund të vëzhgohen me hollësi. * [[Astronomia Tejgalaktikore]]: Studimi i objekteve (kryesisht galaksive) jashtë galaksisë sonë. * [[Formimi dhe zhvillimi i galaktikave]]: Studimi i formimit të galaksive, dhe zhvillimit të tyre në gjendjen e vëzhguar të tashme. * [[Shkenca planetare]]: Studimi i [[planeti|planetëve]] të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]] është (në kohët e fundit), nganjëherë i menduar një [[Disiplina|disiplinë]] e ndryshme; e quajtur gjithashtu [[Planetologjia|planetologji]]. * [[Astronomia yjore]]: Studimi i yjeve në përgjithësi. * [[Zhvillimi i yjeve]]: Studimi dhe zhvillimi i yjeve nga formimi i tyre deri në fundin e tyre si mbetje yjore. * [[Formimi i yjeve]]: Studimi i kushteve dhe proceseve (ecurive) që kanë çuar në formimin e yjeve në brendësinë e reve të [[Gazi|gazta]], dhe vetë ecurinë e formimit. Gjithashtu, ka edhe disiplina të tjera që mund të mendohen pjesë e astronomisë, ose janë shkenca ndërdisiplinore në lidhje me astronominë si: * [[Arkeoastronomia]] * [[Astrobiologjia]] * [[Astrokimia]] * [[Shkencat planetare]] * [[Kosmologjia]] === Mënyra e përfitimit të informacionit === Në astronomi, mënyra kryesore për të përftuar informacione është nëpërmjet identifikimit dhe analizimit të [[Rrezatimi radioaktiv|rrezatimeve radioaktive]], [[Fotoni|fotoneve]]; mënyrë tjetër për përftimin e informacioneve janë [[rrezet kozmike]], [[neutrino]]t, dhe, në të ardhmen e afërt, [[Vala gravitacionale|valët gravitacionale]] (shih [[LIGO]] dhe [[LISA]]). Një ndarje tradicionale e astronomisë jepet edhe nëpërmjet [[spektri]]t [[Elektromagnetizmi|elektromagnetik]] të vëzhguar: * [[Astronomia optike]] përmbledh teknikat e përdorura për zbulimin dhe analizimin e [[Drita|dritës]] në [[Gjatösia valore|gjatësi valore]] të tilla që mund të identifikohen edhe me [[Syri|sy]] (rreth 400 - 800&nbsp;nm). Mjeti më i njohur është [[teleskopi]], me [[matës elektroni imazhesh]]<!--si? ma von--> dhe [[spektrografi]]. * [[Astronomia Infrared]] merret me identifikimin e rrezatimeve infra të kuqe (valë më të gjata se drita e kuqe). Instrumenti më i përdorur është teleskopi por me shtimin e një instrumenti për [[Teleskopi hapësinor|teleskopët hapësinorë]] përdoren gjithashtu për të asgjösuar zhurmat (interferencat elektromagnetike) nga atmosfera. * [[Radioastronomia]] përdor instrumente plotësisht të ndryshëm për identifikimin e [[rrezatimi]]t të valëve nga [[Milimetri|mm]] në [[Centimetri|cm]]. Marrësit janë të ngjashëm me ata që përdoren në transmetimin [[radio]]r (që përdor këto lloj valësh). Shih [[Radio teleskopi]]. * [[Astronomia e energjisë së lartë]] <div style="float:right; clear:right; margin-left:10px; margin-right:10px; width:300px; text-align:center"> [[Skeda:Grav.lens1.arp.750pix.jpg|parapamje|right|250px|Lente gravitacionale]]<br /><small>'' '''Astronomia përtejgalaktikore''': lente gravitacionale. Ky imazh i teleskopit hapësinor Hubëll tregon blu të ndryshme, objekte në formë nyjesh që s'janë gjë tjetër veçse imazhe shumëfishe të të njëjtës galaksi. Janë shumëfishuar nga efekti i lentes gravitacionale i një grupimi galaksish të verdha, eliptike dhe spirale. Lentja gravitacionale krijohet nga fusha gravitacionale e grupimeve që prish imazhin e objekteve më të largëta.'' <br />'''Klikoni mbi foto për më shumë informacione dhe një pamje më të zgjeruar.''' </small> </div> Radioastronomia dhe astronomia optike mund të mbështetet nga grupe [[Observatori|observatorësh]], sepse [[atmosfera]] e Tokës është e tejdukshme në atë gjatësi valësh. Drita infra e kuqe thithet thuajse tërësisht nga [[Avulli|avujt]] e [[uji]]t, për këtë vëzhguesit infrared duhet të vendosen lart në hapësirë ose në një vend të thatë . Atmosfera është opake në gjatësitë valore të përdorura nga [[astronomia e rrezeve X]], [[astronomia e rrezeve gama]], [[astronomia UV]] dhe, për këtë arsye mund të dërgohen lart nëpërmjet [[Balloni|ballonave]] ose [[Observatori hapsinor|observatorëve hapësinorë]]. == Historia == {{Kryesor|Historia e astronomisë}} Në pjesën e hershme të historisë së saj, astronomia merrej vetëm me vëzhgimin dhe parathënien e lëvizjeve të trupave qiellorë që mund të shiheshin me sy. [[Rigveda]] përmend 27 [[Yllësia|yjësi]] që shoqërohen me lëvizjen e diellit si edhe 12 ndarje [[Zodiaku|zodiakale]] të qiellit. [[Qytetërimi grek|Grekët e lashtë]] dhanë një ndihmesë të rëndësishme në astronomi, mes të tjerash me përkufizimin e sistemit të [[Madhësia e dukshme|madhësisë]]. [[Bibla]] përmban disa pohime rreth vendosjes së tokës në gjithësi dhe rreth natyrës së yjeve dhe planetëve, shumica e të cilave janë më tepër poetike sesa tekstuale; shiko [[Kozmologjia biblike]]. Në vitet [[500|500 e.r.]], [[Arjabhata]] paraqiti një sistem matematikor që e shfaqte tokën të rrotullohej rreth boshtit të saj dhe i mendonte lëvizjet e planetëve rreth diellit. Studimi i astronomisë pothuajse ndaloi gjatë mesjetës, përveç punës së astronomëve arabë. Astronomi islamik i fund [[shekulli IX|shekullit 9]] [[al-Farghani]] (Abu'l-Abbas Ahmad ibn Muhammad ibn Kathir al-Farghani) shkroi gjerësisht mbi lëvizjen e trupave qiellorë. Puna e tij u përkthye në gjuhën latine në shekullin e 12. Në fund [[shekulli X|shekullin e 10]], u ndërtua një [[Qiellvëzhguesi|qiellvëzhgues]] i madh afër [[Teherani]]t, në [[Irani|Iran]] nga astronomi [[al-Khujandi]] i cili vëzhgoi një sërë kalimesh meridiane të diellit, gjë që e lejoi atë të njehsonte pjerrësinë ekliptike. Në [[Persi]], [[Omar Khajam]] (Ghijat al-Din Abu'l-Fat‘h Umar ibn Ibrahim al-Nisaburi al-Khajami) përpiloi shumë tabela astronomike dhe riformoi [[kalendari]]n i cili ishte më i saktë se [[kalendari Julian|kalendari julian]] dhe i afrohej [[Kalendari gregorian|kalendarit gregorian]]. Gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] [[Nikola Koperniku|Koperniku]] propozoi një [[Modeli heliocentrik|model heliocentrik]] (model që ka si qendër diellin) të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]]. Puna e tij u mbrojt, u zgjerua, dhe u saktësua nga [[Galileo Galilei]] dhe [[Johanes Kepleri]]. Kepleri ishte i pari që shfaqi një sistem i cili përshkruante saktësisht hollësitë e lëvizjeve të planetëve me diellin në qendër. Megjithatë, Kepleri nuk i kuptonte arsyet pas ligjeve që ai përshkroi. I mbetej shpikjes së [[Isak Njutoni|Njutonit]] të [[Dinamika qiellore|dinamikave qiellore]] dhe [[Ligji i rëndesës|ligjit të rëndesës]] të shpjegonte përfundimisht lëvizjet e planetëve. [[Skeda:Ant.nebula.arp.600pix.jpg|parapamje|right|300px|[[Astronomia yjore]], zhvillimi yjor : [[Mjegullnaja]] planetare milingonë. Gazrat dalës nga qendra e yllit që po vdes tregojnë modelet simetrike jo të ngjashëm me modelet kaotike të shpërthimeve të rëndomta.]] Yjet mendohet të jenë trupa qiellorë shumë të largët. Me shpikjen e [[Spektroskopia|spektroskopisë]] u dëshmua se ata janë të ngjashëm me diellin tonë, por me një kënd të gjerë [[temperatura]]sh, [[masa]]sh, dhe madhësish. Ekzistenca e [[galaktika|galaksisë]] sonë, [[Rruga e qumështit|rrugës së qumështit]], si një grup i ndarë yjesh u vërtetua vetëm në qindvjeçarin e 20, sëbashku me ekzistencën e galaksive "të jashtme", dhe pak më vonë, zgjerimi i [[Gjithësia|gjithësisë]] vërejtur me largimin e shumicës së galaksive nga ne. [[Kozmologjia]] bëri një përparim të madh gjatë qindvjeçarit të 20, me modelin e [[Big Bang|Bumit të Madh]] mbështetur fuqimisht nga provat e dhëna nga astronomia dhe fizika, si p.sh. [[rrezatimi i pasëm i mikrovalëve kozmike]], [[Ligji i Habllit]] dhe [[Sinteza bërthamore e Bumit të Madh|mbushëllimi kozmologjik i elementeve]]. == Shih edhe == * [[Astrofizika]] * [[Përmes Gjithësisë me shpejtësi më të madhe se të dritës]] * [[88 yjësitë moderne|Yllësia]] * [[Kozmogonia]] * [[Kozmologjia]] * [[Sistemi diellor]] * [[Shkenca hapësinore]] * [[Ylli]] == Vegla astronomike == * [[Teleskopi]] * [[Kalkulatori]] * [[Observatori]] (Vëzhguesi) == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Wikiquote}} [http://www.asimpleclick.com/nasa_related.htm Faqe rrjetore e NASA-s rreth astronomisë] – {{In lang|en}} === Organizata === * [http://www.aavso.org/ American Association of Variable Star Observers] * [http://www.drastronomy.com/ Durham Region Astronomical Association] * [http://www.noao.edu/ National Optical Astronomy Observatories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970129013230/http://www.noao.edu/ |date=29 janar 1997 }} * [http://www.nyaa-starfest.com/ North York Astronomical Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213215425/http://www.nyaa-starfest.com/ |date=13 shkurt 2021 }} * [http://www.rasc.ca/ Royal Astronomical Society of Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040622025835/http://www.rasc.ca/ |date=22 qershor 2004 }} * [http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] * [http://www.astro.cz/ Czech Astronomical Society] * [https://web.archive.org/web/20040124051103/http://www.hia-iha.nrc-cnrc.gc.ca/ Herzberg Institute of Astrophysics] * [http://www.slasonline.org/ Saint Louis Astronomical Society] === Referime === * [https://web.archive.org/web/20040629075556/http://www.ency-astro.com/ Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics] * [http://xxx.lanl.gov/ Los Alamos Astrophysics e-Print Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123091301/https://www.lanl.gov/errors/system-notification.php |date=23 janar 2020 }} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ Astronomy Picture of the Day] * [http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/ 20th Century Astronomers] * [https://web.archive.org/web/20060615045134/http://physics.unr.edu/grad/welser/astro/arab.html Islamic and Arab Astronomy] [[Kategoria:Astronomi| ]] [[Kategoria:Fizikë]] [[Kategoria:Shkencë]] hwkeqp785hwfrmrw6xlemx74i33c707 2940592 2940562 2026-04-13T08:15:19Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940562|2940562]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940592 wikitext text/x-wiki {{Pa fusnota|date=shkurt 2025|artikull rreth shkencës}} '''Astronomia''' është [[Shkencat natyrore|shkencë natyrore]] që përfshin [[vrojtimi]]n dhe shpjegimin e [[Dukuria|dukurive]] që ndodhin jashtë [[Toka|Tokës]] dhe [[Atmosfera|atmosferës]] së saj. Ajo studion prejardhjen, zhvillimin, vetitë fizike dhe kimike të të gjitha trupave jashtë tokësorë që mund të vrojtohen në qiell, së bashku me të gjitha proçeset (ecuritë) në të cilat ato përfshihen. Me ndryshimin e kohërave kanë ndryshuar dhe degët e saj të studimit. Gjatë një pjese të mirë të shekullit XX, astronomia ishte menduar të ndahej në [[Astrometria|astrometri]], [[Mekanika qiellore|mekanikë qiellore]] dhe [[Astrofizika|astrofizikë]]. Nga të treja, astrofizika, është dega më e njohur pasi në shumë [[Universiteti|universitete]] përfshihet në degë kërkimi dhe zhvillimi. [[Skeda:Moon Dedal crater.jpg|parapamje|250px|Astronomi Lunare:Pjesa e Hënës që nuk shihet. Eshtë fotografuar nga misioni [[Apollo 11]] që u soll rreth [[Hëna|Hënës]] në [[1969]].]] Astronomia është ndër të paktat shkenca ku amatorët luajnë ende një rol, sidomos në zbulimin dhe vëzhqimin e dukurive qiellore. Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], apo [[pseudoshkenca]]t të cilat përpiqen të zbulojnë fatin e njerëzve duke vrojtuar lëvizjen e trupave qiellorë. Megjithëse të dyja bazohen tek të njëjtat parime (vrojtimin e qiellit), ato janë të ndryshme: astronomia bazohet në studimin sipas metodave shkencore, ndërsa [[astrologjia]] nuk ka baza në metoda të tilla. == Etimologjia == ''Astronomia'' (nga fjala [[Greqishtja e lashtë|Greke]] [[wiktionary:ἀστρονομία|ἀστρονομία]], prej <span lang="el" dir="ltr">[[wiktionary:ἄστρον|ἄστρον]]</span> ''astron'', "yll" dhe -νομία ''-nomia'' nga [[wiktionary:νόμος|<span lang="el" dir="ltr">νόμος</span>]] ''nomos'', "ligj" ose "kulturë") do të thotë "ligji i [[Ylli|yjeve]]". Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], sistemin besimtar që konstaton që veprimet shoqërore diktohen dhe ndërlidhen me pozitat e objekteve yjore.<ref>{{Cite journal|last1=Losev|first1=Alexandre|year=2012|title='Astronomy' or 'astrology': A brief history of an apparent confusion|journal=[[Journal of Astronomical History and Heritage]]|volume=15|issue=1|pages=42–46|arxiv=1006.5209|bibcode=2012JAHH...15...42L|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2012.01.05|issn=1440-2807|s2cid=51802196}}</ref> Edhe pse të dy fushat kanë prejardhje të përbashkët, ato janë që tani plotësisht të ndara.<ref name="new cosmos2">{{cite book|last=Unsöld|first=Albrecht|title=The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics|author2=Baschek, Bodo|date=2001|publisher=Springer|others=Translated by Brewer, W.D.|isbn=978-3-540-67877-9|location=Berlin, New York}}</ref> == Degët == Astronomia përbehet nga disa degë. Ndarja e parë bëhet në ''astronomi teorike'', dhe ''astronomi vrojtuese''. Vrojtuesit përdorin mënyra të ndryshme për të marrë të dhëna mbi dukuri të ndryshme, të dhëna që përdoren nga [[Teoricieni|teoricienët]] për ndërtimin e modeleve, shpjegimin e këtyre dukurive dhe parashikimin e të tjerëve të ngjashëm. Kjo nuk do të thotë që vrojtuesit dhe teoricienët janë persona të ndryshëm. Degët e studimit mund të ndahen edhe sipas dy kritereve: * sipas [[subjekti]]t (p.sh [[Planeti|planetët]] ose [[galaktika]]t) ose [[problematika]]ve (formimi i [[ylli|yjeve]] ose i planetëve) * sipas zonës së spektrit elektromagnetik të studiuar === Ndarja sipas subjektit === [[Skeda:Dust.devil.mars.arp.750pix.jpg|parapamje|300px|[[Astronomia planetare]], ose [[Shkenca planetare|shkencat planetare]]: një "djall pluhuri" ne [[Marsi|Mars]]. Fotografuar nga [[Mars Global Surveyor]] [[Vrojtuesi i përgjithshëm marsian]].]] * [[Astrometria]]: Mat vendosjen dhe zhvendosjen e objekteve (sendeve) qiellore. Nevojitet të përcaktojë sistemin e përdorur të vend-ndodhjes dhe lëvizje-matjen e objekteve në galaksinë tonë. * [[Kozmologjia]]: Studimi i gjithësisë në tërësi dhe zhvillimin e saj. * [[Astronomia galaktikore]]: Ishte studimi i ndërtimtarisë dhe përbërësve të galaktikës sonë. Tani përfshin studimin e galaktikave të tjera që mund të vëzhgohen me hollësi. * [[Astronomia Tejgalaktikore]]: Studimi i objekteve (kryesisht galaksive) jashtë galaksisë sonë. * [[Formimi dhe zhvillimi i galaktikave]]: Studimi i formimit të galaksive, dhe zhvillimit të tyre në gjendjen e vëzhguar të tashme. * [[Shkenca planetare]]: Studimi i [[planeti|planetëve]] të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]] është (në kohët e fundit), nganjëherë i menduar një [[Disiplina|disiplinë]] e ndryshme; e quajtur gjithashtu [[Planetologjia|planetologji]]. * [[Astronomia yjore]]: Studimi i yjeve në përgjithësi. * [[Zhvillimi i yjeve]]: Studimi dhe zhvillimi i yjeve nga formimi i tyre deri në fundin e tyre si mbetje yjore. * [[Formimi i yjeve]]: Studimi i kushteve dhe proceseve (ecurive) që kanë çuar në formimin e yjeve në brendësinë e reve të [[Gazi|gazta]], dhe vetë ecurinë e formimit. Gjithashtu, ka edhe disiplina të tjera që mund të mendohen pjesë e astronomisë, ose janë shkenca ndërdisiplinore në lidhje me astronominë si: * [[Arkeoastronomia]] * [[Astrobiologjia]] * [[Astrokimia]] * [[Shkencat planetare]] * [[Kosmologjia]] === Mënyra e përfitimit të informacionit === Në astronomi, mënyra kryesore për të përftuar informacione është nëpërmjet identifikimit dhe analizimit të [[Rrezatimi radioaktiv|rrezatimeve radioaktive]], [[Fotoni|fotoneve]]; mënyrë tjetër për përftimin e informacioneve janë [[rrezet kozmike]], [[neutrino]]t, dhe, në të ardhmen e afërt, [[Vala gravitacionale|valët gravitacionale]] (shih [[LIGO]] dhe [[LISA]]). Një ndarje tradicionale e astronomisë jepet edhe nëpërmjet [[spektri]]t [[Elektromagnetizmi|elektromagnetik]] të vëzhguar: * [[Astronomia optike]] përmbledh teknikat e përdorura për zbulimin dhe analizimin e [[Drita|dritës]] në [[Gjatösia valore|gjatësi valore]] të tilla që mund të identifikohen edhe me [[Syri|sy]] (rreth 400 - 800&nbsp;nm). Mjeti më i njohur është [[teleskopi]], me [[matës elektroni imazhesh]]<!--si? ma von--> dhe [[spektrografi]]. * [[Astronomia Infrared]] merret me identifikimin e rrezatimeve infra të kuqe (valë më të gjata se drita e kuqe). Instrumenti më i përdorur është teleskopi por me shtimin e një instrumenti për [[Teleskopi hapësinor|teleskopët hapësinorë]] përdoren gjithashtu për të asgjösuar zhurmat (interferencat elektromagnetike) nga atmosfera. * [[Radioastronomia]] përdor instrumente plotësisht të ndryshëm për identifikimin e [[rrezatimi]]t të valëve nga [[Milimetri|mm]] në [[Centimetri|cm]]. Marrësit janë të ngjashëm me ata që përdoren në transmetimin [[radio]]r (që përdor këto lloj valësh). Shih [[Radio teleskopi]]. * [[Astronomia e energjisë së lartë]] <div style="float:right; clear:right; margin-left:10px; margin-right:10px; width:300px; text-align:center"> [[Skeda:Grav.lens1.arp.750pix.jpg|parapamje|right|250px|Lente gravitacionale]]<br /><small>'' '''Astronomia përtejgalaktikore''': lente gravitacionale. Ky imazh i teleskopit hapësinor Hubëll tregon blu të ndryshme, objekte në formë nyjesh që s'janë gjë tjetër veçse imazhe shumëfishe të të njëjtës galaksi. Janë shumëfishuar nga efekti i lentes gravitacionale i një grupimi galaksish të verdha, eliptike dhe spirale. Lentja gravitacionale krijohet nga fusha gravitacionale e grupimeve që prish imazhin e objekteve më të largëta.'' <br />'''Klikoni mbi foto për më shumë informacione dhe një pamje më të zgjeruar.''' </small> </div> Radioastronomia dhe astronomia optike mund të mbështetet nga grupe [[Observatori|observatorësh]], sepse [[atmosfera]] e Tokës është e tejdukshme në atë gjatësi valësh. Drita infra e kuqe thithet thuajse tërësisht nga [[Avulli|avujt]] e [[uji]]t, për këtë vëzhguesit infrared duhet të vendosen lart në hapësirë ose në një vend të thatë . Atmosfera është opake në gjatësitë valore të përdorura nga [[astronomia e rrezeve X]], [[astronomia e rrezeve gama]], [[astronomia UV]] dhe, për këtë arsye mund të dërgohen lart nëpërmjet [[Balloni|ballonave]] ose [[Observatori hapsinor|observatorëve hapësinorë]]. == Historia == {{Kryesor|Historia e astronomisë}} Në pjesën e hershme të historisë së saj, astronomia merrej vetëm me vëzhgimin dhe parathënien e lëvizjeve të trupave qiellorë që mund të shiheshin me sy. [[Rigveda]] përmend 27 [[Yllësia|yjësi]] që shoqërohen me lëvizjen e diellit si edhe 12 ndarje [[Zodiaku|zodiakale]] të qiellit. [[Qytetërimi grek|Grekët e lashtë]] dhanë një ndihmesë të rëndësishme në astronomi, mes të tjerash me përkufizimin e sistemit të [[Madhësia e dukshme|madhësisë]]. [[Bibla]] përmban disa pohime rreth vendosjes së tokës në gjithësi dhe rreth natyrës së yjeve dhe planetëve, shumica e të cilave janë më tepër poetike sesa tekstuale; shiko [[Kozmologjia biblike]]. Në vitet [[500|500 e.r.]], [[Arjabhata]] paraqiti një sistem matematikor që e shfaqte tokën të rrotullohej rreth boshtit të saj dhe i mendonte lëvizjet e planetëve rreth diellit. Studimi i astronomisë pothuajse ndaloi gjatë mesjetës, përveç punës së astronomëve arabë. Astronomi islamik i fund [[shekulli IX|shekullit 9]] [[al-Farghani]] (Abu'l-Abbas Ahmad ibn Muhammad ibn Kathir al-Farghani) shkroi gjerësisht mbi lëvizjen e trupave qiellorë. Puna e tij u përkthye në gjuhën latine në shekullin e 12. Në fund [[shekulli X|shekullin e 10]], u ndërtua një [[Qiellvëzhguesi|qiellvëzhgues]] i madh afër [[Teherani]]t, në [[Irani|Iran]] nga astronomi [[al-Khujandi]] i cili vëzhgoi një sërë kalimesh meridiane të diellit, gjë që e lejoi atë të njehsonte pjerrësinë ekliptike. Në [[Persi]], [[Omar Khajam]] (Ghijat al-Din Abu'l-Fat‘h Umar ibn Ibrahim al-Nisaburi al-Khajami) përpiloi shumë tabela astronomike dhe riformoi [[kalendari]]n i cili ishte më i saktë se [[kalendari Julian|kalendari julian]] dhe i afrohej [[Kalendari gregorian|kalendarit gregorian]]. Gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] [[Nikola Koperniku|Koperniku]] propozoi një [[Modeli heliocentrik|model heliocentrik]] (model që ka si qendër diellin) të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]]. Puna e tij u mbrojt, u zgjerua, dhe u saktësua nga [[Galileo Galilei]] dhe [[Johanes Kepleri]]. Kepleri ishte i pari që shfaqi një sistem i cili përshkruante saktësisht hollësitë e lëvizjeve të planetëve me diellin në qendër. Megjithatë, Kepleri nuk i kuptonte arsyet pas ligjeve që ai përshkroi. I mbetej shpikjes së [[Isak Njutoni|Njutonit]] të [[Dinamika qiellore|dinamikave qiellore]] dhe [[Ligji i rëndesës|ligjit të rëndesës]] të shpjegonte përfundimisht lëvizjet e planetëve. [[Skeda:Ant.nebula.arp.600pix.jpg|parapamje|right|300px|[[Astronomia yjore]], zhvillimi yjor : [[Mjegullnaja]] planetare milingonë. Gazrat dalës nga qendra e yllit që po vdes tregojnë modelet simetrike jo të ngjashëm me modelet kaotike të shpërthimeve të rëndomta.]] Yjet mendohet të jenë trupa qiellorë shumë të largët. Me shpikjen e [[Spektroskopia|spektroskopisë]] u dëshmua se ata janë të ngjashëm me diellin tonë, por me një kënd të gjerë [[temperatura]]sh, [[masa]]sh, dhe madhësish. Ekzistenca e [[galaktika|galaksisë]] sonë, [[Rruga e qumështit|rrugës së qumështit]], si një grup i ndarë yjesh u vërtetua vetëm në qindvjeçarin e 20, sëbashku me ekzistencën e galaksive "të jashtme", dhe pak më vonë, zgjerimi i [[Gjithësia|gjithësisë]] vërejtur me largimin e shumicës së galaksive nga ne. [[Kozmologjia]] bëri një përparim të madh gjatë qindvjeçarit të 20, me modelin e [[Big Bang|Bumit të Madh]] mbështetur fuqimisht nga provat e dhëna nga astronomia dhe fizika, si p.sh. [[rrezatimi i pasëm i mikrovalëve kozmike]], [[Ligji i Habllit]] dhe [[Sinteza bërthamore e Bumit të Madh|mbushëllimi kozmologjik i elementeve]]. == Shih edhe == * [[Astrofizika]] * [[Përmes Gjithësisë me shpejtësi më të madhe se të dritës]] * [[88 yjësitë moderne|Yllësia]] * [[Kozmogonia]] * [[Kozmologjia]] * [[Sistemi diellor]] * [[Shkenca hapësinore]] * [[Ylli]] == Vegla astronomike == * [[Teleskopi]] * [[Kalkulatori]] * [[Observatori]] (Vëzhguesi) == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Wikiquote}} [http://www.asimpleclick.com/nasa_related.htm Faqe rrjetore e NASA-s rreth astronomisë] – {{In lang|en}} === Organizata === * [http://www.aavso.org/ American Association of Variable Star Observers] * [http://www.drastronomy.com/ Durham Region Astronomical Association] * [http://www.noao.edu/ National Optical Astronomy Observatories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970129013230/http://www.noao.edu/ |date=29 janar 1997 }} * [http://www.nyaa-starfest.com/ North York Astronomical Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213215425/http://www.nyaa-starfest.com/ |date=13 shkurt 2021 }} * [http://www.rasc.ca/ Royal Astronomical Society of Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040622025835/http://www.rasc.ca/ |date=22 qershor 2004 }} * [http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] * [http://www.astro.cz/ Czech Astronomical Society] * [https://web.archive.org/web/20040124051103/http://www.hia-iha.nrc-cnrc.gc.ca/ Herzberg Institute of Astrophysics] * [http://www.slasonline.org/ Saint Louis Astronomical Society] === Referime === * [https://web.archive.org/web/20040629075556/http://www.ency-astro.com/ Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics] * [http://xxx.lanl.gov/ Los Alamos Astrophysics e-Print Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123091301/https://www.lanl.gov/errors/system-notification.php |date=23 janar 2020 }} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ Astronomy Picture of the Day] * [http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/ 20th Century Astronomers] * [https://web.archive.org/web/20060615045134/http://physics.unr.edu/grad/welser/astro/arab.html Islamic and Arab Astronomy] [[Kategoria:Astronomi| ]] [[Kategoria:Fizikë]] [[Kategoria:Shkencë]] kkz4ouwm6ga2uyhceq1yx6ts9x6704e 2940614 2940592 2026-04-13T08:43:23Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940614 wikitext text/x-wiki {{Pa fusnota|date=shkurt 2025|artikull rreth shkencës}} '''Astronomia''' është [[Shkencat natyrore|shkencë natyrore]] që përfshin [[vrojtimi]]n dhe shpjegimin e [[Dukuria|dukurive]] që ndodhin jashtë [[Toka|Tokës]] dhe [[Atmosfera|atmosferës]] së saj. Ajo studion prejardhjen, zhvillimin, vetitë fizike dhe kimike të të gjitha trupave jashtë tokësorë që mund të vrojtohen në qiell, së bashku me të gjitha proçeset (ecuritë) në të cilat ato përfshihen. Me ndryshimin e kohërave kanë ndryshuar dhe degët e saj të studimit. Gjatë një pjese të mirë të shekullit XX, astronomia ishte menduar të ndahej në [[Astrometria|astrometri]], [[Mekanika qiellore|mekanikë qiellore]] dhe [[Astrofizika|astrofizikë]]. Nga të treja, astrofizika, është dega më e njohur pasi në shumë [[Universiteti|universitete]] përfshihet në degë kërkimi dhe zhvillimi. [[Skeda:Moon Dedal crater.jpg|parapamje|250px|Astronomi Lunare:Pjesa e Hënës që nuk shihet. Eshtë fotografuar nga misioni [[Apollo 11]] që u soll rreth [[Hëna|Hënës]] në [[1969]].]] Astronomia është ndër të paktat shkenca ku amatorët luajnë ende një rol, sidomos në zbulimin dhe vëzhqimin e dukurive qiellore. Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], apo [[pseudoshkenca]]t të cilat përpiqen të zbulojnë fatin e njerëzve duke vrojtuar lëvizjen e trupave qiellorë. Megjithëse të dyja bazohen tek të njëjtat parime (vrojtimin e qiellit), ato janë të ndryshme: astronomia bazohet në studimin sipas metodave shkencore, ndërsa [[astrologjia]] nuk ka baza në metoda të tilla. == Etimologjia == ''Astronomia'' (nga fjala [[Greqishtja e lashtë|Greke]] [[wiktionary:ἀστρονομία|ἀστρονομία]], prej <span lang="el" dir="ltr">[[wiktionary:ἄστρον|ἄστρον]]</span> ''astron'', "yll" dhe -νομία ''-nomia'' nga [[wiktionary:νόμος|<span lang="el" dir="ltr">νόμος</span>]] ''nomos'', "ligj" ose "kulturë") do të thotë "ligji i [[Ylli|yjeve]]". Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], sistemin besimtar që konstaton që veprimet shoqërore diktohen dhe ndërlidhen me pozitat e objekteve yjore.<ref>{{Cite journal|last1=Losev|first1=Alexandre|title='Astronomy' or 'astrology': A brief history of an apparent confusion|journal=[[Journal of Astronomical History and Heritage]]|volume=15|issue=1|pages=42–46|arxiv=1006.5209|bibcode=2012JAHH...15...42L|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2012.01.05|issn=1440-2807|s2cid=51802196|first=A.|last=Losev|date=2012-03-01|publisher=China Science Publishing & Media Ltd.}}</ref> Edhe pse të dy fushat kanë prejardhje të përbashkët, ato janë që tani plotësisht të ndara.<ref name="new cosmos2">{{cite book|last=Unsöld|first=Albrecht|title=The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics|author2=Baschek, Bodo|date=2001|publisher=Springer|others=Translated by Brewer, W.D.|isbn=978-3-540-67877-9|location=Berlin, New York}}</ref> == Degët == Astronomia përbehet nga disa degë. Ndarja e parë bëhet në ''astronomi teorike'', dhe ''astronomi vrojtuese''. Vrojtuesit përdorin mënyra të ndryshme për të marrë të dhëna mbi dukuri të ndryshme, të dhëna që përdoren nga [[Teoricieni|teoricienët]] për ndërtimin e modeleve, shpjegimin e këtyre dukurive dhe parashikimin e të tjerëve të ngjashëm. Kjo nuk do të thotë që vrojtuesit dhe teoricienët janë persona të ndryshëm. Degët e studimit mund të ndahen edhe sipas dy kritereve: * sipas [[subjekti]]t (p.sh [[Planeti|planetët]] ose [[galaktika]]t) ose [[problematika]]ve (formimi i [[ylli|yjeve]] ose i planetëve) * sipas zonës së spektrit elektromagnetik të studiuar === Ndarja sipas subjektit === [[Skeda:Dust.devil.mars.arp.750pix.jpg|parapamje|300px|[[Astronomia planetare]], ose [[Shkenca planetare|shkencat planetare]]: një "djall pluhuri" ne [[Marsi|Mars]]. Fotografuar nga [[Mars Global Surveyor]] [[Vrojtuesi i përgjithshëm marsian]].]] * [[Astrometria]]: Mat vendosjen dhe zhvendosjen e objekteve (sendeve) qiellore. Nevojitet të përcaktojë sistemin e përdorur të vend-ndodhjes dhe lëvizje-matjen e objekteve në galaksinë tonë. * [[Kozmologjia]]: Studimi i gjithësisë në tërësi dhe zhvillimin e saj. * [[Astronomia galaktikore]]: Ishte studimi i ndërtimtarisë dhe përbërësve të galaktikës sonë. Tani përfshin studimin e galaktikave të tjera që mund të vëzhgohen me hollësi. * [[Astronomia Tejgalaktikore]]: Studimi i objekteve (kryesisht galaksive) jashtë galaksisë sonë. * [[Formimi dhe zhvillimi i galaktikave]]: Studimi i formimit të galaksive, dhe zhvillimit të tyre në gjendjen e vëzhguar të tashme. * [[Shkenca planetare]]: Studimi i [[planeti|planetëve]] të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]] është (në kohët e fundit), nganjëherë i menduar një [[Disiplina|disiplinë]] e ndryshme; e quajtur gjithashtu [[Planetologjia|planetologji]]. * [[Astronomia yjore]]: Studimi i yjeve në përgjithësi. * [[Zhvillimi i yjeve]]: Studimi dhe zhvillimi i yjeve nga formimi i tyre deri në fundin e tyre si mbetje yjore. * [[Formimi i yjeve]]: Studimi i kushteve dhe proceseve (ecurive) që kanë çuar në formimin e yjeve në brendësinë e reve të [[Gazi|gazta]], dhe vetë ecurinë e formimit. Gjithashtu, ka edhe disiplina të tjera që mund të mendohen pjesë e astronomisë, ose janë shkenca ndërdisiplinore në lidhje me astronominë si: * [[Arkeoastronomia]] * [[Astrobiologjia]] * [[Astrokimia]] * [[Shkencat planetare]] * [[Kosmologjia]] === Mënyra e përfitimit të informacionit === Në astronomi, mënyra kryesore për të përftuar informacione është nëpërmjet identifikimit dhe analizimit të [[Rrezatimi radioaktiv|rrezatimeve radioaktive]], [[Fotoni|fotoneve]]; mënyrë tjetër për përftimin e informacioneve janë [[rrezet kozmike]], [[neutrino]]t, dhe, në të ardhmen e afërt, [[Vala gravitacionale|valët gravitacionale]] (shih [[LIGO]] dhe [[LISA]]). Një ndarje tradicionale e astronomisë jepet edhe nëpërmjet [[spektri]]t [[Elektromagnetizmi|elektromagnetik]] të vëzhguar: * [[Astronomia optike]] përmbledh teknikat e përdorura për zbulimin dhe analizimin e [[Drita|dritës]] në [[Gjatösia valore|gjatësi valore]] të tilla që mund të identifikohen edhe me [[Syri|sy]] (rreth 400 - 800&nbsp;nm). Mjeti më i njohur është [[teleskopi]], me [[matës elektroni imazhesh]]<!--si? ma von--> dhe [[spektrografi]]. * [[Astronomia Infrared]] merret me identifikimin e rrezatimeve infra të kuqe (valë më të gjata se drita e kuqe). Instrumenti më i përdorur është teleskopi por me shtimin e një instrumenti për [[Teleskopi hapësinor|teleskopët hapësinorë]] përdoren gjithashtu për të asgjösuar zhurmat (interferencat elektromagnetike) nga atmosfera. * [[Radioastronomia]] përdor instrumente plotësisht të ndryshëm për identifikimin e [[rrezatimi]]t të valëve nga [[Milimetri|mm]] në [[Centimetri|cm]]. Marrësit janë të ngjashëm me ata që përdoren në transmetimin [[radio]]r (që përdor këto lloj valësh). Shih [[Radio teleskopi]]. * [[Astronomia e energjisë së lartë]] <div style="float:right; clear:right; margin-left:10px; margin-right:10px; width:300px; text-align:center"> [[Skeda:Grav.lens1.arp.750pix.jpg|parapamje|right|250px|Lente gravitacionale]]<br /><small>'' '''Astronomia përtejgalaktikore''': lente gravitacionale. Ky imazh i teleskopit hapësinor Hubëll tregon blu të ndryshme, objekte në formë nyjesh që s'janë gjë tjetër veçse imazhe shumëfishe të të njëjtës galaksi. Janë shumëfishuar nga efekti i lentes gravitacionale i një grupimi galaksish të verdha, eliptike dhe spirale. Lentja gravitacionale krijohet nga fusha gravitacionale e grupimeve që prish imazhin e objekteve më të largëta.'' <br />'''Klikoni mbi foto për më shumë informacione dhe një pamje më të zgjeruar.''' </small> </div> Radioastronomia dhe astronomia optike mund të mbështetet nga grupe [[Observatori|observatorësh]], sepse [[atmosfera]] e Tokës është e tejdukshme në atë gjatësi valësh. Drita infra e kuqe thithet thuajse tërësisht nga [[Avulli|avujt]] e [[uji]]t, për këtë vëzhguesit infrared duhet të vendosen lart në hapësirë ose në një vend të thatë . Atmosfera është opake në gjatësitë valore të përdorura nga [[astronomia e rrezeve X]], [[astronomia e rrezeve gama]], [[astronomia UV]] dhe, për këtë arsye mund të dërgohen lart nëpërmjet [[Balloni|ballonave]] ose [[Observatori hapsinor|observatorëve hapësinorë]]. == Historia == {{Kryesor|Historia e astronomisë}} Në pjesën e hershme të historisë së saj, astronomia merrej vetëm me vëzhgimin dhe parathënien e lëvizjeve të trupave qiellorë që mund të shiheshin me sy. [[Rigveda]] përmend 27 [[Yllësia|yjësi]] që shoqërohen me lëvizjen e diellit si edhe 12 ndarje [[Zodiaku|zodiakale]] të qiellit. [[Qytetërimi grek|Grekët e lashtë]] dhanë një ndihmesë të rëndësishme në astronomi, mes të tjerash me përkufizimin e sistemit të [[Madhësia e dukshme|madhësisë]]. [[Bibla]] përmban disa pohime rreth vendosjes së tokës në gjithësi dhe rreth natyrës së yjeve dhe planetëve, shumica e të cilave janë më tepër poetike sesa tekstuale; shiko [[Kozmologjia biblike]]. Në vitet [[500|500 e.r.]], [[Arjabhata]] paraqiti një sistem matematikor që e shfaqte tokën të rrotullohej rreth boshtit të saj dhe i mendonte lëvizjet e planetëve rreth diellit. Studimi i astronomisë pothuajse ndaloi gjatë mesjetës, përveç punës së astronomëve arabë. Astronomi islamik i fund [[shekulli IX|shekullit 9]] [[al-Farghani]] (Abu'l-Abbas Ahmad ibn Muhammad ibn Kathir al-Farghani) shkroi gjerësisht mbi lëvizjen e trupave qiellorë. Puna e tij u përkthye në gjuhën latine në shekullin e 12. Në fund [[shekulli X|shekullin e 10]], u ndërtua një [[Qiellvëzhguesi|qiellvëzhgues]] i madh afër [[Teherani]]t, në [[Irani|Iran]] nga astronomi [[al-Khujandi]] i cili vëzhgoi një sërë kalimesh meridiane të diellit, gjë që e lejoi atë të njehsonte pjerrësinë ekliptike. Në [[Persi]], [[Omar Khajam]] (Ghijat al-Din Abu'l-Fat‘h Umar ibn Ibrahim al-Nisaburi al-Khajami) përpiloi shumë tabela astronomike dhe riformoi [[kalendari]]n i cili ishte më i saktë se [[kalendari Julian|kalendari julian]] dhe i afrohej [[Kalendari gregorian|kalendarit gregorian]]. Gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] [[Nikola Koperniku|Koperniku]] propozoi një [[Modeli heliocentrik|model heliocentrik]] (model që ka si qendër diellin) të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]]. Puna e tij u mbrojt, u zgjerua, dhe u saktësua nga [[Galileo Galilei]] dhe [[Johanes Kepleri]]. Kepleri ishte i pari që shfaqi një sistem i cili përshkruante saktësisht hollësitë e lëvizjeve të planetëve me diellin në qendër. Megjithatë, Kepleri nuk i kuptonte arsyet pas ligjeve që ai përshkroi. I mbetej shpikjes së [[Isak Njutoni|Njutonit]] të [[Dinamika qiellore|dinamikave qiellore]] dhe [[Ligji i rëndesës|ligjit të rëndesës]] të shpjegonte përfundimisht lëvizjet e planetëve. [[Skeda:Ant.nebula.arp.600pix.jpg|parapamje|right|300px|[[Astronomia yjore]], zhvillimi yjor : [[Mjegullnaja]] planetare milingonë. Gazrat dalës nga qendra e yllit që po vdes tregojnë modelet simetrike jo të ngjashëm me modelet kaotike të shpërthimeve të rëndomta.]] Yjet mendohet të jenë trupa qiellorë shumë të largët. Me shpikjen e [[Spektroskopia|spektroskopisë]] u dëshmua se ata janë të ngjashëm me diellin tonë, por me një kënd të gjerë [[temperatura]]sh, [[masa]]sh, dhe madhësish. Ekzistenca e [[galaktika|galaksisë]] sonë, [[Rruga e qumështit|rrugës së qumështit]], si një grup i ndarë yjesh u vërtetua vetëm në qindvjeçarin e 20, sëbashku me ekzistencën e galaksive "të jashtme", dhe pak më vonë, zgjerimi i [[Gjithësia|gjithësisë]] vërejtur me largimin e shumicës së galaksive nga ne. [[Kozmologjia]] bëri një përparim të madh gjatë qindvjeçarit të 20, me modelin e [[Big Bang|Bumit të Madh]] mbështetur fuqimisht nga provat e dhëna nga astronomia dhe fizika, si p.sh. [[rrezatimi i pasëm i mikrovalëve kozmike]], [[Ligji i Habllit]] dhe [[Sinteza bërthamore e Bumit të Madh|mbushëllimi kozmologjik i elementeve]]. == Shih edhe == * [[Astrofizika]] * [[Përmes Gjithësisë me shpejtësi më të madhe se të dritës]] * [[88 yjësitë moderne|Yllësia]] * [[Kozmogonia]] * [[Kozmologjia]] * [[Sistemi diellor]] * [[Shkenca hapësinore]] * [[Ylli]] == Vegla astronomike == * [[Teleskopi]] * [[Kalkulatori]] * [[Observatori]] (Vëzhguesi) == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Wikiquote}} [http://www.asimpleclick.com/nasa_related.htm Faqe rrjetore e NASA-s rreth astronomisë] – {{In lang|en}} === Organizata === * [http://www.aavso.org/ American Association of Variable Star Observers] * [http://www.drastronomy.com/ Durham Region Astronomical Association] * [http://www.noao.edu/ National Optical Astronomy Observatories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970129013230/http://www.noao.edu/ |date=29 janar 1997 }} * [http://www.nyaa-starfest.com/ North York Astronomical Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213215425/http://www.nyaa-starfest.com/ |date=13 shkurt 2021 }} * [http://www.rasc.ca/ Royal Astronomical Society of Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040622025835/http://www.rasc.ca/ |date=22 qershor 2004 }} * [http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] * [http://www.astro.cz/ Czech Astronomical Society] * [https://web.archive.org/web/20040124051103/http://www.hia-iha.nrc-cnrc.gc.ca/ Herzberg Institute of Astrophysics] * [http://www.slasonline.org/ Saint Louis Astronomical Society] === Referime === * [https://web.archive.org/web/20040629075556/http://www.ency-astro.com/ Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics] * [http://xxx.lanl.gov/ Los Alamos Astrophysics e-Print Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123091301/https://www.lanl.gov/errors/system-notification.php |date=23 janar 2020 }} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ Astronomy Picture of the Day] * [http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/ 20th Century Astronomers] * [https://web.archive.org/web/20060615045134/http://physics.unr.edu/grad/welser/astro/arab.html Islamic and Arab Astronomy] [[Kategoria:Astronomi| ]] [[Kategoria:Fizikë]] [[Kategoria:Shkencë]] gxcbfham5wxckl9kczhlzke7rne8pry 2940630 2940614 2026-04-13T08:52:24Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940614|2940614]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940630 wikitext text/x-wiki {{Pa fusnota|date=shkurt 2025|artikull rreth shkencës}} '''Astronomia''' është [[Shkencat natyrore|shkencë natyrore]] që përfshin [[vrojtimi]]n dhe shpjegimin e [[Dukuria|dukurive]] që ndodhin jashtë [[Toka|Tokës]] dhe [[Atmosfera|atmosferës]] së saj. Ajo studion prejardhjen, zhvillimin, vetitë fizike dhe kimike të të gjitha trupave jashtë tokësorë që mund të vrojtohen në qiell, së bashku me të gjitha proçeset (ecuritë) në të cilat ato përfshihen. Me ndryshimin e kohërave kanë ndryshuar dhe degët e saj të studimit. Gjatë një pjese të mirë të shekullit XX, astronomia ishte menduar të ndahej në [[Astrometria|astrometri]], [[Mekanika qiellore|mekanikë qiellore]] dhe [[Astrofizika|astrofizikë]]. Nga të treja, astrofizika, është dega më e njohur pasi në shumë [[Universiteti|universitete]] përfshihet në degë kërkimi dhe zhvillimi. [[Skeda:Moon Dedal crater.jpg|parapamje|250px|Astronomi Lunare:Pjesa e Hënës që nuk shihet. Eshtë fotografuar nga misioni [[Apollo 11]] që u soll rreth [[Hëna|Hënës]] në [[1969]].]] Astronomia është ndër të paktat shkenca ku amatorët luajnë ende një rol, sidomos në zbulimin dhe vëzhqimin e dukurive qiellore. Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], apo [[pseudoshkenca]]t të cilat përpiqen të zbulojnë fatin e njerëzve duke vrojtuar lëvizjen e trupave qiellorë. Megjithëse të dyja bazohen tek të njëjtat parime (vrojtimin e qiellit), ato janë të ndryshme: astronomia bazohet në studimin sipas metodave shkencore, ndërsa [[astrologjia]] nuk ka baza në metoda të tilla. == Etimologjia == ''Astronomia'' (nga fjala [[Greqishtja e lashtë|Greke]] [[wiktionary:ἀστρονομία|ἀστρονομία]], prej <span lang="el" dir="ltr">[[wiktionary:ἄστρον|ἄστρον]]</span> ''astron'', "yll" dhe -νομία ''-nomia'' nga [[wiktionary:νόμος|<span lang="el" dir="ltr">νόμος</span>]] ''nomos'', "ligj" ose "kulturë") do të thotë "ligji i [[Ylli|yjeve]]". Astronomia nuk duhet ngatërruar me [[Astrologjia|astrologjinë]], sistemin besimtar që konstaton që veprimet shoqërore diktohen dhe ndërlidhen me pozitat e objekteve yjore.<ref>{{Cite journal|last1=Losev|first1=Alexandre|year=2012|title='Astronomy' or 'astrology': A brief history of an apparent confusion|journal=[[Journal of Astronomical History and Heritage]]|volume=15|issue=1|pages=42–46|arxiv=1006.5209|bibcode=2012JAHH...15...42L|doi=10.3724/SP.J.1440-2807.2012.01.05|issn=1440-2807|s2cid=51802196}}</ref> Edhe pse të dy fushat kanë prejardhje të përbashkët, ato janë që tani plotësisht të ndara.<ref name="new cosmos2">{{cite book|last=Unsöld|first=Albrecht|title=The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics|author2=Baschek, Bodo|date=2001|publisher=Springer|others=Translated by Brewer, W.D.|isbn=978-3-540-67877-9|location=Berlin, New York}}</ref> == Degët == Astronomia përbehet nga disa degë. Ndarja e parë bëhet në ''astronomi teorike'', dhe ''astronomi vrojtuese''. Vrojtuesit përdorin mënyra të ndryshme për të marrë të dhëna mbi dukuri të ndryshme, të dhëna që përdoren nga [[Teoricieni|teoricienët]] për ndërtimin e modeleve, shpjegimin e këtyre dukurive dhe parashikimin e të tjerëve të ngjashëm. Kjo nuk do të thotë që vrojtuesit dhe teoricienët janë persona të ndryshëm. Degët e studimit mund të ndahen edhe sipas dy kritereve: * sipas [[subjekti]]t (p.sh [[Planeti|planetët]] ose [[galaktika]]t) ose [[problematika]]ve (formimi i [[ylli|yjeve]] ose i planetëve) * sipas zonës së spektrit elektromagnetik të studiuar === Ndarja sipas subjektit === [[Skeda:Dust.devil.mars.arp.750pix.jpg|parapamje|300px|[[Astronomia planetare]], ose [[Shkenca planetare|shkencat planetare]]: një "djall pluhuri" ne [[Marsi|Mars]]. Fotografuar nga [[Mars Global Surveyor]] [[Vrojtuesi i përgjithshëm marsian]].]] * [[Astrometria]]: Mat vendosjen dhe zhvendosjen e objekteve (sendeve) qiellore. Nevojitet të përcaktojë sistemin e përdorur të vend-ndodhjes dhe lëvizje-matjen e objekteve në galaksinë tonë. * [[Kozmologjia]]: Studimi i gjithësisë në tërësi dhe zhvillimin e saj. * [[Astronomia galaktikore]]: Ishte studimi i ndërtimtarisë dhe përbërësve të galaktikës sonë. Tani përfshin studimin e galaktikave të tjera që mund të vëzhgohen me hollësi. * [[Astronomia Tejgalaktikore]]: Studimi i objekteve (kryesisht galaksive) jashtë galaksisë sonë. * [[Formimi dhe zhvillimi i galaktikave]]: Studimi i formimit të galaksive, dhe zhvillimit të tyre në gjendjen e vëzhguar të tashme. * [[Shkenca planetare]]: Studimi i [[planeti|planetëve]] të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]] është (në kohët e fundit), nganjëherë i menduar një [[Disiplina|disiplinë]] e ndryshme; e quajtur gjithashtu [[Planetologjia|planetologji]]. * [[Astronomia yjore]]: Studimi i yjeve në përgjithësi. * [[Zhvillimi i yjeve]]: Studimi dhe zhvillimi i yjeve nga formimi i tyre deri në fundin e tyre si mbetje yjore. * [[Formimi i yjeve]]: Studimi i kushteve dhe proceseve (ecurive) që kanë çuar në formimin e yjeve në brendësinë e reve të [[Gazi|gazta]], dhe vetë ecurinë e formimit. Gjithashtu, ka edhe disiplina të tjera që mund të mendohen pjesë e astronomisë, ose janë shkenca ndërdisiplinore në lidhje me astronominë si: * [[Arkeoastronomia]] * [[Astrobiologjia]] * [[Astrokimia]] * [[Shkencat planetare]] * [[Kosmologjia]] === Mënyra e përfitimit të informacionit === Në astronomi, mënyra kryesore për të përftuar informacione është nëpërmjet identifikimit dhe analizimit të [[Rrezatimi radioaktiv|rrezatimeve radioaktive]], [[Fotoni|fotoneve]]; mënyrë tjetër për përftimin e informacioneve janë [[rrezet kozmike]], [[neutrino]]t, dhe, në të ardhmen e afërt, [[Vala gravitacionale|valët gravitacionale]] (shih [[LIGO]] dhe [[LISA]]). Një ndarje tradicionale e astronomisë jepet edhe nëpërmjet [[spektri]]t [[Elektromagnetizmi|elektromagnetik]] të vëzhguar: * [[Astronomia optike]] përmbledh teknikat e përdorura për zbulimin dhe analizimin e [[Drita|dritës]] në [[Gjatösia valore|gjatësi valore]] të tilla që mund të identifikohen edhe me [[Syri|sy]] (rreth 400 - 800&nbsp;nm). Mjeti më i njohur është [[teleskopi]], me [[matës elektroni imazhesh]]<!--si? ma von--> dhe [[spektrografi]]. * [[Astronomia Infrared]] merret me identifikimin e rrezatimeve infra të kuqe (valë më të gjata se drita e kuqe). Instrumenti më i përdorur është teleskopi por me shtimin e një instrumenti për [[Teleskopi hapësinor|teleskopët hapësinorë]] përdoren gjithashtu për të asgjösuar zhurmat (interferencat elektromagnetike) nga atmosfera. * [[Radioastronomia]] përdor instrumente plotësisht të ndryshëm për identifikimin e [[rrezatimi]]t të valëve nga [[Milimetri|mm]] në [[Centimetri|cm]]. Marrësit janë të ngjashëm me ata që përdoren në transmetimin [[radio]]r (që përdor këto lloj valësh). Shih [[Radio teleskopi]]. * [[Astronomia e energjisë së lartë]] <div style="float:right; clear:right; margin-left:10px; margin-right:10px; width:300px; text-align:center"> [[Skeda:Grav.lens1.arp.750pix.jpg|parapamje|right|250px|Lente gravitacionale]]<br /><small>'' '''Astronomia përtejgalaktikore''': lente gravitacionale. Ky imazh i teleskopit hapësinor Hubëll tregon blu të ndryshme, objekte në formë nyjesh që s'janë gjë tjetër veçse imazhe shumëfishe të të njëjtës galaksi. Janë shumëfishuar nga efekti i lentes gravitacionale i një grupimi galaksish të verdha, eliptike dhe spirale. Lentja gravitacionale krijohet nga fusha gravitacionale e grupimeve që prish imazhin e objekteve më të largëta.'' <br />'''Klikoni mbi foto për më shumë informacione dhe një pamje më të zgjeruar.''' </small> </div> Radioastronomia dhe astronomia optike mund të mbështetet nga grupe [[Observatori|observatorësh]], sepse [[atmosfera]] e Tokës është e tejdukshme në atë gjatësi valësh. Drita infra e kuqe thithet thuajse tërësisht nga [[Avulli|avujt]] e [[uji]]t, për këtë vëzhguesit infrared duhet të vendosen lart në hapësirë ose në një vend të thatë . Atmosfera është opake në gjatësitë valore të përdorura nga [[astronomia e rrezeve X]], [[astronomia e rrezeve gama]], [[astronomia UV]] dhe, për këtë arsye mund të dërgohen lart nëpërmjet [[Balloni|ballonave]] ose [[Observatori hapsinor|observatorëve hapësinorë]]. == Historia == {{Kryesor|Historia e astronomisë}} Në pjesën e hershme të historisë së saj, astronomia merrej vetëm me vëzhgimin dhe parathënien e lëvizjeve të trupave qiellorë që mund të shiheshin me sy. [[Rigveda]] përmend 27 [[Yllësia|yjësi]] që shoqërohen me lëvizjen e diellit si edhe 12 ndarje [[Zodiaku|zodiakale]] të qiellit. [[Qytetërimi grek|Grekët e lashtë]] dhanë një ndihmesë të rëndësishme në astronomi, mes të tjerash me përkufizimin e sistemit të [[Madhësia e dukshme|madhësisë]]. [[Bibla]] përmban disa pohime rreth vendosjes së tokës në gjithësi dhe rreth natyrës së yjeve dhe planetëve, shumica e të cilave janë më tepër poetike sesa tekstuale; shiko [[Kozmologjia biblike]]. Në vitet [[500|500 e.r.]], [[Arjabhata]] paraqiti një sistem matematikor që e shfaqte tokën të rrotullohej rreth boshtit të saj dhe i mendonte lëvizjet e planetëve rreth diellit. Studimi i astronomisë pothuajse ndaloi gjatë mesjetës, përveç punës së astronomëve arabë. Astronomi islamik i fund [[shekulli IX|shekullit 9]] [[al-Farghani]] (Abu'l-Abbas Ahmad ibn Muhammad ibn Kathir al-Farghani) shkroi gjerësisht mbi lëvizjen e trupave qiellorë. Puna e tij u përkthye në gjuhën latine në shekullin e 12. Në fund [[shekulli X|shekullin e 10]], u ndërtua një [[Qiellvëzhguesi|qiellvëzhgues]] i madh afër [[Teherani]]t, në [[Irani|Iran]] nga astronomi [[al-Khujandi]] i cili vëzhgoi një sërë kalimesh meridiane të diellit, gjë që e lejoi atë të njehsonte pjerrësinë ekliptike. Në [[Persi]], [[Omar Khajam]] (Ghijat al-Din Abu'l-Fat‘h Umar ibn Ibrahim al-Nisaburi al-Khajami) përpiloi shumë tabela astronomike dhe riformoi [[kalendari]]n i cili ishte më i saktë se [[kalendari Julian|kalendari julian]] dhe i afrohej [[Kalendari gregorian|kalendarit gregorian]]. Gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] [[Nikola Koperniku|Koperniku]] propozoi një [[Modeli heliocentrik|model heliocentrik]] (model që ka si qendër diellin) të [[Sistemi diellor|sistemit diellor]]. Puna e tij u mbrojt, u zgjerua, dhe u saktësua nga [[Galileo Galilei]] dhe [[Johanes Kepleri]]. Kepleri ishte i pari që shfaqi një sistem i cili përshkruante saktësisht hollësitë e lëvizjeve të planetëve me diellin në qendër. Megjithatë, Kepleri nuk i kuptonte arsyet pas ligjeve që ai përshkroi. I mbetej shpikjes së [[Isak Njutoni|Njutonit]] të [[Dinamika qiellore|dinamikave qiellore]] dhe [[Ligji i rëndesës|ligjit të rëndesës]] të shpjegonte përfundimisht lëvizjet e planetëve. [[Skeda:Ant.nebula.arp.600pix.jpg|parapamje|right|300px|[[Astronomia yjore]], zhvillimi yjor : [[Mjegullnaja]] planetare milingonë. Gazrat dalës nga qendra e yllit që po vdes tregojnë modelet simetrike jo të ngjashëm me modelet kaotike të shpërthimeve të rëndomta.]] Yjet mendohet të jenë trupa qiellorë shumë të largët. Me shpikjen e [[Spektroskopia|spektroskopisë]] u dëshmua se ata janë të ngjashëm me diellin tonë, por me një kënd të gjerë [[temperatura]]sh, [[masa]]sh, dhe madhësish. Ekzistenca e [[galaktika|galaksisë]] sonë, [[Rruga e qumështit|rrugës së qumështit]], si një grup i ndarë yjesh u vërtetua vetëm në qindvjeçarin e 20, sëbashku me ekzistencën e galaksive "të jashtme", dhe pak më vonë, zgjerimi i [[Gjithësia|gjithësisë]] vërejtur me largimin e shumicës së galaksive nga ne. [[Kozmologjia]] bëri një përparim të madh gjatë qindvjeçarit të 20, me modelin e [[Big Bang|Bumit të Madh]] mbështetur fuqimisht nga provat e dhëna nga astronomia dhe fizika, si p.sh. [[rrezatimi i pasëm i mikrovalëve kozmike]], [[Ligji i Habllit]] dhe [[Sinteza bërthamore e Bumit të Madh|mbushëllimi kozmologjik i elementeve]]. == Shih edhe == * [[Astrofizika]] * [[Përmes Gjithësisë me shpejtësi më të madhe se të dritës]] * [[88 yjësitë moderne|Yllësia]] * [[Kozmogonia]] * [[Kozmologjia]] * [[Sistemi diellor]] * [[Shkenca hapësinore]] * [[Ylli]] == Vegla astronomike == * [[Teleskopi]] * [[Kalkulatori]] * [[Observatori]] (Vëzhguesi) == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Wikiquote}} [http://www.asimpleclick.com/nasa_related.htm Faqe rrjetore e NASA-s rreth astronomisë] – {{In lang|en}} === Organizata === * [http://www.aavso.org/ American Association of Variable Star Observers] * [http://www.drastronomy.com/ Durham Region Astronomical Association] * [http://www.noao.edu/ National Optical Astronomy Observatories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970129013230/http://www.noao.edu/ |date=29 janar 1997 }} * [http://www.nyaa-starfest.com/ North York Astronomical Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213215425/http://www.nyaa-starfest.com/ |date=13 shkurt 2021 }} * [http://www.rasc.ca/ Royal Astronomical Society of Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040622025835/http://www.rasc.ca/ |date=22 qershor 2004 }} * [http://www.ras.org.uk/ Royal Astronomical Society (UK)] * [http://www.astro.cz/ Czech Astronomical Society] * [https://web.archive.org/web/20040124051103/http://www.hia-iha.nrc-cnrc.gc.ca/ Herzberg Institute of Astrophysics] * [http://www.slasonline.org/ Saint Louis Astronomical Society] === Referime === * [https://web.archive.org/web/20040629075556/http://www.ency-astro.com/ Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics] * [http://xxx.lanl.gov/ Los Alamos Astrophysics e-Print Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123091301/https://www.lanl.gov/errors/system-notification.php |date=23 janar 2020 }} * [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ Astronomy Picture of the Day] * [http://www.phys-astro.sonoma.edu/BruceMedalists/ 20th Century Astronomers] * [https://web.archive.org/web/20060615045134/http://physics.unr.edu/grad/welser/astro/arab.html Islamic and Arab Astronomy] [[Kategoria:Astronomi| ]] [[Kategoria:Fizikë]] [[Kategoria:Shkencë]] kkz4ouwm6ga2uyhceq1yx6ts9x6704e 0 1628 2940393 2939333 2026-04-12T19:04:00Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940393 wikitext text/x-wiki {{Infobox post zyrtar | post = Kryetari | body = Shteteve të Bashkuara të Amerikës | insignia = Seal Of The President Of The United States Of America.svg | insigniasize = 120 | insigniacaption = [[Emblema e Presidentit të Shteteve të Bashkuara President|Emblema e Presidentit]] | flag = Flag of the President of the United States of America.svg | flagsize = 130 | flagcaption = [[Flamuri i Presidentit të Shteteve të Bashkuara President|Flamuri presidencial]] | flagborder = yes | image = Donald Trump official portrait.jpg | incumbent = [[Donald Trump]] | incumbentsince = 20 janar 2025 | department = {{plainlist| *[[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara#Dega ekzekutive|Dega ekzekutive e qeverisë amerikane]] *[[Zyra ekzekutive e Presidentit të Shteteve të Bashkuara]]}} | style = {{plainlist| *[[Z. President (titull)|Z. President]]<ref>{{Cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9D06E3D9143AE533A25751C0A96E9C94609ED7CF|title=How To Address The President; He Is Not Your Excellency Or Your Honor, But Mr. President|work=The New York Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html|title=USGS Correspondence Handbook—Chapter 4|date=18 korrik 2007|publisher=Usgs.gov|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926000950/http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html|archive-date=26 shtator 2012|access-date=15 nëntor 2012}}</ref><br>(jozyrtare) *I ndershmi<ref>{{Cite web|url=http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm|title=Models of Address and Salutation|publisher=Ita.doc.gov|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm|archive-date=20 korrik 2010|access-date=4 shtator 2010}}</ref> <br>(zyrtare) *Shkelqësia e Tij<ref>[https://web.archive.org/web/20120927014351/http://www.un.int/protocol/documents/Hspmfm.pdf Heads of State, Heads of Government, Ministers for Foreign Affairs]</ref><ref>{{Cite web|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2010/09/01/remarks-president-obama-president-mubarak-his-majesty-king-abdullah-prim|title=Remarks by President Obama, President Mubarak, His Majesty King Abdullah, Prime Minister Netanyahu and President Abbas Before Working Dinner|last=The White House Office of the Press Secretary|date=1 shtator 2010|publisher=obamawhitehouse.archives.gov|access-date=19 korrik 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/|title=Exchanges of Letters|date=shtator 1978|publisher=Jimmy Carter Library|language=en|access-date=9 nëntor 2017|archive-date=10 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010025608/http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/|url-status=dead}}</ref><br>(diplomatikë)}} | status = {{plainlist| *[[Kreu i shtetit]] *[[Kreu i qeverisë]]}} | abbreviation = POTUS | member_of = {{plainlist| *[[Kabineti i Shteteve të Bashkuara|Kabinetit]] *[[Këshilli i Politikës së Brendshme të Shteteve të Bashkuara|Këshillit të Politikës së Brendshme]] *[[Këshilli Ekonomik Kombëtar (Shtetet e Bashkuara)|Këshillit Ekonomik Kombëtar]] *[[Këshilli i Sigurimit Kombëtar i Shteteve të Bashkuara|Këshillit të Sigurisë Kombëtare]]}} | residence = [[Shtëpia e Bardhë]] | seat = [[Uashington, D.C.]] | nominator = [[Partitë politike në Shtetet e Bashkuara|Partitë politike]] ose vetë-nominimi | appointer = [[Kolegji Zgjedhor i Shteteve të Bashkuara|Kolegji Zgjedhor]] | termlength = [[Amendamenti i njëzet e dytë i Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara|Katër vjet, rinovohet një herë]] | constituting_instrument = [[Kushtetuta e SHBA-ve]] | formation = 21 qershor 1778<br>(232 vjet më parë)<ref>{{Cite book|last=Maier|first=Pauline|title=Ratification: The People Debate the Constitution, 1787–1788|url=https://archive.org/details/ratificationpeop0000maie|date=2010|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0-684-86854-7|location=New York, New York|page=[https://archive.org/details/ratificationpeop0000maie/page/433 433]|author-link=Pauline Maier|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics/|title=March 4: A forgotten huge day in American history|date=4 mars 2013|publisher=[[Qendra Kombëtare e Kushtetutës]]|location=Philadelphia|language=en|access-date=29 korrik 2018|archive-date=24 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180224184927/https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics|url-status=dead}}</ref> | first = [[Xhorxh Uashington]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mountvernon.org/library/digitalhistory/digital-encyclopedia/article/presidential-election-of-1789/|title=Presidential Election of 1789|website=Digital Encyclopedia|publisher=Mount Vernon Ladies' Association, George Washington's Mount Vernon|location=Mount Vernon, Virginia|language=en|access-date=29 korrik 2018}}</ref> | salary = $400,000 vjetor | website = {{url|www.whitehouse.gov}} }} '''Presidenti i Shteteve të Bashkuara''' është [[Kreu i shtetit|kreu i shtetit]] dhe [[Kreu i qeverisë|kreu i qeverisë]] së [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara të Amerikës]]. Presidenti drejton [[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara#Dega ekzekutive|degën ekzekutive]] të [[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara|qeverisë federale]] dhe është [[Fuqitë e presidentit të Shteteve të Bashkuara|komandant i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës|Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara]]. Fuqia e presidencës është rritur ndjeshëm që nga formimi i saj, ashtu si fuqia e qeverisë federale si një e tërë. Ndërsa pushteti presidencial është rrënuar dhe rrjedhur me kalimin e kohës, presidenca ka luajtur një rol gjithnjë e më të fortë në jetën politike amerikane që nga fillimi i shekullit 20, me një zgjerim të dukshëm gjatë presidencës së [[Franklin D. Roosevelt]]. Në kohët bashkëkohore, presidenti gjithashtu shihet si një nga figurat më të fuqishme politike në botë si udhëheqësi i superfuqisë së vetme globale të mbetur. Si udhëheqësi i kombit me [[Lista e vendeve sipas PBB|ekonominë më të madhe nga PBB-ja]] nominale, presidenti zotëron një fuqi të fortë dhe të butë të brendshme dhe ndërkombëtare. [[Neni II i Kushtetutës s Shteteve të Bashkuara|Neni II i Kushtetutës]] përcakton degën ekzekutive të qeverisë federale dhe ia jep pushtetin ekzekutiv presidentit. Fuqia përfshin ekzekutimin dhe zbatimin e ligjit federal dhe përgjegjësinë për të emëruar zyrtarë federalë ekzekutivë, diplomatikë, rregullatorë dhe gjyqësorë. Bazuar në dispozitat kushtetuese që fuqizojnë presidentin të emërojë dhe të marrë ambasadorë dhe të përfundojë traktate me fuqitë e huaja, dhe në ligjet pasuese të miratuara nga Kongresi, presidenca moderne ka përgjegjësinë kryesore për zhvillimin e politikës së jashtme të SHBA. Roli përfshin përgjegjësinë për drejtimin e [[Lista e vendeve sipas shpenzimeve ushtarake|ushtrisë më të shtrenjtë në botë]], e cila ka [[Lista e shteteve me armë bërthamore|arsenalin e dytë më të madh bërthamor]]. Presidenti gjithashtu luan një rol udhëheqës në legjislacionin federal dhe politikëbërjen e brendshme. Si pjesë e sistemit të kontrolleve dhe ekuilibrave, neni I, seksioni 7 i Kushtetutës i jep presidentit kompetencën për të nënshkruar ose veto legjislacionin federal. Meqenëse presidentët modernë gjithashtu shihen tipikisht si udhëheqës të partive të tyre politike, politikëbërja kryesore formohet në mënyrë të konsiderueshme nga rezultati i zgjedhjeve presidenciale, me presidentët që marrin një rol aktiv në promovimin e përparësive të tyre politike për anëtarët e Kongresit të cilët shpesh varen elektoralisht nga presidenti. Në dekadat e fundit, presidentët gjithashtu kanë përdorur gjithnjë e më shumë urdhërat ekzekutivë, rregulloret e agjencisë dhe emërimet gjyqësore për të formësuar politikën e brendshme. Presidenti [[Zgjedhjet indirekte|zgjidhet indirekt]] përmes [[Kolegji Zgjedhor i Shteteve të Bashkuara|Kolegjit Zgjedhor]] në një mandat katër vjeçar, së bashku me nënkryetarin. Sipas amendamentit të njëzet e dytë, të ratifikuar më 1951, asnjë person i cili është zgjedhur në dy mandate presidenciale nuk mund të zgjidhet në një të tretën. Për më tepër, nëntë nënkryetarë janë bërë [[Lista e presidentëve të Shteteve të Bashkuara që vdiqën në detyrë|president për shkak të vdekjes]] ose dorëheqjes brenda afatit të një presidenti. Në tërësi, [[Lista e Presidentëve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës|45 individë]] kanë shërbyer në 46 presidenca që përfshijnë 58 mandate të plota katër-vjeçare. [[Donald Trump]] është presidenti i 47-të dhe në detyrë i Shteteve të Bashkuara. Ai mori detyrën më 20 janar 2025. ==Kohështrirja e presidentëve== [[Partitë politike në Shtetet e Bashkuara|Partitë politike]] kanë dominuar politikën amerikane në pjesën më të madhe të historisë së kombit. Megjithëse [[Etërit Themelues i Shteteve të Bashkuara|Etërit Themelues]] përgjithësisht hidhnin poshtë partitë politike si përçarëse dhe përçarëse, dhe ngritja e tyre nuk ishte parashikuar kur Kushtetuta e SHBA-ve u hartua në vitin 1787, partitë e organizuara politike u zhvilluan në SHBA në mesin e viteve 1790 megjithatë Ata evoluan nga fraksione politike, të cilat filluan të shfaqeshin pothuajse menjëherë pasi qeveria federale erdhi në ekzistencë. Ata që mbështetën [[Presidenca e Xhorxh Uashingtonit|administratën e Uashingtonit]] u referuan si "pro-administratë" dhe përfundimisht do të formonin [[Partia Federaliste|Partinë Federaliste]], ndërsa ata që ishin në opozitë u bashkuan me [[Partia Demokratike-Republikane|Partinë Demokratike-Republikane]] në zhvillim. I shqetësuar shumë për aftësinë reale të partive politike për të shkatërruar unitetin e brishtë duke mbajtur kombin së bashku, Uashingtoni mbeti i palidhur me ndonjë fraksion politik ose parti gjatë gjithë presidencës së tij tetë-vjeçare. Ai ishte, dhe mbetet, i vetmi president i SHBA që nuk ka qenë i lidhur me një parti politike. Që nga Uashingtoni, çdo president i SHBA ka qenë i lidhur me një parti politike në kohën e marrjes së detyrës. Numri i presidentëve për parti politike (në kohën e hyrjes në detyrë) janë:<ref>{{Cite web|url=http://www.enchantedlearning.com/history/us/pres/list.shtml|title=The Presidents of the United States of America|website=Enchanted Learning|language=en|access-date=2 gusht 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.presidentsusa.net/partyofpresidents.html|title=Political Parties of the Presidents|website=Presidents USA|language=en|access-date=2 gusht 2018}}</ref> {| class=wikitable |- ! Partia ! # ! Emri(at) |- | [[Partia Republikane (ShBA)|Republikanët]] | style="text-align: center;" |19 | [[Chester&nbsp;A.&nbsp;Arthur]], [[George&nbsp;H.&nbsp;W.&nbsp;Bush]], [[George&nbsp;W.&nbsp;Bush]], [[Calvin&nbsp;Coolidge]], [[Dwight&nbsp;D.&nbsp;Eisenhower]], [[Gerald&nbsp;Ford]], [[James&nbsp;A.&nbsp;Garfield]], [[Ulysses&nbsp;S.&nbsp;Grant]], [[Warren&nbsp;G.&nbsp;Harding]], [[Benjamin&nbsp;Harrison]], [[Rutherford&nbsp;B.&nbsp;Hayes]], [[Herbert&nbsp;Hoover]], [[Abraham&nbsp;Lincoln]], [[William&nbsp;McKinley]], [[Richard&nbsp;Nixon]], [[Ronald&nbsp;Reagan]], [[Theodore&nbsp;Roosevelt]], [[William&nbsp;Howard&nbsp;Taft]], dhe [[Donald&nbsp;Trump]] |- | [[Partia Demokratike (ShBA)|Demokratikët]] | style="text-align: center;" |15 | [[Joe Biden]], [[James&nbsp;Buchanan]], [[Jimmy&nbsp;Carter]], [[Grover&nbsp;Cleveland]], [[Bill&nbsp;Clinton]], [[Andrew&nbsp;Jackson]], [[Lyndon&nbsp;B.&nbsp;Johnson]], [[John&nbsp;F.&nbsp;Kennedy]], [[Barack Obama]], [[Franklin&nbsp;Pierce]], [[James&nbsp;K.&nbsp;Polk]], [[Franklin&nbsp;D.&nbsp;Roosevelt]], [[Harry&nbsp;S.&nbsp;Truman]], [[Martin&nbsp;Van&nbsp;Buren]], dhe [[Woodrow&nbsp;Wilson]] |- | [[Partia Demokratike-Republikane|Demokratik-Republikanët]] | style="text-align: center;" |4 | [[John&nbsp;Quincy&nbsp;Adams]], [[Thomas&nbsp;Jefferson]], [[James&nbsp;Madison]], dhe [[James&nbsp;Monroe]] |- | [[Partia Whig|Whig]] | style="text-align: center;" |4 | [[Millard&nbsp;Fillmore]], [[William&nbsp;Henry&nbsp;Harrison]], [[Zachary&nbsp;Taylor]], and [[John&nbsp;Tyler]] |- | [[Partia Federaliste|Federalist]] | style="text-align: center;" |1 | [[John&nbsp;Adams]] |- | nowrap | [[Partia e Bashkimit Kombëtar (Shtetet e Bashkuara)|Bashkimi Kombëtar]] | style="text-align: center;" |1 | [[Andrew&nbsp;Johnson]] |- | ''Asnjë'' | style="text-align: center;" |1 | [[George&nbsp;Washington]] |} == Kuriozitete == * [[Franklin D. Roosevelt]] është i vetmi Kryetar i SHBA-ve që ishte Kryetar më shumë se 8 vjet. * Tre Kryetarë kanë qenë caqe atentatesh: [[Abraham Lincoln]] (1865) [[William McKinley]] (1901) dhe [[John F. Kennedy]] (1963). * Ati dhe biri kryetar: [[John Adams]] dhe [[John Q. Adams]] edhe [[George H. W. Bush|George Bush]] dhe [[George W. Bush]] * [[Richard Nixon]] është i vetmi Kryetar i SHBA-ve që ka dhënë dorëheqje gjatë legjislaturës presidenciale, shkaku ishte [[Skandali i Watergate]] * [[George Washington]] është presidenti i parë i SHBA-ve. == Presidentët e Shteteve të Bashkuara të Amerikës == {{Kryesor|Lista e Presidentëve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashme == {{Commonsart|President of the United States|{{PAGENAME}}}} {{Presidentët e SHBA}} [[Kategoria:Presidentë të Shteteve të Bashkuara| ]] [[Kategoria:Presidenca e Shteteve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete të Bashkuara]] [[Kategoria:Presidentë sipas vendit]] m0da1okegntdbz0opgae2rs9froied0 2940412 2940393 2026-04-12T19:09:01Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940393|2940393]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940412 wikitext text/x-wiki {{Infobox post zyrtar | post = Kryetari | body = Shteteve të Bashkuara të Amerikës | insignia = Seal Of The President Of The United States Of America.svg | insigniasize = 120 | insigniacaption = [[Emblema e Presidentit të Shteteve të Bashkuara President|Emblema e Presidentit]] | flag = Flag of the President of the United States of America.svg | flagsize = 130 | flagcaption = [[Flamuri i Presidentit të Shteteve të Bashkuara President|Flamuri presidencial]] | flagborder = yes | image = Donald Trump official portrait.jpg | incumbent = [[Donald Trump]] | incumbentsince = 20 janar 2025 | department = {{plainlist| *[[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara#Dega ekzekutive|Dega ekzekutive e qeverisë amerikane]] *[[Zyra ekzekutive e Presidentit të Shteteve të Bashkuara]]}} | style = {{plainlist| *[[Z. President (titull)|Z. President]]<ref>{{Cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9D06E3D9143AE533A25751C0A96E9C94609ED7CF |title=How To Address The President; He Is Not Your Excellency Or Your Honor, But Mr. President |work=The New York Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html |title=USGS Correspondence Handbook—Chapter 4 |date=18 korrik 2007 |publisher=Usgs.gov |language=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926000950/http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html |archive-date=26 shtator 2012 |access-date=15 nëntor 2012}}</ref><br>(jozyrtare) *I ndershmi<ref>{{Cite web |url=http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |title=Models of Address and Salutation |publisher=Ita.doc.gov |language=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |archive-date=20 korrik 2010 |access-date=4 shtator 2010}}</ref> <br>(zyrtare) *Shkelqësia e Tij<ref>[https://web.archive.org/web/20120927014351/http://www.un.int/protocol/documents/Hspmfm.pdf Heads of State, Heads of Government, Ministers for Foreign Affairs]</ref><ref>{{Cite web |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2010/09/01/remarks-president-obama-president-mubarak-his-majesty-king-abdullah-prim |title=Remarks by President Obama, President Mubarak, His Majesty King Abdullah, Prime Minister Netanyahu and President Abbas Before Working Dinner |last=The White House Office of the Press Secretary |date=1 shtator 2010 |publisher=obamawhitehouse.archives.gov |access-date=19 korrik 2011 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/ |title=Exchanges of Letters |date=shtator 1978 |publisher=Jimmy Carter Library |language=en |access-date=9 nëntor 2017 |archive-date=10 tetor 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010025608/http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/ |url-status=dead }}</ref><br>(diplomatikë)}} | status = {{plainlist| *[[Kreu i shtetit]] *[[Kreu i qeverisë]]}} | abbreviation = POTUS | member_of = {{plainlist| *[[Kabineti i Shteteve të Bashkuara|Kabinetit]] *[[Këshilli i Politikës së Brendshme të Shteteve të Bashkuara|Këshillit të Politikës së Brendshme]] *[[Këshilli Ekonomik Kombëtar (Shtetet e Bashkuara)|Këshillit Ekonomik Kombëtar]] *[[Këshilli i Sigurimit Kombëtar i Shteteve të Bashkuara|Këshillit të Sigurisë Kombëtare]]}} | residence = [[Shtëpia e Bardhë]] | seat = [[Uashington, D.C.]] | nominator = [[Partitë politike në Shtetet e Bashkuara|Partitë politike]] ose vetë-nominimi | appointer = [[Kolegji Zgjedhor i Shteteve të Bashkuara|Kolegji Zgjedhor]] | termlength = [[Amendamenti i njëzet e dytë i Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara|Katër vjet, rinovohet një herë]] | constituting_instrument = [[Kushtetuta e SHBA-ve]] | formation = 21 qershor 1778<br>(232 vjet më parë)<ref>{{Cite book |last=Maier |first=Pauline |title=Ratification: The People Debate the Constitution, 1787–1788 |url=https://archive.org/details/ratificationpeop0000maie |date=2010 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-684-86854-7 |location=New York, New York |page=[https://archive.org/details/ratificationpeop0000maie/page/433 433] |author-link=Pauline Maier |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics/ |title=March 4: A forgotten huge day in American history |date=4 mars 2013 |publisher=[[Qendra Kombëtare e Kushtetutës]] |location=Philadelphia |language=en |access-date=29 korrik 2018 |archive-date=24 shkurt 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180224184927/https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics |url-status=dead }}</ref> | first = [[Xhorxh Uashington]]<ref>{{Cite web |url=https://www.mountvernon.org/library/digitalhistory/digital-encyclopedia/article/presidential-election-of-1789/ |title=Presidential Election of 1789 |website=Digital Encyclopedia |publisher=Mount Vernon Ladies' Association, George Washington's Mount Vernon |location=Mount Vernon, Virginia |language=en |access-date=29 korrik 2018}}</ref> | salary = $400,000 vjetor | website = {{url|www.whitehouse.gov}} }} '''Presidenti i Shteteve të Bashkuara''' është [[Kreu i shtetit|kreu i shtetit]] dhe [[Kreu i qeverisë|kreu i qeverisë]] së [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara të Amerikës]]. Presidenti drejton [[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara#Dega ekzekutive|degën ekzekutive]] të [[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara|qeverisë federale]] dhe është [[Fuqitë e presidentit të Shteteve të Bashkuara|komandant i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës|Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara]]. Fuqia e presidencës është rritur ndjeshëm që nga formimi i saj, ashtu si fuqia e qeverisë federale si një e tërë. Ndërsa pushteti presidencial është rrënuar dhe rrjedhur me kalimin e kohës, presidenca ka luajtur një rol gjithnjë e më të fortë në jetën politike amerikane që nga fillimi i shekullit 20, me një zgjerim të dukshëm gjatë presidencës së [[Franklin D. Roosevelt]]. Në kohët bashkëkohore, presidenti gjithashtu shihet si një nga figurat më të fuqishme politike në botë si udhëheqësi i superfuqisë së vetme globale të mbetur. Si udhëheqësi i kombit me [[Lista e vendeve sipas PBB|ekonominë më të madhe nga PBB-ja]] nominale, presidenti zotëron një fuqi të fortë dhe të butë të brendshme dhe ndërkombëtare. [[Neni II i Kushtetutës s Shteteve të Bashkuara|Neni II i Kushtetutës]] përcakton degën ekzekutive të qeverisë federale dhe ia jep pushtetin ekzekutiv presidentit. Fuqia përfshin ekzekutimin dhe zbatimin e ligjit federal dhe përgjegjësinë për të emëruar zyrtarë federalë ekzekutivë, diplomatikë, rregullatorë dhe gjyqësorë. Bazuar në dispozitat kushtetuese që fuqizojnë presidentin të emërojë dhe të marrë ambasadorë dhe të përfundojë traktate me fuqitë e huaja, dhe në ligjet pasuese të miratuara nga Kongresi, presidenca moderne ka përgjegjësinë kryesore për zhvillimin e politikës së jashtme të SHBA. Roli përfshin përgjegjësinë për drejtimin e [[Lista e vendeve sipas shpenzimeve ushtarake|ushtrisë më të shtrenjtë në botë]], e cila ka [[Lista e shteteve me armë bërthamore|arsenalin e dytë më të madh bërthamor]]. Presidenti gjithashtu luan një rol udhëheqës në legjislacionin federal dhe politikëbërjen e brendshme. Si pjesë e sistemit të kontrolleve dhe ekuilibrave, neni I, seksioni 7 i Kushtetutës i jep presidentit kompetencën për të nënshkruar ose veto legjislacionin federal. Meqenëse presidentët modernë gjithashtu shihen tipikisht si udhëheqës të partive të tyre politike, politikëbërja kryesore formohet në mënyrë të konsiderueshme nga rezultati i zgjedhjeve presidenciale, me presidentët që marrin një rol aktiv në promovimin e përparësive të tyre politike për anëtarët e Kongresit të cilët shpesh varen elektoralisht nga presidenti. Në dekadat e fundit, presidentët gjithashtu kanë përdorur gjithnjë e më shumë urdhërat ekzekutivë, rregulloret e agjencisë dhe emërimet gjyqësore për të formësuar politikën e brendshme. Presidenti [[Zgjedhjet indirekte|zgjidhet indirekt]] përmes [[Kolegji Zgjedhor i Shteteve të Bashkuara|Kolegjit Zgjedhor]] në një mandat katër vjeçar, së bashku me nënkryetarin. Sipas amendamentit të njëzet e dytë, të ratifikuar më 1951, asnjë person i cili është zgjedhur në dy mandate presidenciale nuk mund të zgjidhet në një të tretën. Për më tepër, nëntë nënkryetarë janë bërë [[Lista e presidentëve të Shteteve të Bashkuara që vdiqën në detyrë|president për shkak të vdekjes]] ose dorëheqjes brenda afatit të një presidenti. Në tërësi, [[Lista e Presidentëve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës|45 individë]] kanë shërbyer në 46 presidenca që përfshijnë 58 mandate të plota katër-vjeçare. [[Donald Trump]] është presidenti i 47-të dhe në detyrë i Shteteve të Bashkuara. Ai mori detyrën më 20 janar 2025. ==Kohështrirja e presidentëve== [[Partitë politike në Shtetet e Bashkuara|Partitë politike]] kanë dominuar politikën amerikane në pjesën më të madhe të historisë së kombit. Megjithëse [[Etërit Themelues i Shteteve të Bashkuara|Etërit Themelues]] përgjithësisht hidhnin poshtë partitë politike si përçarëse dhe përçarëse, dhe ngritja e tyre nuk ishte parashikuar kur Kushtetuta e SHBA-ve u hartua në vitin 1787, partitë e organizuara politike u zhvilluan në SHBA në mesin e viteve 1790 megjithatë Ata evoluan nga fraksione politike, të cilat filluan të shfaqeshin pothuajse menjëherë pasi qeveria federale erdhi në ekzistencë. Ata që mbështetën [[Presidenca e Xhorxh Uashingtonit|administratën e Uashingtonit]] u referuan si "pro-administratë" dhe përfundimisht do të formonin [[Partia Federaliste|Partinë Federaliste]], ndërsa ata që ishin në opozitë u bashkuan me [[Partia Demokratike-Republikane|Partinë Demokratike-Republikane]] në zhvillim. I shqetësuar shumë për aftësinë reale të partive politike për të shkatërruar unitetin e brishtë duke mbajtur kombin së bashku, Uashingtoni mbeti i palidhur me ndonjë fraksion politik ose parti gjatë gjithë presidencës së tij tetë-vjeçare. Ai ishte, dhe mbetet, i vetmi president i SHBA që nuk ka qenë i lidhur me një parti politike. Që nga Uashingtoni, çdo president i SHBA ka qenë i lidhur me një parti politike në kohën e marrjes së detyrës. Numri i presidentëve për parti politike (në kohën e hyrjes në detyrë) janë:<ref>{{Cite web|url=http://www.enchantedlearning.com/history/us/pres/list.shtml|title=The Presidents of the United States of America|website=Enchanted Learning|language=en|access-date=2 gusht 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.presidentsusa.net/partyofpresidents.html|title=Political Parties of the Presidents|website=Presidents USA|language=en|access-date=2 gusht 2018}}</ref> {| class=wikitable |- ! Partia ! # ! Emri(at) |- | [[Partia Republikane (ShBA)|Republikanët]] | style="text-align: center;" |19 | [[Chester&nbsp;A.&nbsp;Arthur]], [[George&nbsp;H.&nbsp;W.&nbsp;Bush]], [[George&nbsp;W.&nbsp;Bush]], [[Calvin&nbsp;Coolidge]], [[Dwight&nbsp;D.&nbsp;Eisenhower]], [[Gerald&nbsp;Ford]], [[James&nbsp;A.&nbsp;Garfield]], [[Ulysses&nbsp;S.&nbsp;Grant]], [[Warren&nbsp;G.&nbsp;Harding]], [[Benjamin&nbsp;Harrison]], [[Rutherford&nbsp;B.&nbsp;Hayes]], [[Herbert&nbsp;Hoover]], [[Abraham&nbsp;Lincoln]], [[William&nbsp;McKinley]], [[Richard&nbsp;Nixon]], [[Ronald&nbsp;Reagan]], [[Theodore&nbsp;Roosevelt]], [[William&nbsp;Howard&nbsp;Taft]], dhe [[Donald&nbsp;Trump]] |- | [[Partia Demokratike (ShBA)|Demokratikët]] | style="text-align: center;" |15 | [[Joe Biden]], [[James&nbsp;Buchanan]], [[Jimmy&nbsp;Carter]], [[Grover&nbsp;Cleveland]], [[Bill&nbsp;Clinton]], [[Andrew&nbsp;Jackson]], [[Lyndon&nbsp;B.&nbsp;Johnson]], [[John&nbsp;F.&nbsp;Kennedy]], [[Barack Obama]], [[Franklin&nbsp;Pierce]], [[James&nbsp;K.&nbsp;Polk]], [[Franklin&nbsp;D.&nbsp;Roosevelt]], [[Harry&nbsp;S.&nbsp;Truman]], [[Martin&nbsp;Van&nbsp;Buren]], dhe [[Woodrow&nbsp;Wilson]] |- | [[Partia Demokratike-Republikane|Demokratik-Republikanët]] | style="text-align: center;" |4 | [[John&nbsp;Quincy&nbsp;Adams]], [[Thomas&nbsp;Jefferson]], [[James&nbsp;Madison]], dhe [[James&nbsp;Monroe]] |- | [[Partia Whig|Whig]] | style="text-align: center;" |4 | [[Millard&nbsp;Fillmore]], [[William&nbsp;Henry&nbsp;Harrison]], [[Zachary&nbsp;Taylor]], and [[John&nbsp;Tyler]] |- | [[Partia Federaliste|Federalist]] | style="text-align: center;" |1 | [[John&nbsp;Adams]] |- | nowrap | [[Partia e Bashkimit Kombëtar (Shtetet e Bashkuara)|Bashkimi Kombëtar]] | style="text-align: center;" |1 | [[Andrew&nbsp;Johnson]] |- | ''Asnjë'' | style="text-align: center;" |1 | [[George&nbsp;Washington]] |} == Kuriozitete == * [[Franklin D. Roosevelt]] është i vetmi Kryetar i SHBA-ve që ishte Kryetar më shumë se 8 vjet. * Tre Kryetarë kanë qenë caqe atentatesh: [[Abraham Lincoln]] (1865) [[William McKinley]] (1901) dhe [[John F. Kennedy]] (1963). * Ati dhe biri kryetar: [[John Adams]] dhe [[John Q. Adams]] edhe [[George H. W. Bush|George Bush]] dhe [[George W. Bush]] * [[Richard Nixon]] është i vetmi Kryetar i SHBA-ve që ka dhënë dorëheqje gjatë legjislaturës presidenciale, shkaku ishte [[Skandali i Watergate]] * [[George Washington]] është presidenti i parë i SHBA-ve. == Presidentët e Shteteve të Bashkuara të Amerikës == {{Kryesor|Lista e Presidentëve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashme == {{Commonsart|President of the United States|{{PAGENAME}}}} {{Presidentët e SHBA}} [[Kategoria:Presidentë të Shteteve të Bashkuara| ]] [[Kategoria:Presidenca e Shteteve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete të Bashkuara]] [[Kategoria:Presidentë sipas vendit]] szpui8gmizlb913ld3fci2i9w1m8pyb 2940415 2940412 2026-04-12T19:12:56Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940415 wikitext text/x-wiki {{Infobox post zyrtar | post = Kryetari | body = Shteteve të Bashkuara të Amerikës | insignia = Seal Of The President Of The United States Of America.svg | insigniasize = 120 | insigniacaption = [[Emblema e Presidentit të Shteteve të Bashkuara President|Emblema e Presidentit]] | flag = Flag of the President of the United States of America.svg | flagsize = 130 | flagcaption = [[Flamuri i Presidentit të Shteteve të Bashkuara President|Flamuri presidencial]] | flagborder = yes | image = Donald Trump official portrait.jpg | incumbent = [[Donald Trump]] | incumbentsince = 20 janar 2025 | department = {{plainlist| *[[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara#Dega ekzekutive|Dega ekzekutive e qeverisë amerikane]] *[[Zyra ekzekutive e Presidentit të Shteteve të Bashkuara]]}} | style = {{plainlist| *[[Z. President (titull)|Z. President]]<ref>{{Cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9D06E3D9143AE533A25751C0A96E9C94609ED7CF|title=How To Address The President; He Is Not Your Excellency Or Your Honor, But Mr. President|work=The New York Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html|title=USGS Correspondence Handbook—Chapter 4|date=18 korrik 2007|publisher=Usgs.gov|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926000950/http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html|archive-date=26 shtator 2012|access-date=15 nëntor 2012}}</ref><br>(jozyrtare) *I ndershmi<ref>{{Cite web|url=http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm|title=Models of Address and Salutation|publisher=Ita.doc.gov|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm|archive-date=20 korrik 2010|access-date=4 shtator 2010}}</ref> <br>(zyrtare) *Shkelqësia e Tij<ref>[https://web.archive.org/web/20120927014351/http://www.un.int/protocol/documents/Hspmfm.pdf Heads of State, Heads of Government, Ministers for Foreign Affairs]</ref><ref>{{Cite web|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2010/09/01/remarks-president-obama-president-mubarak-his-majesty-king-abdullah-prim|title=Remarks by President Obama, President Mubarak, His Majesty King Abdullah, Prime Minister Netanyahu and President Abbas Before Working Dinner|last=The White House Office of the Press Secretary|date=1 shtator 2010|publisher=obamawhitehouse.archives.gov|access-date=19 korrik 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/|title=Exchanges of Letters|date=shtator 1978|publisher=Jimmy Carter Library|language=en|access-date=9 nëntor 2017|archive-date=10 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010025608/http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/|url-status=dead}}</ref><br>(diplomatikë)}} | status = {{plainlist| *[[Kreu i shtetit]] *[[Kreu i qeverisë]]}} | abbreviation = POTUS | member_of = {{plainlist| *[[Kabineti i Shteteve të Bashkuara|Kabinetit]] *[[Këshilli i Politikës së Brendshme të Shteteve të Bashkuara|Këshillit të Politikës së Brendshme]] *[[Këshilli Ekonomik Kombëtar (Shtetet e Bashkuara)|Këshillit Ekonomik Kombëtar]] *[[Këshilli i Sigurimit Kombëtar i Shteteve të Bashkuara|Këshillit të Sigurisë Kombëtare]]}} | residence = [[Shtëpia e Bardhë]] | seat = [[Uashington, D.C.]] | nominator = [[Partitë politike në Shtetet e Bashkuara|Partitë politike]] ose vetë-nominimi | appointer = [[Kolegji Zgjedhor i Shteteve të Bashkuara|Kolegji Zgjedhor]] | termlength = [[Amendamenti i njëzet e dytë i Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara|Katër vjet, rinovohet një herë]] | constituting_instrument = [[Kushtetuta e SHBA-ve]] | formation = 21 qershor 1778<br>(232 vjet më parë)<ref>{{Cite book|last=Maier|first=Pauline|title=Ratification: The People Debate the Constitution, 1787–1788|url=https://archive.org/details/ratificationpeop0000maie|date=2010|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0-684-86854-7|location=New York, New York|page=[https://archive.org/details/ratificationpeop0000maie/page/433 433]|author-link=Pauline Maier|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics/|title=March 4: A forgotten huge day in American history|date=4 mars 2013|publisher=[[Qendra Kombëtare e Kushtetutës]]|location=Philadelphia|language=en|access-date=29 korrik 2018|archive-date=24 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180224184927/https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics|url-status=dead}}</ref> | first = [[Xhorxh Uashington]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mountvernon.org/library/digitalhistory/digital-encyclopedia/article/presidential-election-of-1789/|title=Presidential Election of 1789|website=Digital Encyclopedia|publisher=Mount Vernon Ladies' Association, George Washington's Mount Vernon|location=Mount Vernon, Virginia|language=en|access-date=29 korrik 2018}}</ref> | salary = $400,000 vjetor | website = {{url|www.whitehouse.gov}} }} '''Presidenti i Shteteve të Bashkuara''' është [[Kreu i shtetit|kreu i shtetit]] dhe [[Kreu i qeverisë|kreu i qeverisë]] së [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara të Amerikës]]. Presidenti drejton [[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara#Dega ekzekutive|degën ekzekutive]] të [[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara|qeverisë federale]] dhe është [[Fuqitë e presidentit të Shteteve të Bashkuara|komandant i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës|Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara]]. Fuqia e presidencës është rritur ndjeshëm që nga formimi i saj, ashtu si fuqia e qeverisë federale si një e tërë. Ndërsa pushteti presidencial është rrënuar dhe rrjedhur me kalimin e kohës, presidenca ka luajtur një rol gjithnjë e më të fortë në jetën politike amerikane që nga fillimi i shekullit 20, me një zgjerim të dukshëm gjatë presidencës së [[Franklin D. Roosevelt]]. Në kohët bashkëkohore, presidenti gjithashtu shihet si një nga figurat më të fuqishme politike në botë si udhëheqësi i superfuqisë së vetme globale të mbetur. Si udhëheqësi i kombit me [[Lista e vendeve sipas PBB|ekonominë më të madhe nga PBB-ja]] nominale, presidenti zotëron një fuqi të fortë dhe të butë të brendshme dhe ndërkombëtare. [[Neni II i Kushtetutës s Shteteve të Bashkuara|Neni II i Kushtetutës]] përcakton degën ekzekutive të qeverisë federale dhe ia jep pushtetin ekzekutiv presidentit. Fuqia përfshin ekzekutimin dhe zbatimin e ligjit federal dhe përgjegjësinë për të emëruar zyrtarë federalë ekzekutivë, diplomatikë, rregullatorë dhe gjyqësorë. Bazuar në dispozitat kushtetuese që fuqizojnë presidentin të emërojë dhe të marrë ambasadorë dhe të përfundojë traktate me fuqitë e huaja, dhe në ligjet pasuese të miratuara nga Kongresi, presidenca moderne ka përgjegjësinë kryesore për zhvillimin e politikës së jashtme të SHBA. Roli përfshin përgjegjësinë për drejtimin e [[Lista e vendeve sipas shpenzimeve ushtarake|ushtrisë më të shtrenjtë në botë]], e cila ka [[Lista e shteteve me armë bërthamore|arsenalin e dytë më të madh bërthamor]]. Presidenti gjithashtu luan një rol udhëheqës në legjislacionin federal dhe politikëbërjen e brendshme. Si pjesë e sistemit të kontrolleve dhe ekuilibrave, neni I, seksioni 7 i Kushtetutës i jep presidentit kompetencën për të nënshkruar ose veto legjislacionin federal. Meqenëse presidentët modernë gjithashtu shihen tipikisht si udhëheqës të partive të tyre politike, politikëbërja kryesore formohet në mënyrë të konsiderueshme nga rezultati i zgjedhjeve presidenciale, me presidentët që marrin një rol aktiv në promovimin e përparësive të tyre politike për anëtarët e Kongresit të cilët shpesh varen elektoralisht nga presidenti. Në dekadat e fundit, presidentët gjithashtu kanë përdorur gjithnjë e më shumë urdhërat ekzekutivë, rregulloret e agjencisë dhe emërimet gjyqësore për të formësuar politikën e brendshme. Presidenti [[Zgjedhjet indirekte|zgjidhet indirekt]] përmes [[Kolegji Zgjedhor i Shteteve të Bashkuara|Kolegjit Zgjedhor]] në një mandat katër vjeçar, së bashku me nënkryetarin. Sipas amendamentit të njëzet e dytë, të ratifikuar më 1951, asnjë person i cili është zgjedhur në dy mandate presidenciale nuk mund të zgjidhet në një të tretën. Për më tepër, nëntë nënkryetarë janë bërë [[Lista e presidentëve të Shteteve të Bashkuara që vdiqën në detyrë|president për shkak të vdekjes]] ose dorëheqjes brenda afatit të një presidenti. Në tërësi, [[Lista e Presidentëve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës|45 individë]] kanë shërbyer në 46 presidenca që përfshijnë 58 mandate të plota katër-vjeçare. [[Donald Trump]] është presidenti i 47-të dhe në detyrë i Shteteve të Bashkuara. Ai mori detyrën më 20 janar 2025. ==Kohështrirja e presidentëve== [[Partitë politike në Shtetet e Bashkuara|Partitë politike]] kanë dominuar politikën amerikane në pjesën më të madhe të historisë së kombit. Megjithëse [[Etërit Themelues i Shteteve të Bashkuara|Etërit Themelues]] përgjithësisht hidhnin poshtë partitë politike si përçarëse dhe përçarëse, dhe ngritja e tyre nuk ishte parashikuar kur Kushtetuta e SHBA-ve u hartua në vitin 1787, partitë e organizuara politike u zhvilluan në SHBA në mesin e viteve 1790 megjithatë Ata evoluan nga fraksione politike, të cilat filluan të shfaqeshin pothuajse menjëherë pasi qeveria federale erdhi në ekzistencë. Ata që mbështetën [[Presidenca e Xhorxh Uashingtonit|administratën e Uashingtonit]] u referuan si "pro-administratë" dhe përfundimisht do të formonin [[Partia Federaliste|Partinë Federaliste]], ndërsa ata që ishin në opozitë u bashkuan me [[Partia Demokratike-Republikane|Partinë Demokratike-Republikane]] në zhvillim. I shqetësuar shumë për aftësinë reale të partive politike për të shkatërruar unitetin e brishtë duke mbajtur kombin së bashku, Uashingtoni mbeti i palidhur me ndonjë fraksion politik ose parti gjatë gjithë presidencës së tij tetë-vjeçare. Ai ishte, dhe mbetet, i vetmi president i SHBA që nuk ka qenë i lidhur me një parti politike. Që nga Uashingtoni, çdo president i SHBA ka qenë i lidhur me një parti politike në kohën e marrjes së detyrës. Numri i presidentëve për parti politike (në kohën e hyrjes në detyrë) janë:<ref>{{Cite web|url=http://www.enchantedlearning.com/history/us/pres/list.shtml|title=The Presidents of the United States of America|website=Enchanted Learning|language=en|access-date=2 gusht 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.presidentsusa.net/partyofpresidents.html|title=Political Parties of the Presidents|website=Presidents USA|language=en|access-date=2 gusht 2018}}</ref> {| class=wikitable |- ! Partia ! # ! Emri(at) |- | [[Partia Republikane (ShBA)|Republikanët]] | style="text-align: center;" |19 | [[Chester&nbsp;A.&nbsp;Arthur]], [[George&nbsp;H.&nbsp;W.&nbsp;Bush]], [[George&nbsp;W.&nbsp;Bush]], [[Calvin&nbsp;Coolidge]], [[Dwight&nbsp;D.&nbsp;Eisenhower]], [[Gerald&nbsp;Ford]], [[James&nbsp;A.&nbsp;Garfield]], [[Ulysses&nbsp;S.&nbsp;Grant]], [[Warren&nbsp;G.&nbsp;Harding]], [[Benjamin&nbsp;Harrison]], [[Rutherford&nbsp;B.&nbsp;Hayes]], [[Herbert&nbsp;Hoover]], [[Abraham&nbsp;Lincoln]], [[William&nbsp;McKinley]], [[Richard&nbsp;Nixon]], [[Ronald&nbsp;Reagan]], [[Theodore&nbsp;Roosevelt]], [[William&nbsp;Howard&nbsp;Taft]], dhe [[Donald&nbsp;Trump]] |- | [[Partia Demokratike (ShBA)|Demokratikët]] | style="text-align: center;" |15 | [[Joe Biden]], [[James&nbsp;Buchanan]], [[Jimmy&nbsp;Carter]], [[Grover&nbsp;Cleveland]], [[Bill&nbsp;Clinton]], [[Andrew&nbsp;Jackson]], [[Lyndon&nbsp;B.&nbsp;Johnson]], [[John&nbsp;F.&nbsp;Kennedy]], [[Barack Obama]], [[Franklin&nbsp;Pierce]], [[James&nbsp;K.&nbsp;Polk]], [[Franklin&nbsp;D.&nbsp;Roosevelt]], [[Harry&nbsp;S.&nbsp;Truman]], [[Martin&nbsp;Van&nbsp;Buren]], dhe [[Woodrow&nbsp;Wilson]] |- | [[Partia Demokratike-Republikane|Demokratik-Republikanët]] | style="text-align: center;" |4 | [[John&nbsp;Quincy&nbsp;Adams]], [[Thomas&nbsp;Jefferson]], [[James&nbsp;Madison]], dhe [[James&nbsp;Monroe]] |- | [[Partia Whig|Whig]] | style="text-align: center;" |4 | [[Millard&nbsp;Fillmore]], [[William&nbsp;Henry&nbsp;Harrison]], [[Zachary&nbsp;Taylor]], and [[John&nbsp;Tyler]] |- | [[Partia Federaliste|Federalist]] | style="text-align: center;" |1 | [[John&nbsp;Adams]] |- | nowrap | [[Partia e Bashkimit Kombëtar (Shtetet e Bashkuara)|Bashkimi Kombëtar]] | style="text-align: center;" |1 | [[Andrew&nbsp;Johnson]] |- | ''Asnjë'' | style="text-align: center;" |1 | [[George&nbsp;Washington]] |} == Kuriozitete == * [[Franklin D. Roosevelt]] është i vetmi Kryetar i SHBA-ve që ishte Kryetar më shumë se 8 vjet. * Tre Kryetarë kanë qenë caqe atentatesh: [[Abraham Lincoln]] (1865) [[William McKinley]] (1901) dhe [[John F. Kennedy]] (1963). * Ati dhe biri kryetar: [[John Adams]] dhe [[John Q. Adams]] edhe [[George H. W. Bush|George Bush]] dhe [[George W. Bush]] * [[Richard Nixon]] është i vetmi Kryetar i SHBA-ve që ka dhënë dorëheqje gjatë legjislaturës presidenciale, shkaku ishte [[Skandali i Watergate]] * [[George Washington]] është presidenti i parë i SHBA-ve. == Presidentët e Shteteve të Bashkuara të Amerikës == {{Kryesor|Lista e Presidentëve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashme == {{Commonsart|President of the United States|{{PAGENAME}}}} {{Presidentët e SHBA}} [[Kategoria:Presidentë të Shteteve të Bashkuara| ]] [[Kategoria:Presidenca e Shteteve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete të Bashkuara]] [[Kategoria:Presidentë sipas vendit]] m0da1okegntdbz0opgae2rs9froied0 2940505 2940415 2026-04-13T00:35:30Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940505 wikitext text/x-wiki {{Infobox post zyrtar | post = Kryetari | body = Shteteve të Bashkuara të Amerikës | insignia = Seal Of The President Of The United States Of America.svg | insigniasize = 120 | insigniacaption = [[Emblema e Presidentit të Shteteve të Bashkuara President|Emblema e Presidentit]] | flag = Flag of the President of the United States of America.svg | flagsize = 130 | flagcaption = [[Flamuri i Presidentit të Shteteve të Bashkuara President|Flamuri presidencial]] | flagborder = yes | image = Donald Trump official portrait.jpg | incumbent = [[Donald Trump]] | incumbentsince = 20 janar 2025 | department = {{plainlist| *[[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara#Dega ekzekutive|Dega ekzekutive e qeverisë amerikane]] *[[Zyra ekzekutive e Presidentit të Shteteve të Bashkuara]]}} | style = {{plainlist| *[[Z. President (titull)|Z. President]]<ref>{{Cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9D06E3D9143AE533A25751C0A96E9C94609ED7CF|title=How To Address The President; He Is Not Your Excellency Or Your Honor, But Mr. President|work=The New York Times|language=en|first=From the Washington|last=Star|date=1891-08-02|issn=0362-4331|access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html|title=USGS Correspondence Handbook—Chapter 4|date=18 korrik 2007|publisher=Usgs.gov|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926000950/http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html|archive-date=26 shtator 2012|access-date=15 nëntor 2012}}</ref><br>(jozyrtare) *I ndershmi<ref>{{Cite web|url=http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm|title=Models of Address and Salutation|publisher=Ita.doc.gov|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm|archive-date=20 korrik 2010|access-date=4 shtator 2010}}</ref> <br>(zyrtare) *Shkelqësia e Tij<ref>[https://web.archive.org/web/20120927014351/http://www.un.int/protocol/documents/Hspmfm.pdf Heads of State, Heads of Government, Ministers for Foreign Affairs]</ref><ref>{{Cite web|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2010/09/01/remarks-president-obama-president-mubarak-his-majesty-king-abdullah-prim|title=Remarks by President Obama, President Mubarak, His Majesty King Abdullah, Prime Minister Netanyahu and President Abbas Before Working Dinner|last=The White House Office of the Press Secretary|date=1 shtator 2010|publisher=obamawhitehouse.archives.gov|access-date=19 korrik 2011|language=en|website=whitehouse.gov}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/|title=Exchanges of Letters|date=shtator 1978|publisher=Jimmy Carter Library|language=en|access-date=9 nëntor 2017|archive-date=10 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010025608/http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/|url-status=dead|website=net-kusuri.com}}</ref><br>(diplomatikë)}} | status = {{plainlist| *[[Kreu i shtetit]] *[[Kreu i qeverisë]]}} | abbreviation = POTUS | member_of = {{plainlist| *[[Kabineti i Shteteve të Bashkuara|Kabinetit]] *[[Këshilli i Politikës së Brendshme të Shteteve të Bashkuara|Këshillit të Politikës së Brendshme]] *[[Këshilli Ekonomik Kombëtar (Shtetet e Bashkuara)|Këshillit Ekonomik Kombëtar]] *[[Këshilli i Sigurimit Kombëtar i Shteteve të Bashkuara|Këshillit të Sigurisë Kombëtare]]}} | residence = [[Shtëpia e Bardhë]] | seat = [[Uashington, D.C.]] | nominator = [[Partitë politike në Shtetet e Bashkuara|Partitë politike]] ose vetë-nominimi | appointer = [[Kolegji Zgjedhor i Shteteve të Bashkuara|Kolegji Zgjedhor]] | termlength = [[Amendamenti i njëzet e dytë i Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara|Katër vjet, rinovohet një herë]] | constituting_instrument = [[Kushtetuta e SHBA-ve]] | formation = 21 qershor 1778<br>(232 vjet më parë)<ref>{{Cite book|last=Maier|first=Pauline|title=Ratification: The People Debate the Constitution, 1787–1788|url=https://archive.org/details/ratificationpeop0000maie|date=2010|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0-684-86854-7|location=New York, New York|page=[https://archive.org/details/ratificationpeop0000maie/page/433 433]|author-link=Pauline Maier|language=en|access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics/|title=March 4: A forgotten huge day in American history|date=4 mars 2013|publisher=[[Qendra Kombëtare e Kushtetutës]]|location=Philadelphia|language=en|access-date=29 korrik 2018|archive-date=24 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180224184927/https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics|url-status=dead}}</ref> | first = [[Xhorxh Uashington]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mountvernon.org/library/digitalhistory/digital-encyclopedia/article/presidential-election-of-1789/|title=Presidential Election of 1789|website=Digital Encyclopedia|publisher=Mount Vernon Ladies' Association, George Washington's Mount Vernon|location=Mount Vernon, Virginia|language=en|access-date=29 korrik 2018}}</ref> | salary = $400,000 vjetor | website = {{url|www.whitehouse.gov}} }} '''Presidenti i Shteteve të Bashkuara''' është [[Kreu i shtetit|kreu i shtetit]] dhe [[Kreu i qeverisë|kreu i qeverisë]] së [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara të Amerikës]]. Presidenti drejton [[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara#Dega ekzekutive|degën ekzekutive]] të [[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara|qeverisë federale]] dhe është [[Fuqitë e presidentit të Shteteve të Bashkuara|komandant i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës|Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara]]. Fuqia e presidencës është rritur ndjeshëm që nga formimi i saj, ashtu si fuqia e qeverisë federale si një e tërë. Ndërsa pushteti presidencial është rrënuar dhe rrjedhur me kalimin e kohës, presidenca ka luajtur një rol gjithnjë e më të fortë në jetën politike amerikane që nga fillimi i shekullit 20, me një zgjerim të dukshëm gjatë presidencës së [[Franklin D. Roosevelt]]. Në kohët bashkëkohore, presidenti gjithashtu shihet si një nga figurat më të fuqishme politike në botë si udhëheqësi i superfuqisë së vetme globale të mbetur. Si udhëheqësi i kombit me [[Lista e vendeve sipas PBB|ekonominë më të madhe nga PBB-ja]] nominale, presidenti zotëron një fuqi të fortë dhe të butë të brendshme dhe ndërkombëtare. [[Neni II i Kushtetutës s Shteteve të Bashkuara|Neni II i Kushtetutës]] përcakton degën ekzekutive të qeverisë federale dhe ia jep pushtetin ekzekutiv presidentit. Fuqia përfshin ekzekutimin dhe zbatimin e ligjit federal dhe përgjegjësinë për të emëruar zyrtarë federalë ekzekutivë, diplomatikë, rregullatorë dhe gjyqësorë. Bazuar në dispozitat kushtetuese që fuqizojnë presidentin të emërojë dhe të marrë ambasadorë dhe të përfundojë traktate me fuqitë e huaja, dhe në ligjet pasuese të miratuara nga Kongresi, presidenca moderne ka përgjegjësinë kryesore për zhvillimin e politikës së jashtme të SHBA. Roli përfshin përgjegjësinë për drejtimin e [[Lista e vendeve sipas shpenzimeve ushtarake|ushtrisë më të shtrenjtë në botë]], e cila ka [[Lista e shteteve me armë bërthamore|arsenalin e dytë më të madh bërthamor]]. Presidenti gjithashtu luan një rol udhëheqës në legjislacionin federal dhe politikëbërjen e brendshme. Si pjesë e sistemit të kontrolleve dhe ekuilibrave, neni I, seksioni 7 i Kushtetutës i jep presidentit kompetencën për të nënshkruar ose veto legjislacionin federal. Meqenëse presidentët modernë gjithashtu shihen tipikisht si udhëheqës të partive të tyre politike, politikëbërja kryesore formohet në mënyrë të konsiderueshme nga rezultati i zgjedhjeve presidenciale, me presidentët që marrin një rol aktiv në promovimin e përparësive të tyre politike për anëtarët e Kongresit të cilët shpesh varen elektoralisht nga presidenti. Në dekadat e fundit, presidentët gjithashtu kanë përdorur gjithnjë e më shumë urdhërat ekzekutivë, rregulloret e agjencisë dhe emërimet gjyqësore për të formësuar politikën e brendshme. Presidenti [[Zgjedhjet indirekte|zgjidhet indirekt]] përmes [[Kolegji Zgjedhor i Shteteve të Bashkuara|Kolegjit Zgjedhor]] në një mandat katër vjeçar, së bashku me nënkryetarin. Sipas amendamentit të njëzet e dytë, të ratifikuar më 1951, asnjë person i cili është zgjedhur në dy mandate presidenciale nuk mund të zgjidhet në një të tretën. Për më tepër, nëntë nënkryetarë janë bërë [[Lista e presidentëve të Shteteve të Bashkuara që vdiqën në detyrë|president për shkak të vdekjes]] ose dorëheqjes brenda afatit të një presidenti. Në tërësi, [[Lista e Presidentëve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës|45 individë]] kanë shërbyer në 46 presidenca që përfshijnë 58 mandate të plota katër-vjeçare. [[Donald Trump]] është presidenti i 47-të dhe në detyrë i Shteteve të Bashkuara. Ai mori detyrën më 20 janar 2025. ==Kohështrirja e presidentëve== [[Partitë politike në Shtetet e Bashkuara|Partitë politike]] kanë dominuar politikën amerikane në pjesën më të madhe të historisë së kombit. Megjithëse [[Etërit Themelues i Shteteve të Bashkuara|Etërit Themelues]] përgjithësisht hidhnin poshtë partitë politike si përçarëse dhe përçarëse, dhe ngritja e tyre nuk ishte parashikuar kur Kushtetuta e SHBA-ve u hartua në vitin 1787, partitë e organizuara politike u zhvilluan në SHBA në mesin e viteve 1790 megjithatë Ata evoluan nga fraksione politike, të cilat filluan të shfaqeshin pothuajse menjëherë pasi qeveria federale erdhi në ekzistencë. Ata që mbështetën [[Presidenca e Xhorxh Uashingtonit|administratën e Uashingtonit]] u referuan si "pro-administratë" dhe përfundimisht do të formonin [[Partia Federaliste|Partinë Federaliste]], ndërsa ata që ishin në opozitë u bashkuan me [[Partia Demokratike-Republikane|Partinë Demokratike-Republikane]] në zhvillim. I shqetësuar shumë për aftësinë reale të partive politike për të shkatërruar unitetin e brishtë duke mbajtur kombin së bashku, Uashingtoni mbeti i palidhur me ndonjë fraksion politik ose parti gjatë gjithë presidencës së tij tetë-vjeçare. Ai ishte, dhe mbetet, i vetmi president i SHBA që nuk ka qenë i lidhur me një parti politike. Që nga Uashingtoni, çdo president i SHBA ka qenë i lidhur me një parti politike në kohën e marrjes së detyrës. Numri i presidentëve për parti politike (në kohën e hyrjes në detyrë) janë:<ref>{{Cite web|url=http://www.enchantedlearning.com/history/us/pres/list.shtml|title=The Presidents of the United States of America|website=Enchanted Learning|language=en|access-date=2 gusht 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.presidentsusa.net/partyofpresidents.html|title=Political Parties of the Presidents|website=Presidents USA|language=en|access-date=2 gusht 2018}}</ref> {| class=wikitable |- ! Partia ! # ! Emri(at) |- | [[Partia Republikane (ShBA)|Republikanët]] | style="text-align: center;" |19 | [[Chester&nbsp;A.&nbsp;Arthur]], [[George&nbsp;H.&nbsp;W.&nbsp;Bush]], [[George&nbsp;W.&nbsp;Bush]], [[Calvin&nbsp;Coolidge]], [[Dwight&nbsp;D.&nbsp;Eisenhower]], [[Gerald&nbsp;Ford]], [[James&nbsp;A.&nbsp;Garfield]], [[Ulysses&nbsp;S.&nbsp;Grant]], [[Warren&nbsp;G.&nbsp;Harding]], [[Benjamin&nbsp;Harrison]], [[Rutherford&nbsp;B.&nbsp;Hayes]], [[Herbert&nbsp;Hoover]], [[Abraham&nbsp;Lincoln]], [[William&nbsp;McKinley]], [[Richard&nbsp;Nixon]], [[Ronald&nbsp;Reagan]], [[Theodore&nbsp;Roosevelt]], [[William&nbsp;Howard&nbsp;Taft]], dhe [[Donald&nbsp;Trump]] |- | [[Partia Demokratike (ShBA)|Demokratikët]] | style="text-align: center;" |15 | [[Joe Biden]], [[James&nbsp;Buchanan]], [[Jimmy&nbsp;Carter]], [[Grover&nbsp;Cleveland]], [[Bill&nbsp;Clinton]], [[Andrew&nbsp;Jackson]], [[Lyndon&nbsp;B.&nbsp;Johnson]], [[John&nbsp;F.&nbsp;Kennedy]], [[Barack Obama]], [[Franklin&nbsp;Pierce]], [[James&nbsp;K.&nbsp;Polk]], [[Franklin&nbsp;D.&nbsp;Roosevelt]], [[Harry&nbsp;S.&nbsp;Truman]], [[Martin&nbsp;Van&nbsp;Buren]], dhe [[Woodrow&nbsp;Wilson]] |- | [[Partia Demokratike-Republikane|Demokratik-Republikanët]] | style="text-align: center;" |4 | [[John&nbsp;Quincy&nbsp;Adams]], [[Thomas&nbsp;Jefferson]], [[James&nbsp;Madison]], dhe [[James&nbsp;Monroe]] |- | [[Partia Whig|Whig]] | style="text-align: center;" |4 | [[Millard&nbsp;Fillmore]], [[William&nbsp;Henry&nbsp;Harrison]], [[Zachary&nbsp;Taylor]], and [[John&nbsp;Tyler]] |- | [[Partia Federaliste|Federalist]] | style="text-align: center;" |1 | [[John&nbsp;Adams]] |- | nowrap | [[Partia e Bashkimit Kombëtar (Shtetet e Bashkuara)|Bashkimi Kombëtar]] | style="text-align: center;" |1 | [[Andrew&nbsp;Johnson]] |- | ''Asnjë'' | style="text-align: center;" |1 | [[George&nbsp;Washington]] |} == Kuriozitete == * [[Franklin D. Roosevelt]] është i vetmi Kryetar i SHBA-ve që ishte Kryetar më shumë se 8 vjet. * Tre Kryetarë kanë qenë caqe atentatesh: [[Abraham Lincoln]] (1865) [[William McKinley]] (1901) dhe [[John F. Kennedy]] (1963). * Ati dhe biri kryetar: [[John Adams]] dhe [[John Q. Adams]] edhe [[George H. W. Bush|George Bush]] dhe [[George W. Bush]] * [[Richard Nixon]] është i vetmi Kryetar i SHBA-ve që ka dhënë dorëheqje gjatë legjislaturës presidenciale, shkaku ishte [[Skandali i Watergate]] * [[George Washington]] është presidenti i parë i SHBA-ve. == Presidentët e Shteteve të Bashkuara të Amerikës == {{Kryesor|Lista e Presidentëve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashme == {{Commonsart|President of the United States|{{PAGENAME}}}} {{Presidentët e SHBA}} [[Kategoria:Presidentë të Shteteve të Bashkuara| ]] [[Kategoria:Presidenca e Shteteve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete të Bashkuara]] [[Kategoria:Presidentë sipas vendit]] 2f0l0kc3qvbdx6k5oll583v6i6rzq4g 2940519 2940505 2026-04-13T00:39:22Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940505|2940505]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940519 wikitext text/x-wiki {{Infobox post zyrtar | post = Kryetari | body = Shteteve të Bashkuara të Amerikës | insignia = Seal Of The President Of The United States Of America.svg | insigniasize = 120 | insigniacaption = [[Emblema e Presidentit të Shteteve të Bashkuara President|Emblema e Presidentit]] | flag = Flag of the President of the United States of America.svg | flagsize = 130 | flagcaption = [[Flamuri i Presidentit të Shteteve të Bashkuara President|Flamuri presidencial]] | flagborder = yes | image = Donald Trump official portrait.jpg | incumbent = [[Donald Trump]] | incumbentsince = 20 janar 2025 | department = {{plainlist| *[[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara#Dega ekzekutive|Dega ekzekutive e qeverisë amerikane]] *[[Zyra ekzekutive e Presidentit të Shteteve të Bashkuara]]}} | style = {{plainlist| *[[Z. President (titull)|Z. President]]<ref>{{Cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9D06E3D9143AE533A25751C0A96E9C94609ED7CF|title=How To Address The President; He Is Not Your Excellency Or Your Honor, But Mr. President|work=The New York Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html|title=USGS Correspondence Handbook—Chapter 4|date=18 korrik 2007|publisher=Usgs.gov|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120926000950/http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html|archive-date=26 shtator 2012|access-date=15 nëntor 2012}}</ref><br>(jozyrtare) *I ndershmi<ref>{{Cite web|url=http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm|title=Models of Address and Salutation|publisher=Ita.doc.gov|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm|archive-date=20 korrik 2010|access-date=4 shtator 2010}}</ref> <br>(zyrtare) *Shkelqësia e Tij<ref>[https://web.archive.org/web/20120927014351/http://www.un.int/protocol/documents/Hspmfm.pdf Heads of State, Heads of Government, Ministers for Foreign Affairs]</ref><ref>{{Cite web|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2010/09/01/remarks-president-obama-president-mubarak-his-majesty-king-abdullah-prim|title=Remarks by President Obama, President Mubarak, His Majesty King Abdullah, Prime Minister Netanyahu and President Abbas Before Working Dinner|last=The White House Office of the Press Secretary|date=1 shtator 2010|publisher=obamawhitehouse.archives.gov|access-date=19 korrik 2011|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/|title=Exchanges of Letters|date=shtator 1978|publisher=Jimmy Carter Library|language=en|access-date=9 nëntor 2017|archive-date=10 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010025608/http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/|url-status=dead}}</ref><br>(diplomatikë)}} | status = {{plainlist| *[[Kreu i shtetit]] *[[Kreu i qeverisë]]}} | abbreviation = POTUS | member_of = {{plainlist| *[[Kabineti i Shteteve të Bashkuara|Kabinetit]] *[[Këshilli i Politikës së Brendshme të Shteteve të Bashkuara|Këshillit të Politikës së Brendshme]] *[[Këshilli Ekonomik Kombëtar (Shtetet e Bashkuara)|Këshillit Ekonomik Kombëtar]] *[[Këshilli i Sigurimit Kombëtar i Shteteve të Bashkuara|Këshillit të Sigurisë Kombëtare]]}} | residence = [[Shtëpia e Bardhë]] | seat = [[Uashington, D.C.]] | nominator = [[Partitë politike në Shtetet e Bashkuara|Partitë politike]] ose vetë-nominimi | appointer = [[Kolegji Zgjedhor i Shteteve të Bashkuara|Kolegji Zgjedhor]] | termlength = [[Amendamenti i njëzet e dytë i Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara|Katër vjet, rinovohet një herë]] | constituting_instrument = [[Kushtetuta e SHBA-ve]] | formation = 21 qershor 1778<br>(232 vjet më parë)<ref>{{Cite book|last=Maier|first=Pauline|title=Ratification: The People Debate the Constitution, 1787–1788|url=https://archive.org/details/ratificationpeop0000maie|date=2010|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0-684-86854-7|location=New York, New York|page=[https://archive.org/details/ratificationpeop0000maie/page/433 433]|author-link=Pauline Maier|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics/|title=March 4: A forgotten huge day in American history|date=4 mars 2013|publisher=[[Qendra Kombëtare e Kushtetutës]]|location=Philadelphia|language=en|access-date=29 korrik 2018|archive-date=24 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180224184927/https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics|url-status=dead}}</ref> | first = [[Xhorxh Uashington]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mountvernon.org/library/digitalhistory/digital-encyclopedia/article/presidential-election-of-1789/|title=Presidential Election of 1789|website=Digital Encyclopedia|publisher=Mount Vernon Ladies' Association, George Washington's Mount Vernon|location=Mount Vernon, Virginia|language=en|access-date=29 korrik 2018}}</ref> | salary = $400,000 vjetor | website = {{url|www.whitehouse.gov}} }} '''Presidenti i Shteteve të Bashkuara''' është [[Kreu i shtetit|kreu i shtetit]] dhe [[Kreu i qeverisë|kreu i qeverisë]] së [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara të Amerikës]]. Presidenti drejton [[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara#Dega ekzekutive|degën ekzekutive]] të [[Qeveria federale e Shteteve të Bashkuara|qeverisë federale]] dhe është [[Fuqitë e presidentit të Shteteve të Bashkuara|komandant i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës|Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara]]. Fuqia e presidencës është rritur ndjeshëm që nga formimi i saj, ashtu si fuqia e qeverisë federale si një e tërë. Ndërsa pushteti presidencial është rrënuar dhe rrjedhur me kalimin e kohës, presidenca ka luajtur një rol gjithnjë e më të fortë në jetën politike amerikane që nga fillimi i shekullit 20, me një zgjerim të dukshëm gjatë presidencës së [[Franklin D. Roosevelt]]. Në kohët bashkëkohore, presidenti gjithashtu shihet si një nga figurat më të fuqishme politike në botë si udhëheqësi i superfuqisë së vetme globale të mbetur. Si udhëheqësi i kombit me [[Lista e vendeve sipas PBB|ekonominë më të madhe nga PBB-ja]] nominale, presidenti zotëron një fuqi të fortë dhe të butë të brendshme dhe ndërkombëtare. [[Neni II i Kushtetutës s Shteteve të Bashkuara|Neni II i Kushtetutës]] përcakton degën ekzekutive të qeverisë federale dhe ia jep pushtetin ekzekutiv presidentit. Fuqia përfshin ekzekutimin dhe zbatimin e ligjit federal dhe përgjegjësinë për të emëruar zyrtarë federalë ekzekutivë, diplomatikë, rregullatorë dhe gjyqësorë. Bazuar në dispozitat kushtetuese që fuqizojnë presidentin të emërojë dhe të marrë ambasadorë dhe të përfundojë traktate me fuqitë e huaja, dhe në ligjet pasuese të miratuara nga Kongresi, presidenca moderne ka përgjegjësinë kryesore për zhvillimin e politikës së jashtme të SHBA. Roli përfshin përgjegjësinë për drejtimin e [[Lista e vendeve sipas shpenzimeve ushtarake|ushtrisë më të shtrenjtë në botë]], e cila ka [[Lista e shteteve me armë bërthamore|arsenalin e dytë më të madh bërthamor]]. Presidenti gjithashtu luan një rol udhëheqës në legjislacionin federal dhe politikëbërjen e brendshme. Si pjesë e sistemit të kontrolleve dhe ekuilibrave, neni I, seksioni 7 i Kushtetutës i jep presidentit kompetencën për të nënshkruar ose veto legjislacionin federal. Meqenëse presidentët modernë gjithashtu shihen tipikisht si udhëheqës të partive të tyre politike, politikëbërja kryesore formohet në mënyrë të konsiderueshme nga rezultati i zgjedhjeve presidenciale, me presidentët që marrin një rol aktiv në promovimin e përparësive të tyre politike për anëtarët e Kongresit të cilët shpesh varen elektoralisht nga presidenti. Në dekadat e fundit, presidentët gjithashtu kanë përdorur gjithnjë e më shumë urdhërat ekzekutivë, rregulloret e agjencisë dhe emërimet gjyqësore për të formësuar politikën e brendshme. Presidenti [[Zgjedhjet indirekte|zgjidhet indirekt]] përmes [[Kolegji Zgjedhor i Shteteve të Bashkuara|Kolegjit Zgjedhor]] në një mandat katër vjeçar, së bashku me nënkryetarin. Sipas amendamentit të njëzet e dytë, të ratifikuar më 1951, asnjë person i cili është zgjedhur në dy mandate presidenciale nuk mund të zgjidhet në një të tretën. Për më tepër, nëntë nënkryetarë janë bërë [[Lista e presidentëve të Shteteve të Bashkuara që vdiqën në detyrë|president për shkak të vdekjes]] ose dorëheqjes brenda afatit të një presidenti. Në tërësi, [[Lista e Presidentëve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës|45 individë]] kanë shërbyer në 46 presidenca që përfshijnë 58 mandate të plota katër-vjeçare. [[Donald Trump]] është presidenti i 47-të dhe në detyrë i Shteteve të Bashkuara. Ai mori detyrën më 20 janar 2025. ==Kohështrirja e presidentëve== [[Partitë politike në Shtetet e Bashkuara|Partitë politike]] kanë dominuar politikën amerikane në pjesën më të madhe të historisë së kombit. Megjithëse [[Etërit Themelues i Shteteve të Bashkuara|Etërit Themelues]] përgjithësisht hidhnin poshtë partitë politike si përçarëse dhe përçarëse, dhe ngritja e tyre nuk ishte parashikuar kur Kushtetuta e SHBA-ve u hartua në vitin 1787, partitë e organizuara politike u zhvilluan në SHBA në mesin e viteve 1790 megjithatë Ata evoluan nga fraksione politike, të cilat filluan të shfaqeshin pothuajse menjëherë pasi qeveria federale erdhi në ekzistencë. Ata që mbështetën [[Presidenca e Xhorxh Uashingtonit|administratën e Uashingtonit]] u referuan si "pro-administratë" dhe përfundimisht do të formonin [[Partia Federaliste|Partinë Federaliste]], ndërsa ata që ishin në opozitë u bashkuan me [[Partia Demokratike-Republikane|Partinë Demokratike-Republikane]] në zhvillim. I shqetësuar shumë për aftësinë reale të partive politike për të shkatërruar unitetin e brishtë duke mbajtur kombin së bashku, Uashingtoni mbeti i palidhur me ndonjë fraksion politik ose parti gjatë gjithë presidencës së tij tetë-vjeçare. Ai ishte, dhe mbetet, i vetmi president i SHBA që nuk ka qenë i lidhur me një parti politike. Që nga Uashingtoni, çdo president i SHBA ka qenë i lidhur me një parti politike në kohën e marrjes së detyrës. Numri i presidentëve për parti politike (në kohën e hyrjes në detyrë) janë:<ref>{{Cite web|url=http://www.enchantedlearning.com/history/us/pres/list.shtml|title=The Presidents of the United States of America|website=Enchanted Learning|language=en|access-date=2 gusht 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.presidentsusa.net/partyofpresidents.html|title=Political Parties of the Presidents|website=Presidents USA|language=en|access-date=2 gusht 2018}}</ref> {| class=wikitable |- ! Partia ! # ! Emri(at) |- | [[Partia Republikane (ShBA)|Republikanët]] | style="text-align: center;" |19 | [[Chester&nbsp;A.&nbsp;Arthur]], [[George&nbsp;H.&nbsp;W.&nbsp;Bush]], [[George&nbsp;W.&nbsp;Bush]], [[Calvin&nbsp;Coolidge]], [[Dwight&nbsp;D.&nbsp;Eisenhower]], [[Gerald&nbsp;Ford]], [[James&nbsp;A.&nbsp;Garfield]], [[Ulysses&nbsp;S.&nbsp;Grant]], [[Warren&nbsp;G.&nbsp;Harding]], [[Benjamin&nbsp;Harrison]], [[Rutherford&nbsp;B.&nbsp;Hayes]], [[Herbert&nbsp;Hoover]], [[Abraham&nbsp;Lincoln]], [[William&nbsp;McKinley]], [[Richard&nbsp;Nixon]], [[Ronald&nbsp;Reagan]], [[Theodore&nbsp;Roosevelt]], [[William&nbsp;Howard&nbsp;Taft]], dhe [[Donald&nbsp;Trump]] |- | [[Partia Demokratike (ShBA)|Demokratikët]] | style="text-align: center;" |15 | [[Joe Biden]], [[James&nbsp;Buchanan]], [[Jimmy&nbsp;Carter]], [[Grover&nbsp;Cleveland]], [[Bill&nbsp;Clinton]], [[Andrew&nbsp;Jackson]], [[Lyndon&nbsp;B.&nbsp;Johnson]], [[John&nbsp;F.&nbsp;Kennedy]], [[Barack Obama]], [[Franklin&nbsp;Pierce]], [[James&nbsp;K.&nbsp;Polk]], [[Franklin&nbsp;D.&nbsp;Roosevelt]], [[Harry&nbsp;S.&nbsp;Truman]], [[Martin&nbsp;Van&nbsp;Buren]], dhe [[Woodrow&nbsp;Wilson]] |- | [[Partia Demokratike-Republikane|Demokratik-Republikanët]] | style="text-align: center;" |4 | [[John&nbsp;Quincy&nbsp;Adams]], [[Thomas&nbsp;Jefferson]], [[James&nbsp;Madison]], dhe [[James&nbsp;Monroe]] |- | [[Partia Whig|Whig]] | style="text-align: center;" |4 | [[Millard&nbsp;Fillmore]], [[William&nbsp;Henry&nbsp;Harrison]], [[Zachary&nbsp;Taylor]], and [[John&nbsp;Tyler]] |- | [[Partia Federaliste|Federalist]] | style="text-align: center;" |1 | [[John&nbsp;Adams]] |- | nowrap | [[Partia e Bashkimit Kombëtar (Shtetet e Bashkuara)|Bashkimi Kombëtar]] | style="text-align: center;" |1 | [[Andrew&nbsp;Johnson]] |- | ''Asnjë'' | style="text-align: center;" |1 | [[George&nbsp;Washington]] |} == Kuriozitete == * [[Franklin D. Roosevelt]] është i vetmi Kryetar i SHBA-ve që ishte Kryetar më shumë se 8 vjet. * Tre Kryetarë kanë qenë caqe atentatesh: [[Abraham Lincoln]] (1865) [[William McKinley]] (1901) dhe [[John F. Kennedy]] (1963). * Ati dhe biri kryetar: [[John Adams]] dhe [[John Q. Adams]] edhe [[George H. W. Bush|George Bush]] dhe [[George W. Bush]] * [[Richard Nixon]] është i vetmi Kryetar i SHBA-ve që ka dhënë dorëheqje gjatë legjislaturës presidenciale, shkaku ishte [[Skandali i Watergate]] * [[George Washington]] është presidenti i parë i SHBA-ve. == Presidentët e Shteteve të Bashkuara të Amerikës == {{Kryesor|Lista e Presidentëve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashme == {{Commonsart|President of the United States|{{PAGENAME}}}} {{Presidentët e SHBA}} [[Kategoria:Presidentë të Shteteve të Bashkuara| ]] [[Kategoria:Presidenca e Shteteve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete të Bashkuara]] [[Kategoria:Presidentë sipas vendit]] m0da1okegntdbz0opgae2rs9froied0 0 1630 2940394 2939613 2026-04-12T19:06:49Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940394 wikitext text/x-wiki {{Infobox motorsport championship|name=Formula 1|logo=[[File:Formula One logo.svg|275px]]|caption=Formula Një logo që nga {{F1|2018}}|category=[[Open-wheel car|Open-wheel single-seater Formula auto racing]]|country/region=International|inaugural2={{F1|1950}}|drivers=20|teams=[[List of Formula One constructors|10]]|engine manufacturers={{unbulleted list |<!--[[WP:INFOBOXFLAG]]-->[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |[[Ford RBPT]] |[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |[[Audi Powertrains]] }}|tyres=[[Pirelli]]|champion driver={{flagicon|United Kingdom}} [[Lando Norris]] ({{F1|2025}})<br />{{small|([[McLaren F1 Team]]-[[Mercedes]])}}|most titles={{plainlist| * '''[[World Drivers' Championship|Drivers']]''' * {{flagicon|GER}} [[Michael Schumacher]] * {{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] * (7 titles each) * '''[[World Constructors' Championship|Constructors']]''' * {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] (16) }}|website={{URL|https://www.formula1.com/|formula1.com}}|current_season={{CURRENTYEAR}} Formula One World Championship<!-- year updates automatically on 1 January, no need to update manually -->}}[[Skeda:Mercedes W 196 mit 3-l-Motor (Fangio) 1986-08-16.jpg|parapamje|djathtas|256px|Imazhi i Mercedes Benz W196 me të cilin Juan Manuel Fangio fitoi titujt e viteve 1954 dhe 1955.]] [[Skeda:Formula one.jpg|parapamje|djathtas|256px|[[Formula One World Championship]] [[SHBA]], [[2003]] ]] '''Formula Një''', ose '''Formula 1''' (zyrtarisht '''Formula One World Championship''', [[shkurt|shk.]] edhe '''F1''') është klasi më i lartë i serisë së garimit automobilistik i organizuar [[Fédération Internationale de l'Automobile]] ([[FIA]]) dhe zotëruar nga [[Formula One Group]]. FIA Kampionati Botëror i Formula Një ka qënë një nga format parësore të garimit që nga sezoni i parë në [[Sezoni 1950 i Formula Një|1950]]. Fjala "formula" në emër i referohet një grup rregullash që të gjithë makinat e pjesëmarrësve duhet t'i zbatojnë.<ref>{{cite web|url=http://www.dummies.com/how-to/content/discovering-what-makes-formula-one-formula-one.html|title=Discovering What Makes Formula One, Formula One&nbsp;– For Dummies|trans-title=Duke zbuluar se çfarë e bënë Formula Një, Formula Një|publisher=Dummies.com|language=en|accessdate=14 shtator 2009|archive-date=24 prill 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100424185956/http://www.dummies.com/how-to/content/discovering-what-makes-formula-one-formula-one.html|url-status=dead}}</ref> Një sezon i Formula Një përmban një seri garash, të njohura si [[Lista e Çmimeve të mëdha të Formula Një|Çmimet e mëdha]], të cilat zhvillohet në të gjithë botën në cirkuite të ndërtuara ose në rrugë publike. Rezultatet e çdo gare vlerësohen nga një [[Lista e sistemeve të pikëve të Kampionatit Botëror të Formula Një|sistem pikësh]] për të vendosur dy trofe: një për pilotë dhe një për konstruktorë. Pilotët duhet të kenë super licencën, klasa më e lartë e lejes së drejtimit që lëshohet nga FIA.<ref name="FIA Super">{{cite web|url=http://www.fia.com/resources/documents/1797101136__Appendix_L_a.pdf|title=International Sporting Code|trans-title=Kodi sportiv ndërkombëtar|publisher=FIA|language=en|date=28 mars 2007|accessdate=30 gusht 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090806060829/http://www.fia.com/resources/documents/1797101136__Appendix_L_a.pdf|archivedate=6 gusht 2009}}</ref> Garat duhet të zhvillohen në pista të graduara "1" (më parë "A"), gradimi më i lartë i lëshuar nga FIA.<ref name="FIA Super"/>Garat zakonisht zhvillohen në vendndodhje rurale në cirkuite të ndërtuara, por disa gara të tjera zhvillohen edhe në rrugë qyteti. Për vitin aktual (2026) kalendari i Formula 1 përfshin 24 gara të veçanta të emëruara si Grand Prix ([[shqip]]: Çmimi i Madh). Çdo garë mban emrin e shtetit ku mbahet gara (me pak përjashtime) dhe vlerësohet me pikë për pozitën e arritur në garë. [[piloti]]t që ka mbledhur më shumë pikë i jepet në fund të sezonit titulli [[Kampion Botëror|kampion botëror]]. Prej vitit [[1958]], përveç pilotëve marrin pjesë edhe ekipet e konstruktorëve të makinave, të cilat kanë dy pilotë të cilët konkurrojnë për titullin e kampionit botëror të konstruktorëve. Kampionati i pilotëve dhe konstruktorëve të makinave sot numërohet në paralel, gjë që nuk ka qenë e njëjtë në të kaluarën, pasi më parë numëroheshin edhe garat e tjera në seri të garës për titullin e kampionit. == Pilotët Kampion të F1 == === Lista e [[Piloti|Pilotëve]] te cilët kanë fituar [[Formula 1]] === Kampionët Botërorë të Formula 1 ne 2026 {| class="wikitable sortable" ! ! Piloti ! Kombësia ! Numri i titujve ! Vitet |- | Lewis Hamilton | 🇬🇧 Britani e Madhe | 7 | 2008, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020 |- | Michael Schumacher | 🇩🇪 Gjermani | 7 | 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 |- | Juan Manuel Fangio | 🇦🇷 Argjentinë | 5 | 1951, 1954, 1955, 1956, 1957 |- | Sebastian Vettel | 🇩🇪 Gjermani | 4 | 2010, 2011, 2012, 2013 |- | Alain Prost | 🇫🇷 Francë | 4 | 1985, 1986, 1989, 1993 |- | Max Verstappen | 🇳🇱 Holandë | 4 | 2021, 2022, 2023, 2024 |- | Ayrton Senna | 🇧🇷 Brazil | 3 | 1988, 1990, 1991 |- | Nelson Piquet | 🇧🇷 Brazil | 3 | 1981, 1983, 1987 |- | Niki Lauda | 🇦🇹 Austri | 3 | 1975, 1977, 1984 |- | Jackie Stewart | 🇬🇧 Britani e Madhe | 3 | 1969, 1971, 1973 |- | Jack Brabham | 🇦🇺 Australi | 3 | 1959, 1960, 1966 |- | Fernando Alonso | 🇪🇸 Spanjë | 2 | 2005, 2006 |- | Mika Häkkinen | 🇫🇮 Finlandë | 2 | 1998, 1999 |- | Emerson Fittipaldi | 🇧🇷 Brazil | 2 | 1972, 1974 |- | Jim Clark | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1963, 1965 |- | Graham Hill | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1962, 1968 |- | Alberto Ascari | 🇮🇹 Itali | 2 | 1952, 1953 |- |Lando Norris |🇬🇧 Britani e Madhe |1 |2025 |- | Nico Rosberg | 🇩🇪 Gjermani | 1 | 2016 |- | Jenson Button | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 2009 |- | Kimi Räikkönen | 🇫🇮 Finlandë | 1 | 2007 |- | Jacques Villeneuve | 🇨🇦 Kanada | 1 | 1997 |- | Damon Hill | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1996 |- | Nigel Mansell | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1992 |- | Mario Andretti | 🇺🇸 SHBA | 1 | 1978 |- | James Hunt | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1976 |- | Jody Scheckter | 🇿🇦 Afrika e Jugut | 1 | 1979 |- | Alan Jones | 🇦🇺 Australi | 1 | 1980 |- | Keke Rosberg | 🇫🇮 Finlandë | 1 | 1982 |- | Denny Hulme | 🇳🇿 Zelandë e Re | 1 | 1967 |- | John Surtees | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1964 |- | Jochen Rindt | 🇦🇹 Austri | 1 | 1970 |- | Phil Hill | 🇺🇸 SHBA | 1 | 1961 |- | Mike Hawthorn | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1958 |- | Giuseppe Farina | 🇮🇹 Itali | 1 | 1950 |} == Pistat e Formula1 == Pistat e Formula 1 – Sezoni 2026 {| class="wikitable sortable" ! Nr. ! Grand Prix ! Pista ! Vendi |- | 1 | Australia Grand Prix | Albert Park Circuit | 🇦🇺 Australi |- | 2 | Chinese Grand Prix | Shanghai International Circuit | 🇨🇳 Kinë |- | 3 | Japanese Grand Prix | Suzuka Circuit | 🇯🇵 Japoni |- | 4 | Bahrain Grand Prix | Bahrain International Circuit | 🇧🇭 Bahrein |- | 5 | Saudi Arabian Grand Prix | Jeddah Corniche Circuit | 🇸🇦 Arabia Saudite |- | 6 | Miami Grand Prix | Miami International Autodrome | 🇺🇸 SHBA |- | 7 | Monaco Grand Prix | Circuit de Monaco | 🇲🇨 Monako |- | 8 | Spanish Grand Prix | Circuit de Barcelona-Catalunya | 🇪🇸 Spanjë |- | 9 | Canadian Grand Prix | Circuit Gilles Villeneuve | 🇨🇦 Kanada |- | 10 | Austrian Grand Prix | Red Bull Ring | 🇦🇹 Austri |- | 11 | British Grand Prix | Silverstone Circuit | 🇬🇧 Britani e Madhe |- | 12 | Belgian Grand Prix | Circuit de Spa-Francorchamps | 🇧🇪 Belgjikë |- |13 |Hungarian Grand Prix |Hungaroring |🇭🇺 Hungari |- | 14 | Dutch Grand Prix | Circuit Zandvoort | 🇳🇱 Holandë |- | 15 | Italian Grand Prix | Monza | 🇮🇹 Itali |- | 16 | Spanish Grand Prix | Madring | 🇪🇸 Spanjë |- | 17 | Azerbaijan Grand Prix | Baku City Circuit | 🇦🇿 Azerbajxhan |- | 18 | Singapore Grand Prix | Marina Bay Street Circuit | 🇸🇬 Singapor |- | 19 | United States Grand Prix | Circuit of the Americas | 🇺🇸 SHBA |- | 20 | Mexico City Grand Prix | Autódromo Hermanos Rodríguez | 🇲🇽 Meksikë |- | 21 | São Paulo Grand Prix | Interlagos | 🇧🇷 Brazil |- | 22 | Las Vegas Grand Prix | Las Vegas Strip Circuit | 🇺🇸 SHBA |- | 23 | Qatar Grand Prix | Lusail International Circuit | 🇶🇦 Katar |- | 24 | Abu Dhabi Grand Prix | Yas Marina Circuit | 🇦🇪 Emiratet e Bashkuara |} == Konstruktorët kampionë == {| class="wikitable sortable" ! Skuadra ! Kombësia ! Numri i titujve ! Vitet e titujve |- | Ferrari | 🇮🇹 Itali | 16 | 1961, 1964, 1975, 1976, 1977, 1979, 1982, 1983, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2007, 2008 |- | McLaren | 🇬🇧 Britani e Madhe | 12 | 1980, 1981, 1986, 1987, 1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 2024, 2025 |- | Williams | 🇬🇧 Britani e Madhe | 9 | 1974, 1984, 1985, 1988, 1989, 1990, 1991, 1998, 2024, 2025 |- | Mercedes | 🇩🇪 Gjermani | 8 | 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 |- | Red Bull | 🇦🇹 Austri | 6 | 2010, 2011, 2012, 2013, 2022, 2023 |- | Lotus | 🇬🇧 Britani e Madhe | 7 | 1963, 1965, 1968, 1970, 1972, 1973, 1978 |- | Brabham | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1966, 1967 |- | Renault | 🇫🇷 Francë | 2 | 2005, 2006 |- | Cooper | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1959, 1960 |- | Tyrrell | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1971 |- | BRM | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1962 |- | Matra | 🇫🇷 Francë | 1 | 1969 |- | Benetton | 🇬🇧 / 🇮🇹 Britani / Itali | 1 | 1995 |- | Brawn GP | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 2009 |} == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== *{{Official website}} {{sport}} [[Kategoria:Formula Një| ]] [[Kategoria:Sporte]] [[Kategoria:Gara me vetura]] [[Kategoria:Gara me formula]] mlauuwakzlhsr0irjvrnn4nar9b1u0l 2940411 2940394 2026-04-12T19:09:00Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940394|2940394]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940411 wikitext text/x-wiki {{Infobox motorsport championship|name=Formula 1|logo=[[File:Formula One logo.svg|275px]]|caption=Formula Një logo që nga {{F1|2018}}|category=[[Open-wheel car|Open-wheel single-seater Formula auto racing]]|country/region=International|inaugural2={{F1|1950}}|drivers=20|teams=[[List of Formula One constructors|10]]|engine manufacturers={{unbulleted list |<!--[[WP:INFOBOXFLAG]]-->[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |[[Ford RBPT]] |[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |[[Audi Powertrains]] }}|tyres=[[Pirelli]]|champion driver={{flagicon|United Kingdom}} [[Lando Norris]] ({{F1|2025}})<br />{{small|([[McLaren F1 Team]]-[[Mercedes]])}}|most titles={{plainlist| * '''[[World Drivers' Championship|Drivers']]''' * {{flagicon|GER}} [[Michael Schumacher]] * {{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] * (7 titles each) * '''[[World Constructors' Championship|Constructors']]''' * {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] (16) }}|website={{URL|https://www.formula1.com/|formula1.com}}|current_season={{CURRENTYEAR}} Formula One World Championship<!-- year updates automatically on 1 January, no need to update manually -->}}[[Skeda:Mercedes W 196 mit 3-l-Motor (Fangio) 1986-08-16.jpg|parapamje|djathtas|256px|Imazhi i Mercedes Benz W196 me të cilin Juan Manuel Fangio fitoi titujt e viteve 1954 dhe 1955.]] [[Skeda:Formula one.jpg|parapamje|djathtas|256px|[[Formula One World Championship]] [[SHBA]], [[2003]] ]] '''Formula Një''', ose '''Formula 1''' (zyrtarisht '''Formula One World Championship''', [[shkurt|shk.]] edhe '''F1''') është klasi më i lartë i serisë së garimit automobilistik i organizuar [[Fédération Internationale de l'Automobile]] ([[FIA]]) dhe zotëruar nga [[Formula One Group]]. FIA Kampionati Botëror i Formula Një ka qënë një nga format parësore të garimit që nga sezoni i parë në [[Sezoni 1950 i Formula Një|1950]]. Fjala "formula" në emër i referohet një grup rregullash që të gjithë makinat e pjesëmarrësve duhet t'i zbatojnë.<ref>{{cite web|url=http://www.dummies.com/how-to/content/discovering-what-makes-formula-one-formula-one.html|title=Discovering What Makes Formula One, Formula One&nbsp;– For Dummies|trans-title=Duke zbuluar se çfarë e bënë Formula Një, Formula Një|publisher=Dummies.com|language=en|accessdate=14 shtator 2009|archive-date=24 prill 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100424185956/http://www.dummies.com/how-to/content/discovering-what-makes-formula-one-formula-one.html|url-status=dead}}</ref> Një sezon i Formula Një përmban një seri garash, të njohura si [[Lista e Çmimeve të mëdha të Formula Një|Çmimet e mëdha]], të cilat zhvillohet në të gjithë botën në cirkuite të ndërtuara ose në rrugë publike. Rezultatet e çdo gare vlerësohen nga një [[Lista e sistemeve të pikëve të Kampionatit Botëror të Formula Një|sistem pikësh]] për të vendosur dy trofe: një për pilotë dhe një për konstruktorë. Pilotët duhet të kenë super licencën, klasa më e lartë e lejes së drejtimit që lëshohet nga FIA.<ref name="FIA Super">{{cite web|url= http://www.fia.com/resources/documents/1797101136__Appendix_L_a.pdf|title=International Sporting Code|trans-title=Kodi sportiv ndërkombëtar|publisher=FIA|language=en|date=28 mars 2007|accessdate=30 gusht 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090806060829/http://www.fia.com/resources/documents/1797101136__Appendix_L_a.pdf|archivedate=6 gusht 2009 }}</ref> Garat duhet të zhvillohen në pista të graduara "1" (më parë "A"), gradimi më i lartë i lëshuar nga FIA.<ref name="FIA Super"/> Garat zakonisht zhvillohen në vendndodhje rurale në cirkuite të ndërtuara, por disa gara të tjera zhvillohen edhe në rrugë qyteti. Për vitin aktual (2026) kalendari i Formula 1 përfshin 24 gara të veçanta të emëruara si Grand Prix ([[shqip]]: Çmimi i Madh). Çdo garë mban emrin e shtetit ku mbahet gara (me pak përjashtime) dhe vlerësohet me pikë për pozitën e arritur në garë. [[piloti]]t që ka mbledhur më shumë pikë i jepet në fund të sezonit titulli [[Kampion Botëror|kampion botëror]]. Prej vitit [[1958]], përveç pilotëve marrin pjesë edhe ekipet e konstruktorëve të makinave, të cilat kanë dy pilotë të cilët konkurrojnë për titullin e kampionit botëror të konstruktorëve. Kampionati i pilotëve dhe konstruktorëve të makinave sot numërohet në paralel, gjë që nuk ka qenë e njëjtë në të kaluarën, pasi më parë numëroheshin edhe garat e tjera në seri të garës për titullin e kampionit. == Pilotët Kampion të F1 == === Lista e [[Piloti|Pilotëve]] te cilët kanë fituar [[Formula 1]] === Kampionët Botërorë të Formula 1 ne 2026 {| class="wikitable sortable" ! ! Piloti ! Kombësia ! Numri i titujve ! Vitet |- | Lewis Hamilton | 🇬🇧 Britani e Madhe | 7 | 2008, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020 |- | Michael Schumacher | 🇩🇪 Gjermani | 7 | 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 |- | Juan Manuel Fangio | 🇦🇷 Argjentinë | 5 | 1951, 1954, 1955, 1956, 1957 |- | Sebastian Vettel | 🇩🇪 Gjermani | 4 | 2010, 2011, 2012, 2013 |- | Alain Prost | 🇫🇷 Francë | 4 | 1985, 1986, 1989, 1993 |- | Max Verstappen | 🇳🇱 Holandë | 4 | 2021, 2022, 2023, 2024 |- | Ayrton Senna | 🇧🇷 Brazil | 3 | 1988, 1990, 1991 |- | Nelson Piquet | 🇧🇷 Brazil | 3 | 1981, 1983, 1987 |- | Niki Lauda | 🇦🇹 Austri | 3 | 1975, 1977, 1984 |- | Jackie Stewart | 🇬🇧 Britani e Madhe | 3 | 1969, 1971, 1973 |- | Jack Brabham | 🇦🇺 Australi | 3 | 1959, 1960, 1966 |- | Fernando Alonso | 🇪🇸 Spanjë | 2 | 2005, 2006 |- | Mika Häkkinen | 🇫🇮 Finlandë | 2 | 1998, 1999 |- | Emerson Fittipaldi | 🇧🇷 Brazil | 2 | 1972, 1974 |- | Jim Clark | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1963, 1965 |- | Graham Hill | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1962, 1968 |- | Alberto Ascari | 🇮🇹 Itali | 2 | 1952, 1953 |- |Lando Norris |🇬🇧 Britani e Madhe |1 |2025 |- | Nico Rosberg | 🇩🇪 Gjermani | 1 | 2016 |- | Jenson Button | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 2009 |- | Kimi Räikkönen | 🇫🇮 Finlandë | 1 | 2007 |- | Jacques Villeneuve | 🇨🇦 Kanada | 1 | 1997 |- | Damon Hill | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1996 |- | Nigel Mansell | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1992 |- | Mario Andretti | 🇺🇸 SHBA | 1 | 1978 |- | James Hunt | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1976 |- | Jody Scheckter | 🇿🇦 Afrika e Jugut | 1 | 1979 |- | Alan Jones | 🇦🇺 Australi | 1 | 1980 |- | Keke Rosberg | 🇫🇮 Finlandë | 1 | 1982 |- | Denny Hulme | 🇳🇿 Zelandë e Re | 1 | 1967 |- | John Surtees | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1964 |- | Jochen Rindt | 🇦🇹 Austri | 1 | 1970 |- | Phil Hill | 🇺🇸 SHBA | 1 | 1961 |- | Mike Hawthorn | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1958 |- | Giuseppe Farina | 🇮🇹 Itali | 1 | 1950 |} == Pistat e Formula1 == Pistat e Formula 1 – Sezoni 2026 {| class="wikitable sortable" ! Nr. ! Grand Prix ! Pista ! Vendi |- | 1 | Australia Grand Prix | Albert Park Circuit | 🇦🇺 Australi |- | 2 | Chinese Grand Prix | Shanghai International Circuit | 🇨🇳 Kinë |- | 3 | Japanese Grand Prix | Suzuka Circuit | 🇯🇵 Japoni |- | 4 | Bahrain Grand Prix | Bahrain International Circuit | 🇧🇭 Bahrein |- | 5 | Saudi Arabian Grand Prix | Jeddah Corniche Circuit | 🇸🇦 Arabia Saudite |- | 6 | Miami Grand Prix | Miami International Autodrome | 🇺🇸 SHBA |- | 7 | Monaco Grand Prix | Circuit de Monaco | 🇲🇨 Monako |- | 8 | Spanish Grand Prix | Circuit de Barcelona-Catalunya | 🇪🇸 Spanjë |- | 9 | Canadian Grand Prix | Circuit Gilles Villeneuve | 🇨🇦 Kanada |- | 10 | Austrian Grand Prix | Red Bull Ring | 🇦🇹 Austri |- | 11 | British Grand Prix | Silverstone Circuit | 🇬🇧 Britani e Madhe |- | 12 | Belgian Grand Prix | Circuit de Spa-Francorchamps | 🇧🇪 Belgjikë |- |13 |Hungarian Grand Prix |Hungaroring |🇭🇺 Hungari |- | 14 | Dutch Grand Prix | Circuit Zandvoort | 🇳🇱 Holandë |- | 15 | Italian Grand Prix | Monza | 🇮🇹 Itali |- | 16 | Spanish Grand Prix | Madring | 🇪🇸 Spanjë |- | 17 | Azerbaijan Grand Prix | Baku City Circuit | 🇦🇿 Azerbajxhan |- | 18 | Singapore Grand Prix | Marina Bay Street Circuit | 🇸🇬 Singapor |- | 19 | United States Grand Prix | Circuit of the Americas | 🇺🇸 SHBA |- | 20 | Mexico City Grand Prix | Autódromo Hermanos Rodríguez | 🇲🇽 Meksikë |- | 21 | São Paulo Grand Prix | Interlagos | 🇧🇷 Brazil |- | 22 | Las Vegas Grand Prix | Las Vegas Strip Circuit | 🇺🇸 SHBA |- | 23 | Qatar Grand Prix | Lusail International Circuit | 🇶🇦 Katar |- | 24 | Abu Dhabi Grand Prix | Yas Marina Circuit | 🇦🇪 Emiratet e Bashkuara |} == Konstruktorët kampionë == {| class="wikitable sortable" ! Skuadra ! Kombësia ! Numri i titujve ! Vitet e titujve |- | Ferrari | 🇮🇹 Itali | 16 | 1961, 1964, 1975, 1976, 1977, 1979, 1982, 1983, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2007, 2008 |- | McLaren | 🇬🇧 Britani e Madhe | 12 | 1980, 1981, 1986, 1987, 1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 2024, 2025 |- | Williams | 🇬🇧 Britani e Madhe | 9 | 1974, 1984, 1985, 1988, 1989, 1990, 1991, 1998, 2024, 2025 |- | Mercedes | 🇩🇪 Gjermani | 8 | 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 |- | Red Bull | 🇦🇹 Austri | 6 | 2010, 2011, 2012, 2013, 2022, 2023 |- | Lotus | 🇬🇧 Britani e Madhe | 7 | 1963, 1965, 1968, 1970, 1972, 1973, 1978 |- | Brabham | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1966, 1967 |- | Renault | 🇫🇷 Francë | 2 | 2005, 2006 |- | Cooper | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1959, 1960 |- | Tyrrell | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1971 |- | BRM | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1962 |- | Matra | 🇫🇷 Francë | 1 | 1969 |- | Benetton | 🇬🇧 / 🇮🇹 Britani / Itali | 1 | 1995 |- | Brawn GP | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 2009 |} == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== *{{Official website}} {{sport}} [[Kategoria:Formula Një| ]] [[Kategoria:Sporte]] [[Kategoria:Gara me vetura]] [[Kategoria:Gara me formula]] 3aqd8he9jtupmrq8p1oj5s29moc8qsv 2940416 2940411 2026-04-12T19:13:16Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940416 wikitext text/x-wiki {{Infobox motorsport championship|name=Formula 1|logo=[[File:Formula One logo.svg|275px]]|caption=Formula Një logo që nga {{F1|2018}}|category=[[Open-wheel car|Open-wheel single-seater Formula auto racing]]|country/region=International|inaugural2={{F1|1950}}|drivers=20|teams=[[List of Formula One constructors|10]]|engine manufacturers={{unbulleted list |<!--[[WP:INFOBOXFLAG]]-->[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |[[Ford RBPT]] |[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |[[Audi Powertrains]] }}|tyres=[[Pirelli]]|champion driver={{flagicon|United Kingdom}} [[Lando Norris]] ({{F1|2025}})<br />{{small|([[McLaren F1 Team]]-[[Mercedes]])}}|most titles={{plainlist| * '''[[World Drivers' Championship|Drivers']]''' * {{flagicon|GER}} [[Michael Schumacher]] * {{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] * (7 titles each) * '''[[World Constructors' Championship|Constructors']]''' * {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] (16) }}|website={{URL|https://www.formula1.com/|formula1.com}}|current_season={{CURRENTYEAR}} Formula One World Championship<!-- year updates automatically on 1 January, no need to update manually -->}}[[Skeda:Mercedes W 196 mit 3-l-Motor (Fangio) 1986-08-16.jpg|parapamje|djathtas|256px|Imazhi i Mercedes Benz W196 me të cilin Juan Manuel Fangio fitoi titujt e viteve 1954 dhe 1955.]] [[Skeda:Formula one.jpg|parapamje|djathtas|256px|[[Formula One World Championship]] [[SHBA]], [[2003]] ]] '''Formula Një''', ose '''Formula 1''' (zyrtarisht '''Formula One World Championship''', [[shkurt|shk.]] edhe '''F1''') është klasi më i lartë i serisë së garimit automobilistik i organizuar [[Fédération Internationale de l'Automobile]] ([[FIA]]) dhe zotëruar nga [[Formula One Group]]. FIA Kampionati Botëror i Formula Një ka qënë një nga format parësore të garimit që nga sezoni i parë në [[Sezoni 1950 i Formula Një|1950]]. Fjala "formula" në emër i referohet një grup rregullash që të gjithë makinat e pjesëmarrësve duhet t'i zbatojnë.<ref>{{cite web|url=http://www.dummies.com/how-to/content/discovering-what-makes-formula-one-formula-one.html|title=Discovering What Makes Formula One, Formula One&nbsp;– For Dummies|trans-title=Duke zbuluar se çfarë e bënë Formula Një, Formula Një|publisher=Dummies.com|language=en|accessdate=14 shtator 2009|archive-date=24 prill 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100424185956/http://www.dummies.com/how-to/content/discovering-what-makes-formula-one-formula-one.html|url-status=dead}}</ref> Një sezon i Formula Një përmban një seri garash, të njohura si [[Lista e Çmimeve të mëdha të Formula Një|Çmimet e mëdha]], të cilat zhvillohet në të gjithë botën në cirkuite të ndërtuara ose në rrugë publike. Rezultatet e çdo gare vlerësohen nga një [[Lista e sistemeve të pikëve të Kampionatit Botëror të Formula Një|sistem pikësh]] për të vendosur dy trofe: një për pilotë dhe një për konstruktorë. Pilotët duhet të kenë super licencën, klasa më e lartë e lejes së drejtimit që lëshohet nga FIA.<ref name="FIA Super">{{cite web|url=http://www.fia.com/resources/documents/1797101136__Appendix_L_a.pdf|title=International Sporting Code|trans-title=Kodi sportiv ndërkombëtar|publisher=FIA|language=en|date=28 mars 2007|accessdate=30 gusht 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090806060829/http://www.fia.com/resources/documents/1797101136__Appendix_L_a.pdf|archivedate=6 gusht 2009}}</ref> Garat duhet të zhvillohen në pista të graduara "1" (më parë "A"), gradimi më i lartë i lëshuar nga FIA.<ref name="FIA Super"/> Garat zakonisht zhvillohen në vendndodhje rurale në cirkuite të ndërtuara, por disa gara të tjera zhvillohen edhe në rrugë qyteti. Për vitin aktual (2026) kalendari i Formula 1 përfshin 24 gara të veçanta të emëruara si Grand Prix ([[shqip]]: Çmimi i Madh). Çdo garë mban emrin e shtetit ku mbahet gara (me pak përjashtime) dhe vlerësohet me pikë për pozitën e arritur në garë. [[piloti]]t që ka mbledhur më shumë pikë i jepet në fund të sezonit titulli [[Kampion Botëror|kampion botëror]]. Prej vitit [[1958]], përveç pilotëve marrin pjesë edhe ekipet e konstruktorëve të makinave, të cilat kanë dy pilotë të cilët konkurrojnë për titullin e kampionit botëror të konstruktorëve. Kampionati i pilotëve dhe konstruktorëve të makinave sot numërohet në paralel, gjë që nuk ka qenë e njëjtë në të kaluarën, pasi më parë numëroheshin edhe garat e tjera në seri të garës për titullin e kampionit. == Pilotët Kampion të F1 == === Lista e [[Piloti|Pilotëve]] te cilët kanë fituar [[Formula 1]] === Kampionët Botërorë të Formula 1 ne 2026 {| class="wikitable sortable" ! ! Piloti ! Kombësia ! Numri i titujve ! Vitet |- | Lewis Hamilton | 🇬🇧 Britani e Madhe | 7 | 2008, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020 |- | Michael Schumacher | 🇩🇪 Gjermani | 7 | 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 |- | Juan Manuel Fangio | 🇦🇷 Argjentinë | 5 | 1951, 1954, 1955, 1956, 1957 |- | Sebastian Vettel | 🇩🇪 Gjermani | 4 | 2010, 2011, 2012, 2013 |- | Alain Prost | 🇫🇷 Francë | 4 | 1985, 1986, 1989, 1993 |- | Max Verstappen | 🇳🇱 Holandë | 4 | 2021, 2022, 2023, 2024 |- | Ayrton Senna | 🇧🇷 Brazil | 3 | 1988, 1990, 1991 |- | Nelson Piquet | 🇧🇷 Brazil | 3 | 1981, 1983, 1987 |- | Niki Lauda | 🇦🇹 Austri | 3 | 1975, 1977, 1984 |- | Jackie Stewart | 🇬🇧 Britani e Madhe | 3 | 1969, 1971, 1973 |- | Jack Brabham | 🇦🇺 Australi | 3 | 1959, 1960, 1966 |- | Fernando Alonso | 🇪🇸 Spanjë | 2 | 2005, 2006 |- | Mika Häkkinen | 🇫🇮 Finlandë | 2 | 1998, 1999 |- | Emerson Fittipaldi | 🇧🇷 Brazil | 2 | 1972, 1974 |- | Jim Clark | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1963, 1965 |- | Graham Hill | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1962, 1968 |- | Alberto Ascari | 🇮🇹 Itali | 2 | 1952, 1953 |- |Lando Norris |🇬🇧 Britani e Madhe |1 |2025 |- | Nico Rosberg | 🇩🇪 Gjermani | 1 | 2016 |- | Jenson Button | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 2009 |- | Kimi Räikkönen | 🇫🇮 Finlandë | 1 | 2007 |- | Jacques Villeneuve | 🇨🇦 Kanada | 1 | 1997 |- | Damon Hill | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1996 |- | Nigel Mansell | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1992 |- | Mario Andretti | 🇺🇸 SHBA | 1 | 1978 |- | James Hunt | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1976 |- | Jody Scheckter | 🇿🇦 Afrika e Jugut | 1 | 1979 |- | Alan Jones | 🇦🇺 Australi | 1 | 1980 |- | Keke Rosberg | 🇫🇮 Finlandë | 1 | 1982 |- | Denny Hulme | 🇳🇿 Zelandë e Re | 1 | 1967 |- | John Surtees | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1964 |- | Jochen Rindt | 🇦🇹 Austri | 1 | 1970 |- | Phil Hill | 🇺🇸 SHBA | 1 | 1961 |- | Mike Hawthorn | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1958 |- | Giuseppe Farina | 🇮🇹 Itali | 1 | 1950 |} == Pistat e Formula1 == Pistat e Formula 1 – Sezoni 2026 {| class="wikitable sortable" ! Nr. ! Grand Prix ! Pista ! Vendi |- | 1 | Australia Grand Prix | Albert Park Circuit | 🇦🇺 Australi |- | 2 | Chinese Grand Prix | Shanghai International Circuit | 🇨🇳 Kinë |- | 3 | Japanese Grand Prix | Suzuka Circuit | 🇯🇵 Japoni |- | 4 | Bahrain Grand Prix | Bahrain International Circuit | 🇧🇭 Bahrein |- | 5 | Saudi Arabian Grand Prix | Jeddah Corniche Circuit | 🇸🇦 Arabia Saudite |- | 6 | Miami Grand Prix | Miami International Autodrome | 🇺🇸 SHBA |- | 7 | Monaco Grand Prix | Circuit de Monaco | 🇲🇨 Monako |- | 8 | Spanish Grand Prix | Circuit de Barcelona-Catalunya | 🇪🇸 Spanjë |- | 9 | Canadian Grand Prix | Circuit Gilles Villeneuve | 🇨🇦 Kanada |- | 10 | Austrian Grand Prix | Red Bull Ring | 🇦🇹 Austri |- | 11 | British Grand Prix | Silverstone Circuit | 🇬🇧 Britani e Madhe |- | 12 | Belgian Grand Prix | Circuit de Spa-Francorchamps | 🇧🇪 Belgjikë |- |13 |Hungarian Grand Prix |Hungaroring |🇭🇺 Hungari |- | 14 | Dutch Grand Prix | Circuit Zandvoort | 🇳🇱 Holandë |- | 15 | Italian Grand Prix | Monza | 🇮🇹 Itali |- | 16 | Spanish Grand Prix | Madring | 🇪🇸 Spanjë |- | 17 | Azerbaijan Grand Prix | Baku City Circuit | 🇦🇿 Azerbajxhan |- | 18 | Singapore Grand Prix | Marina Bay Street Circuit | 🇸🇬 Singapor |- | 19 | United States Grand Prix | Circuit of the Americas | 🇺🇸 SHBA |- | 20 | Mexico City Grand Prix | Autódromo Hermanos Rodríguez | 🇲🇽 Meksikë |- | 21 | São Paulo Grand Prix | Interlagos | 🇧🇷 Brazil |- | 22 | Las Vegas Grand Prix | Las Vegas Strip Circuit | 🇺🇸 SHBA |- | 23 | Qatar Grand Prix | Lusail International Circuit | 🇶🇦 Katar |- | 24 | Abu Dhabi Grand Prix | Yas Marina Circuit | 🇦🇪 Emiratet e Bashkuara |} == Konstruktorët kampionë == {| class="wikitable sortable" ! Skuadra ! Kombësia ! Numri i titujve ! Vitet e titujve |- | Ferrari | 🇮🇹 Itali | 16 | 1961, 1964, 1975, 1976, 1977, 1979, 1982, 1983, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2007, 2008 |- | McLaren | 🇬🇧 Britani e Madhe | 12 | 1980, 1981, 1986, 1987, 1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 2024, 2025 |- | Williams | 🇬🇧 Britani e Madhe | 9 | 1974, 1984, 1985, 1988, 1989, 1990, 1991, 1998, 2024, 2025 |- | Mercedes | 🇩🇪 Gjermani | 8 | 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 |- | Red Bull | 🇦🇹 Austri | 6 | 2010, 2011, 2012, 2013, 2022, 2023 |- | Lotus | 🇬🇧 Britani e Madhe | 7 | 1963, 1965, 1968, 1970, 1972, 1973, 1978 |- | Brabham | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1966, 1967 |- | Renault | 🇫🇷 Francë | 2 | 2005, 2006 |- | Cooper | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1959, 1960 |- | Tyrrell | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1971 |- | BRM | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1962 |- | Matra | 🇫🇷 Francë | 1 | 1969 |- | Benetton | 🇬🇧 / 🇮🇹 Britani / Itali | 1 | 1995 |- | Brawn GP | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 2009 |} == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== *{{Official website}} {{sport}} [[Kategoria:Formula Një| ]] [[Kategoria:Sporte]] [[Kategoria:Gara me vetura]] [[Kategoria:Gara me formula]] abpglo62s79hz51sidwbo4zvwo8l2y7 2940506 2940416 2026-04-13T00:36:00Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940506 wikitext text/x-wiki {{Infobox motorsport championship|name=Formula 1|logo=[[File:Formula One logo.svg|275px]]|caption=Formula Një logo që nga {{F1|2018}}|category=[[Open-wheel car|Open-wheel single-seater Formula auto racing]]|country/region=International|inaugural2={{F1|1950}}|drivers=20|teams=[[List of Formula One constructors|10]]|engine manufacturers={{unbulleted list |<!--[[WP:INFOBOXFLAG]]-->[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |[[Ford RBPT]] |[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |[[Audi Powertrains]] }}|tyres=[[Pirelli]]|champion driver={{flagicon|United Kingdom}} [[Lando Norris]] ({{F1|2025}})<br />{{small|([[McLaren F1 Team]]-[[Mercedes]])}}|most titles={{plainlist| * '''[[World Drivers' Championship|Drivers']]''' * {{flagicon|GER}} [[Michael Schumacher]] * {{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] * (7 titles each) * '''[[World Constructors' Championship|Constructors']]''' * {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] (16) }}|website={{URL|https://www.formula1.com/|formula1.com}}|current_season={{CURRENTYEAR}} Formula One World Championship<!-- year updates automatically on 1 January, no need to update manually -->}}[[Skeda:Mercedes W 196 mit 3-l-Motor (Fangio) 1986-08-16.jpg|parapamje|djathtas|256px|Imazhi i Mercedes Benz W196 me të cilin Juan Manuel Fangio fitoi titujt e viteve 1954 dhe 1955.]] [[Skeda:Formula one.jpg|parapamje|djathtas|256px|[[Formula One World Championship]] [[SHBA]], [[2003]] ]] '''Formula Një''', ose '''Formula 1''' (zyrtarisht '''Formula One World Championship''', [[shkurt|shk.]] edhe '''F1''') është klasi më i lartë i serisë së garimit automobilistik i organizuar [[Fédération Internationale de l'Automobile]] ([[FIA]]) dhe zotëruar nga [[Formula One Group]]. FIA Kampionati Botëror i Formula Një ka qënë një nga format parësore të garimit që nga sezoni i parë në [[Sezoni 1950 i Formula Një|1950]]. Fjala "formula" në emër i referohet një grup rregullash që të gjithë makinat e pjesëmarrësve duhet t'i zbatojnë.<ref>{{cite web|url=http://www.dummies.com/how-to/content/discovering-what-makes-formula-one-formula-one.html|title=Discovering What Makes Formula One, Formula One&nbsp;– For Dummies|trans-title=Duke zbuluar se çfarë e bënë Formula Një, Formula Një|publisher=Dummies.com|language=en|accessdate=14 shtator 2009|archive-date=24 prill 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100424185956/http://www.dummies.com/how-to/content/discovering-what-makes-formula-one-formula-one.html|url-status=dead|website=www.dummies.com|access-date=2026-04-13}}</ref> Një sezon i Formula Një përmban një seri garash, të njohura si [[Lista e Çmimeve të mëdha të Formula Një|Çmimet e mëdha]], të cilat zhvillohet në të gjithë botën në cirkuite të ndërtuara ose në rrugë publike. Rezultatet e çdo gare vlerësohen nga një [[Lista e sistemeve të pikëve të Kampionatit Botëror të Formula Një|sistem pikësh]] për të vendosur dy trofe: një për pilotë dhe një për konstruktorë. Pilotët duhet të kenë super licencën, klasa më e lartë e lejes së drejtimit që lëshohet nga FIA.<ref name="FIA Super">{{cite web|url=http://www.fia.com/resources/documents/1797101136__Appendix_L_a.pdf|title=International Sporting Code|trans-title=Kodi sportiv ndërkombëtar|publisher=FIA|language=en|date=28 mars 2007|accessdate=30 gusht 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090806060829/http://www.fia.com/resources/documents/1797101136__Appendix_L_a.pdf|archivedate=6 gusht 2009}}</ref> Garat duhet të zhvillohen në pista të graduara "1" (më parë "A"), gradimi më i lartë i lëshuar nga FIA.<ref name="FIA Super"/> Garat zakonisht zhvillohen në vendndodhje rurale në cirkuite të ndërtuara, por disa gara të tjera zhvillohen edhe në rrugë qyteti. Për vitin aktual (2026) kalendari i Formula 1 përfshin 24 gara të veçanta të emëruara si Grand Prix ([[shqip]]: Çmimi i Madh). Çdo garë mban emrin e shtetit ku mbahet gara (me pak përjashtime) dhe vlerësohet me pikë për pozitën e arritur në garë. [[piloti]]t që ka mbledhur më shumë pikë i jepet në fund të sezonit titulli [[Kampion Botëror|kampion botëror]]. Prej vitit [[1958]], përveç pilotëve marrin pjesë edhe ekipet e konstruktorëve të makinave, të cilat kanë dy pilotë të cilët konkurrojnë për titullin e kampionit botëror të konstruktorëve. Kampionati i pilotëve dhe konstruktorëve të makinave sot numërohet në paralel, gjë që nuk ka qenë e njëjtë në të kaluarën, pasi më parë numëroheshin edhe garat e tjera në seri të garës për titullin e kampionit. == Pilotët Kampion të F1 == === Lista e [[Piloti|Pilotëve]] te cilët kanë fituar [[Formula 1]] === Kampionët Botërorë të Formula 1 ne 2026 {| class="wikitable sortable" ! ! Piloti ! Kombësia ! Numri i titujve ! Vitet |- | Lewis Hamilton | 🇬🇧 Britani e Madhe | 7 | 2008, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020 |- | Michael Schumacher | 🇩🇪 Gjermani | 7 | 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 |- | Juan Manuel Fangio | 🇦🇷 Argjentinë | 5 | 1951, 1954, 1955, 1956, 1957 |- | Sebastian Vettel | 🇩🇪 Gjermani | 4 | 2010, 2011, 2012, 2013 |- | Alain Prost | 🇫🇷 Francë | 4 | 1985, 1986, 1989, 1993 |- | Max Verstappen | 🇳🇱 Holandë | 4 | 2021, 2022, 2023, 2024 |- | Ayrton Senna | 🇧🇷 Brazil | 3 | 1988, 1990, 1991 |- | Nelson Piquet | 🇧🇷 Brazil | 3 | 1981, 1983, 1987 |- | Niki Lauda | 🇦🇹 Austri | 3 | 1975, 1977, 1984 |- | Jackie Stewart | 🇬🇧 Britani e Madhe | 3 | 1969, 1971, 1973 |- | Jack Brabham | 🇦🇺 Australi | 3 | 1959, 1960, 1966 |- | Fernando Alonso | 🇪🇸 Spanjë | 2 | 2005, 2006 |- | Mika Häkkinen | 🇫🇮 Finlandë | 2 | 1998, 1999 |- | Emerson Fittipaldi | 🇧🇷 Brazil | 2 | 1972, 1974 |- | Jim Clark | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1963, 1965 |- | Graham Hill | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1962, 1968 |- | Alberto Ascari | 🇮🇹 Itali | 2 | 1952, 1953 |- |Lando Norris |🇬🇧 Britani e Madhe |1 |2025 |- | Nico Rosberg | 🇩🇪 Gjermani | 1 | 2016 |- | Jenson Button | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 2009 |- | Kimi Räikkönen | 🇫🇮 Finlandë | 1 | 2007 |- | Jacques Villeneuve | 🇨🇦 Kanada | 1 | 1997 |- | Damon Hill | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1996 |- | Nigel Mansell | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1992 |- | Mario Andretti | 🇺🇸 SHBA | 1 | 1978 |- | James Hunt | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1976 |- | Jody Scheckter | 🇿🇦 Afrika e Jugut | 1 | 1979 |- | Alan Jones | 🇦🇺 Australi | 1 | 1980 |- | Keke Rosberg | 🇫🇮 Finlandë | 1 | 1982 |- | Denny Hulme | 🇳🇿 Zelandë e Re | 1 | 1967 |- | John Surtees | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1964 |- | Jochen Rindt | 🇦🇹 Austri | 1 | 1970 |- | Phil Hill | 🇺🇸 SHBA | 1 | 1961 |- | Mike Hawthorn | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1958 |- | Giuseppe Farina | 🇮🇹 Itali | 1 | 1950 |} == Pistat e Formula1 == Pistat e Formula 1 – Sezoni 2026 {| class="wikitable sortable" ! Nr. ! Grand Prix ! Pista ! Vendi |- | 1 | Australia Grand Prix | Albert Park Circuit | 🇦🇺 Australi |- | 2 | Chinese Grand Prix | Shanghai International Circuit | 🇨🇳 Kinë |- | 3 | Japanese Grand Prix | Suzuka Circuit | 🇯🇵 Japoni |- | 4 | Bahrain Grand Prix | Bahrain International Circuit | 🇧🇭 Bahrein |- | 5 | Saudi Arabian Grand Prix | Jeddah Corniche Circuit | 🇸🇦 Arabia Saudite |- | 6 | Miami Grand Prix | Miami International Autodrome | 🇺🇸 SHBA |- | 7 | Monaco Grand Prix | Circuit de Monaco | 🇲🇨 Monako |- | 8 | Spanish Grand Prix | Circuit de Barcelona-Catalunya | 🇪🇸 Spanjë |- | 9 | Canadian Grand Prix | Circuit Gilles Villeneuve | 🇨🇦 Kanada |- | 10 | Austrian Grand Prix | Red Bull Ring | 🇦🇹 Austri |- | 11 | British Grand Prix | Silverstone Circuit | 🇬🇧 Britani e Madhe |- | 12 | Belgian Grand Prix | Circuit de Spa-Francorchamps | 🇧🇪 Belgjikë |- |13 |Hungarian Grand Prix |Hungaroring |🇭🇺 Hungari |- | 14 | Dutch Grand Prix | Circuit Zandvoort | 🇳🇱 Holandë |- | 15 | Italian Grand Prix | Monza | 🇮🇹 Itali |- | 16 | Spanish Grand Prix | Madring | 🇪🇸 Spanjë |- | 17 | Azerbaijan Grand Prix | Baku City Circuit | 🇦🇿 Azerbajxhan |- | 18 | Singapore Grand Prix | Marina Bay Street Circuit | 🇸🇬 Singapor |- | 19 | United States Grand Prix | Circuit of the Americas | 🇺🇸 SHBA |- | 20 | Mexico City Grand Prix | Autódromo Hermanos Rodríguez | 🇲🇽 Meksikë |- | 21 | São Paulo Grand Prix | Interlagos | 🇧🇷 Brazil |- | 22 | Las Vegas Grand Prix | Las Vegas Strip Circuit | 🇺🇸 SHBA |- | 23 | Qatar Grand Prix | Lusail International Circuit | 🇶🇦 Katar |- | 24 | Abu Dhabi Grand Prix | Yas Marina Circuit | 🇦🇪 Emiratet e Bashkuara |} == Konstruktorët kampionë == {| class="wikitable sortable" ! Skuadra ! Kombësia ! Numri i titujve ! Vitet e titujve |- | Ferrari | 🇮🇹 Itali | 16 | 1961, 1964, 1975, 1976, 1977, 1979, 1982, 1983, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2007, 2008 |- | McLaren | 🇬🇧 Britani e Madhe | 12 | 1980, 1981, 1986, 1987, 1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 2024, 2025 |- | Williams | 🇬🇧 Britani e Madhe | 9 | 1974, 1984, 1985, 1988, 1989, 1990, 1991, 1998, 2024, 2025 |- | Mercedes | 🇩🇪 Gjermani | 8 | 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 |- | Red Bull | 🇦🇹 Austri | 6 | 2010, 2011, 2012, 2013, 2022, 2023 |- | Lotus | 🇬🇧 Britani e Madhe | 7 | 1963, 1965, 1968, 1970, 1972, 1973, 1978 |- | Brabham | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1966, 1967 |- | Renault | 🇫🇷 Francë | 2 | 2005, 2006 |- | Cooper | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1959, 1960 |- | Tyrrell | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1971 |- | BRM | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1962 |- | Matra | 🇫🇷 Francë | 1 | 1969 |- | Benetton | 🇬🇧 / 🇮🇹 Britani / Itali | 1 | 1995 |- | Brawn GP | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 2009 |} == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== *{{Official website}} {{sport}} [[Kategoria:Formula Një| ]] [[Kategoria:Sporte]] [[Kategoria:Gara me vetura]] [[Kategoria:Gara me formula]] doteppknnlxze88hfkqfvrofq5pkntq 2940518 2940506 2026-04-13T00:39:18Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940506|2940506]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940518 wikitext text/x-wiki {{Infobox motorsport championship|name=Formula 1|logo=[[File:Formula One logo.svg|275px]]|caption=Formula Një logo që nga {{F1|2018}}|category=[[Open-wheel car|Open-wheel single-seater Formula auto racing]]|country/region=International|inaugural2={{F1|1950}}|drivers=20|teams=[[List of Formula One constructors|10]]|engine manufacturers={{unbulleted list |<!--[[WP:INFOBOXFLAG]]-->[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |[[Ford RBPT]] |[[Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] |[[Audi Powertrains]] }}|tyres=[[Pirelli]]|champion driver={{flagicon|United Kingdom}} [[Lando Norris]] ({{F1|2025}})<br />{{small|([[McLaren F1 Team]]-[[Mercedes]])}}|most titles={{plainlist| * '''[[World Drivers' Championship|Drivers']]''' * {{flagicon|GER}} [[Michael Schumacher]] * {{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] * (7 titles each) * '''[[World Constructors' Championship|Constructors']]''' * {{flagicon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] (16) }}|website={{URL|https://www.formula1.com/|formula1.com}}|current_season={{CURRENTYEAR}} Formula One World Championship<!-- year updates automatically on 1 January, no need to update manually -->}}[[Skeda:Mercedes W 196 mit 3-l-Motor (Fangio) 1986-08-16.jpg|parapamje|djathtas|256px|Imazhi i Mercedes Benz W196 me të cilin Juan Manuel Fangio fitoi titujt e viteve 1954 dhe 1955.]] [[Skeda:Formula one.jpg|parapamje|djathtas|256px|[[Formula One World Championship]] [[SHBA]], [[2003]] ]] '''Formula Një''', ose '''Formula 1''' (zyrtarisht '''Formula One World Championship''', [[shkurt|shk.]] edhe '''F1''') është klasi më i lartë i serisë së garimit automobilistik i organizuar [[Fédération Internationale de l'Automobile]] ([[FIA]]) dhe zotëruar nga [[Formula One Group]]. FIA Kampionati Botëror i Formula Një ka qënë një nga format parësore të garimit që nga sezoni i parë në [[Sezoni 1950 i Formula Një|1950]]. Fjala "formula" në emër i referohet një grup rregullash që të gjithë makinat e pjesëmarrësve duhet t'i zbatojnë.<ref>{{cite web|url=http://www.dummies.com/how-to/content/discovering-what-makes-formula-one-formula-one.html|title=Discovering What Makes Formula One, Formula One&nbsp;– For Dummies|trans-title=Duke zbuluar se çfarë e bënë Formula Një, Formula Një|publisher=Dummies.com|language=en|accessdate=14 shtator 2009|archive-date=24 prill 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100424185956/http://www.dummies.com/how-to/content/discovering-what-makes-formula-one-formula-one.html|url-status=dead}}</ref> Një sezon i Formula Një përmban një seri garash, të njohura si [[Lista e Çmimeve të mëdha të Formula Një|Çmimet e mëdha]], të cilat zhvillohet në të gjithë botën në cirkuite të ndërtuara ose në rrugë publike. Rezultatet e çdo gare vlerësohen nga një [[Lista e sistemeve të pikëve të Kampionatit Botëror të Formula Një|sistem pikësh]] për të vendosur dy trofe: një për pilotë dhe një për konstruktorë. Pilotët duhet të kenë super licencën, klasa më e lartë e lejes së drejtimit që lëshohet nga FIA.<ref name="FIA Super">{{cite web|url=http://www.fia.com/resources/documents/1797101136__Appendix_L_a.pdf|title=International Sporting Code|trans-title=Kodi sportiv ndërkombëtar|publisher=FIA|language=en|date=28 mars 2007|accessdate=30 gusht 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090806060829/http://www.fia.com/resources/documents/1797101136__Appendix_L_a.pdf|archivedate=6 gusht 2009}}</ref> Garat duhet të zhvillohen në pista të graduara "1" (më parë "A"), gradimi më i lartë i lëshuar nga FIA.<ref name="FIA Super"/> Garat zakonisht zhvillohen në vendndodhje rurale në cirkuite të ndërtuara, por disa gara të tjera zhvillohen edhe në rrugë qyteti. Për vitin aktual (2026) kalendari i Formula 1 përfshin 24 gara të veçanta të emëruara si Grand Prix ([[shqip]]: Çmimi i Madh). Çdo garë mban emrin e shtetit ku mbahet gara (me pak përjashtime) dhe vlerësohet me pikë për pozitën e arritur në garë. [[piloti]]t që ka mbledhur më shumë pikë i jepet në fund të sezonit titulli [[Kampion Botëror|kampion botëror]]. Prej vitit [[1958]], përveç pilotëve marrin pjesë edhe ekipet e konstruktorëve të makinave, të cilat kanë dy pilotë të cilët konkurrojnë për titullin e kampionit botëror të konstruktorëve. Kampionati i pilotëve dhe konstruktorëve të makinave sot numërohet në paralel, gjë që nuk ka qenë e njëjtë në të kaluarën, pasi më parë numëroheshin edhe garat e tjera në seri të garës për titullin e kampionit. == Pilotët Kampion të F1 == === Lista e [[Piloti|Pilotëve]] te cilët kanë fituar [[Formula 1]] === Kampionët Botërorë të Formula 1 ne 2026 {| class="wikitable sortable" ! ! Piloti ! Kombësia ! Numri i titujve ! Vitet |- | Lewis Hamilton | 🇬🇧 Britani e Madhe | 7 | 2008, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020 |- | Michael Schumacher | 🇩🇪 Gjermani | 7 | 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 |- | Juan Manuel Fangio | 🇦🇷 Argjentinë | 5 | 1951, 1954, 1955, 1956, 1957 |- | Sebastian Vettel | 🇩🇪 Gjermani | 4 | 2010, 2011, 2012, 2013 |- | Alain Prost | 🇫🇷 Francë | 4 | 1985, 1986, 1989, 1993 |- | Max Verstappen | 🇳🇱 Holandë | 4 | 2021, 2022, 2023, 2024 |- | Ayrton Senna | 🇧🇷 Brazil | 3 | 1988, 1990, 1991 |- | Nelson Piquet | 🇧🇷 Brazil | 3 | 1981, 1983, 1987 |- | Niki Lauda | 🇦🇹 Austri | 3 | 1975, 1977, 1984 |- | Jackie Stewart | 🇬🇧 Britani e Madhe | 3 | 1969, 1971, 1973 |- | Jack Brabham | 🇦🇺 Australi | 3 | 1959, 1960, 1966 |- | Fernando Alonso | 🇪🇸 Spanjë | 2 | 2005, 2006 |- | Mika Häkkinen | 🇫🇮 Finlandë | 2 | 1998, 1999 |- | Emerson Fittipaldi | 🇧🇷 Brazil | 2 | 1972, 1974 |- | Jim Clark | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1963, 1965 |- | Graham Hill | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1962, 1968 |- | Alberto Ascari | 🇮🇹 Itali | 2 | 1952, 1953 |- |Lando Norris |🇬🇧 Britani e Madhe |1 |2025 |- | Nico Rosberg | 🇩🇪 Gjermani | 1 | 2016 |- | Jenson Button | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 2009 |- | Kimi Räikkönen | 🇫🇮 Finlandë | 1 | 2007 |- | Jacques Villeneuve | 🇨🇦 Kanada | 1 | 1997 |- | Damon Hill | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1996 |- | Nigel Mansell | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1992 |- | Mario Andretti | 🇺🇸 SHBA | 1 | 1978 |- | James Hunt | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1976 |- | Jody Scheckter | 🇿🇦 Afrika e Jugut | 1 | 1979 |- | Alan Jones | 🇦🇺 Australi | 1 | 1980 |- | Keke Rosberg | 🇫🇮 Finlandë | 1 | 1982 |- | Denny Hulme | 🇳🇿 Zelandë e Re | 1 | 1967 |- | John Surtees | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1964 |- | Jochen Rindt | 🇦🇹 Austri | 1 | 1970 |- | Phil Hill | 🇺🇸 SHBA | 1 | 1961 |- | Mike Hawthorn | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1958 |- | Giuseppe Farina | 🇮🇹 Itali | 1 | 1950 |} == Pistat e Formula1 == Pistat e Formula 1 – Sezoni 2026 {| class="wikitable sortable" ! Nr. ! Grand Prix ! Pista ! Vendi |- | 1 | Australia Grand Prix | Albert Park Circuit | 🇦🇺 Australi |- | 2 | Chinese Grand Prix | Shanghai International Circuit | 🇨🇳 Kinë |- | 3 | Japanese Grand Prix | Suzuka Circuit | 🇯🇵 Japoni |- | 4 | Bahrain Grand Prix | Bahrain International Circuit | 🇧🇭 Bahrein |- | 5 | Saudi Arabian Grand Prix | Jeddah Corniche Circuit | 🇸🇦 Arabia Saudite |- | 6 | Miami Grand Prix | Miami International Autodrome | 🇺🇸 SHBA |- | 7 | Monaco Grand Prix | Circuit de Monaco | 🇲🇨 Monako |- | 8 | Spanish Grand Prix | Circuit de Barcelona-Catalunya | 🇪🇸 Spanjë |- | 9 | Canadian Grand Prix | Circuit Gilles Villeneuve | 🇨🇦 Kanada |- | 10 | Austrian Grand Prix | Red Bull Ring | 🇦🇹 Austri |- | 11 | British Grand Prix | Silverstone Circuit | 🇬🇧 Britani e Madhe |- | 12 | Belgian Grand Prix | Circuit de Spa-Francorchamps | 🇧🇪 Belgjikë |- |13 |Hungarian Grand Prix |Hungaroring |🇭🇺 Hungari |- | 14 | Dutch Grand Prix | Circuit Zandvoort | 🇳🇱 Holandë |- | 15 | Italian Grand Prix | Monza | 🇮🇹 Itali |- | 16 | Spanish Grand Prix | Madring | 🇪🇸 Spanjë |- | 17 | Azerbaijan Grand Prix | Baku City Circuit | 🇦🇿 Azerbajxhan |- | 18 | Singapore Grand Prix | Marina Bay Street Circuit | 🇸🇬 Singapor |- | 19 | United States Grand Prix | Circuit of the Americas | 🇺🇸 SHBA |- | 20 | Mexico City Grand Prix | Autódromo Hermanos Rodríguez | 🇲🇽 Meksikë |- | 21 | São Paulo Grand Prix | Interlagos | 🇧🇷 Brazil |- | 22 | Las Vegas Grand Prix | Las Vegas Strip Circuit | 🇺🇸 SHBA |- | 23 | Qatar Grand Prix | Lusail International Circuit | 🇶🇦 Katar |- | 24 | Abu Dhabi Grand Prix | Yas Marina Circuit | 🇦🇪 Emiratet e Bashkuara |} == Konstruktorët kampionë == {| class="wikitable sortable" ! Skuadra ! Kombësia ! Numri i titujve ! Vitet e titujve |- | Ferrari | 🇮🇹 Itali | 16 | 1961, 1964, 1975, 1976, 1977, 1979, 1982, 1983, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2007, 2008 |- | McLaren | 🇬🇧 Britani e Madhe | 12 | 1980, 1981, 1986, 1987, 1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 2024, 2025 |- | Williams | 🇬🇧 Britani e Madhe | 9 | 1974, 1984, 1985, 1988, 1989, 1990, 1991, 1998, 2024, 2025 |- | Mercedes | 🇩🇪 Gjermani | 8 | 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 |- | Red Bull | 🇦🇹 Austri | 6 | 2010, 2011, 2012, 2013, 2022, 2023 |- | Lotus | 🇬🇧 Britani e Madhe | 7 | 1963, 1965, 1968, 1970, 1972, 1973, 1978 |- | Brabham | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1966, 1967 |- | Renault | 🇫🇷 Francë | 2 | 2005, 2006 |- | Cooper | 🇬🇧 Britani e Madhe | 2 | 1959, 1960 |- | Tyrrell | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1971 |- | BRM | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 1962 |- | Matra | 🇫🇷 Francë | 1 | 1969 |- | Benetton | 🇬🇧 / 🇮🇹 Britani / Itali | 1 | 1995 |- | Brawn GP | 🇬🇧 Britani e Madhe | 1 | 2009 |} == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== *{{Official website}} {{sport}} [[Kategoria:Formula Një| ]] [[Kategoria:Sporte]] [[Kategoria:Gara me vetura]] [[Kategoria:Gara me formula]] abpglo62s79hz51sidwbo4zvwo8l2y7 0 1635 2940395 2939331 2026-04-12T19:06:59Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940395 wikitext text/x-wiki {{ Infobox OS | name = GNU | logo = [[Skeda:Official gnu.svg|128px]] | family = [[Unix-like]] | latest_release_version = 0.2 | latest_release_date = 1997<ref>{{cite web|author=The GNU Project|url=ftp://ftp.gnu.org/gnu/gnu-0.2/|title=GNU 0.2|date=1997|5=accessdate 1997|access-date=14 shkurt 2009|archive-date=2 tetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081002040129/http://ftp.gnu.org/gnu/gnu-0.2/|url-status=dead}}</ref> | source_model = [[Free software]] | kernel_type = [[Microkernel]] ([[Monolithic kernel|Monolithic]] in GNU/Linux) | license = [[GNU General Public License]] dhe liçensa të tjera të lira | working_state = current | website = http://www.gnu.org/ }} '''GNU''' ([[shqiptimi|sqt.]] {{Audio-IPA|En-gnu.ogg|/ɡəˈnuː/}}, ''G-N-U'') është një [[sistem operativ]] për [[kompjuter]]a, i përbërë vetëm nga [[free software|programe kompjuterikë të lirë]]. Emri i tij është një shkurtim ripërsëritës që do të thotë "GNU's Not Unix" ([[shqip]]: GNU Nuk është Unix); u zgjodh sepse projektimi i tij ishte si [[Unix]], por dallohet nga Unix pasi është program i lirë dhe nuk mban kode të Unix.<ref>{{cite web|url=http://www.gnu.org/|title=Sistemi operitiv GNU|accessdate=2008-08-18}}</ref> Zhvillimi i GNU u nis nga Richard Stallman dhe ishte objektivi parësor i [[Free Software Foundation]] (FSF, shqip ''Fondacioni për Programet kompjuterike të Lirë''). GNU është i zhvilluar nga ''[[Projekti GNU]]'', dhe programet që lëshohen nën kujdestarinë e projektit quhen ''GNU packages'' (''paketat GNU'') ose ''programe GNU''. Komponentët e sistemit bazë përmbajnë [[GNU Compiler Collection]] (GCC, shqip ''Koleksioni GNU i [[compiler|Kompiluesve]]''), [[GNU Binary Utilities]] (binutils), [[bash]] shell, [[GNU C library]] (glibc), dhe [[GNU Core Utilities]] (coreutils). GNU ka një zhvillim aktiv. Edhe pse thuajse të gjitha pjesët u përfunduan kohë më parë dhe kanë më shumë se një dekadë që përdoren, kerneli zyrtar [[GNU Hurd]] nuk është përfunduar dhe jo të gjitha pjesë përputhen me të. Për këtë arsye, zakonisht përdoret kerneli i [[Linux]]. Edhe pse ky kernel nuk është miratuar zyrtarisht nga projekti GNU, disa softuerë si publikimi nga [[X.Org]] i Sistemit X të Dritareve dhe sistemi tipografik TeX janë përfshirë. Shumë programe të GNU-s janë kaluar edhe në platforma të tjera si [[Microsoft Windows]], variante të [[Berkeley Software Distribution|BSD]], [[Solaris Operating System|Solaris]] dhe [[Mac OS X]]. Liçensat [[GNU General Public License]] (GPL), [[GNU Lesser General Public License]] (LGPL), dhe [[GNU Free Documentation License]] (GFDL) u shkruan posaçërisht për GNU-në, por përdoren edhe nga projekte të tjerë që nuk kanë lidhje me të. == Referime == {{ref}} == Shiko edhe == * GNU * [[Public domain]] * [[Free software]] * [[Free Software Foundation]] == Lidhje të jashtme == * [http://www.gnu.org/home.sq.html Vëndi Zyrtar i Projektit GNU] {{sq}} {{interneti}} {{Sistemet operative}} [[Kategoria:Program kompjuterik i lirë]] joj5rrqojez1rygt3upagmkblnaa7th 2940410 2940395 2026-04-12T19:08:58Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940395|2940395]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940410 wikitext text/x-wiki {{ Infobox OS | name = GNU | logo = [[Skeda:Official gnu.svg|128px]] | family = [[Unix-like]] | latest_release_version = 0.2 | latest_release_date = 1997<ref>{{cite web | author = The GNU Project | url = ftp://ftp.gnu.org/gnu/gnu-0.2/ | title = GNU 0.2 | date = 1997 | 5 = accessdate 1997 | access-date = 14 shkurt 2009 | archive-date = 2 tetor 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081002040129/http://ftp.gnu.org/gnu/gnu-0.2/ | url-status = dead }}</ref> | source_model = [[Free software]] | kernel_type = [[Microkernel]] ([[Monolithic kernel|Monolithic]] in GNU/Linux) | license = [[GNU General Public License]] dhe liçensa të tjera të lira | working_state = current | website = http://www.gnu.org/ }} '''GNU''' ([[shqiptimi|sqt.]] {{Audio-IPA|En-gnu.ogg|/ɡəˈnuː/}}, ''G-N-U'') është një [[sistem operativ]] për [[kompjuter]]a, i përbërë vetëm nga [[free software|programe kompjuterikë të lirë]]. Emri i tij është një shkurtim ripërsëritës që do të thotë "GNU's Not Unix" ([[shqip]]: GNU Nuk është Unix); u zgjodh sepse projektimi i tij ishte si [[Unix]], por dallohet nga Unix pasi është program i lirë dhe nuk mban kode të Unix.<ref>{{ cite web | url = http://www.gnu.org/ | title = Sistemi operitiv GNU | accessdate = 2008-08-18 }}</ref> Zhvillimi i GNU u nis nga Richard Stallman dhe ishte objektivi parësor i [[Free Software Foundation]] (FSF, shqip ''Fondacioni për Programet kompjuterike të Lirë''). GNU është i zhvilluar nga ''[[Projekti GNU]]'', dhe programet që lëshohen nën kujdestarinë e projektit quhen ''GNU packages'' (''paketat GNU'') ose ''programe GNU''. Komponentët e sistemit bazë përmbajnë [[GNU Compiler Collection]] (GCC, shqip ''Koleksioni GNU i [[compiler|Kompiluesve]]''), [[GNU Binary Utilities]] (binutils), [[bash]] shell, [[GNU C library]] (glibc), dhe [[GNU Core Utilities]] (coreutils). GNU ka një zhvillim aktiv. Edhe pse thuajse të gjitha pjesët u përfunduan kohë më parë dhe kanë më shumë se një dekadë që përdoren, kerneli zyrtar [[GNU Hurd]] nuk është përfunduar dhe jo të gjitha pjesë përputhen me të. Për këtë arsye, zakonisht përdoret kerneli i [[Linux]]. Edhe pse ky kernel nuk është miratuar zyrtarisht nga projekti GNU, disa softuerë si publikimi nga [[X.Org]] i Sistemit X të Dritareve dhe sistemi tipografik TeX janë përfshirë. Shumë programe të GNU-s janë kaluar edhe në platforma të tjera si [[Microsoft Windows]], variante të [[Berkeley Software Distribution|BSD]], [[Solaris Operating System|Solaris]] dhe [[Mac OS X]]. Liçensat [[GNU General Public License]] (GPL), [[GNU Lesser General Public License]] (LGPL), dhe [[GNU Free Documentation License]] (GFDL) u shkruan posaçërisht për GNU-në, por përdoren edhe nga projekte të tjerë që nuk kanë lidhje me të. == Referime == {{ref}} == Shiko edhe == * GNU * [[Public domain]] * [[Free software]] * [[Free Software Foundation]] == Lidhje të jashtme == * [http://www.gnu.org/home.sq.html Vëndi Zyrtar i Projektit GNU] {{sq}} {{interneti}} {{Sistemet operative}} [[Kategoria:Program kompjuterik i lirë]] 2br9009okd458k0j8ggx1ubvko2z37x 2940417 2940410 2026-04-12T19:13:36Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940417 wikitext text/x-wiki {{ Infobox OS | name = GNU | logo = [[Skeda:Official gnu.svg|128px]] | family = [[Unix-like]] | latest_release_version = 0.2 | latest_release_date = 1997<ref>{{cite web|author=The GNU Project|url=ftp://ftp.gnu.org/gnu/gnu-0.2/|title=GNU 0.2|date=1997|5=accessdate 1997|access-date=14 shkurt 2009|archive-date=2 tetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081002040129/http://ftp.gnu.org/gnu/gnu-0.2/|url-status=dead}}</ref> | source_model = [[Free software]] | kernel_type = [[Microkernel]] ([[Monolithic kernel|Monolithic]] in GNU/Linux) | license = [[GNU General Public License]] dhe liçensa të tjera të lira | working_state = current | website = http://www.gnu.org/ }} '''GNU''' ([[shqiptimi|sqt.]] {{Audio-IPA|En-gnu.ogg|/ɡəˈnuː/}}, ''G-N-U'') është një [[sistem operativ]] për [[kompjuter]]a, i përbërë vetëm nga [[free software|programe kompjuterikë të lirë]]. Emri i tij është një shkurtim ripërsëritës që do të thotë "GNU's Not Unix" ([[shqip]]: GNU Nuk është Unix); u zgjodh sepse projektimi i tij ishte si [[Unix]], por dallohet nga Unix pasi është program i lirë dhe nuk mban kode të Unix.<ref>{{cite web|url=http://www.gnu.org/|title=Sistemi operitiv GNU|accessdate=2008-08-18}}</ref> Zhvillimi i GNU u nis nga Richard Stallman dhe ishte objektivi parësor i [[Free Software Foundation]] (FSF, shqip ''Fondacioni për Programet kompjuterike të Lirë''). GNU është i zhvilluar nga ''[[Projekti GNU]]'', dhe programet që lëshohen nën kujdestarinë e projektit quhen ''GNU packages'' (''paketat GNU'') ose ''programe GNU''. Komponentët e sistemit bazë përmbajnë [[GNU Compiler Collection]] (GCC, shqip ''Koleksioni GNU i [[compiler|Kompiluesve]]''), [[GNU Binary Utilities]] (binutils), [[bash]] shell, [[GNU C library]] (glibc), dhe [[GNU Core Utilities]] (coreutils). GNU ka një zhvillim aktiv. Edhe pse thuajse të gjitha pjesët u përfunduan kohë më parë dhe kanë më shumë se një dekadë që përdoren, kerneli zyrtar [[GNU Hurd]] nuk është përfunduar dhe jo të gjitha pjesë përputhen me të. Për këtë arsye, zakonisht përdoret kerneli i [[Linux]]. Edhe pse ky kernel nuk është miratuar zyrtarisht nga projekti GNU, disa softuerë si publikimi nga [[X.Org]] i Sistemit X të Dritareve dhe sistemi tipografik TeX janë përfshirë. Shumë programe të GNU-s janë kaluar edhe në platforma të tjera si [[Microsoft Windows]], variante të [[Berkeley Software Distribution|BSD]], [[Solaris Operating System|Solaris]] dhe [[Mac OS X]]. Liçensat [[GNU General Public License]] (GPL), [[GNU Lesser General Public License]] (LGPL), dhe [[GNU Free Documentation License]] (GFDL) u shkruan posaçërisht për GNU-në, por përdoren edhe nga projekte të tjerë që nuk kanë lidhje me të. == Referime == {{ref}} == Shiko edhe == * GNU * [[Public domain]] * [[Free software]] * [[Free Software Foundation]] == Lidhje të jashtme == * [http://www.gnu.org/home.sq.html Vëndi Zyrtar i Projektit GNU] {{sq}} {{interneti}} {{Sistemet operative}} [[Kategoria:Program kompjuterik i lirë]] joj5rrqojez1rygt3upagmkblnaa7th 0 1671 2940507 2939330 2026-04-13T00:36:10Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940507 wikitext text/x-wiki {{joref}} {{Infobox settlement | name = Minsk |Gjuha vendase = | native_name = | settlement_type = Qytet | nicknames = | mottoes = | image_flag = Flag of Minsk, Belarus.svg | flag_link = Flamuri i Minskut | image_seal = Coat of arms of Minsk.svg | seal_link = Stema e Minskut | seal_size = | image_skyline = Miensk - Plac Niezaležnaści.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Shteti = Bjellorusia |Shteti federal = |Rajoni = |Qarku = |Bashkia = |Komuna = |Konteja = |Komuniteti Autonom = |Provinca = |Distrikti = |Kantoni = |Departamenti = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 307.895411 |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane= |Sipërfaqja Tokë = |Sipërfaqja Ujë = | population_total = 1 982 444<ref>{{Cite web|url=http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8483/|title=Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь в январе 2018 г.|publisher=www.belstat.gov.by|accessdate=2018-01-30|archive-date=30 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204424/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8483/|url-status=dead|website=www.belstat.gov.by|access-date=2026-04-13}} {{ref-ru}}</ref> |Dendësia = 5,966 |Zona urbane = 2,101,018 |Zona metropolitane = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = 280.4 | population_demonym = Minskovit/e | established_date = 1067 |Zona Kohore = [[UTC+3]] |Ora Verore = [[UTC+3]] | postal_code = 220000-220141 |Prefiksi = +375 17<br /> +375 29 (mobile Velcom, MTS ose Diallog)<br /> +375 25 (mobile Life)<br /> +375 33 (mobile MTS)<br /> +375 44 (mobile Velcom) | registration_plate = 7 |Aeroporti = |Kryetari i Bashkisë = Andrey Shorec |Asambleja rajonale = |Partia udhëheqëse = | website = [http://www.minsk.gov.by/en/ www.minsk.gov.by] |E-Posta = | image_map = <!--Harta--> | map_caption = | map_size = | image_map = |CoordAddon = type:city_region:BY <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=53 | gjer_m=54 | gjer_s=0 | gjer_dr =N | gjat_g=27 | gjat_m=34 | gjat_s=0 | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} '''Minsku''' është [[kryeqyteti]] i [[Bellorusia|Bjellorusisë]]. == Pak histori == == Ekonomia == == Demografia == == Kultura == Muzetë më të mëdha: * Muzeu Bjelloror i Historisë së Luftës së Madhe Patriotike * Muzeu Historik Kombëtar i Republikës së Bjellorusisë * Muzeu Shtetëror i Historisë së Letërsisë Bjelloruse * Muzeu Shtetëror i Letërsisë i Yanka Kupala Teatrot më të mëdha: * Akademik Kombëtar Bolshoi Opera dhe Baleti i Republikës së Bjellorusisë * Teatri akademik i shtetit të Bjellorusisë * Teatri Akademik Kombëtar i emëruar pas Yanka Kupala * Teatri Akademik Kombëtar Dramë i quajtur sipas Maksim Gorky Bibliotekat më të mëdha: * Biblioteka Kombëtare e Bjellorusisë * Biblioteka Qendrore Shkencore emëruar pas Yakub Kolas * Biblioteka Shkencore e Universitetit Teknik Kombëtar të Bjellorusisë * Biblioteka Presidenciale * Biblioteka rajonale e Minskut me emrin Aleksandër Pushkin * Biblioteka Republikane e Mjekësisë Shkencore == Politika == == Shiko edhe këtë == {{Commons|Minsk}} == Lidhje të jashtme == == Referime == {{reflist}} {{Kryeqytetet e Evropës}} [[Kategoria:Qytete në Bjellorusi]] [[Kategoria:Kryeqytete në Evropë]] [[Kategoria:Kryeqytete]] [[Kategoria:Minsk]] {{BY-gjeo-cung}} {{authority control}} 84atwlp6q7t0c3jxgalf4xvfvs603tv 2940517 2940507 2026-04-13T00:39:14Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940507|2940507]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940517 wikitext text/x-wiki {{joref}} {{Infobox settlement | name = Minsk |Gjuha vendase = | native_name = | settlement_type = Qytet | nicknames = | mottoes = | image_flag = Flag of Minsk, Belarus.svg | flag_link = Flamuri i Minskut | image_seal = Coat of arms of Minsk.svg | seal_link = Stema e Minskut | seal_size = | image_skyline = Miensk - Plac Niezaležnaści.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Shteti = Bjellorusia |Shteti federal = |Rajoni = |Qarku = |Bashkia = |Komuna = |Konteja = |Komuniteti Autonom = |Provinca = |Distrikti = |Kantoni = |Departamenti = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 307.895411 |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane= |Sipërfaqja Tokë = |Sipërfaqja Ujë = | population_total = 1 982 444<ref>{{Cite web|url=http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8483/|title=Социально-экономическое развитие регионов Республики Беларусь в январе 2018 г.|publisher=www.belstat.gov.by|accessdate=2018-01-30|archive-date=30 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204424/http://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/publications/izdania/public_bulletin/index_8483/|url-status=dead}} {{ref-ru}}</ref> |Dendësia = 5,966 |Zona urbane = 2,101,018 |Zona metropolitane = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = 280.4 | population_demonym = Minskovit/e | established_date = 1067 |Zona Kohore = [[UTC+3]] |Ora Verore = [[UTC+3]] | postal_code = 220000-220141 |Prefiksi = +375 17<br /> +375 29 (mobile Velcom, MTS ose Diallog)<br /> +375 25 (mobile Life)<br /> +375 33 (mobile MTS)<br /> +375 44 (mobile Velcom) | registration_plate = 7 |Aeroporti = |Kryetari i Bashkisë = Andrey Shorec |Asambleja rajonale = |Partia udhëheqëse = | website = [http://www.minsk.gov.by/en/ www.minsk.gov.by] |E-Posta = | image_map = <!--Harta--> | map_caption = | map_size = | image_map = |CoordAddon = type:city_region:BY <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=53 | gjer_m=54 | gjer_s=0 | gjer_dr =N | gjat_g=27 | gjat_m=34 | gjat_s=0 | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} '''Minsku''' është [[kryeqyteti]] i [[Bellorusia|Bjellorusisë]]. == Pak histori == == Ekonomia == == Demografia == == Kultura == Muzetë më të mëdha: * Muzeu Bjelloror i Historisë së Luftës së Madhe Patriotike * Muzeu Historik Kombëtar i Republikës së Bjellorusisë * Muzeu Shtetëror i Historisë së Letërsisë Bjelloruse * Muzeu Shtetëror i Letërsisë i Yanka Kupala Teatrot më të mëdha: * Akademik Kombëtar Bolshoi Opera dhe Baleti i Republikës së Bjellorusisë * Teatri akademik i shtetit të Bjellorusisë * Teatri Akademik Kombëtar i emëruar pas Yanka Kupala * Teatri Akademik Kombëtar Dramë i quajtur sipas Maksim Gorky Bibliotekat më të mëdha: * Biblioteka Kombëtare e Bjellorusisë * Biblioteka Qendrore Shkencore emëruar pas Yakub Kolas * Biblioteka Shkencore e Universitetit Teknik Kombëtar të Bjellorusisë * Biblioteka Presidenciale * Biblioteka rajonale e Minskut me emrin Aleksandër Pushkin * Biblioteka Republikane e Mjekësisë Shkencore == Politika == == Shiko edhe këtë == {{Commons|Minsk}} == Lidhje të jashtme == == Referime == {{reflist}} {{Kryeqytetet e Evropës}} [[Kategoria:Qytete në Bjellorusi]] [[Kategoria:Kryeqytete në Evropë]] [[Kategoria:Kryeqytete]] [[Kategoria:Minsk]] {{BY-gjeo-cung}} {{authority control}} nysa6zb1xra22yecvjye11o5pv9x3hz 0 1677 2940397 2939329 2026-04-12T19:07:09Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#thonjëza|thonjëza te <ref>]] 2940397 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Mbretëria e Norvegjisë | native_name = ''Kongeriket Norge'' ([[Bokmål]])<br/>''Kongeriket Noreg'' ([[Nynorsk]]) | common_name = Norvegjia | image_flag = Flag of Norway.svg | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | flag_type = [[Flamuri i Norvegjisë|Flamuri]] | symbol_type = [[Stema e Norvegjisë|Stema]] | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[Skeda:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq globin|[[Skeda:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq hartën e Evropës|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq territoret dhe varësitë përtej detit|default=1}} | national_anthem = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />(Shqip: "Po, ne e duam këtë vend")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Skeda:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Kongesangen]]''<br />(Shqip. "Kënga e Mbretit") </div> | official_languages = {{hlist|[[Gjuha norvegjeze|Norvegjisht]]|[[Gjuhët sámi|Sámi]]<ref name="LanguageCouncilSami">{{cite web|title=Offisiell status for samisk|url=https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|publisher=[[Language Council of Norway]]|language=en|access-date=19 gusht 2021|archive-date=15 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815194636/https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|url-status=live}}</ref>}} | national_languages = {{hlist|[[Kven language|Kven]]|[[Gjuha rome|Romani]]}} | religion = {{ublist |item_style=white-space; |74.9% [[Krishterimi]] {{Tree list}} **68% [[Kisha e Norvegjisë]] **6.9% krishterë të tjerë {{Tree list/end}} |21.2% [[Afetaria|pa fe]] |3.1% [[Islami në Norvegji|Islami]] |0.8% të tjerë}} | religion_ref =<ref name="stat2021statechurch">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616112249/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=16 qershor 2021 }} Statistics Norway 15 June 2021</ref><ref name="stat2021other">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206105653/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=6 dhjetor 2022 }} Statistics Norway 27 September 2021</ref> | religion_year = 2021 | demonym = [[Norvegjez]] | capital = [[Oslo]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = kryeqyteti | government_type = [[Monarkia kushtetuese]] [[Sistemi parlamentar|parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_title1 = [[Monarkia e Norvegjisë|Monark]] | leader_name1 = [[Harald V i Norvegjisë|Harald V]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Norvegjisë|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Jonas Gahr Støre]] | leader_title3 = [[Lista e presidentëve të Storting|President i Storting]] | leader_name3 = [[Masud Gharahkhani]] | leader_title4 = [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|Shefi i Drejtësisë]] | leader_name4 = [[Toril Marie Øie]] | legislature = [[Storting]] | sovereignty_type = [[Historia e Norvegjisë|Historia]] | established_event1 = [[Unifikimi i Norvegjisë|Shteti vendosi bashkimin paraprak]] | established_date1 = 872 | established_event2 = [[Mbretëria e Norvegjisë (872–1397)|Mbretëria e Vjetër e Norvegjisë]] (Peak extent) | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Bashkimi i Kalmarit]] | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Danimarka–Norvegjia]] | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Mbretëria e Norvegjisë (1814)|Ri-krijimi i shtetit]]<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|title=The Re-establishing of a Norwegian State|website=regjeringen.no|date=5 korrik 2020|access-date=17 prill 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418081518/https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|archive-date=18 prill 2017|url-status=live}}</ref> | established_date5 = [[Meeting of Notables|25 shkurt 1814]] | established_event6 = [[Kushtetuta e Norvegjisë|Kushtetuta]] | established_date6 = 17 maj 1814 | established_event7 = [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë]] | established_date7 = 4 nëntor 1814 | established_event8 = [[Shpërbërja e bashkimit midis Norvegjisë dhe Suedisë]] | established_date8 = 7 qershor 1905 | area_rank = 61st^b <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote =<ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 dhjetor 2019|access-date=1 mars 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|archive-date=8 qershor 2019|url-status=dead}}</ref> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 tetor 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|language=en|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,627,400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = 118th | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.61 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 213th | GDP_PPP = {{increase}} $461.107 billion<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Norway)|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=www.imf.org|date=16 prill 2024|access-date=16 prill 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416203142/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|archive-date=16 prill 2024|url-status=live}}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 51st | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $82,832<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 8th | GDP_nominal = {{increase}} $526.951 billion<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 27th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $94,660<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 3rd | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref =<ref name="eurogini">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=[[Eurostat]]|website=ec.europa.eu|access-date=22 qershor 2022|archive-date=9 tetor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2022 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.966 <!--number only--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{Cite web|date=13 mars 2024|title=Human Development Report 2023/2024|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|archive-date=13 mars 2024|access-date=13 mars 2024|publisher=[[United Nations Development Programme]]|language=en}}</ref> | HDI_rank = 2nd | currency = [[Krone norvegjeze]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|dd|day}}.{{abbr|mm|month}}.{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = djathtas | calling_code = [[Numrat e telefonit në Norvegji|+47]] | cctld = [[.no]]^d }} '''Norvegjia''' ([[Bokmål]]: ''Norge'', [[Nynorsk]]: ''Noreg''), zyrtarisht '''Mbretëria e Norvegjisë''', është një [[Vendet Nordike|vend nordik]] në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]], i vendosur në [[Gadishulli Skandinav|Gadishullin Skandinav]]. Ishulli i largët [[Arktiku|Arktik]] i [[Jan Mayen]] dhe [[arkipelagu]] i [[Svalbard]] janë gjithashtu pjesë të Norvegjisë.{{efn|[[Traktati Spitsbergen]] (i njohur gjithashtu si [[Traktati i Svalbardit]]) i 9 shkurtit 1920 njeh sovranitetin e plotë dhe absolut të Norvegjisë mbi arkipelagun arktik të Spitsbergen (tani i quajtur [[Svalbard]]).<ref name="Board1986">{{cite book <!-- Citation bot no -->|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment|publisher=National Academies Press|url=https://books.google.com/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|access-date=24 korrik 2011|year=1986|language=en|isbn=978-0309036405}}</ref>}} [[Ishulli Bouvet]], i vendosur në [[Subantarktik]], është një [[Vartësitë e Norvegjisë|vartësi]]; Norvegjia pretendon gjithashtu territoret e Antarktikut të [[Ishulli Pjetër I|ishullit Pjetër I]] dhe [[Toka e Mbretëreshës Maud|Tokës së Mbretëreshës Maud]]. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh në Norvegji është [[Oslo]]. Vendi kufizohet nga [[Suedia]] në lindje, [[Finlanda]] dhe [[Rusia]] në verilindje dhe ngushticën [[Skagerrak]] në jug. Norvegjia ka një vijë bregdetare të gjerë përballë Oqeanit Atlantik të Veriut dhe [[Deti Barents|Detit Barents]]. Si një [[shtet unitar]] me një [[monarki kushtetuese]], Norvegjia e [[Ndarja e pushtetit|ndan pushtetin]] shtetëror midis [[Storting|parlamentit]], [[Këshilli i Shtetit (Norvegji)|kabinetit]] dhe [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|gjykatës së lartë]], siç përcaktohet nga [[Kushtetuta e Norvegjisë|kushtetuta e vitit 1814]]. Mbretëria e bashkuar e Norvegjisë u krijua në vitin 872 si një bashkim i [[Mbretëritë e vogla të Norvegjisë|mbretërive të vogla]] dhe ka ekzistuar vazhdimisht për 1,151-1,152 vjet. Nga viti 1537 deri në 1814, Norvegjia ishte pjesë e [[Danimarka-Norvegjia|Danimarkës-Norvegjisë]] dhe, nga 1814 deri në 1905, ishte në një [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë|bashkim personal]] me Suedinë. Norvegjia ishte neutrale gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], dhe në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] deri në prill 1940 kur u [[Pushtimi gjerman i Norvegjisë|pushtua]] nga [[Gjermania Naziste]] deri në fund të luftës. Norvegjia ka nënndarje administrative dhe politike në dy nivele: [[Qarqet e Norvegjisë|qarqe]] dhe [[Komunat e Norvegjisë|komuna]]. Norvegjia është një anëtare themeluese e [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]], [[NATO]]-s, [[Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë|Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë]], [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]], [[Traktati i Antarktidës|Traktatit të Antarktidës]] dhe [[Këshilli Nordik|Këshillit Nordik]]; anëtare e [[Zona Ekonomike Evropiane|Zonës Ekonomike Evropiane]], [[Organizata Botërore e Tregtisë|OBT]]-së dhe [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD]]-së; dhe një pjesë të [[Zona Shengen|Zonës Shengen]]. Norvegjia ruan [[Modeli nordik|modelin nordik]] të mirëqenies me [[Kujdesi shëndetësor universal|kujdes shëndetësor universal]] dhe një sistem gjithëpërfshirës të [[Ndihma shoqërore|sigurimeve shoqërore]], dhe vlerat e saj janë të rrënjosura në idealet egalitare.<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|language=en|access-date=21 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 mars 2018|url-status=dead}}</ref> Shteti norvegjez ka pozicione të mëdha pronësie në sektorët kryesorë industrialë, duke pasur rezerva të gjera të naftës, gazit natyror, mineraleve, lëndës drusore, ushqimeve të detit dhe ujit të freskët. [[Industria e naftës]] përbën rreth një të katërtën e produktit të brendshëm bruto (PBB) të vendit.<ref>{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08|work=Reuters|date=6 shtator 2007|access-date=8 mars 2009|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|archive-date=22 shtator 2020|url-status=live}}</ref> Në bazë për frymë, Norvegjia është prodhuesi më i madh në botë i naftës dhe gazit natyror jashtë Lindjes së Mesme.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=7 mars 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=15 mars 2016|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead}}</ref> Vendi ka të ardhurat e katërta dhe të teta më të larta për frymë në botë në listën e [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] dhe [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|FMN-së]], respektivisht.<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|access-date=12 dhjetor 2014|archive-date=31 janar 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> Ajo ka fondin më të madh të pasurisë sovrane në botë, me një vlerë prej 1.3 trilion dollarësh.<ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|title=The World's Biggest Wealth Fund Hits $1 Trillion|last=Holter|first=Mikael|date=27 qershor 2017|work=Bloomberg L.P.|access-date=19 shtator 2017|archive-date=19 shtator 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170919102510/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|url-status=live}}</ref><ref name="Meredith 2023">{{cite web|last=Meredith|first=Sam|title=Norway's gigantic sovereign wealth fund loses a record $164 billion, citing 'very unusual' year|website=CNBC|date=31 janar 2023|url=https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|access-date=26 prill 2023|archive-date=26 prill 2023|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426160106/https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|url-status=live}}</ref> == Historia == {{Kryesor|Historia e Norvegjisë}} Norvegjezët janë pasardhës të [[vikingët|vikingëve]], një popullsi skandinave që luajti një rol shumë të rëndësishëm në historinë europiane mes viteve [[800]] dhe [[1100]]. Gjatë periudhës vikinge, krahinat që sot janë pjesë e Norvegjisë, filluan të bashkohen gradualisht nën një mbret të vetëm. Mbreti [[Harald Hårfagre]] mori nën kontroll pjesën jugore dhe atë perëndimore të Norvegjisë pas betejës së [[Hafrsfjord]]-it, në vitin [[880]], dhe themeloi mbretërinë e tij me qendër në [[Avaldsnes]] në [[Karmøy]]. Në vitin 1[[995]], mbreti [[Olav Tryggvason]] ndërtoi kishën e parë në Norvegji në [[Moster]] ([[Bømlo]]), dhe filloi konvertimin e norvegjezëve në fenë e krishterë. Pas betejës së [[Stiklestad]]-it, në vitin [[1030]], feja e krishterë u bë fe shtetërore e Mbretërisë së Norvegjisë. Pas një periudhe gati 100 vjeçare me luftë civile, në vitin [[1130]], mbreti [[Sverreætten]] arriti të shtrijë pushtetin e tij në të gjithë Norvegjinë. Mbretëria e Norvegjisë arriti kulmin e fuqisë së saj (në aspektin ushtarak, ekonomik dhe kulturor) gjatë sundimit të mbretit [[Håkon Håkonssen]]. Familja mbretërore norvegjeze u bashkua me familjen mbretërore suedeze në vitin [[1319]] dhe më pas me atë daneze në vitin [[1380]]. Anëtari i fundit i familjes mbretërore norvegjeze me të drejtë trashëgimi të fronit të Mbretërisë së Norvegjisë vdiq në vitin [[1387]]. Norvegjia u bë pjesë e Bashkimit të Kalmarit ([[Kalmarunionen]]) së bashku me [[Danimarka|Danimarkën]] dhe Suedinë në vitin [[1397]]. Në vitin [[1450]], Suedia doli nga bashkimi si mbretëri më vete. Norvegjia vazhdoi bashkëjetesën me Danimarkën në formën e një bashkimi personal të kurorës (Mbreti i Danimarkës ishte gjithashtu edhe mbret i Norvegjisë, por të dy shtetet do të ishin të pavarur në politikën e brendshme). Ky bashkim, i cili zgjati për 434 vjet, filloi të quhet në shekullin e 18-të, si "nata e 400 viteve" sepse Norvegjia ishte gjysma e dobët e bashkimit dhe praktikisht drejtohej nga [[Kopenhaga]]. Periudha 1570-1721, u karakterizua nga luftëra shumëvjeçare të Mbretërisë Danezo-Norvegjeze me Mbretërinë e Suedisë dhe nga taksa të larta për të financuar këto luftëra. Me përjashtim të [[Luftës së Kalmarit]], në përfundim të së cilës, në vitin [[1613]], u përcaktua se territoret e veriut i përkisnin Norvegjisë, të gjitha luftërat e tjera përfunduan me fitoren e Suedisë dhe humbje të territoreve norvegjeze: Bohuslän, Jämtland dhe Härjedalen. Mbretëria Danezo-Norvegjeze ishte aleate e [[Napoleon Bonaparte|Napoleon Bonoparten]] ndërsa Mbretëria e Suedisë lidhi aleancë me [[Anglia|Anglinë]] dhe [[Prusia|Prusinë]]. Mbas disfatës së Napoleon Bonopartit, në paqen e [[Kiel]]-it në vitin [[1814]], Norvegjia iu dha nën sundim si shpërblim lufte Mbretit të Suedisë. Gjatë pranverës së vitit [[1814]], duke përfituar nga vazhdimi i veprimeve luftarake në Evropë, u mblodh Parlamenti Norvegjez në [[Eidsvold]]. Parlamenti miratoi me [[17 maj]] [[1814]] Kushtetutën e Norvegjisë, "Grunnloven av 1814". E frymëzuar nga kushtetutat e [[SHBA]] dhe [[Franca|Francës]], kushtetuta norvegjeze ishte tepër liberale për kohën e saj. Mbas një lufte të shkurtër mes Danimarkës/Norvegjisë dhe Suedisë, Norvegjia u bë pjesë e një bashkimi personal të kurorës me Suedinë. Danimarka mbajti sovranitetin mbi [[Groenlanda|Groenlandën]], [[Islanda|Islandën]] dhe [[Ishujt Faroe|ishujt Farëje]] (Færøyene). Këto territore ishin deri në [[1814]] pjesë e Norvegjisë dhe administroheshin nga Norvegjia. Pakënaqësia e norvegjezëve për bashkimin me Suedinë erdhi në rritje dhe në vitin [[1905]], Suedia u detyrua të njohë pavarësinë e Norvegjisë. Norvegjezët e shprehën vullnetin e tyre për shkëputje nga Suedia me një referendum ku vetëm disa qindra vota ishin në favor të bashkimit me Suedinë. Qeveria norvegjeze ia ofroi kurorën e Norvegjisë princit Carl të Danimarkës. Në një referendum të dytë, shumica e norvegjezëve me të drejtë vote përkrahu monarkinë si formë organizimi të shtetit dhe princin Carl si mbret të Norvegjisë. Në kurorëzimin e tij si mbret i Norvegjisë, princi Carl mori emrin [[Haakon VII]]. Familja mbretërore norvegjeze i përket, së bashku me familjen mbretërore të Danimarkës, shtëpisë princërore të Gjermanisë veriore Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (një nga degët e shtëpisë mbretërore [[Oldenburg]]). Norvegjia ishte shtet asnjanës në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]]. Qeveria norvegjeze mendoi të ndiqte parimin e neutralitetit edhe gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Me [[9 prill]] [[1940]], Gjermania sulmoi Danimarkën dhe Norvegjinë. Mbas rreth 2 muaj luftimesh, Gjermania arriti të pushtojë të gjithë Norvegjinë. Pushtimi përfundoi me [[9 maj]] [[1945]] me kapitullimin e forcave gjermane në Norvegji. Përvoja e Luftës së Dytë Botërore dhe frika e ekspansionit sovjetik shkaktuan një ndryshim rrënjësor në politikën e jashtme të Norvegjisë. Norvegjia është një nga shtetet themeluese të [[NATO]]-s në vitin [[1949]]. Norvegjia luajti një rol mjaft aktiv në krijimin e [[OKB|Organizatës së Kombeve të Bashkuara]] në vitin [[1945]]. Norvegjezët kanë votuar 2 herë në referendum për tu bërë pjesë e [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]], në [[1974]] dhe [[1994]]. Në të dy referendumet, shumica e votuesve u shpreh kundër pranimit të Norvegjisë në Bashkimin Evropian. == Politika == Partitë që janë të përfaqësuara në parlamentin norvegjez (Stortinget): * Arbeiderpartiet (Partia Punëtore). Është parti social-demokrate. Aktualisht partia më e madhe në parlament dhe pjesëtare e koalicionit qeveritar. * FrP ( Partia e Progresit). Është parti populiste e djathtë. Është partia e dytë më e madhe në parlamentin norvegjez. * Høyre (Partia e Djathtë). Është parti konservatore. * Sosialistisk Venstreparti SV (Partia e majtë Socialiste). Është parti social-demokrate, por më e majtë se Arbeiderpartiet: rishpërndarje më të madhe të të ardhurave (në politikën e brendshme) dhe kundër pjesëmarrjes në NATO ose në operacionet e udhëhequra nga SHBA. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Senterpartiet (Partia e Qendrës). Është vazhdim i partisë fshatare dhe ruan pothuajse të njëjtin profil politik. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Kristelig Folkeparti (Partia Popullore Kristiane). Është parti e qendrës/e djathtë e cila në politikën e saj mbështetet në normat morale të fesë së krishterë (protestante). * Venstre ( Partia e majtë). Është partia liberale norvegjeze. Në thelb është parti e djathtë, me përjashtim të mbrojtjes së mjedisit. == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Norvegjisë}} [[Skeda:Map_Norway_political-geo.png|thumb|275px|right|Njësitë administrative në Norvegji 2017]] [[Skeda:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|Qarku (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] Sipërfaqja e përgjithshme e Norvegjisë është 324,220&nbsp;km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 62 00 '''V''', 10 00 '''L''' dhe 307,860&nbsp;km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 16,360&nbsp;km² ujë. Vija bregdetare e Norvegjisë është 21,925&nbsp;km e gjatë duke llogaritur këtu tokën amtare (3,419&nbsp;km) dhe ë gjitha ishujt e mëdha (2,413&nbsp;km) , ishujt e vegjël, ujdhesat dhe siujdhesat që i takojnë asaj (16,093&nbsp;km). Kufiri tokësorë është 2,551&nbsp;km i gjatë. [[Klima]] e Norvegjisë është klimë bregdetare oqeanike përgjatë bregdetit dhe kryesisht e ftohtë dhe e lagësht si në dimër dhe në verë. Pjesa më e madhe e [[relievi]]t të Norvegjisë është terren i vrazhdë dhe malorë, përgjatë bregdetit është teren i ulët që formon liqene të shumta. Pjesa veriore është e ngrirë gjatë gjithë vitit. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të oqeanit ( 0m ) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,469 metrave në një vend të quajtur Galdëhopingen ( [[Gjuha Angleze|ang.]]:Galdhopiggen). == Njësitë administrative == {{Kryesor|Njësitë administrative të Norvegjisë}} Norvegjia, një shtet jo federal, është e ndarë në 15 qarqe administrative të nivelit të parë (fylke). Qarku administrohet nga kuvendi i qarkut të zgjedhur direkt nga populli. Kuvendi zgjedh Guvernatorin e Qarkut. Përveç kësaj, Mbreti dhe qeveria janë të përfaqësuara në çdo qark nga një fylkesmann, i cili në mënyrë efektive vepron si një guvernator. Si e tillë, Qeveria është e përfaqësuar drejtpërsëdrejti në nivel lokal përmes zyrave të qarkut të guvernatorëve. Qarqet ndahen më tej në 357 bashki të nivelit të dytë (Kommunar), të cilat administrohen nga këshilli bashkiak i zgjedhur drejtpërsëdrejti nga populli. Këshilli Bashkiak kryesohet nga Kryetari i bashkisë dhe një kabinet të vogël ekzekutiv. Kryeqyteti i Oslos konsiderohet edhe si qark edhe si bashki. Qarqet e Norvegjisë janë:<ref name="fylker">{{Cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|title=Fylkesinndelingen fra 2024|publisher=Regjeringen|date=2022-07-05|accessdate=2024-03-02|language=no}}</ref> {| class="wikitable sortable" !# !Qarku (fylke) 2024 !Qendra administrative |- | align=left|3|[[File:Oslo_komm.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Oslo_komm.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Oslo]]|[[Oslo]] |- | align=left|11|[[File:Rogaland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Rogaland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Rogaland]]|[[Stavanger]] |- | align=left|15|[[File:Møre_og_Romsdal_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:M%C3%B8re_og_Romsdal_v%C3%A5pen.svg|27x27px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Møre og Romsdal]]|[[Molde]] |- | align=left|18|[[File:Nordland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Nordland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Nordland]]|[[Bodø]] |- | align=left|31|[[File:Østfold_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Østfold_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Østfold]]|[[Sarpsborg]] |- | align=left|32|[[File:Akershus_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Akershus_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Akershus]]|[[Oslo]] |- | align=left|33|[[File:Buskerud_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Buskerud_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Buskerud]]|[[Drammen]] |- | align=left|34|[[File:Innlandet_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Innlandet_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Innlandet]]|[[Hamar]] |- | align=left|39|[[File:Vestfold våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestfold v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestfold]]|[[Tønsberg]] |- | align=left|40|[[File:Telemark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Telemark v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Telemark]]|[[Skien]] |- | align=left|42|[[File:Agder_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Agder_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Agder]]|[[Kristiansand]] |- | align=left|46|[[File:Vestland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestland]]|[[Bergen]] |- | align=left|50|[[File:Trøndelag våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Tr%C3%B8ndelag_v%C3%A5pen.png|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Trøndelag]]|[[Steinkjer]] |- | align=left|55|[[File:Troms våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Troms våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Troms]]|[[Tromsø]] |- | align=left|56|[[File:Finnmark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Finnmark våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Finnmark]]|[[Vadsø]] |} {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" |Qarku (fylke) 2017 ! scope="col" |Qendra administrative ! scope="col" |Bashkia më e populluar ! scope="col" |Rajoni |- |{{Emblema|Østfold}} |[[Sarpsborg]] |[[Fredrikstad]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Akershus}} |[[Oslo]] |[[Bærum]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oslo}} |[[Oslo|City of Oslo]] |[[Oslo]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Hedmark}} |[[Hamar]] |[[Ringsaker]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oppland}} |[[Lillehammer]] |[[Gjøvik]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Buskerud}} |[[Drammen]] |[[Drammen]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Vestfold}} |[[Tønsberg]] |[[Sandefjord]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Telemark}} |[[Skien]] |[[Skien]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Aust-Agder}} |[[Arendal]] |[[Arendal]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Vest-Agder}} |[[Kristiansand]] |[[Kristiansand]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Rogaland}} |[[Stavanger]] |[[Stavanger]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Hordaland}} |[[Bergen]] |[[Bergen]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sogn og Fjordane}} |[[Leikanger]] |[[Førde]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Møre og Romsdal}} |[[Molde]] |[[Ålesund]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sør-Trøndelag}} |[[Trondheim]] |[[Trondheim]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nord-Trøndelag}} |[[Steinkjer]] |[[Stjørdal]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nordland}} |[[Bodø]] |[[Bodø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Troms}} |[[Tromsø]] |[[Tromsø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Finnmark}} |[[Vadsø]] |[[Alta, Norway|Alta]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |''[[Svalbard]]'' (zonë e painkorporuar) |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Norvegjia Veriore]]'' |} == Ekonomia == Norvegjia është një ndër shtetet me të ardhura më të larta për banorë në botë, për shkak të burimeve natyrore të naftës. Një ndër eksportuesit më të mëdhenj të naftës si sasi e përgjithshme dhe për banorë. Të ardhurat nga nafta që nuk përdoren vendosen në një fond që do të përdoret në të ardhmen për pagimin e pensioneve etj. Ky fond është unik në botë, dhe ka sot rreth 375 miliard [[euro]].Ky eshte vendi ku jetohet me mire dhe me te ardhurat me te larta ne bote per person . == Demografia == [[Skeda:Basic demographics of Norway 1900 2000.PNG|thumb|300px|Grafiku demografik i Norvegjisë]] {{Kryesor|Demografia e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.574.560 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite ndersa jetegjatesia eshte 81.9 vjec duke e renditur Norvegjine ne vendin e 17 sipas  Life Expectancy by Country. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, të tjerë katolik dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Janë dy gjuhë zyrtare: bokmål, e ngjashme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra . Pakica më e madhe kombëtare autoktone është Laponët, dhe janë rreth 20.000. Qytetet Norvegjeze nga jugu në veri: Kristiansand - Stavanger - Fredrikstad - Drammen - [[Oslo]] (kryeqytet) - Bergen - Hamar - Florø - Ålesund - Trondheim - Mo i Rana - Bodø - Narvik - Harstad - Tromsø - Hammerfest - Vardø == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.873.000 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, katolikë dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Në Norvegji ka dy gjuhë zyrtare: bokmåle, e ngjajshme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra. Pakica më e madhe kambëtare autoktine janë Laponët, dhe janë rreth 20 000. Kultura e tyre ka qene e vecante. Ata ishin shume te mire dhe naten e kalonin ne kafiteri apo dicka tjeter ata kishin teatre te njohura. ==Shënime== {{notelist}} == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Norway|{{PAGENAME}}}} * [https://www.kongehuset.no/ Mbreti] * [https://www.regjeringen.no/en/id4/ Qeveria] * [https://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/ Parlamenti] - Stortinget * [http://www.norway.info Ministria e Informimit] - Info * [http://www.norway.no Ministria e Informimit] - portal * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/index.html Enti i statistikave]-Statistics Norway * [https://web.archive.org/web/20061125225405/http://ngis2.statkart.no/norgesglasset/default.html Harta zyrtare] * [https://www.norges-bank.no/ Banka Norvegjeze] * [http://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/tp237_e.htm WTO: Trade Policy Review: Norway] * [https://web.archive.org/web/20050204095601/http://www.ub.uio.no/ujur/publikasjoner/skriftserie/18/ Sources to Legal Information in Norway] * [http://www.odin.dep.no/odin/engelsk/norway/system/032005-990424/ The Norwegian Constitution in English] * [http://www.lovdata.no/info/lawdata.html Norwegian law in English] * [https://web.archive.org/web/20050707081411/http://odin.dep.no/ud/html/2000/minifakta/e/eng-02.html Public holidays in Norway] * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/07.html Norwegian climate] == Shiko dhe këtë == * '''[http://www.albaner.no/al/ Komuniteti i Studentëve në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050405201757/http://www.albaner.no/al/ |date=5 prill 2005 }}''' (''Oslo'') * '''[http://www.qiksh.no/ Qendra Islamike Kulturore Shqiptare në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050614000502/http://www.qiksh.no/ |date=14 qershor 2005 }}''' (''Oslo'') {{VendeEvropa}} [[Kategoria:Norvegji| ]] [[Kategoria:Shtetet e Evropës Veriore]] [[Kategoria:Anëtarët e Këshillit Nordik]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Vende skandinave]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] ou3meyuraq1tsjadm5g3na3gcb7ms4e 2940409 2940397 2026-04-12T19:08:57Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940397|2940397]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940409 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Mbretëria e Norvegjisë | native_name = ''Kongeriket Norge'' ([[Bokmål]])<br/>''Kongeriket Noreg'' ([[Nynorsk]]) | common_name = Norvegjia | image_flag = Flag of Norway.svg | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | flag_type = [[Flamuri i Norvegjisë|Flamuri]] | symbol_type = [[Stema e Norvegjisë|Stema]] | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[Skeda:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq globin|[[Skeda:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq hartën e Evropës|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq territoret dhe varësitë përtej detit|default=1}} | national_anthem = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />(Shqip: "Po, ne e duam këtë vend")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Skeda:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Kongesangen]]''<br />(Shqip. "Kënga e Mbretit") </div> | official_languages = {{hlist|[[Gjuha norvegjeze|Norvegjisht]]|[[Gjuhët sámi|Sámi]]<ref name=LanguageCouncilSami>{{cite web |title=Offisiell status for samisk |url=https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/ |publisher=[[Language Council of Norway]] |language=en |access-date=19 gusht 2021 |archive-date=15 gusht 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230815194636/https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/ |url-status=live }}</ref>}} | national_languages = {{hlist|[[Kven language|Kven]]|[[Gjuha rome|Romani]]}} | religion = {{ublist |item_style=white-space; |74.9% [[Krishterimi]] {{Tree list}} **68% [[Kisha e Norvegjisë]] **6.9% krishterë të tjerë {{Tree list/end}} |21.2% [[Afetaria|pa fe]] |3.1% [[Islami në Norvegji|Islami]] |0.8% të tjerë}} | religion_ref = <ref name="stat2021statechurch">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616112249/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=16 qershor 2021 }} Statistics Norway 15 June 2021</ref><ref name="stat2021other">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206105653/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=6 dhjetor 2022 }} Statistics Norway 27 September 2021</ref> | religion_year = 2021 | demonym = [[Norvegjez]] | capital = [[Oslo]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = kryeqyteti | government_type = [[Monarkia kushtetuese]] [[Sistemi parlamentar|parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_title1 = [[Monarkia e Norvegjisë|Monark]] | leader_name1 = [[Harald V i Norvegjisë|Harald V]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Norvegjisë|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Jonas Gahr Støre]] | leader_title3 = [[Lista e presidentëve të Storting|President i Storting]] | leader_name3 = [[Masud Gharahkhani]] | leader_title4 = [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|Shefi i Drejtësisë]] | leader_name4 = [[Toril Marie Øie]] | legislature = [[Storting]] | sovereignty_type = [[Historia e Norvegjisë|Historia]] | established_event1 = [[Unifikimi i Norvegjisë|Shteti vendosi bashkimin paraprak]] | established_date1 = 872 | established_event2 = [[Mbretëria e Norvegjisë (872–1397)|Mbretëria e Vjetër e Norvegjisë]] (Peak extent) | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Bashkimi i Kalmarit]] | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Danimarka–Norvegjia]] | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Mbretëria e Norvegjisë (1814)|Ri-krijimi i shtetit]]<ref>{{cite web |url = https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/ |title = The Re-establishing of a Norwegian State |website = regjeringen.no |date = 5 korrik 2020 |access-date = 17 prill 2017 |language=en |archive-url = https://web.archive.org/web/20170418081518/https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/ |archive-date = 18 prill 2017 |url-status = live }}</ref> | established_date5 = [[Meeting of Notables|25 shkurt 1814]] | established_event6 = [[Kushtetuta e Norvegjisë|Kushtetuta]] | established_date6 = 17 maj 1814 | established_event7 = [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë]] | established_date7 = 4 nëntor 1814 | established_event8 = [[Shpërbërja e bashkimit midis Norvegjisë dhe Suedisë]] | established_date8 = 7 qershor 1905 | area_rank = 61st^b <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote = <ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 dhjetor 2019|access-date=1 mars 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|archive-date=8 qershor 2019|url-status=dead}}</ref> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 tetor 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|language=en|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,627,400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = 118th | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.61 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 213th | GDP_PPP = {{increase}} $461.107 billion<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Norway) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=16 prill 2024 |access-date=16 prill 2024 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416203142/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |archive-date=16 prill 2024 |url-status=live }}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 51st | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $82,832<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 8th | GDP_nominal = {{increase}} $526.951 billion<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 27th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $94,660<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 3rd | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu |access-date=22 qershor 2022 |archive-date=9 tetor 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |url-status=live }}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2022 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.966 <!--number only--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web|date=13 mars 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 mars 2024 |access-date=13 mars 2024 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> | HDI_rank = 2nd | currency = [[Krone norvegjeze]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|dd|day}}.{{abbr|mm|month}}.{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = djathtas | calling_code = [[Numrat e telefonit në Norvegji|+47]] | cctld = [[.no]]^d }} '''Norvegjia''' ([[Bokmål]]: ''Norge'', [[Nynorsk]]: ''Noreg''), zyrtarisht '''Mbretëria e Norvegjisë''', është një [[Vendet Nordike|vend nordik]] në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]], i vendosur në [[Gadishulli Skandinav|Gadishullin Skandinav]]. Ishulli i largët [[Arktiku|Arktik]] i [[Jan Mayen]] dhe [[arkipelagu]] i [[Svalbard]] janë gjithashtu pjesë të Norvegjisë.{{efn|[[Traktati Spitsbergen]] (i njohur gjithashtu si [[Traktati i Svalbardit]]) i 9 shkurtit 1920 njeh sovranitetin e plotë dhe absolut të Norvegjisë mbi arkipelagun arktik të Spitsbergen (tani i quajtur [[Svalbard]]).<ref name="Board1986">{{cite book <!-- Citation bot no -->|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment |publisher=National Academies Press|url=https://books.google.com/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|access-date=24 korrik 2011|year=1986|language=en|isbn=978-0309036405}}</ref>}} [[Ishulli Bouvet]], i vendosur në [[Subantarktik]], është një [[Vartësitë e Norvegjisë|vartësi]]; Norvegjia pretendon gjithashtu territoret e Antarktikut të [[Ishulli Pjetër I|ishullit Pjetër I]] dhe [[Toka e Mbretëreshës Maud|Tokës së Mbretëreshës Maud]]. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh në Norvegji është [[Oslo]]. Vendi kufizohet nga [[Suedia]] në lindje, [[Finlanda]] dhe [[Rusia]] në verilindje dhe ngushticën [[Skagerrak]] në jug. Norvegjia ka një vijë bregdetare të gjerë përballë Oqeanit Atlantik të Veriut dhe [[Deti Barents|Detit Barents]]. Si një [[shtet unitar]] me një [[monarki kushtetuese]], Norvegjia e [[Ndarja e pushtetit|ndan pushtetin]] shtetëror midis [[Storting|parlamentit]], [[Këshilli i Shtetit (Norvegji)|kabinetit]] dhe [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|gjykatës së lartë]], siç përcaktohet nga [[Kushtetuta e Norvegjisë|kushtetuta e vitit 1814]]. Mbretëria e bashkuar e Norvegjisë u krijua në vitin 872 si një bashkim i [[Mbretëritë e vogla të Norvegjisë|mbretërive të vogla]] dhe ka ekzistuar vazhdimisht për 1,151-1,152 vjet. Nga viti 1537 deri në 1814, Norvegjia ishte pjesë e [[Danimarka-Norvegjia|Danimarkës-Norvegjisë]] dhe, nga 1814 deri në 1905, ishte në një [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë|bashkim personal]] me Suedinë. Norvegjia ishte neutrale gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], dhe në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] deri në prill 1940 kur u [[Pushtimi gjerman i Norvegjisë|pushtua]] nga [[Gjermania Naziste]] deri në fund të luftës. Norvegjia ka nënndarje administrative dhe politike në dy nivele: [[Qarqet e Norvegjisë|qarqe]] dhe [[Komunat e Norvegjisë|komuna]]. Norvegjia është një anëtare themeluese e [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]], [[NATO]]-s, [[Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë|Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë]], [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]], [[Traktati i Antarktidës|Traktatit të Antarktidës]] dhe [[Këshilli Nordik|Këshillit Nordik]]; anëtare e [[Zona Ekonomike Evropiane|Zonës Ekonomike Evropiane]], [[Organizata Botërore e Tregtisë|OBT]]-së dhe [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD]]-së; dhe një pjesë të [[Zona Shengen|Zonës Shengen]]. Norvegjia ruan [[Modeli nordik|modelin nordik]] të mirëqenies me [[Kujdesi shëndetësor universal|kujdes shëndetësor universal]] dhe një sistem gjithëpërfshirës të [[Ndihma shoqërore|sigurimeve shoqërore]], dhe vlerat e saj janë të rrënjosura në idealet egalitare.<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|language=en|access-date=21 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 mars 2018|url-status=dead}}</ref> Shteti norvegjez ka pozicione të mëdha pronësie në sektorët kryesorë industrialë, duke pasur rezerva të gjera të naftës, gazit natyror, mineraleve, lëndës drusore, ushqimeve të detit dhe ujit të freskët. [[Industria e naftës]] përbën rreth një të katërtën e produktit të brendshëm bruto (PBB) të vendit.<ref>{{cite news |url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08 |work=Reuters |date=6 shtator 2007 |access-date=8 mars 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |archive-date=22 shtator 2020 |url-status=live }}</ref> Në bazë për frymë, Norvegjia është prodhuesi më i madh në botë i naftës dhe gazit natyror jashtë Lindjes së Mesme.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=7 mars 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=15 mars 2016|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead}}</ref> Vendi ka të ardhurat e katërta dhe të teta më të larta për frymë në botë në listën e [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] dhe [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|FMN-së]], respektivisht.<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|access-date=12 dhjetor 2014|archive-date=31 janar 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> Ajo ka fondin më të madh të pasurisë sovrane në botë, me një vlerë prej 1.3 trilion dollarësh.<ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|title=The World's Biggest Wealth Fund Hits $1 Trillion|last=Holter|first=Mikael|date=27 qershor 2017|work=Bloomberg L.P.|access-date=19 shtator 2017|archive-date=19 shtator 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170919102510/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|url-status=live}}</ref><ref name="Meredith 2023">{{cite web | last=Meredith | first=Sam | title=Norway's gigantic sovereign wealth fund loses a record $164 billion, citing 'very unusual' year | website=CNBC | date=31 janar 2023 | url=https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html | access-date=26 prill 2023 | archive-date=26 prill 2023 | language=en | archive-url=https://web.archive.org/web/20230426160106/https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html | url-status=live }}</ref> == Historia == {{Kryesor|Historia e Norvegjisë}} Norvegjezët janë pasardhës të [[vikingët|vikingëve]], një popullsi skandinave që luajti një rol shumë të rëndësishëm në historinë europiane mes viteve [[800]] dhe [[1100]]. Gjatë periudhës vikinge, krahinat që sot janë pjesë e Norvegjisë, filluan të bashkohen gradualisht nën një mbret të vetëm. Mbreti [[Harald Hårfagre]] mori nën kontroll pjesën jugore dhe atë perëndimore të Norvegjisë pas betejës së [[Hafrsfjord]]-it, në vitin [[880]], dhe themeloi mbretërinë e tij me qendër në [[Avaldsnes]] në [[Karmøy]]. Në vitin 1[[995]], mbreti [[Olav Tryggvason]] ndërtoi kishën e parë në Norvegji në [[Moster]] ([[Bømlo]]), dhe filloi konvertimin e norvegjezëve në fenë e krishterë. Pas betejës së [[Stiklestad]]-it, në vitin [[1030]], feja e krishterë u bë fe shtetërore e Mbretërisë së Norvegjisë. Pas një periudhe gati 100 vjeçare me luftë civile, në vitin [[1130]], mbreti [[Sverreætten]] arriti të shtrijë pushtetin e tij në të gjithë Norvegjinë. Mbretëria e Norvegjisë arriti kulmin e fuqisë së saj (në aspektin ushtarak, ekonomik dhe kulturor) gjatë sundimit të mbretit [[Håkon Håkonssen]]. Familja mbretërore norvegjeze u bashkua me familjen mbretërore suedeze në vitin [[1319]] dhe më pas me atë daneze në vitin [[1380]]. Anëtari i fundit i familjes mbretërore norvegjeze me të drejtë trashëgimi të fronit të Mbretërisë së Norvegjisë vdiq në vitin [[1387]]. Norvegjia u bë pjesë e Bashkimit të Kalmarit ([[Kalmarunionen]]) së bashku me [[Danimarka|Danimarkën]] dhe Suedinë në vitin [[1397]]. Në vitin [[1450]], Suedia doli nga bashkimi si mbretëri më vete. Norvegjia vazhdoi bashkëjetesën me Danimarkën në formën e një bashkimi personal të kurorës (Mbreti i Danimarkës ishte gjithashtu edhe mbret i Norvegjisë, por të dy shtetet do të ishin të pavarur në politikën e brendshme). Ky bashkim, i cili zgjati për 434 vjet, filloi të quhet në shekullin e 18-të, si "nata e 400 viteve" sepse Norvegjia ishte gjysma e dobët e bashkimit dhe praktikisht drejtohej nga [[Kopenhaga]]. Periudha 1570-1721, u karakterizua nga luftëra shumëvjeçare të Mbretërisë Danezo-Norvegjeze me Mbretërinë e Suedisë dhe nga taksa të larta për të financuar këto luftëra. Me përjashtim të [[Luftës së Kalmarit]], në përfundim të së cilës, në vitin [[1613]], u përcaktua se territoret e veriut i përkisnin Norvegjisë, të gjitha luftërat e tjera përfunduan me fitoren e Suedisë dhe humbje të territoreve norvegjeze: Bohuslän, Jämtland dhe Härjedalen. Mbretëria Danezo-Norvegjeze ishte aleate e [[Napoleon Bonaparte|Napoleon Bonoparten]] ndërsa Mbretëria e Suedisë lidhi aleancë me [[Anglia|Anglinë]] dhe [[Prusia|Prusinë]]. Mbas disfatës së Napoleon Bonopartit, në paqen e [[Kiel]]-it në vitin [[1814]], Norvegjia iu dha nën sundim si shpërblim lufte Mbretit të Suedisë. Gjatë pranverës së vitit [[1814]], duke përfituar nga vazhdimi i veprimeve luftarake në Evropë, u mblodh Parlamenti Norvegjez në [[Eidsvold]]. Parlamenti miratoi me [[17 maj]] [[1814]] Kushtetutën e Norvegjisë, "Grunnloven av 1814". E frymëzuar nga kushtetutat e [[SHBA]] dhe [[Franca|Francës]], kushtetuta norvegjeze ishte tepër liberale për kohën e saj. Mbas një lufte të shkurtër mes Danimarkës/Norvegjisë dhe Suedisë, Norvegjia u bë pjesë e një bashkimi personal të kurorës me Suedinë. Danimarka mbajti sovranitetin mbi [[Groenlanda|Groenlandën]], [[Islanda|Islandën]] dhe [[Ishujt Faroe|ishujt Farëje]] (Færøyene). Këto territore ishin deri në [[1814]] pjesë e Norvegjisë dhe administroheshin nga Norvegjia. Pakënaqësia e norvegjezëve për bashkimin me Suedinë erdhi në rritje dhe në vitin [[1905]], Suedia u detyrua të njohë pavarësinë e Norvegjisë. Norvegjezët e shprehën vullnetin e tyre për shkëputje nga Suedia me një referendum ku vetëm disa qindra vota ishin në favor të bashkimit me Suedinë. Qeveria norvegjeze ia ofroi kurorën e Norvegjisë princit Carl të Danimarkës. Në një referendum të dytë, shumica e norvegjezëve me të drejtë vote përkrahu monarkinë si formë organizimi të shtetit dhe princin Carl si mbret të Norvegjisë. Në kurorëzimin e tij si mbret i Norvegjisë, princi Carl mori emrin [[Haakon VII]]. Familja mbretërore norvegjeze i përket, së bashku me familjen mbretërore të Danimarkës, shtëpisë princërore të Gjermanisë veriore Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (një nga degët e shtëpisë mbretërore [[Oldenburg]]). Norvegjia ishte shtet asnjanës në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]]. Qeveria norvegjeze mendoi të ndiqte parimin e neutralitetit edhe gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Me [[9 prill]] [[1940]], Gjermania sulmoi Danimarkën dhe Norvegjinë. Mbas rreth 2 muaj luftimesh, Gjermania arriti të pushtojë të gjithë Norvegjinë. Pushtimi përfundoi me [[9 maj]] [[1945]] me kapitullimin e forcave gjermane në Norvegji. Përvoja e Luftës së Dytë Botërore dhe frika e ekspansionit sovjetik shkaktuan një ndryshim rrënjësor në politikën e jashtme të Norvegjisë. Norvegjia është një nga shtetet themeluese të [[NATO]]-s në vitin [[1949]]. Norvegjia luajti një rol mjaft aktiv në krijimin e [[OKB|Organizatës së Kombeve të Bashkuara]] në vitin [[1945]]. Norvegjezët kanë votuar 2 herë në referendum për tu bërë pjesë e [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]], në [[1974]] dhe [[1994]]. Në të dy referendumet, shumica e votuesve u shpreh kundër pranimit të Norvegjisë në Bashkimin Evropian. == Politika == Partitë që janë të përfaqësuara në parlamentin norvegjez (Stortinget): * Arbeiderpartiet (Partia Punëtore). Është parti social-demokrate. Aktualisht partia më e madhe në parlament dhe pjesëtare e koalicionit qeveritar. * FrP ( Partia e Progresit). Është parti populiste e djathtë. Është partia e dytë më e madhe në parlamentin norvegjez. * Høyre (Partia e Djathtë). Është parti konservatore. * Sosialistisk Venstreparti SV (Partia e majtë Socialiste). Është parti social-demokrate, por më e majtë se Arbeiderpartiet: rishpërndarje më të madhe të të ardhurave (në politikën e brendshme) dhe kundër pjesëmarrjes në NATO ose në operacionet e udhëhequra nga SHBA. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Senterpartiet (Partia e Qendrës). Është vazhdim i partisë fshatare dhe ruan pothuajse të njëjtin profil politik. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Kristelig Folkeparti (Partia Popullore Kristiane). Është parti e qendrës/e djathtë e cila në politikën e saj mbështetet në normat morale të fesë së krishterë (protestante). * Venstre ( Partia e majtë). Është partia liberale norvegjeze. Në thelb është parti e djathtë, me përjashtim të mbrojtjes së mjedisit. == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Norvegjisë}} [[Skeda:Map_Norway_political-geo.png|thumb|275px|right|Njësitë administrative në Norvegji 2017]] [[Skeda:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|Qarku (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] Sipërfaqja e përgjithshme e Norvegjisë është 324,220&nbsp;km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 62 00 '''V''', 10 00 '''L''' dhe 307,860&nbsp;km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 16,360&nbsp;km² ujë. Vija bregdetare e Norvegjisë është 21,925&nbsp;km e gjatë duke llogaritur këtu tokën amtare (3,419&nbsp;km) dhe ë gjitha ishujt e mëdha (2,413&nbsp;km) , ishujt e vegjël, ujdhesat dhe siujdhesat që i takojnë asaj (16,093&nbsp;km). Kufiri tokësorë është 2,551&nbsp;km i gjatë. [[Klima]] e Norvegjisë është klimë bregdetare oqeanike përgjatë bregdetit dhe kryesisht e ftohtë dhe e lagësht si në dimër dhe në verë. Pjesa më e madhe e [[relievi]]t të Norvegjisë është terren i vrazhdë dhe malorë, përgjatë bregdetit është teren i ulët që formon liqene të shumta. Pjesa veriore është e ngrirë gjatë gjithë vitit. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të oqeanit ( 0m ) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,469 metrave në një vend të quajtur Galdëhopingen ( [[Gjuha Angleze|ang.]]:Galdhopiggen). == Njësitë administrative == {{Kryesor|Njësitë administrative të Norvegjisë}} Norvegjia, një shtet jo federal, është e ndarë në 15 qarqe administrative të nivelit të parë (fylke). Qarku administrohet nga kuvendi i qarkut të zgjedhur direkt nga populli. Kuvendi zgjedh Guvernatorin e Qarkut. Përveç kësaj, Mbreti dhe qeveria janë të përfaqësuara në çdo qark nga një fylkesmann, i cili në mënyrë efektive vepron si një guvernator. Si e tillë, Qeveria është e përfaqësuar drejtpërsëdrejti në nivel lokal përmes zyrave të qarkut të guvernatorëve. Qarqet ndahen më tej në 357 bashki të nivelit të dytë (Kommunar), të cilat administrohen nga këshilli bashkiak i zgjedhur drejtpërsëdrejti nga populli. Këshilli Bashkiak kryesohet nga Kryetari i bashkisë dhe një kabinet të vogël ekzekutiv. Kryeqyteti i Oslos konsiderohet edhe si qark edhe si bashki. Qarqet e Norvegjisë janë:<ref name="fylker">{{Cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|title=Fylkesinndelingen fra 2024 |publisher=Regjeringen|date=2022-07-05|accessdate=2024-03-02|language=no}}</ref> {| class="wikitable sortable" !# !Qarku (fylke) 2024 !Qendra administrative |- | align=left|3|[[File:Oslo_komm.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Oslo_komm.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Oslo]]|[[Oslo]] |- | align=left|11|[[File:Rogaland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Rogaland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Rogaland]]|[[Stavanger]] |- | align=left|15|[[File:Møre_og_Romsdal_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:M%C3%B8re_og_Romsdal_v%C3%A5pen.svg|27x27px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Møre og Romsdal]]|[[Molde]] |- | align=left|18|[[File:Nordland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Nordland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Nordland]]|[[Bodø]] |- | align=left|31|[[File:Østfold_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Østfold_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Østfold]]|[[Sarpsborg]] |- | align=left|32|[[File:Akershus_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Akershus_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Akershus]]|[[Oslo]] |- | align=left|33|[[File:Buskerud_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Buskerud_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Buskerud]]|[[Drammen]] |- | align=left|34|[[File:Innlandet_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Innlandet_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Innlandet]]|[[Hamar]] |- | align=left|39|[[File:Vestfold våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestfold v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestfold]]|[[Tønsberg]] |- | align=left|40|[[File:Telemark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Telemark v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Telemark]]|[[Skien]] |- | align=left|42|[[File:Agder_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Agder_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Agder]]|[[Kristiansand]] |- | align=left|46|[[File:Vestland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestland]]|[[Bergen]] |- | align=left|50|[[File:Trøndelag våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Tr%C3%B8ndelag_v%C3%A5pen.png|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Trøndelag]]|[[Steinkjer]] |- | align=left|55|[[File:Troms våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Troms våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Troms]]|[[Tromsø]] |- | align=left|56|[[File:Finnmark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Finnmark våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Finnmark]]|[[Vadsø]] |} {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" |Qarku (fylke) 2017 ! scope="col" |Qendra administrative ! scope="col" |Bashkia më e populluar ! scope="col" |Rajoni |- |{{Emblema|Østfold}} |[[Sarpsborg]] |[[Fredrikstad]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Akershus}} |[[Oslo]] |[[Bærum]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oslo}} |[[Oslo|City of Oslo]] |[[Oslo]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Hedmark}} |[[Hamar]] |[[Ringsaker]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oppland}} |[[Lillehammer]] |[[Gjøvik]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Buskerud}} |[[Drammen]] |[[Drammen]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Vestfold}} |[[Tønsberg]] |[[Sandefjord]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Telemark}} |[[Skien]] |[[Skien]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Aust-Agder}} |[[Arendal]] |[[Arendal]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Vest-Agder}} |[[Kristiansand]] |[[Kristiansand]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Rogaland}} |[[Stavanger]] |[[Stavanger]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Hordaland}} |[[Bergen]] |[[Bergen]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sogn og Fjordane}} |[[Leikanger]] |[[Førde]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Møre og Romsdal}} |[[Molde]] |[[Ålesund]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sør-Trøndelag}} |[[Trondheim]] |[[Trondheim]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nord-Trøndelag}} |[[Steinkjer]] |[[Stjørdal]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nordland}} |[[Bodø]] |[[Bodø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Troms}} |[[Tromsø]] |[[Tromsø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Finnmark}} |[[Vadsø]] |[[Alta, Norway|Alta]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |''[[Svalbard]]'' (zonë e painkorporuar) |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Norvegjia Veriore]]'' |} == Ekonomia == Norvegjia është një ndër shtetet me të ardhura më të larta për banorë në botë, për shkak të burimeve natyrore të naftës. Një ndër eksportuesit më të mëdhenj të naftës si sasi e përgjithshme dhe për banorë. Të ardhurat nga nafta që nuk përdoren vendosen në një fond që do të përdoret në të ardhmen për pagimin e pensioneve etj. Ky fond është unik në botë, dhe ka sot rreth 375 miliard [[euro]].Ky eshte vendi ku jetohet me mire dhe me te ardhurat me te larta ne bote per person . == Demografia == [[Skeda:Basic demographics of Norway 1900 2000.PNG|thumb|300px|Grafiku demografik i Norvegjisë]] {{Kryesor|Demografia e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.574.560 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite ndersa jetegjatesia eshte 81.9 vjec duke e renditur Norvegjine ne vendin e 17 sipas  Life Expectancy by Country. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, të tjerë katolik dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Janë dy gjuhë zyrtare: bokmål, e ngjashme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra . Pakica më e madhe kombëtare autoktone është Laponët, dhe janë rreth 20.000. Qytetet Norvegjeze nga jugu në veri: Kristiansand - Stavanger - Fredrikstad - Drammen - [[Oslo]] (kryeqytet) - Bergen - Hamar - Florø - Ålesund - Trondheim - Mo i Rana - Bodø - Narvik - Harstad - Tromsø - Hammerfest - Vardø == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.873.000 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, katolikë dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Në Norvegji ka dy gjuhë zyrtare: bokmåle, e ngjajshme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra. Pakica më e madhe kambëtare autoktine janë Laponët, dhe janë rreth 20 000. Kultura e tyre ka qene e vecante. Ata ishin shume te mire dhe naten e kalonin ne kafiteri apo dicka tjeter ata kishin teatre te njohura. ==Shënime== {{notelist}} == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Norway|{{PAGENAME}}}} * [https://www.kongehuset.no/ Mbreti] * [https://www.regjeringen.no/en/id4/ Qeveria] * [https://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/ Parlamenti] - Stortinget * [http://www.norway.info Ministria e Informimit] - Info * [http://www.norway.no Ministria e Informimit] - portal * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/index.html Enti i statistikave]-Statistics Norway * [https://web.archive.org/web/20061125225405/http://ngis2.statkart.no/norgesglasset/default.html Harta zyrtare] * [https://www.norges-bank.no/ Banka Norvegjeze] * [http://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/tp237_e.htm WTO: Trade Policy Review: Norway] * [https://web.archive.org/web/20050204095601/http://www.ub.uio.no/ujur/publikasjoner/skriftserie/18/ Sources to Legal Information in Norway] * [http://www.odin.dep.no/odin/engelsk/norway/system/032005-990424/ The Norwegian Constitution in English] * [http://www.lovdata.no/info/lawdata.html Norwegian law in English] * [https://web.archive.org/web/20050707081411/http://odin.dep.no/ud/html/2000/minifakta/e/eng-02.html Public holidays in Norway] * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/07.html Norwegian climate] == Shiko dhe këtë == * '''[http://www.albaner.no/al/ Komuniteti i Studentëve në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050405201757/http://www.albaner.no/al/ |date=5 prill 2005 }}''' (''Oslo'') * '''[http://www.qiksh.no/ Qendra Islamike Kulturore Shqiptare në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050614000502/http://www.qiksh.no/ |date=14 qershor 2005 }}''' (''Oslo'') {{VendeEvropa}} [[Kategoria:Norvegji| ]] [[Kategoria:Shtetet e Evropës Veriore]] [[Kategoria:Anëtarët e Këshillit Nordik]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Vende skandinave]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] 9kt6jcrnqrtyz4544sobfb1kqowxqfq 2940418 2940409 2026-04-12T19:13:56Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#thonjëza|thonjëza te <ref>]] 2940418 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Mbretëria e Norvegjisë | native_name = ''Kongeriket Norge'' ([[Bokmål]])<br/>''Kongeriket Noreg'' ([[Nynorsk]]) | common_name = Norvegjia | image_flag = Flag of Norway.svg | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | flag_type = [[Flamuri i Norvegjisë|Flamuri]] | symbol_type = [[Stema e Norvegjisë|Stema]] | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[Skeda:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq globin|[[Skeda:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq hartën e Evropës|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq territoret dhe varësitë përtej detit|default=1}} | national_anthem = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />(Shqip: "Po, ne e duam këtë vend")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Skeda:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Kongesangen]]''<br />(Shqip. "Kënga e Mbretit") </div> | official_languages = {{hlist|[[Gjuha norvegjeze|Norvegjisht]]|[[Gjuhët sámi|Sámi]]<ref name="LanguageCouncilSami">{{cite web|title=Offisiell status for samisk|url=https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|publisher=[[Language Council of Norway]]|language=en|access-date=19 gusht 2021|archive-date=15 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815194636/https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|url-status=live}}</ref>}} | national_languages = {{hlist|[[Kven language|Kven]]|[[Gjuha rome|Romani]]}} | religion = {{ublist |item_style=white-space; |74.9% [[Krishterimi]] {{Tree list}} **68% [[Kisha e Norvegjisë]] **6.9% krishterë të tjerë {{Tree list/end}} |21.2% [[Afetaria|pa fe]] |3.1% [[Islami në Norvegji|Islami]] |0.8% të tjerë}} | religion_ref =<ref name="stat2021statechurch">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616112249/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=16 qershor 2021 }} Statistics Norway 15 June 2021</ref><ref name="stat2021other">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206105653/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=6 dhjetor 2022 }} Statistics Norway 27 September 2021</ref> | religion_year = 2021 | demonym = [[Norvegjez]] | capital = [[Oslo]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = kryeqyteti | government_type = [[Monarkia kushtetuese]] [[Sistemi parlamentar|parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_title1 = [[Monarkia e Norvegjisë|Monark]] | leader_name1 = [[Harald V i Norvegjisë|Harald V]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Norvegjisë|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Jonas Gahr Støre]] | leader_title3 = [[Lista e presidentëve të Storting|President i Storting]] | leader_name3 = [[Masud Gharahkhani]] | leader_title4 = [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|Shefi i Drejtësisë]] | leader_name4 = [[Toril Marie Øie]] | legislature = [[Storting]] | sovereignty_type = [[Historia e Norvegjisë|Historia]] | established_event1 = [[Unifikimi i Norvegjisë|Shteti vendosi bashkimin paraprak]] | established_date1 = 872 | established_event2 = [[Mbretëria e Norvegjisë (872–1397)|Mbretëria e Vjetër e Norvegjisë]] (Peak extent) | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Bashkimi i Kalmarit]] | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Danimarka–Norvegjia]] | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Mbretëria e Norvegjisë (1814)|Ri-krijimi i shtetit]]<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|title=The Re-establishing of a Norwegian State|website=regjeringen.no|date=5 korrik 2020|access-date=17 prill 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418081518/https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|archive-date=18 prill 2017|url-status=live}}</ref> | established_date5 = [[Meeting of Notables|25 shkurt 1814]] | established_event6 = [[Kushtetuta e Norvegjisë|Kushtetuta]] | established_date6 = 17 maj 1814 | established_event7 = [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë]] | established_date7 = 4 nëntor 1814 | established_event8 = [[Shpërbërja e bashkimit midis Norvegjisë dhe Suedisë]] | established_date8 = 7 qershor 1905 | area_rank = 61st^b <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote =<ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 dhjetor 2019|access-date=1 mars 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|archive-date=8 qershor 2019|url-status=dead}}</ref> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 tetor 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|language=en|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,627,400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = 118th | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.61 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 213th | GDP_PPP = {{increase}} $461.107 billion<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Norway)|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=www.imf.org|date=16 prill 2024|access-date=16 prill 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416203142/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|archive-date=16 prill 2024|url-status=live}}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 51st | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $82,832<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 8th | GDP_nominal = {{increase}} $526.951 billion<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 27th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $94,660<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 3rd | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref =<ref name="eurogini">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=[[Eurostat]]|website=ec.europa.eu|access-date=22 qershor 2022|archive-date=9 tetor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2022 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.966 <!--number only--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{Cite web|date=13 mars 2024|title=Human Development Report 2023/2024|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|archive-date=13 mars 2024|access-date=13 mars 2024|publisher=[[United Nations Development Programme]]|language=en}}</ref> | HDI_rank = 2nd | currency = [[Krone norvegjeze]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|dd|day}}.{{abbr|mm|month}}.{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = djathtas | calling_code = [[Numrat e telefonit në Norvegji|+47]] | cctld = [[.no]]^d }} '''Norvegjia''' ([[Bokmål]]: ''Norge'', [[Nynorsk]]: ''Noreg''), zyrtarisht '''Mbretëria e Norvegjisë''', është një [[Vendet Nordike|vend nordik]] në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]], i vendosur në [[Gadishulli Skandinav|Gadishullin Skandinav]]. Ishulli i largët [[Arktiku|Arktik]] i [[Jan Mayen]] dhe [[arkipelagu]] i [[Svalbard]] janë gjithashtu pjesë të Norvegjisë.{{efn|[[Traktati Spitsbergen]] (i njohur gjithashtu si [[Traktati i Svalbardit]]) i 9 shkurtit 1920 njeh sovranitetin e plotë dhe absolut të Norvegjisë mbi arkipelagun arktik të Spitsbergen (tani i quajtur [[Svalbard]]).<ref name="Board1986">{{cite book <!-- Citation bot no -->|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment|publisher=National Academies Press|url=https://books.google.com/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|access-date=24 korrik 2011|year=1986|language=en|isbn=978-0309036405}}</ref>}} [[Ishulli Bouvet]], i vendosur në [[Subantarktik]], është një [[Vartësitë e Norvegjisë|vartësi]]; Norvegjia pretendon gjithashtu territoret e Antarktikut të [[Ishulli Pjetër I|ishullit Pjetër I]] dhe [[Toka e Mbretëreshës Maud|Tokës së Mbretëreshës Maud]]. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh në Norvegji është [[Oslo]]. Vendi kufizohet nga [[Suedia]] në lindje, [[Finlanda]] dhe [[Rusia]] në verilindje dhe ngushticën [[Skagerrak]] në jug. Norvegjia ka një vijë bregdetare të gjerë përballë Oqeanit Atlantik të Veriut dhe [[Deti Barents|Detit Barents]]. Si një [[shtet unitar]] me një [[monarki kushtetuese]], Norvegjia e [[Ndarja e pushtetit|ndan pushtetin]] shtetëror midis [[Storting|parlamentit]], [[Këshilli i Shtetit (Norvegji)|kabinetit]] dhe [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|gjykatës së lartë]], siç përcaktohet nga [[Kushtetuta e Norvegjisë|kushtetuta e vitit 1814]]. Mbretëria e bashkuar e Norvegjisë u krijua në vitin 872 si një bashkim i [[Mbretëritë e vogla të Norvegjisë|mbretërive të vogla]] dhe ka ekzistuar vazhdimisht për 1,151-1,152 vjet. Nga viti 1537 deri në 1814, Norvegjia ishte pjesë e [[Danimarka-Norvegjia|Danimarkës-Norvegjisë]] dhe, nga 1814 deri në 1905, ishte në një [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë|bashkim personal]] me Suedinë. Norvegjia ishte neutrale gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], dhe në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] deri në prill 1940 kur u [[Pushtimi gjerman i Norvegjisë|pushtua]] nga [[Gjermania Naziste]] deri në fund të luftës. Norvegjia ka nënndarje administrative dhe politike në dy nivele: [[Qarqet e Norvegjisë|qarqe]] dhe [[Komunat e Norvegjisë|komuna]]. Norvegjia është një anëtare themeluese e [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]], [[NATO]]-s, [[Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë|Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë]], [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]], [[Traktati i Antarktidës|Traktatit të Antarktidës]] dhe [[Këshilli Nordik|Këshillit Nordik]]; anëtare e [[Zona Ekonomike Evropiane|Zonës Ekonomike Evropiane]], [[Organizata Botërore e Tregtisë|OBT]]-së dhe [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD]]-së; dhe një pjesë të [[Zona Shengen|Zonës Shengen]]. Norvegjia ruan [[Modeli nordik|modelin nordik]] të mirëqenies me [[Kujdesi shëndetësor universal|kujdes shëndetësor universal]] dhe një sistem gjithëpërfshirës të [[Ndihma shoqërore|sigurimeve shoqërore]], dhe vlerat e saj janë të rrënjosura në idealet egalitare.<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|language=en|access-date=21 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 mars 2018|url-status=dead}}</ref> Shteti norvegjez ka pozicione të mëdha pronësie në sektorët kryesorë industrialë, duke pasur rezerva të gjera të naftës, gazit natyror, mineraleve, lëndës drusore, ushqimeve të detit dhe ujit të freskët. [[Industria e naftës]] përbën rreth një të katërtën e produktit të brendshëm bruto (PBB) të vendit.<ref>{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08|work=Reuters|date=6 shtator 2007|access-date=8 mars 2009|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|archive-date=22 shtator 2020|url-status=live}}</ref> Në bazë për frymë, Norvegjia është prodhuesi më i madh në botë i naftës dhe gazit natyror jashtë Lindjes së Mesme.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=7 mars 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=15 mars 2016|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead}}</ref> Vendi ka të ardhurat e katërta dhe të teta më të larta për frymë në botë në listën e [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] dhe [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|FMN-së]], respektivisht.<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|access-date=12 dhjetor 2014|archive-date=31 janar 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> Ajo ka fondin më të madh të pasurisë sovrane në botë, me një vlerë prej 1.3 trilion dollarësh.<ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|title=The World's Biggest Wealth Fund Hits $1 Trillion|last=Holter|first=Mikael|date=27 qershor 2017|work=Bloomberg L.P.|access-date=19 shtator 2017|archive-date=19 shtator 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170919102510/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|url-status=live}}</ref><ref name="Meredith 2023">{{cite web|last=Meredith|first=Sam|title=Norway's gigantic sovereign wealth fund loses a record $164 billion, citing 'very unusual' year|website=CNBC|date=31 janar 2023|url=https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|access-date=26 prill 2023|archive-date=26 prill 2023|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426160106/https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|url-status=live}}</ref> == Historia == {{Kryesor|Historia e Norvegjisë}} Norvegjezët janë pasardhës të [[vikingët|vikingëve]], një popullsi skandinave që luajti një rol shumë të rëndësishëm në historinë europiane mes viteve [[800]] dhe [[1100]]. Gjatë periudhës vikinge, krahinat që sot janë pjesë e Norvegjisë, filluan të bashkohen gradualisht nën një mbret të vetëm. Mbreti [[Harald Hårfagre]] mori nën kontroll pjesën jugore dhe atë perëndimore të Norvegjisë pas betejës së [[Hafrsfjord]]-it, në vitin [[880]], dhe themeloi mbretërinë e tij me qendër në [[Avaldsnes]] në [[Karmøy]]. Në vitin 1[[995]], mbreti [[Olav Tryggvason]] ndërtoi kishën e parë në Norvegji në [[Moster]] ([[Bømlo]]), dhe filloi konvertimin e norvegjezëve në fenë e krishterë. Pas betejës së [[Stiklestad]]-it, në vitin [[1030]], feja e krishterë u bë fe shtetërore e Mbretërisë së Norvegjisë. Pas një periudhe gati 100 vjeçare me luftë civile, në vitin [[1130]], mbreti [[Sverreætten]] arriti të shtrijë pushtetin e tij në të gjithë Norvegjinë. Mbretëria e Norvegjisë arriti kulmin e fuqisë së saj (në aspektin ushtarak, ekonomik dhe kulturor) gjatë sundimit të mbretit [[Håkon Håkonssen]]. Familja mbretërore norvegjeze u bashkua me familjen mbretërore suedeze në vitin [[1319]] dhe më pas me atë daneze në vitin [[1380]]. Anëtari i fundit i familjes mbretërore norvegjeze me të drejtë trashëgimi të fronit të Mbretërisë së Norvegjisë vdiq në vitin [[1387]]. Norvegjia u bë pjesë e Bashkimit të Kalmarit ([[Kalmarunionen]]) së bashku me [[Danimarka|Danimarkën]] dhe Suedinë në vitin [[1397]]. Në vitin [[1450]], Suedia doli nga bashkimi si mbretëri më vete. Norvegjia vazhdoi bashkëjetesën me Danimarkën në formën e një bashkimi personal të kurorës (Mbreti i Danimarkës ishte gjithashtu edhe mbret i Norvegjisë, por të dy shtetet do të ishin të pavarur në politikën e brendshme). Ky bashkim, i cili zgjati për 434 vjet, filloi të quhet në shekullin e 18-të, si "nata e 400 viteve" sepse Norvegjia ishte gjysma e dobët e bashkimit dhe praktikisht drejtohej nga [[Kopenhaga]]. Periudha 1570-1721, u karakterizua nga luftëra shumëvjeçare të Mbretërisë Danezo-Norvegjeze me Mbretërinë e Suedisë dhe nga taksa të larta për të financuar këto luftëra. Me përjashtim të [[Luftës së Kalmarit]], në përfundim të së cilës, në vitin [[1613]], u përcaktua se territoret e veriut i përkisnin Norvegjisë, të gjitha luftërat e tjera përfunduan me fitoren e Suedisë dhe humbje të territoreve norvegjeze: Bohuslän, Jämtland dhe Härjedalen. Mbretëria Danezo-Norvegjeze ishte aleate e [[Napoleon Bonaparte|Napoleon Bonoparten]] ndërsa Mbretëria e Suedisë lidhi aleancë me [[Anglia|Anglinë]] dhe [[Prusia|Prusinë]]. Mbas disfatës së Napoleon Bonopartit, në paqen e [[Kiel]]-it në vitin [[1814]], Norvegjia iu dha nën sundim si shpërblim lufte Mbretit të Suedisë. Gjatë pranverës së vitit [[1814]], duke përfituar nga vazhdimi i veprimeve luftarake në Evropë, u mblodh Parlamenti Norvegjez në [[Eidsvold]]. Parlamenti miratoi me [[17 maj]] [[1814]] Kushtetutën e Norvegjisë, "Grunnloven av 1814". E frymëzuar nga kushtetutat e [[SHBA]] dhe [[Franca|Francës]], kushtetuta norvegjeze ishte tepër liberale për kohën e saj. Mbas një lufte të shkurtër mes Danimarkës/Norvegjisë dhe Suedisë, Norvegjia u bë pjesë e një bashkimi personal të kurorës me Suedinë. Danimarka mbajti sovranitetin mbi [[Groenlanda|Groenlandën]], [[Islanda|Islandën]] dhe [[Ishujt Faroe|ishujt Farëje]] (Færøyene). Këto territore ishin deri në [[1814]] pjesë e Norvegjisë dhe administroheshin nga Norvegjia. Pakënaqësia e norvegjezëve për bashkimin me Suedinë erdhi në rritje dhe në vitin [[1905]], Suedia u detyrua të njohë pavarësinë e Norvegjisë. Norvegjezët e shprehën vullnetin e tyre për shkëputje nga Suedia me një referendum ku vetëm disa qindra vota ishin në favor të bashkimit me Suedinë. Qeveria norvegjeze ia ofroi kurorën e Norvegjisë princit Carl të Danimarkës. Në një referendum të dytë, shumica e norvegjezëve me të drejtë vote përkrahu monarkinë si formë organizimi të shtetit dhe princin Carl si mbret të Norvegjisë. Në kurorëzimin e tij si mbret i Norvegjisë, princi Carl mori emrin [[Haakon VII]]. Familja mbretërore norvegjeze i përket, së bashku me familjen mbretërore të Danimarkës, shtëpisë princërore të Gjermanisë veriore Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (një nga degët e shtëpisë mbretërore [[Oldenburg]]). Norvegjia ishte shtet asnjanës në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]]. Qeveria norvegjeze mendoi të ndiqte parimin e neutralitetit edhe gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Me [[9 prill]] [[1940]], Gjermania sulmoi Danimarkën dhe Norvegjinë. Mbas rreth 2 muaj luftimesh, Gjermania arriti të pushtojë të gjithë Norvegjinë. Pushtimi përfundoi me [[9 maj]] [[1945]] me kapitullimin e forcave gjermane në Norvegji. Përvoja e Luftës së Dytë Botërore dhe frika e ekspansionit sovjetik shkaktuan një ndryshim rrënjësor në politikën e jashtme të Norvegjisë. Norvegjia është një nga shtetet themeluese të [[NATO]]-s në vitin [[1949]]. Norvegjia luajti një rol mjaft aktiv në krijimin e [[OKB|Organizatës së Kombeve të Bashkuara]] në vitin [[1945]]. Norvegjezët kanë votuar 2 herë në referendum për tu bërë pjesë e [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]], në [[1974]] dhe [[1994]]. Në të dy referendumet, shumica e votuesve u shpreh kundër pranimit të Norvegjisë në Bashkimin Evropian. == Politika == Partitë që janë të përfaqësuara në parlamentin norvegjez (Stortinget): * Arbeiderpartiet (Partia Punëtore). Është parti social-demokrate. Aktualisht partia më e madhe në parlament dhe pjesëtare e koalicionit qeveritar. * FrP ( Partia e Progresit). Është parti populiste e djathtë. Është partia e dytë më e madhe në parlamentin norvegjez. * Høyre (Partia e Djathtë). Është parti konservatore. * Sosialistisk Venstreparti SV (Partia e majtë Socialiste). Është parti social-demokrate, por më e majtë se Arbeiderpartiet: rishpërndarje më të madhe të të ardhurave (në politikën e brendshme) dhe kundër pjesëmarrjes në NATO ose në operacionet e udhëhequra nga SHBA. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Senterpartiet (Partia e Qendrës). Është vazhdim i partisë fshatare dhe ruan pothuajse të njëjtin profil politik. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Kristelig Folkeparti (Partia Popullore Kristiane). Është parti e qendrës/e djathtë e cila në politikën e saj mbështetet në normat morale të fesë së krishterë (protestante). * Venstre ( Partia e majtë). Është partia liberale norvegjeze. Në thelb është parti e djathtë, me përjashtim të mbrojtjes së mjedisit. == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Norvegjisë}} [[Skeda:Map_Norway_political-geo.png|thumb|275px|right|Njësitë administrative në Norvegji 2017]] [[Skeda:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|Qarku (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] Sipërfaqja e përgjithshme e Norvegjisë është 324,220&nbsp;km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 62 00 '''V''', 10 00 '''L''' dhe 307,860&nbsp;km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 16,360&nbsp;km² ujë. Vija bregdetare e Norvegjisë është 21,925&nbsp;km e gjatë duke llogaritur këtu tokën amtare (3,419&nbsp;km) dhe ë gjitha ishujt e mëdha (2,413&nbsp;km) , ishujt e vegjël, ujdhesat dhe siujdhesat që i takojnë asaj (16,093&nbsp;km). Kufiri tokësorë është 2,551&nbsp;km i gjatë. [[Klima]] e Norvegjisë është klimë bregdetare oqeanike përgjatë bregdetit dhe kryesisht e ftohtë dhe e lagësht si në dimër dhe në verë. Pjesa më e madhe e [[relievi]]t të Norvegjisë është terren i vrazhdë dhe malorë, përgjatë bregdetit është teren i ulët që formon liqene të shumta. Pjesa veriore është e ngrirë gjatë gjithë vitit. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të oqeanit ( 0m ) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,469 metrave në një vend të quajtur Galdëhopingen ( [[Gjuha Angleze|ang.]]:Galdhopiggen). == Njësitë administrative == {{Kryesor|Njësitë administrative të Norvegjisë}} Norvegjia, një shtet jo federal, është e ndarë në 15 qarqe administrative të nivelit të parë (fylke). Qarku administrohet nga kuvendi i qarkut të zgjedhur direkt nga populli. Kuvendi zgjedh Guvernatorin e Qarkut. Përveç kësaj, Mbreti dhe qeveria janë të përfaqësuara në çdo qark nga një fylkesmann, i cili në mënyrë efektive vepron si një guvernator. Si e tillë, Qeveria është e përfaqësuar drejtpërsëdrejti në nivel lokal përmes zyrave të qarkut të guvernatorëve. Qarqet ndahen më tej në 357 bashki të nivelit të dytë (Kommunar), të cilat administrohen nga këshilli bashkiak i zgjedhur drejtpërsëdrejti nga populli. Këshilli Bashkiak kryesohet nga Kryetari i bashkisë dhe një kabinet të vogël ekzekutiv. Kryeqyteti i Oslos konsiderohet edhe si qark edhe si bashki. Qarqet e Norvegjisë janë:<ref name="fylker">{{Cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|title=Fylkesinndelingen fra 2024|publisher=Regjeringen|date=2022-07-05|accessdate=2024-03-02|language=no}}</ref> {| class="wikitable sortable" !# !Qarku (fylke) 2024 !Qendra administrative |- | align=left|3|[[File:Oslo_komm.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Oslo_komm.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Oslo]]|[[Oslo]] |- | align=left|11|[[File:Rogaland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Rogaland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Rogaland]]|[[Stavanger]] |- | align=left|15|[[File:Møre_og_Romsdal_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:M%C3%B8re_og_Romsdal_v%C3%A5pen.svg|27x27px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Møre og Romsdal]]|[[Molde]] |- | align=left|18|[[File:Nordland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Nordland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Nordland]]|[[Bodø]] |- | align=left|31|[[File:Østfold_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Østfold_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Østfold]]|[[Sarpsborg]] |- | align=left|32|[[File:Akershus_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Akershus_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Akershus]]|[[Oslo]] |- | align=left|33|[[File:Buskerud_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Buskerud_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Buskerud]]|[[Drammen]] |- | align=left|34|[[File:Innlandet_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Innlandet_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Innlandet]]|[[Hamar]] |- | align=left|39|[[File:Vestfold våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestfold v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestfold]]|[[Tønsberg]] |- | align=left|40|[[File:Telemark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Telemark v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Telemark]]|[[Skien]] |- | align=left|42|[[File:Agder_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Agder_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Agder]]|[[Kristiansand]] |- | align=left|46|[[File:Vestland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestland]]|[[Bergen]] |- | align=left|50|[[File:Trøndelag våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Tr%C3%B8ndelag_v%C3%A5pen.png|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Trøndelag]]|[[Steinkjer]] |- | align=left|55|[[File:Troms våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Troms våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Troms]]|[[Tromsø]] |- | align=left|56|[[File:Finnmark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Finnmark våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Finnmark]]|[[Vadsø]] |} {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" |Qarku (fylke) 2017 ! scope="col" |Qendra administrative ! scope="col" |Bashkia më e populluar ! scope="col" |Rajoni |- |{{Emblema|Østfold}} |[[Sarpsborg]] |[[Fredrikstad]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Akershus}} |[[Oslo]] |[[Bærum]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oslo}} |[[Oslo|City of Oslo]] |[[Oslo]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Hedmark}} |[[Hamar]] |[[Ringsaker]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oppland}} |[[Lillehammer]] |[[Gjøvik]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Buskerud}} |[[Drammen]] |[[Drammen]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Vestfold}} |[[Tønsberg]] |[[Sandefjord]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Telemark}} |[[Skien]] |[[Skien]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Aust-Agder}} |[[Arendal]] |[[Arendal]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Vest-Agder}} |[[Kristiansand]] |[[Kristiansand]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Rogaland}} |[[Stavanger]] |[[Stavanger]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Hordaland}} |[[Bergen]] |[[Bergen]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sogn og Fjordane}} |[[Leikanger]] |[[Førde]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Møre og Romsdal}} |[[Molde]] |[[Ålesund]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sør-Trøndelag}} |[[Trondheim]] |[[Trondheim]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nord-Trøndelag}} |[[Steinkjer]] |[[Stjørdal]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nordland}} |[[Bodø]] |[[Bodø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Troms}} |[[Tromsø]] |[[Tromsø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Finnmark}} |[[Vadsø]] |[[Alta, Norway|Alta]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |''[[Svalbard]]'' (zonë e painkorporuar) |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Norvegjia Veriore]]'' |} == Ekonomia == Norvegjia është një ndër shtetet me të ardhura më të larta për banorë në botë, për shkak të burimeve natyrore të naftës. Një ndër eksportuesit më të mëdhenj të naftës si sasi e përgjithshme dhe për banorë. Të ardhurat nga nafta që nuk përdoren vendosen në një fond që do të përdoret në të ardhmen për pagimin e pensioneve etj. Ky fond është unik në botë, dhe ka sot rreth 375 miliard [[euro]].Ky eshte vendi ku jetohet me mire dhe me te ardhurat me te larta ne bote per person . == Demografia == [[Skeda:Basic demographics of Norway 1900 2000.PNG|thumb|300px|Grafiku demografik i Norvegjisë]] {{Kryesor|Demografia e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.574.560 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite ndersa jetegjatesia eshte 81.9 vjec duke e renditur Norvegjine ne vendin e 17 sipas  Life Expectancy by Country. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, të tjerë katolik dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Janë dy gjuhë zyrtare: bokmål, e ngjashme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra . Pakica më e madhe kombëtare autoktone është Laponët, dhe janë rreth 20.000. Qytetet Norvegjeze nga jugu në veri: Kristiansand - Stavanger - Fredrikstad - Drammen - [[Oslo]] (kryeqytet) - Bergen - Hamar - Florø - Ålesund - Trondheim - Mo i Rana - Bodø - Narvik - Harstad - Tromsø - Hammerfest - Vardø == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.873.000 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, katolikë dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Në Norvegji ka dy gjuhë zyrtare: bokmåle, e ngjajshme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra. Pakica më e madhe kambëtare autoktine janë Laponët, dhe janë rreth 20 000. Kultura e tyre ka qene e vecante. Ata ishin shume te mire dhe naten e kalonin ne kafiteri apo dicka tjeter ata kishin teatre te njohura. ==Shënime== {{notelist}} == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Norway|{{PAGENAME}}}} * [https://www.kongehuset.no/ Mbreti] * [https://www.regjeringen.no/en/id4/ Qeveria] * [https://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/ Parlamenti] - Stortinget * [http://www.norway.info Ministria e Informimit] - Info * [http://www.norway.no Ministria e Informimit] - portal * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/index.html Enti i statistikave]-Statistics Norway * [https://web.archive.org/web/20061125225405/http://ngis2.statkart.no/norgesglasset/default.html Harta zyrtare] * [https://www.norges-bank.no/ Banka Norvegjeze] * [http://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/tp237_e.htm WTO: Trade Policy Review: Norway] * [https://web.archive.org/web/20050204095601/http://www.ub.uio.no/ujur/publikasjoner/skriftserie/18/ Sources to Legal Information in Norway] * [http://www.odin.dep.no/odin/engelsk/norway/system/032005-990424/ The Norwegian Constitution in English] * [http://www.lovdata.no/info/lawdata.html Norwegian law in English] * [https://web.archive.org/web/20050707081411/http://odin.dep.no/ud/html/2000/minifakta/e/eng-02.html Public holidays in Norway] * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/07.html Norwegian climate] == Shiko dhe këtë == * '''[http://www.albaner.no/al/ Komuniteti i Studentëve në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050405201757/http://www.albaner.no/al/ |date=5 prill 2005 }}''' (''Oslo'') * '''[http://www.qiksh.no/ Qendra Islamike Kulturore Shqiptare në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050614000502/http://www.qiksh.no/ |date=14 qershor 2005 }}''' (''Oslo'') {{VendeEvropa}} [[Kategoria:Norvegji| ]] [[Kategoria:Shtetet e Evropës Veriore]] [[Kategoria:Anëtarët e Këshillit Nordik]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Vende skandinave]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] ou3meyuraq1tsjadm5g3na3gcb7ms4e 2940508 2940418 2026-04-13T00:36:48Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940508 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Mbretëria e Norvegjisë | native_name = ''Kongeriket Norge'' ([[Bokmål]])<br/>''Kongeriket Noreg'' ([[Nynorsk]]) | common_name = Norvegjia | image_flag = Flag of Norway.svg | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | flag_type = [[Flamuri i Norvegjisë|Flamuri]] | symbol_type = [[Stema e Norvegjisë|Stema]] | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[Skeda:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq globin|[[Skeda:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq hartën e Evropës|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq territoret dhe varësitë përtej detit|default=1}} | national_anthem = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />(Shqip: "Po, ne e duam këtë vend")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Skeda:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Kongesangen]]''<br />(Shqip. "Kënga e Mbretit") </div> | official_languages = {{hlist|[[Gjuha norvegjeze|Norvegjisht]]|[[Gjuhët sámi|Sámi]]<ref name="LanguageCouncilSami">{{cite web|title=Offisiell status for samisk|url=https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|publisher=[[Language Council of Norway]]|language=en|access-date=19 gusht 2021|archive-date=15 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815194636/https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|url-status=live}}</ref>}} | national_languages = {{hlist|[[Kven language|Kven]]|[[Gjuha rome|Romani]]}} | religion = {{ublist |item_style=white-space; |74.9% [[Krishterimi]] {{Tree list}} **68% [[Kisha e Norvegjisë]] **6.9% krishterë të tjerë {{Tree list/end}} |21.2% [[Afetaria|pa fe]] |3.1% [[Islami në Norvegji|Islami]] |0.8% të tjerë}} | religion_ref =<ref name="stat2021statechurch">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616112249/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=16 qershor 2021 }} Statistics Norway 15 June 2021</ref><ref name="stat2021other">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206105653/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=6 dhjetor 2022 }} Statistics Norway 27 September 2021</ref> | religion_year = 2021 | demonym = [[Norvegjez]] | capital = [[Oslo]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = kryeqyteti | government_type = [[Monarkia kushtetuese]] [[Sistemi parlamentar|parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_title1 = [[Monarkia e Norvegjisë|Monark]] | leader_name1 = [[Harald V i Norvegjisë|Harald V]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Norvegjisë|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Jonas Gahr Støre]] | leader_title3 = [[Lista e presidentëve të Storting|President i Storting]] | leader_name3 = [[Masud Gharahkhani]] | leader_title4 = [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|Shefi i Drejtësisë]] | leader_name4 = [[Toril Marie Øie]] | legislature = [[Storting]] | sovereignty_type = [[Historia e Norvegjisë|Historia]] | established_event1 = [[Unifikimi i Norvegjisë|Shteti vendosi bashkimin paraprak]] | established_date1 = 872 | established_event2 = [[Mbretëria e Norvegjisë (872–1397)|Mbretëria e Vjetër e Norvegjisë]] (Peak extent) | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Bashkimi i Kalmarit]] | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Danimarka–Norvegjia]] | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Mbretëria e Norvegjisë (1814)|Ri-krijimi i shtetit]]<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|title=The Re-establishing of a Norwegian State|website=regjeringen.no|date=5 korrik 2020|access-date=17 prill 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418081518/https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|archive-date=18 prill 2017|url-status=live|last=regjeringen.no}}</ref> | established_date5 = [[Meeting of Notables|25 shkurt 1814]] | established_event6 = [[Kushtetuta e Norvegjisë|Kushtetuta]] | established_date6 = 17 maj 1814 | established_event7 = [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë]] | established_date7 = 4 nëntor 1814 | established_event8 = [[Shpërbërja e bashkimit midis Norvegjisë dhe Suedisë]] | established_date8 = 7 qershor 1905 | area_rank = 61st^b <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote =<ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 dhjetor 2019|access-date=1 mars 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|archive-date=8 qershor 2019|url-status=dead|website=Kartverket.no}}</ref> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 tetor 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|language=en|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,627,400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en|website=SSB|access-date=2026-04-13}}</ref> | population_estimate_rank = 118th | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.61 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 213th | GDP_PPP = {{increase}} $461.107 billion<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Norway)|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=www.imf.org|date=16 prill 2024|access-date=16 prill 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416203142/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|archive-date=16 prill 2024|url-status=live}}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 51st | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $82,832<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 8th | GDP_nominal = {{increase}} $526.951 billion<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 27th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $94,660<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 3rd | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref =<ref name="eurogini">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=[[Eurostat]]|website=ec.europa.eu|access-date=22 qershor 2022|archive-date=9 tetor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2022 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.966 <!--number only--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{Cite web|date=13 mars 2024|title=Human Development Report 2023/2024|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|archive-date=13 mars 2024|access-date=13 mars 2024|publisher=[[United Nations Development Programme]]|language=en}}</ref> | HDI_rank = 2nd | currency = [[Krone norvegjeze]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|dd|day}}.{{abbr|mm|month}}.{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = djathtas | calling_code = [[Numrat e telefonit në Norvegji|+47]] | cctld = [[.no]]^d }} '''Norvegjia''' ([[Bokmål]]: ''Norge'', [[Nynorsk]]: ''Noreg''), zyrtarisht '''Mbretëria e Norvegjisë''', është një [[Vendet Nordike|vend nordik]] në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]], i vendosur në [[Gadishulli Skandinav|Gadishullin Skandinav]]. Ishulli i largët [[Arktiku|Arktik]] i [[Jan Mayen]] dhe [[arkipelagu]] i [[Svalbard]] janë gjithashtu pjesë të Norvegjisë.{{efn|[[Traktati Spitsbergen]] (i njohur gjithashtu si [[Traktati i Svalbardit]]) i 9 shkurtit 1920 njeh sovranitetin e plotë dhe absolut të Norvegjisë mbi arkipelagun arktik të Spitsbergen (tani i quajtur [[Svalbard]]).<ref name="Board1986">{{cite book <!-- Citation bot no -->|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment|publisher=National Academies Press|url=https://books.google.com/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|access-date=24 korrik 2011|language=en|isbn=978-0309036405|date=1986-01-01}}</ref>}} [[Ishulli Bouvet]], i vendosur në [[Subantarktik]], është një [[Vartësitë e Norvegjisë|vartësi]]; Norvegjia pretendon gjithashtu territoret e Antarktikut të [[Ishulli Pjetër I|ishullit Pjetër I]] dhe [[Toka e Mbretëreshës Maud|Tokës së Mbretëreshës Maud]]. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh në Norvegji është [[Oslo]]. Vendi kufizohet nga [[Suedia]] në lindje, [[Finlanda]] dhe [[Rusia]] në verilindje dhe ngushticën [[Skagerrak]] në jug. Norvegjia ka një vijë bregdetare të gjerë përballë Oqeanit Atlantik të Veriut dhe [[Deti Barents|Detit Barents]]. Si një [[shtet unitar]] me një [[monarki kushtetuese]], Norvegjia e [[Ndarja e pushtetit|ndan pushtetin]] shtetëror midis [[Storting|parlamentit]], [[Këshilli i Shtetit (Norvegji)|kabinetit]] dhe [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|gjykatës së lartë]], siç përcaktohet nga [[Kushtetuta e Norvegjisë|kushtetuta e vitit 1814]]. Mbretëria e bashkuar e Norvegjisë u krijua në vitin 872 si një bashkim i [[Mbretëritë e vogla të Norvegjisë|mbretërive të vogla]] dhe ka ekzistuar vazhdimisht për 1,151-1,152 vjet. Nga viti 1537 deri në 1814, Norvegjia ishte pjesë e [[Danimarka-Norvegjia|Danimarkës-Norvegjisë]] dhe, nga 1814 deri në 1905, ishte në një [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë|bashkim personal]] me Suedinë. Norvegjia ishte neutrale gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], dhe në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] deri në prill 1940 kur u [[Pushtimi gjerman i Norvegjisë|pushtua]] nga [[Gjermania Naziste]] deri në fund të luftës. Norvegjia ka nënndarje administrative dhe politike në dy nivele: [[Qarqet e Norvegjisë|qarqe]] dhe [[Komunat e Norvegjisë|komuna]]. Norvegjia është një anëtare themeluese e [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]], [[NATO]]-s, [[Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë|Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë]], [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]], [[Traktati i Antarktidës|Traktatit të Antarktidës]] dhe [[Këshilli Nordik|Këshillit Nordik]]; anëtare e [[Zona Ekonomike Evropiane|Zonës Ekonomike Evropiane]], [[Organizata Botërore e Tregtisë|OBT]]-së dhe [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD]]-së; dhe një pjesë të [[Zona Shengen|Zonës Shengen]]. Norvegjia ruan [[Modeli nordik|modelin nordik]] të mirëqenies me [[Kujdesi shëndetësor universal|kujdes shëndetësor universal]] dhe një sistem gjithëpërfshirës të [[Ndihma shoqërore|sigurimeve shoqërore]], dhe vlerat e saj janë të rrënjosura në idealet egalitare.<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|language=en|access-date=21 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 mars 2018|url-status=dead}}</ref> Shteti norvegjez ka pozicione të mëdha pronësie në sektorët kryesorë industrialë, duke pasur rezerva të gjera të naftës, gazit natyror, mineraleve, lëndës drusore, ushqimeve të detit dhe ujit të freskët. [[Industria e naftës]] përbën rreth një të katërtën e produktit të brendshëm bruto (PBB) të vendit.<ref>{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08|work=Reuters|date=6 shtator 2007|access-date=8 mars 2009|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|archive-date=22 shtator 2020|url-status=live}}</ref> Në bazë për frymë, Norvegjia është prodhuesi më i madh në botë i naftës dhe gazit natyror jashtë Lindjes së Mesme.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=7 mars 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead|website=www.cia.gov}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=15 mars 2016|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead|website=www.cia.gov}}</ref> Vendi ka të ardhurat e katërta dhe të teta më të larta për frymë në botë në listën e [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] dhe [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|FMN-së]], respektivisht.<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|access-date=12 dhjetor 2014|archive-date=31 janar 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> Ajo ka fondin më të madh të pasurisë sovrane në botë, me një vlerë prej 1.3 trilion dollarësh.<ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|title=The World's Biggest Wealth Fund Hits $1 Trillion|last=Holter|first=Mikael|date=27 qershor 2017|work=Bloomberg L.P.|access-date=19 shtator 2017|archive-date=19 shtator 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170919102510/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|url-status=live}}</ref><ref name="Meredith 2023">{{cite web|last=Meredith|first=Sam|title=Norway's gigantic sovereign wealth fund loses a record $164 billion, citing 'very unusual' year|website=CNBC|date=31 janar 2023|url=https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|access-date=26 prill 2023|archive-date=26 prill 2023|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426160106/https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|url-status=live}}</ref> == Historia == {{Kryesor|Historia e Norvegjisë}} Norvegjezët janë pasardhës të [[vikingët|vikingëve]], një popullsi skandinave që luajti një rol shumë të rëndësishëm në historinë europiane mes viteve [[800]] dhe [[1100]]. Gjatë periudhës vikinge, krahinat që sot janë pjesë e Norvegjisë, filluan të bashkohen gradualisht nën një mbret të vetëm. Mbreti [[Harald Hårfagre]] mori nën kontroll pjesën jugore dhe atë perëndimore të Norvegjisë pas betejës së [[Hafrsfjord]]-it, në vitin [[880]], dhe themeloi mbretërinë e tij me qendër në [[Avaldsnes]] në [[Karmøy]]. Në vitin 1[[995]], mbreti [[Olav Tryggvason]] ndërtoi kishën e parë në Norvegji në [[Moster]] ([[Bømlo]]), dhe filloi konvertimin e norvegjezëve në fenë e krishterë. Pas betejës së [[Stiklestad]]-it, në vitin [[1030]], feja e krishterë u bë fe shtetërore e Mbretërisë së Norvegjisë. Pas një periudhe gati 100 vjeçare me luftë civile, në vitin [[1130]], mbreti [[Sverreætten]] arriti të shtrijë pushtetin e tij në të gjithë Norvegjinë. Mbretëria e Norvegjisë arriti kulmin e fuqisë së saj (në aspektin ushtarak, ekonomik dhe kulturor) gjatë sundimit të mbretit [[Håkon Håkonssen]]. Familja mbretërore norvegjeze u bashkua me familjen mbretërore suedeze në vitin [[1319]] dhe më pas me atë daneze në vitin [[1380]]. Anëtari i fundit i familjes mbretërore norvegjeze me të drejtë trashëgimi të fronit të Mbretërisë së Norvegjisë vdiq në vitin [[1387]]. Norvegjia u bë pjesë e Bashkimit të Kalmarit ([[Kalmarunionen]]) së bashku me [[Danimarka|Danimarkën]] dhe Suedinë në vitin [[1397]]. Në vitin [[1450]], Suedia doli nga bashkimi si mbretëri më vete. Norvegjia vazhdoi bashkëjetesën me Danimarkën në formën e një bashkimi personal të kurorës (Mbreti i Danimarkës ishte gjithashtu edhe mbret i Norvegjisë, por të dy shtetet do të ishin të pavarur në politikën e brendshme). Ky bashkim, i cili zgjati për 434 vjet, filloi të quhet në shekullin e 18-të, si "nata e 400 viteve" sepse Norvegjia ishte gjysma e dobët e bashkimit dhe praktikisht drejtohej nga [[Kopenhaga]]. Periudha 1570-1721, u karakterizua nga luftëra shumëvjeçare të Mbretërisë Danezo-Norvegjeze me Mbretërinë e Suedisë dhe nga taksa të larta për të financuar këto luftëra. Me përjashtim të [[Luftës së Kalmarit]], në përfundim të së cilës, në vitin [[1613]], u përcaktua se territoret e veriut i përkisnin Norvegjisë, të gjitha luftërat e tjera përfunduan me fitoren e Suedisë dhe humbje të territoreve norvegjeze: Bohuslän, Jämtland dhe Härjedalen. Mbretëria Danezo-Norvegjeze ishte aleate e [[Napoleon Bonaparte|Napoleon Bonoparten]] ndërsa Mbretëria e Suedisë lidhi aleancë me [[Anglia|Anglinë]] dhe [[Prusia|Prusinë]]. Mbas disfatës së Napoleon Bonopartit, në paqen e [[Kiel]]-it në vitin [[1814]], Norvegjia iu dha nën sundim si shpërblim lufte Mbretit të Suedisë. Gjatë pranverës së vitit [[1814]], duke përfituar nga vazhdimi i veprimeve luftarake në Evropë, u mblodh Parlamenti Norvegjez në [[Eidsvold]]. Parlamenti miratoi me [[17 maj]] [[1814]] Kushtetutën e Norvegjisë, "Grunnloven av 1814". E frymëzuar nga kushtetutat e [[SHBA]] dhe [[Franca|Francës]], kushtetuta norvegjeze ishte tepër liberale për kohën e saj. Mbas një lufte të shkurtër mes Danimarkës/Norvegjisë dhe Suedisë, Norvegjia u bë pjesë e një bashkimi personal të kurorës me Suedinë. Danimarka mbajti sovranitetin mbi [[Groenlanda|Groenlandën]], [[Islanda|Islandën]] dhe [[Ishujt Faroe|ishujt Farëje]] (Færøyene). Këto territore ishin deri në [[1814]] pjesë e Norvegjisë dhe administroheshin nga Norvegjia. Pakënaqësia e norvegjezëve për bashkimin me Suedinë erdhi në rritje dhe në vitin [[1905]], Suedia u detyrua të njohë pavarësinë e Norvegjisë. Norvegjezët e shprehën vullnetin e tyre për shkëputje nga Suedia me një referendum ku vetëm disa qindra vota ishin në favor të bashkimit me Suedinë. Qeveria norvegjeze ia ofroi kurorën e Norvegjisë princit Carl të Danimarkës. Në një referendum të dytë, shumica e norvegjezëve me të drejtë vote përkrahu monarkinë si formë organizimi të shtetit dhe princin Carl si mbret të Norvegjisë. Në kurorëzimin e tij si mbret i Norvegjisë, princi Carl mori emrin [[Haakon VII]]. Familja mbretërore norvegjeze i përket, së bashku me familjen mbretërore të Danimarkës, shtëpisë princërore të Gjermanisë veriore Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (një nga degët e shtëpisë mbretërore [[Oldenburg]]). Norvegjia ishte shtet asnjanës në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]]. Qeveria norvegjeze mendoi të ndiqte parimin e neutralitetit edhe gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Me [[9 prill]] [[1940]], Gjermania sulmoi Danimarkën dhe Norvegjinë. Mbas rreth 2 muaj luftimesh, Gjermania arriti të pushtojë të gjithë Norvegjinë. Pushtimi përfundoi me [[9 maj]] [[1945]] me kapitullimin e forcave gjermane në Norvegji. Përvoja e Luftës së Dytë Botërore dhe frika e ekspansionit sovjetik shkaktuan një ndryshim rrënjësor në politikën e jashtme të Norvegjisë. Norvegjia është një nga shtetet themeluese të [[NATO]]-s në vitin [[1949]]. Norvegjia luajti një rol mjaft aktiv në krijimin e [[OKB|Organizatës së Kombeve të Bashkuara]] në vitin [[1945]]. Norvegjezët kanë votuar 2 herë në referendum për tu bërë pjesë e [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]], në [[1974]] dhe [[1994]]. Në të dy referendumet, shumica e votuesve u shpreh kundër pranimit të Norvegjisë në Bashkimin Evropian. == Politika == Partitë që janë të përfaqësuara në parlamentin norvegjez (Stortinget): * Arbeiderpartiet (Partia Punëtore). Është parti social-demokrate. Aktualisht partia më e madhe në parlament dhe pjesëtare e koalicionit qeveritar. * FrP ( Partia e Progresit). Është parti populiste e djathtë. Është partia e dytë më e madhe në parlamentin norvegjez. * Høyre (Partia e Djathtë). Është parti konservatore. * Sosialistisk Venstreparti SV (Partia e majtë Socialiste). Është parti social-demokrate, por më e majtë se Arbeiderpartiet: rishpërndarje më të madhe të të ardhurave (në politikën e brendshme) dhe kundër pjesëmarrjes në NATO ose në operacionet e udhëhequra nga SHBA. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Senterpartiet (Partia e Qendrës). Është vazhdim i partisë fshatare dhe ruan pothuajse të njëjtin profil politik. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Kristelig Folkeparti (Partia Popullore Kristiane). Është parti e qendrës/e djathtë e cila në politikën e saj mbështetet në normat morale të fesë së krishterë (protestante). * Venstre ( Partia e majtë). Është partia liberale norvegjeze. Në thelb është parti e djathtë, me përjashtim të mbrojtjes së mjedisit. == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Norvegjisë}} [[Skeda:Map_Norway_political-geo.png|thumb|275px|right|Njësitë administrative në Norvegji 2017]] [[Skeda:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|Qarku (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] Sipërfaqja e përgjithshme e Norvegjisë është 324,220&nbsp;km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 62 00 '''V''', 10 00 '''L''' dhe 307,860&nbsp;km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 16,360&nbsp;km² ujë. Vija bregdetare e Norvegjisë është 21,925&nbsp;km e gjatë duke llogaritur këtu tokën amtare (3,419&nbsp;km) dhe ë gjitha ishujt e mëdha (2,413&nbsp;km) , ishujt e vegjël, ujdhesat dhe siujdhesat që i takojnë asaj (16,093&nbsp;km). Kufiri tokësorë është 2,551&nbsp;km i gjatë. [[Klima]] e Norvegjisë është klimë bregdetare oqeanike përgjatë bregdetit dhe kryesisht e ftohtë dhe e lagësht si në dimër dhe në verë. Pjesa më e madhe e [[relievi]]t të Norvegjisë është terren i vrazhdë dhe malorë, përgjatë bregdetit është teren i ulët që formon liqene të shumta. Pjesa veriore është e ngrirë gjatë gjithë vitit. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të oqeanit ( 0m ) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,469 metrave në një vend të quajtur Galdëhopingen ( [[Gjuha Angleze|ang.]]:Galdhopiggen). == Njësitë administrative == {{Kryesor|Njësitë administrative të Norvegjisë}} Norvegjia, një shtet jo federal, është e ndarë në 15 qarqe administrative të nivelit të parë (fylke). Qarku administrohet nga kuvendi i qarkut të zgjedhur direkt nga populli. Kuvendi zgjedh Guvernatorin e Qarkut. Përveç kësaj, Mbreti dhe qeveria janë të përfaqësuara në çdo qark nga një fylkesmann, i cili në mënyrë efektive vepron si një guvernator. Si e tillë, Qeveria është e përfaqësuar drejtpërsëdrejti në nivel lokal përmes zyrave të qarkut të guvernatorëve. Qarqet ndahen më tej në 357 bashki të nivelit të dytë (Kommunar), të cilat administrohen nga këshilli bashkiak i zgjedhur drejtpërsëdrejti nga populli. Këshilli Bashkiak kryesohet nga Kryetari i bashkisë dhe një kabinet të vogël ekzekutiv. Kryeqyteti i Oslos konsiderohet edhe si qark edhe si bashki. Qarqet e Norvegjisë janë:<ref name="fylker">{{Cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|title=Fylkesinndelingen fra 2024|publisher=Regjeringen|date=2022-07-05|accessdate=2024-03-02|language=no|website=Regjeringen.no|access-date=2026-04-13}}</ref> {| class="wikitable sortable" !# !Qarku (fylke) 2024 !Qendra administrative |- | align=left|3|[[File:Oslo_komm.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Oslo_komm.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Oslo]]|[[Oslo]] |- | align=left|11|[[File:Rogaland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Rogaland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Rogaland]]|[[Stavanger]] |- | align=left|15|[[File:Møre_og_Romsdal_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:M%C3%B8re_og_Romsdal_v%C3%A5pen.svg|27x27px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Møre og Romsdal]]|[[Molde]] |- | align=left|18|[[File:Nordland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Nordland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Nordland]]|[[Bodø]] |- | align=left|31|[[File:Østfold_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Østfold_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Østfold]]|[[Sarpsborg]] |- | align=left|32|[[File:Akershus_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Akershus_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Akershus]]|[[Oslo]] |- | align=left|33|[[File:Buskerud_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Buskerud_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Buskerud]]|[[Drammen]] |- | align=left|34|[[File:Innlandet_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Innlandet_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Innlandet]]|[[Hamar]] |- | align=left|39|[[File:Vestfold våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestfold v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestfold]]|[[Tønsberg]] |- | align=left|40|[[File:Telemark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Telemark v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Telemark]]|[[Skien]] |- | align=left|42|[[File:Agder_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Agder_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Agder]]|[[Kristiansand]] |- | align=left|46|[[File:Vestland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestland]]|[[Bergen]] |- | align=left|50|[[File:Trøndelag våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Tr%C3%B8ndelag_v%C3%A5pen.png|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Trøndelag]]|[[Steinkjer]] |- | align=left|55|[[File:Troms våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Troms våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Troms]]|[[Tromsø]] |- | align=left|56|[[File:Finnmark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Finnmark våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Finnmark]]|[[Vadsø]] |} {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" |Qarku (fylke) 2017 ! scope="col" |Qendra administrative ! scope="col" |Bashkia më e populluar ! scope="col" |Rajoni |- |{{Emblema|Østfold}} |[[Sarpsborg]] |[[Fredrikstad]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Akershus}} |[[Oslo]] |[[Bærum]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oslo}} |[[Oslo|City of Oslo]] |[[Oslo]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Hedmark}} |[[Hamar]] |[[Ringsaker]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oppland}} |[[Lillehammer]] |[[Gjøvik]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Buskerud}} |[[Drammen]] |[[Drammen]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Vestfold}} |[[Tønsberg]] |[[Sandefjord]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Telemark}} |[[Skien]] |[[Skien]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Aust-Agder}} |[[Arendal]] |[[Arendal]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Vest-Agder}} |[[Kristiansand]] |[[Kristiansand]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Rogaland}} |[[Stavanger]] |[[Stavanger]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Hordaland}} |[[Bergen]] |[[Bergen]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sogn og Fjordane}} |[[Leikanger]] |[[Førde]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Møre og Romsdal}} |[[Molde]] |[[Ålesund]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sør-Trøndelag}} |[[Trondheim]] |[[Trondheim]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nord-Trøndelag}} |[[Steinkjer]] |[[Stjørdal]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nordland}} |[[Bodø]] |[[Bodø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Troms}} |[[Tromsø]] |[[Tromsø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Finnmark}} |[[Vadsø]] |[[Alta, Norway|Alta]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |''[[Svalbard]]'' (zonë e painkorporuar) |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Norvegjia Veriore]]'' |} == Ekonomia == Norvegjia është një ndër shtetet me të ardhura më të larta për banorë në botë, për shkak të burimeve natyrore të naftës. Një ndër eksportuesit më të mëdhenj të naftës si sasi e përgjithshme dhe për banorë. Të ardhurat nga nafta që nuk përdoren vendosen në një fond që do të përdoret në të ardhmen për pagimin e pensioneve etj. Ky fond është unik në botë, dhe ka sot rreth 375 miliard [[euro]].Ky eshte vendi ku jetohet me mire dhe me te ardhurat me te larta ne bote per person . == Demografia == [[Skeda:Basic demographics of Norway 1900 2000.PNG|thumb|300px|Grafiku demografik i Norvegjisë]] {{Kryesor|Demografia e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.574.560 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite ndersa jetegjatesia eshte 81.9 vjec duke e renditur Norvegjine ne vendin e 17 sipas  Life Expectancy by Country. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, të tjerë katolik dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Janë dy gjuhë zyrtare: bokmål, e ngjashme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra . Pakica më e madhe kombëtare autoktone është Laponët, dhe janë rreth 20.000. Qytetet Norvegjeze nga jugu në veri: Kristiansand - Stavanger - Fredrikstad - Drammen - [[Oslo]] (kryeqytet) - Bergen - Hamar - Florø - Ålesund - Trondheim - Mo i Rana - Bodø - Narvik - Harstad - Tromsø - Hammerfest - Vardø == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.873.000 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, katolikë dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Në Norvegji ka dy gjuhë zyrtare: bokmåle, e ngjajshme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra. Pakica më e madhe kambëtare autoktine janë Laponët, dhe janë rreth 20 000. Kultura e tyre ka qene e vecante. Ata ishin shume te mire dhe naten e kalonin ne kafiteri apo dicka tjeter ata kishin teatre te njohura. ==Shënime== {{notelist}} == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Norway|{{PAGENAME}}}} * [https://www.kongehuset.no/ Mbreti] * [https://www.regjeringen.no/en/id4/ Qeveria] * [https://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/ Parlamenti] - Stortinget * [http://www.norway.info Ministria e Informimit] - Info * [http://www.norway.no Ministria e Informimit] - portal * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/index.html Enti i statistikave]-Statistics Norway * [https://web.archive.org/web/20061125225405/http://ngis2.statkart.no/norgesglasset/default.html Harta zyrtare] * [https://www.norges-bank.no/ Banka Norvegjeze] * [http://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/tp237_e.htm WTO: Trade Policy Review: Norway] * [https://web.archive.org/web/20050204095601/http://www.ub.uio.no/ujur/publikasjoner/skriftserie/18/ Sources to Legal Information in Norway] * [http://www.odin.dep.no/odin/engelsk/norway/system/032005-990424/ The Norwegian Constitution in English] * [http://www.lovdata.no/info/lawdata.html Norwegian law in English] * [https://web.archive.org/web/20050707081411/http://odin.dep.no/ud/html/2000/minifakta/e/eng-02.html Public holidays in Norway] * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/07.html Norwegian climate] == Shiko dhe këtë == * '''[http://www.albaner.no/al/ Komuniteti i Studentëve në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050405201757/http://www.albaner.no/al/ |date=5 prill 2005 }}''' (''Oslo'') * '''[http://www.qiksh.no/ Qendra Islamike Kulturore Shqiptare në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050614000502/http://www.qiksh.no/ |date=14 qershor 2005 }}''' (''Oslo'') {{VendeEvropa}} [[Kategoria:Norvegji| ]] [[Kategoria:Shtetet e Evropës Veriore]] [[Kategoria:Anëtarët e Këshillit Nordik]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Vende skandinave]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] szp7wpt8hrw74958juy7qn0ytn9pd7v 2940516 2940508 2026-04-13T00:39:10Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940508|2940508]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940516 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Mbretëria e Norvegjisë | native_name = ''Kongeriket Norge'' ([[Bokmål]])<br/>''Kongeriket Noreg'' ([[Nynorsk]]) | common_name = Norvegjia | image_flag = Flag of Norway.svg | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | flag_type = [[Flamuri i Norvegjisë|Flamuri]] | symbol_type = [[Stema e Norvegjisë|Stema]] | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[Skeda:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq globin|[[Skeda:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq hartën e Evropës|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq territoret dhe varësitë përtej detit|default=1}} | national_anthem = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />(Shqip: "Po, ne e duam këtë vend")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Skeda:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Kongesangen]]''<br />(Shqip. "Kënga e Mbretit") </div> | official_languages = {{hlist|[[Gjuha norvegjeze|Norvegjisht]]|[[Gjuhët sámi|Sámi]]<ref name="LanguageCouncilSami">{{cite web|title=Offisiell status for samisk|url=https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|publisher=[[Language Council of Norway]]|language=en|access-date=19 gusht 2021|archive-date=15 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815194636/https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|url-status=live}}</ref>}} | national_languages = {{hlist|[[Kven language|Kven]]|[[Gjuha rome|Romani]]}} | religion = {{ublist |item_style=white-space; |74.9% [[Krishterimi]] {{Tree list}} **68% [[Kisha e Norvegjisë]] **6.9% krishterë të tjerë {{Tree list/end}} |21.2% [[Afetaria|pa fe]] |3.1% [[Islami në Norvegji|Islami]] |0.8% të tjerë}} | religion_ref =<ref name="stat2021statechurch">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616112249/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=16 qershor 2021 }} Statistics Norway 15 June 2021</ref><ref name="stat2021other">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206105653/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=6 dhjetor 2022 }} Statistics Norway 27 September 2021</ref> | religion_year = 2021 | demonym = [[Norvegjez]] | capital = [[Oslo]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = kryeqyteti | government_type = [[Monarkia kushtetuese]] [[Sistemi parlamentar|parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_title1 = [[Monarkia e Norvegjisë|Monark]] | leader_name1 = [[Harald V i Norvegjisë|Harald V]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Norvegjisë|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Jonas Gahr Støre]] | leader_title3 = [[Lista e presidentëve të Storting|President i Storting]] | leader_name3 = [[Masud Gharahkhani]] | leader_title4 = [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|Shefi i Drejtësisë]] | leader_name4 = [[Toril Marie Øie]] | legislature = [[Storting]] | sovereignty_type = [[Historia e Norvegjisë|Historia]] | established_event1 = [[Unifikimi i Norvegjisë|Shteti vendosi bashkimin paraprak]] | established_date1 = 872 | established_event2 = [[Mbretëria e Norvegjisë (872–1397)|Mbretëria e Vjetër e Norvegjisë]] (Peak extent) | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Bashkimi i Kalmarit]] | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Danimarka–Norvegjia]] | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Mbretëria e Norvegjisë (1814)|Ri-krijimi i shtetit]]<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|title=The Re-establishing of a Norwegian State|website=regjeringen.no|date=5 korrik 2020|access-date=17 prill 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418081518/https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|archive-date=18 prill 2017|url-status=live}}</ref> | established_date5 = [[Meeting of Notables|25 shkurt 1814]] | established_event6 = [[Kushtetuta e Norvegjisë|Kushtetuta]] | established_date6 = 17 maj 1814 | established_event7 = [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë]] | established_date7 = 4 nëntor 1814 | established_event8 = [[Shpërbërja e bashkimit midis Norvegjisë dhe Suedisë]] | established_date8 = 7 qershor 1905 | area_rank = 61st^b <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote =<ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 dhjetor 2019|access-date=1 mars 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|archive-date=8 qershor 2019|url-status=dead}}</ref> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 tetor 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|language=en|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,627,400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = 118th | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.61 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 213th | GDP_PPP = {{increase}} $461.107 billion<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Norway)|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=www.imf.org|date=16 prill 2024|access-date=16 prill 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416203142/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|archive-date=16 prill 2024|url-status=live}}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 51st | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $82,832<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 8th | GDP_nominal = {{increase}} $526.951 billion<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 27th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $94,660<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 3rd | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref =<ref name="eurogini">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=[[Eurostat]]|website=ec.europa.eu|access-date=22 qershor 2022|archive-date=9 tetor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2022 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.966 <!--number only--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{Cite web|date=13 mars 2024|title=Human Development Report 2023/2024|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|archive-date=13 mars 2024|access-date=13 mars 2024|publisher=[[United Nations Development Programme]]|language=en}}</ref> | HDI_rank = 2nd | currency = [[Krone norvegjeze]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|dd|day}}.{{abbr|mm|month}}.{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = djathtas | calling_code = [[Numrat e telefonit në Norvegji|+47]] | cctld = [[.no]]^d }} '''Norvegjia''' ([[Bokmål]]: ''Norge'', [[Nynorsk]]: ''Noreg''), zyrtarisht '''Mbretëria e Norvegjisë''', është një [[Vendet Nordike|vend nordik]] në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]], i vendosur në [[Gadishulli Skandinav|Gadishullin Skandinav]]. Ishulli i largët [[Arktiku|Arktik]] i [[Jan Mayen]] dhe [[arkipelagu]] i [[Svalbard]] janë gjithashtu pjesë të Norvegjisë.{{efn|[[Traktati Spitsbergen]] (i njohur gjithashtu si [[Traktati i Svalbardit]]) i 9 shkurtit 1920 njeh sovranitetin e plotë dhe absolut të Norvegjisë mbi arkipelagun arktik të Spitsbergen (tani i quajtur [[Svalbard]]).<ref name="Board1986">{{cite book <!-- Citation bot no -->|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment|publisher=National Academies Press|url=https://books.google.com/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|access-date=24 korrik 2011|year=1986|language=en|isbn=978-0309036405}}</ref>}} [[Ishulli Bouvet]], i vendosur në [[Subantarktik]], është një [[Vartësitë e Norvegjisë|vartësi]]; Norvegjia pretendon gjithashtu territoret e Antarktikut të [[Ishulli Pjetër I|ishullit Pjetër I]] dhe [[Toka e Mbretëreshës Maud|Tokës së Mbretëreshës Maud]]. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh në Norvegji është [[Oslo]]. Vendi kufizohet nga [[Suedia]] në lindje, [[Finlanda]] dhe [[Rusia]] në verilindje dhe ngushticën [[Skagerrak]] në jug. Norvegjia ka një vijë bregdetare të gjerë përballë Oqeanit Atlantik të Veriut dhe [[Deti Barents|Detit Barents]]. Si një [[shtet unitar]] me një [[monarki kushtetuese]], Norvegjia e [[Ndarja e pushtetit|ndan pushtetin]] shtetëror midis [[Storting|parlamentit]], [[Këshilli i Shtetit (Norvegji)|kabinetit]] dhe [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|gjykatës së lartë]], siç përcaktohet nga [[Kushtetuta e Norvegjisë|kushtetuta e vitit 1814]]. Mbretëria e bashkuar e Norvegjisë u krijua në vitin 872 si një bashkim i [[Mbretëritë e vogla të Norvegjisë|mbretërive të vogla]] dhe ka ekzistuar vazhdimisht për 1,151-1,152 vjet. Nga viti 1537 deri në 1814, Norvegjia ishte pjesë e [[Danimarka-Norvegjia|Danimarkës-Norvegjisë]] dhe, nga 1814 deri në 1905, ishte në një [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë|bashkim personal]] me Suedinë. Norvegjia ishte neutrale gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], dhe në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] deri në prill 1940 kur u [[Pushtimi gjerman i Norvegjisë|pushtua]] nga [[Gjermania Naziste]] deri në fund të luftës. Norvegjia ka nënndarje administrative dhe politike në dy nivele: [[Qarqet e Norvegjisë|qarqe]] dhe [[Komunat e Norvegjisë|komuna]]. Norvegjia është një anëtare themeluese e [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]], [[NATO]]-s, [[Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë|Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë]], [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]], [[Traktati i Antarktidës|Traktatit të Antarktidës]] dhe [[Këshilli Nordik|Këshillit Nordik]]; anëtare e [[Zona Ekonomike Evropiane|Zonës Ekonomike Evropiane]], [[Organizata Botërore e Tregtisë|OBT]]-së dhe [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD]]-së; dhe një pjesë të [[Zona Shengen|Zonës Shengen]]. Norvegjia ruan [[Modeli nordik|modelin nordik]] të mirëqenies me [[Kujdesi shëndetësor universal|kujdes shëndetësor universal]] dhe një sistem gjithëpërfshirës të [[Ndihma shoqërore|sigurimeve shoqërore]], dhe vlerat e saj janë të rrënjosura në idealet egalitare.<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|language=en|access-date=21 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 mars 2018|url-status=dead}}</ref> Shteti norvegjez ka pozicione të mëdha pronësie në sektorët kryesorë industrialë, duke pasur rezerva të gjera të naftës, gazit natyror, mineraleve, lëndës drusore, ushqimeve të detit dhe ujit të freskët. [[Industria e naftës]] përbën rreth një të katërtën e produktit të brendshëm bruto (PBB) të vendit.<ref>{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08|work=Reuters|date=6 shtator 2007|access-date=8 mars 2009|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|archive-date=22 shtator 2020|url-status=live}}</ref> Në bazë për frymë, Norvegjia është prodhuesi më i madh në botë i naftës dhe gazit natyror jashtë Lindjes së Mesme.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=7 mars 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=15 mars 2016|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead}}</ref> Vendi ka të ardhurat e katërta dhe të teta më të larta për frymë në botë në listën e [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] dhe [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|FMN-së]], respektivisht.<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|access-date=12 dhjetor 2014|archive-date=31 janar 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> Ajo ka fondin më të madh të pasurisë sovrane në botë, me një vlerë prej 1.3 trilion dollarësh.<ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|title=The World's Biggest Wealth Fund Hits $1 Trillion|last=Holter|first=Mikael|date=27 qershor 2017|work=Bloomberg L.P.|access-date=19 shtator 2017|archive-date=19 shtator 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170919102510/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|url-status=live}}</ref><ref name="Meredith 2023">{{cite web|last=Meredith|first=Sam|title=Norway's gigantic sovereign wealth fund loses a record $164 billion, citing 'very unusual' year|website=CNBC|date=31 janar 2023|url=https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|access-date=26 prill 2023|archive-date=26 prill 2023|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426160106/https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|url-status=live}}</ref> == Historia == {{Kryesor|Historia e Norvegjisë}} Norvegjezët janë pasardhës të [[vikingët|vikingëve]], një popullsi skandinave që luajti një rol shumë të rëndësishëm në historinë europiane mes viteve [[800]] dhe [[1100]]. Gjatë periudhës vikinge, krahinat që sot janë pjesë e Norvegjisë, filluan të bashkohen gradualisht nën një mbret të vetëm. Mbreti [[Harald Hårfagre]] mori nën kontroll pjesën jugore dhe atë perëndimore të Norvegjisë pas betejës së [[Hafrsfjord]]-it, në vitin [[880]], dhe themeloi mbretërinë e tij me qendër në [[Avaldsnes]] në [[Karmøy]]. Në vitin 1[[995]], mbreti [[Olav Tryggvason]] ndërtoi kishën e parë në Norvegji në [[Moster]] ([[Bømlo]]), dhe filloi konvertimin e norvegjezëve në fenë e krishterë. Pas betejës së [[Stiklestad]]-it, në vitin [[1030]], feja e krishterë u bë fe shtetërore e Mbretërisë së Norvegjisë. Pas një periudhe gati 100 vjeçare me luftë civile, në vitin [[1130]], mbreti [[Sverreætten]] arriti të shtrijë pushtetin e tij në të gjithë Norvegjinë. Mbretëria e Norvegjisë arriti kulmin e fuqisë së saj (në aspektin ushtarak, ekonomik dhe kulturor) gjatë sundimit të mbretit [[Håkon Håkonssen]]. Familja mbretërore norvegjeze u bashkua me familjen mbretërore suedeze në vitin [[1319]] dhe më pas me atë daneze në vitin [[1380]]. Anëtari i fundit i familjes mbretërore norvegjeze me të drejtë trashëgimi të fronit të Mbretërisë së Norvegjisë vdiq në vitin [[1387]]. Norvegjia u bë pjesë e Bashkimit të Kalmarit ([[Kalmarunionen]]) së bashku me [[Danimarka|Danimarkën]] dhe Suedinë në vitin [[1397]]. Në vitin [[1450]], Suedia doli nga bashkimi si mbretëri më vete. Norvegjia vazhdoi bashkëjetesën me Danimarkën në formën e një bashkimi personal të kurorës (Mbreti i Danimarkës ishte gjithashtu edhe mbret i Norvegjisë, por të dy shtetet do të ishin të pavarur në politikën e brendshme). Ky bashkim, i cili zgjati për 434 vjet, filloi të quhet në shekullin e 18-të, si "nata e 400 viteve" sepse Norvegjia ishte gjysma e dobët e bashkimit dhe praktikisht drejtohej nga [[Kopenhaga]]. Periudha 1570-1721, u karakterizua nga luftëra shumëvjeçare të Mbretërisë Danezo-Norvegjeze me Mbretërinë e Suedisë dhe nga taksa të larta për të financuar këto luftëra. Me përjashtim të [[Luftës së Kalmarit]], në përfundim të së cilës, në vitin [[1613]], u përcaktua se territoret e veriut i përkisnin Norvegjisë, të gjitha luftërat e tjera përfunduan me fitoren e Suedisë dhe humbje të territoreve norvegjeze: Bohuslän, Jämtland dhe Härjedalen. Mbretëria Danezo-Norvegjeze ishte aleate e [[Napoleon Bonaparte|Napoleon Bonoparten]] ndërsa Mbretëria e Suedisë lidhi aleancë me [[Anglia|Anglinë]] dhe [[Prusia|Prusinë]]. Mbas disfatës së Napoleon Bonopartit, në paqen e [[Kiel]]-it në vitin [[1814]], Norvegjia iu dha nën sundim si shpërblim lufte Mbretit të Suedisë. Gjatë pranverës së vitit [[1814]], duke përfituar nga vazhdimi i veprimeve luftarake në Evropë, u mblodh Parlamenti Norvegjez në [[Eidsvold]]. Parlamenti miratoi me [[17 maj]] [[1814]] Kushtetutën e Norvegjisë, "Grunnloven av 1814". E frymëzuar nga kushtetutat e [[SHBA]] dhe [[Franca|Francës]], kushtetuta norvegjeze ishte tepër liberale për kohën e saj. Mbas një lufte të shkurtër mes Danimarkës/Norvegjisë dhe Suedisë, Norvegjia u bë pjesë e një bashkimi personal të kurorës me Suedinë. Danimarka mbajti sovranitetin mbi [[Groenlanda|Groenlandën]], [[Islanda|Islandën]] dhe [[Ishujt Faroe|ishujt Farëje]] (Færøyene). Këto territore ishin deri në [[1814]] pjesë e Norvegjisë dhe administroheshin nga Norvegjia. Pakënaqësia e norvegjezëve për bashkimin me Suedinë erdhi në rritje dhe në vitin [[1905]], Suedia u detyrua të njohë pavarësinë e Norvegjisë. Norvegjezët e shprehën vullnetin e tyre për shkëputje nga Suedia me një referendum ku vetëm disa qindra vota ishin në favor të bashkimit me Suedinë. Qeveria norvegjeze ia ofroi kurorën e Norvegjisë princit Carl të Danimarkës. Në një referendum të dytë, shumica e norvegjezëve me të drejtë vote përkrahu monarkinë si formë organizimi të shtetit dhe princin Carl si mbret të Norvegjisë. Në kurorëzimin e tij si mbret i Norvegjisë, princi Carl mori emrin [[Haakon VII]]. Familja mbretërore norvegjeze i përket, së bashku me familjen mbretërore të Danimarkës, shtëpisë princërore të Gjermanisë veriore Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (një nga degët e shtëpisë mbretërore [[Oldenburg]]). Norvegjia ishte shtet asnjanës në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]]. Qeveria norvegjeze mendoi të ndiqte parimin e neutralitetit edhe gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Me [[9 prill]] [[1940]], Gjermania sulmoi Danimarkën dhe Norvegjinë. Mbas rreth 2 muaj luftimesh, Gjermania arriti të pushtojë të gjithë Norvegjinë. Pushtimi përfundoi me [[9 maj]] [[1945]] me kapitullimin e forcave gjermane në Norvegji. Përvoja e Luftës së Dytë Botërore dhe frika e ekspansionit sovjetik shkaktuan një ndryshim rrënjësor në politikën e jashtme të Norvegjisë. Norvegjia është një nga shtetet themeluese të [[NATO]]-s në vitin [[1949]]. Norvegjia luajti një rol mjaft aktiv në krijimin e [[OKB|Organizatës së Kombeve të Bashkuara]] në vitin [[1945]]. Norvegjezët kanë votuar 2 herë në referendum për tu bërë pjesë e [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]], në [[1974]] dhe [[1994]]. Në të dy referendumet, shumica e votuesve u shpreh kundër pranimit të Norvegjisë në Bashkimin Evropian. == Politika == Partitë që janë të përfaqësuara në parlamentin norvegjez (Stortinget): * Arbeiderpartiet (Partia Punëtore). Është parti social-demokrate. Aktualisht partia më e madhe në parlament dhe pjesëtare e koalicionit qeveritar. * FrP ( Partia e Progresit). Është parti populiste e djathtë. Është partia e dytë më e madhe në parlamentin norvegjez. * Høyre (Partia e Djathtë). Është parti konservatore. * Sosialistisk Venstreparti SV (Partia e majtë Socialiste). Është parti social-demokrate, por më e majtë se Arbeiderpartiet: rishpërndarje më të madhe të të ardhurave (në politikën e brendshme) dhe kundër pjesëmarrjes në NATO ose në operacionet e udhëhequra nga SHBA. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Senterpartiet (Partia e Qendrës). Është vazhdim i partisë fshatare dhe ruan pothuajse të njëjtin profil politik. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Kristelig Folkeparti (Partia Popullore Kristiane). Është parti e qendrës/e djathtë e cila në politikën e saj mbështetet në normat morale të fesë së krishterë (protestante). * Venstre ( Partia e majtë). Është partia liberale norvegjeze. Në thelb është parti e djathtë, me përjashtim të mbrojtjes së mjedisit. == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Norvegjisë}} [[Skeda:Map_Norway_political-geo.png|thumb|275px|right|Njësitë administrative në Norvegji 2017]] [[Skeda:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|Qarku (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] Sipërfaqja e përgjithshme e Norvegjisë është 324,220&nbsp;km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 62 00 '''V''', 10 00 '''L''' dhe 307,860&nbsp;km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 16,360&nbsp;km² ujë. Vija bregdetare e Norvegjisë është 21,925&nbsp;km e gjatë duke llogaritur këtu tokën amtare (3,419&nbsp;km) dhe ë gjitha ishujt e mëdha (2,413&nbsp;km) , ishujt e vegjël, ujdhesat dhe siujdhesat që i takojnë asaj (16,093&nbsp;km). Kufiri tokësorë është 2,551&nbsp;km i gjatë. [[Klima]] e Norvegjisë është klimë bregdetare oqeanike përgjatë bregdetit dhe kryesisht e ftohtë dhe e lagësht si në dimër dhe në verë. Pjesa më e madhe e [[relievi]]t të Norvegjisë është terren i vrazhdë dhe malorë, përgjatë bregdetit është teren i ulët që formon liqene të shumta. Pjesa veriore është e ngrirë gjatë gjithë vitit. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të oqeanit ( 0m ) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,469 metrave në një vend të quajtur Galdëhopingen ( [[Gjuha Angleze|ang.]]:Galdhopiggen). == Njësitë administrative == {{Kryesor|Njësitë administrative të Norvegjisë}} Norvegjia, një shtet jo federal, është e ndarë në 15 qarqe administrative të nivelit të parë (fylke). Qarku administrohet nga kuvendi i qarkut të zgjedhur direkt nga populli. Kuvendi zgjedh Guvernatorin e Qarkut. Përveç kësaj, Mbreti dhe qeveria janë të përfaqësuara në çdo qark nga një fylkesmann, i cili në mënyrë efektive vepron si një guvernator. Si e tillë, Qeveria është e përfaqësuar drejtpërsëdrejti në nivel lokal përmes zyrave të qarkut të guvernatorëve. Qarqet ndahen më tej në 357 bashki të nivelit të dytë (Kommunar), të cilat administrohen nga këshilli bashkiak i zgjedhur drejtpërsëdrejti nga populli. Këshilli Bashkiak kryesohet nga Kryetari i bashkisë dhe një kabinet të vogël ekzekutiv. Kryeqyteti i Oslos konsiderohet edhe si qark edhe si bashki. Qarqet e Norvegjisë janë:<ref name="fylker">{{Cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|title=Fylkesinndelingen fra 2024|publisher=Regjeringen|date=2022-07-05|accessdate=2024-03-02|language=no}}</ref> {| class="wikitable sortable" !# !Qarku (fylke) 2024 !Qendra administrative |- | align=left|3|[[File:Oslo_komm.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Oslo_komm.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Oslo]]|[[Oslo]] |- | align=left|11|[[File:Rogaland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Rogaland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Rogaland]]|[[Stavanger]] |- | align=left|15|[[File:Møre_og_Romsdal_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:M%C3%B8re_og_Romsdal_v%C3%A5pen.svg|27x27px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Møre og Romsdal]]|[[Molde]] |- | align=left|18|[[File:Nordland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Nordland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Nordland]]|[[Bodø]] |- | align=left|31|[[File:Østfold_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Østfold_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Østfold]]|[[Sarpsborg]] |- | align=left|32|[[File:Akershus_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Akershus_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Akershus]]|[[Oslo]] |- | align=left|33|[[File:Buskerud_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Buskerud_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Buskerud]]|[[Drammen]] |- | align=left|34|[[File:Innlandet_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Innlandet_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Innlandet]]|[[Hamar]] |- | align=left|39|[[File:Vestfold våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestfold v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestfold]]|[[Tønsberg]] |- | align=left|40|[[File:Telemark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Telemark v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Telemark]]|[[Skien]] |- | align=left|42|[[File:Agder_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Agder_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Agder]]|[[Kristiansand]] |- | align=left|46|[[File:Vestland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestland]]|[[Bergen]] |- | align=left|50|[[File:Trøndelag våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Tr%C3%B8ndelag_v%C3%A5pen.png|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Trøndelag]]|[[Steinkjer]] |- | align=left|55|[[File:Troms våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Troms våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Troms]]|[[Tromsø]] |- | align=left|56|[[File:Finnmark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Finnmark våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Finnmark]]|[[Vadsø]] |} {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" |Qarku (fylke) 2017 ! scope="col" |Qendra administrative ! scope="col" |Bashkia më e populluar ! scope="col" |Rajoni |- |{{Emblema|Østfold}} |[[Sarpsborg]] |[[Fredrikstad]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Akershus}} |[[Oslo]] |[[Bærum]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oslo}} |[[Oslo|City of Oslo]] |[[Oslo]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Hedmark}} |[[Hamar]] |[[Ringsaker]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oppland}} |[[Lillehammer]] |[[Gjøvik]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Buskerud}} |[[Drammen]] |[[Drammen]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Vestfold}} |[[Tønsberg]] |[[Sandefjord]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Telemark}} |[[Skien]] |[[Skien]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Aust-Agder}} |[[Arendal]] |[[Arendal]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Vest-Agder}} |[[Kristiansand]] |[[Kristiansand]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Rogaland}} |[[Stavanger]] |[[Stavanger]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Hordaland}} |[[Bergen]] |[[Bergen]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sogn og Fjordane}} |[[Leikanger]] |[[Førde]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Møre og Romsdal}} |[[Molde]] |[[Ålesund]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sør-Trøndelag}} |[[Trondheim]] |[[Trondheim]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nord-Trøndelag}} |[[Steinkjer]] |[[Stjørdal]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nordland}} |[[Bodø]] |[[Bodø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Troms}} |[[Tromsø]] |[[Tromsø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Finnmark}} |[[Vadsø]] |[[Alta, Norway|Alta]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |''[[Svalbard]]'' (zonë e painkorporuar) |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Norvegjia Veriore]]'' |} == Ekonomia == Norvegjia është një ndër shtetet me të ardhura më të larta për banorë në botë, për shkak të burimeve natyrore të naftës. Një ndër eksportuesit më të mëdhenj të naftës si sasi e përgjithshme dhe për banorë. Të ardhurat nga nafta që nuk përdoren vendosen në një fond që do të përdoret në të ardhmen për pagimin e pensioneve etj. Ky fond është unik në botë, dhe ka sot rreth 375 miliard [[euro]].Ky eshte vendi ku jetohet me mire dhe me te ardhurat me te larta ne bote per person . == Demografia == [[Skeda:Basic demographics of Norway 1900 2000.PNG|thumb|300px|Grafiku demografik i Norvegjisë]] {{Kryesor|Demografia e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.574.560 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite ndersa jetegjatesia eshte 81.9 vjec duke e renditur Norvegjine ne vendin e 17 sipas  Life Expectancy by Country. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, të tjerë katolik dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Janë dy gjuhë zyrtare: bokmål, e ngjashme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra . Pakica më e madhe kombëtare autoktone është Laponët, dhe janë rreth 20.000. Qytetet Norvegjeze nga jugu në veri: Kristiansand - Stavanger - Fredrikstad - Drammen - [[Oslo]] (kryeqytet) - Bergen - Hamar - Florø - Ålesund - Trondheim - Mo i Rana - Bodø - Narvik - Harstad - Tromsø - Hammerfest - Vardø == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.873.000 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, katolikë dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Në Norvegji ka dy gjuhë zyrtare: bokmåle, e ngjajshme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra. Pakica më e madhe kambëtare autoktine janë Laponët, dhe janë rreth 20 000. Kultura e tyre ka qene e vecante. Ata ishin shume te mire dhe naten e kalonin ne kafiteri apo dicka tjeter ata kishin teatre te njohura. ==Shënime== {{notelist}} == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Norway|{{PAGENAME}}}} * [https://www.kongehuset.no/ Mbreti] * [https://www.regjeringen.no/en/id4/ Qeveria] * [https://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/ Parlamenti] - Stortinget * [http://www.norway.info Ministria e Informimit] - Info * [http://www.norway.no Ministria e Informimit] - portal * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/index.html Enti i statistikave]-Statistics Norway * [https://web.archive.org/web/20061125225405/http://ngis2.statkart.no/norgesglasset/default.html Harta zyrtare] * [https://www.norges-bank.no/ Banka Norvegjeze] * [http://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/tp237_e.htm WTO: Trade Policy Review: Norway] * [https://web.archive.org/web/20050204095601/http://www.ub.uio.no/ujur/publikasjoner/skriftserie/18/ Sources to Legal Information in Norway] * [http://www.odin.dep.no/odin/engelsk/norway/system/032005-990424/ The Norwegian Constitution in English] * [http://www.lovdata.no/info/lawdata.html Norwegian law in English] * [https://web.archive.org/web/20050707081411/http://odin.dep.no/ud/html/2000/minifakta/e/eng-02.html Public holidays in Norway] * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/07.html Norwegian climate] == Shiko dhe këtë == * '''[http://www.albaner.no/al/ Komuniteti i Studentëve në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050405201757/http://www.albaner.no/al/ |date=5 prill 2005 }}''' (''Oslo'') * '''[http://www.qiksh.no/ Qendra Islamike Kulturore Shqiptare në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050614000502/http://www.qiksh.no/ |date=14 qershor 2005 }}''' (''Oslo'') {{VendeEvropa}} [[Kategoria:Norvegji| ]] [[Kategoria:Shtetet e Evropës Veriore]] [[Kategoria:Anëtarët e Këshillit Nordik]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Vende skandinave]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] ou3meyuraq1tsjadm5g3na3gcb7ms4e 2940563 2940516 2026-04-13T08:03:24Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940563 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Mbretëria e Norvegjisë | native_name = ''Kongeriket Norge'' ([[Bokmål]])<br/>''Kongeriket Noreg'' ([[Nynorsk]]) | common_name = Norvegjia | image_flag = Flag of Norway.svg | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | flag_type = [[Flamuri i Norvegjisë|Flamuri]] | symbol_type = [[Stema e Norvegjisë|Stema]] | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[Skeda:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq globin|[[Skeda:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq hartën e Evropës|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq territoret dhe varësitë përtej detit|default=1}} | national_anthem = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />(Shqip: "Po, ne e duam këtë vend")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Skeda:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Kongesangen]]''<br />(Shqip. "Kënga e Mbretit") </div> | official_languages = {{hlist|[[Gjuha norvegjeze|Norvegjisht]]|[[Gjuhët sámi|Sámi]]<ref name="LanguageCouncilSami">{{cite web|title=Offisiell status for samisk|url=https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|publisher=[[Language Council of Norway]]|language=en|access-date=19 gusht 2021|archive-date=15 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815194636/https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|url-status=live}}</ref>}} | national_languages = {{hlist|[[Kven language|Kven]]|[[Gjuha rome|Romani]]}} | religion = {{ublist |item_style=white-space; |74.9% [[Krishterimi]] {{Tree list}} **68% [[Kisha e Norvegjisë]] **6.9% krishterë të tjerë {{Tree list/end}} |21.2% [[Afetaria|pa fe]] |3.1% [[Islami në Norvegji|Islami]] |0.8% të tjerë}} | religion_ref =<ref name="stat2021statechurch">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616112249/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=16 qershor 2021 }} Statistics Norway 15 June 2021</ref><ref name="stat2021other">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206105653/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=6 dhjetor 2022 }} Statistics Norway 27 September 2021</ref> | religion_year = 2021 | demonym = [[Norvegjez]] | capital = [[Oslo]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = kryeqyteti | government_type = [[Monarkia kushtetuese]] [[Sistemi parlamentar|parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_title1 = [[Monarkia e Norvegjisë|Monark]] | leader_name1 = [[Harald V i Norvegjisë|Harald V]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Norvegjisë|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Jonas Gahr Støre]] | leader_title3 = [[Lista e presidentëve të Storting|President i Storting]] | leader_name3 = [[Masud Gharahkhani]] | leader_title4 = [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|Shefi i Drejtësisë]] | leader_name4 = [[Toril Marie Øie]] | legislature = [[Storting]] | sovereignty_type = [[Historia e Norvegjisë|Historia]] | established_event1 = [[Unifikimi i Norvegjisë|Shteti vendosi bashkimin paraprak]] | established_date1 = 872 | established_event2 = [[Mbretëria e Norvegjisë (872–1397)|Mbretëria e Vjetër e Norvegjisë]] (Peak extent) | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Bashkimi i Kalmarit]] | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Danimarka–Norvegjia]] | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Mbretëria e Norvegjisë (1814)|Ri-krijimi i shtetit]]<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|title=The Re-establishing of a Norwegian State|website=regjeringen.no|date=5 korrik 2020|access-date=17 prill 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418081518/https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|archive-date=18 prill 2017|url-status=live}}</ref> | established_date5 = [[Meeting of Notables|25 shkurt 1814]] | established_event6 = [[Kushtetuta e Norvegjisë|Kushtetuta]] | established_date6 = 17 maj 1814 | established_event7 = [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë]] | established_date7 = 4 nëntor 1814 | established_event8 = [[Shpërbërja e bashkimit midis Norvegjisë dhe Suedisë]] | established_date8 = 7 qershor 1905 | area_rank = 61st^b <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote =<ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 dhjetor 2019|access-date=1 mars 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|archive-date=8 qershor 2019|url-status=dead}}</ref> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 tetor 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|language=en|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,627,400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = 118th | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.61 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 213th | GDP_PPP = {{increase}} $461.107 billion<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Norway)|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=www.imf.org|date=16 prill 2024|access-date=16 prill 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416203142/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|archive-date=16 prill 2024|url-status=live}}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 51st | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $82,832<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 8th | GDP_nominal = {{increase}} $526.951 billion<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 27th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $94,660<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 3rd | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref =<ref name="eurogini">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=[[Eurostat]]|website=ec.europa.eu|access-date=22 qershor 2022|archive-date=9 tetor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2022 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.966 <!--number only--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{Cite web|date=13 mars 2024|title=Human Development Report 2023/2024|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|archive-date=13 mars 2024|access-date=13 mars 2024|publisher=[[United Nations Development Programme]]|language=en}}</ref> | HDI_rank = 2nd | currency = [[Krone norvegjeze]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|dd|day}}.{{abbr|mm|month}}.{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = djathtas | calling_code = [[Numrat e telefonit në Norvegji|+47]] | cctld = [[.no]]^d }} '''Norvegjia''' ([[Bokmål]]: ''Norge'', [[Nynorsk]]: ''Noreg''), zyrtarisht '''Mbretëria e Norvegjisë''', është një [[Vendet Nordike|vend nordik]] në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]], i vendosur në [[Gadishulli Skandinav|Gadishullin Skandinav]]. Ishulli i largët [[Arktiku|Arktik]] i [[Jan Mayen]] dhe [[arkipelagu]] i [[Svalbard]] janë gjithashtu pjesë të Norvegjisë.{{efn|[[Traktati Spitsbergen]] (i njohur gjithashtu si [[Traktati i Svalbardit]]) i 9 shkurtit 1920 njeh sovranitetin e plotë dhe absolut të Norvegjisë mbi arkipelagun arktik të Spitsbergen (tani i quajtur [[Svalbard]]).<ref name="Board1986">{{cite book <!-- Citation bot no -->|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment|publisher=National Academies Press|url=https://books.google.com/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|access-date=24 korrik 2011|language=en|isbn=978-0309036405|date=1986}}</ref>}} [[Ishulli Bouvet]], i vendosur në [[Subantarktik]], është një [[Vartësitë e Norvegjisë|vartësi]]; Norvegjia pretendon gjithashtu territoret e Antarktikut të [[Ishulli Pjetër I|ishullit Pjetër I]] dhe [[Toka e Mbretëreshës Maud|Tokës së Mbretëreshës Maud]]. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh në Norvegji është [[Oslo]]. Vendi kufizohet nga [[Suedia]] në lindje, [[Finlanda]] dhe [[Rusia]] në verilindje dhe ngushticën [[Skagerrak]] në jug. Norvegjia ka një vijë bregdetare të gjerë përballë Oqeanit Atlantik të Veriut dhe [[Deti Barents|Detit Barents]]. Si një [[shtet unitar]] me një [[monarki kushtetuese]], Norvegjia e [[Ndarja e pushtetit|ndan pushtetin]] shtetëror midis [[Storting|parlamentit]], [[Këshilli i Shtetit (Norvegji)|kabinetit]] dhe [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|gjykatës së lartë]], siç përcaktohet nga [[Kushtetuta e Norvegjisë|kushtetuta e vitit 1814]]. Mbretëria e bashkuar e Norvegjisë u krijua në vitin 872 si një bashkim i [[Mbretëritë e vogla të Norvegjisë|mbretërive të vogla]] dhe ka ekzistuar vazhdimisht për 1,151-1,152 vjet. Nga viti 1537 deri në 1814, Norvegjia ishte pjesë e [[Danimarka-Norvegjia|Danimarkës-Norvegjisë]] dhe, nga 1814 deri në 1905, ishte në një [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë|bashkim personal]] me Suedinë. Norvegjia ishte neutrale gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], dhe në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] deri në prill 1940 kur u [[Pushtimi gjerman i Norvegjisë|pushtua]] nga [[Gjermania Naziste]] deri në fund të luftës. Norvegjia ka nënndarje administrative dhe politike në dy nivele: [[Qarqet e Norvegjisë|qarqe]] dhe [[Komunat e Norvegjisë|komuna]]. Norvegjia është një anëtare themeluese e [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]], [[NATO]]-s, [[Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë|Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë]], [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]], [[Traktati i Antarktidës|Traktatit të Antarktidës]] dhe [[Këshilli Nordik|Këshillit Nordik]]; anëtare e [[Zona Ekonomike Evropiane|Zonës Ekonomike Evropiane]], [[Organizata Botërore e Tregtisë|OBT]]-së dhe [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD]]-së; dhe një pjesë të [[Zona Shengen|Zonës Shengen]]. Norvegjia ruan [[Modeli nordik|modelin nordik]] të mirëqenies me [[Kujdesi shëndetësor universal|kujdes shëndetësor universal]] dhe një sistem gjithëpërfshirës të [[Ndihma shoqërore|sigurimeve shoqërore]], dhe vlerat e saj janë të rrënjosura në idealet egalitare.<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|language=en|access-date=21 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 mars 2018|url-status=dead}}</ref> Shteti norvegjez ka pozicione të mëdha pronësie në sektorët kryesorë industrialë, duke pasur rezerva të gjera të naftës, gazit natyror, mineraleve, lëndës drusore, ushqimeve të detit dhe ujit të freskët. [[Industria e naftës]] përbën rreth një të katërtën e produktit të brendshëm bruto (PBB) të vendit.<ref>{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08|work=Reuters|date=6 shtator 2007|access-date=8 mars 2009|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|archive-date=22 shtator 2020|url-status=live}}</ref> Në bazë për frymë, Norvegjia është prodhuesi më i madh në botë i naftës dhe gazit natyror jashtë Lindjes së Mesme.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=7 mars 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=15 mars 2016|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead}}</ref> Vendi ka të ardhurat e katërta dhe të teta më të larta për frymë në botë në listën e [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] dhe [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|FMN-së]], respektivisht.<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|access-date=12 dhjetor 2014|archive-date=31 janar 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> Ajo ka fondin më të madh të pasurisë sovrane në botë, me një vlerë prej 1.3 trilion dollarësh.<ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|title=The World's Biggest Wealth Fund Hits $1 Trillion|last=Holter|first=Mikael|date=27 qershor 2017|work=Bloomberg L.P.|access-date=19 shtator 2017|archive-date=19 shtator 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170919102510/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|url-status=live}}</ref><ref name="Meredith 2023">{{cite web|last=Meredith|first=Sam|title=Norway's gigantic sovereign wealth fund loses a record $164 billion, citing 'very unusual' year|website=CNBC|date=31 janar 2023|url=https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|access-date=26 prill 2023|archive-date=26 prill 2023|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426160106/https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|url-status=live}}</ref> == Historia == {{Kryesor|Historia e Norvegjisë}} Norvegjezët janë pasardhës të [[vikingët|vikingëve]], një popullsi skandinave që luajti një rol shumë të rëndësishëm në historinë europiane mes viteve [[800]] dhe [[1100]]. Gjatë periudhës vikinge, krahinat që sot janë pjesë e Norvegjisë, filluan të bashkohen gradualisht nën një mbret të vetëm. Mbreti [[Harald Hårfagre]] mori nën kontroll pjesën jugore dhe atë perëndimore të Norvegjisë pas betejës së [[Hafrsfjord]]-it, në vitin [[880]], dhe themeloi mbretërinë e tij me qendër në [[Avaldsnes]] në [[Karmøy]]. Në vitin 1[[995]], mbreti [[Olav Tryggvason]] ndërtoi kishën e parë në Norvegji në [[Moster]] ([[Bømlo]]), dhe filloi konvertimin e norvegjezëve në fenë e krishterë. Pas betejës së [[Stiklestad]]-it, në vitin [[1030]], feja e krishterë u bë fe shtetërore e Mbretërisë së Norvegjisë. Pas një periudhe gati 100 vjeçare me luftë civile, në vitin [[1130]], mbreti [[Sverreætten]] arriti të shtrijë pushtetin e tij në të gjithë Norvegjinë. Mbretëria e Norvegjisë arriti kulmin e fuqisë së saj (në aspektin ushtarak, ekonomik dhe kulturor) gjatë sundimit të mbretit [[Håkon Håkonssen]]. Familja mbretërore norvegjeze u bashkua me familjen mbretërore suedeze në vitin [[1319]] dhe më pas me atë daneze në vitin [[1380]]. Anëtari i fundit i familjes mbretërore norvegjeze me të drejtë trashëgimi të fronit të Mbretërisë së Norvegjisë vdiq në vitin [[1387]]. Norvegjia u bë pjesë e Bashkimit të Kalmarit ([[Kalmarunionen]]) së bashku me [[Danimarka|Danimarkën]] dhe Suedinë në vitin [[1397]]. Në vitin [[1450]], Suedia doli nga bashkimi si mbretëri më vete. Norvegjia vazhdoi bashkëjetesën me Danimarkën në formën e një bashkimi personal të kurorës (Mbreti i Danimarkës ishte gjithashtu edhe mbret i Norvegjisë, por të dy shtetet do të ishin të pavarur në politikën e brendshme). Ky bashkim, i cili zgjati për 434 vjet, filloi të quhet në shekullin e 18-të, si "nata e 400 viteve" sepse Norvegjia ishte gjysma e dobët e bashkimit dhe praktikisht drejtohej nga [[Kopenhaga]]. Periudha 1570-1721, u karakterizua nga luftëra shumëvjeçare të Mbretërisë Danezo-Norvegjeze me Mbretërinë e Suedisë dhe nga taksa të larta për të financuar këto luftëra. Me përjashtim të [[Luftës së Kalmarit]], në përfundim të së cilës, në vitin [[1613]], u përcaktua se territoret e veriut i përkisnin Norvegjisë, të gjitha luftërat e tjera përfunduan me fitoren e Suedisë dhe humbje të territoreve norvegjeze: Bohuslän, Jämtland dhe Härjedalen. Mbretëria Danezo-Norvegjeze ishte aleate e [[Napoleon Bonaparte|Napoleon Bonoparten]] ndërsa Mbretëria e Suedisë lidhi aleancë me [[Anglia|Anglinë]] dhe [[Prusia|Prusinë]]. Mbas disfatës së Napoleon Bonopartit, në paqen e [[Kiel]]-it në vitin [[1814]], Norvegjia iu dha nën sundim si shpërblim lufte Mbretit të Suedisë. Gjatë pranverës së vitit [[1814]], duke përfituar nga vazhdimi i veprimeve luftarake në Evropë, u mblodh Parlamenti Norvegjez në [[Eidsvold]]. Parlamenti miratoi me [[17 maj]] [[1814]] Kushtetutën e Norvegjisë, "Grunnloven av 1814". E frymëzuar nga kushtetutat e [[SHBA]] dhe [[Franca|Francës]], kushtetuta norvegjeze ishte tepër liberale për kohën e saj. Mbas një lufte të shkurtër mes Danimarkës/Norvegjisë dhe Suedisë, Norvegjia u bë pjesë e një bashkimi personal të kurorës me Suedinë. Danimarka mbajti sovranitetin mbi [[Groenlanda|Groenlandën]], [[Islanda|Islandën]] dhe [[Ishujt Faroe|ishujt Farëje]] (Færøyene). Këto territore ishin deri në [[1814]] pjesë e Norvegjisë dhe administroheshin nga Norvegjia. Pakënaqësia e norvegjezëve për bashkimin me Suedinë erdhi në rritje dhe në vitin [[1905]], Suedia u detyrua të njohë pavarësinë e Norvegjisë. Norvegjezët e shprehën vullnetin e tyre për shkëputje nga Suedia me një referendum ku vetëm disa qindra vota ishin në favor të bashkimit me Suedinë. Qeveria norvegjeze ia ofroi kurorën e Norvegjisë princit Carl të Danimarkës. Në një referendum të dytë, shumica e norvegjezëve me të drejtë vote përkrahu monarkinë si formë organizimi të shtetit dhe princin Carl si mbret të Norvegjisë. Në kurorëzimin e tij si mbret i Norvegjisë, princi Carl mori emrin [[Haakon VII]]. Familja mbretërore norvegjeze i përket, së bashku me familjen mbretërore të Danimarkës, shtëpisë princërore të Gjermanisë veriore Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (një nga degët e shtëpisë mbretërore [[Oldenburg]]). Norvegjia ishte shtet asnjanës në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]]. Qeveria norvegjeze mendoi të ndiqte parimin e neutralitetit edhe gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Me [[9 prill]] [[1940]], Gjermania sulmoi Danimarkën dhe Norvegjinë. Mbas rreth 2 muaj luftimesh, Gjermania arriti të pushtojë të gjithë Norvegjinë. Pushtimi përfundoi me [[9 maj]] [[1945]] me kapitullimin e forcave gjermane në Norvegji. Përvoja e Luftës së Dytë Botërore dhe frika e ekspansionit sovjetik shkaktuan një ndryshim rrënjësor në politikën e jashtme të Norvegjisë. Norvegjia është një nga shtetet themeluese të [[NATO]]-s në vitin [[1949]]. Norvegjia luajti një rol mjaft aktiv në krijimin e [[OKB|Organizatës së Kombeve të Bashkuara]] në vitin [[1945]]. Norvegjezët kanë votuar 2 herë në referendum për tu bërë pjesë e [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]], në [[1974]] dhe [[1994]]. Në të dy referendumet, shumica e votuesve u shpreh kundër pranimit të Norvegjisë në Bashkimin Evropian. == Politika == Partitë që janë të përfaqësuara në parlamentin norvegjez (Stortinget): * Arbeiderpartiet (Partia Punëtore). Është parti social-demokrate. Aktualisht partia më e madhe në parlament dhe pjesëtare e koalicionit qeveritar. * FrP ( Partia e Progresit). Është parti populiste e djathtë. Është partia e dytë më e madhe në parlamentin norvegjez. * Høyre (Partia e Djathtë). Është parti konservatore. * Sosialistisk Venstreparti SV (Partia e majtë Socialiste). Është parti social-demokrate, por më e majtë se Arbeiderpartiet: rishpërndarje më të madhe të të ardhurave (në politikën e brendshme) dhe kundër pjesëmarrjes në NATO ose në operacionet e udhëhequra nga SHBA. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Senterpartiet (Partia e Qendrës). Është vazhdim i partisë fshatare dhe ruan pothuajse të njëjtin profil politik. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Kristelig Folkeparti (Partia Popullore Kristiane). Është parti e qendrës/e djathtë e cila në politikën e saj mbështetet në normat morale të fesë së krishterë (protestante). * Venstre ( Partia e majtë). Është partia liberale norvegjeze. Në thelb është parti e djathtë, me përjashtim të mbrojtjes së mjedisit. == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Norvegjisë}} [[Skeda:Map_Norway_political-geo.png|thumb|275px|right|Njësitë administrative në Norvegji 2017]] [[Skeda:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|Qarku (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] Sipërfaqja e përgjithshme e Norvegjisë është 324,220&nbsp;km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 62 00 '''V''', 10 00 '''L''' dhe 307,860&nbsp;km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 16,360&nbsp;km² ujë. Vija bregdetare e Norvegjisë është 21,925&nbsp;km e gjatë duke llogaritur këtu tokën amtare (3,419&nbsp;km) dhe ë gjitha ishujt e mëdha (2,413&nbsp;km) , ishujt e vegjël, ujdhesat dhe siujdhesat që i takojnë asaj (16,093&nbsp;km). Kufiri tokësorë është 2,551&nbsp;km i gjatë. [[Klima]] e Norvegjisë është klimë bregdetare oqeanike përgjatë bregdetit dhe kryesisht e ftohtë dhe e lagësht si në dimër dhe në verë. Pjesa më e madhe e [[relievi]]t të Norvegjisë është terren i vrazhdë dhe malorë, përgjatë bregdetit është teren i ulët që formon liqene të shumta. Pjesa veriore është e ngrirë gjatë gjithë vitit. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të oqeanit ( 0m ) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,469 metrave në një vend të quajtur Galdëhopingen ( [[Gjuha Angleze|ang.]]:Galdhopiggen). == Njësitë administrative == {{Kryesor|Njësitë administrative të Norvegjisë}} Norvegjia, një shtet jo federal, është e ndarë në 15 qarqe administrative të nivelit të parë (fylke). Qarku administrohet nga kuvendi i qarkut të zgjedhur direkt nga populli. Kuvendi zgjedh Guvernatorin e Qarkut. Përveç kësaj, Mbreti dhe qeveria janë të përfaqësuara në çdo qark nga një fylkesmann, i cili në mënyrë efektive vepron si një guvernator. Si e tillë, Qeveria është e përfaqësuar drejtpërsëdrejti në nivel lokal përmes zyrave të qarkut të guvernatorëve. Qarqet ndahen më tej në 357 bashki të nivelit të dytë (Kommunar), të cilat administrohen nga këshilli bashkiak i zgjedhur drejtpërsëdrejti nga populli. Këshilli Bashkiak kryesohet nga Kryetari i bashkisë dhe një kabinet të vogël ekzekutiv. Kryeqyteti i Oslos konsiderohet edhe si qark edhe si bashki. Qarqet e Norvegjisë janë:<ref name="fylker">{{Cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|title=Fylkesinndelingen fra 2024|publisher=Regjeringen|date=2022-07-05|accessdate=2024-03-02|language=no}}</ref> {| class="wikitable sortable" !# !Qarku (fylke) 2024 !Qendra administrative |- | align=left|3|[[File:Oslo_komm.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Oslo_komm.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Oslo]]|[[Oslo]] |- | align=left|11|[[File:Rogaland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Rogaland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Rogaland]]|[[Stavanger]] |- | align=left|15|[[File:Møre_og_Romsdal_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:M%C3%B8re_og_Romsdal_v%C3%A5pen.svg|27x27px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Møre og Romsdal]]|[[Molde]] |- | align=left|18|[[File:Nordland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Nordland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Nordland]]|[[Bodø]] |- | align=left|31|[[File:Østfold_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Østfold_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Østfold]]|[[Sarpsborg]] |- | align=left|32|[[File:Akershus_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Akershus_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Akershus]]|[[Oslo]] |- | align=left|33|[[File:Buskerud_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Buskerud_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Buskerud]]|[[Drammen]] |- | align=left|34|[[File:Innlandet_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Innlandet_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Innlandet]]|[[Hamar]] |- | align=left|39|[[File:Vestfold våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestfold v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestfold]]|[[Tønsberg]] |- | align=left|40|[[File:Telemark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Telemark v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Telemark]]|[[Skien]] |- | align=left|42|[[File:Agder_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Agder_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Agder]]|[[Kristiansand]] |- | align=left|46|[[File:Vestland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestland]]|[[Bergen]] |- | align=left|50|[[File:Trøndelag våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Tr%C3%B8ndelag_v%C3%A5pen.png|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Trøndelag]]|[[Steinkjer]] |- | align=left|55|[[File:Troms våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Troms våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Troms]]|[[Tromsø]] |- | align=left|56|[[File:Finnmark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Finnmark våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Finnmark]]|[[Vadsø]] |} {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" |Qarku (fylke) 2017 ! scope="col" |Qendra administrative ! scope="col" |Bashkia më e populluar ! scope="col" |Rajoni |- |{{Emblema|Østfold}} |[[Sarpsborg]] |[[Fredrikstad]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Akershus}} |[[Oslo]] |[[Bærum]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oslo}} |[[Oslo|City of Oslo]] |[[Oslo]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Hedmark}} |[[Hamar]] |[[Ringsaker]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oppland}} |[[Lillehammer]] |[[Gjøvik]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Buskerud}} |[[Drammen]] |[[Drammen]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Vestfold}} |[[Tønsberg]] |[[Sandefjord]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Telemark}} |[[Skien]] |[[Skien]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Aust-Agder}} |[[Arendal]] |[[Arendal]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Vest-Agder}} |[[Kristiansand]] |[[Kristiansand]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Rogaland}} |[[Stavanger]] |[[Stavanger]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Hordaland}} |[[Bergen]] |[[Bergen]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sogn og Fjordane}} |[[Leikanger]] |[[Førde]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Møre og Romsdal}} |[[Molde]] |[[Ålesund]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sør-Trøndelag}} |[[Trondheim]] |[[Trondheim]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nord-Trøndelag}} |[[Steinkjer]] |[[Stjørdal]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nordland}} |[[Bodø]] |[[Bodø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Troms}} |[[Tromsø]] |[[Tromsø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Finnmark}} |[[Vadsø]] |[[Alta, Norway|Alta]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |''[[Svalbard]]'' (zonë e painkorporuar) |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Norvegjia Veriore]]'' |} == Ekonomia == Norvegjia është një ndër shtetet me të ardhura më të larta për banorë në botë, për shkak të burimeve natyrore të naftës. Një ndër eksportuesit më të mëdhenj të naftës si sasi e përgjithshme dhe për banorë. Të ardhurat nga nafta që nuk përdoren vendosen në një fond që do të përdoret në të ardhmen për pagimin e pensioneve etj. Ky fond është unik në botë, dhe ka sot rreth 375 miliard [[euro]].Ky eshte vendi ku jetohet me mire dhe me te ardhurat me te larta ne bote per person . == Demografia == [[Skeda:Basic demographics of Norway 1900 2000.PNG|thumb|300px|Grafiku demografik i Norvegjisë]] {{Kryesor|Demografia e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.574.560 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite ndersa jetegjatesia eshte 81.9 vjec duke e renditur Norvegjine ne vendin e 17 sipas  Life Expectancy by Country. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, të tjerë katolik dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Janë dy gjuhë zyrtare: bokmål, e ngjashme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra . Pakica më e madhe kombëtare autoktone është Laponët, dhe janë rreth 20.000. Qytetet Norvegjeze nga jugu në veri: Kristiansand - Stavanger - Fredrikstad - Drammen - [[Oslo]] (kryeqytet) - Bergen - Hamar - Florø - Ålesund - Trondheim - Mo i Rana - Bodø - Narvik - Harstad - Tromsø - Hammerfest - Vardø == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.873.000 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, katolikë dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Në Norvegji ka dy gjuhë zyrtare: bokmåle, e ngjajshme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra. Pakica më e madhe kambëtare autoktine janë Laponët, dhe janë rreth 20 000. Kultura e tyre ka qene e vecante. Ata ishin shume te mire dhe naten e kalonin ne kafiteri apo dicka tjeter ata kishin teatre te njohura. ==Shënime== {{notelist}} == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Norway|{{PAGENAME}}}} * [https://www.kongehuset.no/ Mbreti] * [https://www.regjeringen.no/en/id4/ Qeveria] * [https://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/ Parlamenti] - Stortinget * [http://www.norway.info Ministria e Informimit] - Info * [http://www.norway.no Ministria e Informimit] - portal * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/index.html Enti i statistikave]-Statistics Norway * [https://web.archive.org/web/20061125225405/http://ngis2.statkart.no/norgesglasset/default.html Harta zyrtare] * [https://www.norges-bank.no/ Banka Norvegjeze] * [http://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/tp237_e.htm WTO: Trade Policy Review: Norway] * [https://web.archive.org/web/20050204095601/http://www.ub.uio.no/ujur/publikasjoner/skriftserie/18/ Sources to Legal Information in Norway] * [http://www.odin.dep.no/odin/engelsk/norway/system/032005-990424/ The Norwegian Constitution in English] * [http://www.lovdata.no/info/lawdata.html Norwegian law in English] * [https://web.archive.org/web/20050707081411/http://odin.dep.no/ud/html/2000/minifakta/e/eng-02.html Public holidays in Norway] * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/07.html Norwegian climate] == Shiko dhe këtë == * '''[http://www.albaner.no/al/ Komuniteti i Studentëve në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050405201757/http://www.albaner.no/al/ |date=5 prill 2005 }}''' (''Oslo'') * '''[http://www.qiksh.no/ Qendra Islamike Kulturore Shqiptare në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050614000502/http://www.qiksh.no/ |date=14 qershor 2005 }}''' (''Oslo'') {{VendeEvropa}} [[Kategoria:Norvegji| ]] [[Kategoria:Shtetet e Evropës Veriore]] [[Kategoria:Anëtarët e Këshillit Nordik]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Vende skandinave]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] rq3znhqitg09qgbafyu5x9y65o0o665 2940591 2940563 2026-04-13T08:15:15Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940563|2940563]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940591 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Mbretëria e Norvegjisë | native_name = ''Kongeriket Norge'' ([[Bokmål]])<br/>''Kongeriket Noreg'' ([[Nynorsk]]) | common_name = Norvegjia | image_flag = Flag of Norway.svg | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | flag_type = [[Flamuri i Norvegjisë|Flamuri]] | symbol_type = [[Stema e Norvegjisë|Stema]] | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[Skeda:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq globin|[[Skeda:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq hartën e Evropës|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq territoret dhe varësitë përtej detit|default=1}} | national_anthem = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />(Shqip: "Po, ne e duam këtë vend")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Skeda:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Kongesangen]]''<br />(Shqip. "Kënga e Mbretit") </div> | official_languages = {{hlist|[[Gjuha norvegjeze|Norvegjisht]]|[[Gjuhët sámi|Sámi]]<ref name="LanguageCouncilSami">{{cite web|title=Offisiell status for samisk|url=https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|publisher=[[Language Council of Norway]]|language=en|access-date=19 gusht 2021|archive-date=15 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815194636/https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|url-status=live}}</ref>}} | national_languages = {{hlist|[[Kven language|Kven]]|[[Gjuha rome|Romani]]}} | religion = {{ublist |item_style=white-space; |74.9% [[Krishterimi]] {{Tree list}} **68% [[Kisha e Norvegjisë]] **6.9% krishterë të tjerë {{Tree list/end}} |21.2% [[Afetaria|pa fe]] |3.1% [[Islami në Norvegji|Islami]] |0.8% të tjerë}} | religion_ref =<ref name="stat2021statechurch">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616112249/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=16 qershor 2021 }} Statistics Norway 15 June 2021</ref><ref name="stat2021other">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206105653/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=6 dhjetor 2022 }} Statistics Norway 27 September 2021</ref> | religion_year = 2021 | demonym = [[Norvegjez]] | capital = [[Oslo]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = kryeqyteti | government_type = [[Monarkia kushtetuese]] [[Sistemi parlamentar|parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_title1 = [[Monarkia e Norvegjisë|Monark]] | leader_name1 = [[Harald V i Norvegjisë|Harald V]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Norvegjisë|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Jonas Gahr Støre]] | leader_title3 = [[Lista e presidentëve të Storting|President i Storting]] | leader_name3 = [[Masud Gharahkhani]] | leader_title4 = [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|Shefi i Drejtësisë]] | leader_name4 = [[Toril Marie Øie]] | legislature = [[Storting]] | sovereignty_type = [[Historia e Norvegjisë|Historia]] | established_event1 = [[Unifikimi i Norvegjisë|Shteti vendosi bashkimin paraprak]] | established_date1 = 872 | established_event2 = [[Mbretëria e Norvegjisë (872–1397)|Mbretëria e Vjetër e Norvegjisë]] (Peak extent) | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Bashkimi i Kalmarit]] | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Danimarka–Norvegjia]] | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Mbretëria e Norvegjisë (1814)|Ri-krijimi i shtetit]]<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|title=The Re-establishing of a Norwegian State|website=regjeringen.no|date=5 korrik 2020|access-date=17 prill 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418081518/https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|archive-date=18 prill 2017|url-status=live}}</ref> | established_date5 = [[Meeting of Notables|25 shkurt 1814]] | established_event6 = [[Kushtetuta e Norvegjisë|Kushtetuta]] | established_date6 = 17 maj 1814 | established_event7 = [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë]] | established_date7 = 4 nëntor 1814 | established_event8 = [[Shpërbërja e bashkimit midis Norvegjisë dhe Suedisë]] | established_date8 = 7 qershor 1905 | area_rank = 61st^b <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote =<ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 dhjetor 2019|access-date=1 mars 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|archive-date=8 qershor 2019|url-status=dead}}</ref> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 tetor 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|language=en|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,627,400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = 118th | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.61 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 213th | GDP_PPP = {{increase}} $461.107 billion<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Norway)|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=www.imf.org|date=16 prill 2024|access-date=16 prill 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416203142/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|archive-date=16 prill 2024|url-status=live}}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 51st | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $82,832<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 8th | GDP_nominal = {{increase}} $526.951 billion<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 27th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $94,660<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 3rd | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref =<ref name="eurogini">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=[[Eurostat]]|website=ec.europa.eu|access-date=22 qershor 2022|archive-date=9 tetor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2022 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.966 <!--number only--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{Cite web|date=13 mars 2024|title=Human Development Report 2023/2024|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|archive-date=13 mars 2024|access-date=13 mars 2024|publisher=[[United Nations Development Programme]]|language=en}}</ref> | HDI_rank = 2nd | currency = [[Krone norvegjeze]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|dd|day}}.{{abbr|mm|month}}.{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = djathtas | calling_code = [[Numrat e telefonit në Norvegji|+47]] | cctld = [[.no]]^d }} '''Norvegjia''' ([[Bokmål]]: ''Norge'', [[Nynorsk]]: ''Noreg''), zyrtarisht '''Mbretëria e Norvegjisë''', është një [[Vendet Nordike|vend nordik]] në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]], i vendosur në [[Gadishulli Skandinav|Gadishullin Skandinav]]. Ishulli i largët [[Arktiku|Arktik]] i [[Jan Mayen]] dhe [[arkipelagu]] i [[Svalbard]] janë gjithashtu pjesë të Norvegjisë.{{efn|[[Traktati Spitsbergen]] (i njohur gjithashtu si [[Traktati i Svalbardit]]) i 9 shkurtit 1920 njeh sovranitetin e plotë dhe absolut të Norvegjisë mbi arkipelagun arktik të Spitsbergen (tani i quajtur [[Svalbard]]).<ref name="Board1986">{{cite book <!-- Citation bot no -->|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment|publisher=National Academies Press|url=https://books.google.com/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|access-date=24 korrik 2011|year=1986|language=en|isbn=978-0309036405}}</ref>}} [[Ishulli Bouvet]], i vendosur në [[Subantarktik]], është një [[Vartësitë e Norvegjisë|vartësi]]; Norvegjia pretendon gjithashtu territoret e Antarktikut të [[Ishulli Pjetër I|ishullit Pjetër I]] dhe [[Toka e Mbretëreshës Maud|Tokës së Mbretëreshës Maud]]. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh në Norvegji është [[Oslo]]. Vendi kufizohet nga [[Suedia]] në lindje, [[Finlanda]] dhe [[Rusia]] në verilindje dhe ngushticën [[Skagerrak]] në jug. Norvegjia ka një vijë bregdetare të gjerë përballë Oqeanit Atlantik të Veriut dhe [[Deti Barents|Detit Barents]]. Si një [[shtet unitar]] me një [[monarki kushtetuese]], Norvegjia e [[Ndarja e pushtetit|ndan pushtetin]] shtetëror midis [[Storting|parlamentit]], [[Këshilli i Shtetit (Norvegji)|kabinetit]] dhe [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|gjykatës së lartë]], siç përcaktohet nga [[Kushtetuta e Norvegjisë|kushtetuta e vitit 1814]]. Mbretëria e bashkuar e Norvegjisë u krijua në vitin 872 si një bashkim i [[Mbretëritë e vogla të Norvegjisë|mbretërive të vogla]] dhe ka ekzistuar vazhdimisht për 1,151-1,152 vjet. Nga viti 1537 deri në 1814, Norvegjia ishte pjesë e [[Danimarka-Norvegjia|Danimarkës-Norvegjisë]] dhe, nga 1814 deri në 1905, ishte në një [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë|bashkim personal]] me Suedinë. Norvegjia ishte neutrale gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], dhe në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] deri në prill 1940 kur u [[Pushtimi gjerman i Norvegjisë|pushtua]] nga [[Gjermania Naziste]] deri në fund të luftës. Norvegjia ka nënndarje administrative dhe politike në dy nivele: [[Qarqet e Norvegjisë|qarqe]] dhe [[Komunat e Norvegjisë|komuna]]. Norvegjia është një anëtare themeluese e [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]], [[NATO]]-s, [[Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë|Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë]], [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]], [[Traktati i Antarktidës|Traktatit të Antarktidës]] dhe [[Këshilli Nordik|Këshillit Nordik]]; anëtare e [[Zona Ekonomike Evropiane|Zonës Ekonomike Evropiane]], [[Organizata Botërore e Tregtisë|OBT]]-së dhe [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD]]-së; dhe një pjesë të [[Zona Shengen|Zonës Shengen]]. Norvegjia ruan [[Modeli nordik|modelin nordik]] të mirëqenies me [[Kujdesi shëndetësor universal|kujdes shëndetësor universal]] dhe një sistem gjithëpërfshirës të [[Ndihma shoqërore|sigurimeve shoqërore]], dhe vlerat e saj janë të rrënjosura në idealet egalitare.<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|language=en|access-date=21 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 mars 2018|url-status=dead}}</ref> Shteti norvegjez ka pozicione të mëdha pronësie në sektorët kryesorë industrialë, duke pasur rezerva të gjera të naftës, gazit natyror, mineraleve, lëndës drusore, ushqimeve të detit dhe ujit të freskët. [[Industria e naftës]] përbën rreth një të katërtën e produktit të brendshëm bruto (PBB) të vendit.<ref>{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08|work=Reuters|date=6 shtator 2007|access-date=8 mars 2009|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|archive-date=22 shtator 2020|url-status=live}}</ref> Në bazë për frymë, Norvegjia është prodhuesi më i madh në botë i naftës dhe gazit natyror jashtë Lindjes së Mesme.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=7 mars 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=15 mars 2016|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead}}</ref> Vendi ka të ardhurat e katërta dhe të teta më të larta për frymë në botë në listën e [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] dhe [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|FMN-së]], respektivisht.<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|access-date=12 dhjetor 2014|archive-date=31 janar 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> Ajo ka fondin më të madh të pasurisë sovrane në botë, me një vlerë prej 1.3 trilion dollarësh.<ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|title=The World's Biggest Wealth Fund Hits $1 Trillion|last=Holter|first=Mikael|date=27 qershor 2017|work=Bloomberg L.P.|access-date=19 shtator 2017|archive-date=19 shtator 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170919102510/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|url-status=live}}</ref><ref name="Meredith 2023">{{cite web|last=Meredith|first=Sam|title=Norway's gigantic sovereign wealth fund loses a record $164 billion, citing 'very unusual' year|website=CNBC|date=31 janar 2023|url=https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|access-date=26 prill 2023|archive-date=26 prill 2023|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426160106/https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|url-status=live}}</ref> == Historia == {{Kryesor|Historia e Norvegjisë}} Norvegjezët janë pasardhës të [[vikingët|vikingëve]], një popullsi skandinave që luajti një rol shumë të rëndësishëm në historinë europiane mes viteve [[800]] dhe [[1100]]. Gjatë periudhës vikinge, krahinat që sot janë pjesë e Norvegjisë, filluan të bashkohen gradualisht nën një mbret të vetëm. Mbreti [[Harald Hårfagre]] mori nën kontroll pjesën jugore dhe atë perëndimore të Norvegjisë pas betejës së [[Hafrsfjord]]-it, në vitin [[880]], dhe themeloi mbretërinë e tij me qendër në [[Avaldsnes]] në [[Karmøy]]. Në vitin 1[[995]], mbreti [[Olav Tryggvason]] ndërtoi kishën e parë në Norvegji në [[Moster]] ([[Bømlo]]), dhe filloi konvertimin e norvegjezëve në fenë e krishterë. Pas betejës së [[Stiklestad]]-it, në vitin [[1030]], feja e krishterë u bë fe shtetërore e Mbretërisë së Norvegjisë. Pas një periudhe gati 100 vjeçare me luftë civile, në vitin [[1130]], mbreti [[Sverreætten]] arriti të shtrijë pushtetin e tij në të gjithë Norvegjinë. Mbretëria e Norvegjisë arriti kulmin e fuqisë së saj (në aspektin ushtarak, ekonomik dhe kulturor) gjatë sundimit të mbretit [[Håkon Håkonssen]]. Familja mbretërore norvegjeze u bashkua me familjen mbretërore suedeze në vitin [[1319]] dhe më pas me atë daneze në vitin [[1380]]. Anëtari i fundit i familjes mbretërore norvegjeze me të drejtë trashëgimi të fronit të Mbretërisë së Norvegjisë vdiq në vitin [[1387]]. Norvegjia u bë pjesë e Bashkimit të Kalmarit ([[Kalmarunionen]]) së bashku me [[Danimarka|Danimarkën]] dhe Suedinë në vitin [[1397]]. Në vitin [[1450]], Suedia doli nga bashkimi si mbretëri më vete. Norvegjia vazhdoi bashkëjetesën me Danimarkën në formën e një bashkimi personal të kurorës (Mbreti i Danimarkës ishte gjithashtu edhe mbret i Norvegjisë, por të dy shtetet do të ishin të pavarur në politikën e brendshme). Ky bashkim, i cili zgjati për 434 vjet, filloi të quhet në shekullin e 18-të, si "nata e 400 viteve" sepse Norvegjia ishte gjysma e dobët e bashkimit dhe praktikisht drejtohej nga [[Kopenhaga]]. Periudha 1570-1721, u karakterizua nga luftëra shumëvjeçare të Mbretërisë Danezo-Norvegjeze me Mbretërinë e Suedisë dhe nga taksa të larta për të financuar këto luftëra. Me përjashtim të [[Luftës së Kalmarit]], në përfundim të së cilës, në vitin [[1613]], u përcaktua se territoret e veriut i përkisnin Norvegjisë, të gjitha luftërat e tjera përfunduan me fitoren e Suedisë dhe humbje të territoreve norvegjeze: Bohuslän, Jämtland dhe Härjedalen. Mbretëria Danezo-Norvegjeze ishte aleate e [[Napoleon Bonaparte|Napoleon Bonoparten]] ndërsa Mbretëria e Suedisë lidhi aleancë me [[Anglia|Anglinë]] dhe [[Prusia|Prusinë]]. Mbas disfatës së Napoleon Bonopartit, në paqen e [[Kiel]]-it në vitin [[1814]], Norvegjia iu dha nën sundim si shpërblim lufte Mbretit të Suedisë. Gjatë pranverës së vitit [[1814]], duke përfituar nga vazhdimi i veprimeve luftarake në Evropë, u mblodh Parlamenti Norvegjez në [[Eidsvold]]. Parlamenti miratoi me [[17 maj]] [[1814]] Kushtetutën e Norvegjisë, "Grunnloven av 1814". E frymëzuar nga kushtetutat e [[SHBA]] dhe [[Franca|Francës]], kushtetuta norvegjeze ishte tepër liberale për kohën e saj. Mbas një lufte të shkurtër mes Danimarkës/Norvegjisë dhe Suedisë, Norvegjia u bë pjesë e një bashkimi personal të kurorës me Suedinë. Danimarka mbajti sovranitetin mbi [[Groenlanda|Groenlandën]], [[Islanda|Islandën]] dhe [[Ishujt Faroe|ishujt Farëje]] (Færøyene). Këto territore ishin deri në [[1814]] pjesë e Norvegjisë dhe administroheshin nga Norvegjia. Pakënaqësia e norvegjezëve për bashkimin me Suedinë erdhi në rritje dhe në vitin [[1905]], Suedia u detyrua të njohë pavarësinë e Norvegjisë. Norvegjezët e shprehën vullnetin e tyre për shkëputje nga Suedia me një referendum ku vetëm disa qindra vota ishin në favor të bashkimit me Suedinë. Qeveria norvegjeze ia ofroi kurorën e Norvegjisë princit Carl të Danimarkës. Në një referendum të dytë, shumica e norvegjezëve me të drejtë vote përkrahu monarkinë si formë organizimi të shtetit dhe princin Carl si mbret të Norvegjisë. Në kurorëzimin e tij si mbret i Norvegjisë, princi Carl mori emrin [[Haakon VII]]. Familja mbretërore norvegjeze i përket, së bashku me familjen mbretërore të Danimarkës, shtëpisë princërore të Gjermanisë veriore Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (një nga degët e shtëpisë mbretërore [[Oldenburg]]). Norvegjia ishte shtet asnjanës në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]]. Qeveria norvegjeze mendoi të ndiqte parimin e neutralitetit edhe gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Me [[9 prill]] [[1940]], Gjermania sulmoi Danimarkën dhe Norvegjinë. Mbas rreth 2 muaj luftimesh, Gjermania arriti të pushtojë të gjithë Norvegjinë. Pushtimi përfundoi me [[9 maj]] [[1945]] me kapitullimin e forcave gjermane në Norvegji. Përvoja e Luftës së Dytë Botërore dhe frika e ekspansionit sovjetik shkaktuan një ndryshim rrënjësor në politikën e jashtme të Norvegjisë. Norvegjia është një nga shtetet themeluese të [[NATO]]-s në vitin [[1949]]. Norvegjia luajti një rol mjaft aktiv në krijimin e [[OKB|Organizatës së Kombeve të Bashkuara]] në vitin [[1945]]. Norvegjezët kanë votuar 2 herë në referendum për tu bërë pjesë e [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]], në [[1974]] dhe [[1994]]. Në të dy referendumet, shumica e votuesve u shpreh kundër pranimit të Norvegjisë në Bashkimin Evropian. == Politika == Partitë që janë të përfaqësuara në parlamentin norvegjez (Stortinget): * Arbeiderpartiet (Partia Punëtore). Është parti social-demokrate. Aktualisht partia më e madhe në parlament dhe pjesëtare e koalicionit qeveritar. * FrP ( Partia e Progresit). Është parti populiste e djathtë. Është partia e dytë më e madhe në parlamentin norvegjez. * Høyre (Partia e Djathtë). Është parti konservatore. * Sosialistisk Venstreparti SV (Partia e majtë Socialiste). Është parti social-demokrate, por më e majtë se Arbeiderpartiet: rishpërndarje më të madhe të të ardhurave (në politikën e brendshme) dhe kundër pjesëmarrjes në NATO ose në operacionet e udhëhequra nga SHBA. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Senterpartiet (Partia e Qendrës). Është vazhdim i partisë fshatare dhe ruan pothuajse të njëjtin profil politik. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Kristelig Folkeparti (Partia Popullore Kristiane). Është parti e qendrës/e djathtë e cila në politikën e saj mbështetet në normat morale të fesë së krishterë (protestante). * Venstre ( Partia e majtë). Është partia liberale norvegjeze. Në thelb është parti e djathtë, me përjashtim të mbrojtjes së mjedisit. == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Norvegjisë}} [[Skeda:Map_Norway_political-geo.png|thumb|275px|right|Njësitë administrative në Norvegji 2017]] [[Skeda:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|Qarku (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] Sipërfaqja e përgjithshme e Norvegjisë është 324,220&nbsp;km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 62 00 '''V''', 10 00 '''L''' dhe 307,860&nbsp;km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 16,360&nbsp;km² ujë. Vija bregdetare e Norvegjisë është 21,925&nbsp;km e gjatë duke llogaritur këtu tokën amtare (3,419&nbsp;km) dhe ë gjitha ishujt e mëdha (2,413&nbsp;km) , ishujt e vegjël, ujdhesat dhe siujdhesat që i takojnë asaj (16,093&nbsp;km). Kufiri tokësorë është 2,551&nbsp;km i gjatë. [[Klima]] e Norvegjisë është klimë bregdetare oqeanike përgjatë bregdetit dhe kryesisht e ftohtë dhe e lagësht si në dimër dhe në verë. Pjesa më e madhe e [[relievi]]t të Norvegjisë është terren i vrazhdë dhe malorë, përgjatë bregdetit është teren i ulët që formon liqene të shumta. Pjesa veriore është e ngrirë gjatë gjithë vitit. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të oqeanit ( 0m ) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,469 metrave në një vend të quajtur Galdëhopingen ( [[Gjuha Angleze|ang.]]:Galdhopiggen). == Njësitë administrative == {{Kryesor|Njësitë administrative të Norvegjisë}} Norvegjia, një shtet jo federal, është e ndarë në 15 qarqe administrative të nivelit të parë (fylke). Qarku administrohet nga kuvendi i qarkut të zgjedhur direkt nga populli. Kuvendi zgjedh Guvernatorin e Qarkut. Përveç kësaj, Mbreti dhe qeveria janë të përfaqësuara në çdo qark nga një fylkesmann, i cili në mënyrë efektive vepron si një guvernator. Si e tillë, Qeveria është e përfaqësuar drejtpërsëdrejti në nivel lokal përmes zyrave të qarkut të guvernatorëve. Qarqet ndahen më tej në 357 bashki të nivelit të dytë (Kommunar), të cilat administrohen nga këshilli bashkiak i zgjedhur drejtpërsëdrejti nga populli. Këshilli Bashkiak kryesohet nga Kryetari i bashkisë dhe një kabinet të vogël ekzekutiv. Kryeqyteti i Oslos konsiderohet edhe si qark edhe si bashki. Qarqet e Norvegjisë janë:<ref name="fylker">{{Cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|title=Fylkesinndelingen fra 2024|publisher=Regjeringen|date=2022-07-05|accessdate=2024-03-02|language=no}}</ref> {| class="wikitable sortable" !# !Qarku (fylke) 2024 !Qendra administrative |- | align=left|3|[[File:Oslo_komm.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Oslo_komm.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Oslo]]|[[Oslo]] |- | align=left|11|[[File:Rogaland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Rogaland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Rogaland]]|[[Stavanger]] |- | align=left|15|[[File:Møre_og_Romsdal_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:M%C3%B8re_og_Romsdal_v%C3%A5pen.svg|27x27px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Møre og Romsdal]]|[[Molde]] |- | align=left|18|[[File:Nordland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Nordland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Nordland]]|[[Bodø]] |- | align=left|31|[[File:Østfold_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Østfold_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Østfold]]|[[Sarpsborg]] |- | align=left|32|[[File:Akershus_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Akershus_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Akershus]]|[[Oslo]] |- | align=left|33|[[File:Buskerud_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Buskerud_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Buskerud]]|[[Drammen]] |- | align=left|34|[[File:Innlandet_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Innlandet_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Innlandet]]|[[Hamar]] |- | align=left|39|[[File:Vestfold våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestfold v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestfold]]|[[Tønsberg]] |- | align=left|40|[[File:Telemark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Telemark v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Telemark]]|[[Skien]] |- | align=left|42|[[File:Agder_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Agder_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Agder]]|[[Kristiansand]] |- | align=left|46|[[File:Vestland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestland]]|[[Bergen]] |- | align=left|50|[[File:Trøndelag våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Tr%C3%B8ndelag_v%C3%A5pen.png|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Trøndelag]]|[[Steinkjer]] |- | align=left|55|[[File:Troms våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Troms våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Troms]]|[[Tromsø]] |- | align=left|56|[[File:Finnmark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Finnmark våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Finnmark]]|[[Vadsø]] |} {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" |Qarku (fylke) 2017 ! scope="col" |Qendra administrative ! scope="col" |Bashkia më e populluar ! scope="col" |Rajoni |- |{{Emblema|Østfold}} |[[Sarpsborg]] |[[Fredrikstad]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Akershus}} |[[Oslo]] |[[Bærum]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oslo}} |[[Oslo|City of Oslo]] |[[Oslo]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Hedmark}} |[[Hamar]] |[[Ringsaker]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oppland}} |[[Lillehammer]] |[[Gjøvik]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Buskerud}} |[[Drammen]] |[[Drammen]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Vestfold}} |[[Tønsberg]] |[[Sandefjord]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Telemark}} |[[Skien]] |[[Skien]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Aust-Agder}} |[[Arendal]] |[[Arendal]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Vest-Agder}} |[[Kristiansand]] |[[Kristiansand]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Rogaland}} |[[Stavanger]] |[[Stavanger]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Hordaland}} |[[Bergen]] |[[Bergen]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sogn og Fjordane}} |[[Leikanger]] |[[Førde]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Møre og Romsdal}} |[[Molde]] |[[Ålesund]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sør-Trøndelag}} |[[Trondheim]] |[[Trondheim]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nord-Trøndelag}} |[[Steinkjer]] |[[Stjørdal]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nordland}} |[[Bodø]] |[[Bodø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Troms}} |[[Tromsø]] |[[Tromsø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Finnmark}} |[[Vadsø]] |[[Alta, Norway|Alta]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |''[[Svalbard]]'' (zonë e painkorporuar) |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Norvegjia Veriore]]'' |} == Ekonomia == Norvegjia është një ndër shtetet me të ardhura më të larta për banorë në botë, për shkak të burimeve natyrore të naftës. Një ndër eksportuesit më të mëdhenj të naftës si sasi e përgjithshme dhe për banorë. Të ardhurat nga nafta që nuk përdoren vendosen në një fond që do të përdoret në të ardhmen për pagimin e pensioneve etj. Ky fond është unik në botë, dhe ka sot rreth 375 miliard [[euro]].Ky eshte vendi ku jetohet me mire dhe me te ardhurat me te larta ne bote per person . == Demografia == [[Skeda:Basic demographics of Norway 1900 2000.PNG|thumb|300px|Grafiku demografik i Norvegjisë]] {{Kryesor|Demografia e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.574.560 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite ndersa jetegjatesia eshte 81.9 vjec duke e renditur Norvegjine ne vendin e 17 sipas  Life Expectancy by Country. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, të tjerë katolik dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Janë dy gjuhë zyrtare: bokmål, e ngjashme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra . Pakica më e madhe kombëtare autoktone është Laponët, dhe janë rreth 20.000. Qytetet Norvegjeze nga jugu në veri: Kristiansand - Stavanger - Fredrikstad - Drammen - [[Oslo]] (kryeqytet) - Bergen - Hamar - Florø - Ålesund - Trondheim - Mo i Rana - Bodø - Narvik - Harstad - Tromsø - Hammerfest - Vardø == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.873.000 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, katolikë dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Në Norvegji ka dy gjuhë zyrtare: bokmåle, e ngjajshme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra. Pakica më e madhe kambëtare autoktine janë Laponët, dhe janë rreth 20 000. Kultura e tyre ka qene e vecante. Ata ishin shume te mire dhe naten e kalonin ne kafiteri apo dicka tjeter ata kishin teatre te njohura. ==Shënime== {{notelist}} == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Norway|{{PAGENAME}}}} * [https://www.kongehuset.no/ Mbreti] * [https://www.regjeringen.no/en/id4/ Qeveria] * [https://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/ Parlamenti] - Stortinget * [http://www.norway.info Ministria e Informimit] - Info * [http://www.norway.no Ministria e Informimit] - portal * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/index.html Enti i statistikave]-Statistics Norway * [https://web.archive.org/web/20061125225405/http://ngis2.statkart.no/norgesglasset/default.html Harta zyrtare] * [https://www.norges-bank.no/ Banka Norvegjeze] * [http://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/tp237_e.htm WTO: Trade Policy Review: Norway] * [https://web.archive.org/web/20050204095601/http://www.ub.uio.no/ujur/publikasjoner/skriftserie/18/ Sources to Legal Information in Norway] * [http://www.odin.dep.no/odin/engelsk/norway/system/032005-990424/ The Norwegian Constitution in English] * [http://www.lovdata.no/info/lawdata.html Norwegian law in English] * [https://web.archive.org/web/20050707081411/http://odin.dep.no/ud/html/2000/minifakta/e/eng-02.html Public holidays in Norway] * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/07.html Norwegian climate] == Shiko dhe këtë == * '''[http://www.albaner.no/al/ Komuniteti i Studentëve në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050405201757/http://www.albaner.no/al/ |date=5 prill 2005 }}''' (''Oslo'') * '''[http://www.qiksh.no/ Qendra Islamike Kulturore Shqiptare në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050614000502/http://www.qiksh.no/ |date=14 qershor 2005 }}''' (''Oslo'') {{VendeEvropa}} [[Kategoria:Norvegji| ]] [[Kategoria:Shtetet e Evropës Veriore]] [[Kategoria:Anëtarët e Këshillit Nordik]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Vende skandinave]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] ou3meyuraq1tsjadm5g3na3gcb7ms4e 2940615 2940591 2026-04-13T08:43:33Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940615 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Mbretëria e Norvegjisë | native_name = ''Kongeriket Norge'' ([[Bokmål]])<br/>''Kongeriket Noreg'' ([[Nynorsk]]) | common_name = Norvegjia | image_flag = Flag of Norway.svg | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | flag_type = [[Flamuri i Norvegjisë|Flamuri]] | symbol_type = [[Stema e Norvegjisë|Stema]] | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[Skeda:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq globin|[[Skeda:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq hartën e Evropës|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq territoret dhe varësitë përtej detit|default=1}} | national_anthem = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />(Shqip: "Po, ne e duam këtë vend")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Skeda:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Kongesangen]]''<br />(Shqip. "Kënga e Mbretit") </div> | official_languages = {{hlist|[[Gjuha norvegjeze|Norvegjisht]]|[[Gjuhët sámi|Sámi]]<ref name="LanguageCouncilSami">{{cite web|title=Offisiell status for samisk|url=https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|publisher=[[Language Council of Norway]]|language=en|access-date=19 gusht 2021|archive-date=15 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815194636/https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|url-status=live}}</ref>}} | national_languages = {{hlist|[[Kven language|Kven]]|[[Gjuha rome|Romani]]}} | religion = {{ublist |item_style=white-space; |74.9% [[Krishterimi]] {{Tree list}} **68% [[Kisha e Norvegjisë]] **6.9% krishterë të tjerë {{Tree list/end}} |21.2% [[Afetaria|pa fe]] |3.1% [[Islami në Norvegji|Islami]] |0.8% të tjerë}} | religion_ref =<ref name="stat2021statechurch">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616112249/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=16 qershor 2021 }} Statistics Norway 15 June 2021</ref><ref name="stat2021other">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206105653/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=6 dhjetor 2022 }} Statistics Norway 27 September 2021</ref> | religion_year = 2021 | demonym = [[Norvegjez]] | capital = [[Oslo]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = kryeqyteti | government_type = [[Monarkia kushtetuese]] [[Sistemi parlamentar|parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_title1 = [[Monarkia e Norvegjisë|Monark]] | leader_name1 = [[Harald V i Norvegjisë|Harald V]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Norvegjisë|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Jonas Gahr Støre]] | leader_title3 = [[Lista e presidentëve të Storting|President i Storting]] | leader_name3 = [[Masud Gharahkhani]] | leader_title4 = [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|Shefi i Drejtësisë]] | leader_name4 = [[Toril Marie Øie]] | legislature = [[Storting]] | sovereignty_type = [[Historia e Norvegjisë|Historia]] | established_event1 = [[Unifikimi i Norvegjisë|Shteti vendosi bashkimin paraprak]] | established_date1 = 872 | established_event2 = [[Mbretëria e Norvegjisë (872–1397)|Mbretëria e Vjetër e Norvegjisë]] (Peak extent) | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Bashkimi i Kalmarit]] | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Danimarka–Norvegjia]] | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Mbretëria e Norvegjisë (1814)|Ri-krijimi i shtetit]]<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|title=The Re-establishing of a Norwegian State|website=regjeringen.no|date=5 korrik 2020|access-date=17 prill 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418081518/https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|archive-date=18 prill 2017|url-status=live}}</ref> | established_date5 = [[Meeting of Notables|25 shkurt 1814]] | established_event6 = [[Kushtetuta e Norvegjisë|Kushtetuta]] | established_date6 = 17 maj 1814 | established_event7 = [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë]] | established_date7 = 4 nëntor 1814 | established_event8 = [[Shpërbërja e bashkimit midis Norvegjisë dhe Suedisë]] | established_date8 = 7 qershor 1905 | area_rank = 61st^b <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote =<ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 dhjetor 2019|access-date=1 mars 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|archive-date=8 qershor 2019|url-status=dead}}</ref> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 tetor 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|language=en|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,627,400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = 118th | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.61 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 213th | GDP_PPP = {{increase}} $461.107 billion<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Norway)|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=www.imf.org|date=16 prill 2024|access-date=16 prill 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416203142/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|archive-date=16 prill 2024|url-status=live}}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 51st | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $82,832<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 8th | GDP_nominal = {{increase}} $526.951 billion<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 27th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $94,660<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 3rd | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref =<ref name="eurogini">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=[[Eurostat]]|website=ec.europa.eu|access-date=22 qershor 2022|archive-date=9 tetor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2022 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.966 <!--number only--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{Cite web|date=13 mars 2024|title=Human Development Report 2023/2024|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|archive-date=13 mars 2024|access-date=13 mars 2024|publisher=[[United Nations Development Programme]]|language=en}}</ref> | HDI_rank = 2nd | currency = [[Krone norvegjeze]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|dd|day}}.{{abbr|mm|month}}.{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = djathtas | calling_code = [[Numrat e telefonit në Norvegji|+47]] | cctld = [[.no]]^d }} '''Norvegjia''' ([[Bokmål]]: ''Norge'', [[Nynorsk]]: ''Noreg''), zyrtarisht '''Mbretëria e Norvegjisë''', është një [[Vendet Nordike|vend nordik]] në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]], i vendosur në [[Gadishulli Skandinav|Gadishullin Skandinav]]. Ishulli i largët [[Arktiku|Arktik]] i [[Jan Mayen]] dhe [[arkipelagu]] i [[Svalbard]] janë gjithashtu pjesë të Norvegjisë.{{efn|[[Traktati Spitsbergen]] (i njohur gjithashtu si [[Traktati i Svalbardit]]) i 9 shkurtit 1920 njeh sovranitetin e plotë dhe absolut të Norvegjisë mbi arkipelagun arktik të Spitsbergen (tani i quajtur [[Svalbard]]).<ref name="Board1986">{{cite book <!-- Citation bot no -->|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment|publisher=National Academies Press|url=https://books.google.com/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|access-date=24 korrik 2011|language=en|isbn=978-0309036405|date=1986}}</ref>}} [[Ishulli Bouvet]], i vendosur në [[Subantarktik]], është një [[Vartësitë e Norvegjisë|vartësi]]; Norvegjia pretendon gjithashtu territoret e Antarktikut të [[Ishulli Pjetër I|ishullit Pjetër I]] dhe [[Toka e Mbretëreshës Maud|Tokës së Mbretëreshës Maud]]. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh në Norvegji është [[Oslo]]. Vendi kufizohet nga [[Suedia]] në lindje, [[Finlanda]] dhe [[Rusia]] në verilindje dhe ngushticën [[Skagerrak]] në jug. Norvegjia ka një vijë bregdetare të gjerë përballë Oqeanit Atlantik të Veriut dhe [[Deti Barents|Detit Barents]]. Si një [[shtet unitar]] me një [[monarki kushtetuese]], Norvegjia e [[Ndarja e pushtetit|ndan pushtetin]] shtetëror midis [[Storting|parlamentit]], [[Këshilli i Shtetit (Norvegji)|kabinetit]] dhe [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|gjykatës së lartë]], siç përcaktohet nga [[Kushtetuta e Norvegjisë|kushtetuta e vitit 1814]]. Mbretëria e bashkuar e Norvegjisë u krijua në vitin 872 si një bashkim i [[Mbretëritë e vogla të Norvegjisë|mbretërive të vogla]] dhe ka ekzistuar vazhdimisht për 1,151-1,152 vjet. Nga viti 1537 deri në 1814, Norvegjia ishte pjesë e [[Danimarka-Norvegjia|Danimarkës-Norvegjisë]] dhe, nga 1814 deri në 1905, ishte në një [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë|bashkim personal]] me Suedinë. Norvegjia ishte neutrale gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], dhe në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] deri në prill 1940 kur u [[Pushtimi gjerman i Norvegjisë|pushtua]] nga [[Gjermania Naziste]] deri në fund të luftës. Norvegjia ka nënndarje administrative dhe politike në dy nivele: [[Qarqet e Norvegjisë|qarqe]] dhe [[Komunat e Norvegjisë|komuna]]. Norvegjia është një anëtare themeluese e [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]], [[NATO]]-s, [[Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë|Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë]], [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]], [[Traktati i Antarktidës|Traktatit të Antarktidës]] dhe [[Këshilli Nordik|Këshillit Nordik]]; anëtare e [[Zona Ekonomike Evropiane|Zonës Ekonomike Evropiane]], [[Organizata Botërore e Tregtisë|OBT]]-së dhe [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD]]-së; dhe një pjesë të [[Zona Shengen|Zonës Shengen]]. Norvegjia ruan [[Modeli nordik|modelin nordik]] të mirëqenies me [[Kujdesi shëndetësor universal|kujdes shëndetësor universal]] dhe një sistem gjithëpërfshirës të [[Ndihma shoqërore|sigurimeve shoqërore]], dhe vlerat e saj janë të rrënjosura në idealet egalitare.<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|language=en|access-date=21 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 mars 2018|url-status=dead}}</ref> Shteti norvegjez ka pozicione të mëdha pronësie në sektorët kryesorë industrialë, duke pasur rezerva të gjera të naftës, gazit natyror, mineraleve, lëndës drusore, ushqimeve të detit dhe ujit të freskët. [[Industria e naftës]] përbën rreth një të katërtën e produktit të brendshëm bruto (PBB) të vendit.<ref>{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08|work=Reuters|date=6 shtator 2007|access-date=8 mars 2009|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|archive-date=22 shtator 2020|url-status=live}}</ref> Në bazë për frymë, Norvegjia është prodhuesi më i madh në botë i naftës dhe gazit natyror jashtë Lindjes së Mesme.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=7 mars 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=15 mars 2016|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead}}</ref> Vendi ka të ardhurat e katërta dhe të teta më të larta për frymë në botë në listën e [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] dhe [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|FMN-së]], respektivisht.<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|access-date=12 dhjetor 2014|archive-date=31 janar 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> Ajo ka fondin më të madh të pasurisë sovrane në botë, me një vlerë prej 1.3 trilion dollarësh.<ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|title=The World's Biggest Wealth Fund Hits $1 Trillion|last=Holter|first=Mikael|date=27 qershor 2017|work=Bloomberg L.P.|access-date=19 shtator 2017|archive-date=19 shtator 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170919102510/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|url-status=live}}</ref><ref name="Meredith 2023">{{cite web|last=Meredith|first=Sam|title=Norway's gigantic sovereign wealth fund loses a record $164 billion, citing 'very unusual' year|website=CNBC|date=31 janar 2023|url=https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|access-date=26 prill 2023|archive-date=26 prill 2023|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426160106/https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|url-status=live}}</ref> == Historia == {{Kryesor|Historia e Norvegjisë}} Norvegjezët janë pasardhës të [[vikingët|vikingëve]], një popullsi skandinave që luajti një rol shumë të rëndësishëm në historinë europiane mes viteve [[800]] dhe [[1100]]. Gjatë periudhës vikinge, krahinat që sot janë pjesë e Norvegjisë, filluan të bashkohen gradualisht nën një mbret të vetëm. Mbreti [[Harald Hårfagre]] mori nën kontroll pjesën jugore dhe atë perëndimore të Norvegjisë pas betejës së [[Hafrsfjord]]-it, në vitin [[880]], dhe themeloi mbretërinë e tij me qendër në [[Avaldsnes]] në [[Karmøy]]. Në vitin 1[[995]], mbreti [[Olav Tryggvason]] ndërtoi kishën e parë në Norvegji në [[Moster]] ([[Bømlo]]), dhe filloi konvertimin e norvegjezëve në fenë e krishterë. Pas betejës së [[Stiklestad]]-it, në vitin [[1030]], feja e krishterë u bë fe shtetërore e Mbretërisë së Norvegjisë. Pas një periudhe gati 100 vjeçare me luftë civile, në vitin [[1130]], mbreti [[Sverreætten]] arriti të shtrijë pushtetin e tij në të gjithë Norvegjinë. Mbretëria e Norvegjisë arriti kulmin e fuqisë së saj (në aspektin ushtarak, ekonomik dhe kulturor) gjatë sundimit të mbretit [[Håkon Håkonssen]]. Familja mbretërore norvegjeze u bashkua me familjen mbretërore suedeze në vitin [[1319]] dhe më pas me atë daneze në vitin [[1380]]. Anëtari i fundit i familjes mbretërore norvegjeze me të drejtë trashëgimi të fronit të Mbretërisë së Norvegjisë vdiq në vitin [[1387]]. Norvegjia u bë pjesë e Bashkimit të Kalmarit ([[Kalmarunionen]]) së bashku me [[Danimarka|Danimarkën]] dhe Suedinë në vitin [[1397]]. Në vitin [[1450]], Suedia doli nga bashkimi si mbretëri më vete. Norvegjia vazhdoi bashkëjetesën me Danimarkën në formën e një bashkimi personal të kurorës (Mbreti i Danimarkës ishte gjithashtu edhe mbret i Norvegjisë, por të dy shtetet do të ishin të pavarur në politikën e brendshme). Ky bashkim, i cili zgjati për 434 vjet, filloi të quhet në shekullin e 18-të, si "nata e 400 viteve" sepse Norvegjia ishte gjysma e dobët e bashkimit dhe praktikisht drejtohej nga [[Kopenhaga]]. Periudha 1570-1721, u karakterizua nga luftëra shumëvjeçare të Mbretërisë Danezo-Norvegjeze me Mbretërinë e Suedisë dhe nga taksa të larta për të financuar këto luftëra. Me përjashtim të [[Luftës së Kalmarit]], në përfundim të së cilës, në vitin [[1613]], u përcaktua se territoret e veriut i përkisnin Norvegjisë, të gjitha luftërat e tjera përfunduan me fitoren e Suedisë dhe humbje të territoreve norvegjeze: Bohuslän, Jämtland dhe Härjedalen. Mbretëria Danezo-Norvegjeze ishte aleate e [[Napoleon Bonaparte|Napoleon Bonoparten]] ndërsa Mbretëria e Suedisë lidhi aleancë me [[Anglia|Anglinë]] dhe [[Prusia|Prusinë]]. Mbas disfatës së Napoleon Bonopartit, në paqen e [[Kiel]]-it në vitin [[1814]], Norvegjia iu dha nën sundim si shpërblim lufte Mbretit të Suedisë. Gjatë pranverës së vitit [[1814]], duke përfituar nga vazhdimi i veprimeve luftarake në Evropë, u mblodh Parlamenti Norvegjez në [[Eidsvold]]. Parlamenti miratoi me [[17 maj]] [[1814]] Kushtetutën e Norvegjisë, "Grunnloven av 1814". E frymëzuar nga kushtetutat e [[SHBA]] dhe [[Franca|Francës]], kushtetuta norvegjeze ishte tepër liberale për kohën e saj. Mbas një lufte të shkurtër mes Danimarkës/Norvegjisë dhe Suedisë, Norvegjia u bë pjesë e një bashkimi personal të kurorës me Suedinë. Danimarka mbajti sovranitetin mbi [[Groenlanda|Groenlandën]], [[Islanda|Islandën]] dhe [[Ishujt Faroe|ishujt Farëje]] (Færøyene). Këto territore ishin deri në [[1814]] pjesë e Norvegjisë dhe administroheshin nga Norvegjia. Pakënaqësia e norvegjezëve për bashkimin me Suedinë erdhi në rritje dhe në vitin [[1905]], Suedia u detyrua të njohë pavarësinë e Norvegjisë. Norvegjezët e shprehën vullnetin e tyre për shkëputje nga Suedia me një referendum ku vetëm disa qindra vota ishin në favor të bashkimit me Suedinë. Qeveria norvegjeze ia ofroi kurorën e Norvegjisë princit Carl të Danimarkës. Në një referendum të dytë, shumica e norvegjezëve me të drejtë vote përkrahu monarkinë si formë organizimi të shtetit dhe princin Carl si mbret të Norvegjisë. Në kurorëzimin e tij si mbret i Norvegjisë, princi Carl mori emrin [[Haakon VII]]. Familja mbretërore norvegjeze i përket, së bashku me familjen mbretërore të Danimarkës, shtëpisë princërore të Gjermanisë veriore Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (një nga degët e shtëpisë mbretërore [[Oldenburg]]). Norvegjia ishte shtet asnjanës në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]]. Qeveria norvegjeze mendoi të ndiqte parimin e neutralitetit edhe gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Me [[9 prill]] [[1940]], Gjermania sulmoi Danimarkën dhe Norvegjinë. Mbas rreth 2 muaj luftimesh, Gjermania arriti të pushtojë të gjithë Norvegjinë. Pushtimi përfundoi me [[9 maj]] [[1945]] me kapitullimin e forcave gjermane në Norvegji. Përvoja e Luftës së Dytë Botërore dhe frika e ekspansionit sovjetik shkaktuan një ndryshim rrënjësor në politikën e jashtme të Norvegjisë. Norvegjia është një nga shtetet themeluese të [[NATO]]-s në vitin [[1949]]. Norvegjia luajti një rol mjaft aktiv në krijimin e [[OKB|Organizatës së Kombeve të Bashkuara]] në vitin [[1945]]. Norvegjezët kanë votuar 2 herë në referendum për tu bërë pjesë e [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]], në [[1974]] dhe [[1994]]. Në të dy referendumet, shumica e votuesve u shpreh kundër pranimit të Norvegjisë në Bashkimin Evropian. == Politika == Partitë që janë të përfaqësuara në parlamentin norvegjez (Stortinget): * Arbeiderpartiet (Partia Punëtore). Është parti social-demokrate. Aktualisht partia më e madhe në parlament dhe pjesëtare e koalicionit qeveritar. * FrP ( Partia e Progresit). Është parti populiste e djathtë. Është partia e dytë më e madhe në parlamentin norvegjez. * Høyre (Partia e Djathtë). Është parti konservatore. * Sosialistisk Venstreparti SV (Partia e majtë Socialiste). Është parti social-demokrate, por më e majtë se Arbeiderpartiet: rishpërndarje më të madhe të të ardhurave (në politikën e brendshme) dhe kundër pjesëmarrjes në NATO ose në operacionet e udhëhequra nga SHBA. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Senterpartiet (Partia e Qendrës). Është vazhdim i partisë fshatare dhe ruan pothuajse të njëjtin profil politik. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Kristelig Folkeparti (Partia Popullore Kristiane). Është parti e qendrës/e djathtë e cila në politikën e saj mbështetet në normat morale të fesë së krishterë (protestante). * Venstre ( Partia e majtë). Është partia liberale norvegjeze. Në thelb është parti e djathtë, me përjashtim të mbrojtjes së mjedisit. == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Norvegjisë}} [[Skeda:Map_Norway_political-geo.png|thumb|275px|right|Njësitë administrative në Norvegji 2017]] [[Skeda:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|Qarku (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] Sipërfaqja e përgjithshme e Norvegjisë është 324,220&nbsp;km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 62 00 '''V''', 10 00 '''L''' dhe 307,860&nbsp;km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 16,360&nbsp;km² ujë. Vija bregdetare e Norvegjisë është 21,925&nbsp;km e gjatë duke llogaritur këtu tokën amtare (3,419&nbsp;km) dhe ë gjitha ishujt e mëdha (2,413&nbsp;km) , ishujt e vegjël, ujdhesat dhe siujdhesat që i takojnë asaj (16,093&nbsp;km). Kufiri tokësorë është 2,551&nbsp;km i gjatë. [[Klima]] e Norvegjisë është klimë bregdetare oqeanike përgjatë bregdetit dhe kryesisht e ftohtë dhe e lagësht si në dimër dhe në verë. Pjesa më e madhe e [[relievi]]t të Norvegjisë është terren i vrazhdë dhe malorë, përgjatë bregdetit është teren i ulët që formon liqene të shumta. Pjesa veriore është e ngrirë gjatë gjithë vitit. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të oqeanit ( 0m ) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,469 metrave në një vend të quajtur Galdëhopingen ( [[Gjuha Angleze|ang.]]:Galdhopiggen). == Njësitë administrative == {{Kryesor|Njësitë administrative të Norvegjisë}} Norvegjia, një shtet jo federal, është e ndarë në 15 qarqe administrative të nivelit të parë (fylke). Qarku administrohet nga kuvendi i qarkut të zgjedhur direkt nga populli. Kuvendi zgjedh Guvernatorin e Qarkut. Përveç kësaj, Mbreti dhe qeveria janë të përfaqësuara në çdo qark nga një fylkesmann, i cili në mënyrë efektive vepron si një guvernator. Si e tillë, Qeveria është e përfaqësuar drejtpërsëdrejti në nivel lokal përmes zyrave të qarkut të guvernatorëve. Qarqet ndahen më tej në 357 bashki të nivelit të dytë (Kommunar), të cilat administrohen nga këshilli bashkiak i zgjedhur drejtpërsëdrejti nga populli. Këshilli Bashkiak kryesohet nga Kryetari i bashkisë dhe një kabinet të vogël ekzekutiv. Kryeqyteti i Oslos konsiderohet edhe si qark edhe si bashki. Qarqet e Norvegjisë janë:<ref name="fylker">{{Cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|title=Fylkesinndelingen fra 2024|publisher=Regjeringen|date=2022-07-05|accessdate=2024-03-02|language=no}}</ref> {| class="wikitable sortable" !# !Qarku (fylke) 2024 !Qendra administrative |- | align=left|3|[[File:Oslo_komm.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Oslo_komm.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Oslo]]|[[Oslo]] |- | align=left|11|[[File:Rogaland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Rogaland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Rogaland]]|[[Stavanger]] |- | align=left|15|[[File:Møre_og_Romsdal_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:M%C3%B8re_og_Romsdal_v%C3%A5pen.svg|27x27px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Møre og Romsdal]]|[[Molde]] |- | align=left|18|[[File:Nordland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Nordland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Nordland]]|[[Bodø]] |- | align=left|31|[[File:Østfold_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Østfold_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Østfold]]|[[Sarpsborg]] |- | align=left|32|[[File:Akershus_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Akershus_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Akershus]]|[[Oslo]] |- | align=left|33|[[File:Buskerud_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Buskerud_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Buskerud]]|[[Drammen]] |- | align=left|34|[[File:Innlandet_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Innlandet_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Innlandet]]|[[Hamar]] |- | align=left|39|[[File:Vestfold våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestfold v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestfold]]|[[Tønsberg]] |- | align=left|40|[[File:Telemark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Telemark v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Telemark]]|[[Skien]] |- | align=left|42|[[File:Agder_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Agder_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Agder]]|[[Kristiansand]] |- | align=left|46|[[File:Vestland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestland]]|[[Bergen]] |- | align=left|50|[[File:Trøndelag våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Tr%C3%B8ndelag_v%C3%A5pen.png|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Trøndelag]]|[[Steinkjer]] |- | align=left|55|[[File:Troms våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Troms våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Troms]]|[[Tromsø]] |- | align=left|56|[[File:Finnmark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Finnmark våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Finnmark]]|[[Vadsø]] |} {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" |Qarku (fylke) 2017 ! scope="col" |Qendra administrative ! scope="col" |Bashkia më e populluar ! scope="col" |Rajoni |- |{{Emblema|Østfold}} |[[Sarpsborg]] |[[Fredrikstad]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Akershus}} |[[Oslo]] |[[Bærum]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oslo}} |[[Oslo|City of Oslo]] |[[Oslo]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Hedmark}} |[[Hamar]] |[[Ringsaker]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oppland}} |[[Lillehammer]] |[[Gjøvik]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Buskerud}} |[[Drammen]] |[[Drammen]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Vestfold}} |[[Tønsberg]] |[[Sandefjord]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Telemark}} |[[Skien]] |[[Skien]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Aust-Agder}} |[[Arendal]] |[[Arendal]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Vest-Agder}} |[[Kristiansand]] |[[Kristiansand]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Rogaland}} |[[Stavanger]] |[[Stavanger]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Hordaland}} |[[Bergen]] |[[Bergen]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sogn og Fjordane}} |[[Leikanger]] |[[Førde]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Møre og Romsdal}} |[[Molde]] |[[Ålesund]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sør-Trøndelag}} |[[Trondheim]] |[[Trondheim]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nord-Trøndelag}} |[[Steinkjer]] |[[Stjørdal]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nordland}} |[[Bodø]] |[[Bodø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Troms}} |[[Tromsø]] |[[Tromsø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Finnmark}} |[[Vadsø]] |[[Alta, Norway|Alta]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |''[[Svalbard]]'' (zonë e painkorporuar) |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Norvegjia Veriore]]'' |} == Ekonomia == Norvegjia është një ndër shtetet me të ardhura më të larta për banorë në botë, për shkak të burimeve natyrore të naftës. Një ndër eksportuesit më të mëdhenj të naftës si sasi e përgjithshme dhe për banorë. Të ardhurat nga nafta që nuk përdoren vendosen në një fond që do të përdoret në të ardhmen për pagimin e pensioneve etj. Ky fond është unik në botë, dhe ka sot rreth 375 miliard [[euro]].Ky eshte vendi ku jetohet me mire dhe me te ardhurat me te larta ne bote per person . == Demografia == [[Skeda:Basic demographics of Norway 1900 2000.PNG|thumb|300px|Grafiku demografik i Norvegjisë]] {{Kryesor|Demografia e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.574.560 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite ndersa jetegjatesia eshte 81.9 vjec duke e renditur Norvegjine ne vendin e 17 sipas  Life Expectancy by Country. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, të tjerë katolik dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Janë dy gjuhë zyrtare: bokmål, e ngjashme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra . Pakica më e madhe kombëtare autoktone është Laponët, dhe janë rreth 20.000. Qytetet Norvegjeze nga jugu në veri: Kristiansand - Stavanger - Fredrikstad - Drammen - [[Oslo]] (kryeqytet) - Bergen - Hamar - Florø - Ålesund - Trondheim - Mo i Rana - Bodø - Narvik - Harstad - Tromsø - Hammerfest - Vardø == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.873.000 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, katolikë dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Në Norvegji ka dy gjuhë zyrtare: bokmåle, e ngjajshme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra. Pakica më e madhe kambëtare autoktine janë Laponët, dhe janë rreth 20 000. Kultura e tyre ka qene e vecante. Ata ishin shume te mire dhe naten e kalonin ne kafiteri apo dicka tjeter ata kishin teatre te njohura. ==Shënime== {{notelist}} == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Norway|{{PAGENAME}}}} * [https://www.kongehuset.no/ Mbreti] * [https://www.regjeringen.no/en/id4/ Qeveria] * [https://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/ Parlamenti] - Stortinget * [http://www.norway.info Ministria e Informimit] - Info * [http://www.norway.no Ministria e Informimit] - portal * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/index.html Enti i statistikave]-Statistics Norway * [https://web.archive.org/web/20061125225405/http://ngis2.statkart.no/norgesglasset/default.html Harta zyrtare] * [https://www.norges-bank.no/ Banka Norvegjeze] * [http://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/tp237_e.htm WTO: Trade Policy Review: Norway] * [https://web.archive.org/web/20050204095601/http://www.ub.uio.no/ujur/publikasjoner/skriftserie/18/ Sources to Legal Information in Norway] * [http://www.odin.dep.no/odin/engelsk/norway/system/032005-990424/ The Norwegian Constitution in English] * [http://www.lovdata.no/info/lawdata.html Norwegian law in English] * [https://web.archive.org/web/20050707081411/http://odin.dep.no/ud/html/2000/minifakta/e/eng-02.html Public holidays in Norway] * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/07.html Norwegian climate] == Shiko dhe këtë == * '''[http://www.albaner.no/al/ Komuniteti i Studentëve në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050405201757/http://www.albaner.no/al/ |date=5 prill 2005 }}''' (''Oslo'') * '''[http://www.qiksh.no/ Qendra Islamike Kulturore Shqiptare në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050614000502/http://www.qiksh.no/ |date=14 qershor 2005 }}''' (''Oslo'') {{VendeEvropa}} [[Kategoria:Norvegji| ]] [[Kategoria:Shtetet e Evropës Veriore]] [[Kategoria:Anëtarët e Këshillit Nordik]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Vende skandinave]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] rq3znhqitg09qgbafyu5x9y65o0o665 2940629 2940615 2026-04-13T08:52:20Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940615|2940615]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940629 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Mbretëria e Norvegjisë | native_name = ''Kongeriket Norge'' ([[Bokmål]])<br/>''Kongeriket Noreg'' ([[Nynorsk]]) | common_name = Norvegjia | image_flag = Flag of Norway.svg | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | flag_type = [[Flamuri i Norvegjisë|Flamuri]] | symbol_type = [[Stema e Norvegjisë|Stema]] | symbol_width = 65px | image_map = {{Switcher|[[Skeda:Europe-Norway (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq globin|[[Skeda:Europe-Norway.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq hartën e Evropës|[[File:Norway in the World (+Antarctica claims) cropped.svg|upright=1.15|frameless]]|Shfaq territoret dhe varësitë përtej detit|default=1}} | national_anthem = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />(Shqip: "Po, ne e duam këtë vend")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[Skeda:Norway_(National_Anthem).ogg|center]] | royal_anthem = ''[[Kongesangen]]''<br />(Shqip. "Kënga e Mbretit") </div> | official_languages = {{hlist|[[Gjuha norvegjeze|Norvegjisht]]|[[Gjuhët sámi|Sámi]]<ref name="LanguageCouncilSami">{{cite web|title=Offisiell status for samisk|url=https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|publisher=[[Language Council of Norway]]|language=en|access-date=19 gusht 2021|archive-date=15 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815194636/https://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Spraka-i-Norden/Samisk/|url-status=live}}</ref>}} | national_languages = {{hlist|[[Kven language|Kven]]|[[Gjuha rome|Romani]]}} | religion = {{ublist |item_style=white-space; |74.9% [[Krishterimi]] {{Tree list}} **68% [[Kisha e Norvegjisë]] **6.9% krishterë të tjerë {{Tree list/end}} |21.2% [[Afetaria|pa fe]] |3.1% [[Islami në Norvegji|Islami]] |0.8% të tjerë}} | religion_ref =<ref name="stat2021statechurch">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616112249/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=16 qershor 2021 }} Statistics Norway 15 June 2021</ref><ref name="stat2021other">[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206105653/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=6 dhjetor 2022 }} Statistics Norway 27 September 2021</ref> | religion_year = 2021 | demonym = [[Norvegjez]] | capital = [[Oslo]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = kryeqyteti | government_type = [[Monarkia kushtetuese]] [[Sistemi parlamentar|parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_title1 = [[Monarkia e Norvegjisë|Monark]] | leader_name1 = [[Harald V i Norvegjisë|Harald V]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Norvegjisë|Kryeministri]] | leader_name2 = [[Jonas Gahr Støre]] | leader_title3 = [[Lista e presidentëve të Storting|President i Storting]] | leader_name3 = [[Masud Gharahkhani]] | leader_title4 = [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|Shefi i Drejtësisë]] | leader_name4 = [[Toril Marie Øie]] | legislature = [[Storting]] | sovereignty_type = [[Historia e Norvegjisë|Historia]] | established_event1 = [[Unifikimi i Norvegjisë|Shteti vendosi bashkimin paraprak]] | established_date1 = 872 | established_event2 = [[Mbretëria e Norvegjisë (872–1397)|Mbretëria e Vjetër e Norvegjisë]] (Peak extent) | established_date2 = 1263 | established_event3 = [[Bashkimi i Kalmarit]] | established_date3 = 1397 | established_event4 = [[Danimarka–Norvegjia]] | established_date4 = 1524 | established_event5 = [[Mbretëria e Norvegjisë (1814)|Ri-krijimi i shtetit]]<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|title=The Re-establishing of a Norwegian State|website=regjeringen.no|date=5 korrik 2020|access-date=17 prill 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418081518/https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|archive-date=18 prill 2017|url-status=live}}</ref> | established_date5 = [[Meeting of Notables|25 shkurt 1814]] | established_event6 = [[Kushtetuta e Norvegjisë|Kushtetuta]] | established_date6 = 17 maj 1814 | established_event7 = [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë]] | established_date7 = 4 nëntor 1814 | established_event8 = [[Shpërbërja e bashkimit midis Norvegjisë dhe Suedisë]] | established_date8 = 7 qershor 1905 | area_rank = 61st^b <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 385,207 | area_footnote =<ref name="kart_2019">{{cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|date=20 dhjetor 2019|access-date=1 mars 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608034913/https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|archive-date=8 qershor 2019|url-status=dead}}</ref> | area_sq_mi = 148,718 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 tetor 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|language=en|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = 2026 | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 5,627,400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = 118th | population_density_km2 = 14.6 | population_density_sq_mi = 37.61 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 213th | GDP_PPP = {{increase}} $461.107 billion<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Norway)|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=www.imf.org|date=16 prill 2024|access-date=16 prill 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240416203142/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|archive-date=16 prill 2024|url-status=live}}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 51st | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $82,832<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 8th | GDP_nominal = {{increase}} $526.951 billion<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 27th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $94,660<ref name="IMFWEO.NO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 3rd | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 25.3 <!--number only--> | Gini_ref =<ref name="eurogini">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=[[Eurostat]]|website=ec.europa.eu|access-date=22 qershor 2022|archive-date=9 tetor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2022 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.966 <!--number only--> | HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{Cite web|date=13 mars 2024|title=Human Development Report 2023/2024|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|archive-date=13 mars 2024|access-date=13 mars 2024|publisher=[[United Nations Development Programme]]|language=en}}</ref> | HDI_rank = 2nd | currency = [[Krone norvegjeze]] | currency_code = NOK | time_zone = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | date_format = {{abbr|dd|day}}.{{abbr|mm|month}}.{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = djathtas | calling_code = [[Numrat e telefonit në Norvegji|+47]] | cctld = [[.no]]^d }} '''Norvegjia''' ([[Bokmål]]: ''Norge'', [[Nynorsk]]: ''Noreg''), zyrtarisht '''Mbretëria e Norvegjisë''', është një [[Vendet Nordike|vend nordik]] në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]], i vendosur në [[Gadishulli Skandinav|Gadishullin Skandinav]]. Ishulli i largët [[Arktiku|Arktik]] i [[Jan Mayen]] dhe [[arkipelagu]] i [[Svalbard]] janë gjithashtu pjesë të Norvegjisë.{{efn|[[Traktati Spitsbergen]] (i njohur gjithashtu si [[Traktati i Svalbardit]]) i 9 shkurtit 1920 njeh sovranitetin e plotë dhe absolut të Norvegjisë mbi arkipelagun arktik të Spitsbergen (tani i quajtur [[Svalbard]]).<ref name="Board1986">{{cite book <!-- Citation bot no -->|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment|publisher=National Academies Press|url=https://books.google.com/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|access-date=24 korrik 2011|year=1986|language=en|isbn=978-0309036405}}</ref>}} [[Ishulli Bouvet]], i vendosur në [[Subantarktik]], është një [[Vartësitë e Norvegjisë|vartësi]]; Norvegjia pretendon gjithashtu territoret e Antarktikut të [[Ishulli Pjetër I|ishullit Pjetër I]] dhe [[Toka e Mbretëreshës Maud|Tokës së Mbretëreshës Maud]]. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh në Norvegji është [[Oslo]]. Vendi kufizohet nga [[Suedia]] në lindje, [[Finlanda]] dhe [[Rusia]] në verilindje dhe ngushticën [[Skagerrak]] në jug. Norvegjia ka një vijë bregdetare të gjerë përballë Oqeanit Atlantik të Veriut dhe [[Deti Barents|Detit Barents]]. Si një [[shtet unitar]] me një [[monarki kushtetuese]], Norvegjia e [[Ndarja e pushtetit|ndan pushtetin]] shtetëror midis [[Storting|parlamentit]], [[Këshilli i Shtetit (Norvegji)|kabinetit]] dhe [[Gjykata e Lartë e Norvegjisë|gjykatës së lartë]], siç përcaktohet nga [[Kushtetuta e Norvegjisë|kushtetuta e vitit 1814]]. Mbretëria e bashkuar e Norvegjisë u krijua në vitin 872 si një bashkim i [[Mbretëritë e vogla të Norvegjisë|mbretërive të vogla]] dhe ka ekzistuar vazhdimisht për 1,151-1,152 vjet. Nga viti 1537 deri në 1814, Norvegjia ishte pjesë e [[Danimarka-Norvegjia|Danimarkës-Norvegjisë]] dhe, nga 1814 deri në 1905, ishte në një [[Bashkimi mes Suedisë dhe Norvegjisë|bashkim personal]] me Suedinë. Norvegjia ishte neutrale gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], dhe në [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]] deri në prill 1940 kur u [[Pushtimi gjerman i Norvegjisë|pushtua]] nga [[Gjermania Naziste]] deri në fund të luftës. Norvegjia ka nënndarje administrative dhe politike në dy nivele: [[Qarqet e Norvegjisë|qarqe]] dhe [[Komunat e Norvegjisë|komuna]]. Norvegjia është një anëtare themeluese e [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]], [[NATO]]-s, [[Shoqata Evropiane e Tregtisë së Lirë|Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë]], [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]], [[Traktati i Antarktidës|Traktatit të Antarktidës]] dhe [[Këshilli Nordik|Këshillit Nordik]]; anëtare e [[Zona Ekonomike Evropiane|Zonës Ekonomike Evropiane]], [[Organizata Botërore e Tregtisë|OBT]]-së dhe [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD]]-së; dhe një pjesë të [[Zona Shengen|Zonës Shengen]]. Norvegjia ruan [[Modeli nordik|modelin nordik]] të mirëqenies me [[Kujdesi shëndetësor universal|kujdes shëndetësor universal]] dhe një sistem gjithëpërfshirës të [[Ndihma shoqërore|sigurimeve shoqërore]], dhe vlerat e saj janë të rrënjosura në idealet egalitare.<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|language=en|access-date=21 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 mars 2018|url-status=dead}}</ref> Shteti norvegjez ka pozicione të mëdha pronësie në sektorët kryesorë industrialë, duke pasur rezerva të gjera të naftës, gazit natyror, mineraleve, lëndës drusore, ushqimeve të detit dhe ujit të freskët. [[Industria e naftës]] përbën rreth një të katërtën e produktit të brendshëm bruto (PBB) të vendit.<ref>{{cite news|url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08|work=Reuters|date=6 shtator 2007|access-date=8 mars 2009|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906|archive-date=22 shtator 2020|url-status=live}}</ref> Në bazë për frymë, Norvegjia është prodhuesi më i madh në botë i naftës dhe gazit natyror jashtë Lindjes së Mesme.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=7 mars 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 mars 2016|archive-date=15 mars 2016|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead}}</ref> Vendi ka të ardhurat e katërta dhe të teta më të larta për frymë në botë në listën e [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] dhe [[Fondi Monetar Ndërkombëtar|FMN-së]], respektivisht.<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|access-date=12 dhjetor 2014|archive-date=31 janar 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> Ajo ka fondin më të madh të pasurisë sovrane në botë, me një vlerë prej 1.3 trilion dollarësh.<ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|title=The World's Biggest Wealth Fund Hits $1 Trillion|last=Holter|first=Mikael|date=27 qershor 2017|work=Bloomberg L.P.|access-date=19 shtator 2017|archive-date=19 shtator 2017|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170919102510/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-09-19/norway-wealth-fund-says-reached-1-trillion-in-value|url-status=live}}</ref><ref name="Meredith 2023">{{cite web|last=Meredith|first=Sam|title=Norway's gigantic sovereign wealth fund loses a record $164 billion, citing 'very unusual' year|website=CNBC|date=31 janar 2023|url=https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|access-date=26 prill 2023|archive-date=26 prill 2023|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426160106/https://www.cnbc.com/2023/01/31/norways-sovereign-wealth-fund-loses-164-billion-in-2022.html|url-status=live}}</ref> == Historia == {{Kryesor|Historia e Norvegjisë}} Norvegjezët janë pasardhës të [[vikingët|vikingëve]], një popullsi skandinave që luajti një rol shumë të rëndësishëm në historinë europiane mes viteve [[800]] dhe [[1100]]. Gjatë periudhës vikinge, krahinat që sot janë pjesë e Norvegjisë, filluan të bashkohen gradualisht nën një mbret të vetëm. Mbreti [[Harald Hårfagre]] mori nën kontroll pjesën jugore dhe atë perëndimore të Norvegjisë pas betejës së [[Hafrsfjord]]-it, në vitin [[880]], dhe themeloi mbretërinë e tij me qendër në [[Avaldsnes]] në [[Karmøy]]. Në vitin 1[[995]], mbreti [[Olav Tryggvason]] ndërtoi kishën e parë në Norvegji në [[Moster]] ([[Bømlo]]), dhe filloi konvertimin e norvegjezëve në fenë e krishterë. Pas betejës së [[Stiklestad]]-it, në vitin [[1030]], feja e krishterë u bë fe shtetërore e Mbretërisë së Norvegjisë. Pas një periudhe gati 100 vjeçare me luftë civile, në vitin [[1130]], mbreti [[Sverreætten]] arriti të shtrijë pushtetin e tij në të gjithë Norvegjinë. Mbretëria e Norvegjisë arriti kulmin e fuqisë së saj (në aspektin ushtarak, ekonomik dhe kulturor) gjatë sundimit të mbretit [[Håkon Håkonssen]]. Familja mbretërore norvegjeze u bashkua me familjen mbretërore suedeze në vitin [[1319]] dhe më pas me atë daneze në vitin [[1380]]. Anëtari i fundit i familjes mbretërore norvegjeze me të drejtë trashëgimi të fronit të Mbretërisë së Norvegjisë vdiq në vitin [[1387]]. Norvegjia u bë pjesë e Bashkimit të Kalmarit ([[Kalmarunionen]]) së bashku me [[Danimarka|Danimarkën]] dhe Suedinë në vitin [[1397]]. Në vitin [[1450]], Suedia doli nga bashkimi si mbretëri më vete. Norvegjia vazhdoi bashkëjetesën me Danimarkën në formën e një bashkimi personal të kurorës (Mbreti i Danimarkës ishte gjithashtu edhe mbret i Norvegjisë, por të dy shtetet do të ishin të pavarur në politikën e brendshme). Ky bashkim, i cili zgjati për 434 vjet, filloi të quhet në shekullin e 18-të, si "nata e 400 viteve" sepse Norvegjia ishte gjysma e dobët e bashkimit dhe praktikisht drejtohej nga [[Kopenhaga]]. Periudha 1570-1721, u karakterizua nga luftëra shumëvjeçare të Mbretërisë Danezo-Norvegjeze me Mbretërinë e Suedisë dhe nga taksa të larta për të financuar këto luftëra. Me përjashtim të [[Luftës së Kalmarit]], në përfundim të së cilës, në vitin [[1613]], u përcaktua se territoret e veriut i përkisnin Norvegjisë, të gjitha luftërat e tjera përfunduan me fitoren e Suedisë dhe humbje të territoreve norvegjeze: Bohuslän, Jämtland dhe Härjedalen. Mbretëria Danezo-Norvegjeze ishte aleate e [[Napoleon Bonaparte|Napoleon Bonoparten]] ndërsa Mbretëria e Suedisë lidhi aleancë me [[Anglia|Anglinë]] dhe [[Prusia|Prusinë]]. Mbas disfatës së Napoleon Bonopartit, në paqen e [[Kiel]]-it në vitin [[1814]], Norvegjia iu dha nën sundim si shpërblim lufte Mbretit të Suedisë. Gjatë pranverës së vitit [[1814]], duke përfituar nga vazhdimi i veprimeve luftarake në Evropë, u mblodh Parlamenti Norvegjez në [[Eidsvold]]. Parlamenti miratoi me [[17 maj]] [[1814]] Kushtetutën e Norvegjisë, "Grunnloven av 1814". E frymëzuar nga kushtetutat e [[SHBA]] dhe [[Franca|Francës]], kushtetuta norvegjeze ishte tepër liberale për kohën e saj. Mbas një lufte të shkurtër mes Danimarkës/Norvegjisë dhe Suedisë, Norvegjia u bë pjesë e një bashkimi personal të kurorës me Suedinë. Danimarka mbajti sovranitetin mbi [[Groenlanda|Groenlandën]], [[Islanda|Islandën]] dhe [[Ishujt Faroe|ishujt Farëje]] (Færøyene). Këto territore ishin deri në [[1814]] pjesë e Norvegjisë dhe administroheshin nga Norvegjia. Pakënaqësia e norvegjezëve për bashkimin me Suedinë erdhi në rritje dhe në vitin [[1905]], Suedia u detyrua të njohë pavarësinë e Norvegjisë. Norvegjezët e shprehën vullnetin e tyre për shkëputje nga Suedia me një referendum ku vetëm disa qindra vota ishin në favor të bashkimit me Suedinë. Qeveria norvegjeze ia ofroi kurorën e Norvegjisë princit Carl të Danimarkës. Në një referendum të dytë, shumica e norvegjezëve me të drejtë vote përkrahu monarkinë si formë organizimi të shtetit dhe princin Carl si mbret të Norvegjisë. Në kurorëzimin e tij si mbret i Norvegjisë, princi Carl mori emrin [[Haakon VII]]. Familja mbretërore norvegjeze i përket, së bashku me familjen mbretërore të Danimarkës, shtëpisë princërore të Gjermanisë veriore Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (një nga degët e shtëpisë mbretërore [[Oldenburg]]). Norvegjia ishte shtet asnjanës në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]]. Qeveria norvegjeze mendoi të ndiqte parimin e neutralitetit edhe gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Me [[9 prill]] [[1940]], Gjermania sulmoi Danimarkën dhe Norvegjinë. Mbas rreth 2 muaj luftimesh, Gjermania arriti të pushtojë të gjithë Norvegjinë. Pushtimi përfundoi me [[9 maj]] [[1945]] me kapitullimin e forcave gjermane në Norvegji. Përvoja e Luftës së Dytë Botërore dhe frika e ekspansionit sovjetik shkaktuan një ndryshim rrënjësor në politikën e jashtme të Norvegjisë. Norvegjia është një nga shtetet themeluese të [[NATO]]-s në vitin [[1949]]. Norvegjia luajti një rol mjaft aktiv në krijimin e [[OKB|Organizatës së Kombeve të Bashkuara]] në vitin [[1945]]. Norvegjezët kanë votuar 2 herë në referendum për tu bërë pjesë e [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]], në [[1974]] dhe [[1994]]. Në të dy referendumet, shumica e votuesve u shpreh kundër pranimit të Norvegjisë në Bashkimin Evropian. == Politika == Partitë që janë të përfaqësuara në parlamentin norvegjez (Stortinget): * Arbeiderpartiet (Partia Punëtore). Është parti social-demokrate. Aktualisht partia më e madhe në parlament dhe pjesëtare e koalicionit qeveritar. * FrP ( Partia e Progresit). Është parti populiste e djathtë. Është partia e dytë më e madhe në parlamentin norvegjez. * Høyre (Partia e Djathtë). Është parti konservatore. * Sosialistisk Venstreparti SV (Partia e majtë Socialiste). Është parti social-demokrate, por më e majtë se Arbeiderpartiet: rishpërndarje më të madhe të të ardhurave (në politikën e brendshme) dhe kundër pjesëmarrjes në NATO ose në operacionet e udhëhequra nga SHBA. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Senterpartiet (Partia e Qendrës). Është vazhdim i partisë fshatare dhe ruan pothuajse të njëjtin profil politik. Aktualisht pjesëtare e koalicionit qeveritar. * Kristelig Folkeparti (Partia Popullore Kristiane). Është parti e qendrës/e djathtë e cila në politikën e saj mbështetet në normat morale të fesë së krishterë (protestante). * Venstre ( Partia e majtë). Është partia liberale norvegjeze. Në thelb është parti e djathtë, me përjashtim të mbrojtjes së mjedisit. == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Norvegjisë}} [[Skeda:Map_Norway_political-geo.png|thumb|275px|right|Njësitë administrative në Norvegji 2017]] [[Skeda:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|Qarku (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] Sipërfaqja e përgjithshme e Norvegjisë është 324,220&nbsp;km², shtrihet rreth koordinatave gjeografike 62 00 '''V''', 10 00 '''L''' dhe 307,860&nbsp;km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 16,360&nbsp;km² ujë. Vija bregdetare e Norvegjisë është 21,925&nbsp;km e gjatë duke llogaritur këtu tokën amtare (3,419&nbsp;km) dhe ë gjitha ishujt e mëdha (2,413&nbsp;km) , ishujt e vegjël, ujdhesat dhe siujdhesat që i takojnë asaj (16,093&nbsp;km). Kufiri tokësorë është 2,551&nbsp;km i gjatë. [[Klima]] e Norvegjisë është klimë bregdetare oqeanike përgjatë bregdetit dhe kryesisht e ftohtë dhe e lagësht si në dimër dhe në verë. Pjesa më e madhe e [[relievi]]t të Norvegjisë është terren i vrazhdë dhe malorë, përgjatë bregdetit është teren i ulët që formon liqene të shumta. Pjesa veriore është e ngrirë gjatë gjithë vitit. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të oqeanit ( 0m ) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,469 metrave në një vend të quajtur Galdëhopingen ( [[Gjuha Angleze|ang.]]:Galdhopiggen). == Njësitë administrative == {{Kryesor|Njësitë administrative të Norvegjisë}} Norvegjia, një shtet jo federal, është e ndarë në 15 qarqe administrative të nivelit të parë (fylke). Qarku administrohet nga kuvendi i qarkut të zgjedhur direkt nga populli. Kuvendi zgjedh Guvernatorin e Qarkut. Përveç kësaj, Mbreti dhe qeveria janë të përfaqësuara në çdo qark nga një fylkesmann, i cili në mënyrë efektive vepron si një guvernator. Si e tillë, Qeveria është e përfaqësuar drejtpërsëdrejti në nivel lokal përmes zyrave të qarkut të guvernatorëve. Qarqet ndahen më tej në 357 bashki të nivelit të dytë (Kommunar), të cilat administrohen nga këshilli bashkiak i zgjedhur drejtpërsëdrejti nga populli. Këshilli Bashkiak kryesohet nga Kryetari i bashkisë dhe një kabinet të vogël ekzekutiv. Kryeqyteti i Oslos konsiderohet edhe si qark edhe si bashki. Qarqet e Norvegjisë janë:<ref name="fylker">{{Cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|title=Fylkesinndelingen fra 2024|publisher=Regjeringen|date=2022-07-05|accessdate=2024-03-02|language=no}}</ref> {| class="wikitable sortable" !# !Qarku (fylke) 2024 !Qendra administrative |- | align=left|3|[[File:Oslo_komm.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Oslo_komm.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Oslo]]|[[Oslo]] |- | align=left|11|[[File:Rogaland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Rogaland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Rogaland]]|[[Stavanger]] |- | align=left|15|[[File:Møre_og_Romsdal_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:M%C3%B8re_og_Romsdal_v%C3%A5pen.svg|27x27px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Møre og Romsdal]]|[[Molde]] |- | align=left|18|[[File:Nordland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Nordland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Nordland]]|[[Bodø]] |- | align=left|31|[[File:Østfold_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Østfold_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Østfold]]|[[Sarpsborg]] |- | align=left|32|[[File:Akershus_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Akershus_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Akershus]]|[[Oslo]] |- | align=left|33|[[File:Buskerud_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Buskerud_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Buskerud]]|[[Drammen]] |- | align=left|34|[[File:Innlandet_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Innlandet_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Innlandet]]|[[Hamar]] |- | align=left|39|[[File:Vestfold våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestfold v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestfold]]|[[Tønsberg]] |- | align=left|40|[[File:Telemark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Telemark v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Telemark]]|[[Skien]] |- | align=left|42|[[File:Agder_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Agder_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Agder]]|[[Kristiansand]] |- | align=left|46|[[File:Vestland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestland_v%C3%A5pen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Vestland]]|[[Bergen]] |- | align=left|50|[[File:Trøndelag våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Tr%C3%B8ndelag_v%C3%A5pen.png|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Trøndelag]]|[[Steinkjer]] |- | align=left|55|[[File:Troms våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Troms våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Troms]]|[[Tromsø]] |- | align=left|56|[[File:Finnmark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Finnmark våpen.svg|28x28px|{{Lidhje e vdekur}}]] [[Finnmark]]|[[Vadsø]] |} {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" |Qarku (fylke) 2017 ! scope="col" |Qendra administrative ! scope="col" |Bashkia më e populluar ! scope="col" |Rajoni |- |{{Emblema|Østfold}} |[[Sarpsborg]] |[[Fredrikstad]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Akershus}} |[[Oslo]] |[[Bærum]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oslo}} |[[Oslo|City of Oslo]] |[[Oslo]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Hedmark}} |[[Hamar]] |[[Ringsaker]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Oppland}} |[[Lillehammer]] |[[Gjøvik]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Buskerud}} |[[Drammen]] |[[Drammen]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Vestfold}} |[[Tønsberg]] |[[Sandefjord]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Telemark}} |[[Skien]] |[[Skien]] |[[Norvegjia Lindore]] |- |{{Emblema|Aust-Agder}} |[[Arendal]] |[[Arendal]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Vest-Agder}} |[[Kristiansand]] |[[Kristiansand]] |[[Norvegjia Jugore]] |- |{{Emblema|Rogaland}} |[[Stavanger]] |[[Stavanger]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Hordaland}} |[[Bergen]] |[[Bergen]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sogn og Fjordane}} |[[Leikanger]] |[[Førde]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Møre og Romsdal}} |[[Molde]] |[[Ålesund]] |[[Norvegjia Perëndimore]] |- |{{Emblema|Sør-Trøndelag}} |[[Trondheim]] |[[Trondheim]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nord-Trøndelag}} |[[Steinkjer]] |[[Stjørdal]] |[[Trøndelag]] |- |{{Emblema|Nordland}} |[[Bodø]] |[[Bodø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Troms}} |[[Tromsø]] |[[Tromsø]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |{{Emblema|Finnmark}} |[[Vadsø]] |[[Alta, Norway|Alta]] |[[Norvegjia Veriore]] |- |''[[Svalbard]]'' (zonë e painkorporuar) |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Longyearbyen]]'' |''[[Norvegjia Veriore]]'' |} == Ekonomia == Norvegjia është një ndër shtetet me të ardhura më të larta për banorë në botë, për shkak të burimeve natyrore të naftës. Një ndër eksportuesit më të mëdhenj të naftës si sasi e përgjithshme dhe për banorë. Të ardhurat nga nafta që nuk përdoren vendosen në një fond që do të përdoret në të ardhmen për pagimin e pensioneve etj. Ky fond është unik në botë, dhe ka sot rreth 375 miliard [[euro]].Ky eshte vendi ku jetohet me mire dhe me te ardhurat me te larta ne bote per person . == Demografia == [[Skeda:Basic demographics of Norway 1900 2000.PNG|thumb|300px|Grafiku demografik i Norvegjisë]] {{Kryesor|Demografia e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.574.560 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite ndersa jetegjatesia eshte 81.9 vjec duke e renditur Norvegjine ne vendin e 17 sipas  Life Expectancy by Country. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, të tjerë katolik dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Janë dy gjuhë zyrtare: bokmål, e ngjashme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra . Pakica më e madhe kombëtare autoktone është Laponët, dhe janë rreth 20.000. Qytetet Norvegjeze nga jugu në veri: Kristiansand - Stavanger - Fredrikstad - Drammen - [[Oslo]] (kryeqytet) - Bergen - Hamar - Florø - Ålesund - Trondheim - Mo i Rana - Bodø - Narvik - Harstad - Tromsø - Hammerfest - Vardø == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Norvegjisë}} Norvegjia ka 4.873.000 banorë, mosha mesatare e popullsisë është 38 vite. 100% e popullsisë është e arsimuar. Numri më i madh i Norvegjezëve janë Luterët, 86%, katolikë dhe protestant 3%, të tjerët janë të papërcaktuar. Në Norvegji ka dy gjuhë zyrtare: bokmåle, e ngjajshme me gjuhën daneze dhe nynorsk (norvegjeze) e ngjajshme me gjuhët e vjetra. Pakica më e madhe kambëtare autoktine janë Laponët, dhe janë rreth 20 000. Kultura e tyre ka qene e vecante. Ata ishin shume te mire dhe naten e kalonin ne kafiteri apo dicka tjeter ata kishin teatre te njohura. ==Shënime== {{notelist}} == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|Norway|{{PAGENAME}}}} * [https://www.kongehuset.no/ Mbreti] * [https://www.regjeringen.no/en/id4/ Qeveria] * [https://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/ Parlamenti] - Stortinget * [http://www.norway.info Ministria e Informimit] - Info * [http://www.norway.no Ministria e Informimit] - portal * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/index.html Enti i statistikave]-Statistics Norway * [https://web.archive.org/web/20061125225405/http://ngis2.statkart.no/norgesglasset/default.html Harta zyrtare] * [https://www.norges-bank.no/ Banka Norvegjeze] * [http://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/tp237_e.htm WTO: Trade Policy Review: Norway] * [https://web.archive.org/web/20050204095601/http://www.ub.uio.no/ujur/publikasjoner/skriftserie/18/ Sources to Legal Information in Norway] * [http://www.odin.dep.no/odin/engelsk/norway/system/032005-990424/ The Norwegian Constitution in English] * [http://www.lovdata.no/info/lawdata.html Norwegian law in English] * [https://web.archive.org/web/20050707081411/http://odin.dep.no/ud/html/2000/minifakta/e/eng-02.html Public holidays in Norway] * [http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/07.html Norwegian climate] == Shiko dhe këtë == * '''[http://www.albaner.no/al/ Komuniteti i Studentëve në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050405201757/http://www.albaner.no/al/ |date=5 prill 2005 }}''' (''Oslo'') * '''[http://www.qiksh.no/ Qendra Islamike Kulturore Shqiptare në Norvegji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050614000502/http://www.qiksh.no/ |date=14 qershor 2005 }}''' (''Oslo'') {{VendeEvropa}} [[Kategoria:Norvegji| ]] [[Kategoria:Shtetet e Evropës Veriore]] [[Kategoria:Anëtarët e Këshillit Nordik]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Vende skandinave]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] ou3meyuraq1tsjadm5g3na3gcb7ms4e 0 1680 2940398 2939328 2026-04-12T19:07:19Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940398 wikitext text/x-wiki '''Matematika''' (nga [[Greqishtja e lashtë|greqishtja]]: μάθημα ''máthēma'', "njohuri, dije, mësim") përbën një fushë të njohurive abstrakte të ndërtuara me ndihmën e arsyetimeve logjike mbi koncepte të tilla si numrat, figurat, strukturat dhe transformimet. Matematika është një shkencë abstrakte dhe teorike që shqyrton strukturat, modelet, dhe marrëdhëniet mes tyre. Ajo është një sistem logjik dhe racional që studion ligjësitë abstrakte me anë të simboleve dhe shprehjeve matematikore. Matematika përfshin shumë fusha të ndryshme, ndër të cilat: * '''Algjebra:''' Studion strukturat algjebrike, duke përfshirë shprehjet dhe ekuacionet. * '''Gjeometria:''' Merret me format dhe dimensionet gjeometrike, përfshirë figurat dhe raportet e tyre në hapësirë. * '''Analiza Matematike:''' Hulumton koncepte si limitet, derivatet dhe integralet, duke përfshirë analizën diferenciale dhe integrale. * '''Teoria e Numrave:''' Studion vetitë e numrave dhe marrëdhëniet midis tyre (numrat e plotë, racionalë, realë, etj.). * '''Logjika Matematike:''' Studion rregullat dhe mënyrat e përdorimit të arsyetimit dhe logjikës në matematikë. * '''Teoria e Grupeve:''' Merret me grupet dhe strukturat algjebrike që kanë një operacion të caktuar. * '''Teoria e Kategorive:''' Është një degë e matematikës që shqyrton marrëdhëniet e përgjithshme dhe kalimet midis strukturave të ndryshme matematikore. Zhvillimi i matematikës ka ndodhur përgjatë shumë periudhave historike dhe kultura të ndryshme kanë kontribuar në pasurimin e saj. Nga matematika e lashtë greke tek matematika moderne, konceptet dhe metodat janë shtrirë për të krijuar një fushë jashtëzakonisht të thellë dhe komplekse. Matematika dallohet nga shkencat e tjera për lidhjen e saj të veçantë me realitetin. Ajo është e një natyre të pastër intelektuale, e bazuar tek një seri aksiomash të deklaruara të vërteta (që do të thotë se aksiomat nuk i nënshtrohen eksperimenteve fizike, por frymëzohen nga eksperienca logjike) ose mbi disa postulate të pranuara. Një pohim matematikor – i quajtur përgjithësisht teoremë ose propozicion – konsiderohet i vërtetë nëse procesi i vërtetimit formal që përcakton vlefshmërinë e saj respekton një strukturë arsyetuese logjiko-deduktive. Ajo është një mjet thelbësor në shumë fusha si shkencat natyrore, inxhinieria, mjekësia, financa dhe shkencat sociale. Matematika merret me studimin e raporteve sasiore dhe cilësore të objekteve konkrete dhe abstrakte, si dhe me studimin e formave hapësinore. Ajo ka një lidhje simbiotike edhe me [[Fizika|fizikën]]. == Etimologjia == Fjala "matematikë" vjen nga [[Greqishtja e lashtë|gjuha e lashtë greke]] (''μάθημα'' - máthema), që do të thotë ''mësim'', ''studim'', ''shkencë''. Përgjatë kohëve ajo ka marrë një kuptim më të ngushtë dhe më teknik që nënkupton "studim matematikor". == Historia e matematikës == {{Kryesor|Historia e matematikës}} Fillimet e matematikës humbasin në thellësitë e shekujve. Ajo u shfaq si rezultat i vështrimeve dhe përvojës së njerëzve në përballje me problemet dhe nevojat praktike. Sistematizimi dhe përmbledhja e njohurive matematikore ka filluar relativisht vonë. Kinezët e lashtë, egjiptianët e lashtë, babilonasit, qytetërimi i Inkëve, si dhe në [[India|Indi]] kishte një zhvillim të konsiderueshëm të veprimeve matematikore. Në [[Greqia e lashtë|Greqinë antike]] matematika përjetoi një zhvillim të paparë nga një plejadë e tërë matematikanësh si: [[Pitagora]], [[Talesi]], [[Platoni]], [[Eudoksi]], [[Euklidi]], [[Arkimedi]], etj. Grekët e vjetër matematikën e kuptonin në sensin e [[gjeometria|gjeometrisë]] dhe të parët ishin ata që të vërtetat matematikore (të cilat i quanin [[Teorema|teorema]]) i vërtetonin me fakte. Njohuritë matematikore të grekëve të vjetër më vonë i përvetësuan dhe i pasuruan arabët, të cilët quhen edhe themeluesit e algjebrës. Përkthimet arabe të veprave të matematikanëve grekë në Mesjetë depërtuan më pas në [[Evropa|Evropë]]. Më vonë, zhvillimin e matematikës e morën në dorë evropianët. Në këtë periudhë mund të përmendim [[François Viète|Vietin]], [[Gerolamo Cardano|Cardanon]], [[Fibonacci]]n, etj. Për t'u pasuar në shekujt në vijim nga [[Rene Descartes|Descartes]], [[Blaise Pascal|Pascal]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniz]], [[Familja Bernoulli|Bernoulli]], [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]], [[Leonard Euler|Euler]], etj. Në fund të [[Shekulli XIX|shekullit XIX]], [[David Hilbert]], një matematikan i shkëlqyer gjerman, në [[Kongresi ndërkombëtar i matematikanëve|Kongresin Ndërkombëtar të Matematikanëve]] të mbajtur në [[Paris]] në vitin [[1900]] formuloi njëzet e tre (23) probleme matematikore, të cilat shekulli XIX ia la në trashëgimi [[Shekulli XX|shekullit XX]]. Shumë prej këtyre problemeve i preokupuan matematikanët nga e gjithë bota për një kohë të gjatë dhe shumica e tyre u zgjidhën pas një pune të palodhshme. Matematika në ditët e sotme përjeton një zhvillim marramendës dhe është e shpërndarë në shumë degë të specializuara të cilat janë mjaft abstrakte. Në vitin 2000, Instituti i Matematikës Clay (''Clay Mathematics Institute'') ofroi një çmim prej një milion [[Dollar|dollarësh]] për zgjidhjen e cilitdo prej shtatë "Problemeve të Mijëvjeçarit". Deri më sot, i vetmi problem i zgjidhur është Hipoteza e Poincaré-së, e zgjidhur nga [[Grigori Perelman]] (i cili e refuzoi çmimin). Gjashtë problemet e tjera mbeten ende të hapura. Matematika në ndërveprim me shkencat e tjera ndihmon në zhvillimin e tyre, por në të njëjtën kohë ajo edhe vetë pasurohet. Sot matematika ka depërtuar edhe në ato degë të shkencës në të cilat deri para pak kohësh as që ishte e imagjinueshme. == Simbolet dhe gjuha matematikore == [[Skeda:Infinity symbol.svg|thumb|right|Simboli për [[pafundësia|infinitin]] (të pakufishmen) '''∞''']] Shumica e simboleve që përdoren sot në matematikë nuk ishin zbuluar deri në shekullin XVI. Matematika shkruhej me fjalë dhe kjo e kufizonte jashtëzakonisht zhvillimin e saj. Në shekullin XVIII, [[Leonard Euler|Euleri]] futi në matematikë një numër të madh simbolesh të cilat përdoren gjerësisht edhe sot. Simbolizmi matematikor sot është shumë i rëndësishëm për profesionistët. Ai është shumë i ngjeshur sepse vetëm pak simbole mund të shprehin një sasi të madhe informacioni. Simbolizmi modern ka një sintaksë të përcaktuar rreptësisht e cila përshkruan informacione në lidhje me një teori të caktuar. Gjuha e matematikës ruan një nivel mjaft të lartë saktësie që shpesh është e vështirë për t'u lexuar nga jo-matematikanët. == Konceptet matematikore == Konceptet dhe strukturat themelore matematikore nuk studiohen vetëm si njësi të posaçme e të izoluara, por në ndërlidhje të ngushtë me njëra-tjetrën. Asnjë prej koncepteve matematikore nuk paraqitet në "vakum". Këto koncepte trajtohen në kontekste të ndryshme teorike dhe praktike, duke gjetur zbatim në situata të larmishme shkencore dhe jashtë-matematikore. == Estetika dhe frymëzimi në matematikën e pastër dhe të aplikuar == [[Skeda:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|left|parapamje|[[Isak Njutoni|Njutoni]] (1643-1727).]] Matematika del natyrshëm në trajtimin e llojeve të ndryshme të problemeve. Së pari këto u gjetën në [[tregtia|tregti]], në [[Gjeodezia|matjen e tokës]], në [[Arkitektura|arkitekturë]] dhe më vonë në [[Astronomia|astronomi]]; në ditët e sotme, të gjitha shkencat merren me probleme që studiohen thellësisht nga matematikanët. Për shembull, [[fizikani]] [[Richard Feynman]] shpiku metodën e [[Metoda e integraleve të shtegjeve|integralit të shtegjeve]] në [[Mekanika kuantike|mekanikën kuantike]] duke përdorur një kombinim të arsyetimit matematikor dhe depërtimit fizik të problemit. Në ditët e sotme [[teoria e kordave]], një teori ende në zhvillim e cila përpiqet për bashkimin e katër [[bashkëveprimet themelore|forcave themelore të natyrës]], vazhdon të frymëzojë degë të reja në matematikë.<ref>{{cite book|title=The Feynman Integral and Feynman's Operational Calculus|author=Johnson, Gerald W.; Lapidus, Michel L.|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2002}}</ref> Disa metoda matematike janë të vlefshme vetëm në zonat përkatëse që i dhanë shkas asaj metode, por shpesh matematika e frymëzuar nga një fushë e caktuar del të jetë e dobishme në shumë fusha të tjera. Një dallim bëhet shpesh mes [[matematikës së pastër]] dhe [[matematikës së aplikuar]]. Megjithatë tema nga matematika e pastër shpesh gjejnë aplikime direkte (p.sh. [[teoria e numrave]] përdoret ngushtësisht në [[kriptografi]]). Fakti që edhe matematika më e "pastër" shpesh rezulton të ketë aplikime praktike është ajo që fizikani [[Eugene Wigner]] e ka quajtur "[[Efektshmëria e paarsyeshme e Matematikës në shkencat natyrore]]".<ref>[[Eugene Wigner]], 1960, "[http://www.dartmouth.edu/~matc/MathDrama/reading/Wigner.html The Unreasonable Effectiveness of Mathematics in the Natural Sciences,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228152633/http://www.dartmouth.edu/~matc/MathDrama/reading/Wigner.html|date=28 shkurt 2011}}" ''[[Communications on Pure and Applied Mathematics]]'' '''13'''(1): 1–14.</ref> Për ata që janë të prirur matematikisht, shpesh ka një aspekt të caktuar estetik. Shumë matematikanë flasin për ''hijeshinë'' e matematikës dhe [[bukuria matematike|bukurinë e saj të brendshme]]. [[Thjeshtësia]] dhe përgjithësimi janë parime tepër të vlerësuara. Bukuria duket në një [[prova (matematikë)|vërtetim]] të thjeshtë dhe elegant, siç është prova e [[Euklidi]]t që dëshmon se ka një numër pafundësisht të madh [[Numri i thjeshtë|numrash të thjeshtë]]. [[G. H. Hardy]] në librin e tij ''[[Apologjia e matematikanit]]'' shprehu besimin se këto konsiderata estetike janë në vetvete të mjaftueshme për të justifikuar matematikën e pastër.<ref>{{cite book|title=A Mathematician's Apology|author=Hardy, G. H.|publisher=Cambridge University Press|year=1940}}</ref> == Biografi të matematikanëve të shquar == <gallery mode="packed" class="center"> File:Matematiker georg cantor.jpg|[[Georg Cantor|Cantor]] File:Cauchy Augustin Louis dibner coll SIL14-C2-03a.jpg|[[Augustin Louis Cauchy|Cauchy]] File:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|[[Rene Descartes|Descartes]] File:Leonhard Euler.jpg|[[Leonard Euler|Euler]] File:Pierre de Fermat.jpg|[[Pierre de Fermat|Fermat]] File:Carl Friedrich Gauss.jpg|[[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] File:Hilbert.jpg|[[David Hilbert|Hilbert]] File:Langrange portrait.jpg|[[Zhozef Lui Lagranzhi|Lagrange]] File:Pierre-Simon Laplace.jpg|[[Pierre Simon Laplace|Laplace]] File:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|[[Isak Njutoni|Njuton]] File:Blaise Pascal 2.jpg|[[Blaise Pascal|Pascal]] File:Kapitolinischer Pythagoras.jpg|[[Pitagora]] File:Russell1907-2.jpg|[[Bertrand Russell|Russell]] </gallery> == Fushat e matematikës == === Sasitë === Studimi i sasive fillon me [[Numri|numrat]], së pari me [[numrat natyrorë]] dhe [[numrat e plotë]] si dhe me operacionet aritmetike që kryhen me to. Vetitë më të avancuara të numrave studiohen në teorinë e numrave. Me zhvillimin e mëtejshëm të sistemit, numrat e plotë klasifikohen si një nënbashkësi e [[Numrat racionalë|numrave racionalë]] (ose thyesave). Këta të fundit janë të përfshirë në bashkësinë e [[Numrat realë|numrave realë]], të cilët përdoren për të shprehur sasitë e vazhdueshme. Më tutje vetë numrat realë përfshihen në bashkësinë e [[Numrat kompleksë|numrave kompleksë]]. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | <math>1, 2, 3, \dots</math> || <math>\dots, -2, -1, 0, 1, 2, \dots</math> || <math> -2, \frac{2}{3}, 1.21</math> || <math>-e, \sqrt{2}, 3, \pi</math> || <math>2, i, -2+3i, 2e^{i\frac{4\pi}{3}}</math> |- | [[Numrat natyrorë]] || [[Numrat e plotë]] || [[Numrat racionalë]] || [[Numrat realë]] || [[Numrat kompleksë]] |} === Struktura === Shumë objekte matematikore, si bashkësitë e numrave ose funksioneve, shfaqin një strukturë të brendshme si pasojë e veprimeve dhe relatave që janë përcaktuar në atë bashkësi. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | <math>\begin{matrix}(1,2,3) & (1,3,2) \\ (2,1,3) & (2,3,1) \\ (3,1,2) & (3,2,1) \end{matrix}</math> || [[Skeda:Elliptic curve simple.svg|96px]] || [[Skeda:Rubik's cube.svg|96px]] || [[Skeda:Group diagdram D6.svg|96px]] || [[Skeda:Lattice of the divisibility of 60.svg|96px]] |- | [[Kombinatorika]] || [[Teoria e numrave]] || [[Teoria e grupeve]] || [[Teoria e grafeve]] || [[Teoria e rregullit]] |} === Hapësira === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | [[Skeda:Illustration to Euclid's proof of the Pythagorean theorem.svg|96px]] || [[Skeda:Sine cosine plot.svg|96px]] || [[Skeda:Hyperbolic triangle.svg|96px]] || [[Skeda:Torus.png|96px]] || [[Skeda:Mandel zoom 07 satellite.jpg|96px]] || [[Skeda:Measure illustration.png|70px]] |- | [[Gjeometria]] || [[Trigonometria]] || [[Gjeometria diferenciale]] || [[Topologjia]] || [[Fraktalet|Gjeometria e fraktaleve]] || [[Teoria e masës]] |} === Ndryshimi i madhësive në kohë === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | [[Skeda:Integral as region under curve.svg|96px]] || [[Skeda:Vector field.svg|96px]] || [[Skeda:Airflow-Obstructed-Duct.png|96px]] || [[Skeda:Limitcycle.jpg|96px]] || [[Skeda:Lorenz attractor.svg|96px]] || [[Skeda:Princ Argument C1.svg|96px]] |- | [[Analiza matematike|Analiza]] || [[Analiza vektoriale]] || [[Ekuacionet diferenciale]] || [[Sistemet dinamike]] || [[Teoria e kaosit]] || [[Analiza komplekse]] |} === Themelet e matematikës dhe filozofia e saj === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | <math> p \Rightarrow q </math>|| [[Skeda:Venn A intersect B.svg|128px]] || [[Skeda:Commutative diagram for morphism.svg|96px]] |- | [[Logjika matematikore]] || [[Teoria e bashkësive]] || [[Teoria e kategorive]] |} === Informatika teorike === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | [[Skeda:DFAexample.svg|96px]] || [[Skeda:Caesar3.svg|96px]] |- | [[Teoria e llogaritjes]] || [[Kriptografia]] |} == Matematika e aplikuar == [[Matematika e aplikuar]] merret me përdorimin e mjeteve abstrakte matematikore për zgjidhjen e problemeve konkrete në [[shkencë]], [[Biznesi|biznes]], dhe në fusha të tjera. <gallery class="center"> File:Gravitation space source.png | [[Fizika matematike]] File:BernoullisLawDerivationDiagram.svg | [[Dinamika e fluideve]] File:Composite trapezoidal rule illustration small.svg | [[Analiza numerike]] File:Maximum boxed.png | [[Optimizimi (matematikë)|Optimizimi]] File:Two red dice 01.svg | [[Teoria e probabilitetit]] File:Oldfaithful3.png | [[Statistika]] File:Market Data Index NYA on 20050726 202628 UTC.png | [[Matematika financiare]] File:Arbitrary-gametree-solved.svg | [[Teoria e lojërave]] File:Signal transduction v1.png | [[Biologjia matematike]] File:CH4-structure.svg | [[Kimia matematike]] File:GDP PPP Per Capita IMF 2008.png | [[Matematika ekonomike]] File:Simple feedback control loop2.svg | [[Teoria e kontrollit]] </gallery> == Shiko edhe == * [[Fizika]] == Lidhje të jashtme == * [http://www.albmath.org Albmath] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714122718/http://www.albmath.org/ |date=14 korrik 2007 }} * [http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/314/5807/1848 BREAKTHROUGH OF THE YEAR: The Poincaré Conjecture--Proved] * [http://english.pravda.ru/russia/kremlin/84114-0/ Perelman refuses a million dollars to live in complete poverty] * [http://mathworld.wolfram.com/ Mathworld] * [http://eom.springer.de/ Encyclopedia of Mathematics] * [http://www.mathe-online.at/mathint/lexikon/ Mathematisches Lexikon] * [http://planetmath.org/Planetmath PlanetMath] * [http://www.research.att.com/%7Enjas/sequences/index.html OEIS] * [https://web.archive.org/web/20050812010306/http://pi.lacim.uqam.ca/eng/ Plouffe's inverter] * [http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/ MacTutor] * [http://www.cut-the-knot.org/ Cut the Knot] * [http://matheplanet.com/ Matroids Matheplanet] == Referime == <references/> [[Kategoria:Matematikë]] [[Kategoria:Shkenca formale]] 90ywf349pr7gk089nq0389dhre3cml2 2940407 2940398 2026-04-12T19:08:55Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940398|2940398]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940407 wikitext text/x-wiki '''Matematika''' (nga [[Greqishtja e lashtë|greqishtja]]: μάθημα ''máthēma'', "njohuri, dije, mësim") përbën një fushë të njohurive abstrakte të ndërtuara me ndihmën e arsyetimeve logjike mbi koncepte të tilla si numrat, figurat, strukturat dhe transformimet. Matematika është një shkencë abstrakte dhe teorike që shqyrton strukturat, modelet, dhe marrëdhëniet mes tyre. Ajo është një sistem logjik dhe racional që studion ligjësitë abstrakte me anë të simboleve dhe shprehjeve matematikore. Matematika përfshin shumë fusha të ndryshme, ndër të cilat: * '''Algjebra:''' Studion strukturat algjebrike, duke përfshirë shprehjet dhe ekuacionet. * '''Gjeometria:''' Merret me format dhe dimensionet gjeometrike, përfshirë figurat dhe raportet e tyre në hapësirë. * '''Analiza Matematike:''' Hulumton koncepte si limitet, derivatet dhe integralet, duke përfshirë analizën diferenciale dhe integrale. * '''Teoria e Numrave:''' Studion vetitë e numrave dhe marrëdhëniet midis tyre (numrat e plotë, racionalë, realë, etj.). * '''Logjika Matematike:''' Studion rregullat dhe mënyrat e përdorimit të arsyetimit dhe logjikës në matematikë. * '''Teoria e Grupeve:''' Merret me grupet dhe strukturat algjebrike që kanë një operacion të caktuar. * '''Teoria e Kategorive:''' Është një degë e matematikës që shqyrton marrëdhëniet e përgjithshme dhe kalimet midis strukturave të ndryshme matematikore. Zhvillimi i matematikës ka ndodhur përgjatë shumë periudhave historike dhe kultura të ndryshme kanë kontribuar në pasurimin e saj. Nga matematika e lashtë greke tek matematika moderne, konceptet dhe metodat janë shtrirë për të krijuar një fushë jashtëzakonisht të thellë dhe komplekse. Matematika dallohet nga shkencat e tjera për lidhjen e saj të veçantë me realitetin. Ajo është e një natyre të pastër intelektuale, e bazuar tek një seri aksiomash të deklaruara të vërteta (që do të thotë se aksiomat nuk i nënshtrohen eksperimenteve fizike, por frymëzohen nga eksperienca logjike) ose mbi disa postulate të pranuara. Një pohim matematikor – i quajtur përgjithësisht teoremë ose propozicion – konsiderohet i vërtetë nëse procesi i vërtetimit formal që përcakton vlefshmërinë e saj respekton një strukturë arsyetuese logjiko-deduktive. Ajo është një mjet thelbësor në shumë fusha si shkencat natyrore, inxhinieria, mjekësia, financa dhe shkencat sociale. Matematika merret me studimin e raporteve sasiore dhe cilësore të objekteve konkrete dhe abstrakte, si dhe me studimin e formave hapësinore. Ajo ka një lidhje simbiotike edhe me [[Fizika|fizikën]]. == Etimologjia == Fjala "matematikë" vjen nga [[Greqishtja e lashtë|gjuha e lashtë greke]] (''μάθημα'' - máthema), që do të thotë ''mësim'', ''studim'', ''shkencë''. Përgjatë kohëve ajo ka marrë një kuptim më të ngushtë dhe më teknik që nënkupton "studim matematikor". == Historia e matematikës == {{Kryesor|Historia e matematikës}} Fillimet e matematikës humbasin në thellësitë e shekujve. Ajo u shfaq si rezultat i vështrimeve dhe përvojës së njerëzve në përballje me problemet dhe nevojat praktike. Sistematizimi dhe përmbledhja e njohurive matematikore ka filluar relativisht vonë. Kinezët e lashtë, egjiptianët e lashtë, babilonasit, qytetërimi i Inkëve, si dhe në [[India|Indi]] kishte një zhvillim të konsiderueshëm të veprimeve matematikore. Në [[Greqia e lashtë|Greqinë antike]] matematika përjetoi një zhvillim të paparë nga një plejadë e tërë matematikanësh si: [[Pitagora]], [[Talesi]], [[Platoni]], [[Eudoksi]], [[Euklidi]], [[Arkimedi]], etj. Grekët e vjetër matematikën e kuptonin në sensin e [[gjeometria|gjeometrisë]] dhe të parët ishin ata që të vërtetat matematikore (të cilat i quanin [[Teorema|teorema]]) i vërtetonin me fakte. Njohuritë matematikore të grekëve të vjetër më vonë i përvetësuan dhe i pasuruan arabët, të cilët quhen edhe themeluesit e algjebrës. Përkthimet arabe të veprave të matematikanëve grekë në Mesjetë depërtuan më pas në [[Evropa|Evropë]]. Më vonë, zhvillimin e matematikës e morën në dorë evropianët. Në këtë periudhë mund të përmendim [[François Viète|Vietin]], [[Gerolamo Cardano|Cardanon]], [[Fibonacci]]n, etj. Për t'u pasuar në shekujt në vijim nga [[Rene Descartes|Descartes]], [[Blaise Pascal|Pascal]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniz]], [[Familja Bernoulli|Bernoulli]], [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]], [[Leonard Euler|Euler]], etj. Në fund të [[Shekulli XIX|shekullit XIX]], [[David Hilbert]], një matematikan i shkëlqyer gjerman, në [[Kongresi ndërkombëtar i matematikanëve|Kongresin Ndërkombëtar të Matematikanëve]] të mbajtur në [[Paris]] në vitin [[1900]] formuloi njëzet e tre (23) probleme matematikore, të cilat shekulli XIX ia la në trashëgimi [[Shekulli XX|shekullit XX]]. Shumë prej këtyre problemeve i preokupuan matematikanët nga e gjithë bota për një kohë të gjatë dhe shumica e tyre u zgjidhën pas një pune të palodhshme. Matematika në ditët e sotme përjeton një zhvillim marramendës dhe është e shpërndarë në shumë degë të specializuara të cilat janë mjaft abstrakte. Në vitin 2000, Instituti i Matematikës Clay (''Clay Mathematics Institute'') ofroi një çmim prej një milion [[Dollar|dollarësh]] për zgjidhjen e cilitdo prej shtatë "Problemeve të Mijëvjeçarit". Deri më sot, i vetmi problem i zgjidhur është Hipoteza e Poincaré-së, e zgjidhur nga [[Grigori Perelman]] (i cili e refuzoi çmimin). Gjashtë problemet e tjera mbeten ende të hapura. Matematika në ndërveprim me shkencat e tjera ndihmon në zhvillimin e tyre, por në të njëjtën kohë ajo edhe vetë pasurohet. Sot matematika ka depërtuar edhe në ato degë të shkencës në të cilat deri para pak kohësh as që ishte e imagjinueshme. == Simbolet dhe gjuha matematikore == [[Skeda:Infinity symbol.svg|thumb|right|Simboli për [[pafundësia|infinitin]] (të pakufishmen) '''∞''']] Shumica e simboleve që përdoren sot në matematikë nuk ishin zbuluar deri në shekullin XVI. Matematika shkruhej me fjalë dhe kjo e kufizonte jashtëzakonisht zhvillimin e saj. Në shekullin XVIII, [[Leonard Euler|Euleri]] futi në matematikë një numër të madh simbolesh të cilat përdoren gjerësisht edhe sot. Simbolizmi matematikor sot është shumë i rëndësishëm për profesionistët. Ai është shumë i ngjeshur sepse vetëm pak simbole mund të shprehin një sasi të madhe informacioni. Simbolizmi modern ka një sintaksë të përcaktuar rreptësisht e cila përshkruan informacione në lidhje me një teori të caktuar. Gjuha e matematikës ruan një nivel mjaft të lartë saktësie që shpesh është e vështirë për t'u lexuar nga jo-matematikanët. == Konceptet matematikore == Konceptet dhe strukturat themelore matematikore nuk studiohen vetëm si njësi të posaçme e të izoluara, por në ndërlidhje të ngushtë me njëra-tjetrën. Asnjë prej koncepteve matematikore nuk paraqitet në "vakum". Këto koncepte trajtohen në kontekste të ndryshme teorike dhe praktike, duke gjetur zbatim në situata të larmishme shkencore dhe jashtë-matematikore. == Estetika dhe frymëzimi në matematikën e pastër dhe të aplikuar == [[Skeda:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|left|parapamje|[[Isak Njutoni|Njutoni]] (1643-1727).]] Matematika del natyrshëm në trajtimin e llojeve të ndryshme të problemeve. Së pari këto u gjetën në [[tregtia|tregti]], në [[Gjeodezia|matjen e tokës]], në [[Arkitektura|arkitekturë]] dhe më vonë në [[Astronomia|astronomi]]; në ditët e sotme, të gjitha shkencat merren me probleme që studiohen thellësisht nga matematikanët. Për shembull, [[fizikani]] [[Richard Feynman]] shpiku metodën e [[Metoda e integraleve të shtegjeve|integralit të shtegjeve]] në [[Mekanika kuantike|mekanikën kuantike]] duke përdorur një kombinim të arsyetimit matematikor dhe depërtimit fizik të problemit. Në ditët e sotme [[teoria e kordave]], një teori ende në zhvillim e cila përpiqet për bashkimin e katër [[bashkëveprimet themelore|forcave themelore të natyrës]], vazhdon të frymëzojë degë të reja në matematikë.<ref>{{cite book | title = The Feynman Integral and Feynman's Operational Calculus | author = Johnson, Gerald W.; Lapidus, Michel L. | publisher = [[Oxford University Press]] | year = 2002}}</ref> Disa metoda matematike janë të vlefshme vetëm në zonat përkatëse që i dhanë shkas asaj metode, por shpesh matematika e frymëzuar nga një fushë e caktuar del të jetë e dobishme në shumë fusha të tjera. Një dallim bëhet shpesh mes [[matematikës së pastër]] dhe [[matematikës së aplikuar]]. Megjithatë tema nga matematika e pastër shpesh gjejnë aplikime direkte (p.sh. [[teoria e numrave]] përdoret ngushtësisht në [[kriptografi]]). Fakti që edhe matematika më e "pastër" shpesh rezulton të ketë aplikime praktike është ajo që fizikani [[Eugene Wigner]] e ka quajtur "[[Efektshmëria e paarsyeshme e Matematikës në shkencat natyrore]]".<ref>[[Eugene Wigner]], 1960, "[http://www.dartmouth.edu/~matc/MathDrama/reading/Wigner.html The Unreasonable Effectiveness of Mathematics in the Natural Sciences,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228152633/http://www.dartmouth.edu/~matc/MathDrama/reading/Wigner.html|date=28 shkurt 2011}}" ''[[Communications on Pure and Applied Mathematics]]'' '''13'''(1): 1–14.</ref> Për ata që janë të prirur matematikisht, shpesh ka një aspekt të caktuar estetik. Shumë matematikanë flasin për ''hijeshinë'' e matematikës dhe [[bukuria matematike|bukurinë e saj të brendshme]]. [[Thjeshtësia]] dhe përgjithësimi janë parime tepër të vlerësuara. Bukuria duket në një [[prova (matematikë)|vërtetim]] të thjeshtë dhe elegant, siç është prova e [[Euklidi]]t që dëshmon se ka një numër pafundësisht të madh [[Numri i thjeshtë|numrash të thjeshtë]]. [[G. H. Hardy]] në librin e tij ''[[Apologjia e matematikanit]]'' shprehu besimin se këto konsiderata estetike janë në vetvete të mjaftueshme për të justifikuar matematikën e pastër.<ref>{{cite book | title = A Mathematician's Apology | author = Hardy, G. H. | publisher = Cambridge University Press | year = 1940}}</ref> == Biografi të matematikanëve të shquar == <gallery mode="packed" class="center"> File:Matematiker georg cantor.jpg|[[Georg Cantor|Cantor]] File:Cauchy Augustin Louis dibner coll SIL14-C2-03a.jpg|[[Augustin Louis Cauchy|Cauchy]] File:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|[[Rene Descartes|Descartes]] File:Leonhard Euler.jpg|[[Leonard Euler|Euler]] File:Pierre de Fermat.jpg|[[Pierre de Fermat|Fermat]] File:Carl Friedrich Gauss.jpg|[[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] File:Hilbert.jpg|[[David Hilbert|Hilbert]] File:Langrange portrait.jpg|[[Zhozef Lui Lagranzhi|Lagrange]] File:Pierre-Simon Laplace.jpg|[[Pierre Simon Laplace|Laplace]] File:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|[[Isak Njutoni|Njuton]] File:Blaise Pascal 2.jpg|[[Blaise Pascal|Pascal]] File:Kapitolinischer Pythagoras.jpg|[[Pitagora]] File:Russell1907-2.jpg|[[Bertrand Russell|Russell]] </gallery> == Fushat e matematikës == === Sasitë === Studimi i sasive fillon me [[Numri|numrat]], së pari me [[numrat natyrorë]] dhe [[numrat e plotë]] si dhe me operacionet aritmetike që kryhen me to. Vetitë më të avancuara të numrave studiohen në teorinë e numrave. Me zhvillimin e mëtejshëm të sistemit, numrat e plotë klasifikohen si një nënbashkësi e [[Numrat racionalë|numrave racionalë]] (ose thyesave). Këta të fundit janë të përfshirë në bashkësinë e [[Numrat realë|numrave realë]], të cilët përdoren për të shprehur sasitë e vazhdueshme. Më tutje vetë numrat realë përfshihen në bashkësinë e [[Numrat kompleksë|numrave kompleksë]]. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | <math>1, 2, 3, \dots</math> || <math>\dots, -2, -1, 0, 1, 2, \dots</math> || <math> -2, \frac{2}{3}, 1.21</math> || <math>-e, \sqrt{2}, 3, \pi</math> || <math>2, i, -2+3i, 2e^{i\frac{4\pi}{3}}</math> |- | [[Numrat natyrorë]] || [[Numrat e plotë]] || [[Numrat racionalë]] || [[Numrat realë]] || [[Numrat kompleksë]] |} === Struktura === Shumë objekte matematikore, si bashkësitë e numrave ose funksioneve, shfaqin një strukturë të brendshme si pasojë e veprimeve dhe relatave që janë përcaktuar në atë bashkësi. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | <math>\begin{matrix}(1,2,3) & (1,3,2) \\ (2,1,3) & (2,3,1) \\ (3,1,2) & (3,2,1) \end{matrix}</math> || [[Skeda:Elliptic curve simple.svg|96px]] || [[Skeda:Rubik's cube.svg|96px]] || [[Skeda:Group diagdram D6.svg|96px]] || [[Skeda:Lattice of the divisibility of 60.svg|96px]] |- | [[Kombinatorika]] || [[Teoria e numrave]] || [[Teoria e grupeve]] || [[Teoria e grafeve]] || [[Teoria e rregullit]] |} === Hapësira === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | [[Skeda:Illustration to Euclid's proof of the Pythagorean theorem.svg|96px]] || [[Skeda:Sine cosine plot.svg|96px]] || [[Skeda:Hyperbolic triangle.svg|96px]] || [[Skeda:Torus.png|96px]] || [[Skeda:Mandel zoom 07 satellite.jpg|96px]] || [[Skeda:Measure illustration.png|70px]] |- | [[Gjeometria]] || [[Trigonometria]] || [[Gjeometria diferenciale]] || [[Topologjia]] || [[Fraktalet|Gjeometria e fraktaleve]] || [[Teoria e masës]] |} === Ndryshimi i madhësive në kohë === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | [[Skeda:Integral as region under curve.svg|96px]] || [[Skeda:Vector field.svg|96px]] || [[Skeda:Airflow-Obstructed-Duct.png|96px]] || [[Skeda:Limitcycle.jpg|96px]] || [[Skeda:Lorenz attractor.svg|96px]] || [[Skeda:Princ Argument C1.svg|96px]] |- | [[Analiza matematike|Analiza]] || [[Analiza vektoriale]] || [[Ekuacionet diferenciale]] || [[Sistemet dinamike]] || [[Teoria e kaosit]] || [[Analiza komplekse]] |} === Themelet e matematikës dhe filozofia e saj === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | <math> p \Rightarrow q </math>|| [[Skeda:Venn A intersect B.svg|128px]] || [[Skeda:Commutative diagram for morphism.svg|96px]] |- | [[Logjika matematikore]] || [[Teoria e bashkësive]] || [[Teoria e kategorive]] |} === Informatika teorike === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | [[Skeda:DFAexample.svg|96px]] || [[Skeda:Caesar3.svg|96px]] |- | [[Teoria e llogaritjes]] || [[Kriptografia]] |} == Matematika e aplikuar == [[Matematika e aplikuar]] merret me përdorimin e mjeteve abstrakte matematikore për zgjidhjen e problemeve konkrete në [[shkencë]], [[Biznesi|biznes]], dhe në fusha të tjera. <gallery class="center"> File:Gravitation space source.png | [[Fizika matematike]] File:BernoullisLawDerivationDiagram.svg | [[Dinamika e fluideve]] File:Composite trapezoidal rule illustration small.svg | [[Analiza numerike]] File:Maximum boxed.png | [[Optimizimi (matematikë)|Optimizimi]] File:Two red dice 01.svg | [[Teoria e probabilitetit]] File:Oldfaithful3.png | [[Statistika]] File:Market Data Index NYA on 20050726 202628 UTC.png | [[Matematika financiare]] File:Arbitrary-gametree-solved.svg | [[Teoria e lojërave]] File:Signal transduction v1.png | [[Biologjia matematike]] File:CH4-structure.svg | [[Kimia matematike]] File:GDP PPP Per Capita IMF 2008.png | [[Matematika ekonomike]] File:Simple feedback control loop2.svg | [[Teoria e kontrollit]] </gallery> == Shiko edhe == * [[Fizika]] == Lidhje të jashtme == * [http://www.albmath.org Albmath] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714122718/http://www.albmath.org/ |date=14 korrik 2007 }} * [http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/314/5807/1848 BREAKTHROUGH OF THE YEAR: The Poincaré Conjecture--Proved] * [http://english.pravda.ru/russia/kremlin/84114-0/ Perelman refuses a million dollars to live in complete poverty] * [http://mathworld.wolfram.com/ Mathworld] * [http://eom.springer.de/ Encyclopedia of Mathematics] * [http://www.mathe-online.at/mathint/lexikon/ Mathematisches Lexikon] * [http://planetmath.org/Planetmath PlanetMath] * [http://www.research.att.com/%7Enjas/sequences/index.html OEIS] * [https://web.archive.org/web/20050812010306/http://pi.lacim.uqam.ca/eng/ Plouffe's inverter] * [http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/ MacTutor] * [http://www.cut-the-knot.org/ Cut the Knot] * [http://matheplanet.com/ Matroids Matheplanet] == Referime == <references/> [[Kategoria:Matematikë]] [[Kategoria:Shkenca formale]] bs7k7jeg4jn0taqa8rmopol0rj791dw 2940419 2940407 2026-04-12T19:14:16Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940419 wikitext text/x-wiki '''Matematika''' (nga [[Greqishtja e lashtë|greqishtja]]: μάθημα ''máthēma'', "njohuri, dije, mësim") përbën një fushë të njohurive abstrakte të ndërtuara me ndihmën e arsyetimeve logjike mbi koncepte të tilla si numrat, figurat, strukturat dhe transformimet. Matematika është një shkencë abstrakte dhe teorike që shqyrton strukturat, modelet, dhe marrëdhëniet mes tyre. Ajo është një sistem logjik dhe racional që studion ligjësitë abstrakte me anë të simboleve dhe shprehjeve matematikore. Matematika përfshin shumë fusha të ndryshme, ndër të cilat: * '''Algjebra:''' Studion strukturat algjebrike, duke përfshirë shprehjet dhe ekuacionet. * '''Gjeometria:''' Merret me format dhe dimensionet gjeometrike, përfshirë figurat dhe raportet e tyre në hapësirë. * '''Analiza Matematike:''' Hulumton koncepte si limitet, derivatet dhe integralet, duke përfshirë analizën diferenciale dhe integrale. * '''Teoria e Numrave:''' Studion vetitë e numrave dhe marrëdhëniet midis tyre (numrat e plotë, racionalë, realë, etj.). * '''Logjika Matematike:''' Studion rregullat dhe mënyrat e përdorimit të arsyetimit dhe logjikës në matematikë. * '''Teoria e Grupeve:''' Merret me grupet dhe strukturat algjebrike që kanë një operacion të caktuar. * '''Teoria e Kategorive:''' Është një degë e matematikës që shqyrton marrëdhëniet e përgjithshme dhe kalimet midis strukturave të ndryshme matematikore. Zhvillimi i matematikës ka ndodhur përgjatë shumë periudhave historike dhe kultura të ndryshme kanë kontribuar në pasurimin e saj. Nga matematika e lashtë greke tek matematika moderne, konceptet dhe metodat janë shtrirë për të krijuar një fushë jashtëzakonisht të thellë dhe komplekse. Matematika dallohet nga shkencat e tjera për lidhjen e saj të veçantë me realitetin. Ajo është e një natyre të pastër intelektuale, e bazuar tek një seri aksiomash të deklaruara të vërteta (që do të thotë se aksiomat nuk i nënshtrohen eksperimenteve fizike, por frymëzohen nga eksperienca logjike) ose mbi disa postulate të pranuara. Një pohim matematikor – i quajtur përgjithësisht teoremë ose propozicion – konsiderohet i vërtetë nëse procesi i vërtetimit formal që përcakton vlefshmërinë e saj respekton një strukturë arsyetuese logjiko-deduktive. Ajo është një mjet thelbësor në shumë fusha si shkencat natyrore, inxhinieria, mjekësia, financa dhe shkencat sociale. Matematika merret me studimin e raporteve sasiore dhe cilësore të objekteve konkrete dhe abstrakte, si dhe me studimin e formave hapësinore. Ajo ka një lidhje simbiotike edhe me [[Fizika|fizikën]]. == Etimologjia == Fjala "matematikë" vjen nga [[Greqishtja e lashtë|gjuha e lashtë greke]] (''μάθημα'' - máthema), që do të thotë ''mësim'', ''studim'', ''shkencë''. Përgjatë kohëve ajo ka marrë një kuptim më të ngushtë dhe më teknik që nënkupton "studim matematikor". == Historia e matematikës == {{Kryesor|Historia e matematikës}} Fillimet e matematikës humbasin në thellësitë e shekujve. Ajo u shfaq si rezultat i vështrimeve dhe përvojës së njerëzve në përballje me problemet dhe nevojat praktike. Sistematizimi dhe përmbledhja e njohurive matematikore ka filluar relativisht vonë. Kinezët e lashtë, egjiptianët e lashtë, babilonasit, qytetërimi i Inkëve, si dhe në [[India|Indi]] kishte një zhvillim të konsiderueshëm të veprimeve matematikore. Në [[Greqia e lashtë|Greqinë antike]] matematika përjetoi një zhvillim të paparë nga një plejadë e tërë matematikanësh si: [[Pitagora]], [[Talesi]], [[Platoni]], [[Eudoksi]], [[Euklidi]], [[Arkimedi]], etj. Grekët e vjetër matematikën e kuptonin në sensin e [[gjeometria|gjeometrisë]] dhe të parët ishin ata që të vërtetat matematikore (të cilat i quanin [[Teorema|teorema]]) i vërtetonin me fakte. Njohuritë matematikore të grekëve të vjetër më vonë i përvetësuan dhe i pasuruan arabët, të cilët quhen edhe themeluesit e algjebrës. Përkthimet arabe të veprave të matematikanëve grekë në Mesjetë depërtuan më pas në [[Evropa|Evropë]]. Më vonë, zhvillimin e matematikës e morën në dorë evropianët. Në këtë periudhë mund të përmendim [[François Viète|Vietin]], [[Gerolamo Cardano|Cardanon]], [[Fibonacci]]n, etj. Për t'u pasuar në shekujt në vijim nga [[Rene Descartes|Descartes]], [[Blaise Pascal|Pascal]], [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniz]], [[Familja Bernoulli|Bernoulli]], [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]], [[Leonard Euler|Euler]], etj. Në fund të [[Shekulli XIX|shekullit XIX]], [[David Hilbert]], një matematikan i shkëlqyer gjerman, në [[Kongresi ndërkombëtar i matematikanëve|Kongresin Ndërkombëtar të Matematikanëve]] të mbajtur në [[Paris]] në vitin [[1900]] formuloi njëzet e tre (23) probleme matematikore, të cilat shekulli XIX ia la në trashëgimi [[Shekulli XX|shekullit XX]]. Shumë prej këtyre problemeve i preokupuan matematikanët nga e gjithë bota për një kohë të gjatë dhe shumica e tyre u zgjidhën pas një pune të palodhshme. Matematika në ditët e sotme përjeton një zhvillim marramendës dhe është e shpërndarë në shumë degë të specializuara të cilat janë mjaft abstrakte. Në vitin 2000, Instituti i Matematikës Clay (''Clay Mathematics Institute'') ofroi një çmim prej një milion [[Dollar|dollarësh]] për zgjidhjen e cilitdo prej shtatë "Problemeve të Mijëvjeçarit". Deri më sot, i vetmi problem i zgjidhur është Hipoteza e Poincaré-së, e zgjidhur nga [[Grigori Perelman]] (i cili e refuzoi çmimin). Gjashtë problemet e tjera mbeten ende të hapura. Matematika në ndërveprim me shkencat e tjera ndihmon në zhvillimin e tyre, por në të njëjtën kohë ajo edhe vetë pasurohet. Sot matematika ka depërtuar edhe në ato degë të shkencës në të cilat deri para pak kohësh as që ishte e imagjinueshme. == Simbolet dhe gjuha matematikore == [[Skeda:Infinity symbol.svg|thumb|right|Simboli për [[pafundësia|infinitin]] (të pakufishmen) '''∞''']] Shumica e simboleve që përdoren sot në matematikë nuk ishin zbuluar deri në shekullin XVI. Matematika shkruhej me fjalë dhe kjo e kufizonte jashtëzakonisht zhvillimin e saj. Në shekullin XVIII, [[Leonard Euler|Euleri]] futi në matematikë një numër të madh simbolesh të cilat përdoren gjerësisht edhe sot. Simbolizmi matematikor sot është shumë i rëndësishëm për profesionistët. Ai është shumë i ngjeshur sepse vetëm pak simbole mund të shprehin një sasi të madhe informacioni. Simbolizmi modern ka një sintaksë të përcaktuar rreptësisht e cila përshkruan informacione në lidhje me një teori të caktuar. Gjuha e matematikës ruan një nivel mjaft të lartë saktësie që shpesh është e vështirë për t'u lexuar nga jo-matematikanët. == Konceptet matematikore == Konceptet dhe strukturat themelore matematikore nuk studiohen vetëm si njësi të posaçme e të izoluara, por në ndërlidhje të ngushtë me njëra-tjetrën. Asnjë prej koncepteve matematikore nuk paraqitet në "vakum". Këto koncepte trajtohen në kontekste të ndryshme teorike dhe praktike, duke gjetur zbatim në situata të larmishme shkencore dhe jashtë-matematikore. == Estetika dhe frymëzimi në matematikën e pastër dhe të aplikuar == [[Skeda:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|left|parapamje|[[Isak Njutoni|Njutoni]] (1643-1727).]] Matematika del natyrshëm në trajtimin e llojeve të ndryshme të problemeve. Së pari këto u gjetën në [[tregtia|tregti]], në [[Gjeodezia|matjen e tokës]], në [[Arkitektura|arkitekturë]] dhe më vonë në [[Astronomia|astronomi]]; në ditët e sotme, të gjitha shkencat merren me probleme që studiohen thellësisht nga matematikanët. Për shembull, [[fizikani]] [[Richard Feynman]] shpiku metodën e [[Metoda e integraleve të shtegjeve|integralit të shtegjeve]] në [[Mekanika kuantike|mekanikën kuantike]] duke përdorur një kombinim të arsyetimit matematikor dhe depërtimit fizik të problemit. Në ditët e sotme [[teoria e kordave]], një teori ende në zhvillim e cila përpiqet për bashkimin e katër [[bashkëveprimet themelore|forcave themelore të natyrës]], vazhdon të frymëzojë degë të reja në matematikë.<ref>{{cite book|title=The Feynman Integral and Feynman's Operational Calculus|author=Johnson, Gerald W.; Lapidus, Michel L.|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2002}}</ref> Disa metoda matematike janë të vlefshme vetëm në zonat përkatëse që i dhanë shkas asaj metode, por shpesh matematika e frymëzuar nga një fushë e caktuar del të jetë e dobishme në shumë fusha të tjera. Një dallim bëhet shpesh mes [[matematikës së pastër]] dhe [[matematikës së aplikuar]]. Megjithatë tema nga matematika e pastër shpesh gjejnë aplikime direkte (p.sh. [[teoria e numrave]] përdoret ngushtësisht në [[kriptografi]]). Fakti që edhe matematika më e "pastër" shpesh rezulton të ketë aplikime praktike është ajo që fizikani [[Eugene Wigner]] e ka quajtur "[[Efektshmëria e paarsyeshme e Matematikës në shkencat natyrore]]".<ref>[[Eugene Wigner]], 1960, "[http://www.dartmouth.edu/~matc/MathDrama/reading/Wigner.html The Unreasonable Effectiveness of Mathematics in the Natural Sciences,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228152633/http://www.dartmouth.edu/~matc/MathDrama/reading/Wigner.html|date=28 shkurt 2011}}" ''[[Communications on Pure and Applied Mathematics]]'' '''13'''(1): 1–14.</ref> Për ata që janë të prirur matematikisht, shpesh ka një aspekt të caktuar estetik. Shumë matematikanë flasin për ''hijeshinë'' e matematikës dhe [[bukuria matematike|bukurinë e saj të brendshme]]. [[Thjeshtësia]] dhe përgjithësimi janë parime tepër të vlerësuara. Bukuria duket në një [[prova (matematikë)|vërtetim]] të thjeshtë dhe elegant, siç është prova e [[Euklidi]]t që dëshmon se ka një numër pafundësisht të madh [[Numri i thjeshtë|numrash të thjeshtë]]. [[G. H. Hardy]] në librin e tij ''[[Apologjia e matematikanit]]'' shprehu besimin se këto konsiderata estetike janë në vetvete të mjaftueshme për të justifikuar matematikën e pastër.<ref>{{cite book|title=A Mathematician's Apology|author=Hardy, G. H.|publisher=Cambridge University Press|year=1940}}</ref> == Biografi të matematikanëve të shquar == <gallery mode="packed" class="center"> File:Matematiker georg cantor.jpg|[[Georg Cantor|Cantor]] File:Cauchy Augustin Louis dibner coll SIL14-C2-03a.jpg|[[Augustin Louis Cauchy|Cauchy]] File:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|[[Rene Descartes|Descartes]] File:Leonhard Euler.jpg|[[Leonard Euler|Euler]] File:Pierre de Fermat.jpg|[[Pierre de Fermat|Fermat]] File:Carl Friedrich Gauss.jpg|[[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] File:Hilbert.jpg|[[David Hilbert|Hilbert]] File:Langrange portrait.jpg|[[Zhozef Lui Lagranzhi|Lagrange]] File:Pierre-Simon Laplace.jpg|[[Pierre Simon Laplace|Laplace]] File:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|[[Isak Njutoni|Njuton]] File:Blaise Pascal 2.jpg|[[Blaise Pascal|Pascal]] File:Kapitolinischer Pythagoras.jpg|[[Pitagora]] File:Russell1907-2.jpg|[[Bertrand Russell|Russell]] </gallery> == Fushat e matematikës == === Sasitë === Studimi i sasive fillon me [[Numri|numrat]], së pari me [[numrat natyrorë]] dhe [[numrat e plotë]] si dhe me operacionet aritmetike që kryhen me to. Vetitë më të avancuara të numrave studiohen në teorinë e numrave. Me zhvillimin e mëtejshëm të sistemit, numrat e plotë klasifikohen si një nënbashkësi e [[Numrat racionalë|numrave racionalë]] (ose thyesave). Këta të fundit janë të përfshirë në bashkësinë e [[Numrat realë|numrave realë]], të cilët përdoren për të shprehur sasitë e vazhdueshme. Më tutje vetë numrat realë përfshihen në bashkësinë e [[Numrat kompleksë|numrave kompleksë]]. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | <math>1, 2, 3, \dots</math> || <math>\dots, -2, -1, 0, 1, 2, \dots</math> || <math> -2, \frac{2}{3}, 1.21</math> || <math>-e, \sqrt{2}, 3, \pi</math> || <math>2, i, -2+3i, 2e^{i\frac{4\pi}{3}}</math> |- | [[Numrat natyrorë]] || [[Numrat e plotë]] || [[Numrat racionalë]] || [[Numrat realë]] || [[Numrat kompleksë]] |} === Struktura === Shumë objekte matematikore, si bashkësitë e numrave ose funksioneve, shfaqin një strukturë të brendshme si pasojë e veprimeve dhe relatave që janë përcaktuar në atë bashkësi. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | <math>\begin{matrix}(1,2,3) & (1,3,2) \\ (2,1,3) & (2,3,1) \\ (3,1,2) & (3,2,1) \end{matrix}</math> || [[Skeda:Elliptic curve simple.svg|96px]] || [[Skeda:Rubik's cube.svg|96px]] || [[Skeda:Group diagdram D6.svg|96px]] || [[Skeda:Lattice of the divisibility of 60.svg|96px]] |- | [[Kombinatorika]] || [[Teoria e numrave]] || [[Teoria e grupeve]] || [[Teoria e grafeve]] || [[Teoria e rregullit]] |} === Hapësira === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | [[Skeda:Illustration to Euclid's proof of the Pythagorean theorem.svg|96px]] || [[Skeda:Sine cosine plot.svg|96px]] || [[Skeda:Hyperbolic triangle.svg|96px]] || [[Skeda:Torus.png|96px]] || [[Skeda:Mandel zoom 07 satellite.jpg|96px]] || [[Skeda:Measure illustration.png|70px]] |- | [[Gjeometria]] || [[Trigonometria]] || [[Gjeometria diferenciale]] || [[Topologjia]] || [[Fraktalet|Gjeometria e fraktaleve]] || [[Teoria e masës]] |} === Ndryshimi i madhësive në kohë === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | [[Skeda:Integral as region under curve.svg|96px]] || [[Skeda:Vector field.svg|96px]] || [[Skeda:Airflow-Obstructed-Duct.png|96px]] || [[Skeda:Limitcycle.jpg|96px]] || [[Skeda:Lorenz attractor.svg|96px]] || [[Skeda:Princ Argument C1.svg|96px]] |- | [[Analiza matematike|Analiza]] || [[Analiza vektoriale]] || [[Ekuacionet diferenciale]] || [[Sistemet dinamike]] || [[Teoria e kaosit]] || [[Analiza komplekse]] |} === Themelet e matematikës dhe filozofia e saj === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | <math> p \Rightarrow q </math>|| [[Skeda:Venn A intersect B.svg|128px]] || [[Skeda:Commutative diagram for morphism.svg|96px]] |- | [[Logjika matematikore]] || [[Teoria e bashkësive]] || [[Teoria e kategorive]] |} === Informatika teorike === {| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" |- | [[Skeda:DFAexample.svg|96px]] || [[Skeda:Caesar3.svg|96px]] |- | [[Teoria e llogaritjes]] || [[Kriptografia]] |} == Matematika e aplikuar == [[Matematika e aplikuar]] merret me përdorimin e mjeteve abstrakte matematikore për zgjidhjen e problemeve konkrete në [[shkencë]], [[Biznesi|biznes]], dhe në fusha të tjera. <gallery class="center"> File:Gravitation space source.png | [[Fizika matematike]] File:BernoullisLawDerivationDiagram.svg | [[Dinamika e fluideve]] File:Composite trapezoidal rule illustration small.svg | [[Analiza numerike]] File:Maximum boxed.png | [[Optimizimi (matematikë)|Optimizimi]] File:Two red dice 01.svg | [[Teoria e probabilitetit]] File:Oldfaithful3.png | [[Statistika]] File:Market Data Index NYA on 20050726 202628 UTC.png | [[Matematika financiare]] File:Arbitrary-gametree-solved.svg | [[Teoria e lojërave]] File:Signal transduction v1.png | [[Biologjia matematike]] File:CH4-structure.svg | [[Kimia matematike]] File:GDP PPP Per Capita IMF 2008.png | [[Matematika ekonomike]] File:Simple feedback control loop2.svg | [[Teoria e kontrollit]] </gallery> == Shiko edhe == * [[Fizika]] == Lidhje të jashtme == * [http://www.albmath.org Albmath] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714122718/http://www.albmath.org/ |date=14 korrik 2007 }} * [http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/314/5807/1848 BREAKTHROUGH OF THE YEAR: The Poincaré Conjecture--Proved] * [http://english.pravda.ru/russia/kremlin/84114-0/ Perelman refuses a million dollars to live in complete poverty] * [http://mathworld.wolfram.com/ Mathworld] * [http://eom.springer.de/ Encyclopedia of Mathematics] * [http://www.mathe-online.at/mathint/lexikon/ Mathematisches Lexikon] * [http://planetmath.org/Planetmath PlanetMath] * [http://www.research.att.com/%7Enjas/sequences/index.html OEIS] * [https://web.archive.org/web/20050812010306/http://pi.lacim.uqam.ca/eng/ Plouffe's inverter] * [http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/ MacTutor] * [http://www.cut-the-knot.org/ Cut the Knot] * [http://matheplanet.com/ Matroids Matheplanet] == Referime == <references/> [[Kategoria:Matematikë]] [[Kategoria:Shkenca formale]] 90ywf349pr7gk089nq0389dhre3cml2 0 1690 2940400 2939327 2026-04-12T19:07:29Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940400 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republika e Shqipërisë | native_name = [[Gegërishtja|Gegërisht]]: Shqypnia/Shqipnia | image_flag = Flag of Albania.svg | image_coat = Coat of arms of Albania.svg | flag_size = 120px | flag_type = Flamuri i Shqipërisë|Flamuri | symbol_type = Stema e Shqipërisë|Stema | image_map = Location Albania Europe.png | image_map_size = 200px | national_motto = :''Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqiptar.'' | national_anthem = ''[[Himni i Flamurit]]''<br />{{small|"Himni Kombëtar Shqiptar"}}<br /><div align="center">[[Skeda:Hymni i Flamurit instrumental.ogg]]</div> | capital = [[Tirana]] | largest_city = [[Tirana]] | official_languages = [[Gjuha shqipe|Shqip]] | religion = 50.67% musliman<br>16.02% të krishterë<br>17.37% pa fe<br>15.92% të padeklaruar | membership = [[OKB]],<br/>[[Këshilli i Evropës]],<br/>[[NATO]],<br/> [[OSBE]] dhe <br/>[[Organizata e Bashkëpunimit Islam]] | government_type = [[Republika parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_name1 = [[Bajram Begaj]] | leader_title1 = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] | leader_name2 = [[Edi Rama]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] | leader_name3 = [[Elisa Spiropali]] | leader_title3 = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kryetari i Kuvendit]] | legislature = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]] | established_event1 = [[Principata e Arbërit]] | established_date1 = 1190 | established_event2 = [[Mbretëria e Arbërisë]] | established_date2 = 1272 | established_event3 = [[Principata e Topiajve]] | established_date3 = 1368 | established_event4 = [[Lidhja e Lezhës]] | established_date4 = 2 mars 1444 | established_event5 = [[Pashallëku i Shkodrës]] | established_date5 = 1757 | established_event6 = [[Pashallëku i Janinës]] | established_date6 = 1787 | established_event7 = [[Pavarësia]] nga [[Perandoria Osmane]] | established_date7 = 28 nëntor 1912 | established_event8 = [[Principata e Shqipërisë]] | established_date8 = 29 korrik 1913 | established_event9 = [[Republika Shqiptare]] | established_date9 = 31 janar 1925 | established_event10 = [[Mbretëria Shqiptare 1928–1939|Mbretëria Shqiptare]] | established_date10 = 1 shtator 1928 | established_event11 = [[Republika Popullore e Shqipërisë]] | established_date11 = 11 janar 1946 | established_event12 = [[Kushtetuta e Shqipërisë]] | established_date12 = 28 nëntor 1998 | area_km2 = 28748 | area_land_km2 = 139 | area_water_km2 = 4.7 <!--| Kufiri = 720--> <!--| ZEE = 3 768--> | population_estimate = [[Shqiptarët|2.402.113]] | population_estimate_year = 2023 <!--| population_estimate_rank = 135--> | population_density_km2 = 105 | GDP_nominal = 25.23 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_per_capita = 10,511[[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_PPP = 43.99 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_per_capita = 15,646 [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_year = 2023 | HDI = 0.795 | HDI_year = 2020 | HDI_rank = 69 | currency = [[Leku]] | time_zone = [[UTC+1]] | utc_offset_DST = [[UTC+2|+2]] | cctld = [[.al]] | calling_code = +355 ( 0 ) | drives_on = djathtas | iso3166code = AL, ALB, 008 |map_caption=Vendndodhja e Shqipërisë (e gjelbër)}} '''Shqipëria''' ([[Gegë|gegërisht]]: ''Shqipnia'', gjithashtu ''Shqypnia''; historikisht ''Arbri'' ose ''Arbëria'', ndërkombëtarisht ''Albania''), zyrtarisht '''Republika e Shqipërisë''', është një shtet në [[Evropa Juglindore|Europën Juglindore]]. Shtrihet në pjesën jugperëndimore të [[Gadishulli Ballkanik|Gadishullit Ballkanik]] dhe kufizohet në veriperëndim me [[Mali i Zi|Malin e Zi]], në verilindje me [[Kosova|Kosovën]], në lindje me [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] dhe në jug me [[Greqia|Greqinë]]. Në perëndim laget me detet [[Deti Adriatik|Adriatik]] dhe [[Deti Jon|Jon]], dhe ndodhet vetëm 78 km larg [[Italia|Italisë]] përgjatë [[Ngushtesa e Otrantos|ngushtesës (kanalit) së Otrantos]], 72 km i gjerë. Shqipëria ka një sipërfaqe prej 28,749 km² dhe rreth 2,41 milion banorë.<ref name="censusi" />Ajo përfshin relieve të larmishme nga malet me kupola prej bore në [[Alpet Shqiptare]], [[Korabi]], [[Vargmali Qendror (Shqipëri)#Malet e Skënderbeut|Vargmalet e Skënderbeut]], dhe [[Malet e Vetëtimës]], deri tek fushat e ulëta të plleshme nga brigjet e [[Bregdeti Shqiptar i Adriatikut|Adriatikut]] dhe [[Bregdeti Shqiptar i Jonit|Jonit]]. [[Tirana]] është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i shtetit, duke e përcjellur në renditje [[Durrësi]], [[Vlora]] dhe [[Shkodra]]. Trashëgimtare e qytetërimit të lashtë [[ilirët|Ilir]], Shqipëria ka shënuar një përparim të dukshëm ekonomik, shoqëror e kulturor pas shekujsh prapambetje nën [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] dhe në regjime diktatoriale gjatë shek. XX. Pas rënies së rendit komunist më [[1991]], Shqipëria ka përjetuar një periudhë kalimtare të vështirë drejt demokracisë së lirë dhe ekonomisë së tregut. Prej vitit 2009, Shqipëria është anëtare e [[NATO]]-s dhe aplikante për kandidate për anëtarësim në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Shqipëria është dëshmuar faktor i rëndësishëm në ruajtjen e qëndrueshmërisë rajonale, duke mbështetur pavarësinë e [[Kosova|Kosovës]] dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve politike në [[Ballkan]]. Ndërkaq, shteti Shqiptar po gëzon përmirësim e zhvillim të turizmit; po ashtu, mban vendin e 62-të në botë për mirëmbajtjen e mjedisit.<ref>{{Cite web|url=https://epi.yale.edu/epi-results/2022/component/epi|publisher=Yale|title=Environmental Performance Index|access-date=30 korrik 2022|language=en}}</ref> Shqipëria është zgjedhur një nga vendet më të mira për të kaluar pushimet në vitin [[2011]] nga disa gazeta të njohura.<ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/21219-la_repubblica_shqiperia_ne_vend_te_pare_per_pushime.html "La Repubblica": "Shqipëria ne vend te pare per pushime"] – infoalbania.org</ref><ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/17517-Edhe-Financial-Times-zgjedh-Shqipërine-per-turizem.html Edhe "Financial Times" zgjedh Shqipërine per turizem] – infoalbania.org</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164#|title=Lonely Planet’s top 10 countries for 2011 – travel tips and articles – Lonely Planet|accessdate=2 nëntor 2010|archive-date=4 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104050258/http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164|url-status=dead|language=en}}</ref> Shteti është kandidat zyrtar për anëtarësi në [[Bashkimin Evropian]], duke filluar zyrtarisht kapitujt e parë per hyrjen ne [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] më 10.01.2025. == Gjeografia == {{Joref|Seksioni}}{{Kryesor|Gjeografia e Shqipërisë}}[[Skeda:Satellite image of Albania in June 2000.jpg|parapamje|majtas|200px|Pamje satelitore e Shqipërisë <small>(qershor 2000)</small>]] === Vendndodhja gjeografike === Shqipëria kufizohet nga [[Mali i Zi]] në veriperëndim, [[Kosova]] në veri, nga [[Maqedonia e Veriut]] në lindje dhe [[Greqia]] në jug. Në kufirin natyror perëndimor Shqipëria ka dalje të hapur në Detin Adriatik dhe në jugperëndim në Detin Jon. Gjatësia e vijës kufitare të Republikës së Shqipërisë është 1094&nbsp;km, nga të cilat 657&nbsp;km vijë kufitare tokësore, 316&nbsp;km vijë bregdetare, 48&nbsp;km vijë ndarëse përmes lumenjve dhe 73&nbsp;km përmes liqeneve. Sipërfaqja e përgjithshme është 28.748 kilometra katrorë. Gjatësia e përgjithshme e vijës kufitare është 1094&nbsp;km, nga te cilat janë: 657&nbsp;km (kufi tokësor), 316&nbsp;km (kufi detar), 48&nbsp;km (kufi lumor) dhe 73&nbsp;km (kufi liqenor). Në veri e verilindje ka 529&nbsp;km vijë kufitare me Malin e Zi, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, ndërsa në jug e juglindje me Greqinë një vijë kufitare prej 271&nbsp;km. Në perëndim Shqipëria laget nga [[Deti Adriatik]] e në jug-perëndim nga [[Deti Jon]]. Shqipëria ka një pozitë të favorshme gjeografike, pasi gjendet në kryqëzimin e rrugëve më të shkurtra që kalojnë nga Mesdheu perëndimor për në Ballkan e [[Anadolli|Azinë e Vogël]] (Anadolli), dhe kontrollon kalimin përmes [[Ngushtica e Otrantos|kanalit detar të Otrantos]]. Luginat e saj më të gjëra janë ato të lumenjve [[Lumi i Drinit|Drin]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] dhe [[Vjosa|Vjosë]], që lehtësojne, njëkohësisht, lidhjen e brendshme të [[Ballkani]]t me detin Adriatik dhe të Azisë së Vogël me viset e Mesdheut. Bregdeti i Adriatikut shtrihet nga gryka e [[Lumi i Bunës|Bunës]] deri në Kepin e Gjuhëzes. Në gjirin e Vlorës e në drejtim të jugut, bregdeti është i lartë, shkëmbor, ku dominon mali i Karaburunit. Gjiret kryesore të Shqipërise janë: gjiri i [[Lumi i Drinit|Drinit]], i [[Gjiri i Lalzit|Lalzit]], i [[Durrësi]]t, i Karavastasë dhe i [[Vlorë]]s, në hyrje të së cilës gjendet ishulli i [[Sazani|Sazanit]]. === Relievi === Relievi i Shqipërisë është kryesisht kodrinor-malor. Vargmalet e para alpine u formuan nga mbarimi i jurasikut, ndërsa gjatë erës kenozoike u shpejtua procesi malformues në tërësinë e Albanideve, që tani përbëjnë tokën e nëntokën e Shqipërisë. Lartësia mesatare e relievit është 708 metra, ose 2 herë më e lartë se mesatarja e Evropës. Lartësitë më të mëdha gjenden në [[Alpet Shqiptare]] dhe në malet e Lindjes ([[Mali i Korabit|Korabi]] 2751&nbsp;metra mbi nivelin e detit, përben edhe majën më të lartë të Shqipërisë). Fushat zënë kryesisht pjesën perëndimore, përgjatë bregdetit Adriatik, por ka edhe në pjesë të tjera të vendit. Fushat më të larta janë ato të pellgut të Korçës, mbi 800 metra mbi nivelin e detit. Fushat gjenden kryesisht përgjatë lumenjve kryesore si: [[Vjosa|Vjosë]], [[Lumi i Devollit|Devoll]], [[Lumi i Osumit|Osum]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]], [[Lumi i Erzenit|Erzen]], [[Lumi i Matit|Mat]] dhe [[Lumi i Drinit|Drin]], ku gjenden, gjithashtu, edhe tokat bujqësore e qendra të mëdha banimi, si dhe përshkohen nga rrugë te rëndësishme lidhjesh. [[Skeda:Albanian Riviera.jpg|parapamje|250px|djathtas|Riviera shqiptare]] [[Skeda:Krujë3.jpg|parapamje|250px|djathtas|Malet në Shqipërinë e mesme, afër [[Krujë]]s]] [[Skeda:Albania pasture.jpg|parapamje|250px|djathtas|Fushë në Alpet shqiptare]] Territori i Shqipërisë ndahet në katër krahina të mëdha natyrore (fiziko-gjeografike): [[Alpet Shqiptare]], krahina malore qendrore, krahina malore jugore, dhe ultësira bregdetare. Lagunat kryesore në Shqipëri janë ato të Lunrës (Vilunit), [[Laguna e Patokut|Patokut]], Bishtrakës, [[Laguna e Karavastasë|Karavastasë]], [[Laguna e Nartës|Nartës]], dhe Pashalimanit. Territori Shqiptar përfshin shumë plazhe. Ato kryesoret janë [[Plazhi i Velipojës]], [[Plazhi i Shëngjinit|Shëngjinit]], [[Plazhi i Talës|Talës]], [[Plazhi i Durrësit|Durrësit]], [[Plazhi i Divjakës|Divjakës]], [[Plazhi i Semanit|Semanit]], [[Plazhi i Vlorës|Vlorës]], [[Plazhi i Dhërmiut|Dhërmiut]], [[Plazhi i Himarës|Himarës]] dhe [[Plazhi i Sarandës|Sarandës]]. Kepat kryesore janë [[Kepi i Rodonit]], Kepi i Bishtit të Pallës, dhe Kepi i Gjuhezës. Ishujt kryesorë janë [[Ishulli i Sazanit]], [[Ishulli i Kunës]], [[Ishulli i Zvërnecit]]. Në Shqipëri ekziston një gadishull, ai i [[Karaburuni|Karaburunit]]. === Klima === Shqipëria bën pjesë në brezin subtropikal dhe përfshihet në zonën e klimës mesdhetare, me dimër të shkurtër e të butë dhe me verë të nxehtë e shumë të thatë. Klima e Shqipërisë ka ndryshime të mëdha nga një krahinë në tjetrën dhe kontraste të mëdha në temperaturë, reshje, ndriçimin diellor, lagështirën e ajrit, etj. Ndriçimi diellor lëviz nga 2,731 orë në vit në Xarë të [[Rrethi i Sarandës|Sarandës]],<ref>[http://www.gazetazagoria.org/index.php?page=show&rubrika=editorial&id=2 "MADE IN ZAGORIA" nga www.gazetazagoria.org]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} – Hapur me 26 qarshor 2011</ref> 2,722 orë në vit në [[Vlora|Vlorë]], 2,560 orë në vit në [[Tirana|Tiranë]], 2,246 orë në [[Peshkopia|Peshkopi]] dhe 2,046 orë në vit në [[Kukësi|Kukës]]. Bien mesatarisht 1430&nbsp;mm reshje në vit dhe vijnë duke u pakësuar nga perëndimi në lindje. === Njësitë territoriale === {{Kryesor|Njësitë administrative të Shqipërisë}} Ndarja administrative njësive territoriale në Shqipëri është bërë në disa nivele duke filluar nga niveli më i madh [[qarku]], pastaj [[bashkia]] dhe [[njësia administrative]]. [[Bashkia e Tiranës]] gëzon status të veçantë nga bashkitë e tjera dhe ndahet në [[11 Bashkitë e Tiranës|11 njësi bashkiake]] të vogla. [[Skeda:AlbaniaNumberedDistricts.png|right|369x369px|Rrethet e Shqipërisë]] Shqipëria është e ndarë në ''12 [[Qarqet e Shqipërisë|qarqe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Qarku i Beratit]] # [[Qarku i Dibrës]] # [[Qarku i Durrësit]] # [[Qarku i Elbasanit]] # [[Qarku i Fierit]] # [[Qarku i Gjirokastrës]] # [[Qarku i Korçës]] # [[Qarku i Kukësit]] # [[Qarku i Lezhës]] # [[Qarku i Shkodrës]] # [[Qarku i Tiranës]] # [[Qarku i Vlorës]] {{Div col end}} të cilat ndahen më tej në ''36 [[Rrethet e Shqipërisë|rrethe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Rrethi i Beratit]] # [[Rrethi i Bulqizës]] # [[Rrethi i Delvinës]] # [[Rrethi i Devollit]] # [[Rrethi i Dibrës]] # [[Rrethi i Durrësit]] # [[Rrethi i Elbasanit]] # [[Rrethi i Fierit]] # [[Rrethi i Gjirokastrës]] # [[Rrethi i Gramshit]] # [[Rrethi i Hasit]] # [[Rrethi i Kavajës]] # [[Rrethi i Kolonjës]] # [[Rrethi i Korçës]] # [[Rrethi i Krujës]] # [[Rrethi i Kuçovës]] # [[Rrethi i Kukësit]] # [[Rrethi i Kurbinit]] # [[Rrethi i Lezhës]] # [[Rrethi i Librazhdit]] # [[Rrethi i Lushnjës]] # [[Rrethi i Malësisë së Madhe]] # [[Rrethi i Mallakastrës]] # [[Rrethi i Matit]] # [[Rrethi i Mirditës]] # [[Rrethi i Peqinit]] # [[Rrethi i Përmetit]] # [[Rrethi i Pogradecit]] # [[Rrethi i Pukës]] # [[Rrethi i Sarandës]] # [[Rrethi i Shkodrës]] # [[Rrethi i Skraparit]] # [[Rrethi i Tepelenës]] # [[Rrethi i Tiranës]] # [[Rrethi i Tropojës]] # [[Rrethi i Vlorës]] {{Div col end}} {{Paragraf}} == Historia == [[Skeda:Apollonia Ruins near Fieri (Albania).jpg|parapamje|190px|[[Apolonia]]]] {{Kryesor|Historia e Shqipërisë}} '''Historia e Shqipërisë''' në të vërtetë nuk përfshin vetëm të dhënat historike të hapësirës gjeografike mbi të cilën gjenden territoret shqiptare por edhe hapësirat e tjera të banuara me shqiptarë e që kanë mbetur jashtë kufijve të Shqipërisë së sotme e që në të kaluarën kanë qenë një tërësi. === Lashtësia === {{Kryesor|Lashtësia}} . Shumë njerëz i quajnë shqiptarët pasardhës të drejtpërdrejtë të një fisi të lashtë ilir, me emrin "Albani", ose "Albanët" i cili ishte i vendosur në Shqipërinë e sotme. . Metalpunues dhe luftëtarë të shkëlqyer, ilirët krijuan shumë mbretëri të vogla brenda vendit të tyre, duke luftuar ndërmjet njeri-tjetrit për kohën më të madhe të historisë së tyre. Vetëm gjatë shekullit të 6 p. e. s, të gjitha mbretëritë u bashkuan për të mbrojtur vendin nga fqinjët: nga mbretëria e Molosianëve në veri te Shqipërisë, mbretëria e Maqedonisë dhe nga mbretëria e [[Pionia|Pionisë]]. === Ilirët === [[Skeda:Gjergj Kastrioti.jpg|parapamje|200px|djathtas|[[Skënderbeu]]]] {{Kryesor|Ilirët}} [[Ilirët]], paraardhësit dymijë vjeçarë të kombësisë së sotme me prejardhje gjenetike të grupeve fisnore të familjeve të mëdha shqiptare si në zonat urbane e rurale si dhe nga studimet mbi shumë individë me lidhje gjaku 99% [[shqiptare]], vërtetuar edhe nga studimet e botimet e fundit nga institutet kërkimore shkencore nga Evropa kontinentale, SHBA e Kanada, nga specialistët e huaj dhe shqiptarë të shkencave antropologjike, gjenetike e arkeologjike, banonin që nga pjesa veri-perëndimore e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] deri në Detin Jon, si dhe përgjatë kufirit tokësor të Gadishullit Ilirik me [[Dalmatët]], Maqedonasit dhe Hellenët të lashtë. === Shqipëria nën sundimin osman === {{Kryesor|Shqipëria nën sundimin osman}} Sulmet e [[Ushtria osmane|ushtrive osmane]] për pushtimin e viseve shqiptare nisën në mesin e viteve 80 të shek. XIV. Të udhëhequra nga [[bejlerbeu]] i [[Rumelia|Rumelisë]], Timurtash Pasha, në vitin 1385 ushtritë osmane, pasi morën Sofjen, u futën në Shqipëri dhe pushtuan qytetet e Shtipit, të Përlepit, të Manastirit dhe të Kosturit. Në dokumente perëndimore dhe osmane të shek. XIV–XV për qytetet e Shkupit, të Manastirit, të Kosturit, të Janinës etj., si dhe për Fushë-Dardaninë shprehimisht është shënuar se ato ishin "në Shqipëri" apo "në tokat shqiptare". === Rilindja Kombëtare === [[Skeda:League of Prizren building.jpg|parapamje|djathtas|200px|Pamja e sotme e kompleksit, ku u mbajt Lidhja e Prizrenit]] {{Kryesor|Rilindja Kombëtare}} Nga mesi i shekullit të 19-të [[Turqia]] ishte në ethet e "Çështjes Lindore", në kohën që ballkanasit, duke përfshirë edhe shqiptarët, kërkonin të plotësonin ëndrrën e tyre kombëtare. Për të mbrojtur dhe përkrahur interesat e tyre kombëtare, shqiptarët u mblodhën në [[Prizren]], një qytet i [[Kosovës]], në vitin 1878 dhe krijuan Lidhjen Shqiptare të Prizrenit të njohur më shpesh sot si [[Lidhja e Prizrenit]]. Lidhja kishte dy qëllime kryesore, atë politike dhe atë kulturore. Së pari, u përpoq (pa sukses) të bashkonte të gjitha trojet shqiptare – atë kohe të ndara në katër vilajete, ose krahina, e Kosovës, e Shkodrës, e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], e Janinës – në një shtet vetëqeverisës brenda sistemit të Perandorisë Osmane. Së dyti, mprehu një lëvizje për zhvillimin e gjuhës shqipe, letërsisë, arsimimit, dhe kulturës. Në vijë me programin e dytë, në vitin 1908 udhëheqësit shqiptarë u takuan në qytetin e Manastirit (sllavisht: ''Bitola'', Maqedoni e Veriut) dhe përshtatën një alfabet kombëtar. Ai bazohej më së shumti në shkrimin latin, ky zëvendësoi disa alfabete të tjera, duke përfshirë [[Alfabeti arab|alfabetin arab]] ([[Elifba]]) dhe grek, që ishin gjer në atë kohë në përdorim. Në 28 Nentor 1912 Shqipëria nen drejtimin e Ismail Qemalit shpalli pavaresine nga Perandoria Osmane. Ismail Qemali dhe njerezit e tij krijuan një qeveri katërmbëdhjetë mujore që veproi në kushte shumë të veshtira. Në 1913 në Konferencen e ambasadoreve në Londer u njoh shteti shqiptar dhe kufijte e sotme të tij. {{Paragraf}} == Popullsia == [[Skeda:Piramida e popullsisë së Shqipërisë.gif|250px|parapamje|Popullsia e Shqipërisë ndër vite]] {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë}} Shqipëria ka 2,402,113 banorë.<ref name="censusi" />46% e shqiptarëve jetojnë nëpër fshatra. Mbas kohës së diktaturës ndodhi një ndryshim demografik. Me qindra shqiptarë kanë emigruar (të ligjshëm ose të paligjshëm) në Itali, Greqi, BE edhe në vendet e Amerikës Veriore. Në 2004 shteti shqiptar shpalli një milion emigrantë në më pak se 15 vjet. Pavarësisht se njerëzit kanë emigruar, rritja e popullsisë në qytete si Tirana dhe Durrësi nuk u ndalua. Tirana, në vitin 1990 kishte 250,000 banorë edhe 20 vjet me vonë ka më shumë se 600,000 banorë, kjo është një rritje prej 140%. Në atë kohë njerëzit kanë lënë vendin dhe kanë shkuar nëpër vende të huaja ose njerëzit kanë lënë fshatin dhe kanë shkuar nëpër qytete. Kështu shumë fshatra në jug janë sot të lëna pas dore. Shqipëria ka disa pakica etnike-gjuhësore. Midis tyre janë pakica ortodoksët greqishtfolëse, [[vllehët]] (10,000), [[sllavët]] (3,000 [[Serbët|serbë]], [[Boshnjakët në Shqipëri|boshnjakë]], [[Goranët|goranë]] dhe [[Maqedonët e sotëm|maqedonas]], romë 9,000). Rreth 25,000 ortodoksët greqishtfolëse kanë banimet në zonat rurale në jug të Shqipërisë dhe kryesisht në zonat e pakicave gjuhësore në kufi me Greqinë të qarkut të Sarandës, të Gjirokastrës (Dropull, Pogon), të Delvinës, të Himarës, si dhe në qendrat e mëdha si Durrësi, Tirana. === Qytete të veçanta të Shqipërisë === <div style="float:left; margin-right:10em"> {| class="wikitable" |+ Qytete arkeologjike |- |style="width:20em"| [[Albanopoli]] (Tirana e Vjeter) |- |style="width:20em"| [[Apolonia]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Bylisi]] |- |style="width:20em"| [[Durrësi]] |- |style="width:20em"| [[Lezha]] |} {| class="wikitable" |+ Qytete të mbrojtura nga [[UNESCO]] |- |style="width:20em"| [[Berati]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Gjirokastra]] |} </div> <div style="clear:both;"></div> === Popullsia etnike === {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Minoritetet|l1=Minoritetet në Shqipëri}} ==== Shqiptarët ==== {{Kryesor|Shqiptarët}} Shqiptarët janë grupi etnik më i madh në Shqipëri, me 91.3%.<ref name="censusi">{{Cite web|date=28 qershor 2024|title=Të dhënat e Censit 2023|url=https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628133314/https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf|archive-date=28 qershor 2024|access-date=28 qershor 2024|language=sq}}</ref> Shqiptarët ndahen në dy grupe mëdha gjuhësore: [[Gegë]]t edhe [[Toskë]]t, që përveç disa ndryshimeve në gjuhë dallojnë edhe në kulturë dhe në besimin fetar. Toskët shtrihen në Jug të vendit dhe ndahen në [[Myslimanët|Myslimanë]] ([[Islami Synit|Syni]] dhe [[Bektashijtë|Bektashi]]) dhe në të Krishterë Ortodoksë, kurse Gegët shtrihen në Veri dhe ndahen në Myslimanë (shumica dërrmuese Syni dhe pakica Bektashi) dhe në të Krishterë Katolikë. Gjithsesi dallimet midis dy grupimeve me rritjen e urbanizimit kanë ardhur duke u zhdukur. ==== Romët ==== {{Kryesor|Romët në Shqipëri}} Zyrtarisht Shqipëria ka rreth 9,813 romë<ref name="censusi" />por burime të tjera thonë që jetonjë përafërsisht 120,000 romë në Shqipëri<ref>[http://www.errc.org/cikk.php?cikk=3622 Basic Facts on Roma – Albania – ERRC.org<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref>. [[Romët]] janë të përhapur në pjesën më të madhe të qendrave të banuara në Ulësirëm Perëndimore të Shqipërisë. Mungesa e shifrave te sakta për regjistrimin e romeve ne Shqipëri ndodh sepse romet nuk kane aftësitë e duhura për te regjistruar fëmijët e porsalindur. ==== Vllehët ==== {{Kryesor|Vllehët në Shqipëri}} Vendbanimet e bashkësive vllah/arumun në Shqipëri datojnë qysh herët në histori. Ata kanë qenë për një kohë të gjatë të integruar në të gjitha pikëpamjet e jetës së vendit me popullatën e përgjithshme, duke dhënë ndihmën e tyre dhe duke promovuar vlerat e shoqërisë shqiptare. [[Vllehët]]/arumunët zyrtarisht në Shqipëri janë të njohur si pakicë gjuhësore. Popullsia me origjinë vllahe/arumune kryesisht është vendosur në Shqipërinë Jugore dhe në Shqipërinë e Mesme. Vllahët kanë ruajtur zakonet dhe traditat e tyre. Në fillim të vitit 1999 ata kanë themeluar shoqatën kulturore, e cila organizon aktivitete artistike me pjesëmarrjen e grupeve folklorike. Bashkësia ka botuar në gjuhën arumune libra për historinë dhe literaturë tjetër. ==== Malazezët ==== {{Kryesor|Sllavët në Shqipëri}} Ky minoritet fare i vogël jeton në veri të [[Shkodra|Shkodrës]].<ref>http://www.zhurnal.mk/mk/cont.asp?k=21208120405&s=211009112627&id=1391085217{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Serbët kanë marrë gjendjen e minoritetit vitin e kaluar. Komiteti Shtetëror për Minoritetet është organizuar në mars të vitit 2005 dhe është vënë në vartësi të Qeverisë Shqiptare. Ky komitet ka në përbërjen e tij edhe një përfaqësues të komunitetit malazez. Serbët votojnë për Partinë e të Drejtave të Njeriut, anëtarët e së cilës janë kryesisht qytetarë të minoritetit ortodoksët greqishtfolës. Kjo parti ka tre përfaqësues në Parlamentin e Shqipërisë dhe një ministër në qeveri. Milan Brojovic (serb) është zëvendës-kryetar i Partisë, dhe drejtor i Menaxhimit të Sportit në Ministrinë e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Malazezet janë të bashkuar në Shoqatën "Moraca-Rozafa", qendra e së cilës është në Shkodër. ==== Maqedonasit ==== {{Kryesor|Maqedonët në Shqipëri|l1=Maqedonasit në Shqipëri}} Jetojnë në nëntë fshatra rreth [[Liqeni i Prespës|liqenit të Prespës]] ne [[Korça|Korçë]], si dhe në disa fshatra të tjera në rrethin e Dibrës. Numri i tyre në Shqipëri është 2,281.<ref name="censusi" />Minoriteti maqedonas ndodhet i përqendruar në zonën e Prespës që shtrihet në verilindje të qytetit të Korçës, 30&nbsp;km larg tij. Kjo zonë është e vendosur në skajin juglindor të territorit shqiptar në kufi me Maqedoninë e Veriut dhe Greqinë. Sipërfaqja e zones së Prespës është 213,9&nbsp;km². Popullsia aktualisht përbëhet nga 418 banorë. Vija përgjatë liqenit të Prespës me kufirin shqiptar është 35&nbsp;km. Gjatë kësaj vije shtrihen të 9 fshatrat minoritare të zonës së Prespës që janë: Liqenasi (Pustec), Lajthiza, Zaroshka, Cerja, Shulini, Gollombopi, Gorica e Vogël, Bezmishti dhe Gorica e Madhe. Nga pikëpamja administrative, të 9 fshatrat minoritare përbëjnë një komunë me emrin Komuna e Liqenasit sipas emrit të fshatit Liqenas që është më i madhi. Ky fshat e ka pasur emrin Pustec, por më vonë emri i tij dhe emrat e fshatrave të tjerë janë shqipëruar. Në takim me banorët vendas, u kërkua që fshatrat të quhen me emrat e tyre në origjinsl: Pustec, Gollomboq, Bezmosht, etj. Drejtuesit e qeverisjes vendore u shprehën të gatshëm për ta pranuar këtë kërkesë. ==== Ortodoksët greqishtfolës ==== {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Pakica ortodoksët greqishtfolëse|l1=Greqishtfolësit në Shqipëri}} Sipas të dhënave zyrëtare pakica kombëtare më e madhe që jeton në territorin e Republikës së Shqipërisë është pakica greqishtfolëse. Popullsia e saj, sipas të dhënave nga Regjistrimi i Përgjithshëm i Popullsisë dhe i Banesave i vitit 2011 është 23,485 banorë.<ref name="censusi" />Pjesa dërrmuese e saj jeton në jug të vendit, në 40 fshatra të rrethit Gjirokastër, 35 fshatra të Sarandës, 16 fshatra të Delvinës dhe 2 fshatra të Përmetit. Pakica greqishtfolëse është pakica e parë e njohur nga shteti shqiptar dhe mund të thuhet se çështja e pakicave kombëtare në Shqipëri ka qenë identifikuar për një kohë të gjatë me pakicën greqishtfolëse. == Feja == {{Kryesor|Feja në trevat shqiptare}} {{Pie chart | thumb = right | caption = [[Feja në trevat shqiptare|Feja në Shqipëri]] sipas [[Regjistrimi|Censit]] 2023 te kryer nga [[INSTAT|Instituti i Statistikave]] (INSTAT)<ref name="censusi" /> |label1 = [[Islami në Shqipëri|Islami]] |value1 = 45.86 |color1 = DarkGreen |label2 = [[Kisha katolike në Shqipëri|Katolicizmi]] |value2 = 8.38 |color2 = Gold |label3 = [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|Ortodoksia]] |value3 = 7.22 |color3 = Red |label4 = [[Protestantizmi në Shqipëri|Ungjillizmi]] |value4 = 0.4 |color4 = Skyblue |label5 = [[Bektashinjtë në Shqipëri|Bektashizmi]] |value5 = 4.81 |color5 = Yellowgreen |label6 = [[Teizmi|Besimtarë pa denominim]] |value6 = 13.82 |color6 = Grey |label7 = [[Ateizmi]] |value7 = 3.55 |color7 = Lightgrey |label8 = Te padeklaruar |value8 = 15.76 |color8 = black |label9 = Te tjerë |value9 = 0.15 |color9 = Pink }} [[File:Marche Charlie Hebdo Paris 02.jpg|thumb|left|Përfaqësues të komuniteteve [[Islami në Shqipëri|islame]], [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodokse]], [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashiane]] dhe [[Kisha katolike në Shqipëri|katolike]] shqiptare në [[Paris]]]] Shqipëria është një vend [[Shekullarizmi|laik]] dhe i larmishëm fetar, [[Shteti laik|pa fe zyrtare]]. [[Liria e fesë|Liria e fesë, besimit dhe ndërgjegjes]] garantohet sipas [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutës së vendit]].<ref name="kushtetuta" />Shqipëria është e njohur për [[Toleranca fetare në Shqipëri|tolerancë të gjerë fetare]]. Sipas [[Regjistrimi|Censit]] të 2023, të kryer nga [[INSTAT]], 1,101,718 (45.86%) e banorëve në Shqipëri janë [[Islami në Shqipëri|myslimanë]], 201,530 (8.38%) [[Kisha katolike në Shqipëri|katolikë]], 173,645 (7.22%) [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodoksë]], 115,644 (4.81%) [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashinj]], 9,658 (0.4%) [[Protestantizmi në Shqipëri|ungjillorë]], 3,670 (0.15%) besimtarë që i perkasin besimeve të tjera, 332,155 (13.82%) [[Teizmi|besimtarë pa denominim]], 85,311 (3.55%) [[Ateizmi|ateistë]] dhe 378,782 (15.76%) të padeklaruar.<ref name="censusi" /> == Politika == [[Skeda:Tirana, Albania – National Assembly 2015 01.jpg|parapamje|djathtas|230px|Kuvendi i Shqipërisë]] {{Kryesor|Sistemi shtetëror në Shqipëri}} Shqipëria është një [[Republika|republikë kushtetuese]] [[Republika parlamentare|parlamentare]] dhe [[Shteti sovran|shtet sovran]], [[Sistemi shtetëror në Shqipëri|politika]] e së cilës funksionon sipas një kuadri të përcaktuar në [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutë]] ku [[Presidenti i Shqipërisë|presidenti]] funksionon si [[kreu i shtetit]] dhe [[Kryeministri i Shqipërisë|kryeministri]] si [[kreu i qeverisë]].<ref name="kushtetuta">{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|language=en|pages=1–3}}</ref> [[Sovraniteti]] i takon [[Shqiptarët|popullit shqiptar]] dhe ushtrohet nga populli shqiptar nëpërmjet përfaqësuesve të tij ose drejtpërdrejt.<ref name="kushtetuta"/> [[Kushtetuta e Shqipërisë]] u miratua më 28 nëntor 1998 përmes referendumit mbarëpopullor. Kjo kushtetutë përkufizon Shqipërinë si republikë parlamentare, shtet unitar e të pandashëm, si dhe me qeverisje të bazuar "në një sistem zgjedhjesh të lira, të barabarta, të përgjithshme e periodike". Sipas kushtetutës, organi ligjvënës përbëhet nga një dhomë – Kuvendi – dhe ka 140 anëtarë, të cilët zgjedhin kreun e shtetit, Presidentin e Republikës, si dhe Këshillin e Ministrave e ngarkuar me pushtetin ekzekutiv. [[Ekzekutivi (qeveria)|Pushteti ekzekutiv]] ushtrohet nga presidenti dhe kryeministri, ku pushteti i presidentit është shumë i kufizuar. Presidenti është [[komandanti i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|ushtrisë]] dhe përfaqësuesi i unitetit të popullit shqiptar.<ref name="president">{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|language=en|pages=17–19}}</ref> Mandati i presidentit varet nga besimi i parlamentit dhe zgjidhet për një mandat pesëvjeçar nga parlamenti me një shumicë prej tre të pestat e të gjithë anëtarëve të tij. Kryeministri, i emëruar nga presidenti dhe i miratuar nga parlamenti, është i autorizuar të formojë kabinetin. Kabineti përbëhet kryesisht nga kryeministri, duke përfshirë deputetët dhe ministrat e tij.<ref name="prime minister">{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|language=en|pages=19–21}}</ref> == Ekonomia == [[Skeda:07Tirana Sheshi Skenderbej03.jpg|parapamje|djathtas|230px|Qendra e [[Tirana|Tiranës]] ose [[Sheshi Skënderbej]]]] {{Kryesor|Ekonomia e Shqipërisë}} Përpara vitit 1991, [[PPSH|Partia e Punës]] atëherë në pushtet e drejtonte ekonominë e vendit me anë të një serie planesh pesë-vjeçare. Të gjitha degët prodhuese kontrolloheshin nga shteti, bujqësia ishte kolektivizuar plotësisht dhe industria ishte pronë e shtetit, ndërsa sipërmarrjet private ishin të ndaluara rreptësisht. Përveç kësaj [[Kushtetuta e Shqipërisë|Kushtetuta e Republikës Socialiste të Shqipërisë]] e ndalonte qeverinë të kërkonte ndihma nga jashtë, të pranonte borxhe apo të lejonte investime të huaja në vend. Dështimi i kësaj ekonomie të kontrolluar e shtyu qeverinë paskomuniste të decentralizojë procesin e vendimmarrjes ekonomike. Ndalimi i tregtisë private është shfuqizuar qysh nga fillimi i viteve 90-të, qeveria ka kohë që pranon borxhe dhe kredi të huaja, dhe përpiqet të krijojë vende të reja pune, me anë të bashkëpunimeve me partnerët nga jashtë. Këto masa kanë për qëllim rritjen e industrisë së lehtë, prodhimet ushqimore dhe bujqësore, si dhe ekonominë në tërësi. Progresi i viteve të fundit është i dukshëm, tregu përmban të gjithë artikujt e nevojshëm industrialë dhe bujqësorë, ekonomia në përgjithësi po ecën me hapa të shpejta dhe po zhvillohet gradualisht duke pasur për çdo vit një rritje mesatarisht shumë të lartë vjetore në krahasim me vendet e tjera të [[Evropa Juglindore|Evropës Juglindore]]. === Nafta === Në jug të Shqipërisë do të kërkohet për gaz dhe naftë dhe për këtë tashmë është nënshkruar marrëveshja. Kërkimi për lëndët djegëse tejet të rëndësishme në kohën tonë, i është besuar kompanisë amerikane "''Sky Petroleum''". Investimi i kompanisë Sky Petroleum për kërkimin e naftës dhe të gazit në Bllokun 4 dhe 5 dhe në zonën e Dumresë është rreth 7-8 milionë dollarë, ndërsa parashikimet flasin për një potencial naftë mbajtës deri në 900 milionë barrela. Duke besuar tek konfirmimi i shifrave nga kërkimet, përpunimi i të dhënave sizmike dy dimensionale, si dhe nga shpimet e reja, që sipas marrëveshjes do të bëhen nga kompania amerikane "''Sky Petroleum''", ish ministri Prifti u shpreh shumë i kënaqur, që kompania ka treguar interes për të kërkuar në këtë zonë të Shqipërisë. Në vitin e parë kompania do të bëjë përpunimin e të dhënave sizmike dydimensionale, të cilat janë sot në arkivat tona, rishikimin dhe përpunimin e tyre. Më pas, në vitet e tjera ka një grafikë të detajuar të investime dhe kërkimeve në këto zona. Ndërsa përfaqësuesi i kompanisë Sky Petroleum, Karim Jabanputra vlerësoi shpejtësinë dhe lehtësinë e procesit për nënshkrimit e marrëveshjes me ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës. == Transporti == [[Skeda:Terminal jashte.jpg|parapamje|djathtas|230px|Terminali i ri nga jashtë]] === Autostradat === === Aeroporti === {{Kryesor|Aeroporti Nënë Tereza}} Aeroporti Nënë Tereza në Rinas është [[aeroporti]] i vetëm ndërkombëtar i Shqipërisë për fluturime civile. Ai ndodhet rreth 20&nbsp;km nga kryeqyteti [[Tirana]]. Nga [[Rinasi]] ka fluturime direkte me mjaft destinacione të botës. Nga Rinasi fluturojnë disa avionë të shoqërive të fluturimit drejt destinacioneve të [[Evropa|Evropës]], dhe prej pikave të transitit për në disa qytete të tjera joevropiane. Gjate periudhës se sistemit komunist ne Shqipëri ka pasur edhe aeroporte te tjera te cilat ishin te karakterit aeroporte ushtarake. Me i madhi ishte ne qytetin e [[Kucoves]], ku ishte edhe një nga bazat me kryesore te forcave ajrore te Shqipërisë dhe një nga bazat ajrore me te medha ne Ballkan. Ne aeroportin e Kucoves kryheshin dhe shërbime servisi për avionët luftarak Mik 17 dhe Mik 19 me një cilësi dhe profesionalizem te larte. Aeroport tjetër i rëndësishëm ka qene edhe aeroporti i [[Vlores]], ne te cilin u krijua edhe shkolla e pare e aviacionit ne Shqipëri. ==[[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]]== Më 9 korrik 1945 ajo mori emrin Ushtria Kombëtare dhe numri i saj u reduktua në 40 000, në dhjetor në 35 000 ndërsa në 1948 ky numër ra në 27 000 ushtarakë aktiv. Në të njëjtën kohë ajo filloi transformimin në një ushtri të rregullt të kohës së paqes. Struktura organizative esaj përbëhej nga [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministria e Mbrojtjes]], [[Shtabi i Përgjithshëm]], [[Forcat Tokësore Shqiptare|FT]], [[Flota Luftarake Detare|FD]], [[Forcat Ajrore Shqiptare|FA]], FR dhe ato Territoriale. Në vitin 1951 Ushtria krijoi për herë të parë aviacionin ushtarak, në vitin 1953 armën e Kimisë, shërbimin e Komunikimit, Zbulimin etj. FD, tanket, artileria, transporti, logjistika dhe disa shërbime të tjera u riorganizuan. Shqipëria ishte anëtare e Traktatit te Varshavës nga vitet 1950 deri 1968. [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Ushtria shqiptare]] u pajis me armatim dhe teknikë nga [[Bashkimi Sovjetik]]. Kjo periudhë shënoi fillimet e stërvitjeve të mëdha, sië ishte ajo e vitit 1950. Në vitin 1966 sipas udhëzimeve të [[PPSH]] me qëllimin e bërjes së ushtrisë më pak të kushtueshme dhe të lidhur me popullin për mos lejimin e krijimit të ëKastës Ushtarakeë, u realizua nxjerrja e ushtrisë nga kazermat, heqja e sistemit të gradave dhe shpërndarja e saj ne cdo pjesë të territorit të vendit. Komisari politik u vendos për të përfaqësuar vijën e partise në komandat e të gjitha niveleve të Forcave të Armatosura. Gjate periudhës së Luftës së Ftohtë, në vitet 70 dhe 80, [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]] patën një rritje të madhe numerike duke arritur shifrën 61 000 forca aktive, dhe 260,000 rezerviste dhe një numër i madh i Forcave Vullnetare. Ato u riorganizuan disa herë në njësi të përmasave dhe formave joeficente. Në fund të viteve 80 kishte 22 divizione që përbënin 3 fronte. Bazuar në konceptin e ëmbrojtjes pëllëmbë për pëllëmbëë Ushtria u shpërnda në 2200 pika në tëgjithë vendin dhe fortifikimi u kthye në qëllim më vete. Për herë të parë në historinë ushtarake botërore Shkollat e Lira ushtarake filluan në Shqipëri. Në vitet 90 me ndryshimin e sistemit politik, edhe Ushtria u bë pjesë e këtyre ndryshimeve. Reforma në FA filloi me vendosjen e kontrollit civil në to, heqjen e simboleve komuniste nga uniformat ushtarake dhe zëvëndësimi e tyre me simbolet kombëtare, vendosjen e gradave dhe depolitizimin e departizimin. Në bazë të koncepteve të reja për përdorimin e FA u bë ristrukturimië e riorganizimi i tyre me tendencë kryesore zvogëlimin e sasisë dhe rritjen e cilësisë. Hapja ndaj botës ishte një aspekt tjetër që i shërbeu modernizimit të FA dhe rritjes së shkallës së ndërveprueshmërisë së tyre me partnerët ndërkombëtar. Në vitin 1992 Shqipëria shpalli publikisht dëshirën e saj për tëu bërë anëtare e [[NATO]]-s, dëshirë e cila u pasua me ndërmarrjen e hapave konkret në këtë drejtim. Kështu në vitin 1994 firmoset Dokumenti në kuadrin e PP dhe në qershor [[1995]], Shqipëria është zyrtarisht pjesë e nismës PP. Në vitin [[1999]] u përgatit për herë të parë Plani i Veprimit për Anëtarësim (MAP). Megjithëse në vitin 1997, si pasojë e krizë, FA rezultuan më të dëmtuarat, në një kohë relativisht të shkurtër ato u ringritën dhe u bënë kontribuese të denja për sigurinë e paqen në rajon e më gjerë. Gjeografia e kontributeve të FA në mbështetje të paqes e sigurisë i kaloi kufijtë e rajonit të Ballkanit për tu shtrirë edhe përtej kontinentit. Proceset integruese të [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|FA]] të nisura në vitin [[1992]] u ridimensionunan pas vitit [[1997]], në përputhje me realitetet e krijuara, dhe arritën pikën e tyre kulmore me ftesën për anëtarësim në [[NATO]] që vendi ynë mori në Samitin e Bukureshit në prill 2008. === Portet e Shqipërisë === {{Kryesor|Portet e Shqipërisë}} Portet e Shqipërisë kanë funksionuar në bregdetin shqiptar që në kohët e lashta si në [[Durrës|Dyrrah]], [[Ulqin]], [[Tivar]], [[Vlorë|Aulone]], [[Apoloni]], [[Sarandë|Onhezmi]], etj. Gjatë shekujve VII–XII Durrësi ishte skela kryesore në perëndim të [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]]. Gjatë periudhës së [[Mbretëria e Arbërisë|principatave arbërore]] u ngritën skela të vogla kryesisht në grykat e lumenjeve në [[Buna|Shirgj]], [[Shëngjini|Shëngjin]], [[Mat|Shufada]], Rodon, [[Shkumbini|Bashtovë]], [[Semani|Pirg]] dhe Spinaricë zhvillimi i të cilave u frenua gjatë periudhës së [[Shqipëria osmane|pushtimit osman]]. Gjatë viteve 1928 deri 1934 u ndërtua porti detar i Durrësit dhe disa pontile druri në Sarandë, Vlorë e Shëngjin, të cilat u shkatërruan gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Nga viti 1945 deri në vitin 1952, u rindertua porti i Durrësit dhe disa kalata betoni në Vlorë, Sarandë e Shëngjin. Gjatë bregdetit Jon janë ndërtuar kalata e pontile në gjirin e Spilesë në [[Himarë]] dhe në [[Lukovë|Sasaj]] që shërbenin kryesisht për transport agrumesh. Porti kryesor i vendit është ai i Durrësit, ku funksionon edhe kantieri i riparimit të anijeve. === Hekurudha e Shqipërisë === {{Kryesor|Hekurudha e Shqipërisë}} Hekurudha Shqiptare ose HSH është sistemi hekurudhor shqiptar. Terminali kryesor i vendit është në [[Durrës]]. Infrastruktura e HSH-së shtrihet drejt lindjes në [[Pogradec]], jugut në Vlorë dhe veriut në [[Shkodër]]. Ka edhe një linje në kryeqytetin Tiranë. Shinat u shtrinë në vitet '80 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] nëpërmjet kufirit të [[Hani i Hotit|Hanit të Hotit]], për transport mallrash. Sot ende nuk ka asnjë lidhje hekurudhore ndërkombëtare për pasagjere në Shqipëri. Trenat janë në gjendje fizike jo të mirë. Rrjeti i HSH është i ndërtuar ne te njëjtin sistem si në Evrope, ne gjurme normale dhe ka një gjatësi prej 447&nbsp;km. == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Shqipërisë}} Kultura e Shqipërisë është e pasur në shumë drejtime të arit si kinematogafi, teatër, art figurativ etj. Pas Luftës së Dytë Botërore nën udhëheqjen e sistemit Komunist të Shqipërisë është futur në shoqërinë shqiptare edhe shpërndarja e mirënjohjeve për veprimtari të ndryshme të personava me profesione artistike. Ndër mirënjohjet më të njohura janë [[Artist i Popullit]] dhe [[Artist i Merituar]]. Me ndërrimin e sistemit të qeverisjes, në Shqipëri shpërndarjen e mirënjohjeve e bën Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Mirënjohjet që presidenti i bën shqiptarve dhe shtetasve të tjerë janë shenjë e mirënjohjes për kontributin e individëve për sfera të ndryshme të kulturës shqiptare. === Arti në Shqipëri === {{Kryesor|Arti në Shqipëri}} Fillimet e artit figurativ në truallin e Shqipërisë janë të hershme. Gjurmët e para i përkasin periudhës se neolitit. Nëpërmjet zbulimeve të shumta arkeologjike, në zona të ndryshme të vendit, janë gjetur qindra e mijëra qeramika, terrakota, zbukurime ne metal etj., që u përkisnin fiseve ilire, paraardhësve të drejtpërdrejtë të shqiptarëve të sotëm. Prodhimet më të hershme janë të thjeshta, për përdorim praktik, por në to shfaqen edhe vlera artistike si në format zoomorfe të enëve ashtu edhe në dekorim, gdhendjet dhe elemente të tjerë. Nga shekulli i gjashtë deri në shekullin e trete p.e.re në qeramika vizatohen linja dhe figura gjeometrike; forma ndërtohet me siluet më elegant dhe pasurohet me elemente plastike. Shumë enë të kësaj periudhe, që ruhen sot në muzetë e Shqipërisë, kanë vlera të mirëfillta artistike dalluese vendase, që nuk i ndeshim në artin e fqinjëve të tjerë po aq të lashtë si helenët, maqedonasitë apo romakët. === Kuzhina shqiptare === {{Kryesor|Kuzhina shqiptare}} === Letërsia shqiptare === {{Kryesor|Letërsia shqiptare}} === Televizioni në Shqipëri === {{Artikulli kryesor|Televizioni në Shqipëri}} === Vallet Shqiptare === {{Kryesor|Vallja Shqiptare}} === Sporti në Shqipëri === ''Shiko edhe: '' * [[Kombëtarja shqiptare e futbollit]] * [[Federata Shqiptare e Volejbollit]] * [[Federata Shqiptare e Atletikës]] == Referime == {{Reflist|30em}} ==Lidhje të jashtme== * [https://albania.al Albania.al] – faqja turistike e Shqipërisë {{In lang|en}} * [http://www.president.al/ Presidenca e Shqipërisë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp |date=16 korrik 2012 }} – Faqja zyrtare * [http://www.parlament.al/ Parlamenti Shqiptar] – Faqja zyrtare {{Coord|41|N|20|E|type:country_region:AL|display=title}} {{Shtete në Ballkan}} {{Shtetet në Evropë}} [[Kategoria:Shqipëri| ]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] [[Kategoria:Vende në Ballkan]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Këshillit të Evropës]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës Ndërkombëtare të Frankofonisë]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës së Bashkëpunimit Islam]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit për Mesdheun]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1912]] [[Kategoria:Republika]] [[Kategoria:Vende dhe territore ku shqipja është gjuhë zyrtare]] 6nchskw98vlynp0jf27bwv5mkojhmc6 2940408 2940400 2026-04-12T19:08:54Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940400|2940400]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940408 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republika e Shqipërisë | native_name = [[Gegërishtja|Gegërisht]]: Shqypnia/Shqipnia | image_flag = Flag of Albania.svg | image_coat = Coat of arms of Albania.svg | flag_size = 120px | flag_type = Flamuri i Shqipërisë|Flamuri | symbol_type = Stema e Shqipërisë|Stema | image_map = Location Albania Europe.png | image_map_size = 200px | national_motto = :''Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqiptar.'' | national_anthem = ''[[Himni i Flamurit]]''<br />{{small|"Himni Kombëtar Shqiptar"}}<br /><div align="center">[[Skeda:Hymni i Flamurit instrumental.ogg]]</div> | capital = [[Tirana]] | largest_city = [[Tirana]] | official_languages = [[Gjuha shqipe|Shqip]] | religion = 50.67% musliman<br>16.02% të krishterë<br>17.37% pa fe<br>15.92% të padeklaruar | membership = [[OKB]],<br/>[[Këshilli i Evropës]],<br/>[[NATO]],<br/> [[OSBE]] dhe <br/>[[Organizata e Bashkëpunimit Islam]] | government_type = [[Republika parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_name1 = [[Bajram Begaj]] | leader_title1 = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] | leader_name2 = [[Edi Rama]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] | leader_name3 = [[Elisa Spiropali]] | leader_title3 = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kryetari i Kuvendit]] | legislature = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]] | established_event1 = [[Principata e Arbërit]] | established_date1 = 1190 | established_event2 = [[Mbretëria e Arbërisë]] | established_date2 = 1272 | established_event3 = [[Principata e Topiajve]] | established_date3 = 1368 | established_event4 = [[Lidhja e Lezhës]] | established_date4 = 2 mars 1444 | established_event5 = [[Pashallëku i Shkodrës]] | established_date5 = 1757 | established_event6 = [[Pashallëku i Janinës]] | established_date6 = 1787 | established_event7 = [[Pavarësia]] nga [[Perandoria Osmane]] | established_date7 = 28 nëntor 1912 | established_event8 = [[Principata e Shqipërisë]] | established_date8 = 29 korrik 1913 | established_event9 = [[Republika Shqiptare]] | established_date9 = 31 janar 1925 | established_event10 = [[Mbretëria Shqiptare 1928–1939|Mbretëria Shqiptare]] | established_date10 = 1 shtator 1928 | established_event11 = [[Republika Popullore e Shqipërisë]] | established_date11 = 11 janar 1946 | established_event12 = [[Kushtetuta e Shqipërisë]] | established_date12 = 28 nëntor 1998 | area_km2 = 28748 | area_land_km2 = 139 | area_water_km2 = 4.7 <!--| Kufiri = 720--> <!--| ZEE = 3 768--> | population_estimate = [[Shqiptarët|2.402.113]] | population_estimate_year = 2023 <!--| population_estimate_rank = 135--> | population_density_km2 = 105 | GDP_nominal = 25.23 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_per_capita = 10,511[[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_PPP = 43.99 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_per_capita = 15,646 [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_year = 2023 | HDI = 0.795 | HDI_year = 2020 | HDI_rank = 69 | currency = [[Leku]] | time_zone = [[UTC+1]] | utc_offset_DST = [[UTC+2|+2]] | cctld = [[.al]] | calling_code = +355 ( 0 ) | drives_on = djathtas | iso3166code = AL, ALB, 008 |map_caption=Vendndodhja e Shqipërisë (e gjelbër)}} '''Shqipëria''' ([[Gegë|gegërisht]]: ''Shqipnia'', gjithashtu ''Shqypnia''; historikisht ''Arbri'' ose ''Arbëria'', ndërkombëtarisht ''Albania''), zyrtarisht '''Republika e Shqipërisë''', është një shtet në [[Evropa Juglindore|Europën Juglindore]]. Shtrihet në pjesën jugperëndimore të [[Gadishulli Ballkanik|Gadishullit Ballkanik]] dhe kufizohet në veriperëndim me [[Mali i Zi|Malin e Zi]], në verilindje me [[Kosova|Kosovën]], në lindje me [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] dhe në jug me [[Greqia|Greqinë]]. Në perëndim laget me detet [[Deti Adriatik|Adriatik]] dhe [[Deti Jon|Jon]], dhe ndodhet vetëm 78 km larg [[Italia|Italisë]] përgjatë [[Ngushtesa e Otrantos|ngushtesës (kanalit) së Otrantos]], 72 km i gjerë. Shqipëria ka një sipërfaqe prej 28,749 km² dhe rreth 2,41 milion banorë.<ref name="censusi" /> Ajo përfshin relieve të larmishme nga malet me kupola prej bore në [[Alpet Shqiptare]], [[Korabi]], [[Vargmali Qendror (Shqipëri)#Malet e Skënderbeut|Vargmalet e Skënderbeut]], dhe [[Malet e Vetëtimës]], deri tek fushat e ulëta të plleshme nga brigjet e [[Bregdeti Shqiptar i Adriatikut|Adriatikut]] dhe [[Bregdeti Shqiptar i Jonit|Jonit]]. [[Tirana]] është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i shtetit, duke e përcjellur në renditje [[Durrësi]], [[Vlora]] dhe [[Shkodra]]. Trashëgimtare e qytetërimit të lashtë [[ilirët|Ilir]], Shqipëria ka shënuar një përparim të dukshëm ekonomik, shoqëror e kulturor pas shekujsh prapambetje nën [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] dhe në regjime diktatoriale gjatë shek. XX. Pas rënies së rendit komunist më [[1991]], Shqipëria ka përjetuar një periudhë kalimtare të vështirë drejt demokracisë së lirë dhe ekonomisë së tregut. Prej vitit 2009, Shqipëria është anëtare e [[NATO]]-s dhe aplikante për kandidate për anëtarësim në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Shqipëria është dëshmuar faktor i rëndësishëm në ruajtjen e qëndrueshmërisë rajonale, duke mbështetur pavarësinë e [[Kosova|Kosovës]] dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve politike në [[Ballkan]]. Ndërkaq, shteti Shqiptar po gëzon përmirësim e zhvillim të turizmit; po ashtu, mban vendin e 62-të në botë për mirëmbajtjen e mjedisit.<ref>{{Cite web |url=https://epi.yale.edu/epi-results/2022/component/epi |publisher=Yale|title=Environmental Performance Index |access-date=30 korrik 2022 |language=en}}</ref> Shqipëria është zgjedhur një nga vendet më të mira për të kaluar pushimet në vitin [[2011]] nga disa gazeta të njohura.<ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/21219-la_repubblica_shqiperia_ne_vend_te_pare_per_pushime.html "La Repubblica": "Shqipëria ne vend te pare per pushime"] – infoalbania.org</ref><ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/17517-Edhe-Financial-Times-zgjedh-Shqipërine-per-turizem.html Edhe "Financial Times" zgjedh Shqipërine per turizem] – infoalbania.org</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164#|title=Lonely Planet’s top 10 countries for 2011 – travel tips and articles – Lonely Planet|accessdate=2 nëntor 2010|archive-date=4 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104050258/http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164|url-status=dead|language=en}}</ref> Shteti është kandidat zyrtar për anëtarësi në [[Bashkimin Evropian]], duke filluar zyrtarisht kapitujt e parë per hyrjen ne [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] më 10.01.2025. == Gjeografia == {{Joref|Seksioni}}{{Kryesor|Gjeografia e Shqipërisë}}[[Skeda:Satellite image of Albania in June 2000.jpg|parapamje|majtas|200px|Pamje satelitore e Shqipërisë <small>(qershor 2000)</small>]] === Vendndodhja gjeografike === Shqipëria kufizohet nga [[Mali i Zi]] në veriperëndim, [[Kosova]] në veri, nga [[Maqedonia e Veriut]] në lindje dhe [[Greqia]] në jug. Në kufirin natyror perëndimor Shqipëria ka dalje të hapur në Detin Adriatik dhe në jugperëndim në Detin Jon. Gjatësia e vijës kufitare të Republikës së Shqipërisë është 1094&nbsp;km, nga të cilat 657&nbsp;km vijë kufitare tokësore, 316&nbsp;km vijë bregdetare, 48&nbsp;km vijë ndarëse përmes lumenjve dhe 73&nbsp;km përmes liqeneve. Sipërfaqja e përgjithshme është 28.748 kilometra katrorë. Gjatësia e përgjithshme e vijës kufitare është 1094&nbsp;km, nga te cilat janë: 657&nbsp;km (kufi tokësor), 316&nbsp;km (kufi detar), 48&nbsp;km (kufi lumor) dhe 73&nbsp;km (kufi liqenor). Në veri e verilindje ka 529&nbsp;km vijë kufitare me Malin e Zi, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, ndërsa në jug e juglindje me Greqinë një vijë kufitare prej 271&nbsp;km. Në perëndim Shqipëria laget nga [[Deti Adriatik]] e në jug-perëndim nga [[Deti Jon]]. Shqipëria ka një pozitë të favorshme gjeografike, pasi gjendet në kryqëzimin e rrugëve më të shkurtra që kalojnë nga Mesdheu perëndimor për në Ballkan e [[Anadolli|Azinë e Vogël]] (Anadolli), dhe kontrollon kalimin përmes [[Ngushtica e Otrantos|kanalit detar të Otrantos]]. Luginat e saj më të gjëra janë ato të lumenjve [[Lumi i Drinit|Drin]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] dhe [[Vjosa|Vjosë]], që lehtësojne, njëkohësisht, lidhjen e brendshme të [[Ballkani]]t me detin Adriatik dhe të Azisë së Vogël me viset e Mesdheut. Bregdeti i Adriatikut shtrihet nga gryka e [[Lumi i Bunës|Bunës]] deri në Kepin e Gjuhëzes. Në gjirin e Vlorës e në drejtim të jugut, bregdeti është i lartë, shkëmbor, ku dominon mali i Karaburunit. Gjiret kryesore të Shqipërise janë: gjiri i [[Lumi i Drinit|Drinit]], i [[Gjiri i Lalzit|Lalzit]], i [[Durrësi]]t, i Karavastasë dhe i [[Vlorë]]s, në hyrje të së cilës gjendet ishulli i [[Sazani|Sazanit]]. === Relievi === Relievi i Shqipërisë është kryesisht kodrinor-malor. Vargmalet e para alpine u formuan nga mbarimi i jurasikut, ndërsa gjatë erës kenozoike u shpejtua procesi malformues në tërësinë e Albanideve, që tani përbëjnë tokën e nëntokën e Shqipërisë. Lartësia mesatare e relievit është 708 metra, ose 2 herë më e lartë se mesatarja e Evropës. Lartësitë më të mëdha gjenden në [[Alpet Shqiptare]] dhe në malet e Lindjes ([[Mali i Korabit|Korabi]] 2751&nbsp;metra mbi nivelin e detit, përben edhe majën më të lartë të Shqipërisë). Fushat zënë kryesisht pjesën perëndimore, përgjatë bregdetit Adriatik, por ka edhe në pjesë të tjera të vendit. Fushat më të larta janë ato të pellgut të Korçës, mbi 800 metra mbi nivelin e detit. Fushat gjenden kryesisht përgjatë lumenjve kryesore si: [[Vjosa|Vjosë]], [[Lumi i Devollit|Devoll]], [[Lumi i Osumit|Osum]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]], [[Lumi i Erzenit|Erzen]], [[Lumi i Matit|Mat]] dhe [[Lumi i Drinit|Drin]], ku gjenden, gjithashtu, edhe tokat bujqësore e qendra të mëdha banimi, si dhe përshkohen nga rrugë te rëndësishme lidhjesh. [[Skeda:Albanian Riviera.jpg|parapamje|250px|djathtas|Riviera shqiptare]] [[Skeda:Krujë3.jpg|parapamje|250px|djathtas|Malet në Shqipërinë e mesme, afër [[Krujë]]s]] [[Skeda:Albania pasture.jpg|parapamje|250px|djathtas|Fushë në Alpet shqiptare]] Territori i Shqipërisë ndahet në katër krahina të mëdha natyrore (fiziko-gjeografike): [[Alpet Shqiptare]], krahina malore qendrore, krahina malore jugore, dhe ultësira bregdetare. Lagunat kryesore në Shqipëri janë ato të Lunrës (Vilunit), [[Laguna e Patokut|Patokut]], Bishtrakës, [[Laguna e Karavastasë|Karavastasë]], [[Laguna e Nartës|Nartës]], dhe Pashalimanit. Territori Shqiptar përfshin shumë plazhe. Ato kryesoret janë [[Plazhi i Velipojës]], [[Plazhi i Shëngjinit|Shëngjinit]], [[Plazhi i Talës|Talës]], [[Plazhi i Durrësit|Durrësit]], [[Plazhi i Divjakës|Divjakës]], [[Plazhi i Semanit|Semanit]], [[Plazhi i Vlorës|Vlorës]], [[Plazhi i Dhërmiut|Dhërmiut]], [[Plazhi i Himarës|Himarës]] dhe [[Plazhi i Sarandës|Sarandës]]. Kepat kryesore janë [[Kepi i Rodonit]], Kepi i Bishtit të Pallës, dhe Kepi i Gjuhezës. Ishujt kryesorë janë [[Ishulli i Sazanit]], [[Ishulli i Kunës]], [[Ishulli i Zvërnecit]]. Në Shqipëri ekziston një gadishull, ai i [[Karaburuni|Karaburunit]]. === Klima === Shqipëria bën pjesë në brezin subtropikal dhe përfshihet në zonën e klimës mesdhetare, me dimër të shkurtër e të butë dhe me verë të nxehtë e shumë të thatë. Klima e Shqipërisë ka ndryshime të mëdha nga një krahinë në tjetrën dhe kontraste të mëdha në temperaturë, reshje, ndriçimin diellor, lagështirën e ajrit, etj. Ndriçimi diellor lëviz nga 2,731 orë në vit në Xarë të [[Rrethi i Sarandës|Sarandës]],<ref>[http://www.gazetazagoria.org/index.php?page=show&rubrika=editorial&id=2 "MADE IN ZAGORIA" nga www.gazetazagoria.org]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} – Hapur me 26 qarshor 2011</ref> 2,722 orë në vit në [[Vlora|Vlorë]], 2,560 orë në vit në [[Tirana|Tiranë]], 2,246 orë në [[Peshkopia|Peshkopi]] dhe 2,046 orë në vit në [[Kukësi|Kukës]]. Bien mesatarisht 1430&nbsp;mm reshje në vit dhe vijnë duke u pakësuar nga perëndimi në lindje. === Njësitë territoriale === {{Kryesor|Njësitë administrative të Shqipërisë}} Ndarja administrative njësive territoriale në Shqipëri është bërë në disa nivele duke filluar nga niveli më i madh [[qarku]], pastaj [[bashkia]] dhe [[njësia administrative]]. [[Bashkia e Tiranës]] gëzon status të veçantë nga bashkitë e tjera dhe ndahet në [[11 Bashkitë e Tiranës|11 njësi bashkiake]] të vogla. [[Skeda:AlbaniaNumberedDistricts.png|right|369x369px|Rrethet e Shqipërisë]] Shqipëria është e ndarë në ''12 [[Qarqet e Shqipërisë|qarqe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Qarku i Beratit]] # [[Qarku i Dibrës]] # [[Qarku i Durrësit]] # [[Qarku i Elbasanit]] # [[Qarku i Fierit]] # [[Qarku i Gjirokastrës]] # [[Qarku i Korçës]] # [[Qarku i Kukësit]] # [[Qarku i Lezhës]] # [[Qarku i Shkodrës]] # [[Qarku i Tiranës]] # [[Qarku i Vlorës]] {{Div col end}} të cilat ndahen më tej në ''36 [[Rrethet e Shqipërisë|rrethe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Rrethi i Beratit]] # [[Rrethi i Bulqizës]] # [[Rrethi i Delvinës]] # [[Rrethi i Devollit]] # [[Rrethi i Dibrës]] # [[Rrethi i Durrësit]] # [[Rrethi i Elbasanit]] # [[Rrethi i Fierit]] # [[Rrethi i Gjirokastrës]] # [[Rrethi i Gramshit]] # [[Rrethi i Hasit]] # [[Rrethi i Kavajës]] # [[Rrethi i Kolonjës]] # [[Rrethi i Korçës]] # [[Rrethi i Krujës]] # [[Rrethi i Kuçovës]] # [[Rrethi i Kukësit]] # [[Rrethi i Kurbinit]] # [[Rrethi i Lezhës]] # [[Rrethi i Librazhdit]] # [[Rrethi i Lushnjës]] # [[Rrethi i Malësisë së Madhe]] # [[Rrethi i Mallakastrës]] # [[Rrethi i Matit]] # [[Rrethi i Mirditës]] # [[Rrethi i Peqinit]] # [[Rrethi i Përmetit]] # [[Rrethi i Pogradecit]] # [[Rrethi i Pukës]] # [[Rrethi i Sarandës]] # [[Rrethi i Shkodrës]] # [[Rrethi i Skraparit]] # [[Rrethi i Tepelenës]] # [[Rrethi i Tiranës]] # [[Rrethi i Tropojës]] # [[Rrethi i Vlorës]] {{Div col end}} {{Paragraf}} == Historia == [[Skeda:Apollonia Ruins near Fieri (Albania).jpg|parapamje|190px|[[Apolonia]]]] {{Kryesor|Historia e Shqipërisë}} '''Historia e Shqipërisë''' në të vërtetë nuk përfshin vetëm të dhënat historike të hapësirës gjeografike mbi të cilën gjenden territoret shqiptare por edhe hapësirat e tjera të banuara me shqiptarë e që kanë mbetur jashtë kufijve të Shqipërisë së sotme e që në të kaluarën kanë qenë një tërësi. === Lashtësia === {{Kryesor|Lashtësia}} . Shumë njerëz i quajnë shqiptarët pasardhës të drejtpërdrejtë të një fisi të lashtë ilir, me emrin "Albani", ose "Albanët" i cili ishte i vendosur në Shqipërinë e sotme. . Metalpunues dhe luftëtarë të shkëlqyer, ilirët krijuan shumë mbretëri të vogla brenda vendit të tyre, duke luftuar ndërmjet njeri-tjetrit për kohën më të madhe të historisë së tyre. Vetëm gjatë shekullit të 6 p. e. s, të gjitha mbretëritë u bashkuan për të mbrojtur vendin nga fqinjët: nga mbretëria e Molosianëve në veri te Shqipërisë, mbretëria e Maqedonisë dhe nga mbretëria e [[Pionia|Pionisë]]. === Ilirët === [[Skeda:Gjergj Kastrioti.jpg|parapamje|200px|djathtas|[[Skënderbeu]]]] {{Kryesor|Ilirët}} [[Ilirët]], paraardhësit dymijë vjeçarë të kombësisë së sotme me prejardhje gjenetike të grupeve fisnore të familjeve të mëdha shqiptare si në zonat urbane e rurale si dhe nga studimet mbi shumë individë me lidhje gjaku 99% [[shqiptare]], vërtetuar edhe nga studimet e botimet e fundit nga institutet kërkimore shkencore nga Evropa kontinentale, SHBA e Kanada, nga specialistët e huaj dhe shqiptarë të shkencave antropologjike, gjenetike e arkeologjike, banonin që nga pjesa veri-perëndimore e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] deri në Detin Jon, si dhe përgjatë kufirit tokësor të Gadishullit Ilirik me [[Dalmatët]], Maqedonasit dhe Hellenët të lashtë. === Shqipëria nën sundimin osman === {{Kryesor|Shqipëria nën sundimin osman}} Sulmet e [[Ushtria osmane|ushtrive osmane]] për pushtimin e viseve shqiptare nisën në mesin e viteve 80 të shek. XIV. Të udhëhequra nga [[bejlerbeu]] i [[Rumelia|Rumelisë]], Timurtash Pasha, në vitin 1385 ushtritë osmane, pasi morën Sofjen, u futën në Shqipëri dhe pushtuan qytetet e Shtipit, të Përlepit, të Manastirit dhe të Kosturit. Në dokumente perëndimore dhe osmane të shek. XIV–XV për qytetet e Shkupit, të Manastirit, të Kosturit, të Janinës etj., si dhe për Fushë-Dardaninë shprehimisht është shënuar se ato ishin "në Shqipëri" apo "në tokat shqiptare". === Rilindja Kombëtare === [[Skeda:League of Prizren building.jpg|parapamje|djathtas|200px|Pamja e sotme e kompleksit, ku u mbajt Lidhja e Prizrenit]] {{Kryesor|Rilindja Kombëtare}} Nga mesi i shekullit të 19-të [[Turqia]] ishte në ethet e "Çështjes Lindore", në kohën që ballkanasit, duke përfshirë edhe shqiptarët, kërkonin të plotësonin ëndrrën e tyre kombëtare. Për të mbrojtur dhe përkrahur interesat e tyre kombëtare, shqiptarët u mblodhën në [[Prizren]], një qytet i [[Kosovës]], në vitin 1878 dhe krijuan Lidhjen Shqiptare të Prizrenit të njohur më shpesh sot si [[Lidhja e Prizrenit]]. Lidhja kishte dy qëllime kryesore, atë politike dhe atë kulturore. Së pari, u përpoq (pa sukses) të bashkonte të gjitha trojet shqiptare – atë kohe të ndara në katër vilajete, ose krahina, e Kosovës, e Shkodrës, e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], e Janinës – në një shtet vetëqeverisës brenda sistemit të Perandorisë Osmane. Së dyti, mprehu një lëvizje për zhvillimin e gjuhës shqipe, letërsisë, arsimimit, dhe kulturës. Në vijë me programin e dytë, në vitin 1908 udhëheqësit shqiptarë u takuan në qytetin e Manastirit (sllavisht: ''Bitola'', Maqedoni e Veriut) dhe përshtatën një alfabet kombëtar. Ai bazohej më së shumti në shkrimin latin, ky zëvendësoi disa alfabete të tjera, duke përfshirë [[Alfabeti arab|alfabetin arab]] ([[Elifba]]) dhe grek, që ishin gjer në atë kohë në përdorim. Në 28 Nentor 1912 Shqipëria nen drejtimin e Ismail Qemalit shpalli pavaresine nga Perandoria Osmane. Ismail Qemali dhe njerezit e tij krijuan një qeveri katërmbëdhjetë mujore që veproi në kushte shumë të veshtira. Në 1913 në Konferencen e ambasadoreve në Londer u njoh shteti shqiptar dhe kufijte e sotme të tij. {{Paragraf}} == Popullsia == [[Skeda:Piramida e popullsisë së Shqipërisë.gif|250px|parapamje|Popullsia e Shqipërisë ndër vite]] {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë}} Shqipëria ka 2,402,113 banorë.<ref name="censusi" /> 46% e shqiptarëve jetojnë nëpër fshatra. Mbas kohës së diktaturës ndodhi një ndryshim demografik. Me qindra shqiptarë kanë emigruar (të ligjshëm ose të paligjshëm) në Itali, Greqi, BE edhe në vendet e Amerikës Veriore. Në 2004 shteti shqiptar shpalli një milion emigrantë në më pak se 15 vjet. Pavarësisht se njerëzit kanë emigruar, rritja e popullsisë në qytete si Tirana dhe Durrësi nuk u ndalua. Tirana, në vitin 1990 kishte 250,000 banorë edhe 20 vjet me vonë ka më shumë se 600,000 banorë, kjo është një rritje prej 140%. Në atë kohë njerëzit kanë lënë vendin dhe kanë shkuar nëpër vende të huaja ose njerëzit kanë lënë fshatin dhe kanë shkuar nëpër qytete. Kështu shumë fshatra në jug janë sot të lëna pas dore. Shqipëria ka disa pakica etnike-gjuhësore. Midis tyre janë pakica ortodoksët greqishtfolëse, [[vllehët]] (10,000), [[sllavët]] (3,000 [[Serbët|serbë]], [[Boshnjakët në Shqipëri|boshnjakë]], [[Goranët|goranë]] dhe [[Maqedonët e sotëm|maqedonas]], romë 9,000). Rreth 25,000 ortodoksët greqishtfolëse kanë banimet në zonat rurale në jug të Shqipërisë dhe kryesisht në zonat e pakicave gjuhësore në kufi me Greqinë të qarkut të Sarandës, të Gjirokastrës (Dropull, Pogon), të Delvinës, të Himarës, si dhe në qendrat e mëdha si Durrësi, Tirana. === Qytete të veçanta të Shqipërisë === <div style="float:left; margin-right:10em"> {| class="wikitable" |+ Qytete arkeologjike |- |style="width:20em"| [[Albanopoli]] (Tirana e Vjeter) |- |style="width:20em"| [[Apolonia]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Bylisi]] |- |style="width:20em"| [[Durrësi]] |- |style="width:20em"| [[Lezha]] |} {| class="wikitable" |+ Qytete të mbrojtura nga [[UNESCO]] |- |style="width:20em"| [[Berati]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Gjirokastra]] |} </div> <div style="clear:both;"></div> === Popullsia etnike === {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Minoritetet|l1=Minoritetet në Shqipëri}} ==== Shqiptarët ==== {{Kryesor|Shqiptarët}} Shqiptarët janë grupi etnik më i madh në Shqipëri, me 91.3%.<ref name="censusi">{{Cite web |date=28 qershor 2024 |title=Të dhënat e Censit 2023 |url=https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240628133314/https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf |archive-date=28 qershor 2024 |access-date=28 qershor 2024 |language=sq}}</ref> Shqiptarët ndahen në dy grupe mëdha gjuhësore: [[Gegë]]t edhe [[Toskë]]t, që përveç disa ndryshimeve në gjuhë dallojnë edhe në kulturë dhe në besimin fetar. Toskët shtrihen në Jug të vendit dhe ndahen në [[Myslimanët|Myslimanë]] ([[Islami Synit|Syni]] dhe [[Bektashijtë|Bektashi]]) dhe në të Krishterë Ortodoksë, kurse Gegët shtrihen në Veri dhe ndahen në Myslimanë (shumica dërrmuese Syni dhe pakica Bektashi) dhe në të Krishterë Katolikë. Gjithsesi dallimet midis dy grupimeve me rritjen e urbanizimit kanë ardhur duke u zhdukur. ==== Romët ==== {{Kryesor|Romët në Shqipëri}} Zyrtarisht Shqipëria ka rreth 9,813 romë<ref name="censusi" /> por burime të tjera thonë që jetonjë përafërsisht 120,000 romë në Shqipëri<ref>[http://www.errc.org/cikk.php?cikk=3622 Basic Facts on Roma – Albania – ERRC.org<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref>. [[Romët]] janë të përhapur në pjesën më të madhe të qendrave të banuara në Ulësirëm Perëndimore të Shqipërisë. Mungesa e shifrave te sakta për regjistrimin e romeve ne Shqipëri ndodh sepse romet nuk kane aftësitë e duhura për te regjistruar fëmijët e porsalindur. ==== Vllehët ==== {{Kryesor|Vllehët në Shqipëri}} Vendbanimet e bashkësive vllah/arumun në Shqipëri datojnë qysh herët në histori. Ata kanë qenë për një kohë të gjatë të integruar në të gjitha pikëpamjet e jetës së vendit me popullatën e përgjithshme, duke dhënë ndihmën e tyre dhe duke promovuar vlerat e shoqërisë shqiptare. [[Vllehët]]/arumunët zyrtarisht në Shqipëri janë të njohur si pakicë gjuhësore. Popullsia me origjinë vllahe/arumune kryesisht është vendosur në Shqipërinë Jugore dhe në Shqipërinë e Mesme. Vllahët kanë ruajtur zakonet dhe traditat e tyre. Në fillim të vitit 1999 ata kanë themeluar shoqatën kulturore, e cila organizon aktivitete artistike me pjesëmarrjen e grupeve folklorike. Bashkësia ka botuar në gjuhën arumune libra për historinë dhe literaturë tjetër. ==== Malazezët ==== {{Kryesor|Sllavët në Shqipëri}} Ky minoritet fare i vogël jeton në veri të [[Shkodra|Shkodrës]].<ref>http://www.zhurnal.mk/mk/cont.asp?k=21208120405&s=211009112627&id=1391085217{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Serbët kanë marrë gjendjen e minoritetit vitin e kaluar. Komiteti Shtetëror për Minoritetet është organizuar në mars të vitit 2005 dhe është vënë në vartësi të Qeverisë Shqiptare. Ky komitet ka në përbërjen e tij edhe një përfaqësues të komunitetit malazez. Serbët votojnë për Partinë e të Drejtave të Njeriut, anëtarët e së cilës janë kryesisht qytetarë të minoritetit ortodoksët greqishtfolës. Kjo parti ka tre përfaqësues në Parlamentin e Shqipërisë dhe një ministër në qeveri. Milan Brojovic (serb) është zëvendës-kryetar i Partisë, dhe drejtor i Menaxhimit të Sportit në Ministrinë e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Malazezet janë të bashkuar në Shoqatën "Moraca-Rozafa", qendra e së cilës është në Shkodër. ==== Maqedonasit ==== {{Kryesor|Maqedonët në Shqipëri|l1=Maqedonasit në Shqipëri}} Jetojnë në nëntë fshatra rreth [[Liqeni i Prespës|liqenit të Prespës]] ne [[Korça|Korçë]], si dhe në disa fshatra të tjera në rrethin e Dibrës. Numri i tyre në Shqipëri është 2,281.<ref name="censusi" /> Minoriteti maqedonas ndodhet i përqendruar në zonën e Prespës që shtrihet në verilindje të qytetit të Korçës, 30&nbsp;km larg tij. Kjo zonë është e vendosur në skajin juglindor të territorit shqiptar në kufi me Maqedoninë e Veriut dhe Greqinë. Sipërfaqja e zones së Prespës është 213,9&nbsp;km². Popullsia aktualisht përbëhet nga 418 banorë. Vija përgjatë liqenit të Prespës me kufirin shqiptar është 35&nbsp;km. Gjatë kësaj vije shtrihen të 9 fshatrat minoritare të zonës së Prespës që janë: Liqenasi (Pustec), Lajthiza, Zaroshka, Cerja, Shulini, Gollombopi, Gorica e Vogël, Bezmishti dhe Gorica e Madhe. Nga pikëpamja administrative, të 9 fshatrat minoritare përbëjnë një komunë me emrin Komuna e Liqenasit sipas emrit të fshatit Liqenas që është më i madhi. Ky fshat e ka pasur emrin Pustec, por më vonë emri i tij dhe emrat e fshatrave të tjerë janë shqipëruar. Në takim me banorët vendas, u kërkua që fshatrat të quhen me emrat e tyre në origjinsl: Pustec, Gollomboq, Bezmosht, etj. Drejtuesit e qeverisjes vendore u shprehën të gatshëm për ta pranuar këtë kërkesë. ==== Ortodoksët greqishtfolës ==== {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Pakica ortodoksët greqishtfolëse|l1=Greqishtfolësit në Shqipëri}} Sipas të dhënave zyrëtare pakica kombëtare më e madhe që jeton në territorin e Republikës së Shqipërisë është pakica greqishtfolëse. Popullsia e saj, sipas të dhënave nga Regjistrimi i Përgjithshëm i Popullsisë dhe i Banesave i vitit 2011 është 23,485 banorë.<ref name="censusi" /> Pjesa dërrmuese e saj jeton në jug të vendit, në 40 fshatra të rrethit Gjirokastër, 35 fshatra të Sarandës, 16 fshatra të Delvinës dhe 2 fshatra të Përmetit. Pakica greqishtfolëse është pakica e parë e njohur nga shteti shqiptar dhe mund të thuhet se çështja e pakicave kombëtare në Shqipëri ka qenë identifikuar për një kohë të gjatë me pakicën greqishtfolëse. == Feja == {{Kryesor|Feja në trevat shqiptare}} {{Pie chart | thumb = right | caption = [[Feja në trevat shqiptare|Feja në Shqipëri]] sipas [[Regjistrimi|Censit]] 2023 te kryer nga [[INSTAT|Instituti i Statistikave]] (INSTAT)<ref name="censusi" /> |label1 = [[Islami në Shqipëri|Islami]] |value1 = 45.86 |color1 = DarkGreen |label2 = [[Kisha katolike në Shqipëri|Katolicizmi]] |value2 = 8.38 |color2 = Gold |label3 = [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|Ortodoksia]] |value3 = 7.22 |color3 = Red |label4 = [[Protestantizmi në Shqipëri|Ungjillizmi]] |value4 = 0.4 |color4 = Skyblue |label5 = [[Bektashinjtë në Shqipëri|Bektashizmi]] |value5 = 4.81 |color5 = Yellowgreen |label6 = [[Teizmi|Besimtarë pa denominim]] |value6 = 13.82 |color6 = Grey |label7 = [[Ateizmi]] |value7 = 3.55 |color7 = Lightgrey |label8 = Te padeklaruar |value8 = 15.76 |color8 = black |label9 = Te tjerë |value9 = 0.15 |color9 = Pink }} [[File:Marche Charlie Hebdo Paris 02.jpg|thumb|left|Përfaqësues të komuniteteve [[Islami në Shqipëri|islame]], [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodokse]], [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashiane]] dhe [[Kisha katolike në Shqipëri|katolike]] shqiptare në [[Paris]]]] Shqipëria është një vend [[Shekullarizmi|laik]] dhe i larmishëm fetar, [[Shteti laik|pa fe zyrtare]]. [[Liria e fesë|Liria e fesë, besimit dhe ndërgjegjes]] garantohet sipas [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutës së vendit]].<ref name="kushtetuta" /> Shqipëria është e njohur për [[Toleranca fetare në Shqipëri|tolerancë të gjerë fetare]]. Sipas [[Regjistrimi|Censit]] të 2023, të kryer nga [[INSTAT]], 1,101,718 (45.86%) e banorëve në Shqipëri janë [[Islami në Shqipëri|myslimanë]], 201,530 (8.38%) [[Kisha katolike në Shqipëri|katolikë]], 173,645 (7.22%) [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodoksë]], 115,644 (4.81%) [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashinj]], 9,658 (0.4%) [[Protestantizmi në Shqipëri|ungjillorë]], 3,670 (0.15%) besimtarë që i perkasin besimeve të tjera, 332,155 (13.82%) [[Teizmi|besimtarë pa denominim]], 85,311 (3.55%) [[Ateizmi|ateistë]] dhe 378,782 (15.76%) të padeklaruar.<ref name="censusi" /> == Politika == [[Skeda:Tirana, Albania – National Assembly 2015 01.jpg|parapamje|djathtas|230px|Kuvendi i Shqipërisë]] {{Kryesor|Sistemi shtetëror në Shqipëri}} Shqipëria është një [[Republika|republikë kushtetuese]] [[Republika parlamentare|parlamentare]] dhe [[Shteti sovran|shtet sovran]], [[Sistemi shtetëror në Shqipëri|politika]] e së cilës funksionon sipas një kuadri të përcaktuar në [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutë]] ku [[Presidenti i Shqipërisë|presidenti]] funksionon si [[kreu i shtetit]] dhe [[Kryeministri i Shqipërisë|kryeministri]] si [[kreu i qeverisë]].<ref name="kushtetuta">{{cite web |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |language=en |pages=1–3}}</ref> [[Sovraniteti]] i takon [[Shqiptarët|popullit shqiptar]] dhe ushtrohet nga populli shqiptar nëpërmjet përfaqësuesve të tij ose drejtpërdrejt.<ref name="kushtetuta"/> [[Kushtetuta e Shqipërisë]] u miratua më 28 nëntor 1998 përmes referendumit mbarëpopullor. Kjo kushtetutë përkufizon Shqipërinë si republikë parlamentare, shtet unitar e të pandashëm, si dhe me qeverisje të bazuar "në një sistem zgjedhjesh të lira, të barabarta, të përgjithshme e periodike". Sipas kushtetutës, organi ligjvënës përbëhet nga një dhomë – Kuvendi – dhe ka 140 anëtarë, të cilët zgjedhin kreun e shtetit, Presidentin e Republikës, si dhe Këshillin e Ministrave e ngarkuar me pushtetin ekzekutiv. [[Ekzekutivi (qeveria)|Pushteti ekzekutiv]] ushtrohet nga presidenti dhe kryeministri, ku pushteti i presidentit është shumë i kufizuar. Presidenti është [[komandanti i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|ushtrisë]] dhe përfaqësuesi i unitetit të popullit shqiptar.<ref name="president">{{cite web |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |language=en |pages=17–19}}</ref> Mandati i presidentit varet nga besimi i parlamentit dhe zgjidhet për një mandat pesëvjeçar nga parlamenti me një shumicë prej tre të pestat e të gjithë anëtarëve të tij. Kryeministri, i emëruar nga presidenti dhe i miratuar nga parlamenti, është i autorizuar të formojë kabinetin. Kabineti përbëhet kryesisht nga kryeministri, duke përfshirë deputetët dhe ministrat e tij.<ref name="prime minister">{{cite web |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |language=en |pages=19–21}}</ref> == Ekonomia == [[Skeda:07Tirana Sheshi Skenderbej03.jpg|parapamje|djathtas|230px|Qendra e [[Tirana|Tiranës]] ose [[Sheshi Skënderbej]]]] {{Kryesor|Ekonomia e Shqipërisë}} Përpara vitit 1991, [[PPSH|Partia e Punës]] atëherë në pushtet e drejtonte ekonominë e vendit me anë të një serie planesh pesë-vjeçare. Të gjitha degët prodhuese kontrolloheshin nga shteti, bujqësia ishte kolektivizuar plotësisht dhe industria ishte pronë e shtetit, ndërsa sipërmarrjet private ishin të ndaluara rreptësisht. Përveç kësaj [[Kushtetuta e Shqipërisë|Kushtetuta e Republikës Socialiste të Shqipërisë]] e ndalonte qeverinë të kërkonte ndihma nga jashtë, të pranonte borxhe apo të lejonte investime të huaja në vend. Dështimi i kësaj ekonomie të kontrolluar e shtyu qeverinë paskomuniste të decentralizojë procesin e vendimmarrjes ekonomike. Ndalimi i tregtisë private është shfuqizuar qysh nga fillimi i viteve 90-të, qeveria ka kohë që pranon borxhe dhe kredi të huaja, dhe përpiqet të krijojë vende të reja pune, me anë të bashkëpunimeve me partnerët nga jashtë. Këto masa kanë për qëllim rritjen e industrisë së lehtë, prodhimet ushqimore dhe bujqësore, si dhe ekonominë në tërësi. Progresi i viteve të fundit është i dukshëm, tregu përmban të gjithë artikujt e nevojshëm industrialë dhe bujqësorë, ekonomia në përgjithësi po ecën me hapa të shpejta dhe po zhvillohet gradualisht duke pasur për çdo vit një rritje mesatarisht shumë të lartë vjetore në krahasim me vendet e tjera të [[Evropa Juglindore|Evropës Juglindore]]. === Nafta === Në jug të Shqipërisë do të kërkohet për gaz dhe naftë dhe për këtë tashmë është nënshkruar marrëveshja. Kërkimi për lëndët djegëse tejet të rëndësishme në kohën tonë, i është besuar kompanisë amerikane "''Sky Petroleum''". Investimi i kompanisë Sky Petroleum për kërkimin e naftës dhe të gazit në Bllokun 4 dhe 5 dhe në zonën e Dumresë është rreth 7-8 milionë dollarë, ndërsa parashikimet flasin për një potencial naftë mbajtës deri në 900 milionë barrela. Duke besuar tek konfirmimi i shifrave nga kërkimet, përpunimi i të dhënave sizmike dy dimensionale, si dhe nga shpimet e reja, që sipas marrëveshjes do të bëhen nga kompania amerikane "''Sky Petroleum''", ish ministri Prifti u shpreh shumë i kënaqur, që kompania ka treguar interes për të kërkuar në këtë zonë të Shqipërisë. Në vitin e parë kompania do të bëjë përpunimin e të dhënave sizmike dydimensionale, të cilat janë sot në arkivat tona, rishikimin dhe përpunimin e tyre. Më pas, në vitet e tjera ka një grafikë të detajuar të investime dhe kërkimeve në këto zona. Ndërsa përfaqësuesi i kompanisë Sky Petroleum, Karim Jabanputra vlerësoi shpejtësinë dhe lehtësinë e procesit për nënshkrimit e marrëveshjes me ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës. == Transporti == [[Skeda:Terminal jashte.jpg|parapamje|djathtas|230px|Terminali i ri nga jashtë]] === Autostradat === === Aeroporti === {{Kryesor|Aeroporti Nënë Tereza}} Aeroporti Nënë Tereza në Rinas është [[aeroporti]] i vetëm ndërkombëtar i Shqipërisë për fluturime civile. Ai ndodhet rreth 20&nbsp;km nga kryeqyteti [[Tirana]]. Nga [[Rinasi]] ka fluturime direkte me mjaft destinacione të botës. Nga Rinasi fluturojnë disa avionë të shoqërive të fluturimit drejt destinacioneve të [[Evropa|Evropës]], dhe prej pikave të transitit për në disa qytete të tjera joevropiane. Gjate periudhës se sistemit komunist ne Shqipëri ka pasur edhe aeroporte te tjera te cilat ishin te karakterit aeroporte ushtarake. Me i madhi ishte ne qytetin e [[Kucoves]], ku ishte edhe një nga bazat me kryesore te forcave ajrore te Shqipërisë dhe një nga bazat ajrore me te medha ne Ballkan. Ne aeroportin e Kucoves kryheshin dhe shërbime servisi për avionët luftarak Mik 17 dhe Mik 19 me një cilësi dhe profesionalizem te larte. Aeroport tjetër i rëndësishëm ka qene edhe aeroporti i [[Vlores]], ne te cilin u krijua edhe shkolla e pare e aviacionit ne Shqipëri. ==[[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]]== Më 9 korrik 1945 ajo mori emrin Ushtria Kombëtare dhe numri i saj u reduktua në 40 000, në dhjetor në 35 000 ndërsa në 1948 ky numër ra në 27 000 ushtarakë aktiv. Në të njëjtën kohë ajo filloi transformimin në një ushtri të rregullt të kohës së paqes. Struktura organizative esaj përbëhej nga [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministria e Mbrojtjes]], [[Shtabi i Përgjithshëm]], [[Forcat Tokësore Shqiptare|FT]], [[Flota Luftarake Detare|FD]], [[Forcat Ajrore Shqiptare|FA]], FR dhe ato Territoriale. Në vitin 1951 Ushtria krijoi për herë të parë aviacionin ushtarak, në vitin 1953 armën e Kimisë, shërbimin e Komunikimit, Zbulimin etj. FD, tanket, artileria, transporti, logjistika dhe disa shërbime të tjera u riorganizuan. Shqipëria ishte anëtare e Traktatit te Varshavës nga vitet 1950 deri 1968. [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Ushtria shqiptare]] u pajis me armatim dhe teknikë nga [[Bashkimi Sovjetik]]. Kjo periudhë shënoi fillimet e stërvitjeve të mëdha, sië ishte ajo e vitit 1950. Në vitin 1966 sipas udhëzimeve të [[PPSH]] me qëllimin e bërjes së ushtrisë më pak të kushtueshme dhe të lidhur me popullin për mos lejimin e krijimit të ëKastës Ushtarakeë, u realizua nxjerrja e ushtrisë nga kazermat, heqja e sistemit të gradave dhe shpërndarja e saj ne cdo pjesë të territorit të vendit. Komisari politik u vendos për të përfaqësuar vijën e partise në komandat e të gjitha niveleve të Forcave të Armatosura. Gjate periudhës së Luftës së Ftohtë, në vitet 70 dhe 80, [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]] patën një rritje të madhe numerike duke arritur shifrën 61 000 forca aktive, dhe 260,000 rezerviste dhe një numër i madh i Forcave Vullnetare. Ato u riorganizuan disa herë në njësi të përmasave dhe formave joeficente. Në fund të viteve 80 kishte 22 divizione që përbënin 3 fronte. Bazuar në konceptin e ëmbrojtjes pëllëmbë për pëllëmbëë Ushtria u shpërnda në 2200 pika në tëgjithë vendin dhe fortifikimi u kthye në qëllim më vete. Për herë të parë në historinë ushtarake botërore Shkollat e Lira ushtarake filluan në Shqipëri. Në vitet 90 me ndryshimin e sistemit politik, edhe Ushtria u bë pjesë e këtyre ndryshimeve. Reforma në FA filloi me vendosjen e kontrollit civil në to, heqjen e simboleve komuniste nga uniformat ushtarake dhe zëvëndësimi e tyre me simbolet kombëtare, vendosjen e gradave dhe depolitizimin e departizimin. Në bazë të koncepteve të reja për përdorimin e FA u bë ristrukturimië e riorganizimi i tyre me tendencë kryesore zvogëlimin e sasisë dhe rritjen e cilësisë. Hapja ndaj botës ishte një aspekt tjetër që i shërbeu modernizimit të FA dhe rritjes së shkallës së ndërveprueshmërisë së tyre me partnerët ndërkombëtar. Në vitin 1992 Shqipëria shpalli publikisht dëshirën e saj për tëu bërë anëtare e [[NATO]]-s, dëshirë e cila u pasua me ndërmarrjen e hapave konkret në këtë drejtim. Kështu në vitin 1994 firmoset Dokumenti në kuadrin e PP dhe në qershor [[1995]], Shqipëria është zyrtarisht pjesë e nismës PP. Në vitin [[1999]] u përgatit për herë të parë Plani i Veprimit për Anëtarësim (MAP). Megjithëse në vitin 1997, si pasojë e krizë, FA rezultuan më të dëmtuarat, në një kohë relativisht të shkurtër ato u ringritën dhe u bënë kontribuese të denja për sigurinë e paqen në rajon e më gjerë. Gjeografia e kontributeve të FA në mbështetje të paqes e sigurisë i kaloi kufijtë e rajonit të Ballkanit për tu shtrirë edhe përtej kontinentit. Proceset integruese të [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|FA]] të nisura në vitin [[1992]] u ridimensionunan pas vitit [[1997]], në përputhje me realitetet e krijuara, dhe arritën pikën e tyre kulmore me ftesën për anëtarësim në [[NATO]] që vendi ynë mori në Samitin e Bukureshit në prill 2008. === Portet e Shqipërisë === {{Kryesor|Portet e Shqipërisë}} Portet e Shqipërisë kanë funksionuar në bregdetin shqiptar që në kohët e lashta si në [[Durrës|Dyrrah]], [[Ulqin]], [[Tivar]], [[Vlorë|Aulone]], [[Apoloni]], [[Sarandë|Onhezmi]], etj. Gjatë shekujve VII–XII Durrësi ishte skela kryesore në perëndim të [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]]. Gjatë periudhës së [[Mbretëria e Arbërisë|principatave arbërore]] u ngritën skela të vogla kryesisht në grykat e lumenjeve në [[Buna|Shirgj]], [[Shëngjini|Shëngjin]], [[Mat|Shufada]], Rodon, [[Shkumbini|Bashtovë]], [[Semani|Pirg]] dhe Spinaricë zhvillimi i të cilave u frenua gjatë periudhës së [[Shqipëria osmane|pushtimit osman]]. Gjatë viteve 1928 deri 1934 u ndërtua porti detar i Durrësit dhe disa pontile druri në Sarandë, Vlorë e Shëngjin, të cilat u shkatërruan gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Nga viti 1945 deri në vitin 1952, u rindertua porti i Durrësit dhe disa kalata betoni në Vlorë, Sarandë e Shëngjin. Gjatë bregdetit Jon janë ndërtuar kalata e pontile në gjirin e Spilesë në [[Himarë]] dhe në [[Lukovë|Sasaj]] që shërbenin kryesisht për transport agrumesh. Porti kryesor i vendit është ai i Durrësit, ku funksionon edhe kantieri i riparimit të anijeve. === Hekurudha e Shqipërisë === {{Kryesor|Hekurudha e Shqipërisë}} Hekurudha Shqiptare ose HSH është sistemi hekurudhor shqiptar. Terminali kryesor i vendit është në [[Durrës]]. Infrastruktura e HSH-së shtrihet drejt lindjes në [[Pogradec]], jugut në Vlorë dhe veriut në [[Shkodër]]. Ka edhe një linje në kryeqytetin Tiranë. Shinat u shtrinë në vitet '80 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] nëpërmjet kufirit të [[Hani i Hotit|Hanit të Hotit]], për transport mallrash. Sot ende nuk ka asnjë lidhje hekurudhore ndërkombëtare për pasagjere në Shqipëri. Trenat janë në gjendje fizike jo të mirë. Rrjeti i HSH është i ndërtuar ne te njëjtin sistem si në Evrope, ne gjurme normale dhe ka një gjatësi prej 447&nbsp;km. == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Shqipërisë}} Kultura e Shqipërisë është e pasur në shumë drejtime të arit si kinematogafi, teatër, art figurativ etj. Pas Luftës së Dytë Botërore nën udhëheqjen e sistemit Komunist të Shqipërisë është futur në shoqërinë shqiptare edhe shpërndarja e mirënjohjeve për veprimtari të ndryshme të personava me profesione artistike. Ndër mirënjohjet më të njohura janë [[Artist i Popullit]] dhe [[Artist i Merituar]]. Me ndërrimin e sistemit të qeverisjes, në Shqipëri shpërndarjen e mirënjohjeve e bën Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Mirënjohjet që presidenti i bën shqiptarve dhe shtetasve të tjerë janë shenjë e mirënjohjes për kontributin e individëve për sfera të ndryshme të kulturës shqiptare. === Arti në Shqipëri === {{Kryesor|Arti në Shqipëri}} Fillimet e artit figurativ në truallin e Shqipërisë janë të hershme. Gjurmët e para i përkasin periudhës se neolitit. Nëpërmjet zbulimeve të shumta arkeologjike, në zona të ndryshme të vendit, janë gjetur qindra e mijëra qeramika, terrakota, zbukurime ne metal etj., që u përkisnin fiseve ilire, paraardhësve të drejtpërdrejtë të shqiptarëve të sotëm. Prodhimet më të hershme janë të thjeshta, për përdorim praktik, por në to shfaqen edhe vlera artistike si në format zoomorfe të enëve ashtu edhe në dekorim, gdhendjet dhe elemente të tjerë. Nga shekulli i gjashtë deri në shekullin e trete p.e.re në qeramika vizatohen linja dhe figura gjeometrike; forma ndërtohet me siluet më elegant dhe pasurohet me elemente plastike. Shumë enë të kësaj periudhe, që ruhen sot në muzetë e Shqipërisë, kanë vlera të mirëfillta artistike dalluese vendase, që nuk i ndeshim në artin e fqinjëve të tjerë po aq të lashtë si helenët, maqedonasitë apo romakët. === Kuzhina shqiptare === {{Kryesor|Kuzhina shqiptare}} === Letërsia shqiptare === {{Kryesor|Letërsia shqiptare}} === Televizioni në Shqipëri === {{Artikulli kryesor|Televizioni në Shqipëri}} === Vallet Shqiptare === {{Kryesor|Vallja Shqiptare}} === Sporti në Shqipëri === ''Shiko edhe: '' * [[Kombëtarja shqiptare e futbollit]] * [[Federata Shqiptare e Volejbollit]] * [[Federata Shqiptare e Atletikës]] == Referime == {{Reflist|30em}} ==Lidhje të jashtme== * [https://albania.al Albania.al] – faqja turistike e Shqipërisë {{In lang|en}} * [http://www.president.al/ Presidenca e Shqipërisë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp |date=16 korrik 2012 }} – Faqja zyrtare * [http://www.parlament.al/ Parlamenti Shqiptar] – Faqja zyrtare {{Coord|41|N|20|E|type:country_region:AL|display=title}} {{Shtete në Ballkan}} {{Shtetet në Evropë}} [[Kategoria:Shqipëri| ]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] [[Kategoria:Vende në Ballkan]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Këshillit të Evropës]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës Ndërkombëtare të Frankofonisë]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës së Bashkëpunimit Islam]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit për Mesdheun]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1912]] [[Kategoria:Republika]] [[Kategoria:Vende dhe territore ku shqipja është gjuhë zyrtare]] 88ddkgtvbqvbesxgb1sq6lhu3jtaoo1 2940509 2940408 2026-04-13T00:36:58Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940509 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republika e Shqipërisë | native_name = [[Gegërishtja|Gegërisht]]: Shqypnia/Shqipnia | image_flag = Flag of Albania.svg | image_coat = Coat of arms of Albania.svg | flag_size = 120px | flag_type = Flamuri i Shqipërisë|Flamuri | symbol_type = Stema e Shqipërisë|Stema | image_map = Location Albania Europe.png | image_map_size = 200px | national_motto = :''Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqiptar.'' | national_anthem = ''[[Himni i Flamurit]]''<br />{{small|"Himni Kombëtar Shqiptar"}}<br /><div align="center">[[Skeda:Hymni i Flamurit instrumental.ogg]]</div> | capital = [[Tirana]] | largest_city = [[Tirana]] | official_languages = [[Gjuha shqipe|Shqip]] | religion = 50.67% musliman<br>16.02% të krishterë<br>17.37% pa fe<br>15.92% të padeklaruar | membership = [[OKB]],<br/>[[Këshilli i Evropës]],<br/>[[NATO]],<br/> [[OSBE]] dhe <br/>[[Organizata e Bashkëpunimit Islam]] | government_type = [[Republika parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_name1 = [[Bajram Begaj]] | leader_title1 = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] | leader_name2 = [[Edi Rama]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] | leader_name3 = [[Elisa Spiropali]] | leader_title3 = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kryetari i Kuvendit]] | legislature = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]] | established_event1 = [[Principata e Arbërit]] | established_date1 = 1190 | established_event2 = [[Mbretëria e Arbërisë]] | established_date2 = 1272 | established_event3 = [[Principata e Topiajve]] | established_date3 = 1368 | established_event4 = [[Lidhja e Lezhës]] | established_date4 = 2 mars 1444 | established_event5 = [[Pashallëku i Shkodrës]] | established_date5 = 1757 | established_event6 = [[Pashallëku i Janinës]] | established_date6 = 1787 | established_event7 = [[Pavarësia]] nga [[Perandoria Osmane]] | established_date7 = 28 nëntor 1912 | established_event8 = [[Principata e Shqipërisë]] | established_date8 = 29 korrik 1913 | established_event9 = [[Republika Shqiptare]] | established_date9 = 31 janar 1925 | established_event10 = [[Mbretëria Shqiptare 1928–1939|Mbretëria Shqiptare]] | established_date10 = 1 shtator 1928 | established_event11 = [[Republika Popullore e Shqipërisë]] | established_date11 = 11 janar 1946 | established_event12 = [[Kushtetuta e Shqipërisë]] | established_date12 = 28 nëntor 1998 | area_km2 = 28748 | area_land_km2 = 139 | area_water_km2 = 4.7 <!--| Kufiri = 720--> <!--| ZEE = 3 768--> | population_estimate = [[Shqiptarët|2.402.113]] | population_estimate_year = 2023 <!--| population_estimate_rank = 135--> | population_density_km2 = 105 | GDP_nominal = 25.23 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_per_capita = 10,511[[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_PPP = 43.99 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_per_capita = 15,646 [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_year = 2023 | HDI = 0.795 | HDI_year = 2020 | HDI_rank = 69 | currency = [[Leku]] | time_zone = [[UTC+1]] | utc_offset_DST = [[UTC+2|+2]] | cctld = [[.al]] | calling_code = +355 ( 0 ) | drives_on = djathtas | iso3166code = AL, ALB, 008 |map_caption=Vendndodhja e Shqipërisë (e gjelbër)}} '''Shqipëria''' ([[Gegë|gegërisht]]: ''Shqipnia'', gjithashtu ''Shqypnia''; historikisht ''Arbri'' ose ''Arbëria'', ndërkombëtarisht ''Albania''), zyrtarisht '''Republika e Shqipërisë''', është një shtet në [[Evropa Juglindore|Europën Juglindore]]. Shtrihet në pjesën jugperëndimore të [[Gadishulli Ballkanik|Gadishullit Ballkanik]] dhe kufizohet në veriperëndim me [[Mali i Zi|Malin e Zi]], në verilindje me [[Kosova|Kosovën]], në lindje me [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] dhe në jug me [[Greqia|Greqinë]]. Në perëndim laget me detet [[Deti Adriatik|Adriatik]] dhe [[Deti Jon|Jon]], dhe ndodhet vetëm 78 km larg [[Italia|Italisë]] përgjatë [[Ngushtesa e Otrantos|ngushtesës (kanalit) së Otrantos]], 72 km i gjerë. Shqipëria ka një sipërfaqe prej 28,749 km² dhe rreth 2,41 milion banorë.<ref name="censusi" /> Ajo përfshin relieve të larmishme nga malet me kupola prej bore në [[Alpet Shqiptare]], [[Korabi]], [[Vargmali Qendror (Shqipëri)#Malet e Skënderbeut|Vargmalet e Skënderbeut]], dhe [[Malet e Vetëtimës]], deri tek fushat e ulëta të plleshme nga brigjet e [[Bregdeti Shqiptar i Adriatikut|Adriatikut]] dhe [[Bregdeti Shqiptar i Jonit|Jonit]]. [[Tirana]] është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i shtetit, duke e përcjellur në renditje [[Durrësi]], [[Vlora]] dhe [[Shkodra]]. Trashëgimtare e qytetërimit të lashtë [[ilirët|Ilir]], Shqipëria ka shënuar një përparim të dukshëm ekonomik, shoqëror e kulturor pas shekujsh prapambetje nën [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] dhe në regjime diktatoriale gjatë shek. XX. Pas rënies së rendit komunist më [[1991]], Shqipëria ka përjetuar një periudhë kalimtare të vështirë drejt demokracisë së lirë dhe ekonomisë së tregut. Prej vitit 2009, Shqipëria është anëtare e [[NATO]]-s dhe aplikante për kandidate për anëtarësim në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Shqipëria është dëshmuar faktor i rëndësishëm në ruajtjen e qëndrueshmërisë rajonale, duke mbështetur pavarësinë e [[Kosova|Kosovës]] dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve politike në [[Ballkan]]. Ndërkaq, shteti Shqiptar po gëzon përmirësim e zhvillim të turizmit; po ashtu, mban vendin e 62-të në botë për mirëmbajtjen e mjedisit.<ref>{{Cite web|url=https://epi.yale.edu/epi-results/2022/component/epi|publisher=Yale|title=Environmental Performance Index|access-date=30 korrik 2022|language=en|date=2020-06-03|website=Environmental Performance Index}}</ref> Shqipëria është zgjedhur një nga vendet më të mira për të kaluar pushimet në vitin [[2011]] nga disa gazeta të njohura.<ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/21219-la_repubblica_shqiperia_ne_vend_te_pare_per_pushime.html "La Repubblica": "Shqipëria ne vend te pare per pushime"] – infoalbania.org</ref><ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/17517-Edhe-Financial-Times-zgjedh-Shqipërine-per-turizem.html Edhe "Financial Times" zgjedh Shqipërine per turizem] – infoalbania.org</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164#|title=Lonely Planet’s top 10 countries for 2011 – travel tips and articles – Lonely Planet|accessdate=2 nëntor 2010|archive-date=4 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104050258/http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164|url-status=dead|language=en|website=Lonely Planet|access-date=2026-04-13}}</ref> Shteti është kandidat zyrtar për anëtarësi në [[Bashkimin Evropian]], duke filluar zyrtarisht kapitujt e parë per hyrjen ne [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] më 10.01.2025. == Gjeografia == {{Joref|Seksioni}}{{Kryesor|Gjeografia e Shqipërisë}}[[Skeda:Satellite image of Albania in June 2000.jpg|parapamje|majtas|200px|Pamje satelitore e Shqipërisë <small>(qershor 2000)</small>]] === Vendndodhja gjeografike === Shqipëria kufizohet nga [[Mali i Zi]] në veriperëndim, [[Kosova]] në veri, nga [[Maqedonia e Veriut]] në lindje dhe [[Greqia]] në jug. Në kufirin natyror perëndimor Shqipëria ka dalje të hapur në Detin Adriatik dhe në jugperëndim në Detin Jon. Gjatësia e vijës kufitare të Republikës së Shqipërisë është 1094&nbsp;km, nga të cilat 657&nbsp;km vijë kufitare tokësore, 316&nbsp;km vijë bregdetare, 48&nbsp;km vijë ndarëse përmes lumenjve dhe 73&nbsp;km përmes liqeneve. Sipërfaqja e përgjithshme është 28.748 kilometra katrorë. Gjatësia e përgjithshme e vijës kufitare është 1094&nbsp;km, nga te cilat janë: 657&nbsp;km (kufi tokësor), 316&nbsp;km (kufi detar), 48&nbsp;km (kufi lumor) dhe 73&nbsp;km (kufi liqenor). Në veri e verilindje ka 529&nbsp;km vijë kufitare me Malin e Zi, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, ndërsa në jug e juglindje me Greqinë një vijë kufitare prej 271&nbsp;km. Në perëndim Shqipëria laget nga [[Deti Adriatik]] e në jug-perëndim nga [[Deti Jon]]. Shqipëria ka një pozitë të favorshme gjeografike, pasi gjendet në kryqëzimin e rrugëve më të shkurtra që kalojnë nga Mesdheu perëndimor për në Ballkan e [[Anadolli|Azinë e Vogël]] (Anadolli), dhe kontrollon kalimin përmes [[Ngushtica e Otrantos|kanalit detar të Otrantos]]. Luginat e saj më të gjëra janë ato të lumenjve [[Lumi i Drinit|Drin]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] dhe [[Vjosa|Vjosë]], që lehtësojne, njëkohësisht, lidhjen e brendshme të [[Ballkani]]t me detin Adriatik dhe të Azisë së Vogël me viset e Mesdheut. Bregdeti i Adriatikut shtrihet nga gryka e [[Lumi i Bunës|Bunës]] deri në Kepin e Gjuhëzes. Në gjirin e Vlorës e në drejtim të jugut, bregdeti është i lartë, shkëmbor, ku dominon mali i Karaburunit. Gjiret kryesore të Shqipërise janë: gjiri i [[Lumi i Drinit|Drinit]], i [[Gjiri i Lalzit|Lalzit]], i [[Durrësi]]t, i Karavastasë dhe i [[Vlorë]]s, në hyrje të së cilës gjendet ishulli i [[Sazani|Sazanit]]. === Relievi === Relievi i Shqipërisë është kryesisht kodrinor-malor. Vargmalet e para alpine u formuan nga mbarimi i jurasikut, ndërsa gjatë erës kenozoike u shpejtua procesi malformues në tërësinë e Albanideve, që tani përbëjnë tokën e nëntokën e Shqipërisë. Lartësia mesatare e relievit është 708 metra, ose 2 herë më e lartë se mesatarja e Evropës. Lartësitë më të mëdha gjenden në [[Alpet Shqiptare]] dhe në malet e Lindjes ([[Mali i Korabit|Korabi]] 2751&nbsp;metra mbi nivelin e detit, përben edhe majën më të lartë të Shqipërisë). Fushat zënë kryesisht pjesën perëndimore, përgjatë bregdetit Adriatik, por ka edhe në pjesë të tjera të vendit. Fushat më të larta janë ato të pellgut të Korçës, mbi 800 metra mbi nivelin e detit. Fushat gjenden kryesisht përgjatë lumenjve kryesore si: [[Vjosa|Vjosë]], [[Lumi i Devollit|Devoll]], [[Lumi i Osumit|Osum]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]], [[Lumi i Erzenit|Erzen]], [[Lumi i Matit|Mat]] dhe [[Lumi i Drinit|Drin]], ku gjenden, gjithashtu, edhe tokat bujqësore e qendra të mëdha banimi, si dhe përshkohen nga rrugë te rëndësishme lidhjesh. [[Skeda:Albanian Riviera.jpg|parapamje|250px|djathtas|Riviera shqiptare]] [[Skeda:Krujë3.jpg|parapamje|250px|djathtas|Malet në Shqipërinë e mesme, afër [[Krujë]]s]] [[Skeda:Albania pasture.jpg|parapamje|250px|djathtas|Fushë në Alpet shqiptare]] Territori i Shqipërisë ndahet në katër krahina të mëdha natyrore (fiziko-gjeografike): [[Alpet Shqiptare]], krahina malore qendrore, krahina malore jugore, dhe ultësira bregdetare. Lagunat kryesore në Shqipëri janë ato të Lunrës (Vilunit), [[Laguna e Patokut|Patokut]], Bishtrakës, [[Laguna e Karavastasë|Karavastasë]], [[Laguna e Nartës|Nartës]], dhe Pashalimanit. Territori Shqiptar përfshin shumë plazhe. Ato kryesoret janë [[Plazhi i Velipojës]], [[Plazhi i Shëngjinit|Shëngjinit]], [[Plazhi i Talës|Talës]], [[Plazhi i Durrësit|Durrësit]], [[Plazhi i Divjakës|Divjakës]], [[Plazhi i Semanit|Semanit]], [[Plazhi i Vlorës|Vlorës]], [[Plazhi i Dhërmiut|Dhërmiut]], [[Plazhi i Himarës|Himarës]] dhe [[Plazhi i Sarandës|Sarandës]]. Kepat kryesore janë [[Kepi i Rodonit]], Kepi i Bishtit të Pallës, dhe Kepi i Gjuhezës. Ishujt kryesorë janë [[Ishulli i Sazanit]], [[Ishulli i Kunës]], [[Ishulli i Zvërnecit]]. Në Shqipëri ekziston një gadishull, ai i [[Karaburuni|Karaburunit]]. === Klima === Shqipëria bën pjesë në brezin subtropikal dhe përfshihet në zonën e klimës mesdhetare, me dimër të shkurtër e të butë dhe me verë të nxehtë e shumë të thatë. Klima e Shqipërisë ka ndryshime të mëdha nga një krahinë në tjetrën dhe kontraste të mëdha në temperaturë, reshje, ndriçimin diellor, lagështirën e ajrit, etj. Ndriçimi diellor lëviz nga 2,731 orë në vit në Xarë të [[Rrethi i Sarandës|Sarandës]],<ref>[http://www.gazetazagoria.org/index.php?page=show&rubrika=editorial&id=2 "MADE IN ZAGORIA" nga www.gazetazagoria.org]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} – Hapur me 26 qarshor 2011</ref> 2,722 orë në vit në [[Vlora|Vlorë]], 2,560 orë në vit në [[Tirana|Tiranë]], 2,246 orë në [[Peshkopia|Peshkopi]] dhe 2,046 orë në vit në [[Kukësi|Kukës]]. Bien mesatarisht 1430&nbsp;mm reshje në vit dhe vijnë duke u pakësuar nga perëndimi në lindje. === Njësitë territoriale === {{Kryesor|Njësitë administrative të Shqipërisë}} Ndarja administrative njësive territoriale në Shqipëri është bërë në disa nivele duke filluar nga niveli më i madh [[qarku]], pastaj [[bashkia]] dhe [[njësia administrative]]. [[Bashkia e Tiranës]] gëzon status të veçantë nga bashkitë e tjera dhe ndahet në [[11 Bashkitë e Tiranës|11 njësi bashkiake]] të vogla. [[Skeda:AlbaniaNumberedDistricts.png|right|369x369px|Rrethet e Shqipërisë]] Shqipëria është e ndarë në ''12 [[Qarqet e Shqipërisë|qarqe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Qarku i Beratit]] # [[Qarku i Dibrës]] # [[Qarku i Durrësit]] # [[Qarku i Elbasanit]] # [[Qarku i Fierit]] # [[Qarku i Gjirokastrës]] # [[Qarku i Korçës]] # [[Qarku i Kukësit]] # [[Qarku i Lezhës]] # [[Qarku i Shkodrës]] # [[Qarku i Tiranës]] # [[Qarku i Vlorës]] {{Div col end}} të cilat ndahen më tej në ''36 [[Rrethet e Shqipërisë|rrethe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Rrethi i Beratit]] # [[Rrethi i Bulqizës]] # [[Rrethi i Delvinës]] # [[Rrethi i Devollit]] # [[Rrethi i Dibrës]] # [[Rrethi i Durrësit]] # [[Rrethi i Elbasanit]] # [[Rrethi i Fierit]] # [[Rrethi i Gjirokastrës]] # [[Rrethi i Gramshit]] # [[Rrethi i Hasit]] # [[Rrethi i Kavajës]] # [[Rrethi i Kolonjës]] # [[Rrethi i Korçës]] # [[Rrethi i Krujës]] # [[Rrethi i Kuçovës]] # [[Rrethi i Kukësit]] # [[Rrethi i Kurbinit]] # [[Rrethi i Lezhës]] # [[Rrethi i Librazhdit]] # [[Rrethi i Lushnjës]] # [[Rrethi i Malësisë së Madhe]] # [[Rrethi i Mallakastrës]] # [[Rrethi i Matit]] # [[Rrethi i Mirditës]] # [[Rrethi i Peqinit]] # [[Rrethi i Përmetit]] # [[Rrethi i Pogradecit]] # [[Rrethi i Pukës]] # [[Rrethi i Sarandës]] # [[Rrethi i Shkodrës]] # [[Rrethi i Skraparit]] # [[Rrethi i Tepelenës]] # [[Rrethi i Tiranës]] # [[Rrethi i Tropojës]] # [[Rrethi i Vlorës]] {{Div col end}} {{Paragraf}} == Historia == [[Skeda:Apollonia Ruins near Fieri (Albania).jpg|parapamje|190px|[[Apolonia]]]] {{Kryesor|Historia e Shqipërisë}} '''Historia e Shqipërisë''' në të vërtetë nuk përfshin vetëm të dhënat historike të hapësirës gjeografike mbi të cilën gjenden territoret shqiptare por edhe hapësirat e tjera të banuara me shqiptarë e që kanë mbetur jashtë kufijve të Shqipërisë së sotme e që në të kaluarën kanë qenë një tërësi. === Lashtësia === {{Kryesor|Lashtësia}} . Shumë njerëz i quajnë shqiptarët pasardhës të drejtpërdrejtë të një fisi të lashtë ilir, me emrin "Albani", ose "Albanët" i cili ishte i vendosur në Shqipërinë e sotme. . Metalpunues dhe luftëtarë të shkëlqyer, ilirët krijuan shumë mbretëri të vogla brenda vendit të tyre, duke luftuar ndërmjet njeri-tjetrit për kohën më të madhe të historisë së tyre. Vetëm gjatë shekullit të 6 p. e. s, të gjitha mbretëritë u bashkuan për të mbrojtur vendin nga fqinjët: nga mbretëria e Molosianëve në veri te Shqipërisë, mbretëria e Maqedonisë dhe nga mbretëria e [[Pionia|Pionisë]]. === Ilirët === [[Skeda:Gjergj Kastrioti.jpg|parapamje|200px|djathtas|[[Skënderbeu]]]] {{Kryesor|Ilirët}} [[Ilirët]], paraardhësit dymijë vjeçarë të kombësisë së sotme me prejardhje gjenetike të grupeve fisnore të familjeve të mëdha shqiptare si në zonat urbane e rurale si dhe nga studimet mbi shumë individë me lidhje gjaku 99% [[shqiptare]], vërtetuar edhe nga studimet e botimet e fundit nga institutet kërkimore shkencore nga Evropa kontinentale, SHBA e Kanada, nga specialistët e huaj dhe shqiptarë të shkencave antropologjike, gjenetike e arkeologjike, banonin që nga pjesa veri-perëndimore e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] deri në Detin Jon, si dhe përgjatë kufirit tokësor të Gadishullit Ilirik me [[Dalmatët]], Maqedonasit dhe Hellenët të lashtë. === Shqipëria nën sundimin osman === {{Kryesor|Shqipëria nën sundimin osman}} Sulmet e [[Ushtria osmane|ushtrive osmane]] për pushtimin e viseve shqiptare nisën në mesin e viteve 80 të shek. XIV. Të udhëhequra nga [[bejlerbeu]] i [[Rumelia|Rumelisë]], Timurtash Pasha, në vitin 1385 ushtritë osmane, pasi morën Sofjen, u futën në Shqipëri dhe pushtuan qytetet e Shtipit, të Përlepit, të Manastirit dhe të Kosturit. Në dokumente perëndimore dhe osmane të shek. XIV–XV për qytetet e Shkupit, të Manastirit, të Kosturit, të Janinës etj., si dhe për Fushë-Dardaninë shprehimisht është shënuar se ato ishin "në Shqipëri" apo "në tokat shqiptare". === Rilindja Kombëtare === [[Skeda:League of Prizren building.jpg|parapamje|djathtas|200px|Pamja e sotme e kompleksit, ku u mbajt Lidhja e Prizrenit]] {{Kryesor|Rilindja Kombëtare}} Nga mesi i shekullit të 19-të [[Turqia]] ishte në ethet e "Çështjes Lindore", në kohën që ballkanasit, duke përfshirë edhe shqiptarët, kërkonin të plotësonin ëndrrën e tyre kombëtare. Për të mbrojtur dhe përkrahur interesat e tyre kombëtare, shqiptarët u mblodhën në [[Prizren]], një qytet i [[Kosovës]], në vitin 1878 dhe krijuan Lidhjen Shqiptare të Prizrenit të njohur më shpesh sot si [[Lidhja e Prizrenit]]. Lidhja kishte dy qëllime kryesore, atë politike dhe atë kulturore. Së pari, u përpoq (pa sukses) të bashkonte të gjitha trojet shqiptare – atë kohe të ndara në katër vilajete, ose krahina, e Kosovës, e Shkodrës, e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], e Janinës – në një shtet vetëqeverisës brenda sistemit të Perandorisë Osmane. Së dyti, mprehu një lëvizje për zhvillimin e gjuhës shqipe, letërsisë, arsimimit, dhe kulturës. Në vijë me programin e dytë, në vitin 1908 udhëheqësit shqiptarë u takuan në qytetin e Manastirit (sllavisht: ''Bitola'', Maqedoni e Veriut) dhe përshtatën një alfabet kombëtar. Ai bazohej më së shumti në shkrimin latin, ky zëvendësoi disa alfabete të tjera, duke përfshirë [[Alfabeti arab|alfabetin arab]] ([[Elifba]]) dhe grek, që ishin gjer në atë kohë në përdorim. Në 28 Nentor 1912 Shqipëria nen drejtimin e Ismail Qemalit shpalli pavaresine nga Perandoria Osmane. Ismail Qemali dhe njerezit e tij krijuan një qeveri katërmbëdhjetë mujore që veproi në kushte shumë të veshtira. Në 1913 në Konferencen e ambasadoreve në Londer u njoh shteti shqiptar dhe kufijte e sotme të tij. {{Paragraf}} == Popullsia == [[Skeda:Piramida e popullsisë së Shqipërisë.gif|250px|parapamje|Popullsia e Shqipërisë ndër vite]] {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë}} Shqipëria ka 2,402,113 banorë.<ref name="censusi" /> 46% e shqiptarëve jetojnë nëpër fshatra. Mbas kohës së diktaturës ndodhi një ndryshim demografik. Me qindra shqiptarë kanë emigruar (të ligjshëm ose të paligjshëm) në Itali, Greqi, BE edhe në vendet e Amerikës Veriore. Në 2004 shteti shqiptar shpalli një milion emigrantë në më pak se 15 vjet. Pavarësisht se njerëzit kanë emigruar, rritja e popullsisë në qytete si Tirana dhe Durrësi nuk u ndalua. Tirana, në vitin 1990 kishte 250,000 banorë edhe 20 vjet me vonë ka më shumë se 600,000 banorë, kjo është një rritje prej 140%. Në atë kohë njerëzit kanë lënë vendin dhe kanë shkuar nëpër vende të huaja ose njerëzit kanë lënë fshatin dhe kanë shkuar nëpër qytete. Kështu shumë fshatra në jug janë sot të lëna pas dore. Shqipëria ka disa pakica etnike-gjuhësore. Midis tyre janë pakica ortodoksët greqishtfolëse, [[vllehët]] (10,000), [[sllavët]] (3,000 [[Serbët|serbë]], [[Boshnjakët në Shqipëri|boshnjakë]], [[Goranët|goranë]] dhe [[Maqedonët e sotëm|maqedonas]], romë 9,000). Rreth 25,000 ortodoksët greqishtfolëse kanë banimet në zonat rurale në jug të Shqipërisë dhe kryesisht në zonat e pakicave gjuhësore në kufi me Greqinë të qarkut të Sarandës, të Gjirokastrës (Dropull, Pogon), të Delvinës, të Himarës, si dhe në qendrat e mëdha si Durrësi, Tirana. === Qytete të veçanta të Shqipërisë === <div style="float:left; margin-right:10em"> {| class="wikitable" |+ Qytete arkeologjike |- |style="width:20em"| [[Albanopoli]] (Tirana e Vjeter) |- |style="width:20em"| [[Apolonia]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Bylisi]] |- |style="width:20em"| [[Durrësi]] |- |style="width:20em"| [[Lezha]] |} {| class="wikitable" |+ Qytete të mbrojtura nga [[UNESCO]] |- |style="width:20em"| [[Berati]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Gjirokastra]] |} </div> <div style="clear:both;"></div> === Popullsia etnike === {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Minoritetet|l1=Minoritetet në Shqipëri}} ==== Shqiptarët ==== {{Kryesor|Shqiptarët}} Shqiptarët janë grupi etnik më i madh në Shqipëri, me 91.3%.<ref name="censusi">{{Cite web|date=28 qershor 2024|title=Të dhënat e Censit 2023|url=https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628133314/https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf|archive-date=28 qershor 2024|access-date=28 qershor 2024|language=sq}}</ref> Shqiptarët ndahen në dy grupe mëdha gjuhësore: [[Gegë]]t edhe [[Toskë]]t, që përveç disa ndryshimeve në gjuhë dallojnë edhe në kulturë dhe në besimin fetar. Toskët shtrihen në Jug të vendit dhe ndahen në [[Myslimanët|Myslimanë]] ([[Islami Synit|Syni]] dhe [[Bektashijtë|Bektashi]]) dhe në të Krishterë Ortodoksë, kurse Gegët shtrihen në Veri dhe ndahen në Myslimanë (shumica dërrmuese Syni dhe pakica Bektashi) dhe në të Krishterë Katolikë. Gjithsesi dallimet midis dy grupimeve me rritjen e urbanizimit kanë ardhur duke u zhdukur. ==== Romët ==== {{Kryesor|Romët në Shqipëri}} Zyrtarisht Shqipëria ka rreth 9,813 romë<ref name="censusi" /> por burime të tjera thonë që jetonjë përafërsisht 120,000 romë në Shqipëri<ref>[http://www.errc.org/cikk.php?cikk=3622 Basic Facts on Roma – Albania – ERRC.org<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref>. [[Romët]] janë të përhapur në pjesën më të madhe të qendrave të banuara në Ulësirëm Perëndimore të Shqipërisë. Mungesa e shifrave te sakta për regjistrimin e romeve ne Shqipëri ndodh sepse romet nuk kane aftësitë e duhura për te regjistruar fëmijët e porsalindur. ==== Vllehët ==== {{Kryesor|Vllehët në Shqipëri}} Vendbanimet e bashkësive vllah/arumun në Shqipëri datojnë qysh herët në histori. Ata kanë qenë për një kohë të gjatë të integruar në të gjitha pikëpamjet e jetës së vendit me popullatën e përgjithshme, duke dhënë ndihmën e tyre dhe duke promovuar vlerat e shoqërisë shqiptare. [[Vllehët]]/arumunët zyrtarisht në Shqipëri janë të njohur si pakicë gjuhësore. Popullsia me origjinë vllahe/arumune kryesisht është vendosur në Shqipërinë Jugore dhe në Shqipërinë e Mesme. Vllahët kanë ruajtur zakonet dhe traditat e tyre. Në fillim të vitit 1999 ata kanë themeluar shoqatën kulturore, e cila organizon aktivitete artistike me pjesëmarrjen e grupeve folklorike. Bashkësia ka botuar në gjuhën arumune libra për historinë dhe literaturë tjetër. ==== Malazezët ==== {{Kryesor|Sllavët në Shqipëri}} Ky minoritet fare i vogël jeton në veri të [[Shkodra|Shkodrës]].<ref>http://www.zhurnal.mk/mk/cont.asp?k=21208120405&s=211009112627&id=1391085217{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Serbët kanë marrë gjendjen e minoritetit vitin e kaluar. Komiteti Shtetëror për Minoritetet është organizuar në mars të vitit 2005 dhe është vënë në vartësi të Qeverisë Shqiptare. Ky komitet ka në përbërjen e tij edhe një përfaqësues të komunitetit malazez. Serbët votojnë për Partinë e të Drejtave të Njeriut, anëtarët e së cilës janë kryesisht qytetarë të minoritetit ortodoksët greqishtfolës. Kjo parti ka tre përfaqësues në Parlamentin e Shqipërisë dhe një ministër në qeveri. Milan Brojovic (serb) është zëvendës-kryetar i Partisë, dhe drejtor i Menaxhimit të Sportit në Ministrinë e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Malazezet janë të bashkuar në Shoqatën "Moraca-Rozafa", qendra e së cilës është në Shkodër. ==== Maqedonasit ==== {{Kryesor|Maqedonët në Shqipëri|l1=Maqedonasit në Shqipëri}} Jetojnë në nëntë fshatra rreth [[Liqeni i Prespës|liqenit të Prespës]] ne [[Korça|Korçë]], si dhe në disa fshatra të tjera në rrethin e Dibrës. Numri i tyre në Shqipëri është 2,281.<ref name="censusi" /> Minoriteti maqedonas ndodhet i përqendruar në zonën e Prespës që shtrihet në verilindje të qytetit të Korçës, 30&nbsp;km larg tij. Kjo zonë është e vendosur në skajin juglindor të territorit shqiptar në kufi me Maqedoninë e Veriut dhe Greqinë. Sipërfaqja e zones së Prespës është 213,9&nbsp;km². Popullsia aktualisht përbëhet nga 418 banorë. Vija përgjatë liqenit të Prespës me kufirin shqiptar është 35&nbsp;km. Gjatë kësaj vije shtrihen të 9 fshatrat minoritare të zonës së Prespës që janë: Liqenasi (Pustec), Lajthiza, Zaroshka, Cerja, Shulini, Gollombopi, Gorica e Vogël, Bezmishti dhe Gorica e Madhe. Nga pikëpamja administrative, të 9 fshatrat minoritare përbëjnë një komunë me emrin Komuna e Liqenasit sipas emrit të fshatit Liqenas që është më i madhi. Ky fshat e ka pasur emrin Pustec, por më vonë emri i tij dhe emrat e fshatrave të tjerë janë shqipëruar. Në takim me banorët vendas, u kërkua që fshatrat të quhen me emrat e tyre në origjinsl: Pustec, Gollomboq, Bezmosht, etj. Drejtuesit e qeverisjes vendore u shprehën të gatshëm për ta pranuar këtë kërkesë. ==== Ortodoksët greqishtfolës ==== {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Pakica ortodoksët greqishtfolëse|l1=Greqishtfolësit në Shqipëri}} Sipas të dhënave zyrëtare pakica kombëtare më e madhe që jeton në territorin e Republikës së Shqipërisë është pakica greqishtfolëse. Popullsia e saj, sipas të dhënave nga Regjistrimi i Përgjithshëm i Popullsisë dhe i Banesave i vitit 2011 është 23,485 banorë.<ref name="censusi" /> Pjesa dërrmuese e saj jeton në jug të vendit, në 40 fshatra të rrethit Gjirokastër, 35 fshatra të Sarandës, 16 fshatra të Delvinës dhe 2 fshatra të Përmetit. Pakica greqishtfolëse është pakica e parë e njohur nga shteti shqiptar dhe mund të thuhet se çështja e pakicave kombëtare në Shqipëri ka qenë identifikuar për një kohë të gjatë me pakicën greqishtfolëse. == Feja == {{Kryesor|Feja në trevat shqiptare}} {{Pie chart | thumb = right | caption = [[Feja në trevat shqiptare|Feja në Shqipëri]] sipas [[Regjistrimi|Censit]] 2023 te kryer nga [[INSTAT|Instituti i Statistikave]] (INSTAT)<ref name="censusi" /> |label1 = [[Islami në Shqipëri|Islami]] |value1 = 45.86 |color1 = DarkGreen |label2 = [[Kisha katolike në Shqipëri|Katolicizmi]] |value2 = 8.38 |color2 = Gold |label3 = [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|Ortodoksia]] |value3 = 7.22 |color3 = Red |label4 = [[Protestantizmi në Shqipëri|Ungjillizmi]] |value4 = 0.4 |color4 = Skyblue |label5 = [[Bektashinjtë në Shqipëri|Bektashizmi]] |value5 = 4.81 |color5 = Yellowgreen |label6 = [[Teizmi|Besimtarë pa denominim]] |value6 = 13.82 |color6 = Grey |label7 = [[Ateizmi]] |value7 = 3.55 |color7 = Lightgrey |label8 = Te padeklaruar |value8 = 15.76 |color8 = black |label9 = Te tjerë |value9 = 0.15 |color9 = Pink }} [[File:Marche Charlie Hebdo Paris 02.jpg|thumb|left|Përfaqësues të komuniteteve [[Islami në Shqipëri|islame]], [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodokse]], [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashiane]] dhe [[Kisha katolike në Shqipëri|katolike]] shqiptare në [[Paris]]]] Shqipëria është një vend [[Shekullarizmi|laik]] dhe i larmishëm fetar, [[Shteti laik|pa fe zyrtare]]. [[Liria e fesë|Liria e fesë, besimit dhe ndërgjegjes]] garantohet sipas [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutës së vendit]].<ref name="kushtetuta" /> Shqipëria është e njohur për [[Toleranca fetare në Shqipëri|tolerancë të gjerë fetare]]. Sipas [[Regjistrimi|Censit]] të 2023, të kryer nga [[INSTAT]], 1,101,718 (45.86%) e banorëve në Shqipëri janë [[Islami në Shqipëri|myslimanë]], 201,530 (8.38%) [[Kisha katolike në Shqipëri|katolikë]], 173,645 (7.22%) [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodoksë]], 115,644 (4.81%) [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashinj]], 9,658 (0.4%) [[Protestantizmi në Shqipëri|ungjillorë]], 3,670 (0.15%) besimtarë që i perkasin besimeve të tjera, 332,155 (13.82%) [[Teizmi|besimtarë pa denominim]], 85,311 (3.55%) [[Ateizmi|ateistë]] dhe 378,782 (15.76%) të padeklaruar.<ref name="censusi" /> == Politika == [[Skeda:Tirana, Albania – National Assembly 2015 01.jpg|parapamje|djathtas|230px|Kuvendi i Shqipërisë]] {{Kryesor|Sistemi shtetëror në Shqipëri}} Shqipëria është një [[Republika|republikë kushtetuese]] [[Republika parlamentare|parlamentare]] dhe [[Shteti sovran|shtet sovran]], [[Sistemi shtetëror në Shqipëri|politika]] e së cilës funksionon sipas një kuadri të përcaktuar në [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutë]] ku [[Presidenti i Shqipërisë|presidenti]] funksionon si [[kreu i shtetit]] dhe [[Kryeministri i Shqipërisë|kryeministri]] si [[kreu i qeverisë]].<ref name="kushtetuta">{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|language=en|pages=1–3|access-date=2026-04-13}}</ref> [[Sovraniteti]] i takon [[Shqiptarët|popullit shqiptar]] dhe ushtrohet nga populli shqiptar nëpërmjet përfaqësuesve të tij ose drejtpërdrejt.<ref name="kushtetuta"/> [[Kushtetuta e Shqipërisë]] u miratua më 28 nëntor 1998 përmes referendumit mbarëpopullor. Kjo kushtetutë përkufizon Shqipërinë si republikë parlamentare, shtet unitar e të pandashëm, si dhe me qeverisje të bazuar "në një sistem zgjedhjesh të lira, të barabarta, të përgjithshme e periodike". Sipas kushtetutës, organi ligjvënës përbëhet nga një dhomë – Kuvendi – dhe ka 140 anëtarë, të cilët zgjedhin kreun e shtetit, Presidentin e Republikës, si dhe Këshillin e Ministrave e ngarkuar me pushtetin ekzekutiv. [[Ekzekutivi (qeveria)|Pushteti ekzekutiv]] ushtrohet nga presidenti dhe kryeministri, ku pushteti i presidentit është shumë i kufizuar. Presidenti është [[komandanti i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|ushtrisë]] dhe përfaqësuesi i unitetit të popullit shqiptar.<ref name="president">{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|language=en|pages=17–19|access-date=2026-04-13}}</ref> Mandati i presidentit varet nga besimi i parlamentit dhe zgjidhet për një mandat pesëvjeçar nga parlamenti me një shumicë prej tre të pestat e të gjithë anëtarëve të tij. Kryeministri, i emëruar nga presidenti dhe i miratuar nga parlamenti, është i autorizuar të formojë kabinetin. Kabineti përbëhet kryesisht nga kryeministri, duke përfshirë deputetët dhe ministrat e tij.<ref name="prime minister">{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|language=en|pages=19–21|access-date=2026-04-13}}</ref> == Ekonomia == [[Skeda:07Tirana Sheshi Skenderbej03.jpg|parapamje|djathtas|230px|Qendra e [[Tirana|Tiranës]] ose [[Sheshi Skënderbej]]]] {{Kryesor|Ekonomia e Shqipërisë}} Përpara vitit 1991, [[PPSH|Partia e Punës]] atëherë në pushtet e drejtonte ekonominë e vendit me anë të një serie planesh pesë-vjeçare. Të gjitha degët prodhuese kontrolloheshin nga shteti, bujqësia ishte kolektivizuar plotësisht dhe industria ishte pronë e shtetit, ndërsa sipërmarrjet private ishin të ndaluara rreptësisht. Përveç kësaj [[Kushtetuta e Shqipërisë|Kushtetuta e Republikës Socialiste të Shqipërisë]] e ndalonte qeverinë të kërkonte ndihma nga jashtë, të pranonte borxhe apo të lejonte investime të huaja në vend. Dështimi i kësaj ekonomie të kontrolluar e shtyu qeverinë paskomuniste të decentralizojë procesin e vendimmarrjes ekonomike. Ndalimi i tregtisë private është shfuqizuar qysh nga fillimi i viteve 90-të, qeveria ka kohë që pranon borxhe dhe kredi të huaja, dhe përpiqet të krijojë vende të reja pune, me anë të bashkëpunimeve me partnerët nga jashtë. Këto masa kanë për qëllim rritjen e industrisë së lehtë, prodhimet ushqimore dhe bujqësore, si dhe ekonominë në tërësi. Progresi i viteve të fundit është i dukshëm, tregu përmban të gjithë artikujt e nevojshëm industrialë dhe bujqësorë, ekonomia në përgjithësi po ecën me hapa të shpejta dhe po zhvillohet gradualisht duke pasur për çdo vit një rritje mesatarisht shumë të lartë vjetore në krahasim me vendet e tjera të [[Evropa Juglindore|Evropës Juglindore]]. === Nafta === Në jug të Shqipërisë do të kërkohet për gaz dhe naftë dhe për këtë tashmë është nënshkruar marrëveshja. Kërkimi për lëndët djegëse tejet të rëndësishme në kohën tonë, i është besuar kompanisë amerikane "''Sky Petroleum''". Investimi i kompanisë Sky Petroleum për kërkimin e naftës dhe të gazit në Bllokun 4 dhe 5 dhe në zonën e Dumresë është rreth 7-8 milionë dollarë, ndërsa parashikimet flasin për një potencial naftë mbajtës deri në 900 milionë barrela. Duke besuar tek konfirmimi i shifrave nga kërkimet, përpunimi i të dhënave sizmike dy dimensionale, si dhe nga shpimet e reja, që sipas marrëveshjes do të bëhen nga kompania amerikane "''Sky Petroleum''", ish ministri Prifti u shpreh shumë i kënaqur, që kompania ka treguar interes për të kërkuar në këtë zonë të Shqipërisë. Në vitin e parë kompania do të bëjë përpunimin e të dhënave sizmike dydimensionale, të cilat janë sot në arkivat tona, rishikimin dhe përpunimin e tyre. Më pas, në vitet e tjera ka një grafikë të detajuar të investime dhe kërkimeve në këto zona. Ndërsa përfaqësuesi i kompanisë Sky Petroleum, Karim Jabanputra vlerësoi shpejtësinë dhe lehtësinë e procesit për nënshkrimit e marrëveshjes me ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës. == Transporti == [[Skeda:Terminal jashte.jpg|parapamje|djathtas|230px|Terminali i ri nga jashtë]] === Autostradat === === Aeroporti === {{Kryesor|Aeroporti Nënë Tereza}} Aeroporti Nënë Tereza në Rinas është [[aeroporti]] i vetëm ndërkombëtar i Shqipërisë për fluturime civile. Ai ndodhet rreth 20&nbsp;km nga kryeqyteti [[Tirana]]. Nga [[Rinasi]] ka fluturime direkte me mjaft destinacione të botës. Nga Rinasi fluturojnë disa avionë të shoqërive të fluturimit drejt destinacioneve të [[Evropa|Evropës]], dhe prej pikave të transitit për në disa qytete të tjera joevropiane. Gjate periudhës se sistemit komunist ne Shqipëri ka pasur edhe aeroporte te tjera te cilat ishin te karakterit aeroporte ushtarake. Me i madhi ishte ne qytetin e [[Kucoves]], ku ishte edhe një nga bazat me kryesore te forcave ajrore te Shqipërisë dhe një nga bazat ajrore me te medha ne Ballkan. Ne aeroportin e Kucoves kryheshin dhe shërbime servisi për avionët luftarak Mik 17 dhe Mik 19 me një cilësi dhe profesionalizem te larte. Aeroport tjetër i rëndësishëm ka qene edhe aeroporti i [[Vlores]], ne te cilin u krijua edhe shkolla e pare e aviacionit ne Shqipëri. ==[[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]]== Më 9 korrik 1945 ajo mori emrin Ushtria Kombëtare dhe numri i saj u reduktua në 40 000, në dhjetor në 35 000 ndërsa në 1948 ky numër ra në 27 000 ushtarakë aktiv. Në të njëjtën kohë ajo filloi transformimin në një ushtri të rregullt të kohës së paqes. Struktura organizative esaj përbëhej nga [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministria e Mbrojtjes]], [[Shtabi i Përgjithshëm]], [[Forcat Tokësore Shqiptare|FT]], [[Flota Luftarake Detare|FD]], [[Forcat Ajrore Shqiptare|FA]], FR dhe ato Territoriale. Në vitin 1951 Ushtria krijoi për herë të parë aviacionin ushtarak, në vitin 1953 armën e Kimisë, shërbimin e Komunikimit, Zbulimin etj. FD, tanket, artileria, transporti, logjistika dhe disa shërbime të tjera u riorganizuan. Shqipëria ishte anëtare e Traktatit te Varshavës nga vitet 1950 deri 1968. [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Ushtria shqiptare]] u pajis me armatim dhe teknikë nga [[Bashkimi Sovjetik]]. Kjo periudhë shënoi fillimet e stërvitjeve të mëdha, sië ishte ajo e vitit 1950. Në vitin 1966 sipas udhëzimeve të [[PPSH]] me qëllimin e bërjes së ushtrisë më pak të kushtueshme dhe të lidhur me popullin për mos lejimin e krijimit të ëKastës Ushtarakeë, u realizua nxjerrja e ushtrisë nga kazermat, heqja e sistemit të gradave dhe shpërndarja e saj ne cdo pjesë të territorit të vendit. Komisari politik u vendos për të përfaqësuar vijën e partise në komandat e të gjitha niveleve të Forcave të Armatosura. Gjate periudhës së Luftës së Ftohtë, në vitet 70 dhe 80, [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]] patën një rritje të madhe numerike duke arritur shifrën 61 000 forca aktive, dhe 260,000 rezerviste dhe një numër i madh i Forcave Vullnetare. Ato u riorganizuan disa herë në njësi të përmasave dhe formave joeficente. Në fund të viteve 80 kishte 22 divizione që përbënin 3 fronte. Bazuar në konceptin e ëmbrojtjes pëllëmbë për pëllëmbëë Ushtria u shpërnda në 2200 pika në tëgjithë vendin dhe fortifikimi u kthye në qëllim më vete. Për herë të parë në historinë ushtarake botërore Shkollat e Lira ushtarake filluan në Shqipëri. Në vitet 90 me ndryshimin e sistemit politik, edhe Ushtria u bë pjesë e këtyre ndryshimeve. Reforma në FA filloi me vendosjen e kontrollit civil në to, heqjen e simboleve komuniste nga uniformat ushtarake dhe zëvëndësimi e tyre me simbolet kombëtare, vendosjen e gradave dhe depolitizimin e departizimin. Në bazë të koncepteve të reja për përdorimin e FA u bë ristrukturimië e riorganizimi i tyre me tendencë kryesore zvogëlimin e sasisë dhe rritjen e cilësisë. Hapja ndaj botës ishte një aspekt tjetër që i shërbeu modernizimit të FA dhe rritjes së shkallës së ndërveprueshmërisë së tyre me partnerët ndërkombëtar. Në vitin 1992 Shqipëria shpalli publikisht dëshirën e saj për tëu bërë anëtare e [[NATO]]-s, dëshirë e cila u pasua me ndërmarrjen e hapave konkret në këtë drejtim. Kështu në vitin 1994 firmoset Dokumenti në kuadrin e PP dhe në qershor [[1995]], Shqipëria është zyrtarisht pjesë e nismës PP. Në vitin [[1999]] u përgatit për herë të parë Plani i Veprimit për Anëtarësim (MAP). Megjithëse në vitin 1997, si pasojë e krizë, FA rezultuan më të dëmtuarat, në një kohë relativisht të shkurtër ato u ringritën dhe u bënë kontribuese të denja për sigurinë e paqen në rajon e më gjerë. Gjeografia e kontributeve të FA në mbështetje të paqes e sigurisë i kaloi kufijtë e rajonit të Ballkanit për tu shtrirë edhe përtej kontinentit. Proceset integruese të [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|FA]] të nisura në vitin [[1992]] u ridimensionunan pas vitit [[1997]], në përputhje me realitetet e krijuara, dhe arritën pikën e tyre kulmore me ftesën për anëtarësim në [[NATO]] që vendi ynë mori në Samitin e Bukureshit në prill 2008. === Portet e Shqipërisë === {{Kryesor|Portet e Shqipërisë}} Portet e Shqipërisë kanë funksionuar në bregdetin shqiptar që në kohët e lashta si në [[Durrës|Dyrrah]], [[Ulqin]], [[Tivar]], [[Vlorë|Aulone]], [[Apoloni]], [[Sarandë|Onhezmi]], etj. Gjatë shekujve VII–XII Durrësi ishte skela kryesore në perëndim të [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]]. Gjatë periudhës së [[Mbretëria e Arbërisë|principatave arbërore]] u ngritën skela të vogla kryesisht në grykat e lumenjeve në [[Buna|Shirgj]], [[Shëngjini|Shëngjin]], [[Mat|Shufada]], Rodon, [[Shkumbini|Bashtovë]], [[Semani|Pirg]] dhe Spinaricë zhvillimi i të cilave u frenua gjatë periudhës së [[Shqipëria osmane|pushtimit osman]]. Gjatë viteve 1928 deri 1934 u ndërtua porti detar i Durrësit dhe disa pontile druri në Sarandë, Vlorë e Shëngjin, të cilat u shkatërruan gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Nga viti 1945 deri në vitin 1952, u rindertua porti i Durrësit dhe disa kalata betoni në Vlorë, Sarandë e Shëngjin. Gjatë bregdetit Jon janë ndërtuar kalata e pontile në gjirin e Spilesë në [[Himarë]] dhe në [[Lukovë|Sasaj]] që shërbenin kryesisht për transport agrumesh. Porti kryesor i vendit është ai i Durrësit, ku funksionon edhe kantieri i riparimit të anijeve. === Hekurudha e Shqipërisë === {{Kryesor|Hekurudha e Shqipërisë}} Hekurudha Shqiptare ose HSH është sistemi hekurudhor shqiptar. Terminali kryesor i vendit është në [[Durrës]]. Infrastruktura e HSH-së shtrihet drejt lindjes në [[Pogradec]], jugut në Vlorë dhe veriut në [[Shkodër]]. Ka edhe një linje në kryeqytetin Tiranë. Shinat u shtrinë në vitet '80 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] nëpërmjet kufirit të [[Hani i Hotit|Hanit të Hotit]], për transport mallrash. Sot ende nuk ka asnjë lidhje hekurudhore ndërkombëtare për pasagjere në Shqipëri. Trenat janë në gjendje fizike jo të mirë. Rrjeti i HSH është i ndërtuar ne te njëjtin sistem si në Evrope, ne gjurme normale dhe ka një gjatësi prej 447&nbsp;km. == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Shqipërisë}} Kultura e Shqipërisë është e pasur në shumë drejtime të arit si kinematogafi, teatër, art figurativ etj. Pas Luftës së Dytë Botërore nën udhëheqjen e sistemit Komunist të Shqipërisë është futur në shoqërinë shqiptare edhe shpërndarja e mirënjohjeve për veprimtari të ndryshme të personava me profesione artistike. Ndër mirënjohjet më të njohura janë [[Artist i Popullit]] dhe [[Artist i Merituar]]. Me ndërrimin e sistemit të qeverisjes, në Shqipëri shpërndarjen e mirënjohjeve e bën Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Mirënjohjet që presidenti i bën shqiptarve dhe shtetasve të tjerë janë shenjë e mirënjohjes për kontributin e individëve për sfera të ndryshme të kulturës shqiptare. === Arti në Shqipëri === {{Kryesor|Arti në Shqipëri}} Fillimet e artit figurativ në truallin e Shqipërisë janë të hershme. Gjurmët e para i përkasin periudhës se neolitit. Nëpërmjet zbulimeve të shumta arkeologjike, në zona të ndryshme të vendit, janë gjetur qindra e mijëra qeramika, terrakota, zbukurime ne metal etj., që u përkisnin fiseve ilire, paraardhësve të drejtpërdrejtë të shqiptarëve të sotëm. Prodhimet më të hershme janë të thjeshta, për përdorim praktik, por në to shfaqen edhe vlera artistike si në format zoomorfe të enëve ashtu edhe në dekorim, gdhendjet dhe elemente të tjerë. Nga shekulli i gjashtë deri në shekullin e trete p.e.re në qeramika vizatohen linja dhe figura gjeometrike; forma ndërtohet me siluet më elegant dhe pasurohet me elemente plastike. Shumë enë të kësaj periudhe, që ruhen sot në muzetë e Shqipërisë, kanë vlera të mirëfillta artistike dalluese vendase, që nuk i ndeshim në artin e fqinjëve të tjerë po aq të lashtë si helenët, maqedonasitë apo romakët. === Kuzhina shqiptare === {{Kryesor|Kuzhina shqiptare}} === Letërsia shqiptare === {{Kryesor|Letërsia shqiptare}} === Televizioni në Shqipëri === {{Artikulli kryesor|Televizioni në Shqipëri}} === Vallet Shqiptare === {{Kryesor|Vallja Shqiptare}} === Sporti në Shqipëri === ''Shiko edhe: '' * [[Kombëtarja shqiptare e futbollit]] * [[Federata Shqiptare e Volejbollit]] * [[Federata Shqiptare e Atletikës]] == Referime == {{Reflist|30em}} ==Lidhje të jashtme== * [https://albania.al Albania.al] – faqja turistike e Shqipërisë {{In lang|en}} * [http://www.president.al/ Presidenca e Shqipërisë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp |date=16 korrik 2012 }} – Faqja zyrtare * [http://www.parlament.al/ Parlamenti Shqiptar] – Faqja zyrtare {{Coord|41|N|20|E|type:country_region:AL|display=title}} {{Shtete në Ballkan}} {{Shtetet në Evropë}} [[Kategoria:Shqipëri| ]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] [[Kategoria:Vende në Ballkan]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Këshillit të Evropës]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës Ndërkombëtare të Frankofonisë]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës së Bashkëpunimit Islam]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit për Mesdheun]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1912]] [[Kategoria:Republika]] [[Kategoria:Vende dhe territore ku shqipja është gjuhë zyrtare]] el1d1t7v6ikia82eb6kivnsf8qzvin7 2940515 2940509 2026-04-13T00:39:08Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940509|2940509]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940515 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republika e Shqipërisë | native_name = [[Gegërishtja|Gegërisht]]: Shqypnia/Shqipnia | image_flag = Flag of Albania.svg | image_coat = Coat of arms of Albania.svg | flag_size = 120px | flag_type = Flamuri i Shqipërisë|Flamuri | symbol_type = Stema e Shqipërisë|Stema | image_map = Location Albania Europe.png | image_map_size = 200px | national_motto = :''Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqiptar.'' | national_anthem = ''[[Himni i Flamurit]]''<br />{{small|"Himni Kombëtar Shqiptar"}}<br /><div align="center">[[Skeda:Hymni i Flamurit instrumental.ogg]]</div> | capital = [[Tirana]] | largest_city = [[Tirana]] | official_languages = [[Gjuha shqipe|Shqip]] | religion = 50.67% musliman<br>16.02% të krishterë<br>17.37% pa fe<br>15.92% të padeklaruar | membership = [[OKB]],<br/>[[Këshilli i Evropës]],<br/>[[NATO]],<br/> [[OSBE]] dhe <br/>[[Organizata e Bashkëpunimit Islam]] | government_type = [[Republika parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_name1 = [[Bajram Begaj]] | leader_title1 = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] | leader_name2 = [[Edi Rama]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] | leader_name3 = [[Elisa Spiropali]] | leader_title3 = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kryetari i Kuvendit]] | legislature = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]] | established_event1 = [[Principata e Arbërit]] | established_date1 = 1190 | established_event2 = [[Mbretëria e Arbërisë]] | established_date2 = 1272 | established_event3 = [[Principata e Topiajve]] | established_date3 = 1368 | established_event4 = [[Lidhja e Lezhës]] | established_date4 = 2 mars 1444 | established_event5 = [[Pashallëku i Shkodrës]] | established_date5 = 1757 | established_event6 = [[Pashallëku i Janinës]] | established_date6 = 1787 | established_event7 = [[Pavarësia]] nga [[Perandoria Osmane]] | established_date7 = 28 nëntor 1912 | established_event8 = [[Principata e Shqipërisë]] | established_date8 = 29 korrik 1913 | established_event9 = [[Republika Shqiptare]] | established_date9 = 31 janar 1925 | established_event10 = [[Mbretëria Shqiptare 1928–1939|Mbretëria Shqiptare]] | established_date10 = 1 shtator 1928 | established_event11 = [[Republika Popullore e Shqipërisë]] | established_date11 = 11 janar 1946 | established_event12 = [[Kushtetuta e Shqipërisë]] | established_date12 = 28 nëntor 1998 | area_km2 = 28748 | area_land_km2 = 139 | area_water_km2 = 4.7 <!--| Kufiri = 720--> <!--| ZEE = 3 768--> | population_estimate = [[Shqiptarët|2.402.113]] | population_estimate_year = 2023 <!--| population_estimate_rank = 135--> | population_density_km2 = 105 | GDP_nominal = 25.23 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_per_capita = 10,511[[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_PPP = 43.99 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_per_capita = 15,646 [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_year = 2023 | HDI = 0.795 | HDI_year = 2020 | HDI_rank = 69 | currency = [[Leku]] | time_zone = [[UTC+1]] | utc_offset_DST = [[UTC+2|+2]] | cctld = [[.al]] | calling_code = +355 ( 0 ) | drives_on = djathtas | iso3166code = AL, ALB, 008 |map_caption=Vendndodhja e Shqipërisë (e gjelbër)}} '''Shqipëria''' ([[Gegë|gegërisht]]: ''Shqipnia'', gjithashtu ''Shqypnia''; historikisht ''Arbri'' ose ''Arbëria'', ndërkombëtarisht ''Albania''), zyrtarisht '''Republika e Shqipërisë''', është një shtet në [[Evropa Juglindore|Europën Juglindore]]. Shtrihet në pjesën jugperëndimore të [[Gadishulli Ballkanik|Gadishullit Ballkanik]] dhe kufizohet në veriperëndim me [[Mali i Zi|Malin e Zi]], në verilindje me [[Kosova|Kosovën]], në lindje me [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] dhe në jug me [[Greqia|Greqinë]]. Në perëndim laget me detet [[Deti Adriatik|Adriatik]] dhe [[Deti Jon|Jon]], dhe ndodhet vetëm 78 km larg [[Italia|Italisë]] përgjatë [[Ngushtesa e Otrantos|ngushtesës (kanalit) së Otrantos]], 72 km i gjerë. Shqipëria ka një sipërfaqe prej 28,749 km² dhe rreth 2,41 milion banorë.<ref name="censusi" /> Ajo përfshin relieve të larmishme nga malet me kupola prej bore në [[Alpet Shqiptare]], [[Korabi]], [[Vargmali Qendror (Shqipëri)#Malet e Skënderbeut|Vargmalet e Skënderbeut]], dhe [[Malet e Vetëtimës]], deri tek fushat e ulëta të plleshme nga brigjet e [[Bregdeti Shqiptar i Adriatikut|Adriatikut]] dhe [[Bregdeti Shqiptar i Jonit|Jonit]]. [[Tirana]] është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i shtetit, duke e përcjellur në renditje [[Durrësi]], [[Vlora]] dhe [[Shkodra]]. Trashëgimtare e qytetërimit të lashtë [[ilirët|Ilir]], Shqipëria ka shënuar një përparim të dukshëm ekonomik, shoqëror e kulturor pas shekujsh prapambetje nën [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] dhe në regjime diktatoriale gjatë shek. XX. Pas rënies së rendit komunist më [[1991]], Shqipëria ka përjetuar një periudhë kalimtare të vështirë drejt demokracisë së lirë dhe ekonomisë së tregut. Prej vitit 2009, Shqipëria është anëtare e [[NATO]]-s dhe aplikante për kandidate për anëtarësim në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Shqipëria është dëshmuar faktor i rëndësishëm në ruajtjen e qëndrueshmërisë rajonale, duke mbështetur pavarësinë e [[Kosova|Kosovës]] dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve politike në [[Ballkan]]. Ndërkaq, shteti Shqiptar po gëzon përmirësim e zhvillim të turizmit; po ashtu, mban vendin e 62-të në botë për mirëmbajtjen e mjedisit.<ref>{{Cite web |url=https://epi.yale.edu/epi-results/2022/component/epi |publisher=Yale|title=Environmental Performance Index |access-date=30 korrik 2022 |language=en}}</ref> Shqipëria është zgjedhur një nga vendet më të mira për të kaluar pushimet në vitin [[2011]] nga disa gazeta të njohura.<ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/21219-la_repubblica_shqiperia_ne_vend_te_pare_per_pushime.html "La Repubblica": "Shqipëria ne vend te pare per pushime"] – infoalbania.org</ref><ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/17517-Edhe-Financial-Times-zgjedh-Shqipërine-per-turizem.html Edhe "Financial Times" zgjedh Shqipërine per turizem] – infoalbania.org</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164#|title=Lonely Planet’s top 10 countries for 2011 – travel tips and articles – Lonely Planet|accessdate=2 nëntor 2010|archive-date=4 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104050258/http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164|url-status=dead|language=en}}</ref> Shteti është kandidat zyrtar për anëtarësi në [[Bashkimin Evropian]], duke filluar zyrtarisht kapitujt e parë per hyrjen ne [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] më 10.01.2025. == Gjeografia == {{Joref|Seksioni}}{{Kryesor|Gjeografia e Shqipërisë}}[[Skeda:Satellite image of Albania in June 2000.jpg|parapamje|majtas|200px|Pamje satelitore e Shqipërisë <small>(qershor 2000)</small>]] === Vendndodhja gjeografike === Shqipëria kufizohet nga [[Mali i Zi]] në veriperëndim, [[Kosova]] në veri, nga [[Maqedonia e Veriut]] në lindje dhe [[Greqia]] në jug. Në kufirin natyror perëndimor Shqipëria ka dalje të hapur në Detin Adriatik dhe në jugperëndim në Detin Jon. Gjatësia e vijës kufitare të Republikës së Shqipërisë është 1094&nbsp;km, nga të cilat 657&nbsp;km vijë kufitare tokësore, 316&nbsp;km vijë bregdetare, 48&nbsp;km vijë ndarëse përmes lumenjve dhe 73&nbsp;km përmes liqeneve. Sipërfaqja e përgjithshme është 28.748 kilometra katrorë. Gjatësia e përgjithshme e vijës kufitare është 1094&nbsp;km, nga te cilat janë: 657&nbsp;km (kufi tokësor), 316&nbsp;km (kufi detar), 48&nbsp;km (kufi lumor) dhe 73&nbsp;km (kufi liqenor). Në veri e verilindje ka 529&nbsp;km vijë kufitare me Malin e Zi, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, ndërsa në jug e juglindje me Greqinë një vijë kufitare prej 271&nbsp;km. Në perëndim Shqipëria laget nga [[Deti Adriatik]] e në jug-perëndim nga [[Deti Jon]]. Shqipëria ka një pozitë të favorshme gjeografike, pasi gjendet në kryqëzimin e rrugëve më të shkurtra që kalojnë nga Mesdheu perëndimor për në Ballkan e [[Anadolli|Azinë e Vogël]] (Anadolli), dhe kontrollon kalimin përmes [[Ngushtica e Otrantos|kanalit detar të Otrantos]]. Luginat e saj më të gjëra janë ato të lumenjve [[Lumi i Drinit|Drin]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] dhe [[Vjosa|Vjosë]], që lehtësojne, njëkohësisht, lidhjen e brendshme të [[Ballkani]]t me detin Adriatik dhe të Azisë së Vogël me viset e Mesdheut. Bregdeti i Adriatikut shtrihet nga gryka e [[Lumi i Bunës|Bunës]] deri në Kepin e Gjuhëzes. Në gjirin e Vlorës e në drejtim të jugut, bregdeti është i lartë, shkëmbor, ku dominon mali i Karaburunit. Gjiret kryesore të Shqipërise janë: gjiri i [[Lumi i Drinit|Drinit]], i [[Gjiri i Lalzit|Lalzit]], i [[Durrësi]]t, i Karavastasë dhe i [[Vlorë]]s, në hyrje të së cilës gjendet ishulli i [[Sazani|Sazanit]]. === Relievi === Relievi i Shqipërisë është kryesisht kodrinor-malor. Vargmalet e para alpine u formuan nga mbarimi i jurasikut, ndërsa gjatë erës kenozoike u shpejtua procesi malformues në tërësinë e Albanideve, që tani përbëjnë tokën e nëntokën e Shqipërisë. Lartësia mesatare e relievit është 708 metra, ose 2 herë më e lartë se mesatarja e Evropës. Lartësitë më të mëdha gjenden në [[Alpet Shqiptare]] dhe në malet e Lindjes ([[Mali i Korabit|Korabi]] 2751&nbsp;metra mbi nivelin e detit, përben edhe majën më të lartë të Shqipërisë). Fushat zënë kryesisht pjesën perëndimore, përgjatë bregdetit Adriatik, por ka edhe në pjesë të tjera të vendit. Fushat më të larta janë ato të pellgut të Korçës, mbi 800 metra mbi nivelin e detit. Fushat gjenden kryesisht përgjatë lumenjve kryesore si: [[Vjosa|Vjosë]], [[Lumi i Devollit|Devoll]], [[Lumi i Osumit|Osum]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]], [[Lumi i Erzenit|Erzen]], [[Lumi i Matit|Mat]] dhe [[Lumi i Drinit|Drin]], ku gjenden, gjithashtu, edhe tokat bujqësore e qendra të mëdha banimi, si dhe përshkohen nga rrugë te rëndësishme lidhjesh. [[Skeda:Albanian Riviera.jpg|parapamje|250px|djathtas|Riviera shqiptare]] [[Skeda:Krujë3.jpg|parapamje|250px|djathtas|Malet në Shqipërinë e mesme, afër [[Krujë]]s]] [[Skeda:Albania pasture.jpg|parapamje|250px|djathtas|Fushë në Alpet shqiptare]] Territori i Shqipërisë ndahet në katër krahina të mëdha natyrore (fiziko-gjeografike): [[Alpet Shqiptare]], krahina malore qendrore, krahina malore jugore, dhe ultësira bregdetare. Lagunat kryesore në Shqipëri janë ato të Lunrës (Vilunit), [[Laguna e Patokut|Patokut]], Bishtrakës, [[Laguna e Karavastasë|Karavastasë]], [[Laguna e Nartës|Nartës]], dhe Pashalimanit. Territori Shqiptar përfshin shumë plazhe. Ato kryesoret janë [[Plazhi i Velipojës]], [[Plazhi i Shëngjinit|Shëngjinit]], [[Plazhi i Talës|Talës]], [[Plazhi i Durrësit|Durrësit]], [[Plazhi i Divjakës|Divjakës]], [[Plazhi i Semanit|Semanit]], [[Plazhi i Vlorës|Vlorës]], [[Plazhi i Dhërmiut|Dhërmiut]], [[Plazhi i Himarës|Himarës]] dhe [[Plazhi i Sarandës|Sarandës]]. Kepat kryesore janë [[Kepi i Rodonit]], Kepi i Bishtit të Pallës, dhe Kepi i Gjuhezës. Ishujt kryesorë janë [[Ishulli i Sazanit]], [[Ishulli i Kunës]], [[Ishulli i Zvërnecit]]. Në Shqipëri ekziston një gadishull, ai i [[Karaburuni|Karaburunit]]. === Klima === Shqipëria bën pjesë në brezin subtropikal dhe përfshihet në zonën e klimës mesdhetare, me dimër të shkurtër e të butë dhe me verë të nxehtë e shumë të thatë. Klima e Shqipërisë ka ndryshime të mëdha nga një krahinë në tjetrën dhe kontraste të mëdha në temperaturë, reshje, ndriçimin diellor, lagështirën e ajrit, etj. Ndriçimi diellor lëviz nga 2,731 orë në vit në Xarë të [[Rrethi i Sarandës|Sarandës]],<ref>[http://www.gazetazagoria.org/index.php?page=show&rubrika=editorial&id=2 "MADE IN ZAGORIA" nga www.gazetazagoria.org]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} – Hapur me 26 qarshor 2011</ref> 2,722 orë në vit në [[Vlora|Vlorë]], 2,560 orë në vit në [[Tirana|Tiranë]], 2,246 orë në [[Peshkopia|Peshkopi]] dhe 2,046 orë në vit në [[Kukësi|Kukës]]. Bien mesatarisht 1430&nbsp;mm reshje në vit dhe vijnë duke u pakësuar nga perëndimi në lindje. === Njësitë territoriale === {{Kryesor|Njësitë administrative të Shqipërisë}} Ndarja administrative njësive territoriale në Shqipëri është bërë në disa nivele duke filluar nga niveli më i madh [[qarku]], pastaj [[bashkia]] dhe [[njësia administrative]]. [[Bashkia e Tiranës]] gëzon status të veçantë nga bashkitë e tjera dhe ndahet në [[11 Bashkitë e Tiranës|11 njësi bashkiake]] të vogla. [[Skeda:AlbaniaNumberedDistricts.png|right|369x369px|Rrethet e Shqipërisë]] Shqipëria është e ndarë në ''12 [[Qarqet e Shqipërisë|qarqe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Qarku i Beratit]] # [[Qarku i Dibrës]] # [[Qarku i Durrësit]] # [[Qarku i Elbasanit]] # [[Qarku i Fierit]] # [[Qarku i Gjirokastrës]] # [[Qarku i Korçës]] # [[Qarku i Kukësit]] # [[Qarku i Lezhës]] # [[Qarku i Shkodrës]] # [[Qarku i Tiranës]] # [[Qarku i Vlorës]] {{Div col end}} të cilat ndahen më tej në ''36 [[Rrethet e Shqipërisë|rrethe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Rrethi i Beratit]] # [[Rrethi i Bulqizës]] # [[Rrethi i Delvinës]] # [[Rrethi i Devollit]] # [[Rrethi i Dibrës]] # [[Rrethi i Durrësit]] # [[Rrethi i Elbasanit]] # [[Rrethi i Fierit]] # [[Rrethi i Gjirokastrës]] # [[Rrethi i Gramshit]] # [[Rrethi i Hasit]] # [[Rrethi i Kavajës]] # [[Rrethi i Kolonjës]] # [[Rrethi i Korçës]] # [[Rrethi i Krujës]] # [[Rrethi i Kuçovës]] # [[Rrethi i Kukësit]] # [[Rrethi i Kurbinit]] # [[Rrethi i Lezhës]] # [[Rrethi i Librazhdit]] # [[Rrethi i Lushnjës]] # [[Rrethi i Malësisë së Madhe]] # [[Rrethi i Mallakastrës]] # [[Rrethi i Matit]] # [[Rrethi i Mirditës]] # [[Rrethi i Peqinit]] # [[Rrethi i Përmetit]] # [[Rrethi i Pogradecit]] # [[Rrethi i Pukës]] # [[Rrethi i Sarandës]] # [[Rrethi i Shkodrës]] # [[Rrethi i Skraparit]] # [[Rrethi i Tepelenës]] # [[Rrethi i Tiranës]] # [[Rrethi i Tropojës]] # [[Rrethi i Vlorës]] {{Div col end}} {{Paragraf}} == Historia == [[Skeda:Apollonia Ruins near Fieri (Albania).jpg|parapamje|190px|[[Apolonia]]]] {{Kryesor|Historia e Shqipërisë}} '''Historia e Shqipërisë''' në të vërtetë nuk përfshin vetëm të dhënat historike të hapësirës gjeografike mbi të cilën gjenden territoret shqiptare por edhe hapësirat e tjera të banuara me shqiptarë e që kanë mbetur jashtë kufijve të Shqipërisë së sotme e që në të kaluarën kanë qenë një tërësi. === Lashtësia === {{Kryesor|Lashtësia}} . Shumë njerëz i quajnë shqiptarët pasardhës të drejtpërdrejtë të një fisi të lashtë ilir, me emrin "Albani", ose "Albanët" i cili ishte i vendosur në Shqipërinë e sotme. . Metalpunues dhe luftëtarë të shkëlqyer, ilirët krijuan shumë mbretëri të vogla brenda vendit të tyre, duke luftuar ndërmjet njeri-tjetrit për kohën më të madhe të historisë së tyre. Vetëm gjatë shekullit të 6 p. e. s, të gjitha mbretëritë u bashkuan për të mbrojtur vendin nga fqinjët: nga mbretëria e Molosianëve në veri te Shqipërisë, mbretëria e Maqedonisë dhe nga mbretëria e [[Pionia|Pionisë]]. === Ilirët === [[Skeda:Gjergj Kastrioti.jpg|parapamje|200px|djathtas|[[Skënderbeu]]]] {{Kryesor|Ilirët}} [[Ilirët]], paraardhësit dymijë vjeçarë të kombësisë së sotme me prejardhje gjenetike të grupeve fisnore të familjeve të mëdha shqiptare si në zonat urbane e rurale si dhe nga studimet mbi shumë individë me lidhje gjaku 99% [[shqiptare]], vërtetuar edhe nga studimet e botimet e fundit nga institutet kërkimore shkencore nga Evropa kontinentale, SHBA e Kanada, nga specialistët e huaj dhe shqiptarë të shkencave antropologjike, gjenetike e arkeologjike, banonin që nga pjesa veri-perëndimore e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] deri në Detin Jon, si dhe përgjatë kufirit tokësor të Gadishullit Ilirik me [[Dalmatët]], Maqedonasit dhe Hellenët të lashtë. === Shqipëria nën sundimin osman === {{Kryesor|Shqipëria nën sundimin osman}} Sulmet e [[Ushtria osmane|ushtrive osmane]] për pushtimin e viseve shqiptare nisën në mesin e viteve 80 të shek. XIV. Të udhëhequra nga [[bejlerbeu]] i [[Rumelia|Rumelisë]], Timurtash Pasha, në vitin 1385 ushtritë osmane, pasi morën Sofjen, u futën në Shqipëri dhe pushtuan qytetet e Shtipit, të Përlepit, të Manastirit dhe të Kosturit. Në dokumente perëndimore dhe osmane të shek. XIV–XV për qytetet e Shkupit, të Manastirit, të Kosturit, të Janinës etj., si dhe për Fushë-Dardaninë shprehimisht është shënuar se ato ishin "në Shqipëri" apo "në tokat shqiptare". === Rilindja Kombëtare === [[Skeda:League of Prizren building.jpg|parapamje|djathtas|200px|Pamja e sotme e kompleksit, ku u mbajt Lidhja e Prizrenit]] {{Kryesor|Rilindja Kombëtare}} Nga mesi i shekullit të 19-të [[Turqia]] ishte në ethet e "Çështjes Lindore", në kohën që ballkanasit, duke përfshirë edhe shqiptarët, kërkonin të plotësonin ëndrrën e tyre kombëtare. Për të mbrojtur dhe përkrahur interesat e tyre kombëtare, shqiptarët u mblodhën në [[Prizren]], një qytet i [[Kosovës]], në vitin 1878 dhe krijuan Lidhjen Shqiptare të Prizrenit të njohur më shpesh sot si [[Lidhja e Prizrenit]]. Lidhja kishte dy qëllime kryesore, atë politike dhe atë kulturore. Së pari, u përpoq (pa sukses) të bashkonte të gjitha trojet shqiptare – atë kohe të ndara në katër vilajete, ose krahina, e Kosovës, e Shkodrës, e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], e Janinës – në një shtet vetëqeverisës brenda sistemit të Perandorisë Osmane. Së dyti, mprehu një lëvizje për zhvillimin e gjuhës shqipe, letërsisë, arsimimit, dhe kulturës. Në vijë me programin e dytë, në vitin 1908 udhëheqësit shqiptarë u takuan në qytetin e Manastirit (sllavisht: ''Bitola'', Maqedoni e Veriut) dhe përshtatën një alfabet kombëtar. Ai bazohej më së shumti në shkrimin latin, ky zëvendësoi disa alfabete të tjera, duke përfshirë [[Alfabeti arab|alfabetin arab]] ([[Elifba]]) dhe grek, që ishin gjer në atë kohë në përdorim. Në 28 Nentor 1912 Shqipëria nen drejtimin e Ismail Qemalit shpalli pavaresine nga Perandoria Osmane. Ismail Qemali dhe njerezit e tij krijuan një qeveri katërmbëdhjetë mujore që veproi në kushte shumë të veshtira. Në 1913 në Konferencen e ambasadoreve në Londer u njoh shteti shqiptar dhe kufijte e sotme të tij. {{Paragraf}} == Popullsia == [[Skeda:Piramida e popullsisë së Shqipërisë.gif|250px|parapamje|Popullsia e Shqipërisë ndër vite]] {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë}} Shqipëria ka 2,402,113 banorë.<ref name="censusi" /> 46% e shqiptarëve jetojnë nëpër fshatra. Mbas kohës së diktaturës ndodhi një ndryshim demografik. Me qindra shqiptarë kanë emigruar (të ligjshëm ose të paligjshëm) në Itali, Greqi, BE edhe në vendet e Amerikës Veriore. Në 2004 shteti shqiptar shpalli një milion emigrantë në më pak se 15 vjet. Pavarësisht se njerëzit kanë emigruar, rritja e popullsisë në qytete si Tirana dhe Durrësi nuk u ndalua. Tirana, në vitin 1990 kishte 250,000 banorë edhe 20 vjet me vonë ka më shumë se 600,000 banorë, kjo është një rritje prej 140%. Në atë kohë njerëzit kanë lënë vendin dhe kanë shkuar nëpër vende të huaja ose njerëzit kanë lënë fshatin dhe kanë shkuar nëpër qytete. Kështu shumë fshatra në jug janë sot të lëna pas dore. Shqipëria ka disa pakica etnike-gjuhësore. Midis tyre janë pakica ortodoksët greqishtfolëse, [[vllehët]] (10,000), [[sllavët]] (3,000 [[Serbët|serbë]], [[Boshnjakët në Shqipëri|boshnjakë]], [[Goranët|goranë]] dhe [[Maqedonët e sotëm|maqedonas]], romë 9,000). Rreth 25,000 ortodoksët greqishtfolëse kanë banimet në zonat rurale në jug të Shqipërisë dhe kryesisht në zonat e pakicave gjuhësore në kufi me Greqinë të qarkut të Sarandës, të Gjirokastrës (Dropull, Pogon), të Delvinës, të Himarës, si dhe në qendrat e mëdha si Durrësi, Tirana. === Qytete të veçanta të Shqipërisë === <div style="float:left; margin-right:10em"> {| class="wikitable" |+ Qytete arkeologjike |- |style="width:20em"| [[Albanopoli]] (Tirana e Vjeter) |- |style="width:20em"| [[Apolonia]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Bylisi]] |- |style="width:20em"| [[Durrësi]] |- |style="width:20em"| [[Lezha]] |} {| class="wikitable" |+ Qytete të mbrojtura nga [[UNESCO]] |- |style="width:20em"| [[Berati]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Gjirokastra]] |} </div> <div style="clear:both;"></div> === Popullsia etnike === {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Minoritetet|l1=Minoritetet në Shqipëri}} ==== Shqiptarët ==== {{Kryesor|Shqiptarët}} Shqiptarët janë grupi etnik më i madh në Shqipëri, me 91.3%.<ref name="censusi">{{Cite web |date=28 qershor 2024 |title=Të dhënat e Censit 2023 |url=https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240628133314/https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf |archive-date=28 qershor 2024 |access-date=28 qershor 2024 |language=sq}}</ref> Shqiptarët ndahen në dy grupe mëdha gjuhësore: [[Gegë]]t edhe [[Toskë]]t, që përveç disa ndryshimeve në gjuhë dallojnë edhe në kulturë dhe në besimin fetar. Toskët shtrihen në Jug të vendit dhe ndahen në [[Myslimanët|Myslimanë]] ([[Islami Synit|Syni]] dhe [[Bektashijtë|Bektashi]]) dhe në të Krishterë Ortodoksë, kurse Gegët shtrihen në Veri dhe ndahen në Myslimanë (shumica dërrmuese Syni dhe pakica Bektashi) dhe në të Krishterë Katolikë. Gjithsesi dallimet midis dy grupimeve me rritjen e urbanizimit kanë ardhur duke u zhdukur. ==== Romët ==== {{Kryesor|Romët në Shqipëri}} Zyrtarisht Shqipëria ka rreth 9,813 romë<ref name="censusi" /> por burime të tjera thonë që jetonjë përafërsisht 120,000 romë në Shqipëri<ref>[http://www.errc.org/cikk.php?cikk=3622 Basic Facts on Roma – Albania – ERRC.org<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref>. [[Romët]] janë të përhapur në pjesën më të madhe të qendrave të banuara në Ulësirëm Perëndimore të Shqipërisë. Mungesa e shifrave te sakta për regjistrimin e romeve ne Shqipëri ndodh sepse romet nuk kane aftësitë e duhura për te regjistruar fëmijët e porsalindur. ==== Vllehët ==== {{Kryesor|Vllehët në Shqipëri}} Vendbanimet e bashkësive vllah/arumun në Shqipëri datojnë qysh herët në histori. Ata kanë qenë për një kohë të gjatë të integruar në të gjitha pikëpamjet e jetës së vendit me popullatën e përgjithshme, duke dhënë ndihmën e tyre dhe duke promovuar vlerat e shoqërisë shqiptare. [[Vllehët]]/arumunët zyrtarisht në Shqipëri janë të njohur si pakicë gjuhësore. Popullsia me origjinë vllahe/arumune kryesisht është vendosur në Shqipërinë Jugore dhe në Shqipërinë e Mesme. Vllahët kanë ruajtur zakonet dhe traditat e tyre. Në fillim të vitit 1999 ata kanë themeluar shoqatën kulturore, e cila organizon aktivitete artistike me pjesëmarrjen e grupeve folklorike. Bashkësia ka botuar në gjuhën arumune libra për historinë dhe literaturë tjetër. ==== Malazezët ==== {{Kryesor|Sllavët në Shqipëri}} Ky minoritet fare i vogël jeton në veri të [[Shkodra|Shkodrës]].<ref>http://www.zhurnal.mk/mk/cont.asp?k=21208120405&s=211009112627&id=1391085217{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Serbët kanë marrë gjendjen e minoritetit vitin e kaluar. Komiteti Shtetëror për Minoritetet është organizuar në mars të vitit 2005 dhe është vënë në vartësi të Qeverisë Shqiptare. Ky komitet ka në përbërjen e tij edhe një përfaqësues të komunitetit malazez. Serbët votojnë për Partinë e të Drejtave të Njeriut, anëtarët e së cilës janë kryesisht qytetarë të minoritetit ortodoksët greqishtfolës. Kjo parti ka tre përfaqësues në Parlamentin e Shqipërisë dhe një ministër në qeveri. Milan Brojovic (serb) është zëvendës-kryetar i Partisë, dhe drejtor i Menaxhimit të Sportit në Ministrinë e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Malazezet janë të bashkuar në Shoqatën "Moraca-Rozafa", qendra e së cilës është në Shkodër. ==== Maqedonasit ==== {{Kryesor|Maqedonët në Shqipëri|l1=Maqedonasit në Shqipëri}} Jetojnë në nëntë fshatra rreth [[Liqeni i Prespës|liqenit të Prespës]] ne [[Korça|Korçë]], si dhe në disa fshatra të tjera në rrethin e Dibrës. Numri i tyre në Shqipëri është 2,281.<ref name="censusi" /> Minoriteti maqedonas ndodhet i përqendruar në zonën e Prespës që shtrihet në verilindje të qytetit të Korçës, 30&nbsp;km larg tij. Kjo zonë është e vendosur në skajin juglindor të territorit shqiptar në kufi me Maqedoninë e Veriut dhe Greqinë. Sipërfaqja e zones së Prespës është 213,9&nbsp;km². Popullsia aktualisht përbëhet nga 418 banorë. Vija përgjatë liqenit të Prespës me kufirin shqiptar është 35&nbsp;km. Gjatë kësaj vije shtrihen të 9 fshatrat minoritare të zonës së Prespës që janë: Liqenasi (Pustec), Lajthiza, Zaroshka, Cerja, Shulini, Gollombopi, Gorica e Vogël, Bezmishti dhe Gorica e Madhe. Nga pikëpamja administrative, të 9 fshatrat minoritare përbëjnë një komunë me emrin Komuna e Liqenasit sipas emrit të fshatit Liqenas që është më i madhi. Ky fshat e ka pasur emrin Pustec, por më vonë emri i tij dhe emrat e fshatrave të tjerë janë shqipëruar. Në takim me banorët vendas, u kërkua që fshatrat të quhen me emrat e tyre në origjinsl: Pustec, Gollomboq, Bezmosht, etj. Drejtuesit e qeverisjes vendore u shprehën të gatshëm për ta pranuar këtë kërkesë. ==== Ortodoksët greqishtfolës ==== {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Pakica ortodoksët greqishtfolëse|l1=Greqishtfolësit në Shqipëri}} Sipas të dhënave zyrëtare pakica kombëtare më e madhe që jeton në territorin e Republikës së Shqipërisë është pakica greqishtfolëse. Popullsia e saj, sipas të dhënave nga Regjistrimi i Përgjithshëm i Popullsisë dhe i Banesave i vitit 2011 është 23,485 banorë.<ref name="censusi" /> Pjesa dërrmuese e saj jeton në jug të vendit, në 40 fshatra të rrethit Gjirokastër, 35 fshatra të Sarandës, 16 fshatra të Delvinës dhe 2 fshatra të Përmetit. Pakica greqishtfolëse është pakica e parë e njohur nga shteti shqiptar dhe mund të thuhet se çështja e pakicave kombëtare në Shqipëri ka qenë identifikuar për një kohë të gjatë me pakicën greqishtfolëse. == Feja == {{Kryesor|Feja në trevat shqiptare}} {{Pie chart | thumb = right | caption = [[Feja në trevat shqiptare|Feja në Shqipëri]] sipas [[Regjistrimi|Censit]] 2023 te kryer nga [[INSTAT|Instituti i Statistikave]] (INSTAT)<ref name="censusi" /> |label1 = [[Islami në Shqipëri|Islami]] |value1 = 45.86 |color1 = DarkGreen |label2 = [[Kisha katolike në Shqipëri|Katolicizmi]] |value2 = 8.38 |color2 = Gold |label3 = [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|Ortodoksia]] |value3 = 7.22 |color3 = Red |label4 = [[Protestantizmi në Shqipëri|Ungjillizmi]] |value4 = 0.4 |color4 = Skyblue |label5 = [[Bektashinjtë në Shqipëri|Bektashizmi]] |value5 = 4.81 |color5 = Yellowgreen |label6 = [[Teizmi|Besimtarë pa denominim]] |value6 = 13.82 |color6 = Grey |label7 = [[Ateizmi]] |value7 = 3.55 |color7 = Lightgrey |label8 = Te padeklaruar |value8 = 15.76 |color8 = black |label9 = Te tjerë |value9 = 0.15 |color9 = Pink }} [[File:Marche Charlie Hebdo Paris 02.jpg|thumb|left|Përfaqësues të komuniteteve [[Islami në Shqipëri|islame]], [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodokse]], [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashiane]] dhe [[Kisha katolike në Shqipëri|katolike]] shqiptare në [[Paris]]]] Shqipëria është një vend [[Shekullarizmi|laik]] dhe i larmishëm fetar, [[Shteti laik|pa fe zyrtare]]. [[Liria e fesë|Liria e fesë, besimit dhe ndërgjegjes]] garantohet sipas [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutës së vendit]].<ref name="kushtetuta" /> Shqipëria është e njohur për [[Toleranca fetare në Shqipëri|tolerancë të gjerë fetare]]. Sipas [[Regjistrimi|Censit]] të 2023, të kryer nga [[INSTAT]], 1,101,718 (45.86%) e banorëve në Shqipëri janë [[Islami në Shqipëri|myslimanë]], 201,530 (8.38%) [[Kisha katolike në Shqipëri|katolikë]], 173,645 (7.22%) [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodoksë]], 115,644 (4.81%) [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashinj]], 9,658 (0.4%) [[Protestantizmi në Shqipëri|ungjillorë]], 3,670 (0.15%) besimtarë që i perkasin besimeve të tjera, 332,155 (13.82%) [[Teizmi|besimtarë pa denominim]], 85,311 (3.55%) [[Ateizmi|ateistë]] dhe 378,782 (15.76%) të padeklaruar.<ref name="censusi" /> == Politika == [[Skeda:Tirana, Albania – National Assembly 2015 01.jpg|parapamje|djathtas|230px|Kuvendi i Shqipërisë]] {{Kryesor|Sistemi shtetëror në Shqipëri}} Shqipëria është një [[Republika|republikë kushtetuese]] [[Republika parlamentare|parlamentare]] dhe [[Shteti sovran|shtet sovran]], [[Sistemi shtetëror në Shqipëri|politika]] e së cilës funksionon sipas një kuadri të përcaktuar në [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutë]] ku [[Presidenti i Shqipërisë|presidenti]] funksionon si [[kreu i shtetit]] dhe [[Kryeministri i Shqipërisë|kryeministri]] si [[kreu i qeverisë]].<ref name="kushtetuta">{{cite web |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |language=en |pages=1–3}}</ref> [[Sovraniteti]] i takon [[Shqiptarët|popullit shqiptar]] dhe ushtrohet nga populli shqiptar nëpërmjet përfaqësuesve të tij ose drejtpërdrejt.<ref name="kushtetuta"/> [[Kushtetuta e Shqipërisë]] u miratua më 28 nëntor 1998 përmes referendumit mbarëpopullor. Kjo kushtetutë përkufizon Shqipërinë si republikë parlamentare, shtet unitar e të pandashëm, si dhe me qeverisje të bazuar "në një sistem zgjedhjesh të lira, të barabarta, të përgjithshme e periodike". Sipas kushtetutës, organi ligjvënës përbëhet nga një dhomë – Kuvendi – dhe ka 140 anëtarë, të cilët zgjedhin kreun e shtetit, Presidentin e Republikës, si dhe Këshillin e Ministrave e ngarkuar me pushtetin ekzekutiv. [[Ekzekutivi (qeveria)|Pushteti ekzekutiv]] ushtrohet nga presidenti dhe kryeministri, ku pushteti i presidentit është shumë i kufizuar. Presidenti është [[komandanti i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|ushtrisë]] dhe përfaqësuesi i unitetit të popullit shqiptar.<ref name="president">{{cite web |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |language=en |pages=17–19}}</ref> Mandati i presidentit varet nga besimi i parlamentit dhe zgjidhet për një mandat pesëvjeçar nga parlamenti me një shumicë prej tre të pestat e të gjithë anëtarëve të tij. Kryeministri, i emëruar nga presidenti dhe i miratuar nga parlamenti, është i autorizuar të formojë kabinetin. Kabineti përbëhet kryesisht nga kryeministri, duke përfshirë deputetët dhe ministrat e tij.<ref name="prime minister">{{cite web |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |language=en |pages=19–21}}</ref> == Ekonomia == [[Skeda:07Tirana Sheshi Skenderbej03.jpg|parapamje|djathtas|230px|Qendra e [[Tirana|Tiranës]] ose [[Sheshi Skënderbej]]]] {{Kryesor|Ekonomia e Shqipërisë}} Përpara vitit 1991, [[PPSH|Partia e Punës]] atëherë në pushtet e drejtonte ekonominë e vendit me anë të një serie planesh pesë-vjeçare. Të gjitha degët prodhuese kontrolloheshin nga shteti, bujqësia ishte kolektivizuar plotësisht dhe industria ishte pronë e shtetit, ndërsa sipërmarrjet private ishin të ndaluara rreptësisht. Përveç kësaj [[Kushtetuta e Shqipërisë|Kushtetuta e Republikës Socialiste të Shqipërisë]] e ndalonte qeverinë të kërkonte ndihma nga jashtë, të pranonte borxhe apo të lejonte investime të huaja në vend. Dështimi i kësaj ekonomie të kontrolluar e shtyu qeverinë paskomuniste të decentralizojë procesin e vendimmarrjes ekonomike. Ndalimi i tregtisë private është shfuqizuar qysh nga fillimi i viteve 90-të, qeveria ka kohë që pranon borxhe dhe kredi të huaja, dhe përpiqet të krijojë vende të reja pune, me anë të bashkëpunimeve me partnerët nga jashtë. Këto masa kanë për qëllim rritjen e industrisë së lehtë, prodhimet ushqimore dhe bujqësore, si dhe ekonominë në tërësi. Progresi i viteve të fundit është i dukshëm, tregu përmban të gjithë artikujt e nevojshëm industrialë dhe bujqësorë, ekonomia në përgjithësi po ecën me hapa të shpejta dhe po zhvillohet gradualisht duke pasur për çdo vit një rritje mesatarisht shumë të lartë vjetore në krahasim me vendet e tjera të [[Evropa Juglindore|Evropës Juglindore]]. === Nafta === Në jug të Shqipërisë do të kërkohet për gaz dhe naftë dhe për këtë tashmë është nënshkruar marrëveshja. Kërkimi për lëndët djegëse tejet të rëndësishme në kohën tonë, i është besuar kompanisë amerikane "''Sky Petroleum''". Investimi i kompanisë Sky Petroleum për kërkimin e naftës dhe të gazit në Bllokun 4 dhe 5 dhe në zonën e Dumresë është rreth 7-8 milionë dollarë, ndërsa parashikimet flasin për një potencial naftë mbajtës deri në 900 milionë barrela. Duke besuar tek konfirmimi i shifrave nga kërkimet, përpunimi i të dhënave sizmike dy dimensionale, si dhe nga shpimet e reja, që sipas marrëveshjes do të bëhen nga kompania amerikane "''Sky Petroleum''", ish ministri Prifti u shpreh shumë i kënaqur, që kompania ka treguar interes për të kërkuar në këtë zonë të Shqipërisë. Në vitin e parë kompania do të bëjë përpunimin e të dhënave sizmike dydimensionale, të cilat janë sot në arkivat tona, rishikimin dhe përpunimin e tyre. Më pas, në vitet e tjera ka një grafikë të detajuar të investime dhe kërkimeve në këto zona. Ndërsa përfaqësuesi i kompanisë Sky Petroleum, Karim Jabanputra vlerësoi shpejtësinë dhe lehtësinë e procesit për nënshkrimit e marrëveshjes me ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës. == Transporti == [[Skeda:Terminal jashte.jpg|parapamje|djathtas|230px|Terminali i ri nga jashtë]] === Autostradat === === Aeroporti === {{Kryesor|Aeroporti Nënë Tereza}} Aeroporti Nënë Tereza në Rinas është [[aeroporti]] i vetëm ndërkombëtar i Shqipërisë për fluturime civile. Ai ndodhet rreth 20&nbsp;km nga kryeqyteti [[Tirana]]. Nga [[Rinasi]] ka fluturime direkte me mjaft destinacione të botës. Nga Rinasi fluturojnë disa avionë të shoqërive të fluturimit drejt destinacioneve të [[Evropa|Evropës]], dhe prej pikave të transitit për në disa qytete të tjera joevropiane. Gjate periudhës se sistemit komunist ne Shqipëri ka pasur edhe aeroporte te tjera te cilat ishin te karakterit aeroporte ushtarake. Me i madhi ishte ne qytetin e [[Kucoves]], ku ishte edhe një nga bazat me kryesore te forcave ajrore te Shqipërisë dhe një nga bazat ajrore me te medha ne Ballkan. Ne aeroportin e Kucoves kryheshin dhe shërbime servisi për avionët luftarak Mik 17 dhe Mik 19 me një cilësi dhe profesionalizem te larte. Aeroport tjetër i rëndësishëm ka qene edhe aeroporti i [[Vlores]], ne te cilin u krijua edhe shkolla e pare e aviacionit ne Shqipëri. ==[[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]]== Më 9 korrik 1945 ajo mori emrin Ushtria Kombëtare dhe numri i saj u reduktua në 40 000, në dhjetor në 35 000 ndërsa në 1948 ky numër ra në 27 000 ushtarakë aktiv. Në të njëjtën kohë ajo filloi transformimin në një ushtri të rregullt të kohës së paqes. Struktura organizative esaj përbëhej nga [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministria e Mbrojtjes]], [[Shtabi i Përgjithshëm]], [[Forcat Tokësore Shqiptare|FT]], [[Flota Luftarake Detare|FD]], [[Forcat Ajrore Shqiptare|FA]], FR dhe ato Territoriale. Në vitin 1951 Ushtria krijoi për herë të parë aviacionin ushtarak, në vitin 1953 armën e Kimisë, shërbimin e Komunikimit, Zbulimin etj. FD, tanket, artileria, transporti, logjistika dhe disa shërbime të tjera u riorganizuan. Shqipëria ishte anëtare e Traktatit te Varshavës nga vitet 1950 deri 1968. [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Ushtria shqiptare]] u pajis me armatim dhe teknikë nga [[Bashkimi Sovjetik]]. Kjo periudhë shënoi fillimet e stërvitjeve të mëdha, sië ishte ajo e vitit 1950. Në vitin 1966 sipas udhëzimeve të [[PPSH]] me qëllimin e bërjes së ushtrisë më pak të kushtueshme dhe të lidhur me popullin për mos lejimin e krijimit të ëKastës Ushtarakeë, u realizua nxjerrja e ushtrisë nga kazermat, heqja e sistemit të gradave dhe shpërndarja e saj ne cdo pjesë të territorit të vendit. Komisari politik u vendos për të përfaqësuar vijën e partise në komandat e të gjitha niveleve të Forcave të Armatosura. Gjate periudhës së Luftës së Ftohtë, në vitet 70 dhe 80, [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]] patën një rritje të madhe numerike duke arritur shifrën 61 000 forca aktive, dhe 260,000 rezerviste dhe një numër i madh i Forcave Vullnetare. Ato u riorganizuan disa herë në njësi të përmasave dhe formave joeficente. Në fund të viteve 80 kishte 22 divizione që përbënin 3 fronte. Bazuar në konceptin e ëmbrojtjes pëllëmbë për pëllëmbëë Ushtria u shpërnda në 2200 pika në tëgjithë vendin dhe fortifikimi u kthye në qëllim më vete. Për herë të parë në historinë ushtarake botërore Shkollat e Lira ushtarake filluan në Shqipëri. Në vitet 90 me ndryshimin e sistemit politik, edhe Ushtria u bë pjesë e këtyre ndryshimeve. Reforma në FA filloi me vendosjen e kontrollit civil në to, heqjen e simboleve komuniste nga uniformat ushtarake dhe zëvëndësimi e tyre me simbolet kombëtare, vendosjen e gradave dhe depolitizimin e departizimin. Në bazë të koncepteve të reja për përdorimin e FA u bë ristrukturimië e riorganizimi i tyre me tendencë kryesore zvogëlimin e sasisë dhe rritjen e cilësisë. Hapja ndaj botës ishte një aspekt tjetër që i shërbeu modernizimit të FA dhe rritjes së shkallës së ndërveprueshmërisë së tyre me partnerët ndërkombëtar. Në vitin 1992 Shqipëria shpalli publikisht dëshirën e saj për tëu bërë anëtare e [[NATO]]-s, dëshirë e cila u pasua me ndërmarrjen e hapave konkret në këtë drejtim. Kështu në vitin 1994 firmoset Dokumenti në kuadrin e PP dhe në qershor [[1995]], Shqipëria është zyrtarisht pjesë e nismës PP. Në vitin [[1999]] u përgatit për herë të parë Plani i Veprimit për Anëtarësim (MAP). Megjithëse në vitin 1997, si pasojë e krizë, FA rezultuan më të dëmtuarat, në një kohë relativisht të shkurtër ato u ringritën dhe u bënë kontribuese të denja për sigurinë e paqen në rajon e më gjerë. Gjeografia e kontributeve të FA në mbështetje të paqes e sigurisë i kaloi kufijtë e rajonit të Ballkanit për tu shtrirë edhe përtej kontinentit. Proceset integruese të [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|FA]] të nisura në vitin [[1992]] u ridimensionunan pas vitit [[1997]], në përputhje me realitetet e krijuara, dhe arritën pikën e tyre kulmore me ftesën për anëtarësim në [[NATO]] që vendi ynë mori në Samitin e Bukureshit në prill 2008. === Portet e Shqipërisë === {{Kryesor|Portet e Shqipërisë}} Portet e Shqipërisë kanë funksionuar në bregdetin shqiptar që në kohët e lashta si në [[Durrës|Dyrrah]], [[Ulqin]], [[Tivar]], [[Vlorë|Aulone]], [[Apoloni]], [[Sarandë|Onhezmi]], etj. Gjatë shekujve VII–XII Durrësi ishte skela kryesore në perëndim të [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]]. Gjatë periudhës së [[Mbretëria e Arbërisë|principatave arbërore]] u ngritën skela të vogla kryesisht në grykat e lumenjeve në [[Buna|Shirgj]], [[Shëngjini|Shëngjin]], [[Mat|Shufada]], Rodon, [[Shkumbini|Bashtovë]], [[Semani|Pirg]] dhe Spinaricë zhvillimi i të cilave u frenua gjatë periudhës së [[Shqipëria osmane|pushtimit osman]]. Gjatë viteve 1928 deri 1934 u ndërtua porti detar i Durrësit dhe disa pontile druri në Sarandë, Vlorë e Shëngjin, të cilat u shkatërruan gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Nga viti 1945 deri në vitin 1952, u rindertua porti i Durrësit dhe disa kalata betoni në Vlorë, Sarandë e Shëngjin. Gjatë bregdetit Jon janë ndërtuar kalata e pontile në gjirin e Spilesë në [[Himarë]] dhe në [[Lukovë|Sasaj]] që shërbenin kryesisht për transport agrumesh. Porti kryesor i vendit është ai i Durrësit, ku funksionon edhe kantieri i riparimit të anijeve. === Hekurudha e Shqipërisë === {{Kryesor|Hekurudha e Shqipërisë}} Hekurudha Shqiptare ose HSH është sistemi hekurudhor shqiptar. Terminali kryesor i vendit është në [[Durrës]]. Infrastruktura e HSH-së shtrihet drejt lindjes në [[Pogradec]], jugut në Vlorë dhe veriut në [[Shkodër]]. Ka edhe një linje në kryeqytetin Tiranë. Shinat u shtrinë në vitet '80 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] nëpërmjet kufirit të [[Hani i Hotit|Hanit të Hotit]], për transport mallrash. Sot ende nuk ka asnjë lidhje hekurudhore ndërkombëtare për pasagjere në Shqipëri. Trenat janë në gjendje fizike jo të mirë. Rrjeti i HSH është i ndërtuar ne te njëjtin sistem si në Evrope, ne gjurme normale dhe ka një gjatësi prej 447&nbsp;km. == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Shqipërisë}} Kultura e Shqipërisë është e pasur në shumë drejtime të arit si kinematogafi, teatër, art figurativ etj. Pas Luftës së Dytë Botërore nën udhëheqjen e sistemit Komunist të Shqipërisë është futur në shoqërinë shqiptare edhe shpërndarja e mirënjohjeve për veprimtari të ndryshme të personava me profesione artistike. Ndër mirënjohjet më të njohura janë [[Artist i Popullit]] dhe [[Artist i Merituar]]. Me ndërrimin e sistemit të qeverisjes, në Shqipëri shpërndarjen e mirënjohjeve e bën Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Mirënjohjet që presidenti i bën shqiptarve dhe shtetasve të tjerë janë shenjë e mirënjohjes për kontributin e individëve për sfera të ndryshme të kulturës shqiptare. === Arti në Shqipëri === {{Kryesor|Arti në Shqipëri}} Fillimet e artit figurativ në truallin e Shqipërisë janë të hershme. Gjurmët e para i përkasin periudhës se neolitit. Nëpërmjet zbulimeve të shumta arkeologjike, në zona të ndryshme të vendit, janë gjetur qindra e mijëra qeramika, terrakota, zbukurime ne metal etj., që u përkisnin fiseve ilire, paraardhësve të drejtpërdrejtë të shqiptarëve të sotëm. Prodhimet më të hershme janë të thjeshta, për përdorim praktik, por në to shfaqen edhe vlera artistike si në format zoomorfe të enëve ashtu edhe në dekorim, gdhendjet dhe elemente të tjerë. Nga shekulli i gjashtë deri në shekullin e trete p.e.re në qeramika vizatohen linja dhe figura gjeometrike; forma ndërtohet me siluet më elegant dhe pasurohet me elemente plastike. Shumë enë të kësaj periudhe, që ruhen sot në muzetë e Shqipërisë, kanë vlera të mirëfillta artistike dalluese vendase, që nuk i ndeshim në artin e fqinjëve të tjerë po aq të lashtë si helenët, maqedonasitë apo romakët. === Kuzhina shqiptare === {{Kryesor|Kuzhina shqiptare}} === Letërsia shqiptare === {{Kryesor|Letërsia shqiptare}} === Televizioni në Shqipëri === {{Artikulli kryesor|Televizioni në Shqipëri}} === Vallet Shqiptare === {{Kryesor|Vallja Shqiptare}} === Sporti në Shqipëri === ''Shiko edhe: '' * [[Kombëtarja shqiptare e futbollit]] * [[Federata Shqiptare e Volejbollit]] * [[Federata Shqiptare e Atletikës]] == Referime == {{Reflist|30em}} ==Lidhje të jashtme== * [https://albania.al Albania.al] – faqja turistike e Shqipërisë {{In lang|en}} * [http://www.president.al/ Presidenca e Shqipërisë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp |date=16 korrik 2012 }} – Faqja zyrtare * [http://www.parlament.al/ Parlamenti Shqiptar] – Faqja zyrtare {{Coord|41|N|20|E|type:country_region:AL|display=title}} {{Shtete në Ballkan}} {{Shtetet në Evropë}} [[Kategoria:Shqipëri| ]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] [[Kategoria:Vende në Ballkan]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Këshillit të Evropës]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës Ndërkombëtare të Frankofonisë]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës së Bashkëpunimit Islam]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit për Mesdheun]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1912]] [[Kategoria:Republika]] [[Kategoria:Vende dhe territore ku shqipja është gjuhë zyrtare]] 88ddkgtvbqvbesxgb1sq6lhu3jtaoo1 2940564 2940515 2026-04-13T08:03:34Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940564 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republika e Shqipërisë | native_name = [[Gegërishtja|Gegërisht]]: Shqypnia/Shqipnia | image_flag = Flag of Albania.svg | image_coat = Coat of arms of Albania.svg | flag_size = 120px | flag_type = Flamuri i Shqipërisë|Flamuri | symbol_type = Stema e Shqipërisë|Stema | image_map = Location Albania Europe.png | image_map_size = 200px | national_motto = :''Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqiptar.'' | national_anthem = ''[[Himni i Flamurit]]''<br />{{small|"Himni Kombëtar Shqiptar"}}<br /><div align="center">[[Skeda:Hymni i Flamurit instrumental.ogg]]</div> | capital = [[Tirana]] | largest_city = [[Tirana]] | official_languages = [[Gjuha shqipe|Shqip]] | religion = 50.67% musliman<br>16.02% të krishterë<br>17.37% pa fe<br>15.92% të padeklaruar | membership = [[OKB]],<br/>[[Këshilli i Evropës]],<br/>[[NATO]],<br/> [[OSBE]] dhe <br/>[[Organizata e Bashkëpunimit Islam]] | government_type = [[Republika parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_name1 = [[Bajram Begaj]] | leader_title1 = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] | leader_name2 = [[Edi Rama]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] | leader_name3 = [[Elisa Spiropali]] | leader_title3 = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kryetari i Kuvendit]] | legislature = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]] | established_event1 = [[Principata e Arbërit]] | established_date1 = 1190 | established_event2 = [[Mbretëria e Arbërisë]] | established_date2 = 1272 | established_event3 = [[Principata e Topiajve]] | established_date3 = 1368 | established_event4 = [[Lidhja e Lezhës]] | established_date4 = 2 mars 1444 | established_event5 = [[Pashallëku i Shkodrës]] | established_date5 = 1757 | established_event6 = [[Pashallëku i Janinës]] | established_date6 = 1787 | established_event7 = [[Pavarësia]] nga [[Perandoria Osmane]] | established_date7 = 28 nëntor 1912 | established_event8 = [[Principata e Shqipërisë]] | established_date8 = 29 korrik 1913 | established_event9 = [[Republika Shqiptare]] | established_date9 = 31 janar 1925 | established_event10 = [[Mbretëria Shqiptare 1928–1939|Mbretëria Shqiptare]] | established_date10 = 1 shtator 1928 | established_event11 = [[Republika Popullore e Shqipërisë]] | established_date11 = 11 janar 1946 | established_event12 = [[Kushtetuta e Shqipërisë]] | established_date12 = 28 nëntor 1998 | area_km2 = 28748 | area_land_km2 = 139 | area_water_km2 = 4.7 <!--| Kufiri = 720--> <!--| ZEE = 3 768--> | population_estimate = [[Shqiptarët|2.402.113]] | population_estimate_year = 2023 <!--| population_estimate_rank = 135--> | population_density_km2 = 105 | GDP_nominal = 25.23 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_per_capita = 10,511[[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_PPP = 43.99 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_per_capita = 15,646 [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_year = 2023 | HDI = 0.795 | HDI_year = 2020 | HDI_rank = 69 | currency = [[Leku]] | time_zone = [[UTC+1]] | utc_offset_DST = [[UTC+2|+2]] | cctld = [[.al]] | calling_code = +355 ( 0 ) | drives_on = djathtas | iso3166code = AL, ALB, 008 |map_caption=Vendndodhja e Shqipërisë (e gjelbër)}} '''Shqipëria''' ([[Gegë|gegërisht]]: ''Shqipnia'', gjithashtu ''Shqypnia''; historikisht ''Arbri'' ose ''Arbëria'', ndërkombëtarisht ''Albania''), zyrtarisht '''Republika e Shqipërisë''', është një shtet në [[Evropa Juglindore|Europën Juglindore]]. Shtrihet në pjesën jugperëndimore të [[Gadishulli Ballkanik|Gadishullit Ballkanik]] dhe kufizohet në veriperëndim me [[Mali i Zi|Malin e Zi]], në verilindje me [[Kosova|Kosovën]], në lindje me [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] dhe në jug me [[Greqia|Greqinë]]. Në perëndim laget me detet [[Deti Adriatik|Adriatik]] dhe [[Deti Jon|Jon]], dhe ndodhet vetëm 78 km larg [[Italia|Italisë]] përgjatë [[Ngushtesa e Otrantos|ngushtesës (kanalit) së Otrantos]], 72 km i gjerë. Shqipëria ka një sipërfaqe prej 28,749 km² dhe rreth 2,41 milion banorë.<ref name="censusi" /> Ajo përfshin relieve të larmishme nga malet me kupola prej bore në [[Alpet Shqiptare]], [[Korabi]], [[Vargmali Qendror (Shqipëri)#Malet e Skënderbeut|Vargmalet e Skënderbeut]], dhe [[Malet e Vetëtimës]], deri tek fushat e ulëta të plleshme nga brigjet e [[Bregdeti Shqiptar i Adriatikut|Adriatikut]] dhe [[Bregdeti Shqiptar i Jonit|Jonit]]. [[Tirana]] është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i shtetit, duke e përcjellur në renditje [[Durrësi]], [[Vlora]] dhe [[Shkodra]]. Trashëgimtare e qytetërimit të lashtë [[ilirët|Ilir]], Shqipëria ka shënuar një përparim të dukshëm ekonomik, shoqëror e kulturor pas shekujsh prapambetje nën [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] dhe në regjime diktatoriale gjatë shek. XX. Pas rënies së rendit komunist më [[1991]], Shqipëria ka përjetuar një periudhë kalimtare të vështirë drejt demokracisë së lirë dhe ekonomisë së tregut. Prej vitit 2009, Shqipëria është anëtare e [[NATO]]-s dhe aplikante për kandidate për anëtarësim në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Shqipëria është dëshmuar faktor i rëndësishëm në ruajtjen e qëndrueshmërisë rajonale, duke mbështetur pavarësinë e [[Kosova|Kosovës]] dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve politike në [[Ballkan]]. Ndërkaq, shteti Shqiptar po gëzon përmirësim e zhvillim të turizmit; po ashtu, mban vendin e 62-të në botë për mirëmbajtjen e mjedisit.<ref>{{Cite web|url=https://epi.yale.edu/epi-results/2022/component/epi|publisher=Yale|title=Environmental Performance Index|access-date=30 korrik 2022|language=en}}</ref> Shqipëria është zgjedhur një nga vendet më të mira për të kaluar pushimet në vitin [[2011]] nga disa gazeta të njohura.<ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/21219-la_repubblica_shqiperia_ne_vend_te_pare_per_pushime.html "La Repubblica": "Shqipëria ne vend te pare per pushime"] – infoalbania.org</ref><ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/17517-Edhe-Financial-Times-zgjedh-Shqipërine-per-turizem.html Edhe "Financial Times" zgjedh Shqipërine per turizem] – infoalbania.org</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164#|title=Lonely Planet’s top 10 countries for 2011 – travel tips and articles – Lonely Planet|accessdate=2 nëntor 2010|archive-date=4 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104050258/http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164|url-status=dead|language=en}}</ref> Shteti është kandidat zyrtar për anëtarësi në [[Bashkimin Evropian]], duke filluar zyrtarisht kapitujt e parë per hyrjen ne [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] më 10.01.2025. == Gjeografia == {{Joref|Seksioni}}{{Kryesor|Gjeografia e Shqipërisë}}[[Skeda:Satellite image of Albania in June 2000.jpg|parapamje|majtas|200px|Pamje satelitore e Shqipërisë <small>(qershor 2000)</small>]] === Vendndodhja gjeografike === Shqipëria kufizohet nga [[Mali i Zi]] në veriperëndim, [[Kosova]] në veri, nga [[Maqedonia e Veriut]] në lindje dhe [[Greqia]] në jug. Në kufirin natyror perëndimor Shqipëria ka dalje të hapur në Detin Adriatik dhe në jugperëndim në Detin Jon. Gjatësia e vijës kufitare të Republikës së Shqipërisë është 1094&nbsp;km, nga të cilat 657&nbsp;km vijë kufitare tokësore, 316&nbsp;km vijë bregdetare, 48&nbsp;km vijë ndarëse përmes lumenjve dhe 73&nbsp;km përmes liqeneve. Sipërfaqja e përgjithshme është 28.748 kilometra katrorë. Gjatësia e përgjithshme e vijës kufitare është 1094&nbsp;km, nga te cilat janë: 657&nbsp;km (kufi tokësor), 316&nbsp;km (kufi detar), 48&nbsp;km (kufi lumor) dhe 73&nbsp;km (kufi liqenor). Në veri e verilindje ka 529&nbsp;km vijë kufitare me Malin e Zi, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, ndërsa në jug e juglindje me Greqinë një vijë kufitare prej 271&nbsp;km. Në perëndim Shqipëria laget nga [[Deti Adriatik]] e në jug-perëndim nga [[Deti Jon]]. Shqipëria ka një pozitë të favorshme gjeografike, pasi gjendet në kryqëzimin e rrugëve më të shkurtra që kalojnë nga Mesdheu perëndimor për në Ballkan e [[Anadolli|Azinë e Vogël]] (Anadolli), dhe kontrollon kalimin përmes [[Ngushtica e Otrantos|kanalit detar të Otrantos]]. Luginat e saj më të gjëra janë ato të lumenjve [[Lumi i Drinit|Drin]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] dhe [[Vjosa|Vjosë]], që lehtësojne, njëkohësisht, lidhjen e brendshme të [[Ballkani]]t me detin Adriatik dhe të Azisë së Vogël me viset e Mesdheut. Bregdeti i Adriatikut shtrihet nga gryka e [[Lumi i Bunës|Bunës]] deri në Kepin e Gjuhëzes. Në gjirin e Vlorës e në drejtim të jugut, bregdeti është i lartë, shkëmbor, ku dominon mali i Karaburunit. Gjiret kryesore të Shqipërise janë: gjiri i [[Lumi i Drinit|Drinit]], i [[Gjiri i Lalzit|Lalzit]], i [[Durrësi]]t, i Karavastasë dhe i [[Vlorë]]s, në hyrje të së cilës gjendet ishulli i [[Sazani|Sazanit]]. === Relievi === Relievi i Shqipërisë është kryesisht kodrinor-malor. Vargmalet e para alpine u formuan nga mbarimi i jurasikut, ndërsa gjatë erës kenozoike u shpejtua procesi malformues në tërësinë e Albanideve, që tani përbëjnë tokën e nëntokën e Shqipërisë. Lartësia mesatare e relievit është 708 metra, ose 2 herë më e lartë se mesatarja e Evropës. Lartësitë më të mëdha gjenden në [[Alpet Shqiptare]] dhe në malet e Lindjes ([[Mali i Korabit|Korabi]] 2751&nbsp;metra mbi nivelin e detit, përben edhe majën më të lartë të Shqipërisë). Fushat zënë kryesisht pjesën perëndimore, përgjatë bregdetit Adriatik, por ka edhe në pjesë të tjera të vendit. Fushat më të larta janë ato të pellgut të Korçës, mbi 800 metra mbi nivelin e detit. Fushat gjenden kryesisht përgjatë lumenjve kryesore si: [[Vjosa|Vjosë]], [[Lumi i Devollit|Devoll]], [[Lumi i Osumit|Osum]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]], [[Lumi i Erzenit|Erzen]], [[Lumi i Matit|Mat]] dhe [[Lumi i Drinit|Drin]], ku gjenden, gjithashtu, edhe tokat bujqësore e qendra të mëdha banimi, si dhe përshkohen nga rrugë te rëndësishme lidhjesh. [[Skeda:Albanian Riviera.jpg|parapamje|250px|djathtas|Riviera shqiptare]] [[Skeda:Krujë3.jpg|parapamje|250px|djathtas|Malet në Shqipërinë e mesme, afër [[Krujë]]s]] [[Skeda:Albania pasture.jpg|parapamje|250px|djathtas|Fushë në Alpet shqiptare]] Territori i Shqipërisë ndahet në katër krahina të mëdha natyrore (fiziko-gjeografike): [[Alpet Shqiptare]], krahina malore qendrore, krahina malore jugore, dhe ultësira bregdetare. Lagunat kryesore në Shqipëri janë ato të Lunrës (Vilunit), [[Laguna e Patokut|Patokut]], Bishtrakës, [[Laguna e Karavastasë|Karavastasë]], [[Laguna e Nartës|Nartës]], dhe Pashalimanit. Territori Shqiptar përfshin shumë plazhe. Ato kryesoret janë [[Plazhi i Velipojës]], [[Plazhi i Shëngjinit|Shëngjinit]], [[Plazhi i Talës|Talës]], [[Plazhi i Durrësit|Durrësit]], [[Plazhi i Divjakës|Divjakës]], [[Plazhi i Semanit|Semanit]], [[Plazhi i Vlorës|Vlorës]], [[Plazhi i Dhërmiut|Dhërmiut]], [[Plazhi i Himarës|Himarës]] dhe [[Plazhi i Sarandës|Sarandës]]. Kepat kryesore janë [[Kepi i Rodonit]], Kepi i Bishtit të Pallës, dhe Kepi i Gjuhezës. Ishujt kryesorë janë [[Ishulli i Sazanit]], [[Ishulli i Kunës]], [[Ishulli i Zvërnecit]]. Në Shqipëri ekziston një gadishull, ai i [[Karaburuni|Karaburunit]]. === Klima === Shqipëria bën pjesë në brezin subtropikal dhe përfshihet në zonën e klimës mesdhetare, me dimër të shkurtër e të butë dhe me verë të nxehtë e shumë të thatë. Klima e Shqipërisë ka ndryshime të mëdha nga një krahinë në tjetrën dhe kontraste të mëdha në temperaturë, reshje, ndriçimin diellor, lagështirën e ajrit, etj. Ndriçimi diellor lëviz nga 2,731 orë në vit në Xarë të [[Rrethi i Sarandës|Sarandës]],<ref>[http://www.gazetazagoria.org/index.php?page=show&rubrika=editorial&id=2 "MADE IN ZAGORIA" nga www.gazetazagoria.org]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} – Hapur me 26 qarshor 2011</ref> 2,722 orë në vit në [[Vlora|Vlorë]], 2,560 orë në vit në [[Tirana|Tiranë]], 2,246 orë në [[Peshkopia|Peshkopi]] dhe 2,046 orë në vit në [[Kukësi|Kukës]]. Bien mesatarisht 1430&nbsp;mm reshje në vit dhe vijnë duke u pakësuar nga perëndimi në lindje. === Njësitë territoriale === {{Kryesor|Njësitë administrative të Shqipërisë}} Ndarja administrative njësive territoriale në Shqipëri është bërë në disa nivele duke filluar nga niveli më i madh [[qarku]], pastaj [[bashkia]] dhe [[njësia administrative]]. [[Bashkia e Tiranës]] gëzon status të veçantë nga bashkitë e tjera dhe ndahet në [[11 Bashkitë e Tiranës|11 njësi bashkiake]] të vogla. [[Skeda:AlbaniaNumberedDistricts.png|right|369x369px|Rrethet e Shqipërisë]] Shqipëria është e ndarë në ''12 [[Qarqet e Shqipërisë|qarqe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Qarku i Beratit]] # [[Qarku i Dibrës]] # [[Qarku i Durrësit]] # [[Qarku i Elbasanit]] # [[Qarku i Fierit]] # [[Qarku i Gjirokastrës]] # [[Qarku i Korçës]] # [[Qarku i Kukësit]] # [[Qarku i Lezhës]] # [[Qarku i Shkodrës]] # [[Qarku i Tiranës]] # [[Qarku i Vlorës]] {{Div col end}} të cilat ndahen më tej në ''36 [[Rrethet e Shqipërisë|rrethe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Rrethi i Beratit]] # [[Rrethi i Bulqizës]] # [[Rrethi i Delvinës]] # [[Rrethi i Devollit]] # [[Rrethi i Dibrës]] # [[Rrethi i Durrësit]] # [[Rrethi i Elbasanit]] # [[Rrethi i Fierit]] # [[Rrethi i Gjirokastrës]] # [[Rrethi i Gramshit]] # [[Rrethi i Hasit]] # [[Rrethi i Kavajës]] # [[Rrethi i Kolonjës]] # [[Rrethi i Korçës]] # [[Rrethi i Krujës]] # [[Rrethi i Kuçovës]] # [[Rrethi i Kukësit]] # [[Rrethi i Kurbinit]] # [[Rrethi i Lezhës]] # [[Rrethi i Librazhdit]] # [[Rrethi i Lushnjës]] # [[Rrethi i Malësisë së Madhe]] # [[Rrethi i Mallakastrës]] # [[Rrethi i Matit]] # [[Rrethi i Mirditës]] # [[Rrethi i Peqinit]] # [[Rrethi i Përmetit]] # [[Rrethi i Pogradecit]] # [[Rrethi i Pukës]] # [[Rrethi i Sarandës]] # [[Rrethi i Shkodrës]] # [[Rrethi i Skraparit]] # [[Rrethi i Tepelenës]] # [[Rrethi i Tiranës]] # [[Rrethi i Tropojës]] # [[Rrethi i Vlorës]] {{Div col end}} {{Paragraf}} == Historia == [[Skeda:Apollonia Ruins near Fieri (Albania).jpg|parapamje|190px|[[Apolonia]]]] {{Kryesor|Historia e Shqipërisë}} '''Historia e Shqipërisë''' në të vërtetë nuk përfshin vetëm të dhënat historike të hapësirës gjeografike mbi të cilën gjenden territoret shqiptare por edhe hapësirat e tjera të banuara me shqiptarë e që kanë mbetur jashtë kufijve të Shqipërisë së sotme e që në të kaluarën kanë qenë një tërësi. === Lashtësia === {{Kryesor|Lashtësia}} . Shumë njerëz i quajnë shqiptarët pasardhës të drejtpërdrejtë të një fisi të lashtë ilir, me emrin "Albani", ose "Albanët" i cili ishte i vendosur në Shqipërinë e sotme. . Metalpunues dhe luftëtarë të shkëlqyer, ilirët krijuan shumë mbretëri të vogla brenda vendit të tyre, duke luftuar ndërmjet njeri-tjetrit për kohën më të madhe të historisë së tyre. Vetëm gjatë shekullit të 6 p. e. s, të gjitha mbretëritë u bashkuan për të mbrojtur vendin nga fqinjët: nga mbretëria e Molosianëve në veri te Shqipërisë, mbretëria e Maqedonisë dhe nga mbretëria e [[Pionia|Pionisë]]. === Ilirët === [[Skeda:Gjergj Kastrioti.jpg|parapamje|200px|djathtas|[[Skënderbeu]]]] {{Kryesor|Ilirët}} [[Ilirët]], paraardhësit dymijë vjeçarë të kombësisë së sotme me prejardhje gjenetike të grupeve fisnore të familjeve të mëdha shqiptare si në zonat urbane e rurale si dhe nga studimet mbi shumë individë me lidhje gjaku 99% [[shqiptare]], vërtetuar edhe nga studimet e botimet e fundit nga institutet kërkimore shkencore nga Evropa kontinentale, SHBA e Kanada, nga specialistët e huaj dhe shqiptarë të shkencave antropologjike, gjenetike e arkeologjike, banonin që nga pjesa veri-perëndimore e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] deri në Detin Jon, si dhe përgjatë kufirit tokësor të Gadishullit Ilirik me [[Dalmatët]], Maqedonasit dhe Hellenët të lashtë. === Shqipëria nën sundimin osman === {{Kryesor|Shqipëria nën sundimin osman}} Sulmet e [[Ushtria osmane|ushtrive osmane]] për pushtimin e viseve shqiptare nisën në mesin e viteve 80 të shek. XIV. Të udhëhequra nga [[bejlerbeu]] i [[Rumelia|Rumelisë]], Timurtash Pasha, në vitin 1385 ushtritë osmane, pasi morën Sofjen, u futën në Shqipëri dhe pushtuan qytetet e Shtipit, të Përlepit, të Manastirit dhe të Kosturit. Në dokumente perëndimore dhe osmane të shek. XIV–XV për qytetet e Shkupit, të Manastirit, të Kosturit, të Janinës etj., si dhe për Fushë-Dardaninë shprehimisht është shënuar se ato ishin "në Shqipëri" apo "në tokat shqiptare". === Rilindja Kombëtare === [[Skeda:League of Prizren building.jpg|parapamje|djathtas|200px|Pamja e sotme e kompleksit, ku u mbajt Lidhja e Prizrenit]] {{Kryesor|Rilindja Kombëtare}} Nga mesi i shekullit të 19-të [[Turqia]] ishte në ethet e "Çështjes Lindore", në kohën që ballkanasit, duke përfshirë edhe shqiptarët, kërkonin të plotësonin ëndrrën e tyre kombëtare. Për të mbrojtur dhe përkrahur interesat e tyre kombëtare, shqiptarët u mblodhën në [[Prizren]], një qytet i [[Kosovës]], në vitin 1878 dhe krijuan Lidhjen Shqiptare të Prizrenit të njohur më shpesh sot si [[Lidhja e Prizrenit]]. Lidhja kishte dy qëllime kryesore, atë politike dhe atë kulturore. Së pari, u përpoq (pa sukses) të bashkonte të gjitha trojet shqiptare – atë kohe të ndara në katër vilajete, ose krahina, e Kosovës, e Shkodrës, e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], e Janinës – në një shtet vetëqeverisës brenda sistemit të Perandorisë Osmane. Së dyti, mprehu një lëvizje për zhvillimin e gjuhës shqipe, letërsisë, arsimimit, dhe kulturës. Në vijë me programin e dytë, në vitin 1908 udhëheqësit shqiptarë u takuan në qytetin e Manastirit (sllavisht: ''Bitola'', Maqedoni e Veriut) dhe përshtatën një alfabet kombëtar. Ai bazohej më së shumti në shkrimin latin, ky zëvendësoi disa alfabete të tjera, duke përfshirë [[Alfabeti arab|alfabetin arab]] ([[Elifba]]) dhe grek, që ishin gjer në atë kohë në përdorim. Në 28 Nentor 1912 Shqipëria nen drejtimin e Ismail Qemalit shpalli pavaresine nga Perandoria Osmane. Ismail Qemali dhe njerezit e tij krijuan një qeveri katërmbëdhjetë mujore që veproi në kushte shumë të veshtira. Në 1913 në Konferencen e ambasadoreve në Londer u njoh shteti shqiptar dhe kufijte e sotme të tij. {{Paragraf}} == Popullsia == [[Skeda:Piramida e popullsisë së Shqipërisë.gif|250px|parapamje|Popullsia e Shqipërisë ndër vite]] {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë}} Shqipëria ka 2,402,113 banorë.<ref name="censusi" /> 46% e shqiptarëve jetojnë nëpër fshatra. Mbas kohës së diktaturës ndodhi një ndryshim demografik. Me qindra shqiptarë kanë emigruar (të ligjshëm ose të paligjshëm) në Itali, Greqi, BE edhe në vendet e Amerikës Veriore. Në 2004 shteti shqiptar shpalli një milion emigrantë në më pak se 15 vjet. Pavarësisht se njerëzit kanë emigruar, rritja e popullsisë në qytete si Tirana dhe Durrësi nuk u ndalua. Tirana, në vitin 1990 kishte 250,000 banorë edhe 20 vjet me vonë ka më shumë se 600,000 banorë, kjo është një rritje prej 140%. Në atë kohë njerëzit kanë lënë vendin dhe kanë shkuar nëpër vende të huaja ose njerëzit kanë lënë fshatin dhe kanë shkuar nëpër qytete. Kështu shumë fshatra në jug janë sot të lëna pas dore. Shqipëria ka disa pakica etnike-gjuhësore. Midis tyre janë pakica ortodoksët greqishtfolëse, [[vllehët]] (10,000), [[sllavët]] (3,000 [[Serbët|serbë]], [[Boshnjakët në Shqipëri|boshnjakë]], [[Goranët|goranë]] dhe [[Maqedonët e sotëm|maqedonas]], romë 9,000). Rreth 25,000 ortodoksët greqishtfolëse kanë banimet në zonat rurale në jug të Shqipërisë dhe kryesisht në zonat e pakicave gjuhësore në kufi me Greqinë të qarkut të Sarandës, të Gjirokastrës (Dropull, Pogon), të Delvinës, të Himarës, si dhe në qendrat e mëdha si Durrësi, Tirana. === Qytete të veçanta të Shqipërisë === <div style="float:left; margin-right:10em"> {| class="wikitable" |+ Qytete arkeologjike |- |style="width:20em"| [[Albanopoli]] (Tirana e Vjeter) |- |style="width:20em"| [[Apolonia]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Bylisi]] |- |style="width:20em"| [[Durrësi]] |- |style="width:20em"| [[Lezha]] |} {| class="wikitable" |+ Qytete të mbrojtura nga [[UNESCO]] |- |style="width:20em"| [[Berati]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Gjirokastra]] |} </div> <div style="clear:both;"></div> === Popullsia etnike === {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Minoritetet|l1=Minoritetet në Shqipëri}} ==== Shqiptarët ==== {{Kryesor|Shqiptarët}} Shqiptarët janë grupi etnik më i madh në Shqipëri, me 91.3%.<ref name="censusi">{{Cite web|date=28 qershor 2024|title=Të dhënat e Censit 2023|url=https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628133314/https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf|archive-date=28 qershor 2024|access-date=28 qershor 2024|language=sq}}</ref> Shqiptarët ndahen në dy grupe mëdha gjuhësore: [[Gegë]]t edhe [[Toskë]]t, që përveç disa ndryshimeve në gjuhë dallojnë edhe në kulturë dhe në besimin fetar. Toskët shtrihen në Jug të vendit dhe ndahen në [[Myslimanët|Myslimanë]] ([[Islami Synit|Syni]] dhe [[Bektashijtë|Bektashi]]) dhe në të Krishterë Ortodoksë, kurse Gegët shtrihen në Veri dhe ndahen në Myslimanë (shumica dërrmuese Syni dhe pakica Bektashi) dhe në të Krishterë Katolikë. Gjithsesi dallimet midis dy grupimeve me rritjen e urbanizimit kanë ardhur duke u zhdukur. ==== Romët ==== {{Kryesor|Romët në Shqipëri}} Zyrtarisht Shqipëria ka rreth 9,813 romë<ref name="censusi" /> por burime të tjera thonë që jetonjë përafërsisht 120,000 romë në Shqipëri<ref>[http://www.errc.org/cikk.php?cikk=3622 Basic Facts on Roma – Albania – ERRC.org<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref>. [[Romët]] janë të përhapur në pjesën më të madhe të qendrave të banuara në Ulësirëm Perëndimore të Shqipërisë. Mungesa e shifrave te sakta për regjistrimin e romeve ne Shqipëri ndodh sepse romet nuk kane aftësitë e duhura për te regjistruar fëmijët e porsalindur. ==== Vllehët ==== {{Kryesor|Vllehët në Shqipëri}} Vendbanimet e bashkësive vllah/arumun në Shqipëri datojnë qysh herët në histori. Ata kanë qenë për një kohë të gjatë të integruar në të gjitha pikëpamjet e jetës së vendit me popullatën e përgjithshme, duke dhënë ndihmën e tyre dhe duke promovuar vlerat e shoqërisë shqiptare. [[Vllehët]]/arumunët zyrtarisht në Shqipëri janë të njohur si pakicë gjuhësore. Popullsia me origjinë vllahe/arumune kryesisht është vendosur në Shqipërinë Jugore dhe në Shqipërinë e Mesme. Vllahët kanë ruajtur zakonet dhe traditat e tyre. Në fillim të vitit 1999 ata kanë themeluar shoqatën kulturore, e cila organizon aktivitete artistike me pjesëmarrjen e grupeve folklorike. Bashkësia ka botuar në gjuhën arumune libra për historinë dhe literaturë tjetër. ==== Malazezët ==== {{Kryesor|Sllavët në Shqipëri}} Ky minoritet fare i vogël jeton në veri të [[Shkodra|Shkodrës]].<ref>http://www.zhurnal.mk/mk/cont.asp?k=21208120405&s=211009112627&id=1391085217{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Serbët kanë marrë gjendjen e minoritetit vitin e kaluar. Komiteti Shtetëror për Minoritetet është organizuar në mars të vitit 2005 dhe është vënë në vartësi të Qeverisë Shqiptare. Ky komitet ka në përbërjen e tij edhe një përfaqësues të komunitetit malazez. Serbët votojnë për Partinë e të Drejtave të Njeriut, anëtarët e së cilës janë kryesisht qytetarë të minoritetit ortodoksët greqishtfolës. Kjo parti ka tre përfaqësues në Parlamentin e Shqipërisë dhe një ministër në qeveri. Milan Brojovic (serb) është zëvendës-kryetar i Partisë, dhe drejtor i Menaxhimit të Sportit në Ministrinë e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Malazezet janë të bashkuar në Shoqatën "Moraca-Rozafa", qendra e së cilës është në Shkodër. ==== Maqedonasit ==== {{Kryesor|Maqedonët në Shqipëri|l1=Maqedonasit në Shqipëri}} Jetojnë në nëntë fshatra rreth [[Liqeni i Prespës|liqenit të Prespës]] ne [[Korça|Korçë]], si dhe në disa fshatra të tjera në rrethin e Dibrës. Numri i tyre në Shqipëri është 2,281.<ref name="censusi" /> Minoriteti maqedonas ndodhet i përqendruar në zonën e Prespës që shtrihet në verilindje të qytetit të Korçës, 30&nbsp;km larg tij. Kjo zonë është e vendosur në skajin juglindor të territorit shqiptar në kufi me Maqedoninë e Veriut dhe Greqinë. Sipërfaqja e zones së Prespës është 213,9&nbsp;km². Popullsia aktualisht përbëhet nga 418 banorë. Vija përgjatë liqenit të Prespës me kufirin shqiptar është 35&nbsp;km. Gjatë kësaj vije shtrihen të 9 fshatrat minoritare të zonës së Prespës që janë: Liqenasi (Pustec), Lajthiza, Zaroshka, Cerja, Shulini, Gollombopi, Gorica e Vogël, Bezmishti dhe Gorica e Madhe. Nga pikëpamja administrative, të 9 fshatrat minoritare përbëjnë një komunë me emrin Komuna e Liqenasit sipas emrit të fshatit Liqenas që është më i madhi. Ky fshat e ka pasur emrin Pustec, por më vonë emri i tij dhe emrat e fshatrave të tjerë janë shqipëruar. Në takim me banorët vendas, u kërkua që fshatrat të quhen me emrat e tyre në origjinsl: Pustec, Gollomboq, Bezmosht, etj. Drejtuesit e qeverisjes vendore u shprehën të gatshëm për ta pranuar këtë kërkesë. ==== Ortodoksët greqishtfolës ==== {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Pakica ortodoksët greqishtfolëse|l1=Greqishtfolësit në Shqipëri}} Sipas të dhënave zyrëtare pakica kombëtare më e madhe që jeton në territorin e Republikës së Shqipërisë është pakica greqishtfolëse. Popullsia e saj, sipas të dhënave nga Regjistrimi i Përgjithshëm i Popullsisë dhe i Banesave i vitit 2011 është 23,485 banorë.<ref name="censusi" /> Pjesa dërrmuese e saj jeton në jug të vendit, në 40 fshatra të rrethit Gjirokastër, 35 fshatra të Sarandës, 16 fshatra të Delvinës dhe 2 fshatra të Përmetit. Pakica greqishtfolëse është pakica e parë e njohur nga shteti shqiptar dhe mund të thuhet se çështja e pakicave kombëtare në Shqipëri ka qenë identifikuar për një kohë të gjatë me pakicën greqishtfolëse. == Feja == {{Kryesor|Feja në trevat shqiptare}} {{Pie chart | thumb = right | caption = [[Feja në trevat shqiptare|Feja në Shqipëri]] sipas [[Regjistrimi|Censit]] 2023 te kryer nga [[INSTAT|Instituti i Statistikave]] (INSTAT)<ref name="censusi" /> |label1 = [[Islami në Shqipëri|Islami]] |value1 = 45.86 |color1 = DarkGreen |label2 = [[Kisha katolike në Shqipëri|Katolicizmi]] |value2 = 8.38 |color2 = Gold |label3 = [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|Ortodoksia]] |value3 = 7.22 |color3 = Red |label4 = [[Protestantizmi në Shqipëri|Ungjillizmi]] |value4 = 0.4 |color4 = Skyblue |label5 = [[Bektashinjtë në Shqipëri|Bektashizmi]] |value5 = 4.81 |color5 = Yellowgreen |label6 = [[Teizmi|Besimtarë pa denominim]] |value6 = 13.82 |color6 = Grey |label7 = [[Ateizmi]] |value7 = 3.55 |color7 = Lightgrey |label8 = Te padeklaruar |value8 = 15.76 |color8 = black |label9 = Te tjerë |value9 = 0.15 |color9 = Pink }} [[File:Marche Charlie Hebdo Paris 02.jpg|thumb|left|Përfaqësues të komuniteteve [[Islami në Shqipëri|islame]], [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodokse]], [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashiane]] dhe [[Kisha katolike në Shqipëri|katolike]] shqiptare në [[Paris]]]] Shqipëria është një vend [[Shekullarizmi|laik]] dhe i larmishëm fetar, [[Shteti laik|pa fe zyrtare]]. [[Liria e fesë|Liria e fesë, besimit dhe ndërgjegjes]] garantohet sipas [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutës së vendit]].<ref name="kushtetuta" /> Shqipëria është e njohur për [[Toleranca fetare në Shqipëri|tolerancë të gjerë fetare]]. Sipas [[Regjistrimi|Censit]] të 2023, të kryer nga [[INSTAT]], 1,101,718 (45.86%) e banorëve në Shqipëri janë [[Islami në Shqipëri|myslimanë]], 201,530 (8.38%) [[Kisha katolike në Shqipëri|katolikë]], 173,645 (7.22%) [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodoksë]], 115,644 (4.81%) [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashinj]], 9,658 (0.4%) [[Protestantizmi në Shqipëri|ungjillorë]], 3,670 (0.15%) besimtarë që i perkasin besimeve të tjera, 332,155 (13.82%) [[Teizmi|besimtarë pa denominim]], 85,311 (3.55%) [[Ateizmi|ateistë]] dhe 378,782 (15.76%) të padeklaruar.<ref name="censusi" /> == Politika == [[Skeda:Tirana, Albania – National Assembly 2015 01.jpg|parapamje|djathtas|230px|Kuvendi i Shqipërisë]] {{Kryesor|Sistemi shtetëror në Shqipëri}} Shqipëria është një [[Republika|republikë kushtetuese]] [[Republika parlamentare|parlamentare]] dhe [[Shteti sovran|shtet sovran]], [[Sistemi shtetëror në Shqipëri|politika]] e së cilës funksionon sipas një kuadri të përcaktuar në [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutë]] ku [[Presidenti i Shqipërisë|presidenti]] funksionon si [[kreu i shtetit]] dhe [[Kryeministri i Shqipërisë|kryeministri]] si [[kreu i qeverisë]].<ref name="kushtetuta">{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|language=en|pages=1–3}}</ref> [[Sovraniteti]] i takon [[Shqiptarët|popullit shqiptar]] dhe ushtrohet nga populli shqiptar nëpërmjet përfaqësuesve të tij ose drejtpërdrejt.<ref name="kushtetuta"/> [[Kushtetuta e Shqipërisë]] u miratua më 28 nëntor 1998 përmes referendumit mbarëpopullor. Kjo kushtetutë përkufizon Shqipërinë si republikë parlamentare, shtet unitar e të pandashëm, si dhe me qeverisje të bazuar "në një sistem zgjedhjesh të lira, të barabarta, të përgjithshme e periodike". Sipas kushtetutës, organi ligjvënës përbëhet nga një dhomë – Kuvendi – dhe ka 140 anëtarë, të cilët zgjedhin kreun e shtetit, Presidentin e Republikës, si dhe Këshillin e Ministrave e ngarkuar me pushtetin ekzekutiv. [[Ekzekutivi (qeveria)|Pushteti ekzekutiv]] ushtrohet nga presidenti dhe kryeministri, ku pushteti i presidentit është shumë i kufizuar. Presidenti është [[komandanti i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|ushtrisë]] dhe përfaqësuesi i unitetit të popullit shqiptar.<ref name="president">{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|language=en|pages=17–19}}</ref> Mandati i presidentit varet nga besimi i parlamentit dhe zgjidhet për një mandat pesëvjeçar nga parlamenti me një shumicë prej tre të pestat e të gjithë anëtarëve të tij. Kryeministri, i emëruar nga presidenti dhe i miratuar nga parlamenti, është i autorizuar të formojë kabinetin. Kabineti përbëhet kryesisht nga kryeministri, duke përfshirë deputetët dhe ministrat e tij.<ref name="prime minister">{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|language=en|pages=19–21}}</ref> == Ekonomia == [[Skeda:07Tirana Sheshi Skenderbej03.jpg|parapamje|djathtas|230px|Qendra e [[Tirana|Tiranës]] ose [[Sheshi Skënderbej]]]] {{Kryesor|Ekonomia e Shqipërisë}} Përpara vitit 1991, [[PPSH|Partia e Punës]] atëherë në pushtet e drejtonte ekonominë e vendit me anë të një serie planesh pesë-vjeçare. Të gjitha degët prodhuese kontrolloheshin nga shteti, bujqësia ishte kolektivizuar plotësisht dhe industria ishte pronë e shtetit, ndërsa sipërmarrjet private ishin të ndaluara rreptësisht. Përveç kësaj [[Kushtetuta e Shqipërisë|Kushtetuta e Republikës Socialiste të Shqipërisë]] e ndalonte qeverinë të kërkonte ndihma nga jashtë, të pranonte borxhe apo të lejonte investime të huaja në vend. Dështimi i kësaj ekonomie të kontrolluar e shtyu qeverinë paskomuniste të decentralizojë procesin e vendimmarrjes ekonomike. Ndalimi i tregtisë private është shfuqizuar qysh nga fillimi i viteve 90-të, qeveria ka kohë që pranon borxhe dhe kredi të huaja, dhe përpiqet të krijojë vende të reja pune, me anë të bashkëpunimeve me partnerët nga jashtë. Këto masa kanë për qëllim rritjen e industrisë së lehtë, prodhimet ushqimore dhe bujqësore, si dhe ekonominë në tërësi. Progresi i viteve të fundit është i dukshëm, tregu përmban të gjithë artikujt e nevojshëm industrialë dhe bujqësorë, ekonomia në përgjithësi po ecën me hapa të shpejta dhe po zhvillohet gradualisht duke pasur për çdo vit një rritje mesatarisht shumë të lartë vjetore në krahasim me vendet e tjera të [[Evropa Juglindore|Evropës Juglindore]]. === Nafta === Në jug të Shqipërisë do të kërkohet për gaz dhe naftë dhe për këtë tashmë është nënshkruar marrëveshja. Kërkimi për lëndët djegëse tejet të rëndësishme në kohën tonë, i është besuar kompanisë amerikane "''Sky Petroleum''". Investimi i kompanisë Sky Petroleum për kërkimin e naftës dhe të gazit në Bllokun 4 dhe 5 dhe në zonën e Dumresë është rreth 7-8 milionë dollarë, ndërsa parashikimet flasin për një potencial naftë mbajtës deri në 900 milionë barrela. Duke besuar tek konfirmimi i shifrave nga kërkimet, përpunimi i të dhënave sizmike dy dimensionale, si dhe nga shpimet e reja, që sipas marrëveshjes do të bëhen nga kompania amerikane "''Sky Petroleum''", ish ministri Prifti u shpreh shumë i kënaqur, që kompania ka treguar interes për të kërkuar në këtë zonë të Shqipërisë. Në vitin e parë kompania do të bëjë përpunimin e të dhënave sizmike dydimensionale, të cilat janë sot në arkivat tona, rishikimin dhe përpunimin e tyre. Më pas, në vitet e tjera ka një grafikë të detajuar të investime dhe kërkimeve në këto zona. Ndërsa përfaqësuesi i kompanisë Sky Petroleum, Karim Jabanputra vlerësoi shpejtësinë dhe lehtësinë e procesit për nënshkrimit e marrëveshjes me ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës. == Transporti == [[Skeda:Terminal jashte.jpg|parapamje|djathtas|230px|Terminali i ri nga jashtë]] === Autostradat === === Aeroporti === {{Kryesor|Aeroporti Nënë Tereza}} Aeroporti Nënë Tereza në Rinas është [[aeroporti]] i vetëm ndërkombëtar i Shqipërisë për fluturime civile. Ai ndodhet rreth 20&nbsp;km nga kryeqyteti [[Tirana]]. Nga [[Rinasi]] ka fluturime direkte me mjaft destinacione të botës. Nga Rinasi fluturojnë disa avionë të shoqërive të fluturimit drejt destinacioneve të [[Evropa|Evropës]], dhe prej pikave të transitit për në disa qytete të tjera joevropiane. Gjate periudhës se sistemit komunist ne Shqipëri ka pasur edhe aeroporte te tjera te cilat ishin te karakterit aeroporte ushtarake. Me i madhi ishte ne qytetin e [[Kucoves]], ku ishte edhe një nga bazat me kryesore te forcave ajrore te Shqipërisë dhe një nga bazat ajrore me te medha ne Ballkan. Ne aeroportin e Kucoves kryheshin dhe shërbime servisi për avionët luftarak Mik 17 dhe Mik 19 me një cilësi dhe profesionalizem te larte. Aeroport tjetër i rëndësishëm ka qene edhe aeroporti i [[Vlores]], ne te cilin u krijua edhe shkolla e pare e aviacionit ne Shqipëri. ==[[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]]== Më 9 korrik 1945 ajo mori emrin Ushtria Kombëtare dhe numri i saj u reduktua në 40 000, në dhjetor në 35 000 ndërsa në 1948 ky numër ra në 27 000 ushtarakë aktiv. Në të njëjtën kohë ajo filloi transformimin në një ushtri të rregullt të kohës së paqes. Struktura organizative esaj përbëhej nga [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministria e Mbrojtjes]], [[Shtabi i Përgjithshëm]], [[Forcat Tokësore Shqiptare|FT]], [[Flota Luftarake Detare|FD]], [[Forcat Ajrore Shqiptare|FA]], FR dhe ato Territoriale. Në vitin 1951 Ushtria krijoi për herë të parë aviacionin ushtarak, në vitin 1953 armën e Kimisë, shërbimin e Komunikimit, Zbulimin etj. FD, tanket, artileria, transporti, logjistika dhe disa shërbime të tjera u riorganizuan. Shqipëria ishte anëtare e Traktatit te Varshavës nga vitet 1950 deri 1968. [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Ushtria shqiptare]] u pajis me armatim dhe teknikë nga [[Bashkimi Sovjetik]]. Kjo periudhë shënoi fillimet e stërvitjeve të mëdha, sië ishte ajo e vitit 1950. Në vitin 1966 sipas udhëzimeve të [[PPSH]] me qëllimin e bërjes së ushtrisë më pak të kushtueshme dhe të lidhur me popullin për mos lejimin e krijimit të ëKastës Ushtarakeë, u realizua nxjerrja e ushtrisë nga kazermat, heqja e sistemit të gradave dhe shpërndarja e saj ne cdo pjesë të territorit të vendit. Komisari politik u vendos për të përfaqësuar vijën e partise në komandat e të gjitha niveleve të Forcave të Armatosura. Gjate periudhës së Luftës së Ftohtë, në vitet 70 dhe 80, [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]] patën një rritje të madhe numerike duke arritur shifrën 61 000 forca aktive, dhe 260,000 rezerviste dhe një numër i madh i Forcave Vullnetare. Ato u riorganizuan disa herë në njësi të përmasave dhe formave joeficente. Në fund të viteve 80 kishte 22 divizione që përbënin 3 fronte. Bazuar në konceptin e ëmbrojtjes pëllëmbë për pëllëmbëë Ushtria u shpërnda në 2200 pika në tëgjithë vendin dhe fortifikimi u kthye në qëllim më vete. Për herë të parë në historinë ushtarake botërore Shkollat e Lira ushtarake filluan në Shqipëri. Në vitet 90 me ndryshimin e sistemit politik, edhe Ushtria u bë pjesë e këtyre ndryshimeve. Reforma në FA filloi me vendosjen e kontrollit civil në to, heqjen e simboleve komuniste nga uniformat ushtarake dhe zëvëndësimi e tyre me simbolet kombëtare, vendosjen e gradave dhe depolitizimin e departizimin. Në bazë të koncepteve të reja për përdorimin e FA u bë ristrukturimië e riorganizimi i tyre me tendencë kryesore zvogëlimin e sasisë dhe rritjen e cilësisë. Hapja ndaj botës ishte një aspekt tjetër që i shërbeu modernizimit të FA dhe rritjes së shkallës së ndërveprueshmërisë së tyre me partnerët ndërkombëtar. Në vitin 1992 Shqipëria shpalli publikisht dëshirën e saj për tëu bërë anëtare e [[NATO]]-s, dëshirë e cila u pasua me ndërmarrjen e hapave konkret në këtë drejtim. Kështu në vitin 1994 firmoset Dokumenti në kuadrin e PP dhe në qershor [[1995]], Shqipëria është zyrtarisht pjesë e nismës PP. Në vitin [[1999]] u përgatit për herë të parë Plani i Veprimit për Anëtarësim (MAP). Megjithëse në vitin 1997, si pasojë e krizë, FA rezultuan më të dëmtuarat, në një kohë relativisht të shkurtër ato u ringritën dhe u bënë kontribuese të denja për sigurinë e paqen në rajon e më gjerë. Gjeografia e kontributeve të FA në mbështetje të paqes e sigurisë i kaloi kufijtë e rajonit të Ballkanit për tu shtrirë edhe përtej kontinentit. Proceset integruese të [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|FA]] të nisura në vitin [[1992]] u ridimensionunan pas vitit [[1997]], në përputhje me realitetet e krijuara, dhe arritën pikën e tyre kulmore me ftesën për anëtarësim në [[NATO]] që vendi ynë mori në Samitin e Bukureshit në prill 2008. === Portet e Shqipërisë === {{Kryesor|Portet e Shqipërisë}} Portet e Shqipërisë kanë funksionuar në bregdetin shqiptar që në kohët e lashta si në [[Durrës|Dyrrah]], [[Ulqin]], [[Tivar]], [[Vlorë|Aulone]], [[Apoloni]], [[Sarandë|Onhezmi]], etj. Gjatë shekujve VII–XII Durrësi ishte skela kryesore në perëndim të [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]]. Gjatë periudhës së [[Mbretëria e Arbërisë|principatave arbërore]] u ngritën skela të vogla kryesisht në grykat e lumenjeve në [[Buna|Shirgj]], [[Shëngjini|Shëngjin]], [[Mat|Shufada]], Rodon, [[Shkumbini|Bashtovë]], [[Semani|Pirg]] dhe Spinaricë zhvillimi i të cilave u frenua gjatë periudhës së [[Shqipëria osmane|pushtimit osman]]. Gjatë viteve 1928 deri 1934 u ndërtua porti detar i Durrësit dhe disa pontile druri në Sarandë, Vlorë e Shëngjin, të cilat u shkatërruan gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Nga viti 1945 deri në vitin 1952, u rindertua porti i Durrësit dhe disa kalata betoni në Vlorë, Sarandë e Shëngjin. Gjatë bregdetit Jon janë ndërtuar kalata e pontile në gjirin e Spilesë në [[Himarë]] dhe në [[Lukovë|Sasaj]] që shërbenin kryesisht për transport agrumesh. Porti kryesor i vendit është ai i Durrësit, ku funksionon edhe kantieri i riparimit të anijeve. === Hekurudha e Shqipërisë === {{Kryesor|Hekurudha e Shqipërisë}} Hekurudha Shqiptare ose HSH është sistemi hekurudhor shqiptar. Terminali kryesor i vendit është në [[Durrës]]. Infrastruktura e HSH-së shtrihet drejt lindjes në [[Pogradec]], jugut në Vlorë dhe veriut në [[Shkodër]]. Ka edhe një linje në kryeqytetin Tiranë. Shinat u shtrinë në vitet '80 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] nëpërmjet kufirit të [[Hani i Hotit|Hanit të Hotit]], për transport mallrash. Sot ende nuk ka asnjë lidhje hekurudhore ndërkombëtare për pasagjere në Shqipëri. Trenat janë në gjendje fizike jo të mirë. Rrjeti i HSH është i ndërtuar ne te njëjtin sistem si në Evrope, ne gjurme normale dhe ka një gjatësi prej 447&nbsp;km. == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Shqipërisë}} Kultura e Shqipërisë është e pasur në shumë drejtime të arit si kinematogafi, teatër, art figurativ etj. Pas Luftës së Dytë Botërore nën udhëheqjen e sistemit Komunist të Shqipërisë është futur në shoqërinë shqiptare edhe shpërndarja e mirënjohjeve për veprimtari të ndryshme të personava me profesione artistike. Ndër mirënjohjet më të njohura janë [[Artist i Popullit]] dhe [[Artist i Merituar]]. Me ndërrimin e sistemit të qeverisjes, në Shqipëri shpërndarjen e mirënjohjeve e bën Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Mirënjohjet që presidenti i bën shqiptarve dhe shtetasve të tjerë janë shenjë e mirënjohjes për kontributin e individëve për sfera të ndryshme të kulturës shqiptare. === Arti në Shqipëri === {{Kryesor|Arti në Shqipëri}} Fillimet e artit figurativ në truallin e Shqipërisë janë të hershme. Gjurmët e para i përkasin periudhës se neolitit. Nëpërmjet zbulimeve të shumta arkeologjike, në zona të ndryshme të vendit, janë gjetur qindra e mijëra qeramika, terrakota, zbukurime ne metal etj., që u përkisnin fiseve ilire, paraardhësve të drejtpërdrejtë të shqiptarëve të sotëm. Prodhimet më të hershme janë të thjeshta, për përdorim praktik, por në to shfaqen edhe vlera artistike si në format zoomorfe të enëve ashtu edhe në dekorim, gdhendjet dhe elemente të tjerë. Nga shekulli i gjashtë deri në shekullin e trete p.e.re në qeramika vizatohen linja dhe figura gjeometrike; forma ndërtohet me siluet më elegant dhe pasurohet me elemente plastike. Shumë enë të kësaj periudhe, që ruhen sot në muzetë e Shqipërisë, kanë vlera të mirëfillta artistike dalluese vendase, që nuk i ndeshim në artin e fqinjëve të tjerë po aq të lashtë si helenët, maqedonasitë apo romakët. === Kuzhina shqiptare === {{Kryesor|Kuzhina shqiptare}} === Letërsia shqiptare === {{Kryesor|Letërsia shqiptare}} === Televizioni në Shqipëri === {{Artikulli kryesor|Televizioni në Shqipëri}} === Vallet Shqiptare === {{Kryesor|Vallja Shqiptare}} === Sporti në Shqipëri === ''Shiko edhe: '' * [[Kombëtarja shqiptare e futbollit]] * [[Federata Shqiptare e Volejbollit]] * [[Federata Shqiptare e Atletikës]] == Referime == {{Reflist|30em}} ==Lidhje të jashtme== * [https://albania.al Albania.al] – faqja turistike e Shqipërisë {{In lang|en}} * [http://www.president.al/ Presidenca e Shqipërisë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp |date=16 korrik 2012 }} – Faqja zyrtare * [http://www.parlament.al/ Parlamenti Shqiptar] – Faqja zyrtare {{Coord|41|N|20|E|type:country_region:AL|display=title}} {{Shtete në Ballkan}} {{Shtetet në Evropë}} [[Kategoria:Shqipëri| ]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] [[Kategoria:Vende në Ballkan]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Këshillit të Evropës]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës Ndërkombëtare të Frankofonisë]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës së Bashkëpunimit Islam]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit për Mesdheun]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1912]] [[Kategoria:Republika]] [[Kategoria:Vende dhe territore ku shqipja është gjuhë zyrtare]] 0d1sgn1mvoej1crmwsoyequdfrr4veu 2940590 2940564 2026-04-13T08:15:11Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940564|2940564]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940590 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republika e Shqipërisë | native_name = [[Gegërishtja|Gegërisht]]: Shqypnia/Shqipnia | image_flag = Flag of Albania.svg | image_coat = Coat of arms of Albania.svg | flag_size = 120px | flag_type = Flamuri i Shqipërisë|Flamuri | symbol_type = Stema e Shqipërisë|Stema | image_map = Location Albania Europe.png | image_map_size = 200px | national_motto = :''Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqiptar.'' | national_anthem = ''[[Himni i Flamurit]]''<br />{{small|"Himni Kombëtar Shqiptar"}}<br /><div align="center">[[Skeda:Hymni i Flamurit instrumental.ogg]]</div> | capital = [[Tirana]] | largest_city = [[Tirana]] | official_languages = [[Gjuha shqipe|Shqip]] | religion = 50.67% musliman<br>16.02% të krishterë<br>17.37% pa fe<br>15.92% të padeklaruar | membership = [[OKB]],<br/>[[Këshilli i Evropës]],<br/>[[NATO]],<br/> [[OSBE]] dhe <br/>[[Organizata e Bashkëpunimit Islam]] | government_type = [[Republika parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_name1 = [[Bajram Begaj]] | leader_title1 = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] | leader_name2 = [[Edi Rama]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] | leader_name3 = [[Elisa Spiropali]] | leader_title3 = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kryetari i Kuvendit]] | legislature = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]] | established_event1 = [[Principata e Arbërit]] | established_date1 = 1190 | established_event2 = [[Mbretëria e Arbërisë]] | established_date2 = 1272 | established_event3 = [[Principata e Topiajve]] | established_date3 = 1368 | established_event4 = [[Lidhja e Lezhës]] | established_date4 = 2 mars 1444 | established_event5 = [[Pashallëku i Shkodrës]] | established_date5 = 1757 | established_event6 = [[Pashallëku i Janinës]] | established_date6 = 1787 | established_event7 = [[Pavarësia]] nga [[Perandoria Osmane]] | established_date7 = 28 nëntor 1912 | established_event8 = [[Principata e Shqipërisë]] | established_date8 = 29 korrik 1913 | established_event9 = [[Republika Shqiptare]] | established_date9 = 31 janar 1925 | established_event10 = [[Mbretëria Shqiptare 1928–1939|Mbretëria Shqiptare]] | established_date10 = 1 shtator 1928 | established_event11 = [[Republika Popullore e Shqipërisë]] | established_date11 = 11 janar 1946 | established_event12 = [[Kushtetuta e Shqipërisë]] | established_date12 = 28 nëntor 1998 | area_km2 = 28748 | area_land_km2 = 139 | area_water_km2 = 4.7 <!--| Kufiri = 720--> <!--| ZEE = 3 768--> | population_estimate = [[Shqiptarët|2.402.113]] | population_estimate_year = 2023 <!--| population_estimate_rank = 135--> | population_density_km2 = 105 | GDP_nominal = 25.23 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_per_capita = 10,511[[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_PPP = 43.99 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_per_capita = 15,646 [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_year = 2023 | HDI = 0.795 | HDI_year = 2020 | HDI_rank = 69 | currency = [[Leku]] | time_zone = [[UTC+1]] | utc_offset_DST = [[UTC+2|+2]] | cctld = [[.al]] | calling_code = +355 ( 0 ) | drives_on = djathtas | iso3166code = AL, ALB, 008 |map_caption=Vendndodhja e Shqipërisë (e gjelbër)}} '''Shqipëria''' ([[Gegë|gegërisht]]: ''Shqipnia'', gjithashtu ''Shqypnia''; historikisht ''Arbri'' ose ''Arbëria'', ndërkombëtarisht ''Albania''), zyrtarisht '''Republika e Shqipërisë''', është një shtet në [[Evropa Juglindore|Europën Juglindore]]. Shtrihet në pjesën jugperëndimore të [[Gadishulli Ballkanik|Gadishullit Ballkanik]] dhe kufizohet në veriperëndim me [[Mali i Zi|Malin e Zi]], në verilindje me [[Kosova|Kosovën]], në lindje me [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] dhe në jug me [[Greqia|Greqinë]]. Në perëndim laget me detet [[Deti Adriatik|Adriatik]] dhe [[Deti Jon|Jon]], dhe ndodhet vetëm 78 km larg [[Italia|Italisë]] përgjatë [[Ngushtesa e Otrantos|ngushtesës (kanalit) së Otrantos]], 72 km i gjerë. Shqipëria ka një sipërfaqe prej 28,749 km² dhe rreth 2,41 milion banorë.<ref name="censusi" /> Ajo përfshin relieve të larmishme nga malet me kupola prej bore në [[Alpet Shqiptare]], [[Korabi]], [[Vargmali Qendror (Shqipëri)#Malet e Skënderbeut|Vargmalet e Skënderbeut]], dhe [[Malet e Vetëtimës]], deri tek fushat e ulëta të plleshme nga brigjet e [[Bregdeti Shqiptar i Adriatikut|Adriatikut]] dhe [[Bregdeti Shqiptar i Jonit|Jonit]]. [[Tirana]] është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i shtetit, duke e përcjellur në renditje [[Durrësi]], [[Vlora]] dhe [[Shkodra]]. Trashëgimtare e qytetërimit të lashtë [[ilirët|Ilir]], Shqipëria ka shënuar një përparim të dukshëm ekonomik, shoqëror e kulturor pas shekujsh prapambetje nën [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] dhe në regjime diktatoriale gjatë shek. XX. Pas rënies së rendit komunist më [[1991]], Shqipëria ka përjetuar një periudhë kalimtare të vështirë drejt demokracisë së lirë dhe ekonomisë së tregut. Prej vitit 2009, Shqipëria është anëtare e [[NATO]]-s dhe aplikante për kandidate për anëtarësim në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Shqipëria është dëshmuar faktor i rëndësishëm në ruajtjen e qëndrueshmërisë rajonale, duke mbështetur pavarësinë e [[Kosova|Kosovës]] dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve politike në [[Ballkan]]. Ndërkaq, shteti Shqiptar po gëzon përmirësim e zhvillim të turizmit; po ashtu, mban vendin e 62-të në botë për mirëmbajtjen e mjedisit.<ref>{{Cite web |url=https://epi.yale.edu/epi-results/2022/component/epi |publisher=Yale|title=Environmental Performance Index |access-date=30 korrik 2022 |language=en}}</ref> Shqipëria është zgjedhur një nga vendet më të mira për të kaluar pushimet në vitin [[2011]] nga disa gazeta të njohura.<ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/21219-la_repubblica_shqiperia_ne_vend_te_pare_per_pushime.html "La Repubblica": "Shqipëria ne vend te pare per pushime"] – infoalbania.org</ref><ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/17517-Edhe-Financial-Times-zgjedh-Shqipërine-per-turizem.html Edhe "Financial Times" zgjedh Shqipërine per turizem] – infoalbania.org</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164#|title=Lonely Planet’s top 10 countries for 2011 – travel tips and articles – Lonely Planet|accessdate=2 nëntor 2010|archive-date=4 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104050258/http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164|url-status=dead|language=en}}</ref> Shteti është kandidat zyrtar për anëtarësi në [[Bashkimin Evropian]], duke filluar zyrtarisht kapitujt e parë per hyrjen ne [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] më 10.01.2025. == Gjeografia == {{Joref|Seksioni}}{{Kryesor|Gjeografia e Shqipërisë}}[[Skeda:Satellite image of Albania in June 2000.jpg|parapamje|majtas|200px|Pamje satelitore e Shqipërisë <small>(qershor 2000)</small>]] === Vendndodhja gjeografike === Shqipëria kufizohet nga [[Mali i Zi]] në veriperëndim, [[Kosova]] në veri, nga [[Maqedonia e Veriut]] në lindje dhe [[Greqia]] në jug. Në kufirin natyror perëndimor Shqipëria ka dalje të hapur në Detin Adriatik dhe në jugperëndim në Detin Jon. Gjatësia e vijës kufitare të Republikës së Shqipërisë është 1094&nbsp;km, nga të cilat 657&nbsp;km vijë kufitare tokësore, 316&nbsp;km vijë bregdetare, 48&nbsp;km vijë ndarëse përmes lumenjve dhe 73&nbsp;km përmes liqeneve. Sipërfaqja e përgjithshme është 28.748 kilometra katrorë. Gjatësia e përgjithshme e vijës kufitare është 1094&nbsp;km, nga te cilat janë: 657&nbsp;km (kufi tokësor), 316&nbsp;km (kufi detar), 48&nbsp;km (kufi lumor) dhe 73&nbsp;km (kufi liqenor). Në veri e verilindje ka 529&nbsp;km vijë kufitare me Malin e Zi, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, ndërsa në jug e juglindje me Greqinë një vijë kufitare prej 271&nbsp;km. Në perëndim Shqipëria laget nga [[Deti Adriatik]] e në jug-perëndim nga [[Deti Jon]]. Shqipëria ka një pozitë të favorshme gjeografike, pasi gjendet në kryqëzimin e rrugëve më të shkurtra që kalojnë nga Mesdheu perëndimor për në Ballkan e [[Anadolli|Azinë e Vogël]] (Anadolli), dhe kontrollon kalimin përmes [[Ngushtica e Otrantos|kanalit detar të Otrantos]]. Luginat e saj më të gjëra janë ato të lumenjve [[Lumi i Drinit|Drin]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] dhe [[Vjosa|Vjosë]], që lehtësojne, njëkohësisht, lidhjen e brendshme të [[Ballkani]]t me detin Adriatik dhe të Azisë së Vogël me viset e Mesdheut. Bregdeti i Adriatikut shtrihet nga gryka e [[Lumi i Bunës|Bunës]] deri në Kepin e Gjuhëzes. Në gjirin e Vlorës e në drejtim të jugut, bregdeti është i lartë, shkëmbor, ku dominon mali i Karaburunit. Gjiret kryesore të Shqipërise janë: gjiri i [[Lumi i Drinit|Drinit]], i [[Gjiri i Lalzit|Lalzit]], i [[Durrësi]]t, i Karavastasë dhe i [[Vlorë]]s, në hyrje të së cilës gjendet ishulli i [[Sazani|Sazanit]]. === Relievi === Relievi i Shqipërisë është kryesisht kodrinor-malor. Vargmalet e para alpine u formuan nga mbarimi i jurasikut, ndërsa gjatë erës kenozoike u shpejtua procesi malformues në tërësinë e Albanideve, që tani përbëjnë tokën e nëntokën e Shqipërisë. Lartësia mesatare e relievit është 708 metra, ose 2 herë më e lartë se mesatarja e Evropës. Lartësitë më të mëdha gjenden në [[Alpet Shqiptare]] dhe në malet e Lindjes ([[Mali i Korabit|Korabi]] 2751&nbsp;metra mbi nivelin e detit, përben edhe majën më të lartë të Shqipërisë). Fushat zënë kryesisht pjesën perëndimore, përgjatë bregdetit Adriatik, por ka edhe në pjesë të tjera të vendit. Fushat më të larta janë ato të pellgut të Korçës, mbi 800 metra mbi nivelin e detit. Fushat gjenden kryesisht përgjatë lumenjve kryesore si: [[Vjosa|Vjosë]], [[Lumi i Devollit|Devoll]], [[Lumi i Osumit|Osum]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]], [[Lumi i Erzenit|Erzen]], [[Lumi i Matit|Mat]] dhe [[Lumi i Drinit|Drin]], ku gjenden, gjithashtu, edhe tokat bujqësore e qendra të mëdha banimi, si dhe përshkohen nga rrugë te rëndësishme lidhjesh. [[Skeda:Albanian Riviera.jpg|parapamje|250px|djathtas|Riviera shqiptare]] [[Skeda:Krujë3.jpg|parapamje|250px|djathtas|Malet në Shqipërinë e mesme, afër [[Krujë]]s]] [[Skeda:Albania pasture.jpg|parapamje|250px|djathtas|Fushë në Alpet shqiptare]] Territori i Shqipërisë ndahet në katër krahina të mëdha natyrore (fiziko-gjeografike): [[Alpet Shqiptare]], krahina malore qendrore, krahina malore jugore, dhe ultësira bregdetare. Lagunat kryesore në Shqipëri janë ato të Lunrës (Vilunit), [[Laguna e Patokut|Patokut]], Bishtrakës, [[Laguna e Karavastasë|Karavastasë]], [[Laguna e Nartës|Nartës]], dhe Pashalimanit. Territori Shqiptar përfshin shumë plazhe. Ato kryesoret janë [[Plazhi i Velipojës]], [[Plazhi i Shëngjinit|Shëngjinit]], [[Plazhi i Talës|Talës]], [[Plazhi i Durrësit|Durrësit]], [[Plazhi i Divjakës|Divjakës]], [[Plazhi i Semanit|Semanit]], [[Plazhi i Vlorës|Vlorës]], [[Plazhi i Dhërmiut|Dhërmiut]], [[Plazhi i Himarës|Himarës]] dhe [[Plazhi i Sarandës|Sarandës]]. Kepat kryesore janë [[Kepi i Rodonit]], Kepi i Bishtit të Pallës, dhe Kepi i Gjuhezës. Ishujt kryesorë janë [[Ishulli i Sazanit]], [[Ishulli i Kunës]], [[Ishulli i Zvërnecit]]. Në Shqipëri ekziston një gadishull, ai i [[Karaburuni|Karaburunit]]. === Klima === Shqipëria bën pjesë në brezin subtropikal dhe përfshihet në zonën e klimës mesdhetare, me dimër të shkurtër e të butë dhe me verë të nxehtë e shumë të thatë. Klima e Shqipërisë ka ndryshime të mëdha nga një krahinë në tjetrën dhe kontraste të mëdha në temperaturë, reshje, ndriçimin diellor, lagështirën e ajrit, etj. Ndriçimi diellor lëviz nga 2,731 orë në vit në Xarë të [[Rrethi i Sarandës|Sarandës]],<ref>[http://www.gazetazagoria.org/index.php?page=show&rubrika=editorial&id=2 "MADE IN ZAGORIA" nga www.gazetazagoria.org]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} – Hapur me 26 qarshor 2011</ref> 2,722 orë në vit në [[Vlora|Vlorë]], 2,560 orë në vit në [[Tirana|Tiranë]], 2,246 orë në [[Peshkopia|Peshkopi]] dhe 2,046 orë në vit në [[Kukësi|Kukës]]. Bien mesatarisht 1430&nbsp;mm reshje në vit dhe vijnë duke u pakësuar nga perëndimi në lindje. === Njësitë territoriale === {{Kryesor|Njësitë administrative të Shqipërisë}} Ndarja administrative njësive territoriale në Shqipëri është bërë në disa nivele duke filluar nga niveli më i madh [[qarku]], pastaj [[bashkia]] dhe [[njësia administrative]]. [[Bashkia e Tiranës]] gëzon status të veçantë nga bashkitë e tjera dhe ndahet në [[11 Bashkitë e Tiranës|11 njësi bashkiake]] të vogla. [[Skeda:AlbaniaNumberedDistricts.png|right|369x369px|Rrethet e Shqipërisë]] Shqipëria është e ndarë në ''12 [[Qarqet e Shqipërisë|qarqe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Qarku i Beratit]] # [[Qarku i Dibrës]] # [[Qarku i Durrësit]] # [[Qarku i Elbasanit]] # [[Qarku i Fierit]] # [[Qarku i Gjirokastrës]] # [[Qarku i Korçës]] # [[Qarku i Kukësit]] # [[Qarku i Lezhës]] # [[Qarku i Shkodrës]] # [[Qarku i Tiranës]] # [[Qarku i Vlorës]] {{Div col end}} të cilat ndahen më tej në ''36 [[Rrethet e Shqipërisë|rrethe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Rrethi i Beratit]] # [[Rrethi i Bulqizës]] # [[Rrethi i Delvinës]] # [[Rrethi i Devollit]] # [[Rrethi i Dibrës]] # [[Rrethi i Durrësit]] # [[Rrethi i Elbasanit]] # [[Rrethi i Fierit]] # [[Rrethi i Gjirokastrës]] # [[Rrethi i Gramshit]] # [[Rrethi i Hasit]] # [[Rrethi i Kavajës]] # [[Rrethi i Kolonjës]] # [[Rrethi i Korçës]] # [[Rrethi i Krujës]] # [[Rrethi i Kuçovës]] # [[Rrethi i Kukësit]] # [[Rrethi i Kurbinit]] # [[Rrethi i Lezhës]] # [[Rrethi i Librazhdit]] # [[Rrethi i Lushnjës]] # [[Rrethi i Malësisë së Madhe]] # [[Rrethi i Mallakastrës]] # [[Rrethi i Matit]] # [[Rrethi i Mirditës]] # [[Rrethi i Peqinit]] # [[Rrethi i Përmetit]] # [[Rrethi i Pogradecit]] # [[Rrethi i Pukës]] # [[Rrethi i Sarandës]] # [[Rrethi i Shkodrës]] # [[Rrethi i Skraparit]] # [[Rrethi i Tepelenës]] # [[Rrethi i Tiranës]] # [[Rrethi i Tropojës]] # [[Rrethi i Vlorës]] {{Div col end}} {{Paragraf}} == Historia == [[Skeda:Apollonia Ruins near Fieri (Albania).jpg|parapamje|190px|[[Apolonia]]]] {{Kryesor|Historia e Shqipërisë}} '''Historia e Shqipërisë''' në të vërtetë nuk përfshin vetëm të dhënat historike të hapësirës gjeografike mbi të cilën gjenden territoret shqiptare por edhe hapësirat e tjera të banuara me shqiptarë e që kanë mbetur jashtë kufijve të Shqipërisë së sotme e që në të kaluarën kanë qenë një tërësi. === Lashtësia === {{Kryesor|Lashtësia}} . Shumë njerëz i quajnë shqiptarët pasardhës të drejtpërdrejtë të një fisi të lashtë ilir, me emrin "Albani", ose "Albanët" i cili ishte i vendosur në Shqipërinë e sotme. . Metalpunues dhe luftëtarë të shkëlqyer, ilirët krijuan shumë mbretëri të vogla brenda vendit të tyre, duke luftuar ndërmjet njeri-tjetrit për kohën më të madhe të historisë së tyre. Vetëm gjatë shekullit të 6 p. e. s, të gjitha mbretëritë u bashkuan për të mbrojtur vendin nga fqinjët: nga mbretëria e Molosianëve në veri te Shqipërisë, mbretëria e Maqedonisë dhe nga mbretëria e [[Pionia|Pionisë]]. === Ilirët === [[Skeda:Gjergj Kastrioti.jpg|parapamje|200px|djathtas|[[Skënderbeu]]]] {{Kryesor|Ilirët}} [[Ilirët]], paraardhësit dymijë vjeçarë të kombësisë së sotme me prejardhje gjenetike të grupeve fisnore të familjeve të mëdha shqiptare si në zonat urbane e rurale si dhe nga studimet mbi shumë individë me lidhje gjaku 99% [[shqiptare]], vërtetuar edhe nga studimet e botimet e fundit nga institutet kërkimore shkencore nga Evropa kontinentale, SHBA e Kanada, nga specialistët e huaj dhe shqiptarë të shkencave antropologjike, gjenetike e arkeologjike, banonin që nga pjesa veri-perëndimore e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] deri në Detin Jon, si dhe përgjatë kufirit tokësor të Gadishullit Ilirik me [[Dalmatët]], Maqedonasit dhe Hellenët të lashtë. === Shqipëria nën sundimin osman === {{Kryesor|Shqipëria nën sundimin osman}} Sulmet e [[Ushtria osmane|ushtrive osmane]] për pushtimin e viseve shqiptare nisën në mesin e viteve 80 të shek. XIV. Të udhëhequra nga [[bejlerbeu]] i [[Rumelia|Rumelisë]], Timurtash Pasha, në vitin 1385 ushtritë osmane, pasi morën Sofjen, u futën në Shqipëri dhe pushtuan qytetet e Shtipit, të Përlepit, të Manastirit dhe të Kosturit. Në dokumente perëndimore dhe osmane të shek. XIV–XV për qytetet e Shkupit, të Manastirit, të Kosturit, të Janinës etj., si dhe për Fushë-Dardaninë shprehimisht është shënuar se ato ishin "në Shqipëri" apo "në tokat shqiptare". === Rilindja Kombëtare === [[Skeda:League of Prizren building.jpg|parapamje|djathtas|200px|Pamja e sotme e kompleksit, ku u mbajt Lidhja e Prizrenit]] {{Kryesor|Rilindja Kombëtare}} Nga mesi i shekullit të 19-të [[Turqia]] ishte në ethet e "Çështjes Lindore", në kohën që ballkanasit, duke përfshirë edhe shqiptarët, kërkonin të plotësonin ëndrrën e tyre kombëtare. Për të mbrojtur dhe përkrahur interesat e tyre kombëtare, shqiptarët u mblodhën në [[Prizren]], një qytet i [[Kosovës]], në vitin 1878 dhe krijuan Lidhjen Shqiptare të Prizrenit të njohur më shpesh sot si [[Lidhja e Prizrenit]]. Lidhja kishte dy qëllime kryesore, atë politike dhe atë kulturore. Së pari, u përpoq (pa sukses) të bashkonte të gjitha trojet shqiptare – atë kohe të ndara në katër vilajete, ose krahina, e Kosovës, e Shkodrës, e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], e Janinës – në një shtet vetëqeverisës brenda sistemit të Perandorisë Osmane. Së dyti, mprehu një lëvizje për zhvillimin e gjuhës shqipe, letërsisë, arsimimit, dhe kulturës. Në vijë me programin e dytë, në vitin 1908 udhëheqësit shqiptarë u takuan në qytetin e Manastirit (sllavisht: ''Bitola'', Maqedoni e Veriut) dhe përshtatën një alfabet kombëtar. Ai bazohej më së shumti në shkrimin latin, ky zëvendësoi disa alfabete të tjera, duke përfshirë [[Alfabeti arab|alfabetin arab]] ([[Elifba]]) dhe grek, që ishin gjer në atë kohë në përdorim. Në 28 Nentor 1912 Shqipëria nen drejtimin e Ismail Qemalit shpalli pavaresine nga Perandoria Osmane. Ismail Qemali dhe njerezit e tij krijuan një qeveri katërmbëdhjetë mujore që veproi në kushte shumë të veshtira. Në 1913 në Konferencen e ambasadoreve në Londer u njoh shteti shqiptar dhe kufijte e sotme të tij. {{Paragraf}} == Popullsia == [[Skeda:Piramida e popullsisë së Shqipërisë.gif|250px|parapamje|Popullsia e Shqipërisë ndër vite]] {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë}} Shqipëria ka 2,402,113 banorë.<ref name="censusi" /> 46% e shqiptarëve jetojnë nëpër fshatra. Mbas kohës së diktaturës ndodhi një ndryshim demografik. Me qindra shqiptarë kanë emigruar (të ligjshëm ose të paligjshëm) në Itali, Greqi, BE edhe në vendet e Amerikës Veriore. Në 2004 shteti shqiptar shpalli një milion emigrantë në më pak se 15 vjet. Pavarësisht se njerëzit kanë emigruar, rritja e popullsisë në qytete si Tirana dhe Durrësi nuk u ndalua. Tirana, në vitin 1990 kishte 250,000 banorë edhe 20 vjet me vonë ka më shumë se 600,000 banorë, kjo është një rritje prej 140%. Në atë kohë njerëzit kanë lënë vendin dhe kanë shkuar nëpër vende të huaja ose njerëzit kanë lënë fshatin dhe kanë shkuar nëpër qytete. Kështu shumë fshatra në jug janë sot të lëna pas dore. Shqipëria ka disa pakica etnike-gjuhësore. Midis tyre janë pakica ortodoksët greqishtfolëse, [[vllehët]] (10,000), [[sllavët]] (3,000 [[Serbët|serbë]], [[Boshnjakët në Shqipëri|boshnjakë]], [[Goranët|goranë]] dhe [[Maqedonët e sotëm|maqedonas]], romë 9,000). Rreth 25,000 ortodoksët greqishtfolëse kanë banimet në zonat rurale në jug të Shqipërisë dhe kryesisht në zonat e pakicave gjuhësore në kufi me Greqinë të qarkut të Sarandës, të Gjirokastrës (Dropull, Pogon), të Delvinës, të Himarës, si dhe në qendrat e mëdha si Durrësi, Tirana. === Qytete të veçanta të Shqipërisë === <div style="float:left; margin-right:10em"> {| class="wikitable" |+ Qytete arkeologjike |- |style="width:20em"| [[Albanopoli]] (Tirana e Vjeter) |- |style="width:20em"| [[Apolonia]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Bylisi]] |- |style="width:20em"| [[Durrësi]] |- |style="width:20em"| [[Lezha]] |} {| class="wikitable" |+ Qytete të mbrojtura nga [[UNESCO]] |- |style="width:20em"| [[Berati]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Gjirokastra]] |} </div> <div style="clear:both;"></div> === Popullsia etnike === {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Minoritetet|l1=Minoritetet në Shqipëri}} ==== Shqiptarët ==== {{Kryesor|Shqiptarët}} Shqiptarët janë grupi etnik më i madh në Shqipëri, me 91.3%.<ref name="censusi">{{Cite web |date=28 qershor 2024 |title=Të dhënat e Censit 2023 |url=https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240628133314/https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf |archive-date=28 qershor 2024 |access-date=28 qershor 2024 |language=sq}}</ref> Shqiptarët ndahen në dy grupe mëdha gjuhësore: [[Gegë]]t edhe [[Toskë]]t, që përveç disa ndryshimeve në gjuhë dallojnë edhe në kulturë dhe në besimin fetar. Toskët shtrihen në Jug të vendit dhe ndahen në [[Myslimanët|Myslimanë]] ([[Islami Synit|Syni]] dhe [[Bektashijtë|Bektashi]]) dhe në të Krishterë Ortodoksë, kurse Gegët shtrihen në Veri dhe ndahen në Myslimanë (shumica dërrmuese Syni dhe pakica Bektashi) dhe në të Krishterë Katolikë. Gjithsesi dallimet midis dy grupimeve me rritjen e urbanizimit kanë ardhur duke u zhdukur. ==== Romët ==== {{Kryesor|Romët në Shqipëri}} Zyrtarisht Shqipëria ka rreth 9,813 romë<ref name="censusi" /> por burime të tjera thonë që jetonjë përafërsisht 120,000 romë në Shqipëri<ref>[http://www.errc.org/cikk.php?cikk=3622 Basic Facts on Roma – Albania – ERRC.org<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref>. [[Romët]] janë të përhapur në pjesën më të madhe të qendrave të banuara në Ulësirëm Perëndimore të Shqipërisë. Mungesa e shifrave te sakta për regjistrimin e romeve ne Shqipëri ndodh sepse romet nuk kane aftësitë e duhura për te regjistruar fëmijët e porsalindur. ==== Vllehët ==== {{Kryesor|Vllehët në Shqipëri}} Vendbanimet e bashkësive vllah/arumun në Shqipëri datojnë qysh herët në histori. Ata kanë qenë për një kohë të gjatë të integruar në të gjitha pikëpamjet e jetës së vendit me popullatën e përgjithshme, duke dhënë ndihmën e tyre dhe duke promovuar vlerat e shoqërisë shqiptare. [[Vllehët]]/arumunët zyrtarisht në Shqipëri janë të njohur si pakicë gjuhësore. Popullsia me origjinë vllahe/arumune kryesisht është vendosur në Shqipërinë Jugore dhe në Shqipërinë e Mesme. Vllahët kanë ruajtur zakonet dhe traditat e tyre. Në fillim të vitit 1999 ata kanë themeluar shoqatën kulturore, e cila organizon aktivitete artistike me pjesëmarrjen e grupeve folklorike. Bashkësia ka botuar në gjuhën arumune libra për historinë dhe literaturë tjetër. ==== Malazezët ==== {{Kryesor|Sllavët në Shqipëri}} Ky minoritet fare i vogël jeton në veri të [[Shkodra|Shkodrës]].<ref>http://www.zhurnal.mk/mk/cont.asp?k=21208120405&s=211009112627&id=1391085217{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Serbët kanë marrë gjendjen e minoritetit vitin e kaluar. Komiteti Shtetëror për Minoritetet është organizuar në mars të vitit 2005 dhe është vënë në vartësi të Qeverisë Shqiptare. Ky komitet ka në përbërjen e tij edhe një përfaqësues të komunitetit malazez. Serbët votojnë për Partinë e të Drejtave të Njeriut, anëtarët e së cilës janë kryesisht qytetarë të minoritetit ortodoksët greqishtfolës. Kjo parti ka tre përfaqësues në Parlamentin e Shqipërisë dhe një ministër në qeveri. Milan Brojovic (serb) është zëvendës-kryetar i Partisë, dhe drejtor i Menaxhimit të Sportit në Ministrinë e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Malazezet janë të bashkuar në Shoqatën "Moraca-Rozafa", qendra e së cilës është në Shkodër. ==== Maqedonasit ==== {{Kryesor|Maqedonët në Shqipëri|l1=Maqedonasit në Shqipëri}} Jetojnë në nëntë fshatra rreth [[Liqeni i Prespës|liqenit të Prespës]] ne [[Korça|Korçë]], si dhe në disa fshatra të tjera në rrethin e Dibrës. Numri i tyre në Shqipëri është 2,281.<ref name="censusi" /> Minoriteti maqedonas ndodhet i përqendruar në zonën e Prespës që shtrihet në verilindje të qytetit të Korçës, 30&nbsp;km larg tij. Kjo zonë është e vendosur në skajin juglindor të territorit shqiptar në kufi me Maqedoninë e Veriut dhe Greqinë. Sipërfaqja e zones së Prespës është 213,9&nbsp;km². Popullsia aktualisht përbëhet nga 418 banorë. Vija përgjatë liqenit të Prespës me kufirin shqiptar është 35&nbsp;km. Gjatë kësaj vije shtrihen të 9 fshatrat minoritare të zonës së Prespës që janë: Liqenasi (Pustec), Lajthiza, Zaroshka, Cerja, Shulini, Gollombopi, Gorica e Vogël, Bezmishti dhe Gorica e Madhe. Nga pikëpamja administrative, të 9 fshatrat minoritare përbëjnë një komunë me emrin Komuna e Liqenasit sipas emrit të fshatit Liqenas që është më i madhi. Ky fshat e ka pasur emrin Pustec, por më vonë emri i tij dhe emrat e fshatrave të tjerë janë shqipëruar. Në takim me banorët vendas, u kërkua që fshatrat të quhen me emrat e tyre në origjinsl: Pustec, Gollomboq, Bezmosht, etj. Drejtuesit e qeverisjes vendore u shprehën të gatshëm për ta pranuar këtë kërkesë. ==== Ortodoksët greqishtfolës ==== {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Pakica ortodoksët greqishtfolëse|l1=Greqishtfolësit në Shqipëri}} Sipas të dhënave zyrëtare pakica kombëtare më e madhe që jeton në territorin e Republikës së Shqipërisë është pakica greqishtfolëse. Popullsia e saj, sipas të dhënave nga Regjistrimi i Përgjithshëm i Popullsisë dhe i Banesave i vitit 2011 është 23,485 banorë.<ref name="censusi" /> Pjesa dërrmuese e saj jeton në jug të vendit, në 40 fshatra të rrethit Gjirokastër, 35 fshatra të Sarandës, 16 fshatra të Delvinës dhe 2 fshatra të Përmetit. Pakica greqishtfolëse është pakica e parë e njohur nga shteti shqiptar dhe mund të thuhet se çështja e pakicave kombëtare në Shqipëri ka qenë identifikuar për një kohë të gjatë me pakicën greqishtfolëse. == Feja == {{Kryesor|Feja në trevat shqiptare}} {{Pie chart | thumb = right | caption = [[Feja në trevat shqiptare|Feja në Shqipëri]] sipas [[Regjistrimi|Censit]] 2023 te kryer nga [[INSTAT|Instituti i Statistikave]] (INSTAT)<ref name="censusi" /> |label1 = [[Islami në Shqipëri|Islami]] |value1 = 45.86 |color1 = DarkGreen |label2 = [[Kisha katolike në Shqipëri|Katolicizmi]] |value2 = 8.38 |color2 = Gold |label3 = [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|Ortodoksia]] |value3 = 7.22 |color3 = Red |label4 = [[Protestantizmi në Shqipëri|Ungjillizmi]] |value4 = 0.4 |color4 = Skyblue |label5 = [[Bektashinjtë në Shqipëri|Bektashizmi]] |value5 = 4.81 |color5 = Yellowgreen |label6 = [[Teizmi|Besimtarë pa denominim]] |value6 = 13.82 |color6 = Grey |label7 = [[Ateizmi]] |value7 = 3.55 |color7 = Lightgrey |label8 = Te padeklaruar |value8 = 15.76 |color8 = black |label9 = Te tjerë |value9 = 0.15 |color9 = Pink }} [[File:Marche Charlie Hebdo Paris 02.jpg|thumb|left|Përfaqësues të komuniteteve [[Islami në Shqipëri|islame]], [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodokse]], [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashiane]] dhe [[Kisha katolike në Shqipëri|katolike]] shqiptare në [[Paris]]]] Shqipëria është një vend [[Shekullarizmi|laik]] dhe i larmishëm fetar, [[Shteti laik|pa fe zyrtare]]. [[Liria e fesë|Liria e fesë, besimit dhe ndërgjegjes]] garantohet sipas [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutës së vendit]].<ref name="kushtetuta" /> Shqipëria është e njohur për [[Toleranca fetare në Shqipëri|tolerancë të gjerë fetare]]. Sipas [[Regjistrimi|Censit]] të 2023, të kryer nga [[INSTAT]], 1,101,718 (45.86%) e banorëve në Shqipëri janë [[Islami në Shqipëri|myslimanë]], 201,530 (8.38%) [[Kisha katolike në Shqipëri|katolikë]], 173,645 (7.22%) [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodoksë]], 115,644 (4.81%) [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashinj]], 9,658 (0.4%) [[Protestantizmi në Shqipëri|ungjillorë]], 3,670 (0.15%) besimtarë që i perkasin besimeve të tjera, 332,155 (13.82%) [[Teizmi|besimtarë pa denominim]], 85,311 (3.55%) [[Ateizmi|ateistë]] dhe 378,782 (15.76%) të padeklaruar.<ref name="censusi" /> == Politika == [[Skeda:Tirana, Albania – National Assembly 2015 01.jpg|parapamje|djathtas|230px|Kuvendi i Shqipërisë]] {{Kryesor|Sistemi shtetëror në Shqipëri}} Shqipëria është një [[Republika|republikë kushtetuese]] [[Republika parlamentare|parlamentare]] dhe [[Shteti sovran|shtet sovran]], [[Sistemi shtetëror në Shqipëri|politika]] e së cilës funksionon sipas një kuadri të përcaktuar në [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutë]] ku [[Presidenti i Shqipërisë|presidenti]] funksionon si [[kreu i shtetit]] dhe [[Kryeministri i Shqipërisë|kryeministri]] si [[kreu i qeverisë]].<ref name="kushtetuta">{{cite web |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |language=en |pages=1–3}}</ref> [[Sovraniteti]] i takon [[Shqiptarët|popullit shqiptar]] dhe ushtrohet nga populli shqiptar nëpërmjet përfaqësuesve të tij ose drejtpërdrejt.<ref name="kushtetuta"/> [[Kushtetuta e Shqipërisë]] u miratua më 28 nëntor 1998 përmes referendumit mbarëpopullor. Kjo kushtetutë përkufizon Shqipërinë si republikë parlamentare, shtet unitar e të pandashëm, si dhe me qeverisje të bazuar "në një sistem zgjedhjesh të lira, të barabarta, të përgjithshme e periodike". Sipas kushtetutës, organi ligjvënës përbëhet nga një dhomë – Kuvendi – dhe ka 140 anëtarë, të cilët zgjedhin kreun e shtetit, Presidentin e Republikës, si dhe Këshillin e Ministrave e ngarkuar me pushtetin ekzekutiv. [[Ekzekutivi (qeveria)|Pushteti ekzekutiv]] ushtrohet nga presidenti dhe kryeministri, ku pushteti i presidentit është shumë i kufizuar. Presidenti është [[komandanti i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|ushtrisë]] dhe përfaqësuesi i unitetit të popullit shqiptar.<ref name="president">{{cite web |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |language=en |pages=17–19}}</ref> Mandati i presidentit varet nga besimi i parlamentit dhe zgjidhet për një mandat pesëvjeçar nga parlamenti me një shumicë prej tre të pestat e të gjithë anëtarëve të tij. Kryeministri, i emëruar nga presidenti dhe i miratuar nga parlamenti, është i autorizuar të formojë kabinetin. Kabineti përbëhet kryesisht nga kryeministri, duke përfshirë deputetët dhe ministrat e tij.<ref name="prime minister">{{cite web |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |language=en |pages=19–21}}</ref> == Ekonomia == [[Skeda:07Tirana Sheshi Skenderbej03.jpg|parapamje|djathtas|230px|Qendra e [[Tirana|Tiranës]] ose [[Sheshi Skënderbej]]]] {{Kryesor|Ekonomia e Shqipërisë}} Përpara vitit 1991, [[PPSH|Partia e Punës]] atëherë në pushtet e drejtonte ekonominë e vendit me anë të një serie planesh pesë-vjeçare. Të gjitha degët prodhuese kontrolloheshin nga shteti, bujqësia ishte kolektivizuar plotësisht dhe industria ishte pronë e shtetit, ndërsa sipërmarrjet private ishin të ndaluara rreptësisht. Përveç kësaj [[Kushtetuta e Shqipërisë|Kushtetuta e Republikës Socialiste të Shqipërisë]] e ndalonte qeverinë të kërkonte ndihma nga jashtë, të pranonte borxhe apo të lejonte investime të huaja në vend. Dështimi i kësaj ekonomie të kontrolluar e shtyu qeverinë paskomuniste të decentralizojë procesin e vendimmarrjes ekonomike. Ndalimi i tregtisë private është shfuqizuar qysh nga fillimi i viteve 90-të, qeveria ka kohë që pranon borxhe dhe kredi të huaja, dhe përpiqet të krijojë vende të reja pune, me anë të bashkëpunimeve me partnerët nga jashtë. Këto masa kanë për qëllim rritjen e industrisë së lehtë, prodhimet ushqimore dhe bujqësore, si dhe ekonominë në tërësi. Progresi i viteve të fundit është i dukshëm, tregu përmban të gjithë artikujt e nevojshëm industrialë dhe bujqësorë, ekonomia në përgjithësi po ecën me hapa të shpejta dhe po zhvillohet gradualisht duke pasur për çdo vit një rritje mesatarisht shumë të lartë vjetore në krahasim me vendet e tjera të [[Evropa Juglindore|Evropës Juglindore]]. === Nafta === Në jug të Shqipërisë do të kërkohet për gaz dhe naftë dhe për këtë tashmë është nënshkruar marrëveshja. Kërkimi për lëndët djegëse tejet të rëndësishme në kohën tonë, i është besuar kompanisë amerikane "''Sky Petroleum''". Investimi i kompanisë Sky Petroleum për kërkimin e naftës dhe të gazit në Bllokun 4 dhe 5 dhe në zonën e Dumresë është rreth 7-8 milionë dollarë, ndërsa parashikimet flasin për një potencial naftë mbajtës deri në 900 milionë barrela. Duke besuar tek konfirmimi i shifrave nga kërkimet, përpunimi i të dhënave sizmike dy dimensionale, si dhe nga shpimet e reja, që sipas marrëveshjes do të bëhen nga kompania amerikane "''Sky Petroleum''", ish ministri Prifti u shpreh shumë i kënaqur, që kompania ka treguar interes për të kërkuar në këtë zonë të Shqipërisë. Në vitin e parë kompania do të bëjë përpunimin e të dhënave sizmike dydimensionale, të cilat janë sot në arkivat tona, rishikimin dhe përpunimin e tyre. Më pas, në vitet e tjera ka një grafikë të detajuar të investime dhe kërkimeve në këto zona. Ndërsa përfaqësuesi i kompanisë Sky Petroleum, Karim Jabanputra vlerësoi shpejtësinë dhe lehtësinë e procesit për nënshkrimit e marrëveshjes me ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës. == Transporti == [[Skeda:Terminal jashte.jpg|parapamje|djathtas|230px|Terminali i ri nga jashtë]] === Autostradat === === Aeroporti === {{Kryesor|Aeroporti Nënë Tereza}} Aeroporti Nënë Tereza në Rinas është [[aeroporti]] i vetëm ndërkombëtar i Shqipërisë për fluturime civile. Ai ndodhet rreth 20&nbsp;km nga kryeqyteti [[Tirana]]. Nga [[Rinasi]] ka fluturime direkte me mjaft destinacione të botës. Nga Rinasi fluturojnë disa avionë të shoqërive të fluturimit drejt destinacioneve të [[Evropa|Evropës]], dhe prej pikave të transitit për në disa qytete të tjera joevropiane. Gjate periudhës se sistemit komunist ne Shqipëri ka pasur edhe aeroporte te tjera te cilat ishin te karakterit aeroporte ushtarake. Me i madhi ishte ne qytetin e [[Kucoves]], ku ishte edhe një nga bazat me kryesore te forcave ajrore te Shqipërisë dhe një nga bazat ajrore me te medha ne Ballkan. Ne aeroportin e Kucoves kryheshin dhe shërbime servisi për avionët luftarak Mik 17 dhe Mik 19 me një cilësi dhe profesionalizem te larte. Aeroport tjetër i rëndësishëm ka qene edhe aeroporti i [[Vlores]], ne te cilin u krijua edhe shkolla e pare e aviacionit ne Shqipëri. ==[[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]]== Më 9 korrik 1945 ajo mori emrin Ushtria Kombëtare dhe numri i saj u reduktua në 40 000, në dhjetor në 35 000 ndërsa në 1948 ky numër ra në 27 000 ushtarakë aktiv. Në të njëjtën kohë ajo filloi transformimin në një ushtri të rregullt të kohës së paqes. Struktura organizative esaj përbëhej nga [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministria e Mbrojtjes]], [[Shtabi i Përgjithshëm]], [[Forcat Tokësore Shqiptare|FT]], [[Flota Luftarake Detare|FD]], [[Forcat Ajrore Shqiptare|FA]], FR dhe ato Territoriale. Në vitin 1951 Ushtria krijoi për herë të parë aviacionin ushtarak, në vitin 1953 armën e Kimisë, shërbimin e Komunikimit, Zbulimin etj. FD, tanket, artileria, transporti, logjistika dhe disa shërbime të tjera u riorganizuan. Shqipëria ishte anëtare e Traktatit te Varshavës nga vitet 1950 deri 1968. [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Ushtria shqiptare]] u pajis me armatim dhe teknikë nga [[Bashkimi Sovjetik]]. Kjo periudhë shënoi fillimet e stërvitjeve të mëdha, sië ishte ajo e vitit 1950. Në vitin 1966 sipas udhëzimeve të [[PPSH]] me qëllimin e bërjes së ushtrisë më pak të kushtueshme dhe të lidhur me popullin për mos lejimin e krijimit të ëKastës Ushtarakeë, u realizua nxjerrja e ushtrisë nga kazermat, heqja e sistemit të gradave dhe shpërndarja e saj ne cdo pjesë të territorit të vendit. Komisari politik u vendos për të përfaqësuar vijën e partise në komandat e të gjitha niveleve të Forcave të Armatosura. Gjate periudhës së Luftës së Ftohtë, në vitet 70 dhe 80, [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]] patën një rritje të madhe numerike duke arritur shifrën 61 000 forca aktive, dhe 260,000 rezerviste dhe një numër i madh i Forcave Vullnetare. Ato u riorganizuan disa herë në njësi të përmasave dhe formave joeficente. Në fund të viteve 80 kishte 22 divizione që përbënin 3 fronte. Bazuar në konceptin e ëmbrojtjes pëllëmbë për pëllëmbëë Ushtria u shpërnda në 2200 pika në tëgjithë vendin dhe fortifikimi u kthye në qëllim më vete. Për herë të parë në historinë ushtarake botërore Shkollat e Lira ushtarake filluan në Shqipëri. Në vitet 90 me ndryshimin e sistemit politik, edhe Ushtria u bë pjesë e këtyre ndryshimeve. Reforma në FA filloi me vendosjen e kontrollit civil në to, heqjen e simboleve komuniste nga uniformat ushtarake dhe zëvëndësimi e tyre me simbolet kombëtare, vendosjen e gradave dhe depolitizimin e departizimin. Në bazë të koncepteve të reja për përdorimin e FA u bë ristrukturimië e riorganizimi i tyre me tendencë kryesore zvogëlimin e sasisë dhe rritjen e cilësisë. Hapja ndaj botës ishte një aspekt tjetër që i shërbeu modernizimit të FA dhe rritjes së shkallës së ndërveprueshmërisë së tyre me partnerët ndërkombëtar. Në vitin 1992 Shqipëria shpalli publikisht dëshirën e saj për tëu bërë anëtare e [[NATO]]-s, dëshirë e cila u pasua me ndërmarrjen e hapave konkret në këtë drejtim. Kështu në vitin 1994 firmoset Dokumenti në kuadrin e PP dhe në qershor [[1995]], Shqipëria është zyrtarisht pjesë e nismës PP. Në vitin [[1999]] u përgatit për herë të parë Plani i Veprimit për Anëtarësim (MAP). Megjithëse në vitin 1997, si pasojë e krizë, FA rezultuan më të dëmtuarat, në një kohë relativisht të shkurtër ato u ringritën dhe u bënë kontribuese të denja për sigurinë e paqen në rajon e më gjerë. Gjeografia e kontributeve të FA në mbështetje të paqes e sigurisë i kaloi kufijtë e rajonit të Ballkanit për tu shtrirë edhe përtej kontinentit. Proceset integruese të [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|FA]] të nisura në vitin [[1992]] u ridimensionunan pas vitit [[1997]], në përputhje me realitetet e krijuara, dhe arritën pikën e tyre kulmore me ftesën për anëtarësim në [[NATO]] që vendi ynë mori në Samitin e Bukureshit në prill 2008. === Portet e Shqipërisë === {{Kryesor|Portet e Shqipërisë}} Portet e Shqipërisë kanë funksionuar në bregdetin shqiptar që në kohët e lashta si në [[Durrës|Dyrrah]], [[Ulqin]], [[Tivar]], [[Vlorë|Aulone]], [[Apoloni]], [[Sarandë|Onhezmi]], etj. Gjatë shekujve VII–XII Durrësi ishte skela kryesore në perëndim të [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]]. Gjatë periudhës së [[Mbretëria e Arbërisë|principatave arbërore]] u ngritën skela të vogla kryesisht në grykat e lumenjeve në [[Buna|Shirgj]], [[Shëngjini|Shëngjin]], [[Mat|Shufada]], Rodon, [[Shkumbini|Bashtovë]], [[Semani|Pirg]] dhe Spinaricë zhvillimi i të cilave u frenua gjatë periudhës së [[Shqipëria osmane|pushtimit osman]]. Gjatë viteve 1928 deri 1934 u ndërtua porti detar i Durrësit dhe disa pontile druri në Sarandë, Vlorë e Shëngjin, të cilat u shkatërruan gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Nga viti 1945 deri në vitin 1952, u rindertua porti i Durrësit dhe disa kalata betoni në Vlorë, Sarandë e Shëngjin. Gjatë bregdetit Jon janë ndërtuar kalata e pontile në gjirin e Spilesë në [[Himarë]] dhe në [[Lukovë|Sasaj]] që shërbenin kryesisht për transport agrumesh. Porti kryesor i vendit është ai i Durrësit, ku funksionon edhe kantieri i riparimit të anijeve. === Hekurudha e Shqipërisë === {{Kryesor|Hekurudha e Shqipërisë}} Hekurudha Shqiptare ose HSH është sistemi hekurudhor shqiptar. Terminali kryesor i vendit është në [[Durrës]]. Infrastruktura e HSH-së shtrihet drejt lindjes në [[Pogradec]], jugut në Vlorë dhe veriut në [[Shkodër]]. Ka edhe një linje në kryeqytetin Tiranë. Shinat u shtrinë në vitet '80 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] nëpërmjet kufirit të [[Hani i Hotit|Hanit të Hotit]], për transport mallrash. Sot ende nuk ka asnjë lidhje hekurudhore ndërkombëtare për pasagjere në Shqipëri. Trenat janë në gjendje fizike jo të mirë. Rrjeti i HSH është i ndërtuar ne te njëjtin sistem si në Evrope, ne gjurme normale dhe ka një gjatësi prej 447&nbsp;km. == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Shqipërisë}} Kultura e Shqipërisë është e pasur në shumë drejtime të arit si kinematogafi, teatër, art figurativ etj. Pas Luftës së Dytë Botërore nën udhëheqjen e sistemit Komunist të Shqipërisë është futur në shoqërinë shqiptare edhe shpërndarja e mirënjohjeve për veprimtari të ndryshme të personava me profesione artistike. Ndër mirënjohjet më të njohura janë [[Artist i Popullit]] dhe [[Artist i Merituar]]. Me ndërrimin e sistemit të qeverisjes, në Shqipëri shpërndarjen e mirënjohjeve e bën Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Mirënjohjet që presidenti i bën shqiptarve dhe shtetasve të tjerë janë shenjë e mirënjohjes për kontributin e individëve për sfera të ndryshme të kulturës shqiptare. === Arti në Shqipëri === {{Kryesor|Arti në Shqipëri}} Fillimet e artit figurativ në truallin e Shqipërisë janë të hershme. Gjurmët e para i përkasin periudhës se neolitit. Nëpërmjet zbulimeve të shumta arkeologjike, në zona të ndryshme të vendit, janë gjetur qindra e mijëra qeramika, terrakota, zbukurime ne metal etj., që u përkisnin fiseve ilire, paraardhësve të drejtpërdrejtë të shqiptarëve të sotëm. Prodhimet më të hershme janë të thjeshta, për përdorim praktik, por në to shfaqen edhe vlera artistike si në format zoomorfe të enëve ashtu edhe në dekorim, gdhendjet dhe elemente të tjerë. Nga shekulli i gjashtë deri në shekullin e trete p.e.re në qeramika vizatohen linja dhe figura gjeometrike; forma ndërtohet me siluet më elegant dhe pasurohet me elemente plastike. Shumë enë të kësaj periudhe, që ruhen sot në muzetë e Shqipërisë, kanë vlera të mirëfillta artistike dalluese vendase, që nuk i ndeshim në artin e fqinjëve të tjerë po aq të lashtë si helenët, maqedonasitë apo romakët. === Kuzhina shqiptare === {{Kryesor|Kuzhina shqiptare}} === Letërsia shqiptare === {{Kryesor|Letërsia shqiptare}} === Televizioni në Shqipëri === {{Artikulli kryesor|Televizioni në Shqipëri}} === Vallet Shqiptare === {{Kryesor|Vallja Shqiptare}} === Sporti në Shqipëri === ''Shiko edhe: '' * [[Kombëtarja shqiptare e futbollit]] * [[Federata Shqiptare e Volejbollit]] * [[Federata Shqiptare e Atletikës]] == Referime == {{Reflist|30em}} ==Lidhje të jashtme== * [https://albania.al Albania.al] – faqja turistike e Shqipërisë {{In lang|en}} * [http://www.president.al/ Presidenca e Shqipërisë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp |date=16 korrik 2012 }} – Faqja zyrtare * [http://www.parlament.al/ Parlamenti Shqiptar] – Faqja zyrtare {{Coord|41|N|20|E|type:country_region:AL|display=title}} {{Shtete në Ballkan}} {{Shtetet në Evropë}} [[Kategoria:Shqipëri| ]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] [[Kategoria:Vende në Ballkan]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Këshillit të Evropës]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës Ndërkombëtare të Frankofonisë]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës së Bashkëpunimit Islam]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit për Mesdheun]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1912]] [[Kategoria:Republika]] [[Kategoria:Vende dhe territore ku shqipja është gjuhë zyrtare]] 88ddkgtvbqvbesxgb1sq6lhu3jtaoo1 2940616 2940590 2026-04-13T08:43:43Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940616 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republika e Shqipërisë | native_name = [[Gegërishtja|Gegërisht]]: Shqypnia/Shqipnia | image_flag = Flag of Albania.svg | image_coat = Coat of arms of Albania.svg | flag_size = 120px | flag_type = Flamuri i Shqipërisë|Flamuri | symbol_type = Stema e Shqipërisë|Stema | image_map = Location Albania Europe.png | image_map_size = 200px | national_motto = :''Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqiptar.'' | national_anthem = ''[[Himni i Flamurit]]''<br />{{small|"Himni Kombëtar Shqiptar"}}<br /><div align="center">[[Skeda:Hymni i Flamurit instrumental.ogg]]</div> | capital = [[Tirana]] | largest_city = [[Tirana]] | official_languages = [[Gjuha shqipe|Shqip]] | religion = 50.67% musliman<br>16.02% të krishterë<br>17.37% pa fe<br>15.92% të padeklaruar | membership = [[OKB]],<br/>[[Këshilli i Evropës]],<br/>[[NATO]],<br/> [[OSBE]] dhe <br/>[[Organizata e Bashkëpunimit Islam]] | government_type = [[Republika parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_name1 = [[Bajram Begaj]] | leader_title1 = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] | leader_name2 = [[Edi Rama]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] | leader_name3 = [[Elisa Spiropali]] | leader_title3 = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kryetari i Kuvendit]] | legislature = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]] | established_event1 = [[Principata e Arbërit]] | established_date1 = 1190 | established_event2 = [[Mbretëria e Arbërisë]] | established_date2 = 1272 | established_event3 = [[Principata e Topiajve]] | established_date3 = 1368 | established_event4 = [[Lidhja e Lezhës]] | established_date4 = 2 mars 1444 | established_event5 = [[Pashallëku i Shkodrës]] | established_date5 = 1757 | established_event6 = [[Pashallëku i Janinës]] | established_date6 = 1787 | established_event7 = [[Pavarësia]] nga [[Perandoria Osmane]] | established_date7 = 28 nëntor 1912 | established_event8 = [[Principata e Shqipërisë]] | established_date8 = 29 korrik 1913 | established_event9 = [[Republika Shqiptare]] | established_date9 = 31 janar 1925 | established_event10 = [[Mbretëria Shqiptare 1928–1939|Mbretëria Shqiptare]] | established_date10 = 1 shtator 1928 | established_event11 = [[Republika Popullore e Shqipërisë]] | established_date11 = 11 janar 1946 | established_event12 = [[Kushtetuta e Shqipërisë]] | established_date12 = 28 nëntor 1998 | area_km2 = 28748 | area_land_km2 = 139 | area_water_km2 = 4.7 <!--| Kufiri = 720--> <!--| ZEE = 3 768--> | population_estimate = [[Shqiptarët|2.402.113]] | population_estimate_year = 2023 <!--| population_estimate_rank = 135--> | population_density_km2 = 105 | GDP_nominal = 25.23 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_per_capita = 10,511[[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_PPP = 43.99 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_per_capita = 15,646 [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_year = 2023 | HDI = 0.795 | HDI_year = 2020 | HDI_rank = 69 | currency = [[Leku]] | time_zone = [[UTC+1]] | utc_offset_DST = [[UTC+2|+2]] | cctld = [[.al]] | calling_code = +355 ( 0 ) | drives_on = djathtas | iso3166code = AL, ALB, 008 |map_caption=Vendndodhja e Shqipërisë (e gjelbër)}} '''Shqipëria''' ([[Gegë|gegërisht]]: ''Shqipnia'', gjithashtu ''Shqypnia''; historikisht ''Arbri'' ose ''Arbëria'', ndërkombëtarisht ''Albania''), zyrtarisht '''Republika e Shqipërisë''', është një shtet në [[Evropa Juglindore|Europën Juglindore]]. Shtrihet në pjesën jugperëndimore të [[Gadishulli Ballkanik|Gadishullit Ballkanik]] dhe kufizohet në veriperëndim me [[Mali i Zi|Malin e Zi]], në verilindje me [[Kosova|Kosovën]], në lindje me [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] dhe në jug me [[Greqia|Greqinë]]. Në perëndim laget me detet [[Deti Adriatik|Adriatik]] dhe [[Deti Jon|Jon]], dhe ndodhet vetëm 78 km larg [[Italia|Italisë]] përgjatë [[Ngushtesa e Otrantos|ngushtesës (kanalit) së Otrantos]], 72 km i gjerë. Shqipëria ka një sipërfaqe prej 28,749 km² dhe rreth 2,41 milion banorë.<ref name="censusi" /> Ajo përfshin relieve të larmishme nga malet me kupola prej bore në [[Alpet Shqiptare]], [[Korabi]], [[Vargmali Qendror (Shqipëri)#Malet e Skënderbeut|Vargmalet e Skënderbeut]], dhe [[Malet e Vetëtimës]], deri tek fushat e ulëta të plleshme nga brigjet e [[Bregdeti Shqiptar i Adriatikut|Adriatikut]] dhe [[Bregdeti Shqiptar i Jonit|Jonit]]. [[Tirana]] është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i shtetit, duke e përcjellur në renditje [[Durrësi]], [[Vlora]] dhe [[Shkodra]]. Trashëgimtare e qytetërimit të lashtë [[ilirët|Ilir]], Shqipëria ka shënuar një përparim të dukshëm ekonomik, shoqëror e kulturor pas shekujsh prapambetje nën [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] dhe në regjime diktatoriale gjatë shek. XX. Pas rënies së rendit komunist më [[1991]], Shqipëria ka përjetuar një periudhë kalimtare të vështirë drejt demokracisë së lirë dhe ekonomisë së tregut. Prej vitit 2009, Shqipëria është anëtare e [[NATO]]-s dhe aplikante për kandidate për anëtarësim në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Shqipëria është dëshmuar faktor i rëndësishëm në ruajtjen e qëndrueshmërisë rajonale, duke mbështetur pavarësinë e [[Kosova|Kosovës]] dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve politike në [[Ballkan]]. Ndërkaq, shteti Shqiptar po gëzon përmirësim e zhvillim të turizmit; po ashtu, mban vendin e 62-të në botë për mirëmbajtjen e mjedisit.<ref>{{Cite web|url=https://epi.yale.edu/epi-results/2022/component/epi|publisher=Yale|title=Environmental Performance Index|access-date=30 korrik 2022|language=en}}</ref> Shqipëria është zgjedhur një nga vendet më të mira për të kaluar pushimet në vitin [[2011]] nga disa gazeta të njohura.<ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/21219-la_repubblica_shqiperia_ne_vend_te_pare_per_pushime.html "La Repubblica": "Shqipëria ne vend te pare per pushime"] – infoalbania.org</ref><ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/17517-Edhe-Financial-Times-zgjedh-Shqipërine-per-turizem.html Edhe "Financial Times" zgjedh Shqipërine per turizem] – infoalbania.org</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164#|title=Lonely Planet’s top 10 countries for 2011 – travel tips and articles – Lonely Planet|accessdate=2 nëntor 2010|archive-date=4 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104050258/http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164|url-status=dead|language=en}}</ref> Shteti është kandidat zyrtar për anëtarësi në [[Bashkimin Evropian]], duke filluar zyrtarisht kapitujt e parë per hyrjen ne [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] më 10.01.2025. == Gjeografia == {{Joref|Seksioni}}{{Kryesor|Gjeografia e Shqipërisë}}[[Skeda:Satellite image of Albania in June 2000.jpg|parapamje|majtas|200px|Pamje satelitore e Shqipërisë <small>(qershor 2000)</small>]] === Vendndodhja gjeografike === Shqipëria kufizohet nga [[Mali i Zi]] në veriperëndim, [[Kosova]] në veri, nga [[Maqedonia e Veriut]] në lindje dhe [[Greqia]] në jug. Në kufirin natyror perëndimor Shqipëria ka dalje të hapur në Detin Adriatik dhe në jugperëndim në Detin Jon. Gjatësia e vijës kufitare të Republikës së Shqipërisë është 1094&nbsp;km, nga të cilat 657&nbsp;km vijë kufitare tokësore, 316&nbsp;km vijë bregdetare, 48&nbsp;km vijë ndarëse përmes lumenjve dhe 73&nbsp;km përmes liqeneve. Sipërfaqja e përgjithshme është 28.748 kilometra katrorë. Gjatësia e përgjithshme e vijës kufitare është 1094&nbsp;km, nga te cilat janë: 657&nbsp;km (kufi tokësor), 316&nbsp;km (kufi detar), 48&nbsp;km (kufi lumor) dhe 73&nbsp;km (kufi liqenor). Në veri e verilindje ka 529&nbsp;km vijë kufitare me Malin e Zi, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, ndërsa në jug e juglindje me Greqinë një vijë kufitare prej 271&nbsp;km. Në perëndim Shqipëria laget nga [[Deti Adriatik]] e në jug-perëndim nga [[Deti Jon]]. Shqipëria ka një pozitë të favorshme gjeografike, pasi gjendet në kryqëzimin e rrugëve më të shkurtra që kalojnë nga Mesdheu perëndimor për në Ballkan e [[Anadolli|Azinë e Vogël]] (Anadolli), dhe kontrollon kalimin përmes [[Ngushtica e Otrantos|kanalit detar të Otrantos]]. Luginat e saj më të gjëra janë ato të lumenjve [[Lumi i Drinit|Drin]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] dhe [[Vjosa|Vjosë]], që lehtësojne, njëkohësisht, lidhjen e brendshme të [[Ballkani]]t me detin Adriatik dhe të Azisë së Vogël me viset e Mesdheut. Bregdeti i Adriatikut shtrihet nga gryka e [[Lumi i Bunës|Bunës]] deri në Kepin e Gjuhëzes. Në gjirin e Vlorës e në drejtim të jugut, bregdeti është i lartë, shkëmbor, ku dominon mali i Karaburunit. Gjiret kryesore të Shqipërise janë: gjiri i [[Lumi i Drinit|Drinit]], i [[Gjiri i Lalzit|Lalzit]], i [[Durrësi]]t, i Karavastasë dhe i [[Vlorë]]s, në hyrje të së cilës gjendet ishulli i [[Sazani|Sazanit]]. === Relievi === Relievi i Shqipërisë është kryesisht kodrinor-malor. Vargmalet e para alpine u formuan nga mbarimi i jurasikut, ndërsa gjatë erës kenozoike u shpejtua procesi malformues në tërësinë e Albanideve, që tani përbëjnë tokën e nëntokën e Shqipërisë. Lartësia mesatare e relievit është 708 metra, ose 2 herë më e lartë se mesatarja e Evropës. Lartësitë më të mëdha gjenden në [[Alpet Shqiptare]] dhe në malet e Lindjes ([[Mali i Korabit|Korabi]] 2751&nbsp;metra mbi nivelin e detit, përben edhe majën më të lartë të Shqipërisë). Fushat zënë kryesisht pjesën perëndimore, përgjatë bregdetit Adriatik, por ka edhe në pjesë të tjera të vendit. Fushat më të larta janë ato të pellgut të Korçës, mbi 800 metra mbi nivelin e detit. Fushat gjenden kryesisht përgjatë lumenjve kryesore si: [[Vjosa|Vjosë]], [[Lumi i Devollit|Devoll]], [[Lumi i Osumit|Osum]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]], [[Lumi i Erzenit|Erzen]], [[Lumi i Matit|Mat]] dhe [[Lumi i Drinit|Drin]], ku gjenden, gjithashtu, edhe tokat bujqësore e qendra të mëdha banimi, si dhe përshkohen nga rrugë te rëndësishme lidhjesh. [[Skeda:Albanian Riviera.jpg|parapamje|250px|djathtas|Riviera shqiptare]] [[Skeda:Krujë3.jpg|parapamje|250px|djathtas|Malet në Shqipërinë e mesme, afër [[Krujë]]s]] [[Skeda:Albania pasture.jpg|parapamje|250px|djathtas|Fushë në Alpet shqiptare]] Territori i Shqipërisë ndahet në katër krahina të mëdha natyrore (fiziko-gjeografike): [[Alpet Shqiptare]], krahina malore qendrore, krahina malore jugore, dhe ultësira bregdetare. Lagunat kryesore në Shqipëri janë ato të Lunrës (Vilunit), [[Laguna e Patokut|Patokut]], Bishtrakës, [[Laguna e Karavastasë|Karavastasë]], [[Laguna e Nartës|Nartës]], dhe Pashalimanit. Territori Shqiptar përfshin shumë plazhe. Ato kryesoret janë [[Plazhi i Velipojës]], [[Plazhi i Shëngjinit|Shëngjinit]], [[Plazhi i Talës|Talës]], [[Plazhi i Durrësit|Durrësit]], [[Plazhi i Divjakës|Divjakës]], [[Plazhi i Semanit|Semanit]], [[Plazhi i Vlorës|Vlorës]], [[Plazhi i Dhërmiut|Dhërmiut]], [[Plazhi i Himarës|Himarës]] dhe [[Plazhi i Sarandës|Sarandës]]. Kepat kryesore janë [[Kepi i Rodonit]], Kepi i Bishtit të Pallës, dhe Kepi i Gjuhezës. Ishujt kryesorë janë [[Ishulli i Sazanit]], [[Ishulli i Kunës]], [[Ishulli i Zvërnecit]]. Në Shqipëri ekziston një gadishull, ai i [[Karaburuni|Karaburunit]]. === Klima === Shqipëria bën pjesë në brezin subtropikal dhe përfshihet në zonën e klimës mesdhetare, me dimër të shkurtër e të butë dhe me verë të nxehtë e shumë të thatë. Klima e Shqipërisë ka ndryshime të mëdha nga një krahinë në tjetrën dhe kontraste të mëdha në temperaturë, reshje, ndriçimin diellor, lagështirën e ajrit, etj. Ndriçimi diellor lëviz nga 2,731 orë në vit në Xarë të [[Rrethi i Sarandës|Sarandës]],<ref>[http://www.gazetazagoria.org/index.php?page=show&rubrika=editorial&id=2 "MADE IN ZAGORIA" nga www.gazetazagoria.org]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} – Hapur me 26 qarshor 2011</ref> 2,722 orë në vit në [[Vlora|Vlorë]], 2,560 orë në vit në [[Tirana|Tiranë]], 2,246 orë në [[Peshkopia|Peshkopi]] dhe 2,046 orë në vit në [[Kukësi|Kukës]]. Bien mesatarisht 1430&nbsp;mm reshje në vit dhe vijnë duke u pakësuar nga perëndimi në lindje. === Njësitë territoriale === {{Kryesor|Njësitë administrative të Shqipërisë}} Ndarja administrative njësive territoriale në Shqipëri është bërë në disa nivele duke filluar nga niveli më i madh [[qarku]], pastaj [[bashkia]] dhe [[njësia administrative]]. [[Bashkia e Tiranës]] gëzon status të veçantë nga bashkitë e tjera dhe ndahet në [[11 Bashkitë e Tiranës|11 njësi bashkiake]] të vogla. [[Skeda:AlbaniaNumberedDistricts.png|right|369x369px|Rrethet e Shqipërisë]] Shqipëria është e ndarë në ''12 [[Qarqet e Shqipërisë|qarqe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Qarku i Beratit]] # [[Qarku i Dibrës]] # [[Qarku i Durrësit]] # [[Qarku i Elbasanit]] # [[Qarku i Fierit]] # [[Qarku i Gjirokastrës]] # [[Qarku i Korçës]] # [[Qarku i Kukësit]] # [[Qarku i Lezhës]] # [[Qarku i Shkodrës]] # [[Qarku i Tiranës]] # [[Qarku i Vlorës]] {{Div col end}} të cilat ndahen më tej në ''36 [[Rrethet e Shqipërisë|rrethe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Rrethi i Beratit]] # [[Rrethi i Bulqizës]] # [[Rrethi i Delvinës]] # [[Rrethi i Devollit]] # [[Rrethi i Dibrës]] # [[Rrethi i Durrësit]] # [[Rrethi i Elbasanit]] # [[Rrethi i Fierit]] # [[Rrethi i Gjirokastrës]] # [[Rrethi i Gramshit]] # [[Rrethi i Hasit]] # [[Rrethi i Kavajës]] # [[Rrethi i Kolonjës]] # [[Rrethi i Korçës]] # [[Rrethi i Krujës]] # [[Rrethi i Kuçovës]] # [[Rrethi i Kukësit]] # [[Rrethi i Kurbinit]] # [[Rrethi i Lezhës]] # [[Rrethi i Librazhdit]] # [[Rrethi i Lushnjës]] # [[Rrethi i Malësisë së Madhe]] # [[Rrethi i Mallakastrës]] # [[Rrethi i Matit]] # [[Rrethi i Mirditës]] # [[Rrethi i Peqinit]] # [[Rrethi i Përmetit]] # [[Rrethi i Pogradecit]] # [[Rrethi i Pukës]] # [[Rrethi i Sarandës]] # [[Rrethi i Shkodrës]] # [[Rrethi i Skraparit]] # [[Rrethi i Tepelenës]] # [[Rrethi i Tiranës]] # [[Rrethi i Tropojës]] # [[Rrethi i Vlorës]] {{Div col end}} {{Paragraf}} == Historia == [[Skeda:Apollonia Ruins near Fieri (Albania).jpg|parapamje|190px|[[Apolonia]]]] {{Kryesor|Historia e Shqipërisë}} '''Historia e Shqipërisë''' në të vërtetë nuk përfshin vetëm të dhënat historike të hapësirës gjeografike mbi të cilën gjenden territoret shqiptare por edhe hapësirat e tjera të banuara me shqiptarë e që kanë mbetur jashtë kufijve të Shqipërisë së sotme e që në të kaluarën kanë qenë një tërësi. === Lashtësia === {{Kryesor|Lashtësia}} . Shumë njerëz i quajnë shqiptarët pasardhës të drejtpërdrejtë të një fisi të lashtë ilir, me emrin "Albani", ose "Albanët" i cili ishte i vendosur në Shqipërinë e sotme. . Metalpunues dhe luftëtarë të shkëlqyer, ilirët krijuan shumë mbretëri të vogla brenda vendit të tyre, duke luftuar ndërmjet njeri-tjetrit për kohën më të madhe të historisë së tyre. Vetëm gjatë shekullit të 6 p. e. s, të gjitha mbretëritë u bashkuan për të mbrojtur vendin nga fqinjët: nga mbretëria e Molosianëve në veri te Shqipërisë, mbretëria e Maqedonisë dhe nga mbretëria e [[Pionia|Pionisë]]. === Ilirët === [[Skeda:Gjergj Kastrioti.jpg|parapamje|200px|djathtas|[[Skënderbeu]]]] {{Kryesor|Ilirët}} [[Ilirët]], paraardhësit dymijë vjeçarë të kombësisë së sotme me prejardhje gjenetike të grupeve fisnore të familjeve të mëdha shqiptare si në zonat urbane e rurale si dhe nga studimet mbi shumë individë me lidhje gjaku 99% [[shqiptare]], vërtetuar edhe nga studimet e botimet e fundit nga institutet kërkimore shkencore nga Evropa kontinentale, SHBA e Kanada, nga specialistët e huaj dhe shqiptarë të shkencave antropologjike, gjenetike e arkeologjike, banonin që nga pjesa veri-perëndimore e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] deri në Detin Jon, si dhe përgjatë kufirit tokësor të Gadishullit Ilirik me [[Dalmatët]], Maqedonasit dhe Hellenët të lashtë. === Shqipëria nën sundimin osman === {{Kryesor|Shqipëria nën sundimin osman}} Sulmet e [[Ushtria osmane|ushtrive osmane]] për pushtimin e viseve shqiptare nisën në mesin e viteve 80 të shek. XIV. Të udhëhequra nga [[bejlerbeu]] i [[Rumelia|Rumelisë]], Timurtash Pasha, në vitin 1385 ushtritë osmane, pasi morën Sofjen, u futën në Shqipëri dhe pushtuan qytetet e Shtipit, të Përlepit, të Manastirit dhe të Kosturit. Në dokumente perëndimore dhe osmane të shek. XIV–XV për qytetet e Shkupit, të Manastirit, të Kosturit, të Janinës etj., si dhe për Fushë-Dardaninë shprehimisht është shënuar se ato ishin "në Shqipëri" apo "në tokat shqiptare". === Rilindja Kombëtare === [[Skeda:League of Prizren building.jpg|parapamje|djathtas|200px|Pamja e sotme e kompleksit, ku u mbajt Lidhja e Prizrenit]] {{Kryesor|Rilindja Kombëtare}} Nga mesi i shekullit të 19-të [[Turqia]] ishte në ethet e "Çështjes Lindore", në kohën që ballkanasit, duke përfshirë edhe shqiptarët, kërkonin të plotësonin ëndrrën e tyre kombëtare. Për të mbrojtur dhe përkrahur interesat e tyre kombëtare, shqiptarët u mblodhën në [[Prizren]], një qytet i [[Kosovës]], në vitin 1878 dhe krijuan Lidhjen Shqiptare të Prizrenit të njohur më shpesh sot si [[Lidhja e Prizrenit]]. Lidhja kishte dy qëllime kryesore, atë politike dhe atë kulturore. Së pari, u përpoq (pa sukses) të bashkonte të gjitha trojet shqiptare – atë kohe të ndara në katër vilajete, ose krahina, e Kosovës, e Shkodrës, e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], e Janinës – në një shtet vetëqeverisës brenda sistemit të Perandorisë Osmane. Së dyti, mprehu një lëvizje për zhvillimin e gjuhës shqipe, letërsisë, arsimimit, dhe kulturës. Në vijë me programin e dytë, në vitin 1908 udhëheqësit shqiptarë u takuan në qytetin e Manastirit (sllavisht: ''Bitola'', Maqedoni e Veriut) dhe përshtatën një alfabet kombëtar. Ai bazohej më së shumti në shkrimin latin, ky zëvendësoi disa alfabete të tjera, duke përfshirë [[Alfabeti arab|alfabetin arab]] ([[Elifba]]) dhe grek, që ishin gjer në atë kohë në përdorim. Në 28 Nentor 1912 Shqipëria nen drejtimin e Ismail Qemalit shpalli pavaresine nga Perandoria Osmane. Ismail Qemali dhe njerezit e tij krijuan një qeveri katërmbëdhjetë mujore që veproi në kushte shumë të veshtira. Në 1913 në Konferencen e ambasadoreve në Londer u njoh shteti shqiptar dhe kufijte e sotme të tij. {{Paragraf}} == Popullsia == [[Skeda:Piramida e popullsisë së Shqipërisë.gif|250px|parapamje|Popullsia e Shqipërisë ndër vite]] {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë}} Shqipëria ka 2,402,113 banorë.<ref name="censusi" /> 46% e shqiptarëve jetojnë nëpër fshatra. Mbas kohës së diktaturës ndodhi një ndryshim demografik. Me qindra shqiptarë kanë emigruar (të ligjshëm ose të paligjshëm) në Itali, Greqi, BE edhe në vendet e Amerikës Veriore. Në 2004 shteti shqiptar shpalli një milion emigrantë në më pak se 15 vjet. Pavarësisht se njerëzit kanë emigruar, rritja e popullsisë në qytete si Tirana dhe Durrësi nuk u ndalua. Tirana, në vitin 1990 kishte 250,000 banorë edhe 20 vjet me vonë ka më shumë se 600,000 banorë, kjo është një rritje prej 140%. Në atë kohë njerëzit kanë lënë vendin dhe kanë shkuar nëpër vende të huaja ose njerëzit kanë lënë fshatin dhe kanë shkuar nëpër qytete. Kështu shumë fshatra në jug janë sot të lëna pas dore. Shqipëria ka disa pakica etnike-gjuhësore. Midis tyre janë pakica ortodoksët greqishtfolëse, [[vllehët]] (10,000), [[sllavët]] (3,000 [[Serbët|serbë]], [[Boshnjakët në Shqipëri|boshnjakë]], [[Goranët|goranë]] dhe [[Maqedonët e sotëm|maqedonas]], romë 9,000). Rreth 25,000 ortodoksët greqishtfolëse kanë banimet në zonat rurale në jug të Shqipërisë dhe kryesisht në zonat e pakicave gjuhësore në kufi me Greqinë të qarkut të Sarandës, të Gjirokastrës (Dropull, Pogon), të Delvinës, të Himarës, si dhe në qendrat e mëdha si Durrësi, Tirana. === Qytete të veçanta të Shqipërisë === <div style="float:left; margin-right:10em"> {| class="wikitable" |+ Qytete arkeologjike |- |style="width:20em"| [[Albanopoli]] (Tirana e Vjeter) |- |style="width:20em"| [[Apolonia]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Bylisi]] |- |style="width:20em"| [[Durrësi]] |- |style="width:20em"| [[Lezha]] |} {| class="wikitable" |+ Qytete të mbrojtura nga [[UNESCO]] |- |style="width:20em"| [[Berati]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Gjirokastra]] |} </div> <div style="clear:both;"></div> === Popullsia etnike === {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Minoritetet|l1=Minoritetet në Shqipëri}} ==== Shqiptarët ==== {{Kryesor|Shqiptarët}} Shqiptarët janë grupi etnik më i madh në Shqipëri, me 91.3%.<ref name="censusi">{{Cite web|date=28 qershor 2024|title=Të dhënat e Censit 2023|url=https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628133314/https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf|archive-date=28 qershor 2024|access-date=28 qershor 2024|language=sq}}</ref> Shqiptarët ndahen në dy grupe mëdha gjuhësore: [[Gegë]]t edhe [[Toskë]]t, që përveç disa ndryshimeve në gjuhë dallojnë edhe në kulturë dhe në besimin fetar. Toskët shtrihen në Jug të vendit dhe ndahen në [[Myslimanët|Myslimanë]] ([[Islami Synit|Syni]] dhe [[Bektashijtë|Bektashi]]) dhe në të Krishterë Ortodoksë, kurse Gegët shtrihen në Veri dhe ndahen në Myslimanë (shumica dërrmuese Syni dhe pakica Bektashi) dhe në të Krishterë Katolikë. Gjithsesi dallimet midis dy grupimeve me rritjen e urbanizimit kanë ardhur duke u zhdukur. ==== Romët ==== {{Kryesor|Romët në Shqipëri}} Zyrtarisht Shqipëria ka rreth 9,813 romë<ref name="censusi" /> por burime të tjera thonë që jetonjë përafërsisht 120,000 romë në Shqipëri<ref>[http://www.errc.org/cikk.php?cikk=3622 Basic Facts on Roma – Albania – ERRC.org<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref>. [[Romët]] janë të përhapur në pjesën më të madhe të qendrave të banuara në Ulësirëm Perëndimore të Shqipërisë. Mungesa e shifrave te sakta për regjistrimin e romeve ne Shqipëri ndodh sepse romet nuk kane aftësitë e duhura për te regjistruar fëmijët e porsalindur. ==== Vllehët ==== {{Kryesor|Vllehët në Shqipëri}} Vendbanimet e bashkësive vllah/arumun në Shqipëri datojnë qysh herët në histori. Ata kanë qenë për një kohë të gjatë të integruar në të gjitha pikëpamjet e jetës së vendit me popullatën e përgjithshme, duke dhënë ndihmën e tyre dhe duke promovuar vlerat e shoqërisë shqiptare. [[Vllehët]]/arumunët zyrtarisht në Shqipëri janë të njohur si pakicë gjuhësore. Popullsia me origjinë vllahe/arumune kryesisht është vendosur në Shqipërinë Jugore dhe në Shqipërinë e Mesme. Vllahët kanë ruajtur zakonet dhe traditat e tyre. Në fillim të vitit 1999 ata kanë themeluar shoqatën kulturore, e cila organizon aktivitete artistike me pjesëmarrjen e grupeve folklorike. Bashkësia ka botuar në gjuhën arumune libra për historinë dhe literaturë tjetër. ==== Malazezët ==== {{Kryesor|Sllavët në Shqipëri}} Ky minoritet fare i vogël jeton në veri të [[Shkodra|Shkodrës]].<ref>http://www.zhurnal.mk/mk/cont.asp?k=21208120405&s=211009112627&id=1391085217{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Serbët kanë marrë gjendjen e minoritetit vitin e kaluar. Komiteti Shtetëror për Minoritetet është organizuar në mars të vitit 2005 dhe është vënë në vartësi të Qeverisë Shqiptare. Ky komitet ka në përbërjen e tij edhe një përfaqësues të komunitetit malazez. Serbët votojnë për Partinë e të Drejtave të Njeriut, anëtarët e së cilës janë kryesisht qytetarë të minoritetit ortodoksët greqishtfolës. Kjo parti ka tre përfaqësues në Parlamentin e Shqipërisë dhe një ministër në qeveri. Milan Brojovic (serb) është zëvendës-kryetar i Partisë, dhe drejtor i Menaxhimit të Sportit në Ministrinë e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Malazezet janë të bashkuar në Shoqatën "Moraca-Rozafa", qendra e së cilës është në Shkodër. ==== Maqedonasit ==== {{Kryesor|Maqedonët në Shqipëri|l1=Maqedonasit në Shqipëri}} Jetojnë në nëntë fshatra rreth [[Liqeni i Prespës|liqenit të Prespës]] ne [[Korça|Korçë]], si dhe në disa fshatra të tjera në rrethin e Dibrës. Numri i tyre në Shqipëri është 2,281.<ref name="censusi" /> Minoriteti maqedonas ndodhet i përqendruar në zonën e Prespës që shtrihet në verilindje të qytetit të Korçës, 30&nbsp;km larg tij. Kjo zonë është e vendosur në skajin juglindor të territorit shqiptar në kufi me Maqedoninë e Veriut dhe Greqinë. Sipërfaqja e zones së Prespës është 213,9&nbsp;km². Popullsia aktualisht përbëhet nga 418 banorë. Vija përgjatë liqenit të Prespës me kufirin shqiptar është 35&nbsp;km. Gjatë kësaj vije shtrihen të 9 fshatrat minoritare të zonës së Prespës që janë: Liqenasi (Pustec), Lajthiza, Zaroshka, Cerja, Shulini, Gollombopi, Gorica e Vogël, Bezmishti dhe Gorica e Madhe. Nga pikëpamja administrative, të 9 fshatrat minoritare përbëjnë një komunë me emrin Komuna e Liqenasit sipas emrit të fshatit Liqenas që është më i madhi. Ky fshat e ka pasur emrin Pustec, por më vonë emri i tij dhe emrat e fshatrave të tjerë janë shqipëruar. Në takim me banorët vendas, u kërkua që fshatrat të quhen me emrat e tyre në origjinsl: Pustec, Gollomboq, Bezmosht, etj. Drejtuesit e qeverisjes vendore u shprehën të gatshëm për ta pranuar këtë kërkesë. ==== Ortodoksët greqishtfolës ==== {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Pakica ortodoksët greqishtfolëse|l1=Greqishtfolësit në Shqipëri}} Sipas të dhënave zyrëtare pakica kombëtare më e madhe që jeton në territorin e Republikës së Shqipërisë është pakica greqishtfolëse. Popullsia e saj, sipas të dhënave nga Regjistrimi i Përgjithshëm i Popullsisë dhe i Banesave i vitit 2011 është 23,485 banorë.<ref name="censusi" /> Pjesa dërrmuese e saj jeton në jug të vendit, në 40 fshatra të rrethit Gjirokastër, 35 fshatra të Sarandës, 16 fshatra të Delvinës dhe 2 fshatra të Përmetit. Pakica greqishtfolëse është pakica e parë e njohur nga shteti shqiptar dhe mund të thuhet se çështja e pakicave kombëtare në Shqipëri ka qenë identifikuar për një kohë të gjatë me pakicën greqishtfolëse. == Feja == {{Kryesor|Feja në trevat shqiptare}} {{Pie chart | thumb = right | caption = [[Feja në trevat shqiptare|Feja në Shqipëri]] sipas [[Regjistrimi|Censit]] 2023 te kryer nga [[INSTAT|Instituti i Statistikave]] (INSTAT)<ref name="censusi" /> |label1 = [[Islami në Shqipëri|Islami]] |value1 = 45.86 |color1 = DarkGreen |label2 = [[Kisha katolike në Shqipëri|Katolicizmi]] |value2 = 8.38 |color2 = Gold |label3 = [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|Ortodoksia]] |value3 = 7.22 |color3 = Red |label4 = [[Protestantizmi në Shqipëri|Ungjillizmi]] |value4 = 0.4 |color4 = Skyblue |label5 = [[Bektashinjtë në Shqipëri|Bektashizmi]] |value5 = 4.81 |color5 = Yellowgreen |label6 = [[Teizmi|Besimtarë pa denominim]] |value6 = 13.82 |color6 = Grey |label7 = [[Ateizmi]] |value7 = 3.55 |color7 = Lightgrey |label8 = Te padeklaruar |value8 = 15.76 |color8 = black |label9 = Te tjerë |value9 = 0.15 |color9 = Pink }} [[File:Marche Charlie Hebdo Paris 02.jpg|thumb|left|Përfaqësues të komuniteteve [[Islami në Shqipëri|islame]], [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodokse]], [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashiane]] dhe [[Kisha katolike në Shqipëri|katolike]] shqiptare në [[Paris]]]] Shqipëria është një vend [[Shekullarizmi|laik]] dhe i larmishëm fetar, [[Shteti laik|pa fe zyrtare]]. [[Liria e fesë|Liria e fesë, besimit dhe ndërgjegjes]] garantohet sipas [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutës së vendit]].<ref name="kushtetuta" /> Shqipëria është e njohur për [[Toleranca fetare në Shqipëri|tolerancë të gjerë fetare]]. Sipas [[Regjistrimi|Censit]] të 2023, të kryer nga [[INSTAT]], 1,101,718 (45.86%) e banorëve në Shqipëri janë [[Islami në Shqipëri|myslimanë]], 201,530 (8.38%) [[Kisha katolike në Shqipëri|katolikë]], 173,645 (7.22%) [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodoksë]], 115,644 (4.81%) [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashinj]], 9,658 (0.4%) [[Protestantizmi në Shqipëri|ungjillorë]], 3,670 (0.15%) besimtarë që i perkasin besimeve të tjera, 332,155 (13.82%) [[Teizmi|besimtarë pa denominim]], 85,311 (3.55%) [[Ateizmi|ateistë]] dhe 378,782 (15.76%) të padeklaruar.<ref name="censusi" /> == Politika == [[Skeda:Tirana, Albania – National Assembly 2015 01.jpg|parapamje|djathtas|230px|Kuvendi i Shqipërisë]] {{Kryesor|Sistemi shtetëror në Shqipëri}} Shqipëria është një [[Republika|republikë kushtetuese]] [[Republika parlamentare|parlamentare]] dhe [[Shteti sovran|shtet sovran]], [[Sistemi shtetëror në Shqipëri|politika]] e së cilës funksionon sipas një kuadri të përcaktuar në [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutë]] ku [[Presidenti i Shqipërisë|presidenti]] funksionon si [[kreu i shtetit]] dhe [[Kryeministri i Shqipërisë|kryeministri]] si [[kreu i qeverisë]].<ref name="kushtetuta">{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|language=en|pages=1–3}}</ref> [[Sovraniteti]] i takon [[Shqiptarët|popullit shqiptar]] dhe ushtrohet nga populli shqiptar nëpërmjet përfaqësuesve të tij ose drejtpërdrejt.<ref name="kushtetuta"/> [[Kushtetuta e Shqipërisë]] u miratua më 28 nëntor 1998 përmes referendumit mbarëpopullor. Kjo kushtetutë përkufizon Shqipërinë si republikë parlamentare, shtet unitar e të pandashëm, si dhe me qeverisje të bazuar "në një sistem zgjedhjesh të lira, të barabarta, të përgjithshme e periodike". Sipas kushtetutës, organi ligjvënës përbëhet nga një dhomë – Kuvendi – dhe ka 140 anëtarë, të cilët zgjedhin kreun e shtetit, Presidentin e Republikës, si dhe Këshillin e Ministrave e ngarkuar me pushtetin ekzekutiv. [[Ekzekutivi (qeveria)|Pushteti ekzekutiv]] ushtrohet nga presidenti dhe kryeministri, ku pushteti i presidentit është shumë i kufizuar. Presidenti është [[komandanti i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|ushtrisë]] dhe përfaqësuesi i unitetit të popullit shqiptar.<ref name="president">{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|language=en|pages=17–19}}</ref> Mandati i presidentit varet nga besimi i parlamentit dhe zgjidhet për një mandat pesëvjeçar nga parlamenti me një shumicë prej tre të pestat e të gjithë anëtarëve të tij. Kryeministri, i emëruar nga presidenti dhe i miratuar nga parlamenti, është i autorizuar të formojë kabinetin. Kabineti përbëhet kryesisht nga kryeministri, duke përfshirë deputetët dhe ministrat e tij.<ref name="prime minister">{{cite web|title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA|url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true|website=osce.org|language=en|pages=19–21}}</ref> == Ekonomia == [[Skeda:07Tirana Sheshi Skenderbej03.jpg|parapamje|djathtas|230px|Qendra e [[Tirana|Tiranës]] ose [[Sheshi Skënderbej]]]] {{Kryesor|Ekonomia e Shqipërisë}} Përpara vitit 1991, [[PPSH|Partia e Punës]] atëherë në pushtet e drejtonte ekonominë e vendit me anë të një serie planesh pesë-vjeçare. Të gjitha degët prodhuese kontrolloheshin nga shteti, bujqësia ishte kolektivizuar plotësisht dhe industria ishte pronë e shtetit, ndërsa sipërmarrjet private ishin të ndaluara rreptësisht. Përveç kësaj [[Kushtetuta e Shqipërisë|Kushtetuta e Republikës Socialiste të Shqipërisë]] e ndalonte qeverinë të kërkonte ndihma nga jashtë, të pranonte borxhe apo të lejonte investime të huaja në vend. Dështimi i kësaj ekonomie të kontrolluar e shtyu qeverinë paskomuniste të decentralizojë procesin e vendimmarrjes ekonomike. Ndalimi i tregtisë private është shfuqizuar qysh nga fillimi i viteve 90-të, qeveria ka kohë që pranon borxhe dhe kredi të huaja, dhe përpiqet të krijojë vende të reja pune, me anë të bashkëpunimeve me partnerët nga jashtë. Këto masa kanë për qëllim rritjen e industrisë së lehtë, prodhimet ushqimore dhe bujqësore, si dhe ekonominë në tërësi. Progresi i viteve të fundit është i dukshëm, tregu përmban të gjithë artikujt e nevojshëm industrialë dhe bujqësorë, ekonomia në përgjithësi po ecën me hapa të shpejta dhe po zhvillohet gradualisht duke pasur për çdo vit një rritje mesatarisht shumë të lartë vjetore në krahasim me vendet e tjera të [[Evropa Juglindore|Evropës Juglindore]]. === Nafta === Në jug të Shqipërisë do të kërkohet për gaz dhe naftë dhe për këtë tashmë është nënshkruar marrëveshja. Kërkimi për lëndët djegëse tejet të rëndësishme në kohën tonë, i është besuar kompanisë amerikane "''Sky Petroleum''". Investimi i kompanisë Sky Petroleum për kërkimin e naftës dhe të gazit në Bllokun 4 dhe 5 dhe në zonën e Dumresë është rreth 7-8 milionë dollarë, ndërsa parashikimet flasin për një potencial naftë mbajtës deri në 900 milionë barrela. Duke besuar tek konfirmimi i shifrave nga kërkimet, përpunimi i të dhënave sizmike dy dimensionale, si dhe nga shpimet e reja, që sipas marrëveshjes do të bëhen nga kompania amerikane "''Sky Petroleum''", ish ministri Prifti u shpreh shumë i kënaqur, që kompania ka treguar interes për të kërkuar në këtë zonë të Shqipërisë. Në vitin e parë kompania do të bëjë përpunimin e të dhënave sizmike dydimensionale, të cilat janë sot në arkivat tona, rishikimin dhe përpunimin e tyre. Më pas, në vitet e tjera ka një grafikë të detajuar të investime dhe kërkimeve në këto zona. Ndërsa përfaqësuesi i kompanisë Sky Petroleum, Karim Jabanputra vlerësoi shpejtësinë dhe lehtësinë e procesit për nënshkrimit e marrëveshjes me ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës. == Transporti == [[Skeda:Terminal jashte.jpg|parapamje|djathtas|230px|Terminali i ri nga jashtë]] === Autostradat === === Aeroporti === {{Kryesor|Aeroporti Nënë Tereza}} Aeroporti Nënë Tereza në Rinas është [[aeroporti]] i vetëm ndërkombëtar i Shqipërisë për fluturime civile. Ai ndodhet rreth 20&nbsp;km nga kryeqyteti [[Tirana]]. Nga [[Rinasi]] ka fluturime direkte me mjaft destinacione të botës. Nga Rinasi fluturojnë disa avionë të shoqërive të fluturimit drejt destinacioneve të [[Evropa|Evropës]], dhe prej pikave të transitit për në disa qytete të tjera joevropiane. Gjate periudhës se sistemit komunist ne Shqipëri ka pasur edhe aeroporte te tjera te cilat ishin te karakterit aeroporte ushtarake. Me i madhi ishte ne qytetin e [[Kucoves]], ku ishte edhe një nga bazat me kryesore te forcave ajrore te Shqipërisë dhe një nga bazat ajrore me te medha ne Ballkan. Ne aeroportin e Kucoves kryheshin dhe shërbime servisi për avionët luftarak Mik 17 dhe Mik 19 me një cilësi dhe profesionalizem te larte. Aeroport tjetër i rëndësishëm ka qene edhe aeroporti i [[Vlores]], ne te cilin u krijua edhe shkolla e pare e aviacionit ne Shqipëri. ==[[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]]== Më 9 korrik 1945 ajo mori emrin Ushtria Kombëtare dhe numri i saj u reduktua në 40 000, në dhjetor në 35 000 ndërsa në 1948 ky numër ra në 27 000 ushtarakë aktiv. Në të njëjtën kohë ajo filloi transformimin në një ushtri të rregullt të kohës së paqes. Struktura organizative esaj përbëhej nga [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministria e Mbrojtjes]], [[Shtabi i Përgjithshëm]], [[Forcat Tokësore Shqiptare|FT]], [[Flota Luftarake Detare|FD]], [[Forcat Ajrore Shqiptare|FA]], FR dhe ato Territoriale. Në vitin 1951 Ushtria krijoi për herë të parë aviacionin ushtarak, në vitin 1953 armën e Kimisë, shërbimin e Komunikimit, Zbulimin etj. FD, tanket, artileria, transporti, logjistika dhe disa shërbime të tjera u riorganizuan. Shqipëria ishte anëtare e Traktatit te Varshavës nga vitet 1950 deri 1968. [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Ushtria shqiptare]] u pajis me armatim dhe teknikë nga [[Bashkimi Sovjetik]]. Kjo periudhë shënoi fillimet e stërvitjeve të mëdha, sië ishte ajo e vitit 1950. Në vitin 1966 sipas udhëzimeve të [[PPSH]] me qëllimin e bërjes së ushtrisë më pak të kushtueshme dhe të lidhur me popullin për mos lejimin e krijimit të ëKastës Ushtarakeë, u realizua nxjerrja e ushtrisë nga kazermat, heqja e sistemit të gradave dhe shpërndarja e saj ne cdo pjesë të territorit të vendit. Komisari politik u vendos për të përfaqësuar vijën e partise në komandat e të gjitha niveleve të Forcave të Armatosura. Gjate periudhës së Luftës së Ftohtë, në vitet 70 dhe 80, [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]] patën një rritje të madhe numerike duke arritur shifrën 61 000 forca aktive, dhe 260,000 rezerviste dhe një numër i madh i Forcave Vullnetare. Ato u riorganizuan disa herë në njësi të përmasave dhe formave joeficente. Në fund të viteve 80 kishte 22 divizione që përbënin 3 fronte. Bazuar në konceptin e ëmbrojtjes pëllëmbë për pëllëmbëë Ushtria u shpërnda në 2200 pika në tëgjithë vendin dhe fortifikimi u kthye në qëllim më vete. Për herë të parë në historinë ushtarake botërore Shkollat e Lira ushtarake filluan në Shqipëri. Në vitet 90 me ndryshimin e sistemit politik, edhe Ushtria u bë pjesë e këtyre ndryshimeve. Reforma në FA filloi me vendosjen e kontrollit civil në to, heqjen e simboleve komuniste nga uniformat ushtarake dhe zëvëndësimi e tyre me simbolet kombëtare, vendosjen e gradave dhe depolitizimin e departizimin. Në bazë të koncepteve të reja për përdorimin e FA u bë ristrukturimië e riorganizimi i tyre me tendencë kryesore zvogëlimin e sasisë dhe rritjen e cilësisë. Hapja ndaj botës ishte një aspekt tjetër që i shërbeu modernizimit të FA dhe rritjes së shkallës së ndërveprueshmërisë së tyre me partnerët ndërkombëtar. Në vitin 1992 Shqipëria shpalli publikisht dëshirën e saj për tëu bërë anëtare e [[NATO]]-s, dëshirë e cila u pasua me ndërmarrjen e hapave konkret në këtë drejtim. Kështu në vitin 1994 firmoset Dokumenti në kuadrin e PP dhe në qershor [[1995]], Shqipëria është zyrtarisht pjesë e nismës PP. Në vitin [[1999]] u përgatit për herë të parë Plani i Veprimit për Anëtarësim (MAP). Megjithëse në vitin 1997, si pasojë e krizë, FA rezultuan më të dëmtuarat, në një kohë relativisht të shkurtër ato u ringritën dhe u bënë kontribuese të denja për sigurinë e paqen në rajon e më gjerë. Gjeografia e kontributeve të FA në mbështetje të paqes e sigurisë i kaloi kufijtë e rajonit të Ballkanit për tu shtrirë edhe përtej kontinentit. Proceset integruese të [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|FA]] të nisura në vitin [[1992]] u ridimensionunan pas vitit [[1997]], në përputhje me realitetet e krijuara, dhe arritën pikën e tyre kulmore me ftesën për anëtarësim në [[NATO]] që vendi ynë mori në Samitin e Bukureshit në prill 2008. === Portet e Shqipërisë === {{Kryesor|Portet e Shqipërisë}} Portet e Shqipërisë kanë funksionuar në bregdetin shqiptar që në kohët e lashta si në [[Durrës|Dyrrah]], [[Ulqin]], [[Tivar]], [[Vlorë|Aulone]], [[Apoloni]], [[Sarandë|Onhezmi]], etj. Gjatë shekujve VII–XII Durrësi ishte skela kryesore në perëndim të [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]]. Gjatë periudhës së [[Mbretëria e Arbërisë|principatave arbërore]] u ngritën skela të vogla kryesisht në grykat e lumenjeve në [[Buna|Shirgj]], [[Shëngjini|Shëngjin]], [[Mat|Shufada]], Rodon, [[Shkumbini|Bashtovë]], [[Semani|Pirg]] dhe Spinaricë zhvillimi i të cilave u frenua gjatë periudhës së [[Shqipëria osmane|pushtimit osman]]. Gjatë viteve 1928 deri 1934 u ndërtua porti detar i Durrësit dhe disa pontile druri në Sarandë, Vlorë e Shëngjin, të cilat u shkatërruan gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Nga viti 1945 deri në vitin 1952, u rindertua porti i Durrësit dhe disa kalata betoni në Vlorë, Sarandë e Shëngjin. Gjatë bregdetit Jon janë ndërtuar kalata e pontile në gjirin e Spilesë në [[Himarë]] dhe në [[Lukovë|Sasaj]] që shërbenin kryesisht për transport agrumesh. Porti kryesor i vendit është ai i Durrësit, ku funksionon edhe kantieri i riparimit të anijeve. === Hekurudha e Shqipërisë === {{Kryesor|Hekurudha e Shqipërisë}} Hekurudha Shqiptare ose HSH është sistemi hekurudhor shqiptar. Terminali kryesor i vendit është në [[Durrës]]. Infrastruktura e HSH-së shtrihet drejt lindjes në [[Pogradec]], jugut në Vlorë dhe veriut në [[Shkodër]]. Ka edhe një linje në kryeqytetin Tiranë. Shinat u shtrinë në vitet '80 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] nëpërmjet kufirit të [[Hani i Hotit|Hanit të Hotit]], për transport mallrash. Sot ende nuk ka asnjë lidhje hekurudhore ndërkombëtare për pasagjere në Shqipëri. Trenat janë në gjendje fizike jo të mirë. Rrjeti i HSH është i ndërtuar ne te njëjtin sistem si në Evrope, ne gjurme normale dhe ka një gjatësi prej 447&nbsp;km. == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Shqipërisë}} Kultura e Shqipërisë është e pasur në shumë drejtime të arit si kinematogafi, teatër, art figurativ etj. Pas Luftës së Dytë Botërore nën udhëheqjen e sistemit Komunist të Shqipërisë është futur në shoqërinë shqiptare edhe shpërndarja e mirënjohjeve për veprimtari të ndryshme të personava me profesione artistike. Ndër mirënjohjet më të njohura janë [[Artist i Popullit]] dhe [[Artist i Merituar]]. Me ndërrimin e sistemit të qeverisjes, në Shqipëri shpërndarjen e mirënjohjeve e bën Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Mirënjohjet që presidenti i bën shqiptarve dhe shtetasve të tjerë janë shenjë e mirënjohjes për kontributin e individëve për sfera të ndryshme të kulturës shqiptare. === Arti në Shqipëri === {{Kryesor|Arti në Shqipëri}} Fillimet e artit figurativ në truallin e Shqipërisë janë të hershme. Gjurmët e para i përkasin periudhës se neolitit. Nëpërmjet zbulimeve të shumta arkeologjike, në zona të ndryshme të vendit, janë gjetur qindra e mijëra qeramika, terrakota, zbukurime ne metal etj., që u përkisnin fiseve ilire, paraardhësve të drejtpërdrejtë të shqiptarëve të sotëm. Prodhimet më të hershme janë të thjeshta, për përdorim praktik, por në to shfaqen edhe vlera artistike si në format zoomorfe të enëve ashtu edhe në dekorim, gdhendjet dhe elemente të tjerë. Nga shekulli i gjashtë deri në shekullin e trete p.e.re në qeramika vizatohen linja dhe figura gjeometrike; forma ndërtohet me siluet më elegant dhe pasurohet me elemente plastike. Shumë enë të kësaj periudhe, që ruhen sot në muzetë e Shqipërisë, kanë vlera të mirëfillta artistike dalluese vendase, që nuk i ndeshim në artin e fqinjëve të tjerë po aq të lashtë si helenët, maqedonasitë apo romakët. === Kuzhina shqiptare === {{Kryesor|Kuzhina shqiptare}} === Letërsia shqiptare === {{Kryesor|Letërsia shqiptare}} === Televizioni në Shqipëri === {{Artikulli kryesor|Televizioni në Shqipëri}} === Vallet Shqiptare === {{Kryesor|Vallja Shqiptare}} === Sporti në Shqipëri === ''Shiko edhe: '' * [[Kombëtarja shqiptare e futbollit]] * [[Federata Shqiptare e Volejbollit]] * [[Federata Shqiptare e Atletikës]] == Referime == {{Reflist|30em}} ==Lidhje të jashtme== * [https://albania.al Albania.al] – faqja turistike e Shqipërisë {{In lang|en}} * [http://www.president.al/ Presidenca e Shqipërisë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp |date=16 korrik 2012 }} – Faqja zyrtare * [http://www.parlament.al/ Parlamenti Shqiptar] – Faqja zyrtare {{Coord|41|N|20|E|type:country_region:AL|display=title}} {{Shtete në Ballkan}} {{Shtetet në Evropë}} [[Kategoria:Shqipëri| ]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] [[Kategoria:Vende në Ballkan]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Këshillit të Evropës]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës Ndërkombëtare të Frankofonisë]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës së Bashkëpunimit Islam]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit për Mesdheun]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1912]] [[Kategoria:Republika]] [[Kategoria:Vende dhe territore ku shqipja është gjuhë zyrtare]] 0d1sgn1mvoej1crmwsoyequdfrr4veu 2940628 2940616 2026-04-13T08:52:16Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940616|2940616]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940628 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republika e Shqipërisë | native_name = [[Gegërishtja|Gegërisht]]: Shqypnia/Shqipnia | image_flag = Flag of Albania.svg | image_coat = Coat of arms of Albania.svg | flag_size = 120px | flag_type = Flamuri i Shqipërisë|Flamuri | symbol_type = Stema e Shqipërisë|Stema | image_map = Location Albania Europe.png | image_map_size = 200px | national_motto = :''Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqiptar.'' | national_anthem = ''[[Himni i Flamurit]]''<br />{{small|"Himni Kombëtar Shqiptar"}}<br /><div align="center">[[Skeda:Hymni i Flamurit instrumental.ogg]]</div> | capital = [[Tirana]] | largest_city = [[Tirana]] | official_languages = [[Gjuha shqipe|Shqip]] | religion = 50.67% musliman<br>16.02% të krishterë<br>17.37% pa fe<br>15.92% të padeklaruar | membership = [[OKB]],<br/>[[Këshilli i Evropës]],<br/>[[NATO]],<br/> [[OSBE]] dhe <br/>[[Organizata e Bashkëpunimit Islam]] | government_type = [[Republika parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] | leader_name1 = [[Bajram Begaj]] | leader_title1 = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] | leader_name2 = [[Edi Rama]] | leader_title2 = [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] | leader_name3 = [[Elisa Spiropali]] | leader_title3 = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kryetari i Kuvendit]] | legislature = [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]] | established_event1 = [[Principata e Arbërit]] | established_date1 = 1190 | established_event2 = [[Mbretëria e Arbërisë]] | established_date2 = 1272 | established_event3 = [[Principata e Topiajve]] | established_date3 = 1368 | established_event4 = [[Lidhja e Lezhës]] | established_date4 = 2 mars 1444 | established_event5 = [[Pashallëku i Shkodrës]] | established_date5 = 1757 | established_event6 = [[Pashallëku i Janinës]] | established_date6 = 1787 | established_event7 = [[Pavarësia]] nga [[Perandoria Osmane]] | established_date7 = 28 nëntor 1912 | established_event8 = [[Principata e Shqipërisë]] | established_date8 = 29 korrik 1913 | established_event9 = [[Republika Shqiptare]] | established_date9 = 31 janar 1925 | established_event10 = [[Mbretëria Shqiptare 1928–1939|Mbretëria Shqiptare]] | established_date10 = 1 shtator 1928 | established_event11 = [[Republika Popullore e Shqipërisë]] | established_date11 = 11 janar 1946 | established_event12 = [[Kushtetuta e Shqipërisë]] | established_date12 = 28 nëntor 1998 | area_km2 = 28748 | area_land_km2 = 139 | area_water_km2 = 4.7 <!--| Kufiri = 720--> <!--| ZEE = 3 768--> | population_estimate = [[Shqiptarët|2.402.113]] | population_estimate_year = 2023 <!--| population_estimate_rank = 135--> | population_density_km2 = 105 | GDP_nominal = 25.23 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_per_capita = 10,511[[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_nominal_year = 2023 | GDP_PPP = 43.99 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_per_capita = 15,646 [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]] | GDP_PPP_year = 2023 | HDI = 0.795 | HDI_year = 2020 | HDI_rank = 69 | currency = [[Leku]] | time_zone = [[UTC+1]] | utc_offset_DST = [[UTC+2|+2]] | cctld = [[.al]] | calling_code = +355 ( 0 ) | drives_on = djathtas | iso3166code = AL, ALB, 008 |map_caption=Vendndodhja e Shqipërisë (e gjelbër)}} '''Shqipëria''' ([[Gegë|gegërisht]]: ''Shqipnia'', gjithashtu ''Shqypnia''; historikisht ''Arbri'' ose ''Arbëria'', ndërkombëtarisht ''Albania''), zyrtarisht '''Republika e Shqipërisë''', është një shtet në [[Evropa Juglindore|Europën Juglindore]]. Shtrihet në pjesën jugperëndimore të [[Gadishulli Ballkanik|Gadishullit Ballkanik]] dhe kufizohet në veriperëndim me [[Mali i Zi|Malin e Zi]], në verilindje me [[Kosova|Kosovën]], në lindje me [[Maqedonia e Veriut|Maqedoninë e Veriut]] dhe në jug me [[Greqia|Greqinë]]. Në perëndim laget me detet [[Deti Adriatik|Adriatik]] dhe [[Deti Jon|Jon]], dhe ndodhet vetëm 78 km larg [[Italia|Italisë]] përgjatë [[Ngushtesa e Otrantos|ngushtesës (kanalit) së Otrantos]], 72 km i gjerë. Shqipëria ka një sipërfaqe prej 28,749 km² dhe rreth 2,41 milion banorë.<ref name="censusi" /> Ajo përfshin relieve të larmishme nga malet me kupola prej bore në [[Alpet Shqiptare]], [[Korabi]], [[Vargmali Qendror (Shqipëri)#Malet e Skënderbeut|Vargmalet e Skënderbeut]], dhe [[Malet e Vetëtimës]], deri tek fushat e ulëta të plleshme nga brigjet e [[Bregdeti Shqiptar i Adriatikut|Adriatikut]] dhe [[Bregdeti Shqiptar i Jonit|Jonit]]. [[Tirana]] është kryeqyteti dhe qyteti më i madh i shtetit, duke e përcjellur në renditje [[Durrësi]], [[Vlora]] dhe [[Shkodra]]. Trashëgimtare e qytetërimit të lashtë [[ilirët|Ilir]], Shqipëria ka shënuar një përparim të dukshëm ekonomik, shoqëror e kulturor pas shekujsh prapambetje nën [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]] dhe në regjime diktatoriale gjatë shek. XX. Pas rënies së rendit komunist më [[1991]], Shqipëria ka përjetuar një periudhë kalimtare të vështirë drejt demokracisë së lirë dhe ekonomisë së tregut. Prej vitit 2009, Shqipëria është anëtare e [[NATO]]-s dhe aplikante për kandidate për anëtarësim në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Shqipëria është dëshmuar faktor i rëndësishëm në ruajtjen e qëndrueshmërisë rajonale, duke mbështetur pavarësinë e [[Kosova|Kosovës]] dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve politike në [[Ballkan]]. Ndërkaq, shteti Shqiptar po gëzon përmirësim e zhvillim të turizmit; po ashtu, mban vendin e 62-të në botë për mirëmbajtjen e mjedisit.<ref>{{Cite web |url=https://epi.yale.edu/epi-results/2022/component/epi |publisher=Yale|title=Environmental Performance Index |access-date=30 korrik 2022 |language=en}}</ref> Shqipëria është zgjedhur një nga vendet më të mira për të kaluar pushimet në vitin [[2011]] nga disa gazeta të njohura.<ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/21219-la_repubblica_shqiperia_ne_vend_te_pare_per_pushime.html "La Repubblica": "Shqipëria ne vend te pare per pushime"] – infoalbania.org</ref><ref>[http://www.infoalbania.org/turizem/17517-Edhe-Financial-Times-zgjedh-Shqipërine-per-turizem.html Edhe "Financial Times" zgjedh Shqipërine per turizem] – infoalbania.org</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164#|title=Lonely Planet’s top 10 countries for 2011 – travel tips and articles – Lonely Planet|accessdate=2 nëntor 2010|archive-date=4 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101104050258/http://www.lonelyplanet.com/albania/travel-tips-and-articles/76164|url-status=dead|language=en}}</ref> Shteti është kandidat zyrtar për anëtarësi në [[Bashkimin Evropian]], duke filluar zyrtarisht kapitujt e parë per hyrjen ne [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] më 10.01.2025. == Gjeografia == {{Joref|Seksioni}}{{Kryesor|Gjeografia e Shqipërisë}}[[Skeda:Satellite image of Albania in June 2000.jpg|parapamje|majtas|200px|Pamje satelitore e Shqipërisë <small>(qershor 2000)</small>]] === Vendndodhja gjeografike === Shqipëria kufizohet nga [[Mali i Zi]] në veriperëndim, [[Kosova]] në veri, nga [[Maqedonia e Veriut]] në lindje dhe [[Greqia]] në jug. Në kufirin natyror perëndimor Shqipëria ka dalje të hapur në Detin Adriatik dhe në jugperëndim në Detin Jon. Gjatësia e vijës kufitare të Republikës së Shqipërisë është 1094&nbsp;km, nga të cilat 657&nbsp;km vijë kufitare tokësore, 316&nbsp;km vijë bregdetare, 48&nbsp;km vijë ndarëse përmes lumenjve dhe 73&nbsp;km përmes liqeneve. Sipërfaqja e përgjithshme është 28.748 kilometra katrorë. Gjatësia e përgjithshme e vijës kufitare është 1094&nbsp;km, nga te cilat janë: 657&nbsp;km (kufi tokësor), 316&nbsp;km (kufi detar), 48&nbsp;km (kufi lumor) dhe 73&nbsp;km (kufi liqenor). Në veri e verilindje ka 529&nbsp;km vijë kufitare me Malin e Zi, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, ndërsa në jug e juglindje me Greqinë një vijë kufitare prej 271&nbsp;km. Në perëndim Shqipëria laget nga [[Deti Adriatik]] e në jug-perëndim nga [[Deti Jon]]. Shqipëria ka një pozitë të favorshme gjeografike, pasi gjendet në kryqëzimin e rrugëve më të shkurtra që kalojnë nga Mesdheu perëndimor për në Ballkan e [[Anadolli|Azinë e Vogël]] (Anadolli), dhe kontrollon kalimin përmes [[Ngushtica e Otrantos|kanalit detar të Otrantos]]. Luginat e saj më të gjëra janë ato të lumenjve [[Lumi i Drinit|Drin]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]] dhe [[Vjosa|Vjosë]], që lehtësojne, njëkohësisht, lidhjen e brendshme të [[Ballkani]]t me detin Adriatik dhe të Azisë së Vogël me viset e Mesdheut. Bregdeti i Adriatikut shtrihet nga gryka e [[Lumi i Bunës|Bunës]] deri në Kepin e Gjuhëzes. Në gjirin e Vlorës e në drejtim të jugut, bregdeti është i lartë, shkëmbor, ku dominon mali i Karaburunit. Gjiret kryesore të Shqipërise janë: gjiri i [[Lumi i Drinit|Drinit]], i [[Gjiri i Lalzit|Lalzit]], i [[Durrësi]]t, i Karavastasë dhe i [[Vlorë]]s, në hyrje të së cilës gjendet ishulli i [[Sazani|Sazanit]]. === Relievi === Relievi i Shqipërisë është kryesisht kodrinor-malor. Vargmalet e para alpine u formuan nga mbarimi i jurasikut, ndërsa gjatë erës kenozoike u shpejtua procesi malformues në tërësinë e Albanideve, që tani përbëjnë tokën e nëntokën e Shqipërisë. Lartësia mesatare e relievit është 708 metra, ose 2 herë më e lartë se mesatarja e Evropës. Lartësitë më të mëdha gjenden në [[Alpet Shqiptare]] dhe në malet e Lindjes ([[Mali i Korabit|Korabi]] 2751&nbsp;metra mbi nivelin e detit, përben edhe majën më të lartë të Shqipërisë). Fushat zënë kryesisht pjesën perëndimore, përgjatë bregdetit Adriatik, por ka edhe në pjesë të tjera të vendit. Fushat më të larta janë ato të pellgut të Korçës, mbi 800 metra mbi nivelin e detit. Fushat gjenden kryesisht përgjatë lumenjve kryesore si: [[Vjosa|Vjosë]], [[Lumi i Devollit|Devoll]], [[Lumi i Osumit|Osum]], [[Lumi i Shkumbinit|Shkumbin]], [[Lumi i Erzenit|Erzen]], [[Lumi i Matit|Mat]] dhe [[Lumi i Drinit|Drin]], ku gjenden, gjithashtu, edhe tokat bujqësore e qendra të mëdha banimi, si dhe përshkohen nga rrugë te rëndësishme lidhjesh. [[Skeda:Albanian Riviera.jpg|parapamje|250px|djathtas|Riviera shqiptare]] [[Skeda:Krujë3.jpg|parapamje|250px|djathtas|Malet në Shqipërinë e mesme, afër [[Krujë]]s]] [[Skeda:Albania pasture.jpg|parapamje|250px|djathtas|Fushë në Alpet shqiptare]] Territori i Shqipërisë ndahet në katër krahina të mëdha natyrore (fiziko-gjeografike): [[Alpet Shqiptare]], krahina malore qendrore, krahina malore jugore, dhe ultësira bregdetare. Lagunat kryesore në Shqipëri janë ato të Lunrës (Vilunit), [[Laguna e Patokut|Patokut]], Bishtrakës, [[Laguna e Karavastasë|Karavastasë]], [[Laguna e Nartës|Nartës]], dhe Pashalimanit. Territori Shqiptar përfshin shumë plazhe. Ato kryesoret janë [[Plazhi i Velipojës]], [[Plazhi i Shëngjinit|Shëngjinit]], [[Plazhi i Talës|Talës]], [[Plazhi i Durrësit|Durrësit]], [[Plazhi i Divjakës|Divjakës]], [[Plazhi i Semanit|Semanit]], [[Plazhi i Vlorës|Vlorës]], [[Plazhi i Dhërmiut|Dhërmiut]], [[Plazhi i Himarës|Himarës]] dhe [[Plazhi i Sarandës|Sarandës]]. Kepat kryesore janë [[Kepi i Rodonit]], Kepi i Bishtit të Pallës, dhe Kepi i Gjuhezës. Ishujt kryesorë janë [[Ishulli i Sazanit]], [[Ishulli i Kunës]], [[Ishulli i Zvërnecit]]. Në Shqipëri ekziston një gadishull, ai i [[Karaburuni|Karaburunit]]. === Klima === Shqipëria bën pjesë në brezin subtropikal dhe përfshihet në zonën e klimës mesdhetare, me dimër të shkurtër e të butë dhe me verë të nxehtë e shumë të thatë. Klima e Shqipërisë ka ndryshime të mëdha nga një krahinë në tjetrën dhe kontraste të mëdha në temperaturë, reshje, ndriçimin diellor, lagështirën e ajrit, etj. Ndriçimi diellor lëviz nga 2,731 orë në vit në Xarë të [[Rrethi i Sarandës|Sarandës]],<ref>[http://www.gazetazagoria.org/index.php?page=show&rubrika=editorial&id=2 "MADE IN ZAGORIA" nga www.gazetazagoria.org]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} – Hapur me 26 qarshor 2011</ref> 2,722 orë në vit në [[Vlora|Vlorë]], 2,560 orë në vit në [[Tirana|Tiranë]], 2,246 orë në [[Peshkopia|Peshkopi]] dhe 2,046 orë në vit në [[Kukësi|Kukës]]. Bien mesatarisht 1430&nbsp;mm reshje në vit dhe vijnë duke u pakësuar nga perëndimi në lindje. === Njësitë territoriale === {{Kryesor|Njësitë administrative të Shqipërisë}} Ndarja administrative njësive territoriale në Shqipëri është bërë në disa nivele duke filluar nga niveli më i madh [[qarku]], pastaj [[bashkia]] dhe [[njësia administrative]]. [[Bashkia e Tiranës]] gëzon status të veçantë nga bashkitë e tjera dhe ndahet në [[11 Bashkitë e Tiranës|11 njësi bashkiake]] të vogla. [[Skeda:AlbaniaNumberedDistricts.png|right|369x369px|Rrethet e Shqipërisë]] Shqipëria është e ndarë në ''12 [[Qarqet e Shqipërisë|qarqe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Qarku i Beratit]] # [[Qarku i Dibrës]] # [[Qarku i Durrësit]] # [[Qarku i Elbasanit]] # [[Qarku i Fierit]] # [[Qarku i Gjirokastrës]] # [[Qarku i Korçës]] # [[Qarku i Kukësit]] # [[Qarku i Lezhës]] # [[Qarku i Shkodrës]] # [[Qarku i Tiranës]] # [[Qarku i Vlorës]] {{Div col end}} të cilat ndahen më tej në ''36 [[Rrethet e Shqipërisë|rrethe]]'': {{Div col|colwidth=15em}} # [[Rrethi i Beratit]] # [[Rrethi i Bulqizës]] # [[Rrethi i Delvinës]] # [[Rrethi i Devollit]] # [[Rrethi i Dibrës]] # [[Rrethi i Durrësit]] # [[Rrethi i Elbasanit]] # [[Rrethi i Fierit]] # [[Rrethi i Gjirokastrës]] # [[Rrethi i Gramshit]] # [[Rrethi i Hasit]] # [[Rrethi i Kavajës]] # [[Rrethi i Kolonjës]] # [[Rrethi i Korçës]] # [[Rrethi i Krujës]] # [[Rrethi i Kuçovës]] # [[Rrethi i Kukësit]] # [[Rrethi i Kurbinit]] # [[Rrethi i Lezhës]] # [[Rrethi i Librazhdit]] # [[Rrethi i Lushnjës]] # [[Rrethi i Malësisë së Madhe]] # [[Rrethi i Mallakastrës]] # [[Rrethi i Matit]] # [[Rrethi i Mirditës]] # [[Rrethi i Peqinit]] # [[Rrethi i Përmetit]] # [[Rrethi i Pogradecit]] # [[Rrethi i Pukës]] # [[Rrethi i Sarandës]] # [[Rrethi i Shkodrës]] # [[Rrethi i Skraparit]] # [[Rrethi i Tepelenës]] # [[Rrethi i Tiranës]] # [[Rrethi i Tropojës]] # [[Rrethi i Vlorës]] {{Div col end}} {{Paragraf}} == Historia == [[Skeda:Apollonia Ruins near Fieri (Albania).jpg|parapamje|190px|[[Apolonia]]]] {{Kryesor|Historia e Shqipërisë}} '''Historia e Shqipërisë''' në të vërtetë nuk përfshin vetëm të dhënat historike të hapësirës gjeografike mbi të cilën gjenden territoret shqiptare por edhe hapësirat e tjera të banuara me shqiptarë e që kanë mbetur jashtë kufijve të Shqipërisë së sotme e që në të kaluarën kanë qenë një tërësi. === Lashtësia === {{Kryesor|Lashtësia}} . Shumë njerëz i quajnë shqiptarët pasardhës të drejtpërdrejtë të një fisi të lashtë ilir, me emrin "Albani", ose "Albanët" i cili ishte i vendosur në Shqipërinë e sotme. . Metalpunues dhe luftëtarë të shkëlqyer, ilirët krijuan shumë mbretëri të vogla brenda vendit të tyre, duke luftuar ndërmjet njeri-tjetrit për kohën më të madhe të historisë së tyre. Vetëm gjatë shekullit të 6 p. e. s, të gjitha mbretëritë u bashkuan për të mbrojtur vendin nga fqinjët: nga mbretëria e Molosianëve në veri te Shqipërisë, mbretëria e Maqedonisë dhe nga mbretëria e [[Pionia|Pionisë]]. === Ilirët === [[Skeda:Gjergj Kastrioti.jpg|parapamje|200px|djathtas|[[Skënderbeu]]]] {{Kryesor|Ilirët}} [[Ilirët]], paraardhësit dymijë vjeçarë të kombësisë së sotme me prejardhje gjenetike të grupeve fisnore të familjeve të mëdha shqiptare si në zonat urbane e rurale si dhe nga studimet mbi shumë individë me lidhje gjaku 99% [[shqiptare]], vërtetuar edhe nga studimet e botimet e fundit nga institutet kërkimore shkencore nga Evropa kontinentale, SHBA e Kanada, nga specialistët e huaj dhe shqiptarë të shkencave antropologjike, gjenetike e arkeologjike, banonin që nga pjesa veri-perëndimore e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] deri në Detin Jon, si dhe përgjatë kufirit tokësor të Gadishullit Ilirik me [[Dalmatët]], Maqedonasit dhe Hellenët të lashtë. === Shqipëria nën sundimin osman === {{Kryesor|Shqipëria nën sundimin osman}} Sulmet e [[Ushtria osmane|ushtrive osmane]] për pushtimin e viseve shqiptare nisën në mesin e viteve 80 të shek. XIV. Të udhëhequra nga [[bejlerbeu]] i [[Rumelia|Rumelisë]], Timurtash Pasha, në vitin 1385 ushtritë osmane, pasi morën Sofjen, u futën në Shqipëri dhe pushtuan qytetet e Shtipit, të Përlepit, të Manastirit dhe të Kosturit. Në dokumente perëndimore dhe osmane të shek. XIV–XV për qytetet e Shkupit, të Manastirit, të Kosturit, të Janinës etj., si dhe për Fushë-Dardaninë shprehimisht është shënuar se ato ishin "në Shqipëri" apo "në tokat shqiptare". === Rilindja Kombëtare === [[Skeda:League of Prizren building.jpg|parapamje|djathtas|200px|Pamja e sotme e kompleksit, ku u mbajt Lidhja e Prizrenit]] {{Kryesor|Rilindja Kombëtare}} Nga mesi i shekullit të 19-të [[Turqia]] ishte në ethet e "Çështjes Lindore", në kohën që ballkanasit, duke përfshirë edhe shqiptarët, kërkonin të plotësonin ëndrrën e tyre kombëtare. Për të mbrojtur dhe përkrahur interesat e tyre kombëtare, shqiptarët u mblodhën në [[Prizren]], një qytet i [[Kosovës]], në vitin 1878 dhe krijuan Lidhjen Shqiptare të Prizrenit të njohur më shpesh sot si [[Lidhja e Prizrenit]]. Lidhja kishte dy qëllime kryesore, atë politike dhe atë kulturore. Së pari, u përpoq (pa sukses) të bashkonte të gjitha trojet shqiptare – atë kohe të ndara në katër vilajete, ose krahina, e Kosovës, e Shkodrës, e [[Manastiri (qytet)|Manastirit]], e Janinës – në një shtet vetëqeverisës brenda sistemit të Perandorisë Osmane. Së dyti, mprehu një lëvizje për zhvillimin e gjuhës shqipe, letërsisë, arsimimit, dhe kulturës. Në vijë me programin e dytë, në vitin 1908 udhëheqësit shqiptarë u takuan në qytetin e Manastirit (sllavisht: ''Bitola'', Maqedoni e Veriut) dhe përshtatën një alfabet kombëtar. Ai bazohej më së shumti në shkrimin latin, ky zëvendësoi disa alfabete të tjera, duke përfshirë [[Alfabeti arab|alfabetin arab]] ([[Elifba]]) dhe grek, që ishin gjer në atë kohë në përdorim. Në 28 Nentor 1912 Shqipëria nen drejtimin e Ismail Qemalit shpalli pavaresine nga Perandoria Osmane. Ismail Qemali dhe njerezit e tij krijuan një qeveri katërmbëdhjetë mujore që veproi në kushte shumë të veshtira. Në 1913 në Konferencen e ambasadoreve në Londer u njoh shteti shqiptar dhe kufijte e sotme të tij. {{Paragraf}} == Popullsia == [[Skeda:Piramida e popullsisë së Shqipërisë.gif|250px|parapamje|Popullsia e Shqipërisë ndër vite]] {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë}} Shqipëria ka 2,402,113 banorë.<ref name="censusi" /> 46% e shqiptarëve jetojnë nëpër fshatra. Mbas kohës së diktaturës ndodhi një ndryshim demografik. Me qindra shqiptarë kanë emigruar (të ligjshëm ose të paligjshëm) në Itali, Greqi, BE edhe në vendet e Amerikës Veriore. Në 2004 shteti shqiptar shpalli një milion emigrantë në më pak se 15 vjet. Pavarësisht se njerëzit kanë emigruar, rritja e popullsisë në qytete si Tirana dhe Durrësi nuk u ndalua. Tirana, në vitin 1990 kishte 250,000 banorë edhe 20 vjet me vonë ka më shumë se 600,000 banorë, kjo është një rritje prej 140%. Në atë kohë njerëzit kanë lënë vendin dhe kanë shkuar nëpër vende të huaja ose njerëzit kanë lënë fshatin dhe kanë shkuar nëpër qytete. Kështu shumë fshatra në jug janë sot të lëna pas dore. Shqipëria ka disa pakica etnike-gjuhësore. Midis tyre janë pakica ortodoksët greqishtfolëse, [[vllehët]] (10,000), [[sllavët]] (3,000 [[Serbët|serbë]], [[Boshnjakët në Shqipëri|boshnjakë]], [[Goranët|goranë]] dhe [[Maqedonët e sotëm|maqedonas]], romë 9,000). Rreth 25,000 ortodoksët greqishtfolëse kanë banimet në zonat rurale në jug të Shqipërisë dhe kryesisht në zonat e pakicave gjuhësore në kufi me Greqinë të qarkut të Sarandës, të Gjirokastrës (Dropull, Pogon), të Delvinës, të Himarës, si dhe në qendrat e mëdha si Durrësi, Tirana. === Qytete të veçanta të Shqipërisë === <div style="float:left; margin-right:10em"> {| class="wikitable" |+ Qytete arkeologjike |- |style="width:20em"| [[Albanopoli]] (Tirana e Vjeter) |- |style="width:20em"| [[Apolonia]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Bylisi]] |- |style="width:20em"| [[Durrësi]] |- |style="width:20em"| [[Lezha]] |} {| class="wikitable" |+ Qytete të mbrojtura nga [[UNESCO]] |- |style="width:20em"| [[Berati]] |- |style="width:20em"| [[Butrinti]] |- |style="width:20em"| [[Gjirokastra]] |} </div> <div style="clear:both;"></div> === Popullsia etnike === {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Minoritetet|l1=Minoritetet në Shqipëri}} ==== Shqiptarët ==== {{Kryesor|Shqiptarët}} Shqiptarët janë grupi etnik më i madh në Shqipëri, me 91.3%.<ref name="censusi">{{Cite web |date=28 qershor 2024 |title=Të dhënat e Censit 2023 |url=https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240628133314/https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf |archive-date=28 qershor 2024 |access-date=28 qershor 2024 |language=sq}}</ref> Shqiptarët ndahen në dy grupe mëdha gjuhësore: [[Gegë]]t edhe [[Toskë]]t, që përveç disa ndryshimeve në gjuhë dallojnë edhe në kulturë dhe në besimin fetar. Toskët shtrihen në Jug të vendit dhe ndahen në [[Myslimanët|Myslimanë]] ([[Islami Synit|Syni]] dhe [[Bektashijtë|Bektashi]]) dhe në të Krishterë Ortodoksë, kurse Gegët shtrihen në Veri dhe ndahen në Myslimanë (shumica dërrmuese Syni dhe pakica Bektashi) dhe në të Krishterë Katolikë. Gjithsesi dallimet midis dy grupimeve me rritjen e urbanizimit kanë ardhur duke u zhdukur. ==== Romët ==== {{Kryesor|Romët në Shqipëri}} Zyrtarisht Shqipëria ka rreth 9,813 romë<ref name="censusi" /> por burime të tjera thonë që jetonjë përafërsisht 120,000 romë në Shqipëri<ref>[http://www.errc.org/cikk.php?cikk=3622 Basic Facts on Roma – Albania – ERRC.org<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref>. [[Romët]] janë të përhapur në pjesën më të madhe të qendrave të banuara në Ulësirëm Perëndimore të Shqipërisë. Mungesa e shifrave te sakta për regjistrimin e romeve ne Shqipëri ndodh sepse romet nuk kane aftësitë e duhura për te regjistruar fëmijët e porsalindur. ==== Vllehët ==== {{Kryesor|Vllehët në Shqipëri}} Vendbanimet e bashkësive vllah/arumun në Shqipëri datojnë qysh herët në histori. Ata kanë qenë për një kohë të gjatë të integruar në të gjitha pikëpamjet e jetës së vendit me popullatën e përgjithshme, duke dhënë ndihmën e tyre dhe duke promovuar vlerat e shoqërisë shqiptare. [[Vllehët]]/arumunët zyrtarisht në Shqipëri janë të njohur si pakicë gjuhësore. Popullsia me origjinë vllahe/arumune kryesisht është vendosur në Shqipërinë Jugore dhe në Shqipërinë e Mesme. Vllahët kanë ruajtur zakonet dhe traditat e tyre. Në fillim të vitit 1999 ata kanë themeluar shoqatën kulturore, e cila organizon aktivitete artistike me pjesëmarrjen e grupeve folklorike. Bashkësia ka botuar në gjuhën arumune libra për historinë dhe literaturë tjetër. ==== Malazezët ==== {{Kryesor|Sllavët në Shqipëri}} Ky minoritet fare i vogël jeton në veri të [[Shkodra|Shkodrës]].<ref>http://www.zhurnal.mk/mk/cont.asp?k=21208120405&s=211009112627&id=1391085217{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Serbët kanë marrë gjendjen e minoritetit vitin e kaluar. Komiteti Shtetëror për Minoritetet është organizuar në mars të vitit 2005 dhe është vënë në vartësi të Qeverisë Shqiptare. Ky komitet ka në përbërjen e tij edhe një përfaqësues të komunitetit malazez. Serbët votojnë për Partinë e të Drejtave të Njeriut, anëtarët e së cilës janë kryesisht qytetarë të minoritetit ortodoksët greqishtfolës. Kjo parti ka tre përfaqësues në Parlamentin e Shqipërisë dhe një ministër në qeveri. Milan Brojovic (serb) është zëvendës-kryetar i Partisë, dhe drejtor i Menaxhimit të Sportit në Ministrinë e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Malazezet janë të bashkuar në Shoqatën "Moraca-Rozafa", qendra e së cilës është në Shkodër. ==== Maqedonasit ==== {{Kryesor|Maqedonët në Shqipëri|l1=Maqedonasit në Shqipëri}} Jetojnë në nëntë fshatra rreth [[Liqeni i Prespës|liqenit të Prespës]] ne [[Korça|Korçë]], si dhe në disa fshatra të tjera në rrethin e Dibrës. Numri i tyre në Shqipëri është 2,281.<ref name="censusi" /> Minoriteti maqedonas ndodhet i përqendruar në zonën e Prespës që shtrihet në verilindje të qytetit të Korçës, 30&nbsp;km larg tij. Kjo zonë është e vendosur në skajin juglindor të territorit shqiptar në kufi me Maqedoninë e Veriut dhe Greqinë. Sipërfaqja e zones së Prespës është 213,9&nbsp;km². Popullsia aktualisht përbëhet nga 418 banorë. Vija përgjatë liqenit të Prespës me kufirin shqiptar është 35&nbsp;km. Gjatë kësaj vije shtrihen të 9 fshatrat minoritare të zonës së Prespës që janë: Liqenasi (Pustec), Lajthiza, Zaroshka, Cerja, Shulini, Gollombopi, Gorica e Vogël, Bezmishti dhe Gorica e Madhe. Nga pikëpamja administrative, të 9 fshatrat minoritare përbëjnë një komunë me emrin Komuna e Liqenasit sipas emrit të fshatit Liqenas që është më i madhi. Ky fshat e ka pasur emrin Pustec, por më vonë emri i tij dhe emrat e fshatrave të tjerë janë shqipëruar. Në takim me banorët vendas, u kërkua që fshatrat të quhen me emrat e tyre në origjinsl: Pustec, Gollomboq, Bezmosht, etj. Drejtuesit e qeverisjes vendore u shprehën të gatshëm për ta pranuar këtë kërkesë. ==== Ortodoksët greqishtfolës ==== {{Kryesor|Demografia e Shqipërisë#Pakica ortodoksët greqishtfolëse|l1=Greqishtfolësit në Shqipëri}} Sipas të dhënave zyrëtare pakica kombëtare më e madhe që jeton në territorin e Republikës së Shqipërisë është pakica greqishtfolëse. Popullsia e saj, sipas të dhënave nga Regjistrimi i Përgjithshëm i Popullsisë dhe i Banesave i vitit 2011 është 23,485 banorë.<ref name="censusi" /> Pjesa dërrmuese e saj jeton në jug të vendit, në 40 fshatra të rrethit Gjirokastër, 35 fshatra të Sarandës, 16 fshatra të Delvinës dhe 2 fshatra të Përmetit. Pakica greqishtfolëse është pakica e parë e njohur nga shteti shqiptar dhe mund të thuhet se çështja e pakicave kombëtare në Shqipëri ka qenë identifikuar për një kohë të gjatë me pakicën greqishtfolëse. == Feja == {{Kryesor|Feja në trevat shqiptare}} {{Pie chart | thumb = right | caption = [[Feja në trevat shqiptare|Feja në Shqipëri]] sipas [[Regjistrimi|Censit]] 2023 te kryer nga [[INSTAT|Instituti i Statistikave]] (INSTAT)<ref name="censusi" /> |label1 = [[Islami në Shqipëri|Islami]] |value1 = 45.86 |color1 = DarkGreen |label2 = [[Kisha katolike në Shqipëri|Katolicizmi]] |value2 = 8.38 |color2 = Gold |label3 = [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|Ortodoksia]] |value3 = 7.22 |color3 = Red |label4 = [[Protestantizmi në Shqipëri|Ungjillizmi]] |value4 = 0.4 |color4 = Skyblue |label5 = [[Bektashinjtë në Shqipëri|Bektashizmi]] |value5 = 4.81 |color5 = Yellowgreen |label6 = [[Teizmi|Besimtarë pa denominim]] |value6 = 13.82 |color6 = Grey |label7 = [[Ateizmi]] |value7 = 3.55 |color7 = Lightgrey |label8 = Te padeklaruar |value8 = 15.76 |color8 = black |label9 = Te tjerë |value9 = 0.15 |color9 = Pink }} [[File:Marche Charlie Hebdo Paris 02.jpg|thumb|left|Përfaqësues të komuniteteve [[Islami në Shqipëri|islame]], [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodokse]], [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashiane]] dhe [[Kisha katolike në Shqipëri|katolike]] shqiptare në [[Paris]]]] Shqipëria është një vend [[Shekullarizmi|laik]] dhe i larmishëm fetar, [[Shteti laik|pa fe zyrtare]]. [[Liria e fesë|Liria e fesë, besimit dhe ndërgjegjes]] garantohet sipas [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutës së vendit]].<ref name="kushtetuta" /> Shqipëria është e njohur për [[Toleranca fetare në Shqipëri|tolerancë të gjerë fetare]]. Sipas [[Regjistrimi|Censit]] të 2023, të kryer nga [[INSTAT]], 1,101,718 (45.86%) e banorëve në Shqipëri janë [[Islami në Shqipëri|myslimanë]], 201,530 (8.38%) [[Kisha katolike në Shqipëri|katolikë]], 173,645 (7.22%) [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|ortodoksë]], 115,644 (4.81%) [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashinj]], 9,658 (0.4%) [[Protestantizmi në Shqipëri|ungjillorë]], 3,670 (0.15%) besimtarë që i perkasin besimeve të tjera, 332,155 (13.82%) [[Teizmi|besimtarë pa denominim]], 85,311 (3.55%) [[Ateizmi|ateistë]] dhe 378,782 (15.76%) të padeklaruar.<ref name="censusi" /> == Politika == [[Skeda:Tirana, Albania – National Assembly 2015 01.jpg|parapamje|djathtas|230px|Kuvendi i Shqipërisë]] {{Kryesor|Sistemi shtetëror në Shqipëri}} Shqipëria është një [[Republika|republikë kushtetuese]] [[Republika parlamentare|parlamentare]] dhe [[Shteti sovran|shtet sovran]], [[Sistemi shtetëror në Shqipëri|politika]] e së cilës funksionon sipas një kuadri të përcaktuar në [[Kushtetuta e Shqipërisë|kushtetutë]] ku [[Presidenti i Shqipërisë|presidenti]] funksionon si [[kreu i shtetit]] dhe [[Kryeministri i Shqipërisë|kryeministri]] si [[kreu i qeverisë]].<ref name="kushtetuta">{{cite web |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |language=en |pages=1–3}}</ref> [[Sovraniteti]] i takon [[Shqiptarët|popullit shqiptar]] dhe ushtrohet nga populli shqiptar nëpërmjet përfaqësuesve të tij ose drejtpërdrejt.<ref name="kushtetuta"/> [[Kushtetuta e Shqipërisë]] u miratua më 28 nëntor 1998 përmes referendumit mbarëpopullor. Kjo kushtetutë përkufizon Shqipërinë si republikë parlamentare, shtet unitar e të pandashëm, si dhe me qeverisje të bazuar "në një sistem zgjedhjesh të lira, të barabarta, të përgjithshme e periodike". Sipas kushtetutës, organi ligjvënës përbëhet nga një dhomë – Kuvendi – dhe ka 140 anëtarë, të cilët zgjedhin kreun e shtetit, Presidentin e Republikës, si dhe Këshillin e Ministrave e ngarkuar me pushtetin ekzekutiv. [[Ekzekutivi (qeveria)|Pushteti ekzekutiv]] ushtrohet nga presidenti dhe kryeministri, ku pushteti i presidentit është shumë i kufizuar. Presidenti është [[komandanti i përgjithshëm]] i [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|ushtrisë]] dhe përfaqësuesi i unitetit të popullit shqiptar.<ref name="president">{{cite web |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |language=en |pages=17–19}}</ref> Mandati i presidentit varet nga besimi i parlamentit dhe zgjidhet për një mandat pesëvjeçar nga parlamenti me një shumicë prej tre të pestat e të gjithë anëtarëve të tij. Kryeministri, i emëruar nga presidenti dhe i miratuar nga parlamenti, është i autorizuar të formojë kabinetin. Kabineti përbëhet kryesisht nga kryeministri, duke përfshirë deputetët dhe ministrat e tij.<ref name="prime minister">{{cite web |title=1998 CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF ALBANIA |url=https://www.osce.org/albania/41888?download=true |website=osce.org |language=en |pages=19–21}}</ref> == Ekonomia == [[Skeda:07Tirana Sheshi Skenderbej03.jpg|parapamje|djathtas|230px|Qendra e [[Tirana|Tiranës]] ose [[Sheshi Skënderbej]]]] {{Kryesor|Ekonomia e Shqipërisë}} Përpara vitit 1991, [[PPSH|Partia e Punës]] atëherë në pushtet e drejtonte ekonominë e vendit me anë të një serie planesh pesë-vjeçare. Të gjitha degët prodhuese kontrolloheshin nga shteti, bujqësia ishte kolektivizuar plotësisht dhe industria ishte pronë e shtetit, ndërsa sipërmarrjet private ishin të ndaluara rreptësisht. Përveç kësaj [[Kushtetuta e Shqipërisë|Kushtetuta e Republikës Socialiste të Shqipërisë]] e ndalonte qeverinë të kërkonte ndihma nga jashtë, të pranonte borxhe apo të lejonte investime të huaja në vend. Dështimi i kësaj ekonomie të kontrolluar e shtyu qeverinë paskomuniste të decentralizojë procesin e vendimmarrjes ekonomike. Ndalimi i tregtisë private është shfuqizuar qysh nga fillimi i viteve 90-të, qeveria ka kohë që pranon borxhe dhe kredi të huaja, dhe përpiqet të krijojë vende të reja pune, me anë të bashkëpunimeve me partnerët nga jashtë. Këto masa kanë për qëllim rritjen e industrisë së lehtë, prodhimet ushqimore dhe bujqësore, si dhe ekonominë në tërësi. Progresi i viteve të fundit është i dukshëm, tregu përmban të gjithë artikujt e nevojshëm industrialë dhe bujqësorë, ekonomia në përgjithësi po ecën me hapa të shpejta dhe po zhvillohet gradualisht duke pasur për çdo vit një rritje mesatarisht shumë të lartë vjetore në krahasim me vendet e tjera të [[Evropa Juglindore|Evropës Juglindore]]. === Nafta === Në jug të Shqipërisë do të kërkohet për gaz dhe naftë dhe për këtë tashmë është nënshkruar marrëveshja. Kërkimi për lëndët djegëse tejet të rëndësishme në kohën tonë, i është besuar kompanisë amerikane "''Sky Petroleum''". Investimi i kompanisë Sky Petroleum për kërkimin e naftës dhe të gazit në Bllokun 4 dhe 5 dhe në zonën e Dumresë është rreth 7-8 milionë dollarë, ndërsa parashikimet flasin për një potencial naftë mbajtës deri në 900 milionë barrela. Duke besuar tek konfirmimi i shifrave nga kërkimet, përpunimi i të dhënave sizmike dy dimensionale, si dhe nga shpimet e reja, që sipas marrëveshjes do të bëhen nga kompania amerikane "''Sky Petroleum''", ish ministri Prifti u shpreh shumë i kënaqur, që kompania ka treguar interes për të kërkuar në këtë zonë të Shqipërisë. Në vitin e parë kompania do të bëjë përpunimin e të dhënave sizmike dydimensionale, të cilat janë sot në arkivat tona, rishikimin dhe përpunimin e tyre. Më pas, në vitet e tjera ka një grafikë të detajuar të investime dhe kërkimeve në këto zona. Ndërsa përfaqësuesi i kompanisë Sky Petroleum, Karim Jabanputra vlerësoi shpejtësinë dhe lehtësinë e procesit për nënshkrimit e marrëveshjes me ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës. == Transporti == [[Skeda:Terminal jashte.jpg|parapamje|djathtas|230px|Terminali i ri nga jashtë]] === Autostradat === === Aeroporti === {{Kryesor|Aeroporti Nënë Tereza}} Aeroporti Nënë Tereza në Rinas është [[aeroporti]] i vetëm ndërkombëtar i Shqipërisë për fluturime civile. Ai ndodhet rreth 20&nbsp;km nga kryeqyteti [[Tirana]]. Nga [[Rinasi]] ka fluturime direkte me mjaft destinacione të botës. Nga Rinasi fluturojnë disa avionë të shoqërive të fluturimit drejt destinacioneve të [[Evropa|Evropës]], dhe prej pikave të transitit për në disa qytete të tjera joevropiane. Gjate periudhës se sistemit komunist ne Shqipëri ka pasur edhe aeroporte te tjera te cilat ishin te karakterit aeroporte ushtarake. Me i madhi ishte ne qytetin e [[Kucoves]], ku ishte edhe një nga bazat me kryesore te forcave ajrore te Shqipërisë dhe një nga bazat ajrore me te medha ne Ballkan. Ne aeroportin e Kucoves kryheshin dhe shërbime servisi për avionët luftarak Mik 17 dhe Mik 19 me një cilësi dhe profesionalizem te larte. Aeroport tjetër i rëndësishëm ka qene edhe aeroporti i [[Vlores]], ne te cilin u krijua edhe shkolla e pare e aviacionit ne Shqipëri. ==[[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]]== Më 9 korrik 1945 ajo mori emrin Ushtria Kombëtare dhe numri i saj u reduktua në 40 000, në dhjetor në 35 000 ndërsa në 1948 ky numër ra në 27 000 ushtarakë aktiv. Në të njëjtën kohë ajo filloi transformimin në një ushtri të rregullt të kohës së paqes. Struktura organizative esaj përbëhej nga [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministria e Mbrojtjes]], [[Shtabi i Përgjithshëm]], [[Forcat Tokësore Shqiptare|FT]], [[Flota Luftarake Detare|FD]], [[Forcat Ajrore Shqiptare|FA]], FR dhe ato Territoriale. Në vitin 1951 Ushtria krijoi për herë të parë aviacionin ushtarak, në vitin 1953 armën e Kimisë, shërbimin e Komunikimit, Zbulimin etj. FD, tanket, artileria, transporti, logjistika dhe disa shërbime të tjera u riorganizuan. Shqipëria ishte anëtare e Traktatit te Varshavës nga vitet 1950 deri 1968. [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Ushtria shqiptare]] u pajis me armatim dhe teknikë nga [[Bashkimi Sovjetik]]. Kjo periudhë shënoi fillimet e stërvitjeve të mëdha, sië ishte ajo e vitit 1950. Në vitin 1966 sipas udhëzimeve të [[PPSH]] me qëllimin e bërjes së ushtrisë më pak të kushtueshme dhe të lidhur me popullin për mos lejimin e krijimit të ëKastës Ushtarakeë, u realizua nxjerrja e ushtrisë nga kazermat, heqja e sistemit të gradave dhe shpërndarja e saj ne cdo pjesë të territorit të vendit. Komisari politik u vendos për të përfaqësuar vijën e partise në komandat e të gjitha niveleve të Forcave të Armatosura. Gjate periudhës së Luftës së Ftohtë, në vitet 70 dhe 80, [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|Forcat e Armatosura]] patën një rritje të madhe numerike duke arritur shifrën 61 000 forca aktive, dhe 260,000 rezerviste dhe një numër i madh i Forcave Vullnetare. Ato u riorganizuan disa herë në njësi të përmasave dhe formave joeficente. Në fund të viteve 80 kishte 22 divizione që përbënin 3 fronte. Bazuar në konceptin e ëmbrojtjes pëllëmbë për pëllëmbëë Ushtria u shpërnda në 2200 pika në tëgjithë vendin dhe fortifikimi u kthye në qëllim më vete. Për herë të parë në historinë ushtarake botërore Shkollat e Lira ushtarake filluan në Shqipëri. Në vitet 90 me ndryshimin e sistemit politik, edhe Ushtria u bë pjesë e këtyre ndryshimeve. Reforma në FA filloi me vendosjen e kontrollit civil në to, heqjen e simboleve komuniste nga uniformat ushtarake dhe zëvëndësimi e tyre me simbolet kombëtare, vendosjen e gradave dhe depolitizimin e departizimin. Në bazë të koncepteve të reja për përdorimin e FA u bë ristrukturimië e riorganizimi i tyre me tendencë kryesore zvogëlimin e sasisë dhe rritjen e cilësisë. Hapja ndaj botës ishte një aspekt tjetër që i shërbeu modernizimit të FA dhe rritjes së shkallës së ndërveprueshmërisë së tyre me partnerët ndërkombëtar. Në vitin 1992 Shqipëria shpalli publikisht dëshirën e saj për tëu bërë anëtare e [[NATO]]-s, dëshirë e cila u pasua me ndërmarrjen e hapave konkret në këtë drejtim. Kështu në vitin 1994 firmoset Dokumenti në kuadrin e PP dhe në qershor [[1995]], Shqipëria është zyrtarisht pjesë e nismës PP. Në vitin [[1999]] u përgatit për herë të parë Plani i Veprimit për Anëtarësim (MAP). Megjithëse në vitin 1997, si pasojë e krizë, FA rezultuan më të dëmtuarat, në një kohë relativisht të shkurtër ato u ringritën dhe u bënë kontribuese të denja për sigurinë e paqen në rajon e më gjerë. Gjeografia e kontributeve të FA në mbështetje të paqes e sigurisë i kaloi kufijtë e rajonit të Ballkanit për tu shtrirë edhe përtej kontinentit. Proceset integruese të [[Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë|FA]] të nisura në vitin [[1992]] u ridimensionunan pas vitit [[1997]], në përputhje me realitetet e krijuara, dhe arritën pikën e tyre kulmore me ftesën për anëtarësim në [[NATO]] që vendi ynë mori në Samitin e Bukureshit në prill 2008. === Portet e Shqipërisë === {{Kryesor|Portet e Shqipërisë}} Portet e Shqipërisë kanë funksionuar në bregdetin shqiptar që në kohët e lashta si në [[Durrës|Dyrrah]], [[Ulqin]], [[Tivar]], [[Vlorë|Aulone]], [[Apoloni]], [[Sarandë|Onhezmi]], etj. Gjatë shekujve VII–XII Durrësi ishte skela kryesore në perëndim të [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]]. Gjatë periudhës së [[Mbretëria e Arbërisë|principatave arbërore]] u ngritën skela të vogla kryesisht në grykat e lumenjeve në [[Buna|Shirgj]], [[Shëngjini|Shëngjin]], [[Mat|Shufada]], Rodon, [[Shkumbini|Bashtovë]], [[Semani|Pirg]] dhe Spinaricë zhvillimi i të cilave u frenua gjatë periudhës së [[Shqipëria osmane|pushtimit osman]]. Gjatë viteve 1928 deri 1934 u ndërtua porti detar i Durrësit dhe disa pontile druri në Sarandë, Vlorë e Shëngjin, të cilat u shkatërruan gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Nga viti 1945 deri në vitin 1952, u rindertua porti i Durrësit dhe disa kalata betoni në Vlorë, Sarandë e Shëngjin. Gjatë bregdetit Jon janë ndërtuar kalata e pontile në gjirin e Spilesë në [[Himarë]] dhe në [[Lukovë|Sasaj]] që shërbenin kryesisht për transport agrumesh. Porti kryesor i vendit është ai i Durrësit, ku funksionon edhe kantieri i riparimit të anijeve. === Hekurudha e Shqipërisë === {{Kryesor|Hekurudha e Shqipërisë}} Hekurudha Shqiptare ose HSH është sistemi hekurudhor shqiptar. Terminali kryesor i vendit është në [[Durrës]]. Infrastruktura e HSH-së shtrihet drejt lindjes në [[Pogradec]], jugut në Vlorë dhe veriut në [[Shkodër]]. Ka edhe një linje në kryeqytetin Tiranë. Shinat u shtrinë në vitet '80 në [[Mali i Zi|Mal të Zi]] nëpërmjet kufirit të [[Hani i Hotit|Hanit të Hotit]], për transport mallrash. Sot ende nuk ka asnjë lidhje hekurudhore ndërkombëtare për pasagjere në Shqipëri. Trenat janë në gjendje fizike jo të mirë. Rrjeti i HSH është i ndërtuar ne te njëjtin sistem si në Evrope, ne gjurme normale dhe ka një gjatësi prej 447&nbsp;km. == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Shqipërisë}} Kultura e Shqipërisë është e pasur në shumë drejtime të arit si kinematogafi, teatër, art figurativ etj. Pas Luftës së Dytë Botërore nën udhëheqjen e sistemit Komunist të Shqipërisë është futur në shoqërinë shqiptare edhe shpërndarja e mirënjohjeve për veprimtari të ndryshme të personava me profesione artistike. Ndër mirënjohjet më të njohura janë [[Artist i Popullit]] dhe [[Artist i Merituar]]. Me ndërrimin e sistemit të qeverisjes, në Shqipëri shpërndarjen e mirënjohjeve e bën Presidenti i Republikës së Shqipërisë. Mirënjohjet që presidenti i bën shqiptarve dhe shtetasve të tjerë janë shenjë e mirënjohjes për kontributin e individëve për sfera të ndryshme të kulturës shqiptare. === Arti në Shqipëri === {{Kryesor|Arti në Shqipëri}} Fillimet e artit figurativ në truallin e Shqipërisë janë të hershme. Gjurmët e para i përkasin periudhës se neolitit. Nëpërmjet zbulimeve të shumta arkeologjike, në zona të ndryshme të vendit, janë gjetur qindra e mijëra qeramika, terrakota, zbukurime ne metal etj., që u përkisnin fiseve ilire, paraardhësve të drejtpërdrejtë të shqiptarëve të sotëm. Prodhimet më të hershme janë të thjeshta, për përdorim praktik, por në to shfaqen edhe vlera artistike si në format zoomorfe të enëve ashtu edhe në dekorim, gdhendjet dhe elemente të tjerë. Nga shekulli i gjashtë deri në shekullin e trete p.e.re në qeramika vizatohen linja dhe figura gjeometrike; forma ndërtohet me siluet më elegant dhe pasurohet me elemente plastike. Shumë enë të kësaj periudhe, që ruhen sot në muzetë e Shqipërisë, kanë vlera të mirëfillta artistike dalluese vendase, që nuk i ndeshim në artin e fqinjëve të tjerë po aq të lashtë si helenët, maqedonasitë apo romakët. === Kuzhina shqiptare === {{Kryesor|Kuzhina shqiptare}} === Letërsia shqiptare === {{Kryesor|Letërsia shqiptare}} === Televizioni në Shqipëri === {{Artikulli kryesor|Televizioni në Shqipëri}} === Vallet Shqiptare === {{Kryesor|Vallja Shqiptare}} === Sporti në Shqipëri === ''Shiko edhe: '' * [[Kombëtarja shqiptare e futbollit]] * [[Federata Shqiptare e Volejbollit]] * [[Federata Shqiptare e Atletikës]] == Referime == {{Reflist|30em}} ==Lidhje të jashtme== * [https://albania.al Albania.al] – faqja turistike e Shqipërisë {{In lang|en}} * [http://www.president.al/ Presidenca e Shqipërisë] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp |date=16 korrik 2012 }} – Faqja zyrtare * [http://www.parlament.al/ Parlamenti Shqiptar] – Faqja zyrtare {{Coord|41|N|20|E|type:country_region:AL|display=title}} {{Shtete në Ballkan}} {{Shtetet në Evropë}} [[Kategoria:Shqipëri| ]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] [[Kategoria:Vende në Ballkan]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Këshillit të Evropës]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës Ndërkombëtare të Frankofonisë]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Organizatës së Bashkëpunimit Islam]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Bashkimit për Mesdheun]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete dhe territore të themeluara më 1912]] [[Kategoria:Republika]] [[Kategoria:Vende dhe territore ku shqipja është gjuhë zyrtare]] 88ddkgtvbqvbesxgb1sq6lhu3jtaoo1 0 1691 2940401 2939326 2026-04-12T19:07:39Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#thonjëza|thonjëza te <ref>]] 2940401 wikitext text/x-wiki {{Ky artikull|enciklopedisë në internet|ballinën e Wikipedisë|Faqja kryesore|Wikipedinë e gjuhës shqipe|Wikipedia shqip}}{{Infobox webfaqe | logo = [[Skeda:Wikipedia-v2-logo.svg|150px|Një sferë jo e plotë e përbërë prej copëvetë mëdha të bardha të enigmës. Çdo pjesë e enigmës përmban një glif nga një sistem i ndryshëm shkrimi, me çdo glif të shkruar në të zezë.]]<br />[[Skeda:Wikipedia-logo-textonly.svg|150px|class=skin-invert|Shenja e fjalëve të Wikipedisë që shfaq emrin Wikipedia, të shkruar me shkronja të mëdha. ''W''-ja{{nbsp}}dhe{{nbsp}}''A''-ja kanë të njëjtën lartësi dhe të dyja janë më të mëdha se shkronjat e tjera të cilat janë gjithashtu të gjitha e njëjta lartësi. Shenja gjithashtu shfaq sloganin e Wikipedisë në anglisht: "Enciklopedia e Lirë".]] | logocaption =[[Logoja e Wikipedisë]], një glob me [[glifi|glife]] nga [[sistemi i shkrimit|sisteme të ndryshme të shkrimit]] | screenshot = [[Skeda:Www.wikipedia screenshot (2021).png|300px]] | collapsetext = Screenshot | collapsible = yes |content_license=[[Creative Commons|CC Attribution / Share-Alike]] 4.0<br>Shumica e tekstit është e licensuar edhe nën [[GFDL]]; licensimi i mediave dallon|caption=Ballina e Wikipedisë në kompjuter|author=[[Jimmy Wales]], [[Larry Sanger]]|date_of_launch={{start date and age|2001|01|15|df=yes}}|current_status=Aktive|language_count=257 botime aktive (276 gjithsej)<ref name="meta-wiki" />|programming_language=<ref>{{Cite web|title=Developer hub|url=https://www.mediawiki.org/wiki/Developer_hub|access-date=9 shtator 2024|website=MediaWiki|language=en}}</ref>|commercial=Jo|url={{URL|http://www.wikipedia.org/}}|type=[[Enciklopedia në internet|Enciklopedi në internet]]|owner=[[Fondacioni Wikimedia]] (prej 2003)|registration=Sipas dëshirës}} '''Wikipedia''' ([[Shqiptimi|sqt.]] Uikipedia; ose Vikipedia) është një [[Enciklopedia|enciklopedi online]] [[Përmbajtja e lirë|falas]] e shkruar dhe e mirëmbajtur nga një komunitet i vullnetarëve, të quajtur si [[Komuniteti Wikipedia|Wikipedianë]], përmes bashkëpunimit të hapur dhe sistemit të redaktimit [[MediaWiki]], që bazohet mbi modelin [[wiki]]. Wikipedia është vepra informative më e madhe dhe më e lexuar në histori,<ref name="Wiki20">{{cite news|date=9 janar 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|language=en|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-access=subscription|access-date=25 shkurt 2021|archive-url=https://archive.today/20210107163155/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|archive-date=7 janar 2021}}</ref><ref name="auto1">{{cite magazine|last=Anderson|first=Chris|date=8 maj 2006|title=Jimmy Wales – The 2006 Time 100|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|url-status=live|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012001311/https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|archive-date=12 tetor 2022|access-date=11 nëntor 2017|language=en}}</ref> dhe renditet vazhdimisht si një ndër [[Lista e faqeve më të vizituara në internet|dhjetë faqet më të vizituara në internet]]; {{As of|2024|12|lc=yes}}, u rendit i pesti nga Semrush dhe i shtati nga Similarweb.<ref>{{cite web|date=dhjetor 2024|title=Most Visited Websites in Worldwide 2024|url=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all|access-date=15 janar 2025|publisher=Semrush|language=en}}</ref> and seventh by [[Similarweb]].<ref>{{Cite web|title=Most viewed website|url=https://www.similarweb.com/top-websites/|access-date=15 janar 2025|publisher=Similarweb|language=en}}</ref> Ai u themelua më 15 janar 2001 për gjuhën angleze nga [[Jimmy Wales]] dhe [[Larry Sanger]], dhe që prej 2003-tës strehohet nga [[Fondacioni Wikimedia]], një [[Organizata jofitimprurëse|organizatë jofitimprurëse]] amerikane e financuar nga lexuesit, dhe kompania e saj mëmë.<ref name="WF10.23.23">{{cite web|author=Seitz-Gruwell, Lisa|date=23 tetor 2023|title=7 reasons you should donate to Wikipedia|url=https://wikimediafoundation.org/news/2022/11/03/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/|archive-url=https://archive.today/20231227155753/https://wikimediafoundation.org/news/2023/10/23/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/|archive-date=27 dhjetor 2023|access-date=27 dhjetor 2023|publisher=[[Wikimedia Foundation]]|language=en-US}}</ref> Ajo nisi vetëm në gjuhën angleze, e pastaj u rrit në [[Lista e Wikipedive|më shumë se 300 gjuhë]], duke përfshirë gjuhën shqipe. [[Wikipedia anglisht]] është më e madhja e të gjitha edicioneve, me afro 7 milionë artikuj. Gjithsej Wikipedia përmban mbi 64 milionë artikuj në të gjitha gjuhët, dhe tërheq mbi 1.5 miliardë vizita unike, si dhe 13 milionë redaktime në muaj (rreth 5 redaktime në sekondë) {{As of|2024|4|lc=yes|alt=që prej muajit prill 2024}}.<ref name="Wikimedia_Stats" group="W">{{cite web|title=Wikistats – Statistics For Wikimedia Projects|url=https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711051858/https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects|archive-date=11 korrik 2020|access-date=8 gusht 2023|website=[[Wikimedia Foundation]]|language=en}}</ref><!-- QË PREJ PRILLIT 2024, REDAKTONI SIPAS NEVOJËS --> Gjithçka në Wikipedia është nën licencën [[Wikipedia:GNU Free Documentation License|GNU Free Documentation License]] (GFDL), licenca të përputhshme me të, ose materiale të cilat nuk janë nën kushtet e të drejtave të autorit. Redaktorët mbajnë të drejtat e autorit për çfarë shkruajnë, por teksti mbetet i lirë për të tjerë për ta përdorur dhe redaktuar sipas kushteve të GFDL-it ose licencave përkatëse. Wikipedia është lavdëruar për [[Demokratizimi i dijes|demokratizimin e dijes]], gjerësinë e mbulimit të vet, strukturën si dhe kulturën e saj unike. [[Censura e Wikipedisë|Ajo është bllokuar]] prej disa qeverive kombëtare, duke filluar nga artikujt specifikë deri tek faqja e tërë.<ref>{{Cite news|last=Treisman|first=Rachel|date=1 prill 2022|title=Russia threatens to fine Wikipedia if it doesn't remove some details about the war|language=en|work=[[NPR]]|url=https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine|url-status=live|access-date=22 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202215844/https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine|archive-date=2 dhjetor 2022}}</ref> Edhe pse redaktorët vullnetarë të Wikipedisë kanë shkruar hollësisht rreth një game të gjerë të temave, enciklopedia është kritikuar për paragjykime sistematike, siç është mosbarazia gjinore kundër grave dhe mosbarazia gjeografike kundër [[Jugu Global|Jugut Global]] ([[Eurocentrizmi]]). Përderisa është kritikuar besueshmëria e Wikipedisë gjatë viteve 2000, ajo është përmirësuar ndër kohë dhe ka marrë lavdata me kalimin e kohës duke u bërë një faqe e rëndësishme për kontrollimin e fakteve. Artikujt rreth lajmeve të fundit qasen shpesh si burime për informatat e aktualizuara shpejt rreth asaj ngjarjeje. == Wikipedia shqip == [[Skeda:Wiki.png|thumb|250px|Wikipedia-Logo Shqip]] {{Kryesor|Wikipedia shqip}} Versioni [[gjuha shqipe|shqip]] i Wikipedia-s, [[Enciklopedia|Enciklopedisë]] së Lirë që quhet '''[[Wikipedia shqip]]''', filloi më [[12 tetor]] [[2003]] dhe sot përmban '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikuj. Wikipedia shqip mban vendin e '''75-të''' në rangun [[Meta]].<ref name="meta-wiki">[[:meta:List of Wikipedias|Lista e Wikipedia-ve]]</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Official website}} {{Wikimedia Foundation}}{{Cung}} [[Kategoria:Wikipedia|!]] [[Kategoria:Wikimedia]] 2tqiwlqcai68gux0wnrfbw1l8ynopvz 2940406 2940401 2026-04-12T19:08:52Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940401|2940401]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940406 wikitext text/x-wiki {{Ky artikull|enciklopedisë në internet|ballinën e Wikipedisë|Faqja kryesore|Wikipedinë e gjuhës shqipe|Wikipedia shqip}}{{Infobox webfaqe | logo = [[Skeda:Wikipedia-v2-logo.svg|150px|Një sferë jo e plotë e përbërë prej copëvetë mëdha të bardha të enigmës. Çdo pjesë e enigmës përmban një glif nga një sistem i ndryshëm shkrimi, me çdo glif të shkruar në të zezë.]]<br />[[Skeda:Wikipedia-logo-textonly.svg|150px|class=skin-invert|Shenja e fjalëve të Wikipedisë që shfaq emrin Wikipedia, të shkruar me shkronja të mëdha. ''W''-ja{{nbsp}}dhe{{nbsp}}''A''-ja kanë të njëjtën lartësi dhe të dyja janë më të mëdha se shkronjat e tjera të cilat janë gjithashtu të gjitha e njëjta lartësi. Shenja gjithashtu shfaq sloganin e Wikipedisë në anglisht: "Enciklopedia e Lirë".]] | logocaption =[[Logoja e Wikipedisë]], një glob me [[glifi|glife]] nga [[sistemi i shkrimit|sisteme të ndryshme të shkrimit]] | screenshot = [[Skeda:Www.wikipedia screenshot (2021).png|300px]] | collapsetext = Screenshot | collapsible = yes |content_license=[[Creative Commons|CC Attribution / Share-Alike]] 4.0<br>Shumica e tekstit është e licensuar edhe nën [[GFDL]]; licensimi i mediave dallon|caption=Ballina e Wikipedisë në kompjuter|author=[[Jimmy Wales]], [[Larry Sanger]]|date_of_launch={{start date and age|2001|01|15|df=yes}}|current_status=Aktive|language_count=257 botime aktive (276 gjithsej)<ref name=meta-wiki />|programming_language=<ref>{{Cite web |title=Developer hub |url=https://www.mediawiki.org/wiki/Developer_hub |access-date=9 shtator 2024 |website=MediaWiki |language=en}}</ref>|commercial=Jo|url={{URL|http://www.wikipedia.org/}}|type=[[Enciklopedia në internet|Enciklopedi në internet]]|owner=[[Fondacioni Wikimedia]] (prej 2003)|registration=Sipas dëshirës}} '''Wikipedia''' ([[Shqiptimi|sqt.]] Uikipedia; ose Vikipedia) është një [[Enciklopedia|enciklopedi online]] [[Përmbajtja e lirë|falas]] e shkruar dhe e mirëmbajtur nga një komunitet i vullnetarëve, të quajtur si [[Komuniteti Wikipedia|Wikipedianë]], përmes bashkëpunimit të hapur dhe sistemit të redaktimit [[MediaWiki]], që bazohet mbi modelin [[wiki]]. Wikipedia është vepra informative më e madhe dhe më e lexuar në histori,<ref name="Wiki20">{{cite news |date=9 janar 2021 |title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher |language=en |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher |url-access=subscription |access-date=25 shkurt 2021 |archive-url=https://archive.today/20210107163155/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher |archive-date=7 janar 2021}}</ref><ref name="auto1">{{cite magazine|last=Anderson|first=Chris|date=8 maj 2006|title=Jimmy Wales – The 2006 Time 100|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|url-status=live|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012001311/https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|archive-date=12 tetor 2022|access-date=11 nëntor 2017|language=en}}</ref> dhe renditet vazhdimisht si një ndër [[Lista e faqeve më të vizituara në internet|dhjetë faqet më të vizituara në internet]]; {{As of|2024|12|lc=yes}}, u rendit i pesti nga Semrush dhe i shtati nga Similarweb.<ref>{{cite web |date=dhjetor 2024 |title=Most Visited Websites in Worldwide 2024 |url=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all |access-date=15 janar 2025 |publisher=Semrush |language=en}}</ref> and seventh by [[Similarweb]].<ref>{{Cite web |title=Most viewed website |url=https://www.similarweb.com/top-websites/ |access-date=15 janar 2025 |publisher=Similarweb |language=en}}</ref> Ai u themelua më 15 janar 2001 për gjuhën angleze nga [[Jimmy Wales]] dhe [[Larry Sanger]], dhe që prej 2003-tës strehohet nga [[Fondacioni Wikimedia]], një [[Organizata jofitimprurëse|organizatë jofitimprurëse]] amerikane e financuar nga lexuesit, dhe kompania e saj mëmë.<ref name="WF10.23.23">{{cite web |author=Seitz-Gruwell, Lisa |date=23 tetor 2023 |title=7 reasons you should donate to Wikipedia |url=https://wikimediafoundation.org/news/2022/11/03/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/ |archive-url=https://archive.today/20231227155753/https://wikimediafoundation.org/news/2023/10/23/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/ |archive-date=27 dhjetor 2023 |access-date=27 dhjetor 2023 |publisher=[[Wikimedia Foundation]] |language=en-US}}</ref> Ajo nisi vetëm në gjuhën angleze, e pastaj u rrit në [[Lista e Wikipedive|më shumë se 300 gjuhë]], duke përfshirë gjuhën shqipe. [[Wikipedia anglisht]] është më e madhja e të gjitha edicioneve, me afro 7 milionë artikuj. Gjithsej Wikipedia përmban mbi 64 milionë artikuj në të gjitha gjuhët, dhe tërheq mbi 1.5 miliardë vizita unike, si dhe 13 milionë redaktime në muaj (rreth 5 redaktime në sekondë) {{As of|2024|4|lc=yes|alt=që prej muajit prill 2024}}.<ref name="Wikimedia_Stats" group="W">{{cite web |title=Wikistats – Statistics For Wikimedia Projects |url=https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711051858/https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects |archive-date=11 korrik 2020 |access-date=8 gusht 2023 |website=[[Wikimedia Foundation]] |language=en}}</ref><!-- QË PREJ PRILLIT 2024, REDAKTONI SIPAS NEVOJËS --> Gjithçka në Wikipedia është nën licencën [[Wikipedia:GNU Free Documentation License|GNU Free Documentation License]] (GFDL), licenca të përputhshme me të, ose materiale të cilat nuk janë nën kushtet e të drejtave të autorit. Redaktorët mbajnë të drejtat e autorit për çfarë shkruajnë, por teksti mbetet i lirë për të tjerë për ta përdorur dhe redaktuar sipas kushteve të GFDL-it ose licencave përkatëse. Wikipedia është lavdëruar për [[Demokratizimi i dijes|demokratizimin e dijes]], gjerësinë e mbulimit të vet, strukturën si dhe kulturën e saj unike. [[Censura e Wikipedisë|Ajo është bllokuar]] prej disa qeverive kombëtare, duke filluar nga artikujt specifikë deri tek faqja e tërë.<ref>{{Cite news |last=Treisman |first=Rachel |date=1 prill 2022 |title=Russia threatens to fine Wikipedia if it doesn't remove some details about the war |language=en |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine |url-status=live |access-date=22 janar 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202215844/https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine |archive-date=2 dhjetor 2022}}</ref> Edhe pse redaktorët vullnetarë të Wikipedisë kanë shkruar hollësisht rreth një game të gjerë të temave, enciklopedia është kritikuar për paragjykime sistematike, siç është mosbarazia gjinore kundër grave dhe mosbarazia gjeografike kundër [[Jugu Global|Jugut Global]] ([[Eurocentrizmi]]). Përderisa është kritikuar besueshmëria e Wikipedisë gjatë viteve 2000, ajo është përmirësuar ndër kohë dhe ka marrë lavdata me kalimin e kohës duke u bërë një faqe e rëndësishme për kontrollimin e fakteve. Artikujt rreth lajmeve të fundit qasen shpesh si burime për informatat e aktualizuara shpejt rreth asaj ngjarjeje. == Wikipedia shqip == [[Skeda:Wiki.png|thumb|250px|Wikipedia-Logo Shqip]] {{Kryesor|Wikipedia shqip}} Versioni [[gjuha shqipe|shqip]] i Wikipedia-s, [[Enciklopedia|Enciklopedisë]] së Lirë që quhet '''[[Wikipedia shqip]]''', filloi më [[12 tetor]] [[2003]] dhe sot përmban '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikuj. Wikipedia shqip mban vendin e '''75-të''' në rangun [[Meta]].<ref name=meta-wiki>[[:meta:List of Wikipedias|Lista e Wikipedia-ve]]</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Official website}} {{Wikimedia Foundation}}{{Cung}} [[Kategoria:Wikipedia|!]] [[Kategoria:Wikimedia]] 6azfm64grr5ukr94fxvronaisodh3c5 2940510 2940406 2026-04-13T00:37:12Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#thonjëza|thonjëza te <ref>]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940510 wikitext text/x-wiki {{Ky artikull|enciklopedisë në internet|ballinën e Wikipedisë|Faqja kryesore|Wikipedinë e gjuhës shqipe|Wikipedia shqip}}{{Infobox webfaqe | logo = [[Skeda:Wikipedia-v2-logo.svg|150px|Një sferë jo e plotë e përbërë prej copëvetë mëdha të bardha të enigmës. Çdo pjesë e enigmës përmban një glif nga një sistem i ndryshëm shkrimi, me çdo glif të shkruar në të zezë.]]<br />[[Skeda:Wikipedia-logo-textonly.svg|150px|class=skin-invert|Shenja e fjalëve të Wikipedisë që shfaq emrin Wikipedia, të shkruar me shkronja të mëdha. ''W''-ja{{nbsp}}dhe{{nbsp}}''A''-ja kanë të njëjtën lartësi dhe të dyja janë më të mëdha se shkronjat e tjera të cilat janë gjithashtu të gjitha e njëjta lartësi. Shenja gjithashtu shfaq sloganin e Wikipedisë në anglisht: "Enciklopedia e Lirë".]] | logocaption =[[Logoja e Wikipedisë]], një glob me [[glifi|glife]] nga [[sistemi i shkrimit|sisteme të ndryshme të shkrimit]] | screenshot = [[Skeda:Www.wikipedia screenshot (2021).png|300px]] | collapsetext = Screenshot | collapsible = yes |content_license=[[Creative Commons|CC Attribution / Share-Alike]] 4.0<br>Shumica e tekstit është e licensuar edhe nën [[GFDL]]; licensimi i mediave dallon|caption=Ballina e Wikipedisë në kompjuter|author=[[Jimmy Wales]], [[Larry Sanger]]|date_of_launch={{start date and age|2001|01|15|df=yes}}|current_status=Aktive|language_count=257 botime aktive (276 gjithsej)<ref name="meta-wiki" />|programming_language=<ref>{{Cite web|title=Developer hub|url=https://www.mediawiki.org/wiki/Developer_hub|access-date=9 shtator 2024|website=MediaWiki|language=en}}</ref>|commercial=Jo|url={{URL|http://www.wikipedia.org/}}|type=[[Enciklopedia në internet|Enciklopedi në internet]]|owner=[[Fondacioni Wikimedia]] (prej 2003)|registration=Sipas dëshirës}} '''Wikipedia''' ([[Shqiptimi|sqt.]] Uikipedia; ose Vikipedia) është një [[Enciklopedia|enciklopedi online]] [[Përmbajtja e lirë|falas]] e shkruar dhe e mirëmbajtur nga një komunitet i vullnetarëve, të quajtur si [[Komuniteti Wikipedia|Wikipedianë]], përmes bashkëpunimit të hapur dhe sistemit të redaktimit [[MediaWiki]], që bazohet mbi modelin [[wiki]]. Wikipedia është vepra informative më e madhe dhe më e lexuar në histori,<ref name="Wiki20">{{cite news|date=9 janar 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|language=en|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-access=subscription|access-date=25 shkurt 2021|archive-url=https://archive.today/20210107163155/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|archive-date=7 janar 2021|work=The Economist|issn=0013-0613}}</ref><ref name="auto1">{{cite magazine|last=Anderson|first=Chris|date=8 maj 2006|title=Jimmy Wales – The 2006 Time 100|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|url-status=live|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012001311/https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|archive-date=12 tetor 2022|access-date=11 nëntor 2017|language=en|work=Time|issn=0040-781X}}</ref> dhe renditet vazhdimisht si një ndër [[Lista e faqeve më të vizituara në internet|dhjetë faqet më të vizituara në internet]]; {{As of|2024|12|lc=yes}}, u rendit i pesti nga Semrush dhe i shtati nga Similarweb.<ref>{{cite web|date=dhjetor 2024|title=Most Visited Websites in Worldwide 2024|url=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all|access-date=15 janar 2025|publisher=Semrush|language=en|website=Semrush}}</ref> and seventh by [[Similarweb]].<ref>{{Cite web|title=Most viewed website|url=https://www.similarweb.com/top-websites/|access-date=15 janar 2025|publisher=Similarweb|language=en}}</ref> Ai u themelua më 15 janar 2001 për gjuhën angleze nga [[Jimmy Wales]] dhe [[Larry Sanger]], dhe që prej 2003-tës strehohet nga [[Fondacioni Wikimedia]], një [[Organizata jofitimprurëse|organizatë jofitimprurëse]] amerikane e financuar nga lexuesit, dhe kompania e saj mëmë.<ref name="WF10.23.23">{{cite web|author=Seitz-Gruwell, Lisa|date=23 tetor 2023|title=7 reasons you should donate to Wikipedia|url=https://wikimediafoundation.org/news/2022/11/03/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/|archive-url=https://archive.today/20231227155753/https://wikimediafoundation.org/news/2023/10/23/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/|archive-date=27 dhjetor 2023|access-date=27 dhjetor 2023|publisher=[[Wikimedia Foundation]]|language=en-US}}</ref> Ajo nisi vetëm në gjuhën angleze, e pastaj u rrit në [[Lista e Wikipedive|më shumë se 300 gjuhë]], duke përfshirë gjuhën shqipe. [[Wikipedia anglisht]] është më e madhja e të gjitha edicioneve, me afro 7 milionë artikuj. Gjithsej Wikipedia përmban mbi 64 milionë artikuj në të gjitha gjuhët, dhe tërheq mbi 1.5 miliardë vizita unike, si dhe 13 milionë redaktime në muaj (rreth 5 redaktime në sekondë) {{As of|2024|4|lc=yes|alt=që prej muajit prill 2024}}.<ref name="Wikimedia_Stats" group="W">{{cite web|title=Wikistats – Statistics For Wikimedia Projects|url=https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711051858/https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects|archive-date=11 korrik 2020|access-date=8 gusht 2023|website=[[Wikimedia Foundation]]|language=en}}</ref><!-- QË PREJ PRILLIT 2024, REDAKTONI SIPAS NEVOJËS --> Gjithçka në Wikipedia është nën licencën [[Wikipedia:GNU Free Documentation License|GNU Free Documentation License]] (GFDL), licenca të përputhshme me të, ose materiale të cilat nuk janë nën kushtet e të drejtave të autorit. Redaktorët mbajnë të drejtat e autorit për çfarë shkruajnë, por teksti mbetet i lirë për të tjerë për ta përdorur dhe redaktuar sipas kushteve të GFDL-it ose licencave përkatëse. Wikipedia është lavdëruar për [[Demokratizimi i dijes|demokratizimin e dijes]], gjerësinë e mbulimit të vet, strukturën si dhe kulturën e saj unike. [[Censura e Wikipedisë|Ajo është bllokuar]] prej disa qeverive kombëtare, duke filluar nga artikujt specifikë deri tek faqja e tërë.<ref>{{Cite news|last=Treisman|first=Rachel|date=1 prill 2022|title=Russia threatens to fine Wikipedia if it doesn't remove some details about the war|language=en|work=[[NPR]]|url=https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine|url-status=live|access-date=22 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202215844/https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine|archive-date=2 dhjetor 2022}}</ref> Edhe pse redaktorët vullnetarë të Wikipedisë kanë shkruar hollësisht rreth një game të gjerë të temave, enciklopedia është kritikuar për paragjykime sistematike, siç është mosbarazia gjinore kundër grave dhe mosbarazia gjeografike kundër [[Jugu Global|Jugut Global]] ([[Eurocentrizmi]]). Përderisa është kritikuar besueshmëria e Wikipedisë gjatë viteve 2000, ajo është përmirësuar ndër kohë dhe ka marrë lavdata me kalimin e kohës duke u bërë një faqe e rëndësishme për kontrollimin e fakteve. Artikujt rreth lajmeve të fundit qasen shpesh si burime për informatat e aktualizuara shpejt rreth asaj ngjarjeje. == Wikipedia shqip == [[Skeda:Wiki.png|thumb|250px|Wikipedia-Logo Shqip]] {{Kryesor|Wikipedia shqip}} Versioni [[gjuha shqipe|shqip]] i Wikipedia-s, [[Enciklopedia|Enciklopedisë]] së Lirë që quhet '''[[Wikipedia shqip]]''', filloi më [[12 tetor]] [[2003]] dhe sot përmban '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikuj. Wikipedia shqip mban vendin e '''75-të''' në rangun [[Meta]].<ref name="meta-wiki">[[:meta:List of Wikipedias|Lista e Wikipedia-ve]]</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Official website}} {{Wikimedia Foundation}}{{Cung}} [[Kategoria:Wikipedia|!]] [[Kategoria:Wikimedia]] t5t03ngsqxv8tozjjuj2iuip0s454d9 2940514 2940510 2026-04-13T00:39:06Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940510|2940510]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940514 wikitext text/x-wiki {{Ky artikull|enciklopedisë në internet|ballinën e Wikipedisë|Faqja kryesore|Wikipedinë e gjuhës shqipe|Wikipedia shqip}}{{Infobox webfaqe | logo = [[Skeda:Wikipedia-v2-logo.svg|150px|Një sferë jo e plotë e përbërë prej copëvetë mëdha të bardha të enigmës. Çdo pjesë e enigmës përmban një glif nga një sistem i ndryshëm shkrimi, me çdo glif të shkruar në të zezë.]]<br />[[Skeda:Wikipedia-logo-textonly.svg|150px|class=skin-invert|Shenja e fjalëve të Wikipedisë që shfaq emrin Wikipedia, të shkruar me shkronja të mëdha. ''W''-ja{{nbsp}}dhe{{nbsp}}''A''-ja kanë të njëjtën lartësi dhe të dyja janë më të mëdha se shkronjat e tjera të cilat janë gjithashtu të gjitha e njëjta lartësi. Shenja gjithashtu shfaq sloganin e Wikipedisë në anglisht: "Enciklopedia e Lirë".]] | logocaption =[[Logoja e Wikipedisë]], një glob me [[glifi|glife]] nga [[sistemi i shkrimit|sisteme të ndryshme të shkrimit]] | screenshot = [[Skeda:Www.wikipedia screenshot (2021).png|300px]] | collapsetext = Screenshot | collapsible = yes |content_license=[[Creative Commons|CC Attribution / Share-Alike]] 4.0<br>Shumica e tekstit është e licensuar edhe nën [[GFDL]]; licensimi i mediave dallon|caption=Ballina e Wikipedisë në kompjuter|author=[[Jimmy Wales]], [[Larry Sanger]]|date_of_launch={{start date and age|2001|01|15|df=yes}}|current_status=Aktive|language_count=257 botime aktive (276 gjithsej)<ref name=meta-wiki />|programming_language=<ref>{{Cite web |title=Developer hub |url=https://www.mediawiki.org/wiki/Developer_hub |access-date=9 shtator 2024 |website=MediaWiki |language=en}}</ref>|commercial=Jo|url={{URL|http://www.wikipedia.org/}}|type=[[Enciklopedia në internet|Enciklopedi në internet]]|owner=[[Fondacioni Wikimedia]] (prej 2003)|registration=Sipas dëshirës}} '''Wikipedia''' ([[Shqiptimi|sqt.]] Uikipedia; ose Vikipedia) është një [[Enciklopedia|enciklopedi online]] [[Përmbajtja e lirë|falas]] e shkruar dhe e mirëmbajtur nga një komunitet i vullnetarëve, të quajtur si [[Komuniteti Wikipedia|Wikipedianë]], përmes bashkëpunimit të hapur dhe sistemit të redaktimit [[MediaWiki]], që bazohet mbi modelin [[wiki]]. Wikipedia është vepra informative më e madhe dhe më e lexuar në histori,<ref name="Wiki20">{{cite news |date=9 janar 2021 |title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher |language=en |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher |url-access=subscription |access-date=25 shkurt 2021 |archive-url=https://archive.today/20210107163155/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher |archive-date=7 janar 2021}}</ref><ref name="auto1">{{cite magazine|last=Anderson|first=Chris|date=8 maj 2006|title=Jimmy Wales – The 2006 Time 100|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|url-status=live|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012001311/https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|archive-date=12 tetor 2022|access-date=11 nëntor 2017|language=en}}</ref> dhe renditet vazhdimisht si një ndër [[Lista e faqeve më të vizituara në internet|dhjetë faqet më të vizituara në internet]]; {{As of|2024|12|lc=yes}}, u rendit i pesti nga Semrush dhe i shtati nga Similarweb.<ref>{{cite web |date=dhjetor 2024 |title=Most Visited Websites in Worldwide 2024 |url=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all |access-date=15 janar 2025 |publisher=Semrush |language=en}}</ref> and seventh by [[Similarweb]].<ref>{{Cite web |title=Most viewed website |url=https://www.similarweb.com/top-websites/ |access-date=15 janar 2025 |publisher=Similarweb |language=en}}</ref> Ai u themelua më 15 janar 2001 për gjuhën angleze nga [[Jimmy Wales]] dhe [[Larry Sanger]], dhe që prej 2003-tës strehohet nga [[Fondacioni Wikimedia]], një [[Organizata jofitimprurëse|organizatë jofitimprurëse]] amerikane e financuar nga lexuesit, dhe kompania e saj mëmë.<ref name="WF10.23.23">{{cite web |author=Seitz-Gruwell, Lisa |date=23 tetor 2023 |title=7 reasons you should donate to Wikipedia |url=https://wikimediafoundation.org/news/2022/11/03/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/ |archive-url=https://archive.today/20231227155753/https://wikimediafoundation.org/news/2023/10/23/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/ |archive-date=27 dhjetor 2023 |access-date=27 dhjetor 2023 |publisher=[[Wikimedia Foundation]] |language=en-US}}</ref> Ajo nisi vetëm në gjuhën angleze, e pastaj u rrit në [[Lista e Wikipedive|më shumë se 300 gjuhë]], duke përfshirë gjuhën shqipe. [[Wikipedia anglisht]] është më e madhja e të gjitha edicioneve, me afro 7 milionë artikuj. Gjithsej Wikipedia përmban mbi 64 milionë artikuj në të gjitha gjuhët, dhe tërheq mbi 1.5 miliardë vizita unike, si dhe 13 milionë redaktime në muaj (rreth 5 redaktime në sekondë) {{As of|2024|4|lc=yes|alt=që prej muajit prill 2024}}.<ref name="Wikimedia_Stats" group="W">{{cite web |title=Wikistats – Statistics For Wikimedia Projects |url=https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711051858/https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects |archive-date=11 korrik 2020 |access-date=8 gusht 2023 |website=[[Wikimedia Foundation]] |language=en}}</ref><!-- QË PREJ PRILLIT 2024, REDAKTONI SIPAS NEVOJËS --> Gjithçka në Wikipedia është nën licencën [[Wikipedia:GNU Free Documentation License|GNU Free Documentation License]] (GFDL), licenca të përputhshme me të, ose materiale të cilat nuk janë nën kushtet e të drejtave të autorit. Redaktorët mbajnë të drejtat e autorit për çfarë shkruajnë, por teksti mbetet i lirë për të tjerë për ta përdorur dhe redaktuar sipas kushteve të GFDL-it ose licencave përkatëse. Wikipedia është lavdëruar për [[Demokratizimi i dijes|demokratizimin e dijes]], gjerësinë e mbulimit të vet, strukturën si dhe kulturën e saj unike. [[Censura e Wikipedisë|Ajo është bllokuar]] prej disa qeverive kombëtare, duke filluar nga artikujt specifikë deri tek faqja e tërë.<ref>{{Cite news |last=Treisman |first=Rachel |date=1 prill 2022 |title=Russia threatens to fine Wikipedia if it doesn't remove some details about the war |language=en |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine |url-status=live |access-date=22 janar 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202215844/https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine |archive-date=2 dhjetor 2022}}</ref> Edhe pse redaktorët vullnetarë të Wikipedisë kanë shkruar hollësisht rreth një game të gjerë të temave, enciklopedia është kritikuar për paragjykime sistematike, siç është mosbarazia gjinore kundër grave dhe mosbarazia gjeografike kundër [[Jugu Global|Jugut Global]] ([[Eurocentrizmi]]). Përderisa është kritikuar besueshmëria e Wikipedisë gjatë viteve 2000, ajo është përmirësuar ndër kohë dhe ka marrë lavdata me kalimin e kohës duke u bërë një faqe e rëndësishme për kontrollimin e fakteve. Artikujt rreth lajmeve të fundit qasen shpesh si burime për informatat e aktualizuara shpejt rreth asaj ngjarjeje. == Wikipedia shqip == [[Skeda:Wiki.png|thumb|250px|Wikipedia-Logo Shqip]] {{Kryesor|Wikipedia shqip}} Versioni [[gjuha shqipe|shqip]] i Wikipedia-s, [[Enciklopedia|Enciklopedisë]] së Lirë që quhet '''[[Wikipedia shqip]]''', filloi më [[12 tetor]] [[2003]] dhe sot përmban '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikuj. Wikipedia shqip mban vendin e '''75-të''' në rangun [[Meta]].<ref name=meta-wiki>[[:meta:List of Wikipedias|Lista e Wikipedia-ve]]</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Official website}} {{Wikimedia Foundation}}{{Cung}} [[Kategoria:Wikipedia|!]] [[Kategoria:Wikimedia]] 6azfm64grr5ukr94fxvronaisodh3c5 2940565 2940514 2026-04-13T08:03:44Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#thonjëza|thonjëza te <ref>]] 2940565 wikitext text/x-wiki {{Ky artikull|enciklopedisë në internet|ballinën e Wikipedisë|Faqja kryesore|Wikipedinë e gjuhës shqipe|Wikipedia shqip}}{{Infobox webfaqe | logo = [[Skeda:Wikipedia-v2-logo.svg|150px|Një sferë jo e plotë e përbërë prej copëvetë mëdha të bardha të enigmës. Çdo pjesë e enigmës përmban një glif nga një sistem i ndryshëm shkrimi, me çdo glif të shkruar në të zezë.]]<br />[[Skeda:Wikipedia-logo-textonly.svg|150px|class=skin-invert|Shenja e fjalëve të Wikipedisë që shfaq emrin Wikipedia, të shkruar me shkronja të mëdha. ''W''-ja{{nbsp}}dhe{{nbsp}}''A''-ja kanë të njëjtën lartësi dhe të dyja janë më të mëdha se shkronjat e tjera të cilat janë gjithashtu të gjitha e njëjta lartësi. Shenja gjithashtu shfaq sloganin e Wikipedisë në anglisht: "Enciklopedia e Lirë".]] | logocaption =[[Logoja e Wikipedisë]], një glob me [[glifi|glife]] nga [[sistemi i shkrimit|sisteme të ndryshme të shkrimit]] | screenshot = [[Skeda:Www.wikipedia screenshot (2021).png|300px]] | collapsetext = Screenshot | collapsible = yes |content_license=[[Creative Commons|CC Attribution / Share-Alike]] 4.0<br>Shumica e tekstit është e licensuar edhe nën [[GFDL]]; licensimi i mediave dallon|caption=Ballina e Wikipedisë në kompjuter|author=[[Jimmy Wales]], [[Larry Sanger]]|date_of_launch={{start date and age|2001|01|15|df=yes}}|current_status=Aktive|language_count=257 botime aktive (276 gjithsej)<ref name="meta-wiki" />|programming_language=<ref>{{Cite web|title=Developer hub|url=https://www.mediawiki.org/wiki/Developer_hub|access-date=9 shtator 2024|website=MediaWiki|language=en}}</ref>|commercial=Jo|url={{URL|http://www.wikipedia.org/}}|type=[[Enciklopedia në internet|Enciklopedi në internet]]|owner=[[Fondacioni Wikimedia]] (prej 2003)|registration=Sipas dëshirës}} '''Wikipedia''' ([[Shqiptimi|sqt.]] Uikipedia; ose Vikipedia) është një [[Enciklopedia|enciklopedi online]] [[Përmbajtja e lirë|falas]] e shkruar dhe e mirëmbajtur nga një komunitet i vullnetarëve, të quajtur si [[Komuniteti Wikipedia|Wikipedianë]], përmes bashkëpunimit të hapur dhe sistemit të redaktimit [[MediaWiki]], që bazohet mbi modelin [[wiki]]. Wikipedia është vepra informative më e madhe dhe më e lexuar në histori,<ref name="Wiki20">{{cite news|date=9 janar 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|language=en|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-access=subscription|access-date=25 shkurt 2021|archive-url=https://archive.today/20210107163155/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|archive-date=7 janar 2021}}</ref><ref name="auto1">{{cite magazine|last=Anderson|first=Chris|date=8 maj 2006|title=Jimmy Wales – The 2006 Time 100|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|url-status=live|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012001311/https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|archive-date=12 tetor 2022|access-date=11 nëntor 2017|language=en}}</ref> dhe renditet vazhdimisht si një ndër [[Lista e faqeve më të vizituara në internet|dhjetë faqet më të vizituara në internet]]; {{As of|2024|12|lc=yes}}, u rendit i pesti nga Semrush dhe i shtati nga Similarweb.<ref>{{cite web|date=dhjetor 2024|title=Most Visited Websites in Worldwide 2024|url=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all|access-date=15 janar 2025|publisher=Semrush|language=en}}</ref> and seventh by [[Similarweb]].<ref>{{Cite web|title=Most viewed website|url=https://www.similarweb.com/top-websites/|access-date=15 janar 2025|publisher=Similarweb|language=en}}</ref> Ai u themelua më 15 janar 2001 për gjuhën angleze nga [[Jimmy Wales]] dhe [[Larry Sanger]], dhe që prej 2003-tës strehohet nga [[Fondacioni Wikimedia]], një [[Organizata jofitimprurëse|organizatë jofitimprurëse]] amerikane e financuar nga lexuesit, dhe kompania e saj mëmë.<ref name="WF10.23.23">{{cite web|author=Seitz-Gruwell, Lisa|date=23 tetor 2023|title=7 reasons you should donate to Wikipedia|url=https://wikimediafoundation.org/news/2022/11/03/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/|archive-url=https://archive.today/20231227155753/https://wikimediafoundation.org/news/2023/10/23/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/|archive-date=27 dhjetor 2023|access-date=27 dhjetor 2023|publisher=[[Wikimedia Foundation]]|language=en-US}}</ref> Ajo nisi vetëm në gjuhën angleze, e pastaj u rrit në [[Lista e Wikipedive|më shumë se 300 gjuhë]], duke përfshirë gjuhën shqipe. [[Wikipedia anglisht]] është më e madhja e të gjitha edicioneve, me afro 7 milionë artikuj. Gjithsej Wikipedia përmban mbi 64 milionë artikuj në të gjitha gjuhët, dhe tërheq mbi 1.5 miliardë vizita unike, si dhe 13 milionë redaktime në muaj (rreth 5 redaktime në sekondë) {{As of|2024|4|lc=yes|alt=që prej muajit prill 2024}}.<ref name="Wikimedia_Stats" group="W">{{cite web|title=Wikistats – Statistics For Wikimedia Projects|url=https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711051858/https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects|archive-date=11 korrik 2020|access-date=8 gusht 2023|website=[[Wikimedia Foundation]]|language=en}}</ref><!-- QË PREJ PRILLIT 2024, REDAKTONI SIPAS NEVOJËS --> Gjithçka në Wikipedia është nën licencën [[Wikipedia:GNU Free Documentation License|GNU Free Documentation License]] (GFDL), licenca të përputhshme me të, ose materiale të cilat nuk janë nën kushtet e të drejtave të autorit. Redaktorët mbajnë të drejtat e autorit për çfarë shkruajnë, por teksti mbetet i lirë për të tjerë për ta përdorur dhe redaktuar sipas kushteve të GFDL-it ose licencave përkatëse. Wikipedia është lavdëruar për [[Demokratizimi i dijes|demokratizimin e dijes]], gjerësinë e mbulimit të vet, strukturën si dhe kulturën e saj unike. [[Censura e Wikipedisë|Ajo është bllokuar]] prej disa qeverive kombëtare, duke filluar nga artikujt specifikë deri tek faqja e tërë.<ref>{{Cite news|last=Treisman|first=Rachel|date=1 prill 2022|title=Russia threatens to fine Wikipedia if it doesn't remove some details about the war|language=en|work=[[NPR]]|url=https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine|url-status=live|access-date=22 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202215844/https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine|archive-date=2 dhjetor 2022}}</ref> Edhe pse redaktorët vullnetarë të Wikipedisë kanë shkruar hollësisht rreth një game të gjerë të temave, enciklopedia është kritikuar për paragjykime sistematike, siç është mosbarazia gjinore kundër grave dhe mosbarazia gjeografike kundër [[Jugu Global|Jugut Global]] ([[Eurocentrizmi]]). Përderisa është kritikuar besueshmëria e Wikipedisë gjatë viteve 2000, ajo është përmirësuar ndër kohë dhe ka marrë lavdata me kalimin e kohës duke u bërë një faqe e rëndësishme për kontrollimin e fakteve. Artikujt rreth lajmeve të fundit qasen shpesh si burime për informatat e aktualizuara shpejt rreth asaj ngjarjeje. == Wikipedia shqip == [[Skeda:Wiki.png|thumb|250px|Wikipedia-Logo Shqip]] {{Kryesor|Wikipedia shqip}} Versioni [[gjuha shqipe|shqip]] i Wikipedia-s, [[Enciklopedia|Enciklopedisë]] së Lirë që quhet '''[[Wikipedia shqip]]''', filloi më [[12 tetor]] [[2003]] dhe sot përmban '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikuj. Wikipedia shqip mban vendin e '''75-të''' në rangun [[Meta]].<ref name="meta-wiki">[[:meta:List of Wikipedias|Lista e Wikipedia-ve]]</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Official website}} {{Wikimedia Foundation}}{{Cung}} [[Kategoria:Wikipedia|!]] [[Kategoria:Wikimedia]] 2tqiwlqcai68gux0wnrfbw1l8ynopvz 2940589 2940565 2026-04-13T08:15:07Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940565|2940565]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940589 wikitext text/x-wiki {{Ky artikull|enciklopedisë në internet|ballinën e Wikipedisë|Faqja kryesore|Wikipedinë e gjuhës shqipe|Wikipedia shqip}}{{Infobox webfaqe | logo = [[Skeda:Wikipedia-v2-logo.svg|150px|Një sferë jo e plotë e përbërë prej copëvetë mëdha të bardha të enigmës. Çdo pjesë e enigmës përmban një glif nga një sistem i ndryshëm shkrimi, me çdo glif të shkruar në të zezë.]]<br />[[Skeda:Wikipedia-logo-textonly.svg|150px|class=skin-invert|Shenja e fjalëve të Wikipedisë që shfaq emrin Wikipedia, të shkruar me shkronja të mëdha. ''W''-ja{{nbsp}}dhe{{nbsp}}''A''-ja kanë të njëjtën lartësi dhe të dyja janë më të mëdha se shkronjat e tjera të cilat janë gjithashtu të gjitha e njëjta lartësi. Shenja gjithashtu shfaq sloganin e Wikipedisë në anglisht: "Enciklopedia e Lirë".]] | logocaption =[[Logoja e Wikipedisë]], një glob me [[glifi|glife]] nga [[sistemi i shkrimit|sisteme të ndryshme të shkrimit]] | screenshot = [[Skeda:Www.wikipedia screenshot (2021).png|300px]] | collapsetext = Screenshot | collapsible = yes |content_license=[[Creative Commons|CC Attribution / Share-Alike]] 4.0<br>Shumica e tekstit është e licensuar edhe nën [[GFDL]]; licensimi i mediave dallon|caption=Ballina e Wikipedisë në kompjuter|author=[[Jimmy Wales]], [[Larry Sanger]]|date_of_launch={{start date and age|2001|01|15|df=yes}}|current_status=Aktive|language_count=257 botime aktive (276 gjithsej)<ref name=meta-wiki />|programming_language=<ref>{{Cite web |title=Developer hub |url=https://www.mediawiki.org/wiki/Developer_hub |access-date=9 shtator 2024 |website=MediaWiki |language=en}}</ref>|commercial=Jo|url={{URL|http://www.wikipedia.org/}}|type=[[Enciklopedia në internet|Enciklopedi në internet]]|owner=[[Fondacioni Wikimedia]] (prej 2003)|registration=Sipas dëshirës}} '''Wikipedia''' ([[Shqiptimi|sqt.]] Uikipedia; ose Vikipedia) është një [[Enciklopedia|enciklopedi online]] [[Përmbajtja e lirë|falas]] e shkruar dhe e mirëmbajtur nga një komunitet i vullnetarëve, të quajtur si [[Komuniteti Wikipedia|Wikipedianë]], përmes bashkëpunimit të hapur dhe sistemit të redaktimit [[MediaWiki]], që bazohet mbi modelin [[wiki]]. Wikipedia është vepra informative më e madhe dhe më e lexuar në histori,<ref name="Wiki20">{{cite news |date=9 janar 2021 |title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher |language=en |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher |url-access=subscription |access-date=25 shkurt 2021 |archive-url=https://archive.today/20210107163155/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher |archive-date=7 janar 2021}}</ref><ref name="auto1">{{cite magazine|last=Anderson|first=Chris|date=8 maj 2006|title=Jimmy Wales – The 2006 Time 100|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|url-status=live|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012001311/https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|archive-date=12 tetor 2022|access-date=11 nëntor 2017|language=en}}</ref> dhe renditet vazhdimisht si një ndër [[Lista e faqeve më të vizituara në internet|dhjetë faqet më të vizituara në internet]]; {{As of|2024|12|lc=yes}}, u rendit i pesti nga Semrush dhe i shtati nga Similarweb.<ref>{{cite web |date=dhjetor 2024 |title=Most Visited Websites in Worldwide 2024 |url=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all |access-date=15 janar 2025 |publisher=Semrush |language=en}}</ref> and seventh by [[Similarweb]].<ref>{{Cite web |title=Most viewed website |url=https://www.similarweb.com/top-websites/ |access-date=15 janar 2025 |publisher=Similarweb |language=en}}</ref> Ai u themelua më 15 janar 2001 për gjuhën angleze nga [[Jimmy Wales]] dhe [[Larry Sanger]], dhe që prej 2003-tës strehohet nga [[Fondacioni Wikimedia]], një [[Organizata jofitimprurëse|organizatë jofitimprurëse]] amerikane e financuar nga lexuesit, dhe kompania e saj mëmë.<ref name="WF10.23.23">{{cite web |author=Seitz-Gruwell, Lisa |date=23 tetor 2023 |title=7 reasons you should donate to Wikipedia |url=https://wikimediafoundation.org/news/2022/11/03/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/ |archive-url=https://archive.today/20231227155753/https://wikimediafoundation.org/news/2023/10/23/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/ |archive-date=27 dhjetor 2023 |access-date=27 dhjetor 2023 |publisher=[[Wikimedia Foundation]] |language=en-US}}</ref> Ajo nisi vetëm në gjuhën angleze, e pastaj u rrit në [[Lista e Wikipedive|më shumë se 300 gjuhë]], duke përfshirë gjuhën shqipe. [[Wikipedia anglisht]] është më e madhja e të gjitha edicioneve, me afro 7 milionë artikuj. Gjithsej Wikipedia përmban mbi 64 milionë artikuj në të gjitha gjuhët, dhe tërheq mbi 1.5 miliardë vizita unike, si dhe 13 milionë redaktime në muaj (rreth 5 redaktime në sekondë) {{As of|2024|4|lc=yes|alt=që prej muajit prill 2024}}.<ref name="Wikimedia_Stats" group="W">{{cite web |title=Wikistats – Statistics For Wikimedia Projects |url=https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711051858/https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects |archive-date=11 korrik 2020 |access-date=8 gusht 2023 |website=[[Wikimedia Foundation]] |language=en}}</ref><!-- QË PREJ PRILLIT 2024, REDAKTONI SIPAS NEVOJËS --> Gjithçka në Wikipedia është nën licencën [[Wikipedia:GNU Free Documentation License|GNU Free Documentation License]] (GFDL), licenca të përputhshme me të, ose materiale të cilat nuk janë nën kushtet e të drejtave të autorit. Redaktorët mbajnë të drejtat e autorit për çfarë shkruajnë, por teksti mbetet i lirë për të tjerë për ta përdorur dhe redaktuar sipas kushteve të GFDL-it ose licencave përkatëse. Wikipedia është lavdëruar për [[Demokratizimi i dijes|demokratizimin e dijes]], gjerësinë e mbulimit të vet, strukturën si dhe kulturën e saj unike. [[Censura e Wikipedisë|Ajo është bllokuar]] prej disa qeverive kombëtare, duke filluar nga artikujt specifikë deri tek faqja e tërë.<ref>{{Cite news |last=Treisman |first=Rachel |date=1 prill 2022 |title=Russia threatens to fine Wikipedia if it doesn't remove some details about the war |language=en |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine |url-status=live |access-date=22 janar 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202215844/https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine |archive-date=2 dhjetor 2022}}</ref> Edhe pse redaktorët vullnetarë të Wikipedisë kanë shkruar hollësisht rreth një game të gjerë të temave, enciklopedia është kritikuar për paragjykime sistematike, siç është mosbarazia gjinore kundër grave dhe mosbarazia gjeografike kundër [[Jugu Global|Jugut Global]] ([[Eurocentrizmi]]). Përderisa është kritikuar besueshmëria e Wikipedisë gjatë viteve 2000, ajo është përmirësuar ndër kohë dhe ka marrë lavdata me kalimin e kohës duke u bërë një faqe e rëndësishme për kontrollimin e fakteve. Artikujt rreth lajmeve të fundit qasen shpesh si burime për informatat e aktualizuara shpejt rreth asaj ngjarjeje. == Wikipedia shqip == [[Skeda:Wiki.png|thumb|250px|Wikipedia-Logo Shqip]] {{Kryesor|Wikipedia shqip}} Versioni [[gjuha shqipe|shqip]] i Wikipedia-s, [[Enciklopedia|Enciklopedisë]] së Lirë që quhet '''[[Wikipedia shqip]]''', filloi më [[12 tetor]] [[2003]] dhe sot përmban '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikuj. Wikipedia shqip mban vendin e '''75-të''' në rangun [[Meta]].<ref name=meta-wiki>[[:meta:List of Wikipedias|Lista e Wikipedia-ve]]</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Official website}} {{Wikimedia Foundation}}{{Cung}} [[Kategoria:Wikipedia|!]] [[Kategoria:Wikimedia]] 6azfm64grr5ukr94fxvronaisodh3c5 2940617 2940589 2026-04-13T08:43:53Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#thonjëza|thonjëza te <ref>]] 2940617 wikitext text/x-wiki {{Ky artikull|enciklopedisë në internet|ballinën e Wikipedisë|Faqja kryesore|Wikipedinë e gjuhës shqipe|Wikipedia shqip}}{{Infobox webfaqe | logo = [[Skeda:Wikipedia-v2-logo.svg|150px|Një sferë jo e plotë e përbërë prej copëvetë mëdha të bardha të enigmës. Çdo pjesë e enigmës përmban një glif nga një sistem i ndryshëm shkrimi, me çdo glif të shkruar në të zezë.]]<br />[[Skeda:Wikipedia-logo-textonly.svg|150px|class=skin-invert|Shenja e fjalëve të Wikipedisë që shfaq emrin Wikipedia, të shkruar me shkronja të mëdha. ''W''-ja{{nbsp}}dhe{{nbsp}}''A''-ja kanë të njëjtën lartësi dhe të dyja janë më të mëdha se shkronjat e tjera të cilat janë gjithashtu të gjitha e njëjta lartësi. Shenja gjithashtu shfaq sloganin e Wikipedisë në anglisht: "Enciklopedia e Lirë".]] | logocaption =[[Logoja e Wikipedisë]], një glob me [[glifi|glife]] nga [[sistemi i shkrimit|sisteme të ndryshme të shkrimit]] | screenshot = [[Skeda:Www.wikipedia screenshot (2021).png|300px]] | collapsetext = Screenshot | collapsible = yes |content_license=[[Creative Commons|CC Attribution / Share-Alike]] 4.0<br>Shumica e tekstit është e licensuar edhe nën [[GFDL]]; licensimi i mediave dallon|caption=Ballina e Wikipedisë në kompjuter|author=[[Jimmy Wales]], [[Larry Sanger]]|date_of_launch={{start date and age|2001|01|15|df=yes}}|current_status=Aktive|language_count=257 botime aktive (276 gjithsej)<ref name="meta-wiki" />|programming_language=<ref>{{Cite web|title=Developer hub|url=https://www.mediawiki.org/wiki/Developer_hub|access-date=9 shtator 2024|website=MediaWiki|language=en}}</ref>|commercial=Jo|url={{URL|http://www.wikipedia.org/}}|type=[[Enciklopedia në internet|Enciklopedi në internet]]|owner=[[Fondacioni Wikimedia]] (prej 2003)|registration=Sipas dëshirës}} '''Wikipedia''' ([[Shqiptimi|sqt.]] Uikipedia; ose Vikipedia) është një [[Enciklopedia|enciklopedi online]] [[Përmbajtja e lirë|falas]] e shkruar dhe e mirëmbajtur nga një komunitet i vullnetarëve, të quajtur si [[Komuniteti Wikipedia|Wikipedianë]], përmes bashkëpunimit të hapur dhe sistemit të redaktimit [[MediaWiki]], që bazohet mbi modelin [[wiki]]. Wikipedia është vepra informative më e madhe dhe më e lexuar në histori,<ref name="Wiki20">{{cite news|date=9 janar 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|language=en|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-access=subscription|access-date=25 shkurt 2021|archive-url=https://archive.today/20210107163155/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|archive-date=7 janar 2021}}</ref><ref name="auto1">{{cite magazine|last=Anderson|first=Chris|date=8 maj 2006|title=Jimmy Wales – The 2006 Time 100|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|url-status=live|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012001311/https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|archive-date=12 tetor 2022|access-date=11 nëntor 2017|language=en}}</ref> dhe renditet vazhdimisht si një ndër [[Lista e faqeve më të vizituara në internet|dhjetë faqet më të vizituara në internet]]; {{As of|2024|12|lc=yes}}, u rendit i pesti nga Semrush dhe i shtati nga Similarweb.<ref>{{cite web|date=dhjetor 2024|title=Most Visited Websites in Worldwide 2024|url=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all|access-date=15 janar 2025|publisher=Semrush|language=en}}</ref> and seventh by [[Similarweb]].<ref>{{Cite web|title=Most viewed website|url=https://www.similarweb.com/top-websites/|access-date=15 janar 2025|publisher=Similarweb|language=en}}</ref> Ai u themelua më 15 janar 2001 për gjuhën angleze nga [[Jimmy Wales]] dhe [[Larry Sanger]], dhe që prej 2003-tës strehohet nga [[Fondacioni Wikimedia]], një [[Organizata jofitimprurëse|organizatë jofitimprurëse]] amerikane e financuar nga lexuesit, dhe kompania e saj mëmë.<ref name="WF10.23.23">{{cite web|author=Seitz-Gruwell, Lisa|date=23 tetor 2023|title=7 reasons you should donate to Wikipedia|url=https://wikimediafoundation.org/news/2022/11/03/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/|archive-url=https://archive.today/20231227155753/https://wikimediafoundation.org/news/2023/10/23/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/|archive-date=27 dhjetor 2023|access-date=27 dhjetor 2023|publisher=[[Wikimedia Foundation]]|language=en-US}}</ref> Ajo nisi vetëm në gjuhën angleze, e pastaj u rrit në [[Lista e Wikipedive|më shumë se 300 gjuhë]], duke përfshirë gjuhën shqipe. [[Wikipedia anglisht]] është më e madhja e të gjitha edicioneve, me afro 7 milionë artikuj. Gjithsej Wikipedia përmban mbi 64 milionë artikuj në të gjitha gjuhët, dhe tërheq mbi 1.5 miliardë vizita unike, si dhe 13 milionë redaktime në muaj (rreth 5 redaktime në sekondë) {{As of|2024|4|lc=yes|alt=që prej muajit prill 2024}}.<ref name="Wikimedia_Stats" group="W">{{cite web|title=Wikistats – Statistics For Wikimedia Projects|url=https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711051858/https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects|archive-date=11 korrik 2020|access-date=8 gusht 2023|website=[[Wikimedia Foundation]]|language=en}}</ref><!-- QË PREJ PRILLIT 2024, REDAKTONI SIPAS NEVOJËS --> Gjithçka në Wikipedia është nën licencën [[Wikipedia:GNU Free Documentation License|GNU Free Documentation License]] (GFDL), licenca të përputhshme me të, ose materiale të cilat nuk janë nën kushtet e të drejtave të autorit. Redaktorët mbajnë të drejtat e autorit për çfarë shkruajnë, por teksti mbetet i lirë për të tjerë për ta përdorur dhe redaktuar sipas kushteve të GFDL-it ose licencave përkatëse. Wikipedia është lavdëruar për [[Demokratizimi i dijes|demokratizimin e dijes]], gjerësinë e mbulimit të vet, strukturën si dhe kulturën e saj unike. [[Censura e Wikipedisë|Ajo është bllokuar]] prej disa qeverive kombëtare, duke filluar nga artikujt specifikë deri tek faqja e tërë.<ref>{{Cite news|last=Treisman|first=Rachel|date=1 prill 2022|title=Russia threatens to fine Wikipedia if it doesn't remove some details about the war|language=en|work=[[NPR]]|url=https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine|url-status=live|access-date=22 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202215844/https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine|archive-date=2 dhjetor 2022}}</ref> Edhe pse redaktorët vullnetarë të Wikipedisë kanë shkruar hollësisht rreth një game të gjerë të temave, enciklopedia është kritikuar për paragjykime sistematike, siç është mosbarazia gjinore kundër grave dhe mosbarazia gjeografike kundër [[Jugu Global|Jugut Global]] ([[Eurocentrizmi]]). Përderisa është kritikuar besueshmëria e Wikipedisë gjatë viteve 2000, ajo është përmirësuar ndër kohë dhe ka marrë lavdata me kalimin e kohës duke u bërë një faqe e rëndësishme për kontrollimin e fakteve. Artikujt rreth lajmeve të fundit qasen shpesh si burime për informatat e aktualizuara shpejt rreth asaj ngjarjeje. == Wikipedia shqip == [[Skeda:Wiki.png|thumb|250px|Wikipedia-Logo Shqip]] {{Kryesor|Wikipedia shqip}} Versioni [[gjuha shqipe|shqip]] i Wikipedia-s, [[Enciklopedia|Enciklopedisë]] së Lirë që quhet '''[[Wikipedia shqip]]''', filloi më [[12 tetor]] [[2003]] dhe sot përmban '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikuj. Wikipedia shqip mban vendin e '''75-të''' në rangun [[Meta]].<ref name="meta-wiki">[[:meta:List of Wikipedias|Lista e Wikipedia-ve]]</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Official website}} {{Wikimedia Foundation}}{{Cung}} [[Kategoria:Wikipedia|!]] [[Kategoria:Wikimedia]] 2tqiwlqcai68gux0wnrfbw1l8ynopvz 2940627 2940617 2026-04-13T08:52:12Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940617|2940617]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940627 wikitext text/x-wiki {{Ky artikull|enciklopedisë në internet|ballinën e Wikipedisë|Faqja kryesore|Wikipedinë e gjuhës shqipe|Wikipedia shqip}}{{Infobox webfaqe | logo = [[Skeda:Wikipedia-v2-logo.svg|150px|Një sferë jo e plotë e përbërë prej copëvetë mëdha të bardha të enigmës. Çdo pjesë e enigmës përmban një glif nga një sistem i ndryshëm shkrimi, me çdo glif të shkruar në të zezë.]]<br />[[Skeda:Wikipedia-logo-textonly.svg|150px|class=skin-invert|Shenja e fjalëve të Wikipedisë që shfaq emrin Wikipedia, të shkruar me shkronja të mëdha. ''W''-ja{{nbsp}}dhe{{nbsp}}''A''-ja kanë të njëjtën lartësi dhe të dyja janë më të mëdha se shkronjat e tjera të cilat janë gjithashtu të gjitha e njëjta lartësi. Shenja gjithashtu shfaq sloganin e Wikipedisë në anglisht: "Enciklopedia e Lirë".]] | logocaption =[[Logoja e Wikipedisë]], një glob me [[glifi|glife]] nga [[sistemi i shkrimit|sisteme të ndryshme të shkrimit]] | screenshot = [[Skeda:Www.wikipedia screenshot (2021).png|300px]] | collapsetext = Screenshot | collapsible = yes |content_license=[[Creative Commons|CC Attribution / Share-Alike]] 4.0<br>Shumica e tekstit është e licensuar edhe nën [[GFDL]]; licensimi i mediave dallon|caption=Ballina e Wikipedisë në kompjuter|author=[[Jimmy Wales]], [[Larry Sanger]]|date_of_launch={{start date and age|2001|01|15|df=yes}}|current_status=Aktive|language_count=257 botime aktive (276 gjithsej)<ref name=meta-wiki />|programming_language=<ref>{{Cite web |title=Developer hub |url=https://www.mediawiki.org/wiki/Developer_hub |access-date=9 shtator 2024 |website=MediaWiki |language=en}}</ref>|commercial=Jo|url={{URL|http://www.wikipedia.org/}}|type=[[Enciklopedia në internet|Enciklopedi në internet]]|owner=[[Fondacioni Wikimedia]] (prej 2003)|registration=Sipas dëshirës}} '''Wikipedia''' ([[Shqiptimi|sqt.]] Uikipedia; ose Vikipedia) është një [[Enciklopedia|enciklopedi online]] [[Përmbajtja e lirë|falas]] e shkruar dhe e mirëmbajtur nga një komunitet i vullnetarëve, të quajtur si [[Komuniteti Wikipedia|Wikipedianë]], përmes bashkëpunimit të hapur dhe sistemit të redaktimit [[MediaWiki]], që bazohet mbi modelin [[wiki]]. Wikipedia është vepra informative më e madhe dhe më e lexuar në histori,<ref name="Wiki20">{{cite news |date=9 janar 2021 |title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher |language=en |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher |url-access=subscription |access-date=25 shkurt 2021 |archive-url=https://archive.today/20210107163155/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher |archive-date=7 janar 2021}}</ref><ref name="auto1">{{cite magazine|last=Anderson|first=Chris|date=8 maj 2006|title=Jimmy Wales – The 2006 Time 100|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|url-status=live|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221012001311/https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1975813_1975844_1976488,00.html|archive-date=12 tetor 2022|access-date=11 nëntor 2017|language=en}}</ref> dhe renditet vazhdimisht si një ndër [[Lista e faqeve më të vizituara në internet|dhjetë faqet më të vizituara në internet]]; {{As of|2024|12|lc=yes}}, u rendit i pesti nga Semrush dhe i shtati nga Similarweb.<ref>{{cite web |date=dhjetor 2024 |title=Most Visited Websites in Worldwide 2024 |url=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all |access-date=15 janar 2025 |publisher=Semrush |language=en}}</ref> and seventh by [[Similarweb]].<ref>{{Cite web |title=Most viewed website |url=https://www.similarweb.com/top-websites/ |access-date=15 janar 2025 |publisher=Similarweb |language=en}}</ref> Ai u themelua më 15 janar 2001 për gjuhën angleze nga [[Jimmy Wales]] dhe [[Larry Sanger]], dhe që prej 2003-tës strehohet nga [[Fondacioni Wikimedia]], një [[Organizata jofitimprurëse|organizatë jofitimprurëse]] amerikane e financuar nga lexuesit, dhe kompania e saj mëmë.<ref name="WF10.23.23">{{cite web |author=Seitz-Gruwell, Lisa |date=23 tetor 2023 |title=7 reasons you should donate to Wikipedia |url=https://wikimediafoundation.org/news/2022/11/03/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/ |archive-url=https://archive.today/20231227155753/https://wikimediafoundation.org/news/2023/10/23/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/ |archive-date=27 dhjetor 2023 |access-date=27 dhjetor 2023 |publisher=[[Wikimedia Foundation]] |language=en-US}}</ref> Ajo nisi vetëm në gjuhën angleze, e pastaj u rrit në [[Lista e Wikipedive|më shumë se 300 gjuhë]], duke përfshirë gjuhën shqipe. [[Wikipedia anglisht]] është më e madhja e të gjitha edicioneve, me afro 7 milionë artikuj. Gjithsej Wikipedia përmban mbi 64 milionë artikuj në të gjitha gjuhët, dhe tërheq mbi 1.5 miliardë vizita unike, si dhe 13 milionë redaktime në muaj (rreth 5 redaktime në sekondë) {{As of|2024|4|lc=yes|alt=që prej muajit prill 2024}}.<ref name="Wikimedia_Stats" group="W">{{cite web |title=Wikistats – Statistics For Wikimedia Projects |url=https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711051858/https://stats.wikimedia.org/#/all-wikipedia-projects |archive-date=11 korrik 2020 |access-date=8 gusht 2023 |website=[[Wikimedia Foundation]] |language=en}}</ref><!-- QË PREJ PRILLIT 2024, REDAKTONI SIPAS NEVOJËS --> Gjithçka në Wikipedia është nën licencën [[Wikipedia:GNU Free Documentation License|GNU Free Documentation License]] (GFDL), licenca të përputhshme me të, ose materiale të cilat nuk janë nën kushtet e të drejtave të autorit. Redaktorët mbajnë të drejtat e autorit për çfarë shkruajnë, por teksti mbetet i lirë për të tjerë për ta përdorur dhe redaktuar sipas kushteve të GFDL-it ose licencave përkatëse. Wikipedia është lavdëruar për [[Demokratizimi i dijes|demokratizimin e dijes]], gjerësinë e mbulimit të vet, strukturën si dhe kulturën e saj unike. [[Censura e Wikipedisë|Ajo është bllokuar]] prej disa qeverive kombëtare, duke filluar nga artikujt specifikë deri tek faqja e tërë.<ref>{{Cite news |last=Treisman |first=Rachel |date=1 prill 2022 |title=Russia threatens to fine Wikipedia if it doesn't remove some details about the war |language=en |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine |url-status=live |access-date=22 janar 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202215844/https://www.npr.org/2022/04/01/1090279187/russia-wikipedia-fine |archive-date=2 dhjetor 2022}}</ref> Edhe pse redaktorët vullnetarë të Wikipedisë kanë shkruar hollësisht rreth një game të gjerë të temave, enciklopedia është kritikuar për paragjykime sistematike, siç është mosbarazia gjinore kundër grave dhe mosbarazia gjeografike kundër [[Jugu Global|Jugut Global]] ([[Eurocentrizmi]]). Përderisa është kritikuar besueshmëria e Wikipedisë gjatë viteve 2000, ajo është përmirësuar ndër kohë dhe ka marrë lavdata me kalimin e kohës duke u bërë një faqe e rëndësishme për kontrollimin e fakteve. Artikujt rreth lajmeve të fundit qasen shpesh si burime për informatat e aktualizuara shpejt rreth asaj ngjarjeje. == Wikipedia shqip == [[Skeda:Wiki.png|thumb|250px|Wikipedia-Logo Shqip]] {{Kryesor|Wikipedia shqip}} Versioni [[gjuha shqipe|shqip]] i Wikipedia-s, [[Enciklopedia|Enciklopedisë]] së Lirë që quhet '''[[Wikipedia shqip]]''', filloi më [[12 tetor]] [[2003]] dhe sot përmban '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikuj. Wikipedia shqip mban vendin e '''75-të''' në rangun [[Meta]].<ref name=meta-wiki>[[:meta:List of Wikipedias|Lista e Wikipedia-ve]]</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Official website}} {{Wikimedia Foundation}}{{Cung}} [[Kategoria:Wikipedia|!]] [[Kategoria:Wikimedia]] 6azfm64grr5ukr94fxvronaisodh3c5 0 1705 2940402 2939325 2026-04-12T19:07:49Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940402 wikitext text/x-wiki '''Sociologjia''' është një studim i [[Shoqëria|shoqërisë]], modeleve të marrëdhënieve shoqërore, bashkëveprimit shoqëror dhe kulturës së jetës së përditshme.<ref>{{cite web|url=http://www.orgnet.com/sna.html|title=Social Network Analysis: An Introduction|lang=en|website=orgnet.com}}</ref><ref>{{cite web|title=sociology. (n.d.). ''The American Heritage Science Dictionary''|lang=en|access-date=13 korrik 2013|website=Dictionary.com|lang=en|url=http://dictionary.reference.com/browse/sociology}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.colgate.edu/docs/default-source/default-document-library/sociology-a-21st-century-major.pdf?sfvrsn=0|title=Sociology: A 21st Century Major|publisher=American Sociological Association|lang=en|accessdate=19 korrik 2017|via=Colgate.edu|archive-date=18 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018181236/https://www.colgate.edu/docs/default-source/default-document-library/sociology-a-21st-century-major.pdf?sfvrsn=0|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asanet.org/introtosociology/Documents/Field%20of%20sociology033108.htm#whatissociology|lang=en|title=An Introduction to Sociology|website=asanet.org}}</ref> Është një [[Shkenca shoqërore|shkencë shoqërore]] që përdor metoda të ndryshme të hetimit empirik dhe analiza kritike<ref name="Classical Statements">{{Cite book|vauthors=Ashley D, Orenstein DM|lang=en|title=Sociological theory: Classical statements (6th ed.)|publisher=Pearson Education|location=Boston|year=2005|page=169}}</ref> për të zhvilluar një organ të njohurive për rendin shoqëror, pranimin dhe ndryshimin ose evolucionin shoqëror. Sociologjia përcaktohet gjithashtu si shkencë e përgjithshme e shoqërisë. Ndërsa disa sociologë kryejnë kërkime që mund të zbatohen drejtpërdrejt në politikën sociale dhe mirëqenien, të tjerët përqendrohen kryesisht në rafinimin e të kuptuarit teorik të proceseve sociale. Tempat e lëndës ndryshojnë nga niveli mikro-sociologjik i veprimit individual (agjenti) dhe ndërveprimi në nivelin makro të sistemeve dhe strukturës shoqërore.<ref name="Giddens Intro">{{cite book|last=Giddens|first=Anthony|last2=Duneier|first2=Mitchell|last3=Applebaum|first3=Richard|year=2007|title=Introduction to Sociology|url=https://archive.org/details/introductiontoso0000gidd_a1f8|edition=VI|place=New York|publisher=W.W. Norton and Company|chapter=1|lang=en}}</ref> Fokusimet e ndryshme tradicionale të sociologjisë përfshijnë shtresimin shoqëror, klasën shoqërore, lëvizjen sociale, [[Feja|fenë]], [[Shekullarizmi|shekullarizimin]], [[Ligji|ligjin]], [[Seksualiteti|seksualitetin]], [[Gjinia|gjininë]] dhe [[Devijimi (sociologji)|devijimin]]. Ndërsa të gjitha sferat e veprimtarisë njerëzore preken nga ndërveprimi midis strukturës sociale dhe veprimit individual, sociologjia gradualisht e ka zgjeruar fokusin e saj në lëndë të tjera, siç janë shëndetësia, mjekësia, ekonomia, institucionet ushtarake dhe penale, interneti, arsimi, kapitali shoqëror, etj. roli i veprimtarisë shoqërore në zhvillimin e njohurive shkencore. Gama e metodave shkencore sociale është zgjeruar gjithashtu. Studiuesit social mbështesin një larmi teknikash cilësore dhe sasiore. Kthesat gjuhësore dhe kulturore të mesit të shekullit XX çuan në qasje gjithnjë e më interpretuese, hermeneutike dhe filozofike drejt analizës së shoqërisë. Në të kundërt, fundi i viteve 1990 dhe fillimi i viteve 2000 kanë parë ngritjen e teknikave të reja analitike, matematikore, dhe llogaritëse, si modelimi i bazuar në agjentë dhe analiza e rrjetit social.<ref name="MW">{{Cite journal|doi=10.1146/annurev.soc.28.110601.141117|lang=en|title=From Factors to Actors: Computational Sociology and Agent-Based Modeling|first1=Michael W.|last1=Macy|first2=Robert|last2=Willer|journal=Annual Review of Sociology|volume=28|pages=143–66|year=2002|jstor=3069238}}</ref><ref name="Computational Social Science">{{Cite journal|title=Computational Social Science|journal=Science|date=6 shkurt 2009|volume=323|issue=5915|pages=721–23|doi=10.1126/science.1167742|first1=David|last1=Lazer|first2=Alex|last2=Pentland|pmid=19197046|last3=Adamic|first3=L|last4=Aral|first4=S|last5=Barabasi|first5=AL|last6=Brewer|first6=D|last7=Christakis|first7=N|last8=Contractor|first8=N|last9=Fowler|first9=J|last10=Gutmann|first10=M.|last11=Jebara|first11=T.|last12=King|first12=G.|last13=Macy|first13=M.|last14=Roy|first14=D.|last15=Van Alstyne|first15=M.|lang=en|pmc=2745217|display-authors=8}}</ref> Hulumtimi shoqëror informon politikanët dhe hartuesit e politikave, edukatorët, planifikuesit, ligjvënësit, administratorët, zhvilluesit, biznesmenët, menaxherët, punonjësit socialë, organizatat joqeveritare, organizatat jofitimprurëse dhe njerëzit e interesuar për zgjidhjen e çështjeve sociale në përgjithësi. Shpesh ekziston një marrëveshje e madhe ndërmjet kërkimeve shoqërore, hulumtimit të tregut dhe fushave të tjera statistikore.<ref>{{cite book|author1=Lynn R. Kahle|author2=Pierre Valette-Florence|title=Marketplace Lifestyles in an Age of Social Media|url=https://archive.org/details/marketplacelifes0000kahl|year=2012|location=New York|lang=en|publisher=M.E. Sharpe, Inc.|isbn=978-0-7656-2561-8}}</ref> == Historia dhe zanafilla e Sociologjisë == Si shkencë e vecantë, sociologjia zyrtarisht njihet aty nga fundi i shekullit të 19. Ajo u shkëput si shkencë e veçantë në atë kohë nga [[Filozofia]], [[Shkencat ekonomike]], [[Etnografia]]. Zanafila e krijimit të saj si shkencë është e lidhur ngushtë me zhvillimet e shoqërisë qytetare në [[Europën]] e shekullit të 19. si dhe me industrializimin progresiv. Mendimtarët e hershëm dhe ato të mesit të shekullit të 19. si [[Henri de Saint-Simon]], [[Karl Marx]], [[Herbert Spencer]], edhe sot e kësaj dite llogariten si mendimtarët klasik të sociologjisë. Emërtues i sociologjisë ishte shkencëtari francez [[Auguste Comte]] me librin e tij (Système de politique positive, ou Traité de sociologie, instituant la religion de l'humanité, 4 Bde., 1851-1854). == Përkufizime == Nga shpjegimi i kuptimit dhe i përmbajtjes se sociologjisë buron edhe vetë përkufizimi i saj. Disa nga këto përkufizime janë: * "''Sociologjia është studim i jetës së grupeve shoqërore''" ([[Earl Babbie]], 1983); * "''Sociologjia është studim sistematik i shoqërisë njerëzore''" ([[John Macionisin]] & [[Ken Plummerin]], 1998); * "''Sociologjia është shkencë, në kuptimin që ajo nënkupton metodat sistematike te studimit dhe vlerësimit te teorive nën driten e fakteve dhe argumenteve logjike''" ([[Anthony Giddens]]); * "''Sociologjia është një studim sistematik i jetës shoqërore, grupeve shoqërore dhe shoqërive, me theks te veçantë në shoqëritë moderne" (N.Fanuko 1997).'' == Ndarja e Sociologjisë == Sociologjia në një ndarje të thjeshtë ndahet në: === Sociologjia e përgjithshme === Temat kryesore të Sociologjisë së përgjithshme janë psh: Veprimi social,Interaksioni social, Shkëmbimi social,Ndryshimi social, Mobiliteti social, Struktura sociale, Pushteti, Hegjemonia, Elitat, Grupet, Rolet sociale, Klasat, Socializimi etj. === Sociologjitë e veçanta === Ndër më të rëndësishmet nga sociologjitë e veçanta janë: sociologjia e Punës, sociologjia e Familjes, sociologjia Politike, sociologjia juridike. Nga diferencimi i vazhdueshëm edhe i vet sociologjisë, dita ditës formohen edhe sociologji të tjera të veçanta. === Metodat Sociologjike === Numëri i madhë i instrumenteve metodike të sociologjisë empirike ndahet si vijon: * Metodat Kualitative; * Metodat Kuantitative; * Metodat Historiko-Krahasuese (komparative). Shumë shpesh përdoren kombinime të këtyre 3 Metodave (Metodat mixe/të përziera). == Ndarja e Sociologjisë sipas Temës që trajton == === [[Makrosociologjia]] === * [[Sociologjia Marxiste]] * [[Strukturalizmi]] * [[Funksionalizmi]] * [[Strukturfunksionalizmi]] * [[Teoritë Kritike]] * [[Teoritë Sistemore]] * [[Teoritë Kulturore]] === [[Mikrosociologjia]] === * [[Sociologjia e Konfliktit]] * [[Interaksionizmi Simbolik]] * [[Dinamika e Situates]] * [[Sociologjia e Fenomenit]] * [[Individualizmi Metodologjik]] * [[Sociologjia Figurative]] * [[Etnometodologjia]] === [[Mesosociologjia|Messosociologjia]] === Ky nocion është shumë pak i definuar dhe përshkruan psh. Sociologjinë e Institucioneve, të Ritualeve dhe Organizatave. == Sociologë të rëndësishëm == <div align="center"> <gallery perrow="5" widths="92" heights="85"> image:Auguste Comte2.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Auguste Comte]]</small></div> image:Emile Durkheim.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Émile Durkheim]]</small></div> image:Vilfredo Pareto 1870s2.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Vilfredo Pareto]]</small></div> image:Ferdinand Toennies Bueste Husum-Ausschnitt.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Ferdinand Tönnies]]</small></div> image:Simmel 01.JPG|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Georg Simmel]]</small></div> image:Max Weber 1894.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Max Weber]]</small></div> </gallery></div> * [[Theodor W. Adorno]] * [[Auguste Comte]] * [[Émile Durkheim]] * [[Norbert Elias]] * [[Michel Foucault]] * [[Jürgen Habermas]] * [[Paul Lazarsfeld]] * [[C Wright Mills]] * [[Karl Marx]] * [[Vilfredo Pareto]] * [[Talcott Parsons]] * [[Georg Simmel]] * [[Herbert Spencer]] * [[Ferdinand Tönnies]] * [[Max Weber]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkencë]] [[Kategoria:Sociologji| ]] 7g8pmr6d292trhcaewx87f6u1b204vr 2940405 2940402 2026-04-12T19:08:51Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940402|2940402]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940405 wikitext text/x-wiki '''Sociologjia''' është një studim i [[Shoqëria|shoqërisë]], modeleve të marrëdhënieve shoqërore, bashkëveprimit shoqëror dhe kulturës së jetës së përditshme.<ref>{{cite web|url=http://www.orgnet.com/sna.html|title=Social Network Analysis: An Introduction|lang=en|website=orgnet.com}}</ref><ref>{{cite web|title=sociology. (n.d.). ''The American Heritage Science Dictionary''|lang=en|access-date=13 korrik 2013|website=Dictionary.com|lang=en|url=http://dictionary.reference.com/browse/sociology}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.colgate.edu/docs/default-source/default-document-library/sociology-a-21st-century-major.pdf?sfvrsn=0|title=Sociology: A 21st Century Major|publisher=American Sociological Association|lang=en|accessdate=19 korrik 2017|via=Colgate.edu|archive-date=18 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018181236/https://www.colgate.edu/docs/default-source/default-document-library/sociology-a-21st-century-major.pdf?sfvrsn=0|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asanet.org/introtosociology/Documents/Field%20of%20sociology033108.htm#whatissociology|lang=en|title=An Introduction to Sociology|website=asanet.org}}</ref> Është një [[Shkenca shoqërore|shkencë shoqërore]] që përdor metoda të ndryshme të hetimit empirik dhe analiza kritike<ref name="Classical Statements">{{Cite book|vauthors=Ashley D, Orenstein DM |lang=en|title=Sociological theory: Classical statements (6th ed.) |publisher=Pearson Education |location=Boston |year=2005 |page=169 }}</ref> për të zhvilluar një organ të njohurive për rendin shoqëror, pranimin dhe ndryshimin ose evolucionin shoqëror. Sociologjia përcaktohet gjithashtu si shkencë e përgjithshme e shoqërisë. Ndërsa disa sociologë kryejnë kërkime që mund të zbatohen drejtpërdrejt në politikën sociale dhe mirëqenien, të tjerët përqendrohen kryesisht në rafinimin e të kuptuarit teorik të proceseve sociale. Tempat e lëndës ndryshojnë nga niveli mikro-sociologjik i veprimit individual (agjenti) dhe ndërveprimi në nivelin makro të sistemeve dhe strukturës shoqërore.<ref name="Giddens Intro">{{cite book|last=Giddens|first=Anthony|last2=Duneier|first2=Mitchell|last3=Applebaum|first3=Richard|year=2007|title=Introduction to Sociology|url=https://archive.org/details/introductiontoso0000gidd_a1f8|edition=VI|place= New York|publisher=W.W. Norton and Company|chapter=1|lang=en}}</ref> Fokusimet e ndryshme tradicionale të sociologjisë përfshijnë shtresimin shoqëror, klasën shoqërore, lëvizjen sociale, [[Feja|fenë]], [[Shekullarizmi|shekullarizimin]], [[Ligji|ligjin]], [[Seksualiteti|seksualitetin]], [[Gjinia|gjininë]] dhe [[Devijimi (sociologji)|devijimin]]. Ndërsa të gjitha sferat e veprimtarisë njerëzore preken nga ndërveprimi midis strukturës sociale dhe veprimit individual, sociologjia gradualisht e ka zgjeruar fokusin e saj në lëndë të tjera, siç janë shëndetësia, mjekësia, ekonomia, institucionet ushtarake dhe penale, interneti, arsimi, kapitali shoqëror, etj. roli i veprimtarisë shoqërore në zhvillimin e njohurive shkencore. Gama e metodave shkencore sociale është zgjeruar gjithashtu. Studiuesit social mbështesin një larmi teknikash cilësore dhe sasiore. Kthesat gjuhësore dhe kulturore të mesit të shekullit XX çuan në qasje gjithnjë e më interpretuese, hermeneutike dhe filozofike drejt analizës së shoqërisë. Në të kundërt, fundi i viteve 1990 dhe fillimi i viteve 2000 kanë parë ngritjen e teknikave të reja analitike, matematikore, dhe llogaritëse, si modelimi i bazuar në agjentë dhe analiza e rrjetit social.<ref name="MW">{{Cite journal|doi=10.1146/annurev.soc.28.110601.141117|lang=en|title=From Factors to Actors: Computational Sociology and Agent-Based Modeling |first1=Michael W. |last1=Macy |first2=Robert |last2=Willer |journal=Annual Review of Sociology |volume=28 |pages=143–66|year=2002 |jstor=3069238}}</ref><ref name="Computational Social Science">{{Cite journal |title=Computational Social Science |journal=Science |date=6 shkurt 2009 |volume=323 |issue=5915 |pages=721–23 |doi=10.1126/science.1167742 |first1=David |last1=Lazer |first2=Alex |last2=Pentland |pmid=19197046 |last3=Adamic |first3=L |last4=Aral |first4=S |last5=Barabasi |first5=AL |last6=Brewer |first6=D |last7=Christakis |first7=N |last8=Contractor |first8=N |last9=Fowler |first9=J |last10=Gutmann |first10=M. |last11=Jebara |first11=T. |last12=King |first12=G. |last13=Macy |first13=M. |last14=Roy |first14=D. |last15=Van Alstyne |first15=M. |lang=en |pmc=2745217 |display-authors=8 }}</ref> Hulumtimi shoqëror informon politikanët dhe hartuesit e politikave, edukatorët, planifikuesit, ligjvënësit, administratorët, zhvilluesit, biznesmenët, menaxherët, punonjësit socialë, organizatat joqeveritare, organizatat jofitimprurëse dhe njerëzit e interesuar për zgjidhjen e çështjeve sociale në përgjithësi. Shpesh ekziston një marrëveshje e madhe ndërmjet kërkimeve shoqërore, hulumtimit të tregut dhe fushave të tjera statistikore.<ref>{{cite book|author1=Lynn R. Kahle |author2=Pierre Valette-Florence |title=Marketplace Lifestyles in an Age of Social Media|url=https://archive.org/details/marketplacelifes0000kahl |year=2012|location=New York|lang=en|publisher=M.E. Sharpe, Inc.|isbn=978-0-7656-2561-8}}</ref> == Historia dhe zanafilla e Sociologjisë == Si shkencë e vecantë, sociologjia zyrtarisht njihet aty nga fundi i shekullit të 19. Ajo u shkëput si shkencë e veçantë në atë kohë nga [[Filozofia]], [[Shkencat ekonomike]], [[Etnografia]]. Zanafila e krijimit të saj si shkencë është e lidhur ngushtë me zhvillimet e shoqërisë qytetare në [[Europën]] e shekullit të 19. si dhe me industrializimin progresiv. Mendimtarët e hershëm dhe ato të mesit të shekullit të 19. si [[Henri de Saint-Simon]], [[Karl Marx]], [[Herbert Spencer]], edhe sot e kësaj dite llogariten si mendimtarët klasik të sociologjisë. Emërtues i sociologjisë ishte shkencëtari francez [[Auguste Comte]] me librin e tij (Système de politique positive, ou Traité de sociologie, instituant la religion de l'humanité, 4 Bde., 1851-1854). == Përkufizime == Nga shpjegimi i kuptimit dhe i përmbajtjes se sociologjisë buron edhe vetë përkufizimi i saj. Disa nga këto përkufizime janë: * "''Sociologjia është studim i jetës së grupeve shoqërore''" ([[Earl Babbie]], 1983); * "''Sociologjia është studim sistematik i shoqërisë njerëzore''" ([[John Macionisin]] & [[Ken Plummerin]], 1998); * "''Sociologjia është shkencë, në kuptimin që ajo nënkupton metodat sistematike te studimit dhe vlerësimit te teorive nën driten e fakteve dhe argumenteve logjike''" ([[Anthony Giddens]]); * "''Sociologjia është një studim sistematik i jetës shoqërore, grupeve shoqërore dhe shoqërive, me theks te veçantë në shoqëritë moderne" (N.Fanuko 1997).'' == Ndarja e Sociologjisë == Sociologjia në një ndarje të thjeshtë ndahet në: === Sociologjia e përgjithshme === Temat kryesore të Sociologjisë së përgjithshme janë psh: Veprimi social,Interaksioni social, Shkëmbimi social,Ndryshimi social, Mobiliteti social, Struktura sociale, Pushteti, Hegjemonia, Elitat, Grupet, Rolet sociale, Klasat, Socializimi etj. === Sociologjitë e veçanta === Ndër më të rëndësishmet nga sociologjitë e veçanta janë: sociologjia e Punës, sociologjia e Familjes, sociologjia Politike, sociologjia juridike. Nga diferencimi i vazhdueshëm edhe i vet sociologjisë, dita ditës formohen edhe sociologji të tjera të veçanta. === Metodat Sociologjike === Numëri i madhë i instrumenteve metodike të sociologjisë empirike ndahet si vijon: * Metodat Kualitative; * Metodat Kuantitative; * Metodat Historiko-Krahasuese (komparative). Shumë shpesh përdoren kombinime të këtyre 3 Metodave (Metodat mixe/të përziera). == Ndarja e Sociologjisë sipas Temës që trajton == === [[Makrosociologjia]] === * [[Sociologjia Marxiste]] * [[Strukturalizmi]] * [[Funksionalizmi]] * [[Strukturfunksionalizmi]] * [[Teoritë Kritike]] * [[Teoritë Sistemore]] * [[Teoritë Kulturore]] === [[Mikrosociologjia]] === * [[Sociologjia e Konfliktit]] * [[Interaksionizmi Simbolik]] * [[Dinamika e Situates]] * [[Sociologjia e Fenomenit]] * [[Individualizmi Metodologjik]] * [[Sociologjia Figurative]] * [[Etnometodologjia]] === [[Mesosociologjia|Messosociologjia]] === Ky nocion është shumë pak i definuar dhe përshkruan psh. Sociologjinë e Institucioneve, të Ritualeve dhe Organizatave. == Sociologë të rëndësishëm == <div align="center"> <gallery perrow="5" widths="92" heights="85"> image:Auguste Comte2.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Auguste Comte]]</small></div> image:Emile Durkheim.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Émile Durkheim]]</small></div> image:Vilfredo Pareto 1870s2.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Vilfredo Pareto]]</small></div> image:Ferdinand Toennies Bueste Husum-Ausschnitt.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Ferdinand Tönnies]]</small></div> image:Simmel 01.JPG|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Georg Simmel]]</small></div> image:Max Weber 1894.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Max Weber]]</small></div> </gallery></div> * [[Theodor W. Adorno]] * [[Auguste Comte]] * [[Émile Durkheim]] * [[Norbert Elias]] * [[Michel Foucault]] * [[Jürgen Habermas]] * [[Paul Lazarsfeld]] * [[C Wright Mills]] * [[Karl Marx]] * [[Vilfredo Pareto]] * [[Talcott Parsons]] * [[Georg Simmel]] * [[Herbert Spencer]] * [[Ferdinand Tönnies]] * [[Max Weber]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkencë]] [[Kategoria:Sociologji| ]] 0hgk1jvk6mhjvc81yk2ub5qtfcnakiw 2940570 2940405 2026-04-13T08:07:22Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940570 wikitext text/x-wiki '''Sociologjia''' është një studim i [[Shoqëria|shoqërisë]], modeleve të marrëdhënieve shoqërore, bashkëveprimit shoqëror dhe kulturës së jetës së përditshme.<ref>{{cite web|url=http://www.orgnet.com/sna.html|title=Social Network Analysis: An Introduction|lang=en|website=orgnet.com}}</ref><ref>{{cite web|title=sociology. (n.d.). ''The American Heritage Science Dictionary''|lang=en|access-date=13 korrik 2013|website=Dictionary.com|lang=en|url=http://dictionary.reference.com/browse/sociology}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.colgate.edu/docs/default-source/default-document-library/sociology-a-21st-century-major.pdf?sfvrsn=0|title=Sociology: A 21st Century Major|publisher=American Sociological Association|lang=en|accessdate=19 korrik 2017|via=Colgate.edu|archive-date=18 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018181236/https://www.colgate.edu/docs/default-source/default-document-library/sociology-a-21st-century-major.pdf?sfvrsn=0|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asanet.org/introtosociology/Documents/Field%20of%20sociology033108.htm#whatissociology|lang=en|title=An Introduction to Sociology|website=asanet.org}}</ref> Është një [[Shkenca shoqërore|shkencë shoqërore]] që përdor metoda të ndryshme të hetimit empirik dhe analiza kritike<ref name="Classical Statements">{{Cite book|vauthors=Ashley D, Orenstein DM|lang=en|title=Sociological theory: Classical statements (6th ed.)|publisher=Pearson Education|location=Boston|year=2005|page=169}}</ref> për të zhvilluar një organ të njohurive për rendin shoqëror, pranimin dhe ndryshimin ose evolucionin shoqëror. Sociologjia përcaktohet gjithashtu si shkencë e përgjithshme e shoqërisë. Ndërsa disa sociologë kryejnë kërkime që mund të zbatohen drejtpërdrejt në politikën sociale dhe mirëqenien, të tjerët përqendrohen kryesisht në rafinimin e të kuptuarit teorik të proceseve sociale. Tempat e lëndës ndryshojnë nga niveli mikro-sociologjik i veprimit individual (agjenti) dhe ndërveprimi në nivelin makro të sistemeve dhe strukturës shoqërore.<ref name="Giddens Intro">{{cite book|last=Giddens|first=Anthony|last2=Duneier|first2=Mitchell|last3=Applebaum|first3=Richard|year=2007|title=Introduction to Sociology|url=https://archive.org/details/introductiontoso0000gidd_a1f8|edition=VI|place=New York|publisher=W.W. Norton and Company|chapter=1|lang=en}}</ref> Fokusimet e ndryshme tradicionale të sociologjisë përfshijnë shtresimin shoqëror, klasën shoqërore, lëvizjen sociale, [[Feja|fenë]], [[Shekullarizmi|shekullarizimin]], [[Ligji|ligjin]], [[Seksualiteti|seksualitetin]], [[Gjinia|gjininë]] dhe [[Devijimi (sociologji)|devijimin]]. Ndërsa të gjitha sferat e veprimtarisë njerëzore preken nga ndërveprimi midis strukturës sociale dhe veprimit individual, sociologjia gradualisht e ka zgjeruar fokusin e saj në lëndë të tjera, siç janë shëndetësia, mjekësia, ekonomia, institucionet ushtarake dhe penale, interneti, arsimi, kapitali shoqëror, etj. roli i veprimtarisë shoqërore në zhvillimin e njohurive shkencore. Gama e metodave shkencore sociale është zgjeruar gjithashtu. Studiuesit social mbështesin një larmi teknikash cilësore dhe sasiore. Kthesat gjuhësore dhe kulturore të mesit të shekullit XX çuan në qasje gjithnjë e më interpretuese, hermeneutike dhe filozofike drejt analizës së shoqërisë. Në të kundërt, fundi i viteve 1990 dhe fillimi i viteve 2000 kanë parë ngritjen e teknikave të reja analitike, matematikore, dhe llogaritëse, si modelimi i bazuar në agjentë dhe analiza e rrjetit social.<ref name="MW">{{Cite journal|doi=10.1146/annurev.soc.28.110601.141117|lang=en|title=From Factors to Actors: Computational Sociology and Agent-Based Modeling|first1=Michael W.|last1=Macy|first2=Robert|last2=Willer|journal=Annual Review of Sociology|volume=28|pages=143–66|year=2002|jstor=3069238|publisher=Annual Reviews|issue=1}}</ref><ref name="Computational Social Science">{{Cite journal|title=Computational Social Science|journal=Science|date=6 shkurt 2009|volume=323|issue=5915|pages=721–23|doi=10.1126/science.1167742|first1=David|last1=Lazer|first2=Alex|last2=Pentland|pmid=19197046|last3=Adamic|first3=L|last4=Aral|first4=S|last5=Barabasi|first5=AL|last6=Brewer|first6=D|last7=Christakis|first7=N|last8=Contractor|first8=N|last9=Fowler|first9=J|last10=Gutmann|first10=M.|last11=Jebara|first11=T.|last12=King|first12=G.|last13=Macy|first13=M.|last14=Roy|first14=D.|last15=Van Alstyne|first15=M.|lang=en|pmc=2745217|display-authors=8|publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS)}}</ref> Hulumtimi shoqëror informon politikanët dhe hartuesit e politikave, edukatorët, planifikuesit, ligjvënësit, administratorët, zhvilluesit, biznesmenët, menaxherët, punonjësit socialë, organizatat joqeveritare, organizatat jofitimprurëse dhe njerëzit e interesuar për zgjidhjen e çështjeve sociale në përgjithësi. Shpesh ekziston një marrëveshje e madhe ndërmjet kërkimeve shoqërore, hulumtimit të tregut dhe fushave të tjera statistikore.<ref>{{cite book|author1=Lynn R. Kahle|author2=Pierre Valette-Florence|title=Marketplace Lifestyles in an Age of Social Media|url=https://archive.org/details/marketplacelifes0000kahl|year=2012|location=New York|lang=en|publisher=M.E. Sharpe, Inc.|isbn=978-0-7656-2561-8|first=Lynn R.|last=Kahle|date=2011}}</ref> == Historia dhe zanafilla e Sociologjisë == Si shkencë e vecantë, sociologjia zyrtarisht njihet aty nga fundi i shekullit të 19. Ajo u shkëput si shkencë e veçantë në atë kohë nga [[Filozofia]], [[Shkencat ekonomike]], [[Etnografia]]. Zanafila e krijimit të saj si shkencë është e lidhur ngushtë me zhvillimet e shoqërisë qytetare në [[Europën]] e shekullit të 19. si dhe me industrializimin progresiv. Mendimtarët e hershëm dhe ato të mesit të shekullit të 19. si [[Henri de Saint-Simon]], [[Karl Marx]], [[Herbert Spencer]], edhe sot e kësaj dite llogariten si mendimtarët klasik të sociologjisë. Emërtues i sociologjisë ishte shkencëtari francez [[Auguste Comte]] me librin e tij (Système de politique positive, ou Traité de sociologie, instituant la religion de l'humanité, 4 Bde., 1851-1854). == Përkufizime == Nga shpjegimi i kuptimit dhe i përmbajtjes se sociologjisë buron edhe vetë përkufizimi i saj. Disa nga këto përkufizime janë: * "''Sociologjia është studim i jetës së grupeve shoqërore''" ([[Earl Babbie]], 1983); * "''Sociologjia është studim sistematik i shoqërisë njerëzore''" ([[John Macionisin]] & [[Ken Plummerin]], 1998); * "''Sociologjia është shkencë, në kuptimin që ajo nënkupton metodat sistematike te studimit dhe vlerësimit te teorive nën driten e fakteve dhe argumenteve logjike''" ([[Anthony Giddens]]); * "''Sociologjia është një studim sistematik i jetës shoqërore, grupeve shoqërore dhe shoqërive, me theks te veçantë në shoqëritë moderne" (N.Fanuko 1997).'' == Ndarja e Sociologjisë == Sociologjia në një ndarje të thjeshtë ndahet në: === Sociologjia e përgjithshme === Temat kryesore të Sociologjisë së përgjithshme janë psh: Veprimi social,Interaksioni social, Shkëmbimi social,Ndryshimi social, Mobiliteti social, Struktura sociale, Pushteti, Hegjemonia, Elitat, Grupet, Rolet sociale, Klasat, Socializimi etj. === Sociologjitë e veçanta === Ndër më të rëndësishmet nga sociologjitë e veçanta janë: sociologjia e Punës, sociologjia e Familjes, sociologjia Politike, sociologjia juridike. Nga diferencimi i vazhdueshëm edhe i vet sociologjisë, dita ditës formohen edhe sociologji të tjera të veçanta. === Metodat Sociologjike === Numëri i madhë i instrumenteve metodike të sociologjisë empirike ndahet si vijon: * Metodat Kualitative; * Metodat Kuantitative; * Metodat Historiko-Krahasuese (komparative). Shumë shpesh përdoren kombinime të këtyre 3 Metodave (Metodat mixe/të përziera). == Ndarja e Sociologjisë sipas Temës që trajton == === [[Makrosociologjia]] === * [[Sociologjia Marxiste]] * [[Strukturalizmi]] * [[Funksionalizmi]] * [[Strukturfunksionalizmi]] * [[Teoritë Kritike]] * [[Teoritë Sistemore]] * [[Teoritë Kulturore]] === [[Mikrosociologjia]] === * [[Sociologjia e Konfliktit]] * [[Interaksionizmi Simbolik]] * [[Dinamika e Situates]] * [[Sociologjia e Fenomenit]] * [[Individualizmi Metodologjik]] * [[Sociologjia Figurative]] * [[Etnometodologjia]] === [[Mesosociologjia|Messosociologjia]] === Ky nocion është shumë pak i definuar dhe përshkruan psh. Sociologjinë e Institucioneve, të Ritualeve dhe Organizatave. == Sociologë të rëndësishëm == <div align="center"> <gallery perrow="5" widths="92" heights="85"> image:Auguste Comte2.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Auguste Comte]]</small></div> image:Emile Durkheim.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Émile Durkheim]]</small></div> image:Vilfredo Pareto 1870s2.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Vilfredo Pareto]]</small></div> image:Ferdinand Toennies Bueste Husum-Ausschnitt.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Ferdinand Tönnies]]</small></div> image:Simmel 01.JPG|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Georg Simmel]]</small></div> image:Max Weber 1894.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Max Weber]]</small></div> </gallery></div> * [[Theodor W. Adorno]] * [[Auguste Comte]] * [[Émile Durkheim]] * [[Norbert Elias]] * [[Michel Foucault]] * [[Jürgen Habermas]] * [[Paul Lazarsfeld]] * [[C Wright Mills]] * [[Karl Marx]] * [[Vilfredo Pareto]] * [[Talcott Parsons]] * [[Georg Simmel]] * [[Herbert Spencer]] * [[Ferdinand Tönnies]] * [[Max Weber]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkencë]] [[Kategoria:Sociologji| ]] h11xz603uw66djxfwkhoqbkknqc1ul5 2940588 2940570 2026-04-13T08:15:03Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940570|2940570]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940588 wikitext text/x-wiki '''Sociologjia''' është një studim i [[Shoqëria|shoqërisë]], modeleve të marrëdhënieve shoqërore, bashkëveprimit shoqëror dhe kulturës së jetës së përditshme.<ref>{{cite web|url=http://www.orgnet.com/sna.html|title=Social Network Analysis: An Introduction|lang=en|website=orgnet.com}}</ref><ref>{{cite web|title=sociology. (n.d.). ''The American Heritage Science Dictionary''|lang=en|access-date=13 korrik 2013|website=Dictionary.com|lang=en|url=http://dictionary.reference.com/browse/sociology}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.colgate.edu/docs/default-source/default-document-library/sociology-a-21st-century-major.pdf?sfvrsn=0|title=Sociology: A 21st Century Major|publisher=American Sociological Association|lang=en|accessdate=19 korrik 2017|via=Colgate.edu|archive-date=18 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018181236/https://www.colgate.edu/docs/default-source/default-document-library/sociology-a-21st-century-major.pdf?sfvrsn=0|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asanet.org/introtosociology/Documents/Field%20of%20sociology033108.htm#whatissociology|lang=en|title=An Introduction to Sociology|website=asanet.org}}</ref> Është një [[Shkenca shoqërore|shkencë shoqërore]] që përdor metoda të ndryshme të hetimit empirik dhe analiza kritike<ref name="Classical Statements">{{Cite book|vauthors=Ashley D, Orenstein DM |lang=en|title=Sociological theory: Classical statements (6th ed.) |publisher=Pearson Education |location=Boston |year=2005 |page=169 }}</ref> për të zhvilluar një organ të njohurive për rendin shoqëror, pranimin dhe ndryshimin ose evolucionin shoqëror. Sociologjia përcaktohet gjithashtu si shkencë e përgjithshme e shoqërisë. Ndërsa disa sociologë kryejnë kërkime që mund të zbatohen drejtpërdrejt në politikën sociale dhe mirëqenien, të tjerët përqendrohen kryesisht në rafinimin e të kuptuarit teorik të proceseve sociale. Tempat e lëndës ndryshojnë nga niveli mikro-sociologjik i veprimit individual (agjenti) dhe ndërveprimi në nivelin makro të sistemeve dhe strukturës shoqërore.<ref name="Giddens Intro">{{cite book|last=Giddens|first=Anthony|last2=Duneier|first2=Mitchell|last3=Applebaum|first3=Richard|year=2007|title=Introduction to Sociology|url=https://archive.org/details/introductiontoso0000gidd_a1f8|edition=VI|place= New York|publisher=W.W. Norton and Company|chapter=1|lang=en}}</ref> Fokusimet e ndryshme tradicionale të sociologjisë përfshijnë shtresimin shoqëror, klasën shoqërore, lëvizjen sociale, [[Feja|fenë]], [[Shekullarizmi|shekullarizimin]], [[Ligji|ligjin]], [[Seksualiteti|seksualitetin]], [[Gjinia|gjininë]] dhe [[Devijimi (sociologji)|devijimin]]. Ndërsa të gjitha sferat e veprimtarisë njerëzore preken nga ndërveprimi midis strukturës sociale dhe veprimit individual, sociologjia gradualisht e ka zgjeruar fokusin e saj në lëndë të tjera, siç janë shëndetësia, mjekësia, ekonomia, institucionet ushtarake dhe penale, interneti, arsimi, kapitali shoqëror, etj. roli i veprimtarisë shoqërore në zhvillimin e njohurive shkencore. Gama e metodave shkencore sociale është zgjeruar gjithashtu. Studiuesit social mbështesin një larmi teknikash cilësore dhe sasiore. Kthesat gjuhësore dhe kulturore të mesit të shekullit XX çuan në qasje gjithnjë e më interpretuese, hermeneutike dhe filozofike drejt analizës së shoqërisë. Në të kundërt, fundi i viteve 1990 dhe fillimi i viteve 2000 kanë parë ngritjen e teknikave të reja analitike, matematikore, dhe llogaritëse, si modelimi i bazuar në agjentë dhe analiza e rrjetit social.<ref name="MW">{{Cite journal|doi=10.1146/annurev.soc.28.110601.141117|lang=en|title=From Factors to Actors: Computational Sociology and Agent-Based Modeling |first1=Michael W. |last1=Macy |first2=Robert |last2=Willer |journal=Annual Review of Sociology |volume=28 |pages=143–66|year=2002 |jstor=3069238}}</ref><ref name="Computational Social Science">{{Cite journal |title=Computational Social Science |journal=Science |date=6 shkurt 2009 |volume=323 |issue=5915 |pages=721–23 |doi=10.1126/science.1167742 |first1=David |last1=Lazer |first2=Alex |last2=Pentland |pmid=19197046 |last3=Adamic |first3=L |last4=Aral |first4=S |last5=Barabasi |first5=AL |last6=Brewer |first6=D |last7=Christakis |first7=N |last8=Contractor |first8=N |last9=Fowler |first9=J |last10=Gutmann |first10=M. |last11=Jebara |first11=T. |last12=King |first12=G. |last13=Macy |first13=M. |last14=Roy |first14=D. |last15=Van Alstyne |first15=M. |lang=en |pmc=2745217 |display-authors=8 }}</ref> Hulumtimi shoqëror informon politikanët dhe hartuesit e politikave, edukatorët, planifikuesit, ligjvënësit, administratorët, zhvilluesit, biznesmenët, menaxherët, punonjësit socialë, organizatat joqeveritare, organizatat jofitimprurëse dhe njerëzit e interesuar për zgjidhjen e çështjeve sociale në përgjithësi. Shpesh ekziston një marrëveshje e madhe ndërmjet kërkimeve shoqërore, hulumtimit të tregut dhe fushave të tjera statistikore.<ref>{{cite book|author1=Lynn R. Kahle |author2=Pierre Valette-Florence |title=Marketplace Lifestyles in an Age of Social Media|url=https://archive.org/details/marketplacelifes0000kahl |year=2012|location=New York|lang=en|publisher=M.E. Sharpe, Inc.|isbn=978-0-7656-2561-8}}</ref> == Historia dhe zanafilla e Sociologjisë == Si shkencë e vecantë, sociologjia zyrtarisht njihet aty nga fundi i shekullit të 19. Ajo u shkëput si shkencë e veçantë në atë kohë nga [[Filozofia]], [[Shkencat ekonomike]], [[Etnografia]]. Zanafila e krijimit të saj si shkencë është e lidhur ngushtë me zhvillimet e shoqërisë qytetare në [[Europën]] e shekullit të 19. si dhe me industrializimin progresiv. Mendimtarët e hershëm dhe ato të mesit të shekullit të 19. si [[Henri de Saint-Simon]], [[Karl Marx]], [[Herbert Spencer]], edhe sot e kësaj dite llogariten si mendimtarët klasik të sociologjisë. Emërtues i sociologjisë ishte shkencëtari francez [[Auguste Comte]] me librin e tij (Système de politique positive, ou Traité de sociologie, instituant la religion de l'humanité, 4 Bde., 1851-1854). == Përkufizime == Nga shpjegimi i kuptimit dhe i përmbajtjes se sociologjisë buron edhe vetë përkufizimi i saj. Disa nga këto përkufizime janë: * "''Sociologjia është studim i jetës së grupeve shoqërore''" ([[Earl Babbie]], 1983); * "''Sociologjia është studim sistematik i shoqërisë njerëzore''" ([[John Macionisin]] & [[Ken Plummerin]], 1998); * "''Sociologjia është shkencë, në kuptimin që ajo nënkupton metodat sistematike te studimit dhe vlerësimit te teorive nën driten e fakteve dhe argumenteve logjike''" ([[Anthony Giddens]]); * "''Sociologjia është një studim sistematik i jetës shoqërore, grupeve shoqërore dhe shoqërive, me theks te veçantë në shoqëritë moderne" (N.Fanuko 1997).'' == Ndarja e Sociologjisë == Sociologjia në një ndarje të thjeshtë ndahet në: === Sociologjia e përgjithshme === Temat kryesore të Sociologjisë së përgjithshme janë psh: Veprimi social,Interaksioni social, Shkëmbimi social,Ndryshimi social, Mobiliteti social, Struktura sociale, Pushteti, Hegjemonia, Elitat, Grupet, Rolet sociale, Klasat, Socializimi etj. === Sociologjitë e veçanta === Ndër më të rëndësishmet nga sociologjitë e veçanta janë: sociologjia e Punës, sociologjia e Familjes, sociologjia Politike, sociologjia juridike. Nga diferencimi i vazhdueshëm edhe i vet sociologjisë, dita ditës formohen edhe sociologji të tjera të veçanta. === Metodat Sociologjike === Numëri i madhë i instrumenteve metodike të sociologjisë empirike ndahet si vijon: * Metodat Kualitative; * Metodat Kuantitative; * Metodat Historiko-Krahasuese (komparative). Shumë shpesh përdoren kombinime të këtyre 3 Metodave (Metodat mixe/të përziera). == Ndarja e Sociologjisë sipas Temës që trajton == === [[Makrosociologjia]] === * [[Sociologjia Marxiste]] * [[Strukturalizmi]] * [[Funksionalizmi]] * [[Strukturfunksionalizmi]] * [[Teoritë Kritike]] * [[Teoritë Sistemore]] * [[Teoritë Kulturore]] === [[Mikrosociologjia]] === * [[Sociologjia e Konfliktit]] * [[Interaksionizmi Simbolik]] * [[Dinamika e Situates]] * [[Sociologjia e Fenomenit]] * [[Individualizmi Metodologjik]] * [[Sociologjia Figurative]] * [[Etnometodologjia]] === [[Mesosociologjia|Messosociologjia]] === Ky nocion është shumë pak i definuar dhe përshkruan psh. Sociologjinë e Institucioneve, të Ritualeve dhe Organizatave. == Sociologë të rëndësishëm == <div align="center"> <gallery perrow="5" widths="92" heights="85"> image:Auguste Comte2.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Auguste Comte]]</small></div> image:Emile Durkheim.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Émile Durkheim]]</small></div> image:Vilfredo Pareto 1870s2.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Vilfredo Pareto]]</small></div> image:Ferdinand Toennies Bueste Husum-Ausschnitt.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Ferdinand Tönnies]]</small></div> image:Simmel 01.JPG|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Georg Simmel]]</small></div> image:Max Weber 1894.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Max Weber]]</small></div> </gallery></div> * [[Theodor W. Adorno]] * [[Auguste Comte]] * [[Émile Durkheim]] * [[Norbert Elias]] * [[Michel Foucault]] * [[Jürgen Habermas]] * [[Paul Lazarsfeld]] * [[C Wright Mills]] * [[Karl Marx]] * [[Vilfredo Pareto]] * [[Talcott Parsons]] * [[Georg Simmel]] * [[Herbert Spencer]] * [[Ferdinand Tönnies]] * [[Max Weber]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkencë]] [[Kategoria:Sociologji| ]] 0hgk1jvk6mhjvc81yk2ub5qtfcnakiw 2940619 2940588 2026-04-13T08:47:31Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940619 wikitext text/x-wiki '''Sociologjia''' është një studim i [[Shoqëria|shoqërisë]], modeleve të marrëdhënieve shoqërore, bashkëveprimit shoqëror dhe kulturës së jetës së përditshme.<ref>{{cite web|url=http://www.orgnet.com/sna.html|title=Social Network Analysis: An Introduction|lang=en|website=orgnet.com}}</ref><ref>{{cite web|title=sociology. (n.d.). ''The American Heritage Science Dictionary''|lang=en|access-date=13 korrik 2013|website=Dictionary.com|lang=en|url=http://dictionary.reference.com/browse/sociology}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.colgate.edu/docs/default-source/default-document-library/sociology-a-21st-century-major.pdf?sfvrsn=0|title=Sociology: A 21st Century Major|publisher=American Sociological Association|lang=en|accessdate=19 korrik 2017|via=Colgate.edu|archive-date=18 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018181236/https://www.colgate.edu/docs/default-source/default-document-library/sociology-a-21st-century-major.pdf?sfvrsn=0|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asanet.org/introtosociology/Documents/Field%20of%20sociology033108.htm#whatissociology|lang=en|title=An Introduction to Sociology|website=asanet.org}}</ref> Është një [[Shkenca shoqërore|shkencë shoqërore]] që përdor metoda të ndryshme të hetimit empirik dhe analiza kritike<ref name="Classical Statements">{{Cite book|vauthors=Ashley D, Orenstein DM|lang=en|title=Sociological theory: Classical statements (6th ed.)|publisher=Pearson Education|location=Boston|year=2005|page=169}}</ref> për të zhvilluar një organ të njohurive për rendin shoqëror, pranimin dhe ndryshimin ose evolucionin shoqëror. Sociologjia përcaktohet gjithashtu si shkencë e përgjithshme e shoqërisë. Ndërsa disa sociologë kryejnë kërkime që mund të zbatohen drejtpërdrejt në politikën sociale dhe mirëqenien, të tjerët përqendrohen kryesisht në rafinimin e të kuptuarit teorik të proceseve sociale. Tempat e lëndës ndryshojnë nga niveli mikro-sociologjik i veprimit individual (agjenti) dhe ndërveprimi në nivelin makro të sistemeve dhe strukturës shoqërore.<ref name="Giddens Intro">{{cite book|last=Giddens|first=Anthony|last2=Duneier|first2=Mitchell|last3=Applebaum|first3=Richard|year=2007|title=Introduction to Sociology|url=https://archive.org/details/introductiontoso0000gidd_a1f8|edition=VI|place=New York|publisher=W.W. Norton and Company|chapter=1|lang=en}}</ref> Fokusimet e ndryshme tradicionale të sociologjisë përfshijnë shtresimin shoqëror, klasën shoqërore, lëvizjen sociale, [[Feja|fenë]], [[Shekullarizmi|shekullarizimin]], [[Ligji|ligjin]], [[Seksualiteti|seksualitetin]], [[Gjinia|gjininë]] dhe [[Devijimi (sociologji)|devijimin]]. Ndërsa të gjitha sferat e veprimtarisë njerëzore preken nga ndërveprimi midis strukturës sociale dhe veprimit individual, sociologjia gradualisht e ka zgjeruar fokusin e saj në lëndë të tjera, siç janë shëndetësia, mjekësia, ekonomia, institucionet ushtarake dhe penale, interneti, arsimi, kapitali shoqëror, etj. roli i veprimtarisë shoqërore në zhvillimin e njohurive shkencore. Gama e metodave shkencore sociale është zgjeruar gjithashtu. Studiuesit social mbështesin një larmi teknikash cilësore dhe sasiore. Kthesat gjuhësore dhe kulturore të mesit të shekullit XX çuan në qasje gjithnjë e më interpretuese, hermeneutike dhe filozofike drejt analizës së shoqërisë. Në të kundërt, fundi i viteve 1990 dhe fillimi i viteve 2000 kanë parë ngritjen e teknikave të reja analitike, matematikore, dhe llogaritëse, si modelimi i bazuar në agjentë dhe analiza e rrjetit social.<ref name="MW">{{Cite journal|doi=10.1146/annurev.soc.28.110601.141117|lang=en|title=From Factors to Actors: Computational Sociology and Agent-Based Modeling|first1=Michael W.|last1=Macy|first2=Robert|last2=Willer|journal=Annual Review of Sociology|volume=28|pages=143–66|year=2002|jstor=3069238|publisher=Annual Reviews|issue=1}}</ref><ref name="Computational Social Science">{{Cite journal|title=Computational Social Science|journal=Science|date=6 shkurt 2009|volume=323|issue=5915|pages=721–23|doi=10.1126/science.1167742|first1=David|last1=Lazer|first2=Alex|last2=Pentland|pmid=19197046|last3=Adamic|first3=L|last4=Aral|first4=S|last5=Barabasi|first5=AL|last6=Brewer|first6=D|last7=Christakis|first7=N|last8=Contractor|first8=N|last9=Fowler|first9=J|last10=Gutmann|first10=M.|last11=Jebara|first11=T.|last12=King|first12=G.|last13=Macy|first13=M.|last14=Roy|first14=D.|last15=Van Alstyne|first15=M.|lang=en|pmc=2745217|display-authors=8|publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS)}}</ref> Hulumtimi shoqëror informon politikanët dhe hartuesit e politikave, edukatorët, planifikuesit, ligjvënësit, administratorët, zhvilluesit, biznesmenët, menaxherët, punonjësit socialë, organizatat joqeveritare, organizatat jofitimprurëse dhe njerëzit e interesuar për zgjidhjen e çështjeve sociale në përgjithësi. Shpesh ekziston një marrëveshje e madhe ndërmjet kërkimeve shoqërore, hulumtimit të tregut dhe fushave të tjera statistikore.<ref>{{cite book|author1=Lynn R. Kahle|author2=Pierre Valette-Florence|title=Marketplace Lifestyles in an Age of Social Media|url=https://archive.org/details/marketplacelifes0000kahl|year=2012|location=New York|lang=en|publisher=M.E. Sharpe, Inc.|isbn=978-0-7656-2561-8|first=Lynn R.|last=Kahle|date=2011}}</ref> == Historia dhe zanafilla e Sociologjisë == Si shkencë e vecantë, sociologjia zyrtarisht njihet aty nga fundi i shekullit të 19. Ajo u shkëput si shkencë e veçantë në atë kohë nga [[Filozofia]], [[Shkencat ekonomike]], [[Etnografia]]. Zanafila e krijimit të saj si shkencë është e lidhur ngushtë me zhvillimet e shoqërisë qytetare në [[Europën]] e shekullit të 19. si dhe me industrializimin progresiv. Mendimtarët e hershëm dhe ato të mesit të shekullit të 19. si [[Henri de Saint-Simon]], [[Karl Marx]], [[Herbert Spencer]], edhe sot e kësaj dite llogariten si mendimtarët klasik të sociologjisë. Emërtues i sociologjisë ishte shkencëtari francez [[Auguste Comte]] me librin e tij (Système de politique positive, ou Traité de sociologie, instituant la religion de l'humanité, 4 Bde., 1851-1854). == Përkufizime == Nga shpjegimi i kuptimit dhe i përmbajtjes se sociologjisë buron edhe vetë përkufizimi i saj. Disa nga këto përkufizime janë: * "''Sociologjia është studim i jetës së grupeve shoqërore''" ([[Earl Babbie]], 1983); * "''Sociologjia është studim sistematik i shoqërisë njerëzore''" ([[John Macionisin]] & [[Ken Plummerin]], 1998); * "''Sociologjia është shkencë, në kuptimin që ajo nënkupton metodat sistematike te studimit dhe vlerësimit te teorive nën driten e fakteve dhe argumenteve logjike''" ([[Anthony Giddens]]); * "''Sociologjia është një studim sistematik i jetës shoqërore, grupeve shoqërore dhe shoqërive, me theks te veçantë në shoqëritë moderne" (N.Fanuko 1997).'' == Ndarja e Sociologjisë == Sociologjia në një ndarje të thjeshtë ndahet në: === Sociologjia e përgjithshme === Temat kryesore të Sociologjisë së përgjithshme janë psh: Veprimi social,Interaksioni social, Shkëmbimi social,Ndryshimi social, Mobiliteti social, Struktura sociale, Pushteti, Hegjemonia, Elitat, Grupet, Rolet sociale, Klasat, Socializimi etj. === Sociologjitë e veçanta === Ndër më të rëndësishmet nga sociologjitë e veçanta janë: sociologjia e Punës, sociologjia e Familjes, sociologjia Politike, sociologjia juridike. Nga diferencimi i vazhdueshëm edhe i vet sociologjisë, dita ditës formohen edhe sociologji të tjera të veçanta. === Metodat Sociologjike === Numëri i madhë i instrumenteve metodike të sociologjisë empirike ndahet si vijon: * Metodat Kualitative; * Metodat Kuantitative; * Metodat Historiko-Krahasuese (komparative). Shumë shpesh përdoren kombinime të këtyre 3 Metodave (Metodat mixe/të përziera). == Ndarja e Sociologjisë sipas Temës që trajton == === [[Makrosociologjia]] === * [[Sociologjia Marxiste]] * [[Strukturalizmi]] * [[Funksionalizmi]] * [[Strukturfunksionalizmi]] * [[Teoritë Kritike]] * [[Teoritë Sistemore]] * [[Teoritë Kulturore]] === [[Mikrosociologjia]] === * [[Sociologjia e Konfliktit]] * [[Interaksionizmi Simbolik]] * [[Dinamika e Situates]] * [[Sociologjia e Fenomenit]] * [[Individualizmi Metodologjik]] * [[Sociologjia Figurative]] * [[Etnometodologjia]] === [[Mesosociologjia|Messosociologjia]] === Ky nocion është shumë pak i definuar dhe përshkruan psh. Sociologjinë e Institucioneve, të Ritualeve dhe Organizatave. == Sociologë të rëndësishëm == <div align="center"> <gallery perrow="5" widths="92" heights="85"> image:Auguste Comte2.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Auguste Comte]]</small></div> image:Emile Durkheim.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Émile Durkheim]]</small></div> image:Vilfredo Pareto 1870s2.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Vilfredo Pareto]]</small></div> image:Ferdinand Toennies Bueste Husum-Ausschnitt.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Ferdinand Tönnies]]</small></div> image:Simmel 01.JPG|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Georg Simmel]]</small></div> image:Max Weber 1894.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Max Weber]]</small></div> </gallery></div> * [[Theodor W. Adorno]] * [[Auguste Comte]] * [[Émile Durkheim]] * [[Norbert Elias]] * [[Michel Foucault]] * [[Jürgen Habermas]] * [[Paul Lazarsfeld]] * [[C Wright Mills]] * [[Karl Marx]] * [[Vilfredo Pareto]] * [[Talcott Parsons]] * [[Georg Simmel]] * [[Herbert Spencer]] * [[Ferdinand Tönnies]] * [[Max Weber]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkencë]] [[Kategoria:Sociologji| ]] h11xz603uw66djxfwkhoqbkknqc1ul5 2940626 2940619 2026-04-13T08:52:10Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940619|2940619]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940626 wikitext text/x-wiki '''Sociologjia''' është një studim i [[Shoqëria|shoqërisë]], modeleve të marrëdhënieve shoqërore, bashkëveprimit shoqëror dhe kulturës së jetës së përditshme.<ref>{{cite web|url=http://www.orgnet.com/sna.html|title=Social Network Analysis: An Introduction|lang=en|website=orgnet.com}}</ref><ref>{{cite web|title=sociology. (n.d.). ''The American Heritage Science Dictionary''|lang=en|access-date=13 korrik 2013|website=Dictionary.com|lang=en|url=http://dictionary.reference.com/browse/sociology}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.colgate.edu/docs/default-source/default-document-library/sociology-a-21st-century-major.pdf?sfvrsn=0|title=Sociology: A 21st Century Major|publisher=American Sociological Association|lang=en|accessdate=19 korrik 2017|via=Colgate.edu|archive-date=18 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018181236/https://www.colgate.edu/docs/default-source/default-document-library/sociology-a-21st-century-major.pdf?sfvrsn=0|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asanet.org/introtosociology/Documents/Field%20of%20sociology033108.htm#whatissociology|lang=en|title=An Introduction to Sociology|website=asanet.org}}</ref> Është një [[Shkenca shoqërore|shkencë shoqërore]] që përdor metoda të ndryshme të hetimit empirik dhe analiza kritike<ref name="Classical Statements">{{Cite book|vauthors=Ashley D, Orenstein DM |lang=en|title=Sociological theory: Classical statements (6th ed.) |publisher=Pearson Education |location=Boston |year=2005 |page=169 }}</ref> për të zhvilluar një organ të njohurive për rendin shoqëror, pranimin dhe ndryshimin ose evolucionin shoqëror. Sociologjia përcaktohet gjithashtu si shkencë e përgjithshme e shoqërisë. Ndërsa disa sociologë kryejnë kërkime që mund të zbatohen drejtpërdrejt në politikën sociale dhe mirëqenien, të tjerët përqendrohen kryesisht në rafinimin e të kuptuarit teorik të proceseve sociale. Tempat e lëndës ndryshojnë nga niveli mikro-sociologjik i veprimit individual (agjenti) dhe ndërveprimi në nivelin makro të sistemeve dhe strukturës shoqërore.<ref name="Giddens Intro">{{cite book|last=Giddens|first=Anthony|last2=Duneier|first2=Mitchell|last3=Applebaum|first3=Richard|year=2007|title=Introduction to Sociology|url=https://archive.org/details/introductiontoso0000gidd_a1f8|edition=VI|place= New York|publisher=W.W. Norton and Company|chapter=1|lang=en}}</ref> Fokusimet e ndryshme tradicionale të sociologjisë përfshijnë shtresimin shoqëror, klasën shoqërore, lëvizjen sociale, [[Feja|fenë]], [[Shekullarizmi|shekullarizimin]], [[Ligji|ligjin]], [[Seksualiteti|seksualitetin]], [[Gjinia|gjininë]] dhe [[Devijimi (sociologji)|devijimin]]. Ndërsa të gjitha sferat e veprimtarisë njerëzore preken nga ndërveprimi midis strukturës sociale dhe veprimit individual, sociologjia gradualisht e ka zgjeruar fokusin e saj në lëndë të tjera, siç janë shëndetësia, mjekësia, ekonomia, institucionet ushtarake dhe penale, interneti, arsimi, kapitali shoqëror, etj. roli i veprimtarisë shoqërore në zhvillimin e njohurive shkencore. Gama e metodave shkencore sociale është zgjeruar gjithashtu. Studiuesit social mbështesin një larmi teknikash cilësore dhe sasiore. Kthesat gjuhësore dhe kulturore të mesit të shekullit XX çuan në qasje gjithnjë e më interpretuese, hermeneutike dhe filozofike drejt analizës së shoqërisë. Në të kundërt, fundi i viteve 1990 dhe fillimi i viteve 2000 kanë parë ngritjen e teknikave të reja analitike, matematikore, dhe llogaritëse, si modelimi i bazuar në agjentë dhe analiza e rrjetit social.<ref name="MW">{{Cite journal|doi=10.1146/annurev.soc.28.110601.141117|lang=en|title=From Factors to Actors: Computational Sociology and Agent-Based Modeling |first1=Michael W. |last1=Macy |first2=Robert |last2=Willer |journal=Annual Review of Sociology |volume=28 |pages=143–66|year=2002 |jstor=3069238}}</ref><ref name="Computational Social Science">{{Cite journal |title=Computational Social Science |journal=Science |date=6 shkurt 2009 |volume=323 |issue=5915 |pages=721–23 |doi=10.1126/science.1167742 |first1=David |last1=Lazer |first2=Alex |last2=Pentland |pmid=19197046 |last3=Adamic |first3=L |last4=Aral |first4=S |last5=Barabasi |first5=AL |last6=Brewer |first6=D |last7=Christakis |first7=N |last8=Contractor |first8=N |last9=Fowler |first9=J |last10=Gutmann |first10=M. |last11=Jebara |first11=T. |last12=King |first12=G. |last13=Macy |first13=M. |last14=Roy |first14=D. |last15=Van Alstyne |first15=M. |lang=en |pmc=2745217 |display-authors=8 }}</ref> Hulumtimi shoqëror informon politikanët dhe hartuesit e politikave, edukatorët, planifikuesit, ligjvënësit, administratorët, zhvilluesit, biznesmenët, menaxherët, punonjësit socialë, organizatat joqeveritare, organizatat jofitimprurëse dhe njerëzit e interesuar për zgjidhjen e çështjeve sociale në përgjithësi. Shpesh ekziston një marrëveshje e madhe ndërmjet kërkimeve shoqërore, hulumtimit të tregut dhe fushave të tjera statistikore.<ref>{{cite book|author1=Lynn R. Kahle |author2=Pierre Valette-Florence |title=Marketplace Lifestyles in an Age of Social Media|url=https://archive.org/details/marketplacelifes0000kahl |year=2012|location=New York|lang=en|publisher=M.E. Sharpe, Inc.|isbn=978-0-7656-2561-8}}</ref> == Historia dhe zanafilla e Sociologjisë == Si shkencë e vecantë, sociologjia zyrtarisht njihet aty nga fundi i shekullit të 19. Ajo u shkëput si shkencë e veçantë në atë kohë nga [[Filozofia]], [[Shkencat ekonomike]], [[Etnografia]]. Zanafila e krijimit të saj si shkencë është e lidhur ngushtë me zhvillimet e shoqërisë qytetare në [[Europën]] e shekullit të 19. si dhe me industrializimin progresiv. Mendimtarët e hershëm dhe ato të mesit të shekullit të 19. si [[Henri de Saint-Simon]], [[Karl Marx]], [[Herbert Spencer]], edhe sot e kësaj dite llogariten si mendimtarët klasik të sociologjisë. Emërtues i sociologjisë ishte shkencëtari francez [[Auguste Comte]] me librin e tij (Système de politique positive, ou Traité de sociologie, instituant la religion de l'humanité, 4 Bde., 1851-1854). == Përkufizime == Nga shpjegimi i kuptimit dhe i përmbajtjes se sociologjisë buron edhe vetë përkufizimi i saj. Disa nga këto përkufizime janë: * "''Sociologjia është studim i jetës së grupeve shoqërore''" ([[Earl Babbie]], 1983); * "''Sociologjia është studim sistematik i shoqërisë njerëzore''" ([[John Macionisin]] & [[Ken Plummerin]], 1998); * "''Sociologjia është shkencë, në kuptimin që ajo nënkupton metodat sistematike te studimit dhe vlerësimit te teorive nën driten e fakteve dhe argumenteve logjike''" ([[Anthony Giddens]]); * "''Sociologjia është një studim sistematik i jetës shoqërore, grupeve shoqërore dhe shoqërive, me theks te veçantë në shoqëritë moderne" (N.Fanuko 1997).'' == Ndarja e Sociologjisë == Sociologjia në një ndarje të thjeshtë ndahet në: === Sociologjia e përgjithshme === Temat kryesore të Sociologjisë së përgjithshme janë psh: Veprimi social,Interaksioni social, Shkëmbimi social,Ndryshimi social, Mobiliteti social, Struktura sociale, Pushteti, Hegjemonia, Elitat, Grupet, Rolet sociale, Klasat, Socializimi etj. === Sociologjitë e veçanta === Ndër më të rëndësishmet nga sociologjitë e veçanta janë: sociologjia e Punës, sociologjia e Familjes, sociologjia Politike, sociologjia juridike. Nga diferencimi i vazhdueshëm edhe i vet sociologjisë, dita ditës formohen edhe sociologji të tjera të veçanta. === Metodat Sociologjike === Numëri i madhë i instrumenteve metodike të sociologjisë empirike ndahet si vijon: * Metodat Kualitative; * Metodat Kuantitative; * Metodat Historiko-Krahasuese (komparative). Shumë shpesh përdoren kombinime të këtyre 3 Metodave (Metodat mixe/të përziera). == Ndarja e Sociologjisë sipas Temës që trajton == === [[Makrosociologjia]] === * [[Sociologjia Marxiste]] * [[Strukturalizmi]] * [[Funksionalizmi]] * [[Strukturfunksionalizmi]] * [[Teoritë Kritike]] * [[Teoritë Sistemore]] * [[Teoritë Kulturore]] === [[Mikrosociologjia]] === * [[Sociologjia e Konfliktit]] * [[Interaksionizmi Simbolik]] * [[Dinamika e Situates]] * [[Sociologjia e Fenomenit]] * [[Individualizmi Metodologjik]] * [[Sociologjia Figurative]] * [[Etnometodologjia]] === [[Mesosociologjia|Messosociologjia]] === Ky nocion është shumë pak i definuar dhe përshkruan psh. Sociologjinë e Institucioneve, të Ritualeve dhe Organizatave. == Sociologë të rëndësishëm == <div align="center"> <gallery perrow="5" widths="92" heights="85"> image:Auguste Comte2.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Auguste Comte]]</small></div> image:Emile Durkheim.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Émile Durkheim]]</small></div> image:Vilfredo Pareto 1870s2.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Vilfredo Pareto]]</small></div> image:Ferdinand Toennies Bueste Husum-Ausschnitt.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Ferdinand Tönnies]]</small></div> image:Simmel 01.JPG|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Georg Simmel]]</small></div> image:Max Weber 1894.jpg|<br /><div style="text-align: center;"><small>[[Max Weber]]</small></div> </gallery></div> * [[Theodor W. Adorno]] * [[Auguste Comte]] * [[Émile Durkheim]] * [[Norbert Elias]] * [[Michel Foucault]] * [[Jürgen Habermas]] * [[Paul Lazarsfeld]] * [[C Wright Mills]] * [[Karl Marx]] * [[Vilfredo Pareto]] * [[Talcott Parsons]] * [[Georg Simmel]] * [[Herbert Spencer]] * [[Ferdinand Tönnies]] * [[Max Weber]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkencë]] [[Kategoria:Sociologji| ]] 0hgk1jvk6mhjvc81yk2ub5qtfcnakiw 0 1727 2940403 2939324 2026-04-12T19:07:59Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]] 2940403 wikitext text/x-wiki '''Gjeometria '''është degë e [[matematika|matematikës]] që i studion figurat e rrafshit dhe hapësirës dhe relacionet në mes tyre. Fjala gjeometri vjen nga greqishtja dhe ka kuptimin "matje e tokës" këtë fjalë e krijoi Herodoti. == Historia e zhvillimit të gjeometrisë == [[Skeda:Illustration to Euclid's proof of the Pythagorean theorem.svg|thumb|right]] Me kalimin e shekujve gjeometria është zgjeruar duke u bërë një kompleks studimesh dhe hulumtimesh të ndërlikuara. Koha se kur ka "lindur" gjeometria si shkencë sipas Euklidit është [[shekulli III|shekulli i III-të]].Kontribute në gjeometri kanë dhënë edhe matematikanët Arkimedi dhe Apolloni i Perges. Në Egjipt rreth lumit Nil pas vërshimeve zhdukeshin kufijtë e parcelave dhe për këtë arsye njeriu u detyrua që ti rindante prapë ato dhe për këto duheshin njohje të disa rregullave të cilat të përmbledhura e morën emrin gjeometri. Në [[shekulli XVI|shekullin e XVI-të]] gjeometria merr karakter algjebrik, që përgatiste rrugën për në ''gjeometrinë analitike'' e shtruar nga Fermat dhe Cartesiusi (Descartesi). Një ndarje e studimit të gjeometrisë sipas degëve të ndryshme ndodh në [[shekulli XIX|shekullin e XIX-të]]. Në këtë periudhë bëjnë pjesë Gaspard Monge, Edouard Poncelet, Chasles, Steiner, Plücker, Staudt të tjerë si Grassmann, Jacobi, Cayley e Sylvester zhvillojnë ''gjeometrinë hiperspaciale''. Gaussi dhe Riemanni praktikojnë ''gjeometrinë diferenciale''. == Shih edhe == * [[Aritmetika]] * [[Matematika]] * [[Gjeometria analitike]] * [[Gjeometria deskriptive]] == Literatura == * {{Cite book|last=Eves|first=Howard|title=An Introduction to the History of Mathematics|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000eves|publisher=Saunders|year=1990|isbn=978-0-03-029558-4|pages=[https://archive.org/details/introductiontohi0000eves/page/141 141]}} * {{cite book|last=Boyer|first=C.B.|title=A History of Mathematics|edition=Second edition, revised by Uta C. Merzbach|location=New York|publisher=Wiley|year=1991|orig-year=1989|isbn=978-0-471-54397-8|url-access=registration|url=https://archive.org/details/historyofmathema00boye}} * {{cite book|last=Cooke|first=Roger|year=2005|title=The History of Mathematics|url=https://archive.org/details/historyofmathema0000cook_o3g3|place=New York|publisher=Wiley-Interscience|isbn=978-0-471-44459-6}} * {{cite book|last=Hayashi|first=Takao|chapter=Indian Mathematics|year=2003|editor-last=Grattan-Guinness|editor-first=Ivor|title=Companion Encyclopedia of the History and Philosophy of the Mathematical Sciences|volume=1|pages=118–130|place=Baltimore, MD|publisher=The Johns Hopkins University Press|isbn=978-0-8018-7396-6}} * {{cite book|last=Hayashi|first=Takao|year=2005|chapter=Indian Mathematics|pages=360–375|editor-last=Flood|editor-first=Gavin|title=The Blackwell Companion to Hinduism|place=Oxford|publisher=Basil Blackwell|isbn=978-1-4051-3251-0}} * {{cite book|author=Nikolai I. Lobachevsky|title=Pangeometry|others=translator and editor: A. Papadopoulos|series=Heritage of European Mathematics Series|volume=4|publisher=European Mathematical Society|year=2010}} * {{cite book|ref=none|author=Jay Kappraff|url=http://www.worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8952|title=A Participatory Approach to Modern Geometry|year=2014|publisher=World Scientific Publishing|doi=10.1142/8952|isbn=978-981-4556-70-5}} * {{cite book|ref=none|author=Leonard Mlodinow|title=Euclid's Window – The Story of Geometry from Parallel Lines to Hyperspace|year=2002|edition=UK|publisher=Allen Lane|isbn=978-0-7139-9634-0}} * {{Cite book|last=Tabak|first=John|year=2014|title=Geometry: the language of space and form|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-4953-0|pages=xiv}} * {{Cite book|last=Turner|first=Martin J.|last2=Blackledge|first2=Jonathan M.|last3=Andrews|first3=Patrick R.|title=Fractal Geometry in Digital Imaging|url=https://books.google.com/books?id=oLXgFdfKp78C&pg=PA1|year=1998|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-703970-1|pages=1}} * {{Citation|last=Staal|first=Frits|title=Greek and Vedic Geometry|journal=Journal of Indian Philosophy|volume=27|issue=1–2|year=1999|doi=10.1023/A:1004364417713|pages=105-127}} == Referime == {{reflist}} {{Matematika}} [[Kategoria:Matematikë]] [[Kategoria:Gjeometri]] dt6ztyuy58pxvpjqhfd3nqbvov2f8uk 2940404 2940403 2026-04-12T19:08:49Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940403|2940403]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940404 wikitext text/x-wiki '''Gjeometria '''është degë e [[matematika|matematikës]] që i studion figurat e rrafshit dhe hapësirës dhe relacionet në mes tyre. Fjala gjeometri vjen nga greqishtja dhe ka kuptimin "matje e tokës" këtë fjalë e krijoi Herodoti. == Historia e zhvillimit të gjeometrisë == [[Skeda:Illustration to Euclid's proof of the Pythagorean theorem.svg|thumb|right]] Me kalimin e shekujve gjeometria është zgjeruar duke u bërë një kompleks studimesh dhe hulumtimesh të ndërlikuara. Koha se kur ka "lindur" gjeometria si shkencë sipas Euklidit është [[shekulli III|shekulli i III-të]].Kontribute në gjeometri kanë dhënë edhe matematikanët Arkimedi dhe Apolloni i Perges. Në Egjipt rreth lumit Nil pas vërshimeve zhdukeshin kufijtë e parcelave dhe për këtë arsye njeriu u detyrua që ti rindante prapë ato dhe për këto duheshin njohje të disa rregullave të cilat të përmbledhura e morën emrin gjeometri. Në [[shekulli XVI|shekullin e XVI-të]] gjeometria merr karakter algjebrik, që përgatiste rrugën për në ''gjeometrinë analitike'' e shtruar nga Fermat dhe Cartesiusi (Descartesi). Një ndarje e studimit të gjeometrisë sipas degëve të ndryshme ndodh në [[shekulli XIX|shekullin e XIX-të]]. Në këtë periudhë bëjnë pjesë Gaspard Monge, Edouard Poncelet, Chasles, Steiner, Plücker, Staudt të tjerë si Grassmann, Jacobi, Cayley e Sylvester zhvillojnë ''gjeometrinë hiperspaciale''. Gaussi dhe Riemanni praktikojnë ''gjeometrinë diferenciale''. == Shih edhe == * [[Aritmetika]] * [[Matematika]] * [[Gjeometria analitike]] * [[Gjeometria deskriptive]] == Literatura == * {{Cite book|last=Eves|first=Howard|title=An Introduction to the History of Mathematics|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000eves|publisher= Saunders|year=1990|isbn=978-0-03-029558-4|pages=[https://archive.org/details/introductiontohi0000eves/page/141 141]}} * {{cite book |last=Boyer |first=C.B. |title=A History of Mathematics |edition=Second edition, revised by Uta C. Merzbach |location=New York |publisher=Wiley |year=1991 |orig-year=1989 |isbn=978-0-471-54397-8 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/historyofmathema00boye }} * {{cite book| last=Cooke| first=Roger| year=2005| title=The History of Mathematics| url=https://archive.org/details/historyofmathema0000cook_o3g3| place=New York| publisher=Wiley-Interscience| isbn=978-0-471-44459-6}} * {{cite book| last=Hayashi| first=Takao| chapter=Indian Mathematics| year=2003| editor-last=Grattan-Guinness| editor-first=Ivor| title=Companion Encyclopedia of the History and Philosophy of the Mathematical Sciences| volume=1| pages=118–130| place=Baltimore, MD| publisher=The Johns Hopkins University Press| isbn=978-0-8018-7396-6}} * {{cite book| last=Hayashi| first=Takao| year=2005| chapter=Indian Mathematics| pages=360–375| editor-last=Flood| editor-first=Gavin| title=The Blackwell Companion to Hinduism| place=Oxford| publisher=Basil Blackwell| isbn=978-1-4051-3251-0}} * {{cite book|author=Nikolai I. Lobachevsky|title=Pangeometry|others=translator and editor: A. Papadopoulos|series=Heritage of European Mathematics Series|volume=4|publisher=European Mathematical Society|year=2010}} * {{cite book|ref=none|author=Jay Kappraff|url= http://www.worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8952|title=A Participatory Approach to Modern Geometry|year=2014|publisher=World Scientific Publishing|doi=10.1142/8952|isbn=978-981-4556-70-5}} * {{cite book|ref=none|author=Leonard Mlodinow|title=Euclid's Window – The Story of Geometry from Parallel Lines to Hyperspace|year=2002|edition=UK|publisher=Allen Lane|isbn=978-0-7139-9634-0}} * {{Cite book|last=Tabak|first= John|year=2014|title= Geometry: the language of space and form|publisher= Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-4953-0|pages=xiv}} * {{Cite book|last=Turner|first=Martin J.|last2=Blackledge|first2=Jonathan M.|last3=Andrews|first3=Patrick R.|title=Fractal Geometry in Digital Imaging|url=https://books.google.com/books?id=oLXgFdfKp78C&pg=PA1|year=1998|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-703970-1|pages=1}} * {{Citation | last=Staal | first=Frits| title=Greek and Vedic Geometry | journal=Journal of Indian Philosophy | volume=27 | issue=1–2 |year=1999 | doi=10.1023/A:1004364417713 |pages=105-127 }} == Referime == {{reflist}} {{Matematika}} [[Kategoria:Matematikë]] [[Kategoria:Gjeometri]] klcx3is7b8afkumeagsmn5704m4fsxc 2940573 2940404 2026-04-13T08:09:13Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940573 wikitext text/x-wiki '''Gjeometria '''është degë e [[matematika|matematikës]] që i studion figurat e rrafshit dhe hapësirës dhe relacionet në mes tyre. Fjala gjeometri vjen nga greqishtja dhe ka kuptimin "matje e tokës" këtë fjalë e krijoi Herodoti. == Historia e zhvillimit të gjeometrisë == [[Skeda:Illustration to Euclid's proof of the Pythagorean theorem.svg|thumb|right]] Me kalimin e shekujve gjeometria është zgjeruar duke u bërë një kompleks studimesh dhe hulumtimesh të ndërlikuara. Koha se kur ka "lindur" gjeometria si shkencë sipas Euklidit është [[shekulli III|shekulli i III-të]].Kontribute në gjeometri kanë dhënë edhe matematikanët Arkimedi dhe Apolloni i Perges. Në Egjipt rreth lumit Nil pas vërshimeve zhdukeshin kufijtë e parcelave dhe për këtë arsye njeriu u detyrua që ti rindante prapë ato dhe për këto duheshin njohje të disa rregullave të cilat të përmbledhura e morën emrin gjeometri. Në [[shekulli XVI|shekullin e XVI-të]] gjeometria merr karakter algjebrik, që përgatiste rrugën për në ''gjeometrinë analitike'' e shtruar nga Fermat dhe Cartesiusi (Descartesi). Një ndarje e studimit të gjeometrisë sipas degëve të ndryshme ndodh në [[shekulli XIX|shekullin e XIX-të]]. Në këtë periudhë bëjnë pjesë Gaspard Monge, Edouard Poncelet, Chasles, Steiner, Plücker, Staudt të tjerë si Grassmann, Jacobi, Cayley e Sylvester zhvillojnë ''gjeometrinë hiperspaciale''. Gaussi dhe Riemanni praktikojnë ''gjeometrinë diferenciale''. == Shih edhe == * [[Aritmetika]] * [[Matematika]] * [[Gjeometria analitike]] * [[Gjeometria deskriptive]] == Literatura == * {{Cite book|last=Eves|first=Howard|title=An Introduction to the History of Mathematics|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000eves|publisher=Saunders|isbn=978-0-03-029558-4|pages=[https://archive.org/details/introductiontohi0000eves/page/141 141]|date=1990}} * {{cite book|last=Boyer|first=C.B.|title=A History of Mathematics|edition=Second edition, revised by Uta C. Merzbach|location=New York|publisher=Wiley|orig-year=1989|isbn=978-0-471-54397-8|url-access=registration|url=https://archive.org/details/historyofmathema00boye|date=1991}} * {{cite book|last=Cooke|first=Roger|title=The History of Mathematics|url=https://archive.org/details/historyofmathema0000cook_o3g3|place=New York|publisher=Wiley-Interscience|isbn=978-0-471-44459-6|date=2005}} * {{cite book|last=Hayashi|first=Takao|chapter=Indian Mathematics|editor-last=Grattan-Guinness|editor-first=Ivor|title=Companion Encyclopedia of the History and Philosophy of the Mathematical Sciences|volume=1|pages=118–130|place=Baltimore, MD|publisher=The Johns Hopkins University Press|isbn=978-0-8018-7396-6|date=2003}} * {{cite book|last=Hayashi|first=Takao|chapter=Indian Mathematics|pages=360–375|editor-last=Flood|editor-first=Gavin|title=The Blackwell Companion to Hinduism|place=Oxford|publisher=Basil Blackwell|isbn=978-1-4051-3251-0|date=qer 10, 2005}} * {{cite book|author=Nikolai I. Lobachevsky|title=Pangeometry|others=translator and editor: A. Papadopoulos|series=Heritage of European Mathematics Series|volume=4|publisher=European Mathematical Society|year=2010}} * {{cite book|ref=none|author=Jay Kappraff|url=http://www.worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8952|title=A Participatory Approach to Modern Geometry|year=2014|publisher=World Scientific Publishing|doi=10.1142/8952|isbn=978-981-4556-70-5|date=2013-09-20}} * {{cite book|ref=none|author=Leonard Mlodinow|title=Euclid's Window – The Story of Geometry from Parallel Lines to Hyperspace|edition=UK|publisher=Allen Lane|isbn=978-0-7139-9634-0|date=2002}} * {{Cite book|last=Tabak|first=John|year=2014|title=Geometry: the language of space and form|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-4953-0|pages=xiv|date=maj 2004}} * {{Cite book|last=Turner|first=Martin J.|last2=Blackledge|first2=Jonathan M.|last3=Andrews|first3=Patrick R.|title=Fractal Geometry in Digital Imaging|url=https://books.google.com/books?id=oLXgFdfKp78C&pg=PA1|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-703970-1|pages=1|date=1998}} * {{Citation|last=Staal|first=Frits|title=Greek and Vedic Geometry|journal=Journal of Indian Philosophy|volume=27|issue=1–2|year=1999|doi=10.1023/A:1004364417713|pages=105-127|publisher=Springer Science and Business Media LLC}} == Referime == {{reflist}} {{Matematika}} [[Kategoria:Matematikë]] [[Kategoria:Gjeometri]] 54m8o7fi4llnbb3ibbwui5cy1zbrn9e 2940587 2940573 2026-04-13T08:14:59Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940573|2940573]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940587 wikitext text/x-wiki '''Gjeometria '''është degë e [[matematika|matematikës]] që i studion figurat e rrafshit dhe hapësirës dhe relacionet në mes tyre. Fjala gjeometri vjen nga greqishtja dhe ka kuptimin "matje e tokës" këtë fjalë e krijoi Herodoti. == Historia e zhvillimit të gjeometrisë == [[Skeda:Illustration to Euclid's proof of the Pythagorean theorem.svg|thumb|right]] Me kalimin e shekujve gjeometria është zgjeruar duke u bërë një kompleks studimesh dhe hulumtimesh të ndërlikuara. Koha se kur ka "lindur" gjeometria si shkencë sipas Euklidit është [[shekulli III|shekulli i III-të]].Kontribute në gjeometri kanë dhënë edhe matematikanët Arkimedi dhe Apolloni i Perges. Në Egjipt rreth lumit Nil pas vërshimeve zhdukeshin kufijtë e parcelave dhe për këtë arsye njeriu u detyrua që ti rindante prapë ato dhe për këto duheshin njohje të disa rregullave të cilat të përmbledhura e morën emrin gjeometri. Në [[shekulli XVI|shekullin e XVI-të]] gjeometria merr karakter algjebrik, që përgatiste rrugën për në ''gjeometrinë analitike'' e shtruar nga Fermat dhe Cartesiusi (Descartesi). Një ndarje e studimit të gjeometrisë sipas degëve të ndryshme ndodh në [[shekulli XIX|shekullin e XIX-të]]. Në këtë periudhë bëjnë pjesë Gaspard Monge, Edouard Poncelet, Chasles, Steiner, Plücker, Staudt të tjerë si Grassmann, Jacobi, Cayley e Sylvester zhvillojnë ''gjeometrinë hiperspaciale''. Gaussi dhe Riemanni praktikojnë ''gjeometrinë diferenciale''. == Shih edhe == * [[Aritmetika]] * [[Matematika]] * [[Gjeometria analitike]] * [[Gjeometria deskriptive]] == Literatura == * {{Cite book|last=Eves|first=Howard|title=An Introduction to the History of Mathematics|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000eves|publisher= Saunders|year=1990|isbn=978-0-03-029558-4|pages=[https://archive.org/details/introductiontohi0000eves/page/141 141]}} * {{cite book |last=Boyer |first=C.B. |title=A History of Mathematics |edition=Second edition, revised by Uta C. Merzbach |location=New York |publisher=Wiley |year=1991 |orig-year=1989 |isbn=978-0-471-54397-8 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/historyofmathema00boye }} * {{cite book| last=Cooke| first=Roger| year=2005| title=The History of Mathematics| url=https://archive.org/details/historyofmathema0000cook_o3g3| place=New York| publisher=Wiley-Interscience| isbn=978-0-471-44459-6}} * {{cite book| last=Hayashi| first=Takao| chapter=Indian Mathematics| year=2003| editor-last=Grattan-Guinness| editor-first=Ivor| title=Companion Encyclopedia of the History and Philosophy of the Mathematical Sciences| volume=1| pages=118–130| place=Baltimore, MD| publisher=The Johns Hopkins University Press| isbn=978-0-8018-7396-6}} * {{cite book| last=Hayashi| first=Takao| year=2005| chapter=Indian Mathematics| pages=360–375| editor-last=Flood| editor-first=Gavin| title=The Blackwell Companion to Hinduism| place=Oxford| publisher=Basil Blackwell| isbn=978-1-4051-3251-0}} * {{cite book|author=Nikolai I. Lobachevsky|title=Pangeometry|others=translator and editor: A. Papadopoulos|series=Heritage of European Mathematics Series|volume=4|publisher=European Mathematical Society|year=2010}} * {{cite book|ref=none|author=Jay Kappraff|url= http://www.worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8952|title=A Participatory Approach to Modern Geometry|year=2014|publisher=World Scientific Publishing|doi=10.1142/8952|isbn=978-981-4556-70-5}} * {{cite book|ref=none|author=Leonard Mlodinow|title=Euclid's Window – The Story of Geometry from Parallel Lines to Hyperspace|year=2002|edition=UK|publisher=Allen Lane|isbn=978-0-7139-9634-0}} * {{Cite book|last=Tabak|first= John|year=2014|title= Geometry: the language of space and form|publisher= Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-4953-0|pages=xiv}} * {{Cite book|last=Turner|first=Martin J.|last2=Blackledge|first2=Jonathan M.|last3=Andrews|first3=Patrick R.|title=Fractal Geometry in Digital Imaging|url=https://books.google.com/books?id=oLXgFdfKp78C&pg=PA1|year=1998|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-703970-1|pages=1}} * {{Citation | last=Staal | first=Frits| title=Greek and Vedic Geometry | journal=Journal of Indian Philosophy | volume=27 | issue=1–2 |year=1999 | doi=10.1023/A:1004364417713 |pages=105-127 }} == Referime == {{reflist}} {{Matematika}} [[Kategoria:Matematikë]] [[Kategoria:Gjeometri]] klcx3is7b8afkumeagsmn5704m4fsxc 2940620 2940587 2026-04-13T08:49:22Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940620 wikitext text/x-wiki '''Gjeometria '''është degë e [[matematika|matematikës]] që i studion figurat e rrafshit dhe hapësirës dhe relacionet në mes tyre. Fjala gjeometri vjen nga greqishtja dhe ka kuptimin "matje e tokës" këtë fjalë e krijoi Herodoti. == Historia e zhvillimit të gjeometrisë == [[Skeda:Illustration to Euclid's proof of the Pythagorean theorem.svg|thumb|right]] Me kalimin e shekujve gjeometria është zgjeruar duke u bërë një kompleks studimesh dhe hulumtimesh të ndërlikuara. Koha se kur ka "lindur" gjeometria si shkencë sipas Euklidit është [[shekulli III|shekulli i III-të]].Kontribute në gjeometri kanë dhënë edhe matematikanët Arkimedi dhe Apolloni i Perges. Në Egjipt rreth lumit Nil pas vërshimeve zhdukeshin kufijtë e parcelave dhe për këtë arsye njeriu u detyrua që ti rindante prapë ato dhe për këto duheshin njohje të disa rregullave të cilat të përmbledhura e morën emrin gjeometri. Në [[shekulli XVI|shekullin e XVI-të]] gjeometria merr karakter algjebrik, që përgatiste rrugën për në ''gjeometrinë analitike'' e shtruar nga Fermat dhe Cartesiusi (Descartesi). Një ndarje e studimit të gjeometrisë sipas degëve të ndryshme ndodh në [[shekulli XIX|shekullin e XIX-të]]. Në këtë periudhë bëjnë pjesë Gaspard Monge, Edouard Poncelet, Chasles, Steiner, Plücker, Staudt të tjerë si Grassmann, Jacobi, Cayley e Sylvester zhvillojnë ''gjeometrinë hiperspaciale''. Gaussi dhe Riemanni praktikojnë ''gjeometrinë diferenciale''. == Shih edhe == * [[Aritmetika]] * [[Matematika]] * [[Gjeometria analitike]] * [[Gjeometria deskriptive]] == Literatura == * {{Cite book|last=Eves|first=Howard|title=An Introduction to the History of Mathematics|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000eves|publisher=Saunders|isbn=978-0-03-029558-4|pages=[https://archive.org/details/introductiontohi0000eves/page/141 141]|date=1990}} * {{cite book|last=Boyer|first=C.B.|title=A History of Mathematics|edition=Second edition, revised by Uta C. Merzbach|location=New York|publisher=Wiley|orig-year=1989|isbn=978-0-471-54397-8|url-access=registration|url=https://archive.org/details/historyofmathema00boye|date=1991}} * {{cite book|last=Cooke|first=Roger|title=The History of Mathematics|url=https://archive.org/details/historyofmathema0000cook_o3g3|place=New York|publisher=Wiley-Interscience|isbn=978-0-471-44459-6|date=2005}} * {{cite book|last=Hayashi|first=Takao|chapter=Indian Mathematics|editor-last=Grattan-Guinness|editor-first=Ivor|title=Companion Encyclopedia of the History and Philosophy of the Mathematical Sciences|volume=1|pages=118–130|place=Baltimore, MD|publisher=The Johns Hopkins University Press|isbn=978-0-8018-7396-6|date=2003}} * {{cite book|last=Hayashi|first=Takao|chapter=Indian Mathematics|pages=360–375|editor-last=Flood|editor-first=Gavin|title=The Blackwell Companion to Hinduism|place=Oxford|publisher=Basil Blackwell|isbn=978-1-4051-3251-0|date=10 qershor 2005}} * {{cite book|author=Nikolai I. Lobachevsky|title=Pangeometry|others=translator and editor: A. Papadopoulos|series=Heritage of European Mathematics Series|volume=4|publisher=European Mathematical Society|year=2010}} * {{cite book|ref=none|author=Jay Kappraff|url=http://www.worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8952|title=A Participatory Approach to Modern Geometry|year=2014|publisher=World Scientific Publishing|doi=10.1142/8952|isbn=978-981-4556-70-5|date=2013-09-20}} * {{cite book|ref=none|author=Leonard Mlodinow|title=Euclid's Window – The Story of Geometry from Parallel Lines to Hyperspace|edition=UK|publisher=Allen Lane|isbn=978-0-7139-9634-0|date=2002}} * {{Cite book|last=Tabak|first=John|year=2014|title=Geometry: the language of space and form|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-4953-0|pages=xiv|date=maj 2004}} * {{Cite book|last=Turner|first=Martin J.|last2=Blackledge|first2=Jonathan M.|last3=Andrews|first3=Patrick R.|title=Fractal Geometry in Digital Imaging|url=https://books.google.com/books?id=oLXgFdfKp78C&pg=PA1|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-703970-1|pages=1|date=1998}} * {{Citation|last=Staal|first=Frits|title=Greek and Vedic Geometry|journal=Journal of Indian Philosophy|volume=27|issue=1–2|year=1999|doi=10.1023/A:1004364417713|pages=105-127|publisher=Springer Science and Business Media LLC}} == Referime == {{reflist}} {{Matematika}} [[Kategoria:Matematikë]] [[Kategoria:Gjeometri]] dh36mkxtjs821rncvovfkwxe6c7inne 2940625 2940620 2026-04-13T08:52:09Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940620|2940620]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940625 wikitext text/x-wiki '''Gjeometria '''është degë e [[matematika|matematikës]] që i studion figurat e rrafshit dhe hapësirës dhe relacionet në mes tyre. Fjala gjeometri vjen nga greqishtja dhe ka kuptimin "matje e tokës" këtë fjalë e krijoi Herodoti. == Historia e zhvillimit të gjeometrisë == [[Skeda:Illustration to Euclid's proof of the Pythagorean theorem.svg|thumb|right]] Me kalimin e shekujve gjeometria është zgjeruar duke u bërë një kompleks studimesh dhe hulumtimesh të ndërlikuara. Koha se kur ka "lindur" gjeometria si shkencë sipas Euklidit është [[shekulli III|shekulli i III-të]].Kontribute në gjeometri kanë dhënë edhe matematikanët Arkimedi dhe Apolloni i Perges. Në Egjipt rreth lumit Nil pas vërshimeve zhdukeshin kufijtë e parcelave dhe për këtë arsye njeriu u detyrua që ti rindante prapë ato dhe për këto duheshin njohje të disa rregullave të cilat të përmbledhura e morën emrin gjeometri. Në [[shekulli XVI|shekullin e XVI-të]] gjeometria merr karakter algjebrik, që përgatiste rrugën për në ''gjeometrinë analitike'' e shtruar nga Fermat dhe Cartesiusi (Descartesi). Një ndarje e studimit të gjeometrisë sipas degëve të ndryshme ndodh në [[shekulli XIX|shekullin e XIX-të]]. Në këtë periudhë bëjnë pjesë Gaspard Monge, Edouard Poncelet, Chasles, Steiner, Plücker, Staudt të tjerë si Grassmann, Jacobi, Cayley e Sylvester zhvillojnë ''gjeometrinë hiperspaciale''. Gaussi dhe Riemanni praktikojnë ''gjeometrinë diferenciale''. == Shih edhe == * [[Aritmetika]] * [[Matematika]] * [[Gjeometria analitike]] * [[Gjeometria deskriptive]] == Literatura == * {{Cite book|last=Eves|first=Howard|title=An Introduction to the History of Mathematics|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000eves|publisher= Saunders|year=1990|isbn=978-0-03-029558-4|pages=[https://archive.org/details/introductiontohi0000eves/page/141 141]}} * {{cite book |last=Boyer |first=C.B. |title=A History of Mathematics |edition=Second edition, revised by Uta C. Merzbach |location=New York |publisher=Wiley |year=1991 |orig-year=1989 |isbn=978-0-471-54397-8 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/historyofmathema00boye }} * {{cite book| last=Cooke| first=Roger| year=2005| title=The History of Mathematics| url=https://archive.org/details/historyofmathema0000cook_o3g3| place=New York| publisher=Wiley-Interscience| isbn=978-0-471-44459-6}} * {{cite book| last=Hayashi| first=Takao| chapter=Indian Mathematics| year=2003| editor-last=Grattan-Guinness| editor-first=Ivor| title=Companion Encyclopedia of the History and Philosophy of the Mathematical Sciences| volume=1| pages=118–130| place=Baltimore, MD| publisher=The Johns Hopkins University Press| isbn=978-0-8018-7396-6}} * {{cite book| last=Hayashi| first=Takao| year=2005| chapter=Indian Mathematics| pages=360–375| editor-last=Flood| editor-first=Gavin| title=The Blackwell Companion to Hinduism| place=Oxford| publisher=Basil Blackwell| isbn=978-1-4051-3251-0}} * {{cite book|author=Nikolai I. Lobachevsky|title=Pangeometry|others=translator and editor: A. Papadopoulos|series=Heritage of European Mathematics Series|volume=4|publisher=European Mathematical Society|year=2010}} * {{cite book|ref=none|author=Jay Kappraff|url= http://www.worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8952|title=A Participatory Approach to Modern Geometry|year=2014|publisher=World Scientific Publishing|doi=10.1142/8952|isbn=978-981-4556-70-5}} * {{cite book|ref=none|author=Leonard Mlodinow|title=Euclid's Window – The Story of Geometry from Parallel Lines to Hyperspace|year=2002|edition=UK|publisher=Allen Lane|isbn=978-0-7139-9634-0}} * {{Cite book|last=Tabak|first= John|year=2014|title= Geometry: the language of space and form|publisher= Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-4953-0|pages=xiv}} * {{Cite book|last=Turner|first=Martin J.|last2=Blackledge|first2=Jonathan M.|last3=Andrews|first3=Patrick R.|title=Fractal Geometry in Digital Imaging|url=https://books.google.com/books?id=oLXgFdfKp78C&pg=PA1|year=1998|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-703970-1|pages=1}} * {{Citation | last=Staal | first=Frits| title=Greek and Vedic Geometry | journal=Journal of Indian Philosophy | volume=27 | issue=1–2 |year=1999 | doi=10.1023/A:1004364417713 |pages=105-127 }} == Referime == {{reflist}} {{Matematika}} [[Kategoria:Matematikë]] [[Kategoria:Gjeometri]] klcx3is7b8afkumeagsmn5704m4fsxc 0 1728 2940574 2939323 2026-04-13T08:09:23Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940574 wikitext text/x-wiki {{APR|Redaktuar për herë të fundit në mënyrë të qenësishme para 10 vitesh; Probleme teknike.}} [[Skeda:Meissner effect p1390048.jpg|parapamje|260px|Një [[magneti|magnet]] i ngritur mbi një [[superpërcjellës i temperaturës së lartë|superpërcjellës të temperaturës së lartë]] që tregon [[Efekti i Meisnerit|efektin e Meisnerit]].]] '''Fizika''' (nga {{lang-grc|φυσική (ἐπιστήμη)|phusikḗ (epistḗmē)|njohuri të natyrës}}, nga {{lang|grc|φύσις}} ''phúsis'' "natyrë"<ref name="etymonline-physics">{{cite web|title=physics|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=physics&allowed_in_frame=0|accessdate=2016-11-01|work=[[Online Etymology Dictionary]]|language=en}}</ref><ref name="etymonline-physic">{{cite web|title=physic|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=physic&allowed_in_frame=0|accessdate=2016-11-01|work=[[Online Etymology Dictionary]]|language=en}}</ref><ref name="LSJ">{{LSJ|fu/sis|φύσις}}, {{LSJ|fusiko/s|φυσική}}, {{LSJ|e)pisth/mh|ἐπιστήμη|ref}}</ref>) është dega e [[Shkenca|shkencës]] e cila merret me zbulimin dhe analizimin e dukurive [[Natyra|fizike]], që përfshin studimin e [[Lënda|lëndës]] dhe lëvizjen e saj në fabrikën e [[Hapësirë-kohaa|hapësirë-kohës]], si dhe konceptet e [[Forca|forcës]] dhe [[Energjia|energjisë]]. Në mënyrë më të përgjithshme ajo cilësohet si shkenca nëpërmjet së cilës njerëzit përpiqen të shpjegojnë dukuritë [[natyra|natyrore]]. Fizika njihet si "shkencë themelore" sepse fusha të tjera si [[kimia]] dhe [[biologjia]] hulumtojnë sisteme, veçoritë e të cilave varen nga ligjet e fizikës. Zhvillimet në fizikë janë të lidhura ngushtë me sektorin teknologjik, si dhe kanë influencë shumë të thellë në shkencat e tjera, përfshirë matematikën dhe filozofinë. Për shembull, zhvillimi i teorisë së elektromagnetizmit çoi në krijimin e pajisjeve të shumta elektrike (televizori, kompjuteri, pajisjet shtëpiake); zhillimet në termodinamikë çuan në zhvillimin e mjeteve të motorizuara për transportin, si motori me avull; zhvillimet në mekanikë motivuan dhe ndihmuan në zhvillimin e analizës matematike, kimisë kuantike, dhe përdorimit të pajisjeve eksperimentale si mikroskopi elektronik në mikrobiologji. Fizika ndahet në dy disiplina: në [[Fizika teorike|fizikën teorike]] dhe [[Fizika eksperimentale|fizikën eksperimentale]]. Fizika teorike merret kryesisht me formalizimin teorik të dukurive i cili bazohet në koncepte matematike, ndërsa fizika eksperimentale merret me rikrijimin dhe matjen e dukurive të njohura natyrore. Megjithëse kërkimet e shumta akoma kanë ngelur në disa [[probleme të pazgjidhura në fizikë]] si dhe fusha të shumta kërkimi të cilat nuk janë eksploruar ende plotësisht. == Pasojat filozofike == Lindja e fizikës si shkencë në shumë mënyra i detyrohet [[Filozofia e lashtë greke|filozofisë së lashtë greke]]. Filozofë të ndryshëm grekë avancuan teoritë e tyre të natyrës. Këto filluan që nga përpjekjet e para të [[Tales]]it për të karakterizuar lëndën, deduktimet e [[Demokriti]]t se lënda duhet të reduktohet në një gjendje të pandryshueshme, deri tek [[astronomia e Ptolemeut]]. Libri i Aristotelit '' [[Fizika (Aristoteli)|Fizika]]'' mbeti burimi i vetëm formal i shkencës deri kur Galileo Galilei filloi të eksperimentonte për të provuar vërtetësinë e pohimeve. Deri në shekullin e 18-të, fizika ishte e njohur si "[[Filozofia Natyrore]]". Nga fillimi i shekullit të 19-të fizika filloi të cilësohej si një disiplinë e veçantë e ndarë nga filozofia dhe shkencat e tjera. Fizika, si me pjesën tjetër të shkencës, mbështetet në [[Filozofia e shkencës|filozofinë e shkencës]] për të dhënë një përshkrim adekuat të metodës shkencore.<ref>{{cite book|last=Rosenberg|first=Alex|title=Philosophy of Science|publisher=Routledge|year=2006|isbn=0-415-34317-8|language=en|date=2005}} Shih Kapitullin 1 për një diskutim mbi domosdoshmërinë e filozofisë së shkencës.</ref> Metoda shkencore përdor [[a priori dhe a posteriori (filozofi )|arsyetime a priori]] ose [[A priori dhe a posteriori (filozofi)|a posteriori]] si dhe përdorimin e [[Konkluzioni Bayesian|inferencave Baeziane]] për të matur vlefshmërinë e një teorie të caktuar.<ref>Peter Godfrey-Smith (2003), Chapter 14 "Bayesianism and Modern Theories of Evidence" ''Theory and Reality: an introduction to the philosophy of science'' ISBN 0-226-30063-3</ref> {{Cquote|E vërteta gjëndet vetëm në thjeshtësi, dhe jo në shumëllojshmërinë dhe konfuzionin e gjërave.|30px|30px|[[Isak Njutoni]]}} Zhvillimi i fizikes i ka dhënë përgjigjje shumë pyetjeve të filozofëve të lashtë, por gjithashtu ka ngritur edhe pyetje të reja. [[Filozofia e fizikës]], studimi i çështjeve filozofike rreth fizikës, përfshin tema të tilla si natyra e [[Hapësira|hapësirës]] dhe [[Koha|kohës]], [[determinizmi]]n dhe pikëpamje metafizike të tilla si [[empiricizmi]], [[Realizmi (filozofi)|realizmi]] dhe [[Natyralizmi (filozofi)|natyralizmi]].<ref>Peter Godfrey-Smith (2003), Chapter 15 "Empiricism, Naturalism, and Scientific Realism?" ''Theory and Reality: an introduction to the philosophy of science'' ISBN 0-226-30063-3</ref> Shumë fizikantë kanë shkruar për implikimet filozofike të punës së tyre, për shembull [[Laplace|Laplasi]], i cili hodhi tezën e [[Determinizmi|determinizmit kauzal]],<ref>See Laplace, Pierre Simon, ''A Philosophical Essay on Probabilities'', translated from the 6th French edition by Frederick Wilson Truscott and Frederick Lincoln Emory, Dover Publications (New York, 1951)</ref> [[Erwin Shrodingerit|Ervin Shrodingeri]], i cili shkroi mbi mekanikën kuantike.<ref>See "The Interpretation of Quantum Mechanics" Ox Bow Press (1995) ISBN 1-881987-09-4. and "My View of the World" Ox Bow Press (1983) ISBN 0-918024-30-7.</ref> Matematikani fizicist [[Roger Penrose]] është quajtur një [[Platonist]] nga [[Stephen Hawking]],<ref>Stephen Hawking and Roger Penrose (1996), ''The Nature of Space and Time'' ISBN 0-691-05084-8 p.4 "I think that Roger is a Platonist at heart but he must answer for himself."</ref> një çështje që [[Penrose]] e diskuton në librin e tij, ''Rruga drejt realitetit''.<ref>Roger Penrose, ''The Road to Reality'' ISBN 0-679-45443-8</ref> Hawking i referohet vetvetes si një ''reduktionist i paturpshëm'', gjë e cila bie ndesh me idetë e Penrose.<ref>{{cite book|author1=Roger Penrose|title=The Large, the Small and the Human Mind|author2=Abner Shimony|author3=Nancy Cartwright|author4=Stephen Hawking|publisher=Cambridge University Press|year=1997|isbn=0-521-78572-3|language=en|first=Roger|last=Penrose|date=2000}}</ref> == Historia == {{Main|Historia e fizikës}} [[Skeda: GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg |parapamje| 150px | [[Isak Njutoni]] (1643-1727)]] Që nga antikiteti, njerëzit janë përpjekur për të kuptuar sjelljen e fenomeneve natyrore. Një mister i madh në ato kohëra ishte sjellja e parashikueshme e objekteve qiellor si [[Dielli]] dhe [[Hëna]]. Disa teori u propozuan, shumica e të cilave u hodhën poshtë. Filozofi [[Tales]] (rr. 624–546 p. e. s.) qe i pari që refuzoi të pranojë shpjegime të mbinatyrshme, fetare apo mitologjike për dukuritë e natyrës. Ai deklaroi hapur se çdo fenomen ka një shkak fizik. Teoritë e hershme fizike ishin të frazuara në aspektin filozofik, dhe asnjëherë nuk vërtetoheshin me anë të testimeve sistematike eksperimentale siç bëhet në ditët e sotme. Shumë ide nga teoritë e pranuara të [[Ptolemeut]] ose të dhe [[Fizika Aristoteliane|Aristotelit]] nuk janë të sakta kur krahasohen me vërejtjet e përditshme. Megjithatë, shumë filozofë dhe astronomë të [[Antikiteti klasik|lashtësisë]] dhanë përshkrime të sakta në fushat e [[atomizmi]]t dhe [[Astronomia|astronomisë]]. [[Leucippus|Leukipus]] (gjysma e parë e shek 5) qe i parë që propozoi [[Atomizimi|atomizmin]], kurse [[Arkimedi]] derivoi përshkrime shumë të sakta sasiore të [[Mekanika klasike|mekanikës]], [[zhurma|zhurmës]] dhe [[Hidrostatika|hidrostatikës]], duke përfshirë një shpjegim për parimin e [[Leva|levës]]. [[Mesjeta]] pa shfaqjen e [[Fizika eksperimentale|fizikës eksperimentale]] e cila mori formë midis përpjekjeve të [[Fizika në Islamin mesjetar|fizikantëve Muslimanë]], më i famshmi nga të cilët qe [[Alhazen]], e ndjekur nga fizika moderne e cila kryesisht mori formë në [[Historia e Evropës|fillimin e Evropës moderne]] nga shumë fizikantë, më i famshmi nga të cilët qe [[Isak Njutoni]], i cili ndërtoi teoritë e tija mbi punën e [[Galileo Galilei]] dhe [[Johannes Kepler|Johan Keplerit]]. Në shekullin e 20, puna e [[Albert Ajnshtajn]]it shënoi një drejtim të ri në fizikë që vazhdon edhe në ditët e sotme. == Degët e fizikës == [[Skeda:Fushat e teorive fizike.png|parapamje|260px|Fushat e teorive fizike]] Edhe pse fizika përfshin një kategori të gjerë fenomenesh, degët themelore të fizikës janë [[mekanika klasike]], [[elektromagnetizmi]] (i cili përfshin [[Optika|optikën]]), [[relativiteti]], [[termodinamika]], dhe [[mekanika kuantike]]. Secila nga këto teori është testuar nga eksperimente të shumta dhe është provuar si e saktë në fushën e aplikimit të saj. Për shembull, [[mekanika klasike]] përshkuan në mënyrë korrekte lëvizjen e trupave në jetën e përditshme, megjithatë ajo nuk mund të aplikohet në shkallën atomike. Atje ajo zëvendesohet nga [[mekanika kuantike]], ndërsa për shpejtësi të krahasueshme me [[Shpejtësia e dritës|shpejtësinë e dritës]], efektet [[Teoria speciale e relativitetit|relativistike]] bëhen më të rëndësishme. Edhe pse këto teori kuptohen shumë mirë, ato vazhdojnë të jenë fusha kërkimore — për shembull, një aspekt i rëndësishëm i mekanikës klasike e njohur si [[teoria e kaosit]] u zhvillua në shekullin e 20-te, tre shekuj pas formulimit origjinal të mekanikës nga Isak Njutoni (1642–1727). Teoritë themelore formojnë një bazë per studimin dhe kërkimin e temave më të specializuara. Një tabelë me këto teori, së bashku me konceptet që ato përdorin, mund të gjendet [[Fizika/Teoritë|këtu]]. === Mekanika klasike === {{main|Mekanika klasike}} [[Skeda:Polispasto4.jpg|parapamje|180px|Një [[Rrotulla|rrotull]] përdor parimin e [[Avantazhi mekanik|avantazhit mekanik]] në mënyrë që një forcë e vogël mbi një distancë të madhe mund të ngrejë një ngarkesë të rëndë mbi një distancë të shkurtër.]] [[Mekanika klasike]] është një model fizik i [[forca]]ve që veprojnë mbi trupat dhe madhësite fizike. Zakonisht ajo referohet si "mekanika Njutoniane" sipas [[Isak Njutoni]]t dhe [[Ligjet e Njutonit|ligjeve të Njutonit]]. Mekanika ndahet në [[Statika|statikë]], e cila modelon trupat në prehje, [[Kinematika|kinematikë]], e cila modelon trupat në lëvizje dhe [[dinamika (mekanikë)|dinamika]], e cila modelon trupat mbi të cilët aplikohen forca të ndryshme. Mekanika klasike e trupave të vazhduar dhe të deformueshëm njihet si [[mekanika e vazhduar]], e cila vetë ndahet në [[mekanika e ngurtë|mekanikën e ngurtë]] dhe [[mekanika fluide|mekanikën fluide]] sipas gjëndjes së lëndës që studiohet. Kjo e fundit, mekanika e [[lëngu|lëngjeve]] dhe [[gazi|gazeve]], përfshin [[hidrostatika|hidrostatikën]], [[hidrodinamika|hidrodinamikën]], [[pneumatika|pneumatikën]], [[aerodinamika|aerodinamikën]], dhe fusha të tjera. Mekanika statike merret me objekte që janë në prehje. [[Mekanika kinematike]] merret me objekte në lëvizje. Mekanika dinamike merret me lëvizjen e shkaktuar nga forcat që veprojnë mbi trupat. Mekanika klasike jep rezultate të sakta në fushën e saj të aplikimit, e cila është eksperienca e përditshme. Ajo zëvendësohet nga [[Relativiteti|mekanika relativiste]] për sisteme që lëvizin me shpejtësi të krahasueshme me atë të [[Shpejtësia e dritës|dritës]], nga [[mekanika kuantike]] për sisteme në shkallë të vogël, dhe nga [[teoria kuantike relativiste e fushës]] për sisteme që kanë të dyja veçantitë e mësipërme. Megjithatë, mekanika klasike është akoma e dobishme, sepse ajo është shumë më e thjeshtë për tu aplikuar në krahasim me teoritë e tjera si dhe ka një fushë të gjerë aplikimi. Mekanika klasike mund të përdoret për të përshkruar lëvizjen e objekteve me përmasa të konsiderueshme (si [[topi|topat]] ose [[makina]]), objekte astronomike (si planetet apo galaksitë), dhe disa objekte të caktuara mikroskopike (molekula organike). Nje koncept i rëndësishëm në mekanikë është identifikimi i madhësive të konservuara si [[energjia]] dhe [[momenti]], të cilat çojnë tek mekanika [[Mekanika e Lagranzhit|Lagranzhiane]] dhe ajo [[Mekanika e Hamiltonit|Hamiltoniane]] të cilat janë riformulime të ligjeve të Njutonit duke përdorur konceptin e energjisë dhe nxitimit (impulsit). Teori si [[mekanika e lëngjeve]] si dhe [[teoria kinetike]] e gazeve janë rezultate të aplikimit të mekanikës klasike tek sistemet mikroskopike. Rezultate të kohëve të fundit në studimin e sistemeve dinamike jolineare i kanë dhënë lindje [[Teoria e kaosit|teorisë së kaosit]], studimi i sistemeve ku ndyshime të vogla shkaktojnë efekte të mëdha. [[Ligji universal gravitacional i Njutonit|Ligji gravitacional i Njutonit]], i formuluar në mekanikën klasike, shpjegoi [[Ligjet e Keplerit|ligjet e Keplerit mbi lëvizjen planetare]] si dhe ndihmoi në transformimin e mekanikës klasike në një element të rëndësishëm të [[Revolucioni Shkencor|revolucionit shkencor]]. === Elektromagnetizmi === {{main|Elektromagnetizmi}} {{main|Optika}} [[Skeda:Magnet0873.png|thumb|left|250px|Vijat e forcës së fushës magnetike nga një copë magneti të formuara nga pluhuri i hekurit mbi një letër]] [[Elektromagnetizmi]] përshkruan bashkëveprimet e thërrmijave të ngarkuara, me [[fusha (fizikë)|fushat]] elektrike dhe magnetike. Ai ndahet ne [[Elektrostatika|elektrostatikë]], e cila bën studimin e bashkëveprimeve midis [[Ngarkesa elektrike|ngarkesave]] në prehje, dhe [[Elektrodinamika|elektrodinamikë]], e cila studion bashkëveprimet midis ngarkesave në lëvizje dhe [[rrezatimi]]t. Teoria klasike e elektromagnetizmit është e bazuar në ligjin e [[Forca e Lorencit|forcës së Lorencit]] dhe tek [[ekuacionet e Maksuellit]]. [[Elektrostatika]] është studimi i fenomeneve që lidhen me trupa të ngarkuar në prehje. Siç përshkruhet nga [[ligji i Kulombit]], trupa të tillë aplikojnë [[forca]] mbi njëri tjetrin. Sjellja e tyre mund të analizohet nëpërmjet koncepteve të [[fusha elektrike|fushës elektrike]] që rrethon çdo trup të ngarkuar, e tillë që çdo trup i ngarkuar i vendosur në këtë fushë është subjekt i një force në madhësi të drejtëpërdrejtë me madhësinë e ngarkesës dhe madhësinë e vlerës së fushës magnetike në atë pozicion. Në qoftë se forca është tërheqëse apo shtytëse kjo varet nga [[Magneti#Polet Magnetike|polariteti]] i ngarkesës. Elektrostatika ka aplikime të shumta, që variojnë që nga analiza e fenomeneve si vetëtimat deri tek ndërtimi i motorave, siç është për shembull [[motori elektrostatik]]. [[Elektrodinamika]] është studimi i fenomeneve që lidhen me trupa të [[Ngarkesa elektrike|ngarkuara]] në lëvizje dhe fusha [[Fusha elektrike|elektrike]] dhe [[Fusha magnetike|magnetike]] që ndryshojnë në kohë. Meqënëse një ngarkesë në lëvizje prodhon një fushë magnetike, elektrodinamika merret me efekte si [[magnetizmi]], [[rrezatimi elektromagnetik]], dhe [[induksioni elektromagnetik]], të cilat përfshijnë aplikime praktike si [[gjeneratori elektrik]] si dhe [[motori elektrik]]. Kjo pjesë e elektrodinamikës, njihet si elektrodinamika klasike. Ajo u shpjegua në një mënyrë sistematike nga [[James Clerk Maxwell|Xhejms Klark Maksuell]]. Duhet thënë se janë ekuacionet e Maksuellit ato të cilat i përshkruajnë fenomenet elektrike me një përgjithësi të madhe. Një zhvillim i mëvonshëm është [[elektrodinamika kuantike]], e cila përfshin ligjet e [[Teoria kuantike e fushës|teorisë kuantike]] në mënyrë që të shpjegojë bashkëveprimin e rrezatimit me lëndën. [[Paul Dirac|Diraku]], [[Werner Hajzenberg|Hajzenbergu]], dhe [[Pauli]] ishin disa nga pionerët që formuluan hapat fillestare që çuan tek elektrodinamikën kuantike. Elektrodinamika relativiste merr parasysh korigjimet [[Relativiteti special|relativiste]] të lëvizjes së trupave të ngarkuar që lëvizin me shpejtësi të përafërt me atë të dritës. Ajo zbatohet në fenomene që lidhen me [[përshpejtues ngarkesash]] si dhe me tuba elektronesh në [[voltazhi|voltazhe]] dhe [[korrenti elektrik|korrente]] të larta. Elektromagnetizmi përfshin [[Fenomeni|fenomene]] të tjera elektromagnetike të jetës së përditshme. Për shembull, [[drita]] është një [[fusha elektromagnetike|fushë elektromagnetike]] oshiluese që rrezatohet nga thërrmija të ngarkuara në lëvizje. Përveç [[graviteti]]t, shumica e forcave të përditshme janë rrjedhojë të forcës elektromagnetike. Principet e elektromagnetizmit gjejnë aplikime në disiplina të shumta si tek [[mikrovalët]], [[Antena (radio)|antenat]], makinat elektrike, [[satelitët e komunikimit]], bioelektromagnetika, [[Plazma (fizikë)|plazma]], kërkimet në përshpejtuesit [[Fizika bërthamore|bërthamorë]], [[fibrat optike]], në interferencën dhe kompatibilitetin elektromagnetik, në konvertimin e energjisë elektromekanike, deri tek aplikime teknologjike si [[radari]] dhe [[meteorologjia]]. Pajisjet elektromagnetike përfshijnë [[Transformatori|transformatorët]], [[Çelsi elektrik|çelsat elektrike]], [[radio]]/[[TV]], [[telefoni]]n, [[motori elektrik]], [[linjat e transmisionit]], [[përçuesit e valëve]], [[fibra optike|fibrat optike]], dhe [[lazeri]]n. === Termodinamika dhe mekanika statistike === {{main|Termodinamika|Mekanika statistike}} [[Skeda:Triple expansion engine animation.gif|parapamje|320px|Një '''[[Sistemi termodinamik|sistem termodinamik]]''' tipik – nxehtësia lëviz nga dhoma e nxehtë (boileri) tek (kondensuesi) i ftohtë dhe nga ky proçes përftohet [[Puna (termodinamikë)|puna]]]] [[Termodinamika]] studion efektet e ndryshimit të [[Temperatura|temperaturës]], [[Shtypja|shtypjes]], dhe [[vëllimi]]t në një [[Sistemi fizik|sistem fizik]] në një shkallë [[makroskopike]], si dhe transferimin e energjisë si [[nxehtësia]].<ref name="Perrot">{{cite book|author=Perrot, Pierre|title=A to Z of Thermodynamics|url=https://archive.org/details/tozofthermodynam0000perr_o6t1|publisher=Oxford University Press|year=1998|language=en|id=ISBN 0-19-856552-6}}</ref><ref>{{cite book|author=Clark, John, O.E.|title=The Essential Dictionary of Science|publisher=Barnes & Noble Books|year=2004|language=en|id=ISBN 0-7607-4616-8}}</ref> Historikisht, termodinamika u zhvillua për të rritur [[Efiçenca termodinamike|efiçencën]] e [[Motori me avull|motorëve me avull]] të hershëm.<ref>{{cite book|last=Clausius|first=Ruldolf|title=On the Motive Power of Heat, and on the Laws which can be deduced from it for the Theory of Heat|publisher=Poggendorff's ''Annalen der Physick'', LXXIX (Dover Reprint)|year=1850|language=en|id=ISBN 0-486-59065-8}}</ref> Pika fillestare për trajtimin termodinamik të një problemi janë [[ligjet e termodinamikës]], të cilat postulojnë që [[energjia]] mund të shkëmbehet midis sistemeve fizike si nxehtësi ose [[Puna mekanike|punë]].<ref>{{cite book|author=Van Ness, H.C.|title=Understanding Thermodynamics|publisher=Dover Publications, Inc.|year=1969|language=en|id=ISBN 0-486-63277-6}}</ref> Ato postulojnë gjithashtu edhe ekzistencën e një madhësie të quajtur [[Entropia|entropi]], e cila mund të përcaktohet për çdo sistem.<ref>{{cite book|author=Dugdale, J.S.|title=Entropy and its Physical Meaning|publisher=Taylor and Francis|year=1998|language=en|id=ISBN 0-7484-0569-0}}</ref> Në termodinamikë, bashkëveprimet midis ansambleve të mëdha të objekteve studiohen dhe kategorizohen. Rëndësi të madhe për këtë mbajnë konceptet e [[Sistemi (termodinamikë)|sistemit]] dhe e [[Mjedisi rrethues (termodinamikë)|mjedisit rrethues]]. Një sistem përbehet nga thërrmija, lëvizja mesatare e të cilave përcakton vetitë e tij, të cilat janë të lidhura me njëra tjetrën nëpërmjet [[Ekuacionet e gjëndjes|ekuacioneve të gjëndjes]]. Vetitë mund të kombinohen për të shprehur [[Energjia e brëndshme|energjinë e brëndshme]] dhe [[Potenciali termodinamik|potencialin termodinamik]], të cilat janë shumë të vlefshme për përcaktimin e kushteve për [[Ekuilibri dinamik|ekuilibrin]] dhe [[Proçesi spontan|proçeset spontane]]. [[Mekanika statistike]] analizon [[sistemi termodinamik|sisteme]] [[makroskopike]] duke aplikuar [[Statistika|parime statistikore]] në përbërësit e tyre mikroskopike. Ajo jep një mënyrë për lidhjen e vetive mikroskopike të atomeve dhe molekulave individuale me vetitë makroskopike të të gjithë materialit që mund të observohen në jetën e përditshme. [[Termodinamika]] mund të shpjegohet si një rezultat i natyrshëm i statistikës dhe mekanikës (klasike dhe kuantike) në një nivel mikroskopik. Në veçanti, mund të përdoret për llogaritjen e madhësive termodinamike të vetive të materialeve nga analizat spektroskopike të molekulave individuale. Në këtë mënyrë, [[ligjet e gazeve]] mund të derivohen, nga supozimi se gazi është një koleksion thërrmijash inidviduale, të cilat mund të trajtohen si sfera të ngurta me [[masa|masë]]. Nga ana tjetër, në qoftë se këto thërrmija individuale kanë një [[Ngarkesa elektrike|ngarkesë elektrike]], atëhere përshpejtimi individual i këtyre thërrmijave do të shkaktojë emetimin e [[drita|dritës]]. Ishin këto fakte të marra në konsideratë ato që çuan [[Max Planck|Maks Plankun]] të formulonte ligjin e [[Rrezatimi i trupit të zi|rrezatimit të trupit të zi]],<ref>[[Max Planck]] (1925), ''A Survey of Physical Theory'' derivon ligjin e tij te rrezatimit të trupit të zi ne ato shënime në pp. 115-116, ISBN 0-486-67867-9 </ref> vetem duke supozuar që spektri i rrezatimit te emetuar nga këto thërrmija nuk është konstant në lidhje me frekuencën, por është i kuantizuar.<ref>''[[Feynman Lectures on Physics]]'', vol '''I''' p. 41-6, ISBN 0-201-02010-6</ref> === Relativiteti === {{main|Relativiteti}} {{main|Relativiteti special|Relativiteti i përgjithshëm}} [[Skeda:Cassini-science-br.jpg|parapamje|250px|Test me saktësi të madhe i relativitetit të përgjithshëm nga sonda [[Kazini-Hygens|Kazini]] (pikëpamje artistike): sinjalet e [[radio]]s të dërguara midis Tokës dhe sondës (valët e gjelbërta) janë [[Efekti Shapiro|të vonuara]] nga përkulja e [[hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] (vijat blu).]] [[Teoria e relativitetit|Relativiteti]] është një përgjithësim i mekanikes klasike që përshkruan objekte masive ose objekte që lëvizin me shpejtësi shumë të mëdha, ose sisteme shumë masive. Ai përfshin relativitetin [[relativiteti special|special]] dhe të [[Relativiteti i përgjithshëm|përgjithshëm]]. [[Teoria e relativitetit special]] u propozua më 1905 nga [[Albert Ajnshtajni]] në artikullin e tij "[[Artikujt e Annus Mirabilis#Relativiteti special|Mbi Elektrodinamikën e trupave në lëvizje]]". Titulli i artikullit i referohet faktit se relativiteti special zgjidh problemin midis [[Ekuacionet e Maksuellit|ekuacioneve të Maksuellit]] dhe mekanikës klasike. Teoria është e bazuar mbi [[Postulatet e relativitetit special|dy postulate]]: '''1.''' forma matematike e [[ligji fizik|ligjeve fizike]] është invariante në të gjitha [[kënd inercial reference|sistemet inerciale]]; dhe '''2.''' [[shpejtësia e dritës]] në [[Vakumi|boshllëk]] është konstante dhe e pavarur nga burimi i vëzhguesit. Në mënyrë që këto dy postulate mos kundështojnë njëra tjetrën kërkohet që [[hapësira]] dhe [[koha]] të unifikohen në fabrikën e [[Hapësirë-koha|hapesirë-kohës]] e cila varet në llojin e sistemit. Relativiteti special jep një sërë rezultatesh të habitshme që duket sikur shkojnë kundër intuitës, megjithatë të gjitha këto parashikime janë të verifikuara eksperimentalisht. Ai hedh poshte [[Mekanika e Njutonit|nocionet absolute të hapësirës dhe kohës]] duke pohuar se [[distanca]] dhe [[koha]] varen tek vëzhguesi, koha dhe hapësira perceptohen në mënyrë të ndryshme, në varësi të vëzhguesit. Teoria nxjerr në perfundimin se ndryshimi tek [[masa]], [[dimensioni|dimensionet]], dhe [[koha]] shoqërohen me ndryshimet e [[Shpejtësia|shpejtësisë]] së trupit. Ajo gjithashtu jep edhe ekuivalencën e [[lenda|lëndës]] me [[energjia|energjinë]] siç jepet nga formula e [[ekuivalenca e masës me energjinë|ekuivalencës së masës me energjinë]] '''''E''&nbsp;=&nbsp;''mc''²''', ku ''c'' është shpejtesia e dritës në boshllëk. Relativiteti special dhe [[relativiteti Galilean]] i mekanikës Njutoniane bien dakort kur shpejtësitë e trupave janë të vogla në krahasim me atë të dritës. Relativiteti special nuk e përshkruan gravitacionin; megjithatë duhet theksuar se ai mund të pershkruajë lëvizje të nxituara në mungesë të gravitetit.<ref>Ndryshimi në shpejtësinë e dritës shkakton ndryshime tek masa, dimenisonet dhe tek koha. {{Citation|last=Taylor|first=Edwin F.|title=Spacetime Physics|year=1966|location=San Francisco|publisher=W.H. Freeman and Company|language=en|isbn=0-7167-0336-X|last2=Wheeler|first2=John Archibald|author2-link=John Archibald Wheeler|date=gusht 1971}} Shiko për shembull:<nowiki><ref></nowiki>''Raketa Relativiste'', Problemi #58, faqja 141, dhe përgjigjen.</ref> [[Relativiteti i përgjithshëm]] është [[teoria]] [[Gjeometria|gjeometrike]] e [[gravitacioni]]t e publikuar nga [[Albert Ajnshtajni]] në 1915/16.<ref name="Ein1915">{{cite journal|last=Einstein|first=Albert|date=25 nëntor 1915|title=Die Feldgleichungen der Gravitation|url=http://nausikaa2.mpiwg-berlin.mpg.de/cgi-bin/toc/toc.x.cgi?dir=6E3MAXK4&step=thumb|url-status=dead|journal=Sitzungsberichte der Preussischen Akademie der Wissenschaften zu Berlin|language=de|pages=844–847|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027044950/http://nausikaa2.mpiwg-berlin.mpg.de/cgi-bin/toc/toc.x.cgi?dir=6E3MAXK4|archive-date=27 tetor 2016|author-link=Albert Einstein|accessdate=12 shtator 2006}}</ref><ref name="Ein1916">{{cite journal|last=Einstein|first=Albert|date=1916|title=The Foundation of the General Theory of Relativity|url=http://www.alberteinstein.info/gallery/gtext3.html|url-status=dead|format=[[PDF]]|journal=Annalen der Physik|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206225139/http://www.alberteinstein.info/gallery/gtext3.html|archive-date=6 shkurt 2012|accessdate=3 shtator 2006}}</ref> Ajo unifikon [[Relativiteti special|relativitetin special]], [[Ligji universal i gravitacionit i Njutonit|ligjin universal të gravitetit të Njutonit]], duke futur idenë se gravitacioni mund të përshkruhet nga [[kurbatura]] e [[hapësira|hapësirës]] dhe [[koha|kohës]]. Në relativitetin e përgjithshëm, kurbatura e [[hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] prodhohet nga [[energjia]] e lëndës dhe rrezatimit. Relativiteti i përgjithshëm ndryshon nga [[Metrika (matematika)|metrikat]] e [[:Category:Teori gravitacioni|teorive të gravitacionit]] nga përdorimi i [[ekuacionet e fushës të Ajnshtajnit]] të cilat lidhin përmbajtjen e hapësirë-kohës me vete hapësirë-kohën. Invarianca lokale e [[Hendrik Lorentz|Lorencit]] kërkon që manifoldi në RP të jetë 4-dimensional dhe Lorencian në vend të atij [[Manifoldi Rimanian|Rimanian]]. Për më tepër, parimi i [[Kovarianca e përgjithshme|kovariancës së përgjithshme]] e bën të domosdoshme përdorimin e [[analiza tensoriale|analizës tensoriale]]. Suksesi i pare i relativitetit të përgjithshëm që në shpjegimin e [[preçesioni]]t anormal të [[perihelioni]]t të [[Mërkuri (planet)|Mërkurit]]. Në 1919, [[Arthur Stanley Eddington|Artur Edington]] lajmëroi që vëzhgimi i një [[ylli]] pranë [[eklipsi]]t [[Dielli|diellor]] konfirmoi parashikimet e relativitetit të përgjithshëm se trupat masivë mund të përkulin dritën. Që atëhere, shumë [[Testime të relativitetit të përgjithshëm|observime dhe eksperimente]] kanë konfirmuar shumë nga [[#Parashikimet|parashikimet e relativitetit të përgjithshëm]], përfshirë [[bymimi kohor gravitacional]], [[zhvendosja në të kuqe]] e gjatësisë valore të dritës, [[Vonesa e Shapiros|vonesën e sinjalit]], dhe [[Rrezatimi gravitacional|rrezatimin gravitacional]]. Për më tepër, vëzhgime të shumta në kohën e sotme interpretohen si nje afirmim pozitiv i një nga parashikimeve më të çuditshme dhe ekzotike të relativitetit të përgjithshëm, ekzistencës së [[Vrima e zezë|vrimave të zeza]]. === Mekanika kuantike === {{main|Mekanika kuantike}} [[Skeda:HAtomOrbitals.png|thumb|left|250px|Disa nga [[Konfigurimi elektronik|orbitalet e para elektronike]] të [[atomi i hidogjenit|atomit të hidrogjenit]] të treguara si grafe të ngjyrosura të [[amplituda e probabilitetit|densitetit probabilistik]]]] [[Mekanika kuantike]] është dega e fizikës që trajton sistemet [[atomi]]ke dhe [[thërrmija nënatomike|nënatomike]] si dhe bashkëveprimin e tyre me [[RRezatimi|rrezatimin]] në terma të madhësive të [[Madhësitë e observueshme|observueshme]]. Ajo bazohet mbi faktin që të gjitha format e energjisë lëshohen në njësi diskrete të quajtura "[[kuanti|kuante]]". Duhet theksuar se, teoria kuantike lejon vetëm përdorimin e llogaritjeve [[Probabiliteti|probabilistike]] ose [[statistika|statistike]] mbi tiparet e thërrmijave nënatomike, të dhëna nëpërmjet [[Funksioni valor|funksionit valor]]. [[Ekuacioni i Shrodingerit]] në mekanikën kuantike luan rolin analog që [[ligjet e Njutonit]] dhe [[ligji i konservimit të energjisë]] luajnë në mekanikën klasike — pra, ai parashikon sjelljen e [[sistemi dinamik|sistemeve dinamike]] në të ardhmen — ky funksion është një [[Ekuacioni i valës|ekuacion vale]] i dhënë në terma të funksionit valor i cili parashikon në një mënyrë analitike dhe preçise probabilitetin e ngjarjeve dhe rezultateve. Sipas teorive të vjetra të [[Fizika klasike|fizikës klasike]], energjia trajtohet si një fenomen i vazhdueshëm, kurse lënda mendohet si diçka që zë një vend në hapësire dhe lëviz në mënyrë të vazhdueshme. Sipas teorisë kuantike, energjia emetohet dhe absorbohet në njësi të vogla, diskrete. Një copë individuale ose paketë energjie, quhet një kuant (shumës. kuante), kështu që në disa raste ajo sillet tamam si një grimcë lënde; të gjitha thërrmijat shfaqin veti [[vala|valore]] kur janë në lëvizje kështu që në mekanikën kuantike lënda nuk mendohet si e lokalizuar në një vend por si e shpërndarë në një farë mënyre.Për shembull, drita, ose rrezatimi elektromagnetik, që lëshohet ose absorbohet nga një atom ka vetëm [[frekuenca]] (ose [[gjatësia e valës|gjatësi valësh]]) të caktuara, siç mund të shihet nga [[spektri atomik|vijat spektrale]] që i korrespondojnë elementit të atij atomi. Teoria kuantike tregon se keto frekuenca i korrespondojnë energjive të përcaktuara të kuanteve të dritës, ose [[fotoni|fotoneve]], kjo del nga fakti qe [[elektroni|elektronet]] në një atom lejohen të marrin vetem vlera të caktuara të energjisë, ose e thënë ndryshe elektronet mund të ekzistojne vetëm në nivele të caktuara energjitike, një kuant energjie emetohet ose absorbohet kur frekuenca është në proporcion të drejtë me diferencën e energjisë me dy niveleve. Formalizmi i mekanikes kuantike u zhvillua gjatë 1920-ve. Në 1924, [[Luiz de Brojli]] propozoi se valët dritore nuk janë të vetmet të cilat shfaqin një karaker dual, pra vala sillet si thërmije siç ndodh në efektin fotoelektrik dhe në spektrat atomike, edhe thërrmijat grimcore shfaqin dukuri valore. Sugjerimi i de Brojlit dha dy formulime të ndryshme të mekanikës kuantike. [[Mekanika valore]] e [[Erwin Schrodinger|Ervin Shrodingerit]] (1926) përfshin përdorimin e një koncepti matematik, funksionit valor, i cili është i lidhur me probabilitetin e gjëndjes së një thërrmije në një pikë të hapësirës. [[Mekanika e matricave]] e [[Werner Heisenberg|Uerner Hajzenbergut]] (1925) nuk e përmend fare konceptin e funksionit valor ose koncepte të ngjashme, e megjithatë ajo u tregua se ishte komplet ekuivalente me teorinë e Shrodingerit. Një zbulim shume i rëndësishëm në teorine kuantike është [[parimi i papërcaktueshmërisë]], i enunciuar për herë të parë nga Hajzenbergu në 1927, i cili vendos një limit absolut teorik në saktësinë që mund të arrihet në disa matje; si rezultat i kesaj, mendimi i disa shkencetareve se gjendja fizike e nje sistemi mund të matet në menyre ekzakte për tu përdorur në parashikimin e gjendjes së sistemit në të ardhmen duhet të braktisej. Mekanika kuantike u kombinua me teorinë e relativitetit në formulimin e [[Paul Dirac|P. A. M. Dirakut]] (1928), e cila, përveç të tjerash, parashikoi ekzistencën e [[Antilënda|anti-thërrmijave]]. Zhvillime të tjera të teorisë përfshinë [[Statistika kuantike|statistikën kuantike]], të prezantuar në një formë nga Ajnshtajni dhe [[Satyendranath Bose|S. N. Bose]] ([[statistika Bose-Ajnshtajn]]) dhe në një formë tjetër nga Diraku dhe [[Enriko Fermi]] ( [[statistika Fermi-Dirak]]); [[Elektrodinamika kuantike]], merret me bashkeveprimin midis thërrmijave të ngarkuara dhe fushës elektromagnetike; përgjithësimi i saj jepet nga, [[teoria kuantike e fushës]]; dhe [[elektronika kuantike]]. Zbulimi i mekanikës kuantike në fillimin e shekullit të 20-të revolucionoi fizikën, sic shihet mekanika kuantike është një nga degët më themelore në pothuajse të gjitha fushat kontemporare të kerkimit. == Kërkimi == === Teoria dhe eksperimenti === Kultura e kërkimit në fizikë ndryshon nga shumica e shkencave në ndarjen e [[teoria|teorisë]] dhe [[eksperimenti]]t. Që nga [[shekulli i dymbëdhjetë]], shumica e fizikantëve jane specializuar ose në [[fizika teorike|fizikën teorike]] ose në atë [[fizika eksperimentale|eksperimentale]]. Fizikanti i madh [[Italia]]n [[Enriko Fermi]] ([[1901]]–[[1954]]), i cili bëri kontribute themelore si në teori ashtu edhe në fushën eksperimentale në [[fizika bërthamore|fizikën bërthamore]], mund të thuhet se qe një veçanti. Në kontrast me këtë, pothuajse të gjithë teoricienët e suksesshëm në [[biologji]] dhe [[kimi]] (për shembull [[Kimia kuantike|kimisti kuantik]] dhe [[Biokimia|biokimisti]] Amerikan [[Linus Pauling]]) kane qënë eksperimentalist, edhe pse në kohët e fundit kjo po ndryshon. Teoricienet kërkojnë të zhvillojnë [[modele matematike]] që bien dakort me eksperimentet ekzistuese por në të njëjtën kohë bëjnë parashikime për rezultate në të ardhmen, ndërsa eksperimentalistët bëjnë eksperimente për testimin e parashikimeve teorike si dhe eksplorojnë (zbulojnë) fenomene te reja. Edhe pse teoria dhe eksperimenti janë të zhvilluara në mënyrë të ndarë ato varen ngushtë tek njëra tjetra. Progresi në fizikë vjen kur eksperimentalistët bëjnë një zbulim që teoritë ekzistuese nuk mund ta shpjegojnë, ose kur teoritë e reja japin baza për parashikime eksperimentale të testueshme. Teoricienët punojnë ngushtë me eksperimentalistët që zakonisht janë ata që përdorin [[Fenomenologjia (shkencë)|fenomenologjinë]]. [[Fizika teorike]] është e lidhur ngushtë me [[Matematika|matematikën]], e cila është gjuha mbi të cilën teoritë fizike janë të bazuara, duhet thënë se fusha të tëra të matematikës, si [[analiza matematike]], u shpikën posaçërisht për të zgjidhur problemet fizikë. === Fushat e kërkimit === Fushat kontemporante të kërkimit në fizikë mund të ndahen në [[Fizika e materies së kondensuar|fizikën e materies së kondensuar]]; [[fizikën atomike, molekulare, dhe optike]]; [[Fizika bërthamore|fizikën bërthamore]]; [[Astrofizika|astrofizikën]]; [[Gjeofizika|gjeofizikën]] dhe [[Biofizika|biofizikën]]. Disa departamente fizike kane edhe fusha speciale kerkimi mbi [[edukimin në fizikë]]. Që nga shekulli i njëzetë, fushat individuale të fizikës kanë filluar të bëhen shumë të [[specializimi|specializuara]], sot shumica e fizikantëve punojnë në një fushë të vetme gjatë gjithë karrieres së tyre. "Universalistë" si [[Albert Ajnshtajni]] (1879–1955) dhe [[Lev Landau]] (1908–1968), të cilët punuan në fusha të shumta në fizikë, në kohët e sotme janë shumë të rrallë.<ref> Edhe , pse universalizmi inkurajohet në fizikë. Për shembull, [[World Wide Web]], i cili u shpik në [[CERN]] nga [[Tim Berners-Lee]], u krijua si nje servis i infrastukturës komjuterike tek CERN, për tu përdorur nga fizikantët në mbare boten. E njëjta gjë mund të thuhet edhe për [[arXiv.org]] </ref> === Fizika e materies së kondensuar === {{main|Fizika e trupave të ngurtë}} {{main|Fizika e materies së kondensuar}} [[Skeda:Bose Einstein condensate.png|parapamje|350px|Të dhëna mbi shpërndarjen e shpejtësisë për një gaz të atomeve të [[rubidiumi]]t, konfirmuan zbulimin e një faze të re të lëndës të quajtur, [[kondensatet Boze-Ajnshtajn]]]] [[Fizika e materies së kondensuar]] është një fushë e fizikës që merret me vetitë fizike makroskopike të [[lënda|lëndës]]. Në vecanti, ajo merret me [[faza (lënda)|fazat]] e kondensuara që shfaqen sa herë që numri i përbërëseve të sistemit është shumë i madh dhe forcat e bashkëveprimit midis përbërëseve janë shumë të forta. Shembujt më të njohur janë fazat e kondensuara të [[Fizika e trupave të ngurtë|ngurta]] dhe [[lëngu|lëngjet]], të cilat janë rrjedhojë e lidhjeve dhe [[forca elektromagnetike|forcave elektromagnetike]] midis [[atomi|atomeve]]. Forma më ekzotike të fazave të kondensuara përfshinë [[superfluidet]] dhe [[Kondensatet Boze-Ajnshtajn]] të gjetura në disa sisteme atomike në [[temperatura]] shume të ulta, si dhe fazën [[superpërcjellshmëria|superpërcjellëse]] që shfaqet në [[elektrone përcjellës]] në disa materiale të caktuara, si dhe fazat [[ferromagneti]]ke dhe [[antiferromagneti]]ke të [[spini (fizika)|spinit]] në [[latica kristalore|laticën atomike]]. === Fizika atomike, molekulare, dhe optike === {{main|Fizika atomike, molekulare, dhe optike}} [[Skeda:Military laser experiment.jpg|thumb|250px|Një shkencëtar ushtrie punon me një [[Lazeri|lazer]] mbi një [[tavolinë optike]].]] Fizika [[atomi]]ke, [[molekula]]re, dhe [[Optika|optike]] (AMO) është studimi i bashkëveprimeve [[lënda|lëndë]]-lëndë dhe [[drita|dritë]]-lëndë në shkallën e një [[atomi]] të vetëm ose për disa struktura që përmbajnë vetëm pak atome. Të treja deget janë të grupuara së bashku për shkak të ndërlidhjeve, ngjashmërise së metodave që përdoren dhe shkalleve të ngjashme të [[energjia|energjisë]]. Të treja zonat përfshijnë trajtime [[fizika klasike|klasike]] ose [[mekanika kuantike|kuantike]]; siç dihet analizimi i sistemit bëhet nga një këndvështrim mikrosokpik (në kontrast me analizimin makroskopik). [[Fizika atomike]] studjon çatinë [[elektroni]]ke të [[atomi|atomeve]]. Fusha kërkimore në kohët tona po fokusohet në kontrollin kuantik, ftohjen dhe zënien në grackë të atomeve dhe ioneve, në përplasjet dinamike në temperaturë të ulta si dhe në sjelljen e gazeve që bashkëveprojnë në mënyrë të dobët (Kondensatet Bose-Ajnshtajn si dhe sistemet e holluara Fermionike të degjeneruara), në matjen me preçision të konstanteve themelore si dhe në efektet e korrelacioneve të elektroneve në strukturën dhe dinamikën e sistemeve. Fizika atomike është e infulencuar nga [[Bërthama e atomit|bërthama]] (shiko, për shembull, [[ndarja e niveleve energjitike|ndarjen e niveleve energjitike]]), kurse fenomene intra-bërthamore si [[Fisioni bërthamor|fisioni]] dhe [[Fuzioni bërthamor|fuzioni]] konsiderohen pjesë të [[Fizika bërthamore|fizikës bërthmore]]. [[Fizika molekulare]] fokusohet në struktura multi-atomike si dhe në bashkëveprimin e tyre të brendshëm ose të jashtëm me lëndën dhe dritën. [[Fizika optike]] është e veçantë nga [[optika]] sepse ajo nuk tenton që të fokusohet në kontrollimin e fushave klasike të dritës nga objektet makroskopike, por në vetitë themelore të [[fusha optike|fushave optike]] dhe bashkëveprimit të tyre me dritën në botën mikroskopike. === Fizika bërthamore === {{main|Fizika bërthamore}} [[Skeda:CMS Higgs-event.jpg|thumb|Një ngjarje e simuluar në një nga detektorët CMS të [[Përplasësi i Madh i Hadroneve]], tregon shfaqjen e bozonit Higgs.]] [[Fizika bërthamore]] merret me studimin e përbërëseve [[thërrmijat elementare|elementare]] të [[lënda|lëndës]] dhe [[energjia|energjisë]], si dhe me bashkëvepimet mes tyre. Ajo njihet gjithashtu edhe si "fizika e energjisë së lartë", sepse shumë thërrmija elementare nuk shfaqen zakonisht, veçse në [[përplasja|përplasje]] që ndodhin në energjira shumë të larta me thërrmijat e tjera, siç ndodh në [[përshpejtuesit e thërrmijave]]. Tani, bashkëveprimet e thërrmijave elementare përshkruhen nga [[Modeli Standart]]. Ky model merr parasysh 12 thërrmija të njohura të lëndes të cilat bashkëveprojnë nëpërmjet [[forcat themelore|forcave themelore]] [[forca e fortë nukleare|të fortë]], [[forca e dobët nukleare|të dobët]], dhe asaj [[elektromagnetizmi|elektromagnetike]]. Dinamika e thërrmijave të lëndës përshkruhet nëpërmjet shkëmbimit thërrmijave mesazhere që mbajnë forcat. Këto thërrmija mesazhere njihen rrespektivisht si [[gluoni|gluonet]], [[bozoni W|W⁻ dhe W⁺]] dhe [[bozoni Z]], si dhe [[fotoni]]. Modeli Standart gjithashtu parashikon ekzistencën e një thërrmije të njohur si [[bozoni]] [[Bozoni i Higgsit|Higgs]], ekzistenca e të cilit nuk është verifikuar akoma. === Astrofizika === {{main|Astrofizika|Kozmologjia fizike}} [[Skeda:Hubble ultra deep field.jpg|thumb|250px|left|Imazhi i dritës së dukshme nga thellësia e [[universi]]t, [[Fusha ultra e thellë e Habëllit]]]] [[Astrofizika]] dhe [[astronomia]] janë aplikimet e teorisë dhe metodave fizike për studimin e [[Struktura yjore|strukturës yjore]], [[Evolucioni yjor|evolucionit yjor]], origjinës së [[Sistemi diellor|sistemit diellor]], dhe problemeve të lidhura me [[Kozmologjia fizike|kozmologjinë]]. Për shkak se astrofizika është një subjekt shumë i gjerë, astrofizikantët zakonisht aplikojnë shumë disiplina të fizikës, përfshirë mekanikën, elektromagnetizmin, mekanikën statistike, termodinamikën, mekanikën kuantike, relativitetin, fizikën bërthamore, dhe fizikën atomiko-molekulare. Astrofizika u zhvillua nga shkenca e vjetër e astronomisë. Astronomët e civilizimeve të hershme bërën vëzhgime metodike të qiellit, kjo duket nga artifaktet e shumta astronomike të kohëve të hershme të gjetura në kultura të ndryshme. Pas shekujsh zhvillimi nga astronomët Babiloniane dhe Greke, astronomia perëndimore u fut në një periudhë letargjike për katërmbëdhjetë shekuj deri në ardhjen e [[Nikolaus Kopernikus|Nicolaus Copernicus]] i cili modifikoi [[sistemin Ptolemaik]] duke vendosur diellin në qendër të universit. Observimet e detajuara të [[Tycho Brahe]]s çuan në [[Ligjet e Keplerit të lëvizjes planetare]]. Në të njëjtën kohë [[teleskopi]] i [[Galileo Galilei|Galileut]] ndihmoi në zhvillimin e shkencës moderne. Teoria e Njutonit e gravitetit universal dha një bazë dinamike për ligjet e Keplerit. Në fillim te shekullit te 19-te., shkenca e mekanikes qiellore arriti një stad shumë të zhvilluar në duart e [[Leonhard Euler]], [[Josef Luiz Lagranzhi|J. L. Lagranzhit]], [[Pierre Simon de Laplace|P. S. Laplasit]], dhe të tjerëve. Teknika matematike të fuqishme bënë të mundur zgjidhjen analitike të disa nga problemeve më thelbesore të gravitacionit klasik të zbatura tek sistemi diellor. Në fund të shekullit të 19-të, zbulimi i [[vijat spektrale|vijave spektrale]] në dritën e diellit provoi se elementet e gjetur tek Dielli gjënden edhe në Toke. Gjatë kësaj kohe interesi u zhvendos nga përcaktimi i distancës dhe pozicionit të yjeve tek përcaktimi i përbërjes së tyre fizike (shikoni [[struktura yjore]] dhe [[evolucioni yjor]]). Për shkak se aplikimi i fizikës tek astronomia ka zënë nje rol thelbësor përgjatë shekullit të 20-të, diferencimi midis [[Astronomia|astronomisë]] dhe [[Astrofizika|astrofizikës]] është zhdukur. Zbulimi nga [[Karl Jansky]] në 1931 që radio sinjalet e emetuara nga trupat qiellore shënoi fillimin e shkencës së [[radio astronomia|radio astronomisë]]. Në kohët e fundit, zbulimet astronomike janë zgjeruar me hedhjen e sondave kozmike. Perturbimet dhe interferenca nga atmosfera e Tokes e bejnë të domosdoshme përdorimin e [[astronomia e rrezeve-X|astronomisë së rrezeve-X]],[[astronomia me valë infra te kuqe|infra te kuqe]], [[astronomia ultraviolet|ultraviolet]], [[astronomia e rrezeve gama|rreze gama]]. [[Teleskopi hapësinor Habëll]], i lëshuar në 1990, ka bërë të mundur shikimin e pamjeve vizuale të një kualiteti dhe qartësie të lartë që ja kalon pamjeve të marra nga instrumentet tokësore; vëzhgimet nga Toka përdorin teleskope me [[optika adaptive|optikë adaptive]] e cila bën të mundur kompesimin e turbulencës pranë [[atmosfera|atmosferës]] së [[Toka|Tokës]]. [[Kozmologjia fizike]] është studimi i formimit dhe evolucionit të universit në shkallat më të mbëdha. Teoria e relativitetit e Albert Ajnshtajnit luan një rol thelbësor në teoritë moderne kozmologjike. Në fillim të shekullit të 20-të, zbulimi i [[Edwin Hubble|Habëllit]] që universi po zgjerohej, siç tregohet nga [[diagrami i Habëllit]], bëri që të dilnin teori të reja si [[Modeli i gjendjes se qendrueshme]] te universit dhe ai i [[Big Bang|Bumit te madh]]. Teori e Bumit te Madh u konfirmua nga suksesi i parashikimeve të teorisë së [[Nuklosinteza e Bumit të Madh|Nuklosintezës së Bumit te Madh]] dhe zbulimit të [[Sfondi kozmik mikrovalor|sfondit kozmik mikrovalor]] në 1964. Modeli i Bumit të madh qëndron mbi dy shtylla teorike: Teoria e relativitetit të përgjithshëm e Albert Ajnshtajnit dhe [[parimi kozmologjik]]. Kozmologjistët, kohët e fundit kanë formuar një [[Modeli Lambda-CDM|model preçiz]] të evolucionit të universit, i cili perfshin [[Inflacioni kozmik|inflacionin kozmik]], [[Energjia e zezë|energjinë e zezë]] dhe [[Lënda e zezë|lëndën e zezë]]. === Fizika e aplikuar === {{main|Fizika e aplikuar}} [[Fizika e aplikuar]] është një term i përgjithshëm për fizikën që hyn në pune për një përdorim të caktuar. ''Aplikimi'' dallohet nga ''fizika e pastër'' nga një kombinim delikat i faktorëve si motivacioni i kërkuesve dhe sjellja e tyre në lidhje me teknologjinë ose shkencën që ndikohet nga puna e tyre.<ref>[http://www.stanford.edu/dept/app-physics/ Stanford Applied Physics Department Description]</ref> Kjo degë ndryshon nga [[inxhinieria]] sepse fizikanti mund të mos dizenjojë ndonje gjë të caktuar, por ai i perdor konceptet fizike gjatë kohës që bën kërkime me qëllim që të zhvillojë teknologji të reja për zgjidhjen e një problemi. Kjo në një fare mënyre është e ngjashme me [[Matematika e aplikuar|matematikën e aplikuar]]. Fizikantët e aplikuar mund të jenë të interesuar në përdorimin e fizikës për kërkime shkencore. Për shembull,njerzit që punojnë në [[Përshpejtuesi bërthamorë|përshpejtuesit bërthamorë]] kërkojnë që të ndërtojnë detektorë më të mirë thërrmijash për kërkime në fizikën teorike. Fizika përdoret jashtëzakonisht shumë në çdo degë [[Inxhinieria|inxhinierie]]. Për shembull, [[statika]], një nëndegë e [[mekanika klasike|mekanikës]], përdoret për ndërtimin e [[ura]]ve ose strukturave të tjera, kurse [[akustika]] përdoret për të ndërtuar salla më të mira për koncertet ose operat. Një kuptim i fizikës është shumë i rëndësishëm në dizenjimin e simulatorëve realistë për fluturime ose për lojrat kompjuterike, si në [[motori fizik|motorin fizik]], apo edhe në filma për arritjen e efekteve realiste. === Fizika edukative === {{main|Fizika edukative}} [[Fizika edukative]] i referohet metodave të tanishme pedagogjike që përdoren për të mësuar fizikën, si dhe asaj pjese të kërkimeve pedagogjike që kërkojnë të përmirësojnë këto metoda. Historikisht, fizika është mësuar në shkollën e lartë dhe në nivelin unversitar, së bashku me ushtrimet e laboratorit të cilat kanë për qëllim verifikimin e koncepteve që janë shpjeguar gjatë leksioneve. Programet universitare zakonisht përfshinë trainimin në degët themelore, të fizikës klasike dhe asaj kuantike. Trainimi specializohet më tej kur studenti mbron doktoraturën për një temë të caktuar. Shumica e universiteteve kontemporane kanë grupe të specializuar brenda departamentit të cilat merren me një program të caktuar (si psh grupi i optikës kuantike). Një nga pedagogët më te famshëm në fizikë [[Richard Feynman|Riçard Fajman]] mendonte se dhënia e mësimit ne fizikë qe një art më vete. === Publikime të rëndësishme në fizikë === Shiko: [[Lista e publikime të rëndësishme në fizikë|Publikime të rëndësishme në fizikë]] == Shiko edhe == <div class="references-small" style="-moz-column-count:3; column-count:4;"> * [[Mekanika klasike]] * [[Mekanika e Njutonit]] * [[Mekanika e Hamiltonit]] * [[Mekanika e Lagranzhit]] * [[Elektromagnetizmi]] * [[Optika]] * [[Elektrodinamika kuantike]] * [[Teoria e relativitetit]] * [[Termodinamika]] * [[Mekanika statistike]] * [[Mekanika kuantike]] * [[Teori shkencore|Teoria Shkencore]] </div> == Shënime == == Burimet e të dhënave == {{reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.physics.org Portal i drejtuar nga Instituti i Fizikës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040902123039/http://physics.org/ |date=2 shtator 2004 }} * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/hph.html Koncepte themelore] * [http://www-physics.lbl.gov/~stapp/repsept24.txt Diskutim] * [http://www.albfizika.com Portali fizika]{{Lidhje e thyer}} === Organizata (Web) === * [https://web.archive.org/web/20041012041319/http://www.aip.org/index.html AIP: Instituti Amerikan i Fizikës] * [http://www.iop.org/ IOP: Instituti i Fizikes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190521010833/http://www.iop.org/ |date=21 maj 2019 }} * [http://www.aps.org/ APS: Shoqëria Amerikane Fizike] * [http://www.spsnational.org/ SPS: Shoqëria e Studentëve të Fizikës Amerikane] * [http://www.cap.ca/ CAP: Organizata Kanadeze e Fizikantëve] * [http://www.eps.org/ EPS: Shoqëria Fizike Europiane] * [https://ikf-akad.al/ IKF: Instituti Kombëtar i Fizikës] <!-- LIBRA --> <div class="infobox sisterproject" cellspacing="0" style="width:280px; height:60px; background: #f9f9f9;"> <div style="float: left;">[[Skeda:Wikibooks-logo-en.svg|50px|none|Wikibooks]]</div> <div style="margin-left;">'' '''[[Wikibooks]]''' '' {{ #if: [[Wikibooks:Physic|Fizika]]}} {{ #if: | ''një faqe'' | {{ #if: Physics | ''ka disa'' }} }} <div style="margin-left:10px;">''''' {{ #if: | [[Wikibooks:Physics/{{{2}}}|{{{3}}}]] | {{ #if: | [[Wikibooks:Physics/{{{2}}}|{{{2}}}]] | {{ #if: Physics | [[Wikibooks:Physics|'''''libra në degën e fizikës''''']] | [[wikibooks:Special:Search/Fizika|Fizikë]] }} }} }}'''''</div></div></div> <!-- AXHENDA --> <div class="infobox sisterproject" cellspacing="0" style="width:280px; height:60px; background: #f9f9f9;"> <div style="float: left;">[[Skeda:Wikibooks-logo-en.svg|50px|none|Wikibooks]]</div> <div style="margin-left;">'' '''[[Wikibooks]]''' ka një'' <br />''[[:Wikibooks:Category:Physics|'''axhendë studimi për fizikën''']]'' </div></div> <!-- SHKOLLA --> <div class="infobox sisterproject" cellspacing="0" style="width:280px; height:60px; background: #f9f9f9;"> <div style="float: left;">[[Skeda:Wikibooks-logo-en.svg|50px|none|Wikibooks]]</div> <div style="margin-left;">'' '''[[Wikibooks]]''' '' {{ #if: | [[Wikibooks:FHSST Fizikë|'' '''Libër fizike për shkollat e mesme''' '']] }} ''ka një''<div style="margin-left:10px;"> {{ #if: | [[wikibooks:FHSST Physics/{{{2}}}|{{{3}}}]] | {{ #if: | [[wikibooks:FHSST Physics/{{{2}}}|{{{2}}}]] | {{ #if: FHSST Physics | ''[[wikibooks:FHSST Physics|'''libër fizike për shkollat e mesme''']]'' }} }} }} </div></div></div> {{Navbox | name = Nën-fushat e përgjithshme në Fizikë | title = Nën-fushat e përgjithshme në Fizikë |list1=[[Akustika]] {{G•}} [[Agrofizika]] {{G•}} [[Astrofizika]] {{G•}} [[Fizika atmsoferike]] {{G•}} [[Biofizika]] ([[Fizika mjekësore]], [[Neurofizika]]){{G•}} [[Mekanika]] ([[Mekanika klasike|Klasike]] {{G•}} [[Mekanika kuantike|Kuantike]] {{G•}} [[Mekanika statistike|Statistike]]) {{G•}} [[Elektromagnetizmi]] ([[Optika]]) {{G•}} [[Dinamika]] ([[Dinamika e fluideve]] {{G•}} [[Termodinamika]]) {{G•}} [[Teoria e relativitetit|Relativiteti]] <br /> [[Fizika bërthamore|Fizika e energjisë së lartë]] {{G•}} [[Teoria e fushës kuantike]] {{G•}} [[Fizika e materies së kondensuar]] {{G•}} [[Fizika atomike, molekulare, dhe optike]] }} {{Navbox | name = Forcat themelore | title = Katër [[forcat themelore të bashkëveprimit]] në fizikë | titlestyle = | list1 = <div>[[Bashkëveprimi i fortë]] {{G•}} [[Elektromagnetizmi]] {{G•}} [[Bashkëveprimi i dobët]] {{G•}} [[Gravitacioni]]</div> }} {{Portal/Livadhi|fizika}} {{Artikull i përkryer|dita=31|muaj=07|viti=2010}} [[Kategoria:Fizikë| ]] [[Kategoria:Shkencë]] gaagnjsy4vs3ux2hq9pjbk3u8gxj090 2940586 2940574 2026-04-13T08:14:55Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940574|2940574]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940586 wikitext text/x-wiki {{APR|Redaktuar për herë të fundit në mënyrë të qenësishme para 10 vitesh; Probleme teknike.}} [[Skeda:Meissner effect p1390048.jpg|parapamje|260px|Një [[magneti|magnet]] i ngritur mbi një [[superpërcjellës i temperaturës së lartë|superpërcjellës të temperaturës së lartë]] që tregon [[Efekti i Meisnerit|efektin e Meisnerit]].]] '''Fizika''' (nga {{lang-grc|φυσική (ἐπιστήμη)|phusikḗ (epistḗmē)|njohuri të natyrës}}, nga {{lang|grc|φύσις}} ''phúsis'' "natyrë"<ref name="etymonline-physics">{{cite web |title=physics |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=physics&allowed_in_frame=0 |accessdate=2016-11-01 |work=[[Online Etymology Dictionary]] |language=en}}</ref><ref name="etymonline-physic">{{cite web |title=physic |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=physic&allowed_in_frame=0 |accessdate=2016-11-01 |work=[[Online Etymology Dictionary]] |language=en}}</ref><ref name="LSJ">{{LSJ|fu/sis|φύσις}}, {{LSJ|fusiko/s|φυσική}}, {{LSJ|e)pisth/mh|ἐπιστήμη|ref}}</ref>) është dega e [[Shkenca|shkencës]] e cila merret me zbulimin dhe analizimin e dukurive [[Natyra|fizike]], që përfshin studimin e [[Lënda|lëndës]] dhe lëvizjen e saj në fabrikën e [[Hapësirë-kohaa|hapësirë-kohës]], si dhe konceptet e [[Forca|forcës]] dhe [[Energjia|energjisë]]. Në mënyrë më të përgjithshme ajo cilësohet si shkenca nëpërmjet së cilës njerëzit përpiqen të shpjegojnë dukuritë [[natyra|natyrore]]. Fizika njihet si "shkencë themelore" sepse fusha të tjera si [[kimia]] dhe [[biologjia]] hulumtojnë sisteme, veçoritë e të cilave varen nga ligjet e fizikës. Zhvillimet në fizikë janë të lidhura ngushtë me sektorin teknologjik, si dhe kanë influencë shumë të thellë në shkencat e tjera, përfshirë matematikën dhe filozofinë. Për shembull, zhvillimi i teorisë së elektromagnetizmit çoi në krijimin e pajisjeve të shumta elektrike (televizori, kompjuteri, pajisjet shtëpiake); zhillimet në termodinamikë çuan në zhvillimin e mjeteve të motorizuara për transportin, si motori me avull; zhvillimet në mekanikë motivuan dhe ndihmuan në zhvillimin e analizës matematike, kimisë kuantike, dhe përdorimit të pajisjeve eksperimentale si mikroskopi elektronik në mikrobiologji. Fizika ndahet në dy disiplina: në [[Fizika teorike|fizikën teorike]] dhe [[Fizika eksperimentale|fizikën eksperimentale]]. Fizika teorike merret kryesisht me formalizimin teorik të dukurive i cili bazohet në koncepte matematike, ndërsa fizika eksperimentale merret me rikrijimin dhe matjen e dukurive të njohura natyrore. Megjithëse kërkimet e shumta akoma kanë ngelur në disa [[probleme të pazgjidhura në fizikë]] si dhe fusha të shumta kërkimi të cilat nuk janë eksploruar ende plotësisht. == Pasojat filozofike == Lindja e fizikës si shkencë në shumë mënyra i detyrohet [[Filozofia e lashtë greke|filozofisë së lashtë greke]]. Filozofë të ndryshëm grekë avancuan teoritë e tyre të natyrës. Këto filluan që nga përpjekjet e para të [[Tales]]it për të karakterizuar lëndën, deduktimet e [[Demokriti]]t se lënda duhet të reduktohet në një gjendje të pandryshueshme, deri tek [[astronomia e Ptolemeut]]. Libri i Aristotelit '' [[Fizika (Aristoteli)|Fizika]]'' mbeti burimi i vetëm formal i shkencës deri kur Galileo Galilei filloi të eksperimentonte për të provuar vërtetësinë e pohimeve. Deri në shekullin e 18-të, fizika ishte e njohur si "[[Filozofia Natyrore]]". Nga fillimi i shekullit të 19-të fizika filloi të cilësohej si një disiplinë e veçantë e ndarë nga filozofia dhe shkencat e tjera. Fizika, si me pjesën tjetër të shkencës, mbështetet në [[Filozofia e shkencës|filozofinë e shkencës]] për të dhënë një përshkrim adekuat të metodës shkencore.<ref>{{cite book |last=Rosenberg |first=Alex |title=Philosophy of Science |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=0-415-34317-8 |language=en}} Shih Kapitullin 1 për një diskutim mbi domosdoshmërinë e filozofisë së shkencës.</ref> Metoda shkencore përdor [[a priori dhe a posteriori (filozofi )|arsyetime a priori]] ose [[A priori dhe a posteriori (filozofi)|a posteriori]] si dhe përdorimin e [[Konkluzioni Bayesian|inferencave Baeziane]] për të matur vlefshmërinë e një teorie të caktuar.<ref>Peter Godfrey-Smith (2003), Chapter 14 "Bayesianism and Modern Theories of Evidence" ''Theory and Reality: an introduction to the philosophy of science'' ISBN 0-226-30063-3</ref> {{Cquote|E vërteta gjëndet vetëm në thjeshtësi, dhe jo në shumëllojshmërinë dhe konfuzionin e gjërave.|30px|30px|[[Isak Njutoni]]}} Zhvillimi i fizikes i ka dhënë përgjigjje shumë pyetjeve të filozofëve të lashtë, por gjithashtu ka ngritur edhe pyetje të reja. [[Filozofia e fizikës]], studimi i çështjeve filozofike rreth fizikës, përfshin tema të tilla si natyra e [[Hapësira|hapësirës]] dhe [[Koha|kohës]], [[determinizmi]]n dhe pikëpamje metafizike të tilla si [[empiricizmi]], [[Realizmi (filozofi)|realizmi]] dhe [[Natyralizmi (filozofi)|natyralizmi]].<ref>Peter Godfrey-Smith (2003), Chapter 15 "Empiricism, Naturalism, and Scientific Realism?" ''Theory and Reality: an introduction to the philosophy of science'' ISBN 0-226-30063-3</ref> Shumë fizikantë kanë shkruar për implikimet filozofike të punës së tyre, për shembull [[Laplace|Laplasi]], i cili hodhi tezën e [[Determinizmi|determinizmit kauzal]],<ref>See Laplace, Pierre Simon, ''A Philosophical Essay on Probabilities'', translated from the 6th French edition by Frederick Wilson Truscott and Frederick Lincoln Emory, Dover Publications (New York, 1951)</ref> [[Erwin Shrodingerit|Ervin Shrodingeri]], i cili shkroi mbi mekanikën kuantike.<ref>See "The Interpretation of Quantum Mechanics" Ox Bow Press (1995) ISBN 1-881987-09-4. and "My View of the World" Ox Bow Press (1983) ISBN 0-918024-30-7.</ref> Matematikani fizicist [[Roger Penrose]] është quajtur një [[Platonist]] nga [[Stephen Hawking]],<ref>Stephen Hawking and Roger Penrose (1996), ''The Nature of Space and Time'' ISBN 0-691-05084-8 p.4 "I think that Roger is a Platonist at heart but he must answer for himself."</ref> një çështje që [[Penrose]] e diskuton në librin e tij, ''Rruga drejt realitetit''.<ref>Roger Penrose, ''The Road to Reality'' ISBN 0-679-45443-8</ref> Hawking i referohet vetvetes si një ''reduktionist i paturpshëm'', gjë e cila bie ndesh me idetë e Penrose.<ref>{{cite book |author1=Roger Penrose |title=The Large, the Small and the Human Mind |author2=Abner Shimony |author3=Nancy Cartwright |author4=Stephen Hawking |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=0-521-78572-3 |language=en}}</ref> == Historia == {{Main|Historia e fizikës}} [[Skeda: GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg |parapamje| 150px | [[Isak Njutoni]] (1643-1727)]] Që nga antikiteti, njerëzit janë përpjekur për të kuptuar sjelljen e fenomeneve natyrore. Një mister i madh në ato kohëra ishte sjellja e parashikueshme e objekteve qiellor si [[Dielli]] dhe [[Hëna]]. Disa teori u propozuan, shumica e të cilave u hodhën poshtë. Filozofi [[Tales]] (rr. 624–546 p. e. s.) qe i pari që refuzoi të pranojë shpjegime të mbinatyrshme, fetare apo mitologjike për dukuritë e natyrës. Ai deklaroi hapur se çdo fenomen ka një shkak fizik. Teoritë e hershme fizike ishin të frazuara në aspektin filozofik, dhe asnjëherë nuk vërtetoheshin me anë të testimeve sistematike eksperimentale siç bëhet në ditët e sotme. Shumë ide nga teoritë e pranuara të [[Ptolemeut]] ose të dhe [[Fizika Aristoteliane|Aristotelit]] nuk janë të sakta kur krahasohen me vërejtjet e përditshme. Megjithatë, shumë filozofë dhe astronomë të [[Antikiteti klasik|lashtësisë]] dhanë përshkrime të sakta në fushat e [[atomizmi]]t dhe [[Astronomia|astronomisë]]. [[Leucippus|Leukipus]] (gjysma e parë e shek 5) qe i parë që propozoi [[Atomizimi|atomizmin]], kurse [[Arkimedi]] derivoi përshkrime shumë të sakta sasiore të [[Mekanika klasike|mekanikës]], [[zhurma|zhurmës]] dhe [[Hidrostatika|hidrostatikës]], duke përfshirë një shpjegim për parimin e [[Leva|levës]]. [[Mesjeta]] pa shfaqjen e [[Fizika eksperimentale|fizikës eksperimentale]] e cila mori formë midis përpjekjeve të [[Fizika në Islamin mesjetar|fizikantëve Muslimanë]], më i famshmi nga të cilët qe [[Alhazen]], e ndjekur nga fizika moderne e cila kryesisht mori formë në [[Historia e Evropës|fillimin e Evropës moderne]] nga shumë fizikantë, më i famshmi nga të cilët qe [[Isak Njutoni]], i cili ndërtoi teoritë e tija mbi punën e [[Galileo Galilei]] dhe [[Johannes Kepler|Johan Keplerit]]. Në shekullin e 20, puna e [[Albert Ajnshtajn]]it shënoi një drejtim të ri në fizikë që vazhdon edhe në ditët e sotme. == Degët e fizikës == [[Skeda:Fushat e teorive fizike.png|parapamje|260px|Fushat e teorive fizike]] Edhe pse fizika përfshin një kategori të gjerë fenomenesh, degët themelore të fizikës janë [[mekanika klasike]], [[elektromagnetizmi]] (i cili përfshin [[Optika|optikën]]), [[relativiteti]], [[termodinamika]], dhe [[mekanika kuantike]]. Secila nga këto teori është testuar nga eksperimente të shumta dhe është provuar si e saktë në fushën e aplikimit të saj. Për shembull, [[mekanika klasike]] përshkuan në mënyrë korrekte lëvizjen e trupave në jetën e përditshme, megjithatë ajo nuk mund të aplikohet në shkallën atomike. Atje ajo zëvendesohet nga [[mekanika kuantike]], ndërsa për shpejtësi të krahasueshme me [[Shpejtësia e dritës|shpejtësinë e dritës]], efektet [[Teoria speciale e relativitetit|relativistike]] bëhen më të rëndësishme. Edhe pse këto teori kuptohen shumë mirë, ato vazhdojnë të jenë fusha kërkimore — për shembull, një aspekt i rëndësishëm i mekanikës klasike e njohur si [[teoria e kaosit]] u zhvillua në shekullin e 20-te, tre shekuj pas formulimit origjinal të mekanikës nga Isak Njutoni (1642–1727). Teoritë themelore formojnë një bazë per studimin dhe kërkimin e temave më të specializuara. Një tabelë me këto teori, së bashku me konceptet që ato përdorin, mund të gjendet [[Fizika/Teoritë|këtu]]. === Mekanika klasike === {{main|Mekanika klasike}} [[Skeda:Polispasto4.jpg|parapamje|180px|Një [[Rrotulla|rrotull]] përdor parimin e [[Avantazhi mekanik|avantazhit mekanik]] në mënyrë që një forcë e vogël mbi një distancë të madhe mund të ngrejë një ngarkesë të rëndë mbi një distancë të shkurtër.]] [[Mekanika klasike]] është një model fizik i [[forca]]ve që veprojnë mbi trupat dhe madhësite fizike. Zakonisht ajo referohet si "mekanika Njutoniane" sipas [[Isak Njutoni]]t dhe [[Ligjet e Njutonit|ligjeve të Njutonit]]. Mekanika ndahet në [[Statika|statikë]], e cila modelon trupat në prehje, [[Kinematika|kinematikë]], e cila modelon trupat në lëvizje dhe [[dinamika (mekanikë)|dinamika]], e cila modelon trupat mbi të cilët aplikohen forca të ndryshme. Mekanika klasike e trupave të vazhduar dhe të deformueshëm njihet si [[mekanika e vazhduar]], e cila vetë ndahet në [[mekanika e ngurtë|mekanikën e ngurtë]] dhe [[mekanika fluide|mekanikën fluide]] sipas gjëndjes së lëndës që studiohet. Kjo e fundit, mekanika e [[lëngu|lëngjeve]] dhe [[gazi|gazeve]], përfshin [[hidrostatika|hidrostatikën]], [[hidrodinamika|hidrodinamikën]], [[pneumatika|pneumatikën]], [[aerodinamika|aerodinamikën]], dhe fusha të tjera. Mekanika statike merret me objekte që janë në prehje. [[Mekanika kinematike]] merret me objekte në lëvizje. Mekanika dinamike merret me lëvizjen e shkaktuar nga forcat që veprojnë mbi trupat. Mekanika klasike jep rezultate të sakta në fushën e saj të aplikimit, e cila është eksperienca e përditshme. Ajo zëvendësohet nga [[Relativiteti|mekanika relativiste]] për sisteme që lëvizin me shpejtësi të krahasueshme me atë të [[Shpejtësia e dritës|dritës]], nga [[mekanika kuantike]] për sisteme në shkallë të vogël, dhe nga [[teoria kuantike relativiste e fushës]] për sisteme që kanë të dyja veçantitë e mësipërme. Megjithatë, mekanika klasike është akoma e dobishme, sepse ajo është shumë më e thjeshtë për tu aplikuar në krahasim me teoritë e tjera si dhe ka një fushë të gjerë aplikimi. Mekanika klasike mund të përdoret për të përshkruar lëvizjen e objekteve me përmasa të konsiderueshme (si [[topi|topat]] ose [[makina]]), objekte astronomike (si planetet apo galaksitë), dhe disa objekte të caktuara mikroskopike (molekula organike). Nje koncept i rëndësishëm në mekanikë është identifikimi i madhësive të konservuara si [[energjia]] dhe [[momenti]], të cilat çojnë tek mekanika [[Mekanika e Lagranzhit|Lagranzhiane]] dhe ajo [[Mekanika e Hamiltonit|Hamiltoniane]] të cilat janë riformulime të ligjeve të Njutonit duke përdorur konceptin e energjisë dhe nxitimit (impulsit). Teori si [[mekanika e lëngjeve]] si dhe [[teoria kinetike]] e gazeve janë rezultate të aplikimit të mekanikës klasike tek sistemet mikroskopike. Rezultate të kohëve të fundit në studimin e sistemeve dinamike jolineare i kanë dhënë lindje [[Teoria e kaosit|teorisë së kaosit]], studimi i sistemeve ku ndyshime të vogla shkaktojnë efekte të mëdha. [[Ligji universal gravitacional i Njutonit|Ligji gravitacional i Njutonit]], i formuluar në mekanikën klasike, shpjegoi [[Ligjet e Keplerit|ligjet e Keplerit mbi lëvizjen planetare]] si dhe ndihmoi në transformimin e mekanikës klasike në një element të rëndësishëm të [[Revolucioni Shkencor|revolucionit shkencor]]. === Elektromagnetizmi === {{main|Elektromagnetizmi}} {{main|Optika}} [[Skeda:Magnet0873.png|thumb|left|250px|Vijat e forcës së fushës magnetike nga një copë magneti të formuara nga pluhuri i hekurit mbi një letër]] [[Elektromagnetizmi]] përshkruan bashkëveprimet e thërrmijave të ngarkuara, me [[fusha (fizikë)|fushat]] elektrike dhe magnetike. Ai ndahet ne [[Elektrostatika|elektrostatikë]], e cila bën studimin e bashkëveprimeve midis [[Ngarkesa elektrike|ngarkesave]] në prehje, dhe [[Elektrodinamika|elektrodinamikë]], e cila studion bashkëveprimet midis ngarkesave në lëvizje dhe [[rrezatimi]]t. Teoria klasike e elektromagnetizmit është e bazuar në ligjin e [[Forca e Lorencit|forcës së Lorencit]] dhe tek [[ekuacionet e Maksuellit]]. [[Elektrostatika]] është studimi i fenomeneve që lidhen me trupa të ngarkuar në prehje. Siç përshkruhet nga [[ligji i Kulombit]], trupa të tillë aplikojnë [[forca]] mbi njëri tjetrin. Sjellja e tyre mund të analizohet nëpërmjet koncepteve të [[fusha elektrike|fushës elektrike]] që rrethon çdo trup të ngarkuar, e tillë që çdo trup i ngarkuar i vendosur në këtë fushë është subjekt i një force në madhësi të drejtëpërdrejtë me madhësinë e ngarkesës dhe madhësinë e vlerës së fushës magnetike në atë pozicion. Në qoftë se forca është tërheqëse apo shtytëse kjo varet nga [[Magneti#Polet Magnetike|polariteti]] i ngarkesës. Elektrostatika ka aplikime të shumta, që variojnë që nga analiza e fenomeneve si vetëtimat deri tek ndërtimi i motorave, siç është për shembull [[motori elektrostatik]]. [[Elektrodinamika]] është studimi i fenomeneve që lidhen me trupa të [[Ngarkesa elektrike|ngarkuara]] në lëvizje dhe fusha [[Fusha elektrike|elektrike]] dhe [[Fusha magnetike|magnetike]] që ndryshojnë në kohë. Meqënëse një ngarkesë në lëvizje prodhon një fushë magnetike, elektrodinamika merret me efekte si [[magnetizmi]], [[rrezatimi elektromagnetik]], dhe [[induksioni elektromagnetik]], të cilat përfshijnë aplikime praktike si [[gjeneratori elektrik]] si dhe [[motori elektrik]]. Kjo pjesë e elektrodinamikës, njihet si elektrodinamika klasike. Ajo u shpjegua në një mënyrë sistematike nga [[James Clerk Maxwell|Xhejms Klark Maksuell]]. Duhet thënë se janë ekuacionet e Maksuellit ato të cilat i përshkruajnë fenomenet elektrike me një përgjithësi të madhe. Një zhvillim i mëvonshëm është [[elektrodinamika kuantike]], e cila përfshin ligjet e [[Teoria kuantike e fushës|teorisë kuantike]] në mënyrë që të shpjegojë bashkëveprimin e rrezatimit me lëndën. [[Paul Dirac|Diraku]], [[Werner Hajzenberg|Hajzenbergu]], dhe [[Pauli]] ishin disa nga pionerët që formuluan hapat fillestare që çuan tek elektrodinamikën kuantike. Elektrodinamika relativiste merr parasysh korigjimet [[Relativiteti special|relativiste]] të lëvizjes së trupave të ngarkuar që lëvizin me shpejtësi të përafërt me atë të dritës. Ajo zbatohet në fenomene që lidhen me [[përshpejtues ngarkesash]] si dhe me tuba elektronesh në [[voltazhi|voltazhe]] dhe [[korrenti elektrik|korrente]] të larta. Elektromagnetizmi përfshin [[Fenomeni|fenomene]] të tjera elektromagnetike të jetës së përditshme. Për shembull, [[drita]] është një [[fusha elektromagnetike|fushë elektromagnetike]] oshiluese që rrezatohet nga thërrmija të ngarkuara në lëvizje. Përveç [[graviteti]]t, shumica e forcave të përditshme janë rrjedhojë të forcës elektromagnetike. Principet e elektromagnetizmit gjejnë aplikime në disiplina të shumta si tek [[mikrovalët]], [[Antena (radio)|antenat]], makinat elektrike, [[satelitët e komunikimit]], bioelektromagnetika, [[Plazma (fizikë)|plazma]], kërkimet në përshpejtuesit [[Fizika bërthamore|bërthamorë]], [[fibrat optike]], në interferencën dhe kompatibilitetin elektromagnetik, në konvertimin e energjisë elektromekanike, deri tek aplikime teknologjike si [[radari]] dhe [[meteorologjia]]. Pajisjet elektromagnetike përfshijnë [[Transformatori|transformatorët]], [[Çelsi elektrik|çelsat elektrike]], [[radio]]/[[TV]], [[telefoni]]n, [[motori elektrik]], [[linjat e transmisionit]], [[përçuesit e valëve]], [[fibra optike|fibrat optike]], dhe [[lazeri]]n. === Termodinamika dhe mekanika statistike === {{main|Termodinamika|Mekanika statistike}} [[Skeda:Triple expansion engine animation.gif|parapamje|320px|Një '''[[Sistemi termodinamik|sistem termodinamik]]''' tipik – nxehtësia lëviz nga dhoma e nxehtë (boileri) tek (kondensuesi) i ftohtë dhe nga ky proçes përftohet [[Puna (termodinamikë)|puna]]]] [[Termodinamika]] studion efektet e ndryshimit të [[Temperatura|temperaturës]], [[Shtypja|shtypjes]], dhe [[vëllimi]]t në një [[Sistemi fizik|sistem fizik]] në një shkallë [[makroskopike]], si dhe transferimin e energjisë si [[nxehtësia]].<ref name="Perrot">{{cite book |author=Perrot, Pierre |title=A to Z of Thermodynamics |url=https://archive.org/details/tozofthermodynam0000perr_o6t1 |publisher=Oxford University Press |year=1998 |language=en |id=ISBN 0-19-856552-6}}</ref><ref>{{cite book |author=Clark, John, O.E. |title=The Essential Dictionary of Science |publisher=Barnes & Noble Books |year=2004 |language=en |id=ISBN 0-7607-4616-8}}</ref> Historikisht, termodinamika u zhvillua për të rritur [[Efiçenca termodinamike|efiçencën]] e [[Motori me avull|motorëve me avull]] të hershëm.<ref>{{cite book |last=Clausius |first=Ruldolf |title=On the Motive Power of Heat, and on the Laws which can be deduced from it for the Theory of Heat |publisher=Poggendorff's ''Annalen der Physick'', LXXIX (Dover Reprint) |year=1850 |language=en |id=ISBN 0-486-59065-8}}</ref> Pika fillestare për trajtimin termodinamik të një problemi janë [[ligjet e termodinamikës]], të cilat postulojnë që [[energjia]] mund të shkëmbehet midis sistemeve fizike si nxehtësi ose [[Puna mekanike|punë]].<ref>{{cite book |author=Van Ness, H.C. |title=Understanding Thermodynamics |publisher=Dover Publications, Inc. |year=1969 |language=en |id=ISBN 0-486-63277-6}}</ref> Ato postulojnë gjithashtu edhe ekzistencën e një madhësie të quajtur [[Entropia|entropi]], e cila mund të përcaktohet për çdo sistem.<ref>{{cite book |author=Dugdale, J.S. |title=Entropy and its Physical Meaning |publisher=Taylor and Francis |year=1998 |language=en |id=ISBN 0-7484-0569-0}}</ref> Në termodinamikë, bashkëveprimet midis ansambleve të mëdha të objekteve studiohen dhe kategorizohen. Rëndësi të madhe për këtë mbajnë konceptet e [[Sistemi (termodinamikë)|sistemit]] dhe e [[Mjedisi rrethues (termodinamikë)|mjedisit rrethues]]. Një sistem përbehet nga thërrmija, lëvizja mesatare e të cilave përcakton vetitë e tij, të cilat janë të lidhura me njëra tjetrën nëpërmjet [[Ekuacionet e gjëndjes|ekuacioneve të gjëndjes]]. Vetitë mund të kombinohen për të shprehur [[Energjia e brëndshme|energjinë e brëndshme]] dhe [[Potenciali termodinamik|potencialin termodinamik]], të cilat janë shumë të vlefshme për përcaktimin e kushteve për [[Ekuilibri dinamik|ekuilibrin]] dhe [[Proçesi spontan|proçeset spontane]]. [[Mekanika statistike]] analizon [[sistemi termodinamik|sisteme]] [[makroskopike]] duke aplikuar [[Statistika|parime statistikore]] në përbërësit e tyre mikroskopike. Ajo jep një mënyrë për lidhjen e vetive mikroskopike të atomeve dhe molekulave individuale me vetitë makroskopike të të gjithë materialit që mund të observohen në jetën e përditshme. [[Termodinamika]] mund të shpjegohet si një rezultat i natyrshëm i statistikës dhe mekanikës (klasike dhe kuantike) në një nivel mikroskopik. Në veçanti, mund të përdoret për llogaritjen e madhësive termodinamike të vetive të materialeve nga analizat spektroskopike të molekulave individuale. Në këtë mënyrë, [[ligjet e gazeve]] mund të derivohen, nga supozimi se gazi është një koleksion thërrmijash inidviduale, të cilat mund të trajtohen si sfera të ngurta me [[masa|masë]]. Nga ana tjetër, në qoftë se këto thërrmija individuale kanë një [[Ngarkesa elektrike|ngarkesë elektrike]], atëhere përshpejtimi individual i këtyre thërrmijave do të shkaktojë emetimin e [[drita|dritës]]. Ishin këto fakte të marra në konsideratë ato që çuan [[Max Planck|Maks Plankun]] të formulonte ligjin e [[Rrezatimi i trupit të zi|rrezatimit të trupit të zi]],<ref>[[Max Planck]] (1925), ''A Survey of Physical Theory'' derivon ligjin e tij te rrezatimit të trupit të zi ne ato shënime në pp. 115-116, ISBN 0-486-67867-9 </ref> vetem duke supozuar që spektri i rrezatimit te emetuar nga këto thërrmija nuk është konstant në lidhje me frekuencën, por është i kuantizuar.<ref>''[[Feynman Lectures on Physics]]'', vol '''I''' p. 41-6, ISBN 0-201-02010-6</ref> === Relativiteti === {{main|Relativiteti}} {{main|Relativiteti special|Relativiteti i përgjithshëm}} [[Skeda:Cassini-science-br.jpg|parapamje|250px|Test me saktësi të madhe i relativitetit të përgjithshëm nga sonda [[Kazini-Hygens|Kazini]] (pikëpamje artistike): sinjalet e [[radio]]s të dërguara midis Tokës dhe sondës (valët e gjelbërta) janë [[Efekti Shapiro|të vonuara]] nga përkulja e [[hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] (vijat blu).]] [[Teoria e relativitetit|Relativiteti]] është një përgjithësim i mekanikes klasike që përshkruan objekte masive ose objekte që lëvizin me shpejtësi shumë të mëdha, ose sisteme shumë masive. Ai përfshin relativitetin [[relativiteti special|special]] dhe të [[Relativiteti i përgjithshëm|përgjithshëm]]. [[Teoria e relativitetit special]] u propozua më 1905 nga [[Albert Ajnshtajni]] në artikullin e tij "[[Artikujt e Annus Mirabilis#Relativiteti special|Mbi Elektrodinamikën e trupave në lëvizje]]". Titulli i artikullit i referohet faktit se relativiteti special zgjidh problemin midis [[Ekuacionet e Maksuellit|ekuacioneve të Maksuellit]] dhe mekanikës klasike. Teoria është e bazuar mbi [[Postulatet e relativitetit special|dy postulate]]: '''1.''' forma matematike e [[ligji fizik|ligjeve fizike]] është invariante në të gjitha [[kënd inercial reference|sistemet inerciale]]; dhe '''2.''' [[shpejtësia e dritës]] në [[Vakumi|boshllëk]] është konstante dhe e pavarur nga burimi i vëzhguesit. Në mënyrë që këto dy postulate mos kundështojnë njëra tjetrën kërkohet që [[hapësira]] dhe [[koha]] të unifikohen në fabrikën e [[Hapësirë-koha|hapesirë-kohës]] e cila varet në llojin e sistemit. Relativiteti special jep një sërë rezultatesh të habitshme që duket sikur shkojnë kundër intuitës, megjithatë të gjitha këto parashikime janë të verifikuara eksperimentalisht. Ai hedh poshte [[Mekanika e Njutonit|nocionet absolute të hapësirës dhe kohës]] duke pohuar se [[distanca]] dhe [[koha]] varen tek vëzhguesi, koha dhe hapësira perceptohen në mënyrë të ndryshme, në varësi të vëzhguesit. Teoria nxjerr në perfundimin se ndryshimi tek [[masa]], [[dimensioni|dimensionet]], dhe [[koha]] shoqërohen me ndryshimet e [[Shpejtësia|shpejtësisë]] së trupit. Ajo gjithashtu jep edhe ekuivalencën e [[lenda|lëndës]] me [[energjia|energjinë]] siç jepet nga formula e [[ekuivalenca e masës me energjinë|ekuivalencës së masës me energjinë]] '''''E''&nbsp;=&nbsp;''mc''²''', ku ''c'' është shpejtesia e dritës në boshllëk. Relativiteti special dhe [[relativiteti Galilean]] i mekanikës Njutoniane bien dakort kur shpejtësitë e trupave janë të vogla në krahasim me atë të dritës. Relativiteti special nuk e përshkruan gravitacionin; megjithatë duhet theksuar se ai mund të pershkruajë lëvizje të nxituara në mungesë të gravitetit.<ref>Ndryshimi në shpejtësinë e dritës shkakton ndryshime tek masa, dimenisonet dhe tek koha. {{Citation |last=Taylor |first=Edwin F. |title=Spacetime Physics |year=1966 |location=San Francisco |publisher=W.H. Freeman and Company |language=en |isbn=0-7167-0336-X |last2=Wheeler |first2=John Archibald |author2-link=John Archibald Wheeler}} Shiko për shembull:<nowiki><ref></nowiki>''Raketa Relativiste'', Problemi #58, faqja 141, dhe përgjigjen.</ref> [[Relativiteti i përgjithshëm]] është [[teoria]] [[Gjeometria|gjeometrike]] e [[gravitacioni]]t e publikuar nga [[Albert Ajnshtajni]] në 1915/16.<ref name="Ein1915">{{cite journal |last=Einstein |first=Albert |date=25 nëntor 1915 |title=Die Feldgleichungen der Gravitation |url=http://nausikaa2.mpiwg-berlin.mpg.de/cgi-bin/toc/toc.x.cgi?dir=6E3MAXK4&step=thumb |url-status=dead |journal=Sitzungsberichte der Preussischen Akademie der Wissenschaften zu Berlin |language=de |pages=844–847 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027044950/http://nausikaa2.mpiwg-berlin.mpg.de/cgi-bin/toc/toc.x.cgi?dir=6E3MAXK4 |archive-date=27 tetor 2016 |author-link=Albert Einstein |accessdate=12 shtator 2006}}</ref><ref name="Ein1916">{{cite journal |last=Einstein |first=Albert |date=1916 |title=The Foundation of the General Theory of Relativity |url=http://www.alberteinstein.info/gallery/gtext3.html |url-status=dead |format=[[PDF]] |journal=Annalen der Physik |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206225139/http://www.alberteinstein.info/gallery/gtext3.html |archive-date=6 shkurt 2012 |accessdate=3 shtator 2006}}</ref> Ajo unifikon [[Relativiteti special|relativitetin special]], [[Ligji universal i gravitacionit i Njutonit|ligjin universal të gravitetit të Njutonit]], duke futur idenë se gravitacioni mund të përshkruhet nga [[kurbatura]] e [[hapësira|hapësirës]] dhe [[koha|kohës]]. Në relativitetin e përgjithshëm, kurbatura e [[hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] prodhohet nga [[energjia]] e lëndës dhe rrezatimit. Relativiteti i përgjithshëm ndryshon nga [[Metrika (matematika)|metrikat]] e [[:Category:Teori gravitacioni|teorive të gravitacionit]] nga përdorimi i [[ekuacionet e fushës të Ajnshtajnit]] të cilat lidhin përmbajtjen e hapësirë-kohës me vete hapësirë-kohën. Invarianca lokale e [[Hendrik Lorentz|Lorencit]] kërkon që manifoldi në RP të jetë 4-dimensional dhe Lorencian në vend të atij [[Manifoldi Rimanian|Rimanian]]. Për më tepër, parimi i [[Kovarianca e përgjithshme|kovariancës së përgjithshme]] e bën të domosdoshme përdorimin e [[analiza tensoriale|analizës tensoriale]]. Suksesi i pare i relativitetit të përgjithshëm që në shpjegimin e [[preçesioni]]t anormal të [[perihelioni]]t të [[Mërkuri (planet)|Mërkurit]]. Në 1919, [[Arthur Stanley Eddington|Artur Edington]] lajmëroi që vëzhgimi i një [[ylli]] pranë [[eklipsi]]t [[Dielli|diellor]] konfirmoi parashikimet e relativitetit të përgjithshëm se trupat masivë mund të përkulin dritën. Që atëhere, shumë [[Testime të relativitetit të përgjithshëm|observime dhe eksperimente]] kanë konfirmuar shumë nga [[#Parashikimet|parashikimet e relativitetit të përgjithshëm]], përfshirë [[bymimi kohor gravitacional]], [[zhvendosja në të kuqe]] e gjatësisë valore të dritës, [[Vonesa e Shapiros|vonesën e sinjalit]], dhe [[Rrezatimi gravitacional|rrezatimin gravitacional]]. Për më tepër, vëzhgime të shumta në kohën e sotme interpretohen si nje afirmim pozitiv i një nga parashikimeve më të çuditshme dhe ekzotike të relativitetit të përgjithshëm, ekzistencës së [[Vrima e zezë|vrimave të zeza]]. === Mekanika kuantike === {{main|Mekanika kuantike}} [[Skeda:HAtomOrbitals.png|thumb|left|250px|Disa nga [[Konfigurimi elektronik|orbitalet e para elektronike]] të [[atomi i hidogjenit|atomit të hidrogjenit]] të treguara si grafe të ngjyrosura të [[amplituda e probabilitetit|densitetit probabilistik]]]] [[Mekanika kuantike]] është dega e fizikës që trajton sistemet [[atomi]]ke dhe [[thërrmija nënatomike|nënatomike]] si dhe bashkëveprimin e tyre me [[RRezatimi|rrezatimin]] në terma të madhësive të [[Madhësitë e observueshme|observueshme]]. Ajo bazohet mbi faktin që të gjitha format e energjisë lëshohen në njësi diskrete të quajtura "[[kuanti|kuante]]". Duhet theksuar se, teoria kuantike lejon vetëm përdorimin e llogaritjeve [[Probabiliteti|probabilistike]] ose [[statistika|statistike]] mbi tiparet e thërrmijave nënatomike, të dhëna nëpërmjet [[Funksioni valor|funksionit valor]]. [[Ekuacioni i Shrodingerit]] në mekanikën kuantike luan rolin analog që [[ligjet e Njutonit]] dhe [[ligji i konservimit të energjisë]] luajnë në mekanikën klasike — pra, ai parashikon sjelljen e [[sistemi dinamik|sistemeve dinamike]] në të ardhmen — ky funksion është një [[Ekuacioni i valës|ekuacion vale]] i dhënë në terma të funksionit valor i cili parashikon në një mënyrë analitike dhe preçise probabilitetin e ngjarjeve dhe rezultateve. Sipas teorive të vjetra të [[Fizika klasike|fizikës klasike]], energjia trajtohet si një fenomen i vazhdueshëm, kurse lënda mendohet si diçka që zë një vend në hapësire dhe lëviz në mënyrë të vazhdueshme. Sipas teorisë kuantike, energjia emetohet dhe absorbohet në njësi të vogla, diskrete. Një copë individuale ose paketë energjie, quhet një kuant (shumës. kuante), kështu që në disa raste ajo sillet tamam si një grimcë lënde; të gjitha thërrmijat shfaqin veti [[vala|valore]] kur janë në lëvizje kështu që në mekanikën kuantike lënda nuk mendohet si e lokalizuar në një vend por si e shpërndarë në një farë mënyre.Për shembull, drita, ose rrezatimi elektromagnetik, që lëshohet ose absorbohet nga një atom ka vetëm [[frekuenca]] (ose [[gjatësia e valës|gjatësi valësh]]) të caktuara, siç mund të shihet nga [[spektri atomik|vijat spektrale]] që i korrespondojnë elementit të atij atomi. Teoria kuantike tregon se keto frekuenca i korrespondojnë energjive të përcaktuara të kuanteve të dritës, ose [[fotoni|fotoneve]], kjo del nga fakti qe [[elektroni|elektronet]] në një atom lejohen të marrin vetem vlera të caktuara të energjisë, ose e thënë ndryshe elektronet mund të ekzistojne vetëm në nivele të caktuara energjitike, një kuant energjie emetohet ose absorbohet kur frekuenca është në proporcion të drejtë me diferencën e energjisë me dy niveleve. Formalizmi i mekanikes kuantike u zhvillua gjatë 1920-ve. Në 1924, [[Luiz de Brojli]] propozoi se valët dritore nuk janë të vetmet të cilat shfaqin një karaker dual, pra vala sillet si thërmije siç ndodh në efektin fotoelektrik dhe në spektrat atomike, edhe thërrmijat grimcore shfaqin dukuri valore. Sugjerimi i de Brojlit dha dy formulime të ndryshme të mekanikës kuantike. [[Mekanika valore]] e [[Erwin Schrodinger|Ervin Shrodingerit]] (1926) përfshin përdorimin e një koncepti matematik, funksionit valor, i cili është i lidhur me probabilitetin e gjëndjes së një thërrmije në një pikë të hapësirës. [[Mekanika e matricave]] e [[Werner Heisenberg|Uerner Hajzenbergut]] (1925) nuk e përmend fare konceptin e funksionit valor ose koncepte të ngjashme, e megjithatë ajo u tregua se ishte komplet ekuivalente me teorinë e Shrodingerit. Një zbulim shume i rëndësishëm në teorine kuantike është [[parimi i papërcaktueshmërisë]], i enunciuar për herë të parë nga Hajzenbergu në 1927, i cili vendos një limit absolut teorik në saktësinë që mund të arrihet në disa matje; si rezultat i kesaj, mendimi i disa shkencetareve se gjendja fizike e nje sistemi mund të matet në menyre ekzakte për tu përdorur në parashikimin e gjendjes së sistemit në të ardhmen duhet të braktisej. Mekanika kuantike u kombinua me teorinë e relativitetit në formulimin e [[Paul Dirac|P. A. M. Dirakut]] (1928), e cila, përveç të tjerash, parashikoi ekzistencën e [[Antilënda|anti-thërrmijave]]. Zhvillime të tjera të teorisë përfshinë [[Statistika kuantike|statistikën kuantike]], të prezantuar në një formë nga Ajnshtajni dhe [[Satyendranath Bose|S. N. Bose]] ([[statistika Bose-Ajnshtajn]]) dhe në një formë tjetër nga Diraku dhe [[Enriko Fermi]] ( [[statistika Fermi-Dirak]]); [[Elektrodinamika kuantike]], merret me bashkeveprimin midis thërrmijave të ngarkuara dhe fushës elektromagnetike; përgjithësimi i saj jepet nga, [[teoria kuantike e fushës]]; dhe [[elektronika kuantike]]. Zbulimi i mekanikës kuantike në fillimin e shekullit të 20-të revolucionoi fizikën, sic shihet mekanika kuantike është një nga degët më themelore në pothuajse të gjitha fushat kontemporare të kerkimit. == Kërkimi == === Teoria dhe eksperimenti === Kultura e kërkimit në fizikë ndryshon nga shumica e shkencave në ndarjen e [[teoria|teorisë]] dhe [[eksperimenti]]t. Që nga [[shekulli i dymbëdhjetë]], shumica e fizikantëve jane specializuar ose në [[fizika teorike|fizikën teorike]] ose në atë [[fizika eksperimentale|eksperimentale]]. Fizikanti i madh [[Italia]]n [[Enriko Fermi]] ([[1901]]–[[1954]]), i cili bëri kontribute themelore si në teori ashtu edhe në fushën eksperimentale në [[fizika bërthamore|fizikën bërthamore]], mund të thuhet se qe një veçanti. Në kontrast me këtë, pothuajse të gjithë teoricienët e suksesshëm në [[biologji]] dhe [[kimi]] (për shembull [[Kimia kuantike|kimisti kuantik]] dhe [[Biokimia|biokimisti]] Amerikan [[Linus Pauling]]) kane qënë eksperimentalist, edhe pse në kohët e fundit kjo po ndryshon. Teoricienet kërkojnë të zhvillojnë [[modele matematike]] që bien dakort me eksperimentet ekzistuese por në të njëjtën kohë bëjnë parashikime për rezultate në të ardhmen, ndërsa eksperimentalistët bëjnë eksperimente për testimin e parashikimeve teorike si dhe eksplorojnë (zbulojnë) fenomene te reja. Edhe pse teoria dhe eksperimenti janë të zhvilluara në mënyrë të ndarë ato varen ngushtë tek njëra tjetra. Progresi në fizikë vjen kur eksperimentalistët bëjnë një zbulim që teoritë ekzistuese nuk mund ta shpjegojnë, ose kur teoritë e reja japin baza për parashikime eksperimentale të testueshme. Teoricienët punojnë ngushtë me eksperimentalistët që zakonisht janë ata që përdorin [[Fenomenologjia (shkencë)|fenomenologjinë]]. [[Fizika teorike]] është e lidhur ngushtë me [[Matematika|matematikën]], e cila është gjuha mbi të cilën teoritë fizike janë të bazuara, duhet thënë se fusha të tëra të matematikës, si [[analiza matematike]], u shpikën posaçërisht për të zgjidhur problemet fizikë. === Fushat e kërkimit === Fushat kontemporante të kërkimit në fizikë mund të ndahen në [[Fizika e materies së kondensuar|fizikën e materies së kondensuar]]; [[fizikën atomike, molekulare, dhe optike]]; [[Fizika bërthamore|fizikën bërthamore]]; [[Astrofizika|astrofizikën]]; [[Gjeofizika|gjeofizikën]] dhe [[Biofizika|biofizikën]]. Disa departamente fizike kane edhe fusha speciale kerkimi mbi [[edukimin në fizikë]]. Që nga shekulli i njëzetë, fushat individuale të fizikës kanë filluar të bëhen shumë të [[specializimi|specializuara]], sot shumica e fizikantëve punojnë në një fushë të vetme gjatë gjithë karrieres së tyre. "Universalistë" si [[Albert Ajnshtajni]] (1879–1955) dhe [[Lev Landau]] (1908–1968), të cilët punuan në fusha të shumta në fizikë, në kohët e sotme janë shumë të rrallë.<ref> Edhe , pse universalizmi inkurajohet në fizikë. Për shembull, [[World Wide Web]], i cili u shpik në [[CERN]] nga [[Tim Berners-Lee]], u krijua si nje servis i infrastukturës komjuterike tek CERN, për tu përdorur nga fizikantët në mbare boten. E njëjta gjë mund të thuhet edhe për [[arXiv.org]] </ref> === Fizika e materies së kondensuar === {{main|Fizika e trupave të ngurtë}} {{main|Fizika e materies së kondensuar}} [[Skeda:Bose Einstein condensate.png|parapamje|350px|Të dhëna mbi shpërndarjen e shpejtësisë për një gaz të atomeve të [[rubidiumi]]t, konfirmuan zbulimin e një faze të re të lëndës të quajtur, [[kondensatet Boze-Ajnshtajn]]]] [[Fizika e materies së kondensuar]] është një fushë e fizikës që merret me vetitë fizike makroskopike të [[lënda|lëndës]]. Në vecanti, ajo merret me [[faza (lënda)|fazat]] e kondensuara që shfaqen sa herë që numri i përbërëseve të sistemit është shumë i madh dhe forcat e bashkëveprimit midis përbërëseve janë shumë të forta. Shembujt më të njohur janë fazat e kondensuara të [[Fizika e trupave të ngurtë|ngurta]] dhe [[lëngu|lëngjet]], të cilat janë rrjedhojë e lidhjeve dhe [[forca elektromagnetike|forcave elektromagnetike]] midis [[atomi|atomeve]]. Forma më ekzotike të fazave të kondensuara përfshinë [[superfluidet]] dhe [[Kondensatet Boze-Ajnshtajn]] të gjetura në disa sisteme atomike në [[temperatura]] shume të ulta, si dhe fazën [[superpërcjellshmëria|superpërcjellëse]] që shfaqet në [[elektrone përcjellës]] në disa materiale të caktuara, si dhe fazat [[ferromagneti]]ke dhe [[antiferromagneti]]ke të [[spini (fizika)|spinit]] në [[latica kristalore|laticën atomike]]. === Fizika atomike, molekulare, dhe optike === {{main|Fizika atomike, molekulare, dhe optike}} [[Skeda:Military laser experiment.jpg|thumb|250px|Një shkencëtar ushtrie punon me një [[Lazeri|lazer]] mbi një [[tavolinë optike]].]] Fizika [[atomi]]ke, [[molekula]]re, dhe [[Optika|optike]] (AMO) është studimi i bashkëveprimeve [[lënda|lëndë]]-lëndë dhe [[drita|dritë]]-lëndë në shkallën e një [[atomi]] të vetëm ose për disa struktura që përmbajnë vetëm pak atome. Të treja deget janë të grupuara së bashku për shkak të ndërlidhjeve, ngjashmërise së metodave që përdoren dhe shkalleve të ngjashme të [[energjia|energjisë]]. Të treja zonat përfshijnë trajtime [[fizika klasike|klasike]] ose [[mekanika kuantike|kuantike]]; siç dihet analizimi i sistemit bëhet nga një këndvështrim mikrosokpik (në kontrast me analizimin makroskopik). [[Fizika atomike]] studjon çatinë [[elektroni]]ke të [[atomi|atomeve]]. Fusha kërkimore në kohët tona po fokusohet në kontrollin kuantik, ftohjen dhe zënien në grackë të atomeve dhe ioneve, në përplasjet dinamike në temperaturë të ulta si dhe në sjelljen e gazeve që bashkëveprojnë në mënyrë të dobët (Kondensatet Bose-Ajnshtajn si dhe sistemet e holluara Fermionike të degjeneruara), në matjen me preçision të konstanteve themelore si dhe në efektet e korrelacioneve të elektroneve në strukturën dhe dinamikën e sistemeve. Fizika atomike është e infulencuar nga [[Bërthama e atomit|bërthama]] (shiko, për shembull, [[ndarja e niveleve energjitike|ndarjen e niveleve energjitike]]), kurse fenomene intra-bërthamore si [[Fisioni bërthamor|fisioni]] dhe [[Fuzioni bërthamor|fuzioni]] konsiderohen pjesë të [[Fizika bërthamore|fizikës bërthmore]]. [[Fizika molekulare]] fokusohet në struktura multi-atomike si dhe në bashkëveprimin e tyre të brendshëm ose të jashtëm me lëndën dhe dritën. [[Fizika optike]] është e veçantë nga [[optika]] sepse ajo nuk tenton që të fokusohet në kontrollimin e fushave klasike të dritës nga objektet makroskopike, por në vetitë themelore të [[fusha optike|fushave optike]] dhe bashkëveprimit të tyre me dritën në botën mikroskopike. === Fizika bërthamore === {{main|Fizika bërthamore}} [[Skeda:CMS Higgs-event.jpg|thumb|Një ngjarje e simuluar në një nga detektorët CMS të [[Përplasësi i Madh i Hadroneve]], tregon shfaqjen e bozonit Higgs.]] [[Fizika bërthamore]] merret me studimin e përbërëseve [[thërrmijat elementare|elementare]] të [[lënda|lëndës]] dhe [[energjia|energjisë]], si dhe me bashkëvepimet mes tyre. Ajo njihet gjithashtu edhe si "fizika e energjisë së lartë", sepse shumë thërrmija elementare nuk shfaqen zakonisht, veçse në [[përplasja|përplasje]] që ndodhin në energjira shumë të larta me thërrmijat e tjera, siç ndodh në [[përshpejtuesit e thërrmijave]]. Tani, bashkëveprimet e thërrmijave elementare përshkruhen nga [[Modeli Standart]]. Ky model merr parasysh 12 thërrmija të njohura të lëndes të cilat bashkëveprojnë nëpërmjet [[forcat themelore|forcave themelore]] [[forca e fortë nukleare|të fortë]], [[forca e dobët nukleare|të dobët]], dhe asaj [[elektromagnetizmi|elektromagnetike]]. Dinamika e thërrmijave të lëndës përshkruhet nëpërmjet shkëmbimit thërrmijave mesazhere që mbajnë forcat. Këto thërrmija mesazhere njihen rrespektivisht si [[gluoni|gluonet]], [[bozoni W|W⁻ dhe W⁺]] dhe [[bozoni Z]], si dhe [[fotoni]]. Modeli Standart gjithashtu parashikon ekzistencën e një thërrmije të njohur si [[bozoni]] [[Bozoni i Higgsit|Higgs]], ekzistenca e të cilit nuk është verifikuar akoma. === Astrofizika === {{main|Astrofizika|Kozmologjia fizike}} [[Skeda:Hubble ultra deep field.jpg|thumb|250px|left|Imazhi i dritës së dukshme nga thellësia e [[universi]]t, [[Fusha ultra e thellë e Habëllit]]]] [[Astrofizika]] dhe [[astronomia]] janë aplikimet e teorisë dhe metodave fizike për studimin e [[Struktura yjore|strukturës yjore]], [[Evolucioni yjor|evolucionit yjor]], origjinës së [[Sistemi diellor|sistemit diellor]], dhe problemeve të lidhura me [[Kozmologjia fizike|kozmologjinë]]. Për shkak se astrofizika është një subjekt shumë i gjerë, astrofizikantët zakonisht aplikojnë shumë disiplina të fizikës, përfshirë mekanikën, elektromagnetizmin, mekanikën statistike, termodinamikën, mekanikën kuantike, relativitetin, fizikën bërthamore, dhe fizikën atomiko-molekulare. Astrofizika u zhvillua nga shkenca e vjetër e astronomisë. Astronomët e civilizimeve të hershme bërën vëzhgime metodike të qiellit, kjo duket nga artifaktet e shumta astronomike të kohëve të hershme të gjetura në kultura të ndryshme. Pas shekujsh zhvillimi nga astronomët Babiloniane dhe Greke, astronomia perëndimore u fut në një periudhë letargjike për katërmbëdhjetë shekuj deri në ardhjen e [[Nikolaus Kopernikus|Nicolaus Copernicus]] i cili modifikoi [[sistemin Ptolemaik]] duke vendosur diellin në qendër të universit. Observimet e detajuara të [[Tycho Brahe]]s çuan në [[Ligjet e Keplerit të lëvizjes planetare]]. Në të njëjtën kohë [[teleskopi]] i [[Galileo Galilei|Galileut]] ndihmoi në zhvillimin e shkencës moderne. Teoria e Njutonit e gravitetit universal dha një bazë dinamike për ligjet e Keplerit. Në fillim te shekullit te 19-te., shkenca e mekanikes qiellore arriti një stad shumë të zhvilluar në duart e [[Leonhard Euler]], [[Josef Luiz Lagranzhi|J. L. Lagranzhit]], [[Pierre Simon de Laplace|P. S. Laplasit]], dhe të tjerëve. Teknika matematike të fuqishme bënë të mundur zgjidhjen analitike të disa nga problemeve më thelbesore të gravitacionit klasik të zbatura tek sistemi diellor. Në fund të shekullit të 19-të, zbulimi i [[vijat spektrale|vijave spektrale]] në dritën e diellit provoi se elementet e gjetur tek Dielli gjënden edhe në Toke. Gjatë kësaj kohe interesi u zhvendos nga përcaktimi i distancës dhe pozicionit të yjeve tek përcaktimi i përbërjes së tyre fizike (shikoni [[struktura yjore]] dhe [[evolucioni yjor]]). Për shkak se aplikimi i fizikës tek astronomia ka zënë nje rol thelbësor përgjatë shekullit të 20-të, diferencimi midis [[Astronomia|astronomisë]] dhe [[Astrofizika|astrofizikës]] është zhdukur. Zbulimi nga [[Karl Jansky]] në 1931 që radio sinjalet e emetuara nga trupat qiellore shënoi fillimin e shkencës së [[radio astronomia|radio astronomisë]]. Në kohët e fundit, zbulimet astronomike janë zgjeruar me hedhjen e sondave kozmike. Perturbimet dhe interferenca nga atmosfera e Tokes e bejnë të domosdoshme përdorimin e [[astronomia e rrezeve-X|astronomisë së rrezeve-X]],[[astronomia me valë infra te kuqe|infra te kuqe]], [[astronomia ultraviolet|ultraviolet]], [[astronomia e rrezeve gama|rreze gama]]. [[Teleskopi hapësinor Habëll]], i lëshuar në 1990, ka bërë të mundur shikimin e pamjeve vizuale të një kualiteti dhe qartësie të lartë që ja kalon pamjeve të marra nga instrumentet tokësore; vëzhgimet nga Toka përdorin teleskope me [[optika adaptive|optikë adaptive]] e cila bën të mundur kompesimin e turbulencës pranë [[atmosfera|atmosferës]] së [[Toka|Tokës]]. [[Kozmologjia fizike]] është studimi i formimit dhe evolucionit të universit në shkallat më të mbëdha. Teoria e relativitetit e Albert Ajnshtajnit luan një rol thelbësor në teoritë moderne kozmologjike. Në fillim të shekullit të 20-të, zbulimi i [[Edwin Hubble|Habëllit]] që universi po zgjerohej, siç tregohet nga [[diagrami i Habëllit]], bëri që të dilnin teori të reja si [[Modeli i gjendjes se qendrueshme]] te universit dhe ai i [[Big Bang|Bumit te madh]]. Teori e Bumit te Madh u konfirmua nga suksesi i parashikimeve të teorisë së [[Nuklosinteza e Bumit të Madh|Nuklosintezës së Bumit te Madh]] dhe zbulimit të [[Sfondi kozmik mikrovalor|sfondit kozmik mikrovalor]] në 1964. Modeli i Bumit të madh qëndron mbi dy shtylla teorike: Teoria e relativitetit të përgjithshëm e Albert Ajnshtajnit dhe [[parimi kozmologjik]]. Kozmologjistët, kohët e fundit kanë formuar një [[Modeli Lambda-CDM|model preçiz]] të evolucionit të universit, i cili perfshin [[Inflacioni kozmik|inflacionin kozmik]], [[Energjia e zezë|energjinë e zezë]] dhe [[Lënda e zezë|lëndën e zezë]]. === Fizika e aplikuar === {{main|Fizika e aplikuar}} [[Fizika e aplikuar]] është një term i përgjithshëm për fizikën që hyn në pune për një përdorim të caktuar. ''Aplikimi'' dallohet nga ''fizika e pastër'' nga një kombinim delikat i faktorëve si motivacioni i kërkuesve dhe sjellja e tyre në lidhje me teknologjinë ose shkencën që ndikohet nga puna e tyre.<ref>[http://www.stanford.edu/dept/app-physics/ Stanford Applied Physics Department Description]</ref> Kjo degë ndryshon nga [[inxhinieria]] sepse fizikanti mund të mos dizenjojë ndonje gjë të caktuar, por ai i perdor konceptet fizike gjatë kohës që bën kërkime me qëllim që të zhvillojë teknologji të reja për zgjidhjen e një problemi. Kjo në një fare mënyre është e ngjashme me [[Matematika e aplikuar|matematikën e aplikuar]]. Fizikantët e aplikuar mund të jenë të interesuar në përdorimin e fizikës për kërkime shkencore. Për shembull,njerzit që punojnë në [[Përshpejtuesi bërthamorë|përshpejtuesit bërthamorë]] kërkojnë që të ndërtojnë detektorë më të mirë thërrmijash për kërkime në fizikën teorike. Fizika përdoret jashtëzakonisht shumë në çdo degë [[Inxhinieria|inxhinierie]]. Për shembull, [[statika]], një nëndegë e [[mekanika klasike|mekanikës]], përdoret për ndërtimin e [[ura]]ve ose strukturave të tjera, kurse [[akustika]] përdoret për të ndërtuar salla më të mira për koncertet ose operat. Një kuptim i fizikës është shumë i rëndësishëm në dizenjimin e simulatorëve realistë për fluturime ose për lojrat kompjuterike, si në [[motori fizik|motorin fizik]], apo edhe në filma për arritjen e efekteve realiste. === Fizika edukative === {{main|Fizika edukative}} [[Fizika edukative]] i referohet metodave të tanishme pedagogjike që përdoren për të mësuar fizikën, si dhe asaj pjese të kërkimeve pedagogjike që kërkojnë të përmirësojnë këto metoda. Historikisht, fizika është mësuar në shkollën e lartë dhe në nivelin unversitar, së bashku me ushtrimet e laboratorit të cilat kanë për qëllim verifikimin e koncepteve që janë shpjeguar gjatë leksioneve. Programet universitare zakonisht përfshinë trainimin në degët themelore, të fizikës klasike dhe asaj kuantike. Trainimi specializohet më tej kur studenti mbron doktoraturën për një temë të caktuar. Shumica e universiteteve kontemporane kanë grupe të specializuar brenda departamentit të cilat merren me një program të caktuar (si psh grupi i optikës kuantike). Një nga pedagogët më te famshëm në fizikë [[Richard Feynman|Riçard Fajman]] mendonte se dhënia e mësimit ne fizikë qe një art më vete. === Publikime të rëndësishme në fizikë === Shiko: [[Lista e publikime të rëndësishme në fizikë|Publikime të rëndësishme në fizikë]] == Shiko edhe == <div class="references-small" style="-moz-column-count:3; column-count:4;"> * [[Mekanika klasike]] * [[Mekanika e Njutonit]] * [[Mekanika e Hamiltonit]] * [[Mekanika e Lagranzhit]] * [[Elektromagnetizmi]] * [[Optika]] * [[Elektrodinamika kuantike]] * [[Teoria e relativitetit]] * [[Termodinamika]] * [[Mekanika statistike]] * [[Mekanika kuantike]] * [[Teori shkencore|Teoria Shkencore]] </div> == Shënime == == Burimet e të dhënave == {{reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.physics.org Portal i drejtuar nga Instituti i Fizikës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040902123039/http://physics.org/ |date=2 shtator 2004 }} * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/hph.html Koncepte themelore] * [http://www-physics.lbl.gov/~stapp/repsept24.txt Diskutim] * [http://www.albfizika.com Portali fizika]{{Lidhje e thyer}} === Organizata (Web) === * [https://web.archive.org/web/20041012041319/http://www.aip.org/index.html AIP: Instituti Amerikan i Fizikës] * [http://www.iop.org/ IOP: Instituti i Fizikes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190521010833/http://www.iop.org/ |date=21 maj 2019 }} * [http://www.aps.org/ APS: Shoqëria Amerikane Fizike] * [http://www.spsnational.org/ SPS: Shoqëria e Studentëve të Fizikës Amerikane] * [http://www.cap.ca/ CAP: Organizata Kanadeze e Fizikantëve] * [http://www.eps.org/ EPS: Shoqëria Fizike Europiane] * [https://ikf-akad.al/ IKF: Instituti Kombëtar i Fizikës] <!-- LIBRA --> <div class="infobox sisterproject" cellspacing="0" style="width:280px; height:60px; background: #f9f9f9;"> <div style="float: left;">[[Skeda:Wikibooks-logo-en.svg|50px|none|Wikibooks]]</div> <div style="margin-left;">'' '''[[Wikibooks]]''' '' {{ #if: [[Wikibooks:Physic|Fizika]]}} {{ #if: | ''një faqe'' | {{ #if: Physics | ''ka disa'' }} }} <div style="margin-left:10px;">''''' {{ #if: | [[Wikibooks:Physics/{{{2}}}|{{{3}}}]] | {{ #if: | [[Wikibooks:Physics/{{{2}}}|{{{2}}}]] | {{ #if: Physics | [[Wikibooks:Physics|'''''libra në degën e fizikës''''']] | [[wikibooks:Special:Search/Fizika|Fizikë]] }} }} }}'''''</div></div></div> <!-- AXHENDA --> <div class="infobox sisterproject" cellspacing="0" style="width:280px; height:60px; background: #f9f9f9;"> <div style="float: left;">[[Skeda:Wikibooks-logo-en.svg|50px|none|Wikibooks]]</div> <div style="margin-left;">'' '''[[Wikibooks]]''' ka një'' <br />''[[:Wikibooks:Category:Physics|'''axhendë studimi për fizikën''']]'' </div></div> <!-- SHKOLLA --> <div class="infobox sisterproject" cellspacing="0" style="width:280px; height:60px; background: #f9f9f9;"> <div style="float: left;">[[Skeda:Wikibooks-logo-en.svg|50px|none|Wikibooks]]</div> <div style="margin-left;">'' '''[[Wikibooks]]''' '' {{ #if: | [[Wikibooks:FHSST Fizikë|'' '''Libër fizike për shkollat e mesme''' '']] }} ''ka një''<div style="margin-left:10px;"> {{ #if: | [[wikibooks:FHSST Physics/{{{2}}}|{{{3}}}]] | {{ #if: | [[wikibooks:FHSST Physics/{{{2}}}|{{{2}}}]] | {{ #if: FHSST Physics | ''[[wikibooks:FHSST Physics|'''libër fizike për shkollat e mesme''']]'' }} }} }} </div></div></div> {{Navbox | name = Nën-fushat e përgjithshme në Fizikë | title = Nën-fushat e përgjithshme në Fizikë |list1=[[Akustika]] {{G•}} [[Agrofizika]] {{G•}} [[Astrofizika]] {{G•}} [[Fizika atmsoferike]] {{G•}} [[Biofizika]] ([[Fizika mjekësore]], [[Neurofizika]]){{G•}} [[Mekanika]] ([[Mekanika klasike|Klasike]] {{G•}} [[Mekanika kuantike|Kuantike]] {{G•}} [[Mekanika statistike|Statistike]]) {{G•}} [[Elektromagnetizmi]] ([[Optika]]) {{G•}} [[Dinamika]] ([[Dinamika e fluideve]] {{G•}} [[Termodinamika]]) {{G•}} [[Teoria e relativitetit|Relativiteti]] <br /> [[Fizika bërthamore|Fizika e energjisë së lartë]] {{G•}} [[Teoria e fushës kuantike]] {{G•}} [[Fizika e materies së kondensuar]] {{G•}} [[Fizika atomike, molekulare, dhe optike]] }} {{Navbox | name = Forcat themelore | title = Katër [[forcat themelore të bashkëveprimit]] në fizikë | titlestyle = | list1 = <div>[[Bashkëveprimi i fortë]] {{G•}} [[Elektromagnetizmi]] {{G•}} [[Bashkëveprimi i dobët]] {{G•}} [[Gravitacioni]]</div> }} {{Portal/Livadhi|fizika}} {{Artikull i përkryer|dita=31|muaj=07|viti=2010}} [[Kategoria:Fizikë| ]] [[Kategoria:Shkencë]] jxhr6dtez6sabv56kzk2hoaq4h283wa 2940621 2940586 2026-04-13T08:49:32Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940621 wikitext text/x-wiki {{APR|Redaktuar për herë të fundit në mënyrë të qenësishme para 10 vitesh; Probleme teknike.}} [[Skeda:Meissner effect p1390048.jpg|parapamje|260px|Një [[magneti|magnet]] i ngritur mbi një [[superpërcjellës i temperaturës së lartë|superpërcjellës të temperaturës së lartë]] që tregon [[Efekti i Meisnerit|efektin e Meisnerit]].]] '''Fizika''' (nga {{lang-grc|φυσική (ἐπιστήμη)|phusikḗ (epistḗmē)|njohuri të natyrës}}, nga {{lang|grc|φύσις}} ''phúsis'' "natyrë"<ref name="etymonline-physics">{{cite web|title=physics|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=physics&allowed_in_frame=0|accessdate=2016-11-01|work=[[Online Etymology Dictionary]]|language=en}}</ref><ref name="etymonline-physic">{{cite web|title=physic|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=physic&allowed_in_frame=0|accessdate=2016-11-01|work=[[Online Etymology Dictionary]]|language=en}}</ref><ref name="LSJ">{{LSJ|fu/sis|φύσις}}, {{LSJ|fusiko/s|φυσική}}, {{LSJ|e)pisth/mh|ἐπιστήμη|ref}}</ref>) është dega e [[Shkenca|shkencës]] e cila merret me zbulimin dhe analizimin e dukurive [[Natyra|fizike]], që përfshin studimin e [[Lënda|lëndës]] dhe lëvizjen e saj në fabrikën e [[Hapësirë-kohaa|hapësirë-kohës]], si dhe konceptet e [[Forca|forcës]] dhe [[Energjia|energjisë]]. Në mënyrë më të përgjithshme ajo cilësohet si shkenca nëpërmjet së cilës njerëzit përpiqen të shpjegojnë dukuritë [[natyra|natyrore]]. Fizika njihet si "shkencë themelore" sepse fusha të tjera si [[kimia]] dhe [[biologjia]] hulumtojnë sisteme, veçoritë e të cilave varen nga ligjet e fizikës. Zhvillimet në fizikë janë të lidhura ngushtë me sektorin teknologjik, si dhe kanë influencë shumë të thellë në shkencat e tjera, përfshirë matematikën dhe filozofinë. Për shembull, zhvillimi i teorisë së elektromagnetizmit çoi në krijimin e pajisjeve të shumta elektrike (televizori, kompjuteri, pajisjet shtëpiake); zhillimet në termodinamikë çuan në zhvillimin e mjeteve të motorizuara për transportin, si motori me avull; zhvillimet në mekanikë motivuan dhe ndihmuan në zhvillimin e analizës matematike, kimisë kuantike, dhe përdorimit të pajisjeve eksperimentale si mikroskopi elektronik në mikrobiologji. Fizika ndahet në dy disiplina: në [[Fizika teorike|fizikën teorike]] dhe [[Fizika eksperimentale|fizikën eksperimentale]]. Fizika teorike merret kryesisht me formalizimin teorik të dukurive i cili bazohet në koncepte matematike, ndërsa fizika eksperimentale merret me rikrijimin dhe matjen e dukurive të njohura natyrore. Megjithëse kërkimet e shumta akoma kanë ngelur në disa [[probleme të pazgjidhura në fizikë]] si dhe fusha të shumta kërkimi të cilat nuk janë eksploruar ende plotësisht. == Pasojat filozofike == Lindja e fizikës si shkencë në shumë mënyra i detyrohet [[Filozofia e lashtë greke|filozofisë së lashtë greke]]. Filozofë të ndryshëm grekë avancuan teoritë e tyre të natyrës. Këto filluan që nga përpjekjet e para të [[Tales]]it për të karakterizuar lëndën, deduktimet e [[Demokriti]]t se lënda duhet të reduktohet në një gjendje të pandryshueshme, deri tek [[astronomia e Ptolemeut]]. Libri i Aristotelit '' [[Fizika (Aristoteli)|Fizika]]'' mbeti burimi i vetëm formal i shkencës deri kur Galileo Galilei filloi të eksperimentonte për të provuar vërtetësinë e pohimeve. Deri në shekullin e 18-të, fizika ishte e njohur si "[[Filozofia Natyrore]]". Nga fillimi i shekullit të 19-të fizika filloi të cilësohej si një disiplinë e veçantë e ndarë nga filozofia dhe shkencat e tjera. Fizika, si me pjesën tjetër të shkencës, mbështetet në [[Filozofia e shkencës|filozofinë e shkencës]] për të dhënë një përshkrim adekuat të metodës shkencore.<ref>{{cite book|last=Rosenberg|first=Alex|title=Philosophy of Science|publisher=Routledge|year=2006|isbn=0-415-34317-8|language=en|date=2005}} Shih Kapitullin 1 për një diskutim mbi domosdoshmërinë e filozofisë së shkencës.</ref> Metoda shkencore përdor [[a priori dhe a posteriori (filozofi )|arsyetime a priori]] ose [[A priori dhe a posteriori (filozofi)|a posteriori]] si dhe përdorimin e [[Konkluzioni Bayesian|inferencave Baeziane]] për të matur vlefshmërinë e një teorie të caktuar.<ref>Peter Godfrey-Smith (2003), Chapter 14 "Bayesianism and Modern Theories of Evidence" ''Theory and Reality: an introduction to the philosophy of science'' ISBN 0-226-30063-3</ref> {{Cquote|E vërteta gjëndet vetëm në thjeshtësi, dhe jo në shumëllojshmërinë dhe konfuzionin e gjërave.|30px|30px|[[Isak Njutoni]]}} Zhvillimi i fizikes i ka dhënë përgjigjje shumë pyetjeve të filozofëve të lashtë, por gjithashtu ka ngritur edhe pyetje të reja. [[Filozofia e fizikës]], studimi i çështjeve filozofike rreth fizikës, përfshin tema të tilla si natyra e [[Hapësira|hapësirës]] dhe [[Koha|kohës]], [[determinizmi]]n dhe pikëpamje metafizike të tilla si [[empiricizmi]], [[Realizmi (filozofi)|realizmi]] dhe [[Natyralizmi (filozofi)|natyralizmi]].<ref>Peter Godfrey-Smith (2003), Chapter 15 "Empiricism, Naturalism, and Scientific Realism?" ''Theory and Reality: an introduction to the philosophy of science'' ISBN 0-226-30063-3</ref> Shumë fizikantë kanë shkruar për implikimet filozofike të punës së tyre, për shembull [[Laplace|Laplasi]], i cili hodhi tezën e [[Determinizmi|determinizmit kauzal]],<ref>See Laplace, Pierre Simon, ''A Philosophical Essay on Probabilities'', translated from the 6th French edition by Frederick Wilson Truscott and Frederick Lincoln Emory, Dover Publications (New York, 1951)</ref> [[Erwin Shrodingerit|Ervin Shrodingeri]], i cili shkroi mbi mekanikën kuantike.<ref>See "The Interpretation of Quantum Mechanics" Ox Bow Press (1995) ISBN 1-881987-09-4. and "My View of the World" Ox Bow Press (1983) ISBN 0-918024-30-7.</ref> Matematikani fizicist [[Roger Penrose]] është quajtur një [[Platonist]] nga [[Stephen Hawking]],<ref>Stephen Hawking and Roger Penrose (1996), ''The Nature of Space and Time'' ISBN 0-691-05084-8 p.4 "I think that Roger is a Platonist at heart but he must answer for himself."</ref> një çështje që [[Penrose]] e diskuton në librin e tij, ''Rruga drejt realitetit''.<ref>Roger Penrose, ''The Road to Reality'' ISBN 0-679-45443-8</ref> Hawking i referohet vetvetes si një ''reduktionist i paturpshëm'', gjë e cila bie ndesh me idetë e Penrose.<ref>{{cite book|author1=Roger Penrose|title=The Large, the Small and the Human Mind|author2=Abner Shimony|author3=Nancy Cartwright|author4=Stephen Hawking|publisher=Cambridge University Press|year=1997|isbn=0-521-78572-3|language=en|first=Roger|last=Penrose|date=2000}}</ref> == Historia == {{Main|Historia e fizikës}} [[Skeda: GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg |parapamje| 150px | [[Isak Njutoni]] (1643-1727)]] Që nga antikiteti, njerëzit janë përpjekur për të kuptuar sjelljen e fenomeneve natyrore. Një mister i madh në ato kohëra ishte sjellja e parashikueshme e objekteve qiellor si [[Dielli]] dhe [[Hëna]]. Disa teori u propozuan, shumica e të cilave u hodhën poshtë. Filozofi [[Tales]] (rr. 624–546 p. e. s.) qe i pari që refuzoi të pranojë shpjegime të mbinatyrshme, fetare apo mitologjike për dukuritë e natyrës. Ai deklaroi hapur se çdo fenomen ka një shkak fizik. Teoritë e hershme fizike ishin të frazuara në aspektin filozofik, dhe asnjëherë nuk vërtetoheshin me anë të testimeve sistematike eksperimentale siç bëhet në ditët e sotme. Shumë ide nga teoritë e pranuara të [[Ptolemeut]] ose të dhe [[Fizika Aristoteliane|Aristotelit]] nuk janë të sakta kur krahasohen me vërejtjet e përditshme. Megjithatë, shumë filozofë dhe astronomë të [[Antikiteti klasik|lashtësisë]] dhanë përshkrime të sakta në fushat e [[atomizmi]]t dhe [[Astronomia|astronomisë]]. [[Leucippus|Leukipus]] (gjysma e parë e shek 5) qe i parë që propozoi [[Atomizimi|atomizmin]], kurse [[Arkimedi]] derivoi përshkrime shumë të sakta sasiore të [[Mekanika klasike|mekanikës]], [[zhurma|zhurmës]] dhe [[Hidrostatika|hidrostatikës]], duke përfshirë një shpjegim për parimin e [[Leva|levës]]. [[Mesjeta]] pa shfaqjen e [[Fizika eksperimentale|fizikës eksperimentale]] e cila mori formë midis përpjekjeve të [[Fizika në Islamin mesjetar|fizikantëve Muslimanë]], më i famshmi nga të cilët qe [[Alhazen]], e ndjekur nga fizika moderne e cila kryesisht mori formë në [[Historia e Evropës|fillimin e Evropës moderne]] nga shumë fizikantë, më i famshmi nga të cilët qe [[Isak Njutoni]], i cili ndërtoi teoritë e tija mbi punën e [[Galileo Galilei]] dhe [[Johannes Kepler|Johan Keplerit]]. Në shekullin e 20, puna e [[Albert Ajnshtajn]]it shënoi një drejtim të ri në fizikë që vazhdon edhe në ditët e sotme. == Degët e fizikës == [[Skeda:Fushat e teorive fizike.png|parapamje|260px|Fushat e teorive fizike]] Edhe pse fizika përfshin një kategori të gjerë fenomenesh, degët themelore të fizikës janë [[mekanika klasike]], [[elektromagnetizmi]] (i cili përfshin [[Optika|optikën]]), [[relativiteti]], [[termodinamika]], dhe [[mekanika kuantike]]. Secila nga këto teori është testuar nga eksperimente të shumta dhe është provuar si e saktë në fushën e aplikimit të saj. Për shembull, [[mekanika klasike]] përshkuan në mënyrë korrekte lëvizjen e trupave në jetën e përditshme, megjithatë ajo nuk mund të aplikohet në shkallën atomike. Atje ajo zëvendesohet nga [[mekanika kuantike]], ndërsa për shpejtësi të krahasueshme me [[Shpejtësia e dritës|shpejtësinë e dritës]], efektet [[Teoria speciale e relativitetit|relativistike]] bëhen më të rëndësishme. Edhe pse këto teori kuptohen shumë mirë, ato vazhdojnë të jenë fusha kërkimore — për shembull, një aspekt i rëndësishëm i mekanikës klasike e njohur si [[teoria e kaosit]] u zhvillua në shekullin e 20-te, tre shekuj pas formulimit origjinal të mekanikës nga Isak Njutoni (1642–1727). Teoritë themelore formojnë një bazë per studimin dhe kërkimin e temave më të specializuara. Një tabelë me këto teori, së bashku me konceptet që ato përdorin, mund të gjendet [[Fizika/Teoritë|këtu]]. === Mekanika klasike === {{main|Mekanika klasike}} [[Skeda:Polispasto4.jpg|parapamje|180px|Një [[Rrotulla|rrotull]] përdor parimin e [[Avantazhi mekanik|avantazhit mekanik]] në mënyrë që një forcë e vogël mbi një distancë të madhe mund të ngrejë një ngarkesë të rëndë mbi një distancë të shkurtër.]] [[Mekanika klasike]] është një model fizik i [[forca]]ve që veprojnë mbi trupat dhe madhësite fizike. Zakonisht ajo referohet si "mekanika Njutoniane" sipas [[Isak Njutoni]]t dhe [[Ligjet e Njutonit|ligjeve të Njutonit]]. Mekanika ndahet në [[Statika|statikë]], e cila modelon trupat në prehje, [[Kinematika|kinematikë]], e cila modelon trupat në lëvizje dhe [[dinamika (mekanikë)|dinamika]], e cila modelon trupat mbi të cilët aplikohen forca të ndryshme. Mekanika klasike e trupave të vazhduar dhe të deformueshëm njihet si [[mekanika e vazhduar]], e cila vetë ndahet në [[mekanika e ngurtë|mekanikën e ngurtë]] dhe [[mekanika fluide|mekanikën fluide]] sipas gjëndjes së lëndës që studiohet. Kjo e fundit, mekanika e [[lëngu|lëngjeve]] dhe [[gazi|gazeve]], përfshin [[hidrostatika|hidrostatikën]], [[hidrodinamika|hidrodinamikën]], [[pneumatika|pneumatikën]], [[aerodinamika|aerodinamikën]], dhe fusha të tjera. Mekanika statike merret me objekte që janë në prehje. [[Mekanika kinematike]] merret me objekte në lëvizje. Mekanika dinamike merret me lëvizjen e shkaktuar nga forcat që veprojnë mbi trupat. Mekanika klasike jep rezultate të sakta në fushën e saj të aplikimit, e cila është eksperienca e përditshme. Ajo zëvendësohet nga [[Relativiteti|mekanika relativiste]] për sisteme që lëvizin me shpejtësi të krahasueshme me atë të [[Shpejtësia e dritës|dritës]], nga [[mekanika kuantike]] për sisteme në shkallë të vogël, dhe nga [[teoria kuantike relativiste e fushës]] për sisteme që kanë të dyja veçantitë e mësipërme. Megjithatë, mekanika klasike është akoma e dobishme, sepse ajo është shumë më e thjeshtë për tu aplikuar në krahasim me teoritë e tjera si dhe ka një fushë të gjerë aplikimi. Mekanika klasike mund të përdoret për të përshkruar lëvizjen e objekteve me përmasa të konsiderueshme (si [[topi|topat]] ose [[makina]]), objekte astronomike (si planetet apo galaksitë), dhe disa objekte të caktuara mikroskopike (molekula organike). Nje koncept i rëndësishëm në mekanikë është identifikimi i madhësive të konservuara si [[energjia]] dhe [[momenti]], të cilat çojnë tek mekanika [[Mekanika e Lagranzhit|Lagranzhiane]] dhe ajo [[Mekanika e Hamiltonit|Hamiltoniane]] të cilat janë riformulime të ligjeve të Njutonit duke përdorur konceptin e energjisë dhe nxitimit (impulsit). Teori si [[mekanika e lëngjeve]] si dhe [[teoria kinetike]] e gazeve janë rezultate të aplikimit të mekanikës klasike tek sistemet mikroskopike. Rezultate të kohëve të fundit në studimin e sistemeve dinamike jolineare i kanë dhënë lindje [[Teoria e kaosit|teorisë së kaosit]], studimi i sistemeve ku ndyshime të vogla shkaktojnë efekte të mëdha. [[Ligji universal gravitacional i Njutonit|Ligji gravitacional i Njutonit]], i formuluar në mekanikën klasike, shpjegoi [[Ligjet e Keplerit|ligjet e Keplerit mbi lëvizjen planetare]] si dhe ndihmoi në transformimin e mekanikës klasike në një element të rëndësishëm të [[Revolucioni Shkencor|revolucionit shkencor]]. === Elektromagnetizmi === {{main|Elektromagnetizmi}} {{main|Optika}} [[Skeda:Magnet0873.png|thumb|left|250px|Vijat e forcës së fushës magnetike nga një copë magneti të formuara nga pluhuri i hekurit mbi një letër]] [[Elektromagnetizmi]] përshkruan bashkëveprimet e thërrmijave të ngarkuara, me [[fusha (fizikë)|fushat]] elektrike dhe magnetike. Ai ndahet ne [[Elektrostatika|elektrostatikë]], e cila bën studimin e bashkëveprimeve midis [[Ngarkesa elektrike|ngarkesave]] në prehje, dhe [[Elektrodinamika|elektrodinamikë]], e cila studion bashkëveprimet midis ngarkesave në lëvizje dhe [[rrezatimi]]t. Teoria klasike e elektromagnetizmit është e bazuar në ligjin e [[Forca e Lorencit|forcës së Lorencit]] dhe tek [[ekuacionet e Maksuellit]]. [[Elektrostatika]] është studimi i fenomeneve që lidhen me trupa të ngarkuar në prehje. Siç përshkruhet nga [[ligji i Kulombit]], trupa të tillë aplikojnë [[forca]] mbi njëri tjetrin. Sjellja e tyre mund të analizohet nëpërmjet koncepteve të [[fusha elektrike|fushës elektrike]] që rrethon çdo trup të ngarkuar, e tillë që çdo trup i ngarkuar i vendosur në këtë fushë është subjekt i një force në madhësi të drejtëpërdrejtë me madhësinë e ngarkesës dhe madhësinë e vlerës së fushës magnetike në atë pozicion. Në qoftë se forca është tërheqëse apo shtytëse kjo varet nga [[Magneti#Polet Magnetike|polariteti]] i ngarkesës. Elektrostatika ka aplikime të shumta, që variojnë që nga analiza e fenomeneve si vetëtimat deri tek ndërtimi i motorave, siç është për shembull [[motori elektrostatik]]. [[Elektrodinamika]] është studimi i fenomeneve që lidhen me trupa të [[Ngarkesa elektrike|ngarkuara]] në lëvizje dhe fusha [[Fusha elektrike|elektrike]] dhe [[Fusha magnetike|magnetike]] që ndryshojnë në kohë. Meqënëse një ngarkesë në lëvizje prodhon një fushë magnetike, elektrodinamika merret me efekte si [[magnetizmi]], [[rrezatimi elektromagnetik]], dhe [[induksioni elektromagnetik]], të cilat përfshijnë aplikime praktike si [[gjeneratori elektrik]] si dhe [[motori elektrik]]. Kjo pjesë e elektrodinamikës, njihet si elektrodinamika klasike. Ajo u shpjegua në një mënyrë sistematike nga [[James Clerk Maxwell|Xhejms Klark Maksuell]]. Duhet thënë se janë ekuacionet e Maksuellit ato të cilat i përshkruajnë fenomenet elektrike me një përgjithësi të madhe. Një zhvillim i mëvonshëm është [[elektrodinamika kuantike]], e cila përfshin ligjet e [[Teoria kuantike e fushës|teorisë kuantike]] në mënyrë që të shpjegojë bashkëveprimin e rrezatimit me lëndën. [[Paul Dirac|Diraku]], [[Werner Hajzenberg|Hajzenbergu]], dhe [[Pauli]] ishin disa nga pionerët që formuluan hapat fillestare që çuan tek elektrodinamikën kuantike. Elektrodinamika relativiste merr parasysh korigjimet [[Relativiteti special|relativiste]] të lëvizjes së trupave të ngarkuar që lëvizin me shpejtësi të përafërt me atë të dritës. Ajo zbatohet në fenomene që lidhen me [[përshpejtues ngarkesash]] si dhe me tuba elektronesh në [[voltazhi|voltazhe]] dhe [[korrenti elektrik|korrente]] të larta. Elektromagnetizmi përfshin [[Fenomeni|fenomene]] të tjera elektromagnetike të jetës së përditshme. Për shembull, [[drita]] është një [[fusha elektromagnetike|fushë elektromagnetike]] oshiluese që rrezatohet nga thërrmija të ngarkuara në lëvizje. Përveç [[graviteti]]t, shumica e forcave të përditshme janë rrjedhojë të forcës elektromagnetike. Principet e elektromagnetizmit gjejnë aplikime në disiplina të shumta si tek [[mikrovalët]], [[Antena (radio)|antenat]], makinat elektrike, [[satelitët e komunikimit]], bioelektromagnetika, [[Plazma (fizikë)|plazma]], kërkimet në përshpejtuesit [[Fizika bërthamore|bërthamorë]], [[fibrat optike]], në interferencën dhe kompatibilitetin elektromagnetik, në konvertimin e energjisë elektromekanike, deri tek aplikime teknologjike si [[radari]] dhe [[meteorologjia]]. Pajisjet elektromagnetike përfshijnë [[Transformatori|transformatorët]], [[Çelsi elektrik|çelsat elektrike]], [[radio]]/[[TV]], [[telefoni]]n, [[motori elektrik]], [[linjat e transmisionit]], [[përçuesit e valëve]], [[fibra optike|fibrat optike]], dhe [[lazeri]]n. === Termodinamika dhe mekanika statistike === {{main|Termodinamika|Mekanika statistike}} [[Skeda:Triple expansion engine animation.gif|parapamje|320px|Një '''[[Sistemi termodinamik|sistem termodinamik]]''' tipik – nxehtësia lëviz nga dhoma e nxehtë (boileri) tek (kondensuesi) i ftohtë dhe nga ky proçes përftohet [[Puna (termodinamikë)|puna]]]] [[Termodinamika]] studion efektet e ndryshimit të [[Temperatura|temperaturës]], [[Shtypja|shtypjes]], dhe [[vëllimi]]t në një [[Sistemi fizik|sistem fizik]] në një shkallë [[makroskopike]], si dhe transferimin e energjisë si [[nxehtësia]].<ref name="Perrot">{{cite book|author=Perrot, Pierre|title=A to Z of Thermodynamics|url=https://archive.org/details/tozofthermodynam0000perr_o6t1|publisher=Oxford University Press|year=1998|language=en|id=ISBN 0-19-856552-6}}</ref><ref>{{cite book|author=Clark, John, O.E.|title=The Essential Dictionary of Science|publisher=Barnes & Noble Books|year=2004|language=en|id=ISBN 0-7607-4616-8}}</ref> Historikisht, termodinamika u zhvillua për të rritur [[Efiçenca termodinamike|efiçencën]] e [[Motori me avull|motorëve me avull]] të hershëm.<ref>{{cite book|last=Clausius|first=Ruldolf|title=On the Motive Power of Heat, and on the Laws which can be deduced from it for the Theory of Heat|publisher=Poggendorff's ''Annalen der Physick'', LXXIX (Dover Reprint)|year=1850|language=en|id=ISBN 0-486-59065-8}}</ref> Pika fillestare për trajtimin termodinamik të një problemi janë [[ligjet e termodinamikës]], të cilat postulojnë që [[energjia]] mund të shkëmbehet midis sistemeve fizike si nxehtësi ose [[Puna mekanike|punë]].<ref>{{cite book|author=Van Ness, H.C.|title=Understanding Thermodynamics|publisher=Dover Publications, Inc.|year=1969|language=en|id=ISBN 0-486-63277-6}}</ref> Ato postulojnë gjithashtu edhe ekzistencën e një madhësie të quajtur [[Entropia|entropi]], e cila mund të përcaktohet për çdo sistem.<ref>{{cite book|author=Dugdale, J.S.|title=Entropy and its Physical Meaning|publisher=Taylor and Francis|year=1998|language=en|id=ISBN 0-7484-0569-0}}</ref> Në termodinamikë, bashkëveprimet midis ansambleve të mëdha të objekteve studiohen dhe kategorizohen. Rëndësi të madhe për këtë mbajnë konceptet e [[Sistemi (termodinamikë)|sistemit]] dhe e [[Mjedisi rrethues (termodinamikë)|mjedisit rrethues]]. Një sistem përbehet nga thërrmija, lëvizja mesatare e të cilave përcakton vetitë e tij, të cilat janë të lidhura me njëra tjetrën nëpërmjet [[Ekuacionet e gjëndjes|ekuacioneve të gjëndjes]]. Vetitë mund të kombinohen për të shprehur [[Energjia e brëndshme|energjinë e brëndshme]] dhe [[Potenciali termodinamik|potencialin termodinamik]], të cilat janë shumë të vlefshme për përcaktimin e kushteve për [[Ekuilibri dinamik|ekuilibrin]] dhe [[Proçesi spontan|proçeset spontane]]. [[Mekanika statistike]] analizon [[sistemi termodinamik|sisteme]] [[makroskopike]] duke aplikuar [[Statistika|parime statistikore]] në përbërësit e tyre mikroskopike. Ajo jep një mënyrë për lidhjen e vetive mikroskopike të atomeve dhe molekulave individuale me vetitë makroskopike të të gjithë materialit që mund të observohen në jetën e përditshme. [[Termodinamika]] mund të shpjegohet si një rezultat i natyrshëm i statistikës dhe mekanikës (klasike dhe kuantike) në një nivel mikroskopik. Në veçanti, mund të përdoret për llogaritjen e madhësive termodinamike të vetive të materialeve nga analizat spektroskopike të molekulave individuale. Në këtë mënyrë, [[ligjet e gazeve]] mund të derivohen, nga supozimi se gazi është një koleksion thërrmijash inidviduale, të cilat mund të trajtohen si sfera të ngurta me [[masa|masë]]. Nga ana tjetër, në qoftë se këto thërrmija individuale kanë një [[Ngarkesa elektrike|ngarkesë elektrike]], atëhere përshpejtimi individual i këtyre thërrmijave do të shkaktojë emetimin e [[drita|dritës]]. Ishin këto fakte të marra në konsideratë ato që çuan [[Max Planck|Maks Plankun]] të formulonte ligjin e [[Rrezatimi i trupit të zi|rrezatimit të trupit të zi]],<ref>[[Max Planck]] (1925), ''A Survey of Physical Theory'' derivon ligjin e tij te rrezatimit të trupit të zi ne ato shënime në pp. 115-116, ISBN 0-486-67867-9 </ref> vetem duke supozuar që spektri i rrezatimit te emetuar nga këto thërrmija nuk është konstant në lidhje me frekuencën, por është i kuantizuar.<ref>''[[Feynman Lectures on Physics]]'', vol '''I''' p. 41-6, ISBN 0-201-02010-6</ref> === Relativiteti === {{main|Relativiteti}} {{main|Relativiteti special|Relativiteti i përgjithshëm}} [[Skeda:Cassini-science-br.jpg|parapamje|250px|Test me saktësi të madhe i relativitetit të përgjithshëm nga sonda [[Kazini-Hygens|Kazini]] (pikëpamje artistike): sinjalet e [[radio]]s të dërguara midis Tokës dhe sondës (valët e gjelbërta) janë [[Efekti Shapiro|të vonuara]] nga përkulja e [[hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] (vijat blu).]] [[Teoria e relativitetit|Relativiteti]] është një përgjithësim i mekanikes klasike që përshkruan objekte masive ose objekte që lëvizin me shpejtësi shumë të mëdha, ose sisteme shumë masive. Ai përfshin relativitetin [[relativiteti special|special]] dhe të [[Relativiteti i përgjithshëm|përgjithshëm]]. [[Teoria e relativitetit special]] u propozua më 1905 nga [[Albert Ajnshtajni]] në artikullin e tij "[[Artikujt e Annus Mirabilis#Relativiteti special|Mbi Elektrodinamikën e trupave në lëvizje]]". Titulli i artikullit i referohet faktit se relativiteti special zgjidh problemin midis [[Ekuacionet e Maksuellit|ekuacioneve të Maksuellit]] dhe mekanikës klasike. Teoria është e bazuar mbi [[Postulatet e relativitetit special|dy postulate]]: '''1.''' forma matematike e [[ligji fizik|ligjeve fizike]] është invariante në të gjitha [[kënd inercial reference|sistemet inerciale]]; dhe '''2.''' [[shpejtësia e dritës]] në [[Vakumi|boshllëk]] është konstante dhe e pavarur nga burimi i vëzhguesit. Në mënyrë që këto dy postulate mos kundështojnë njëra tjetrën kërkohet që [[hapësira]] dhe [[koha]] të unifikohen në fabrikën e [[Hapësirë-koha|hapesirë-kohës]] e cila varet në llojin e sistemit. Relativiteti special jep një sërë rezultatesh të habitshme që duket sikur shkojnë kundër intuitës, megjithatë të gjitha këto parashikime janë të verifikuara eksperimentalisht. Ai hedh poshte [[Mekanika e Njutonit|nocionet absolute të hapësirës dhe kohës]] duke pohuar se [[distanca]] dhe [[koha]] varen tek vëzhguesi, koha dhe hapësira perceptohen në mënyrë të ndryshme, në varësi të vëzhguesit. Teoria nxjerr në perfundimin se ndryshimi tek [[masa]], [[dimensioni|dimensionet]], dhe [[koha]] shoqërohen me ndryshimet e [[Shpejtësia|shpejtësisë]] së trupit. Ajo gjithashtu jep edhe ekuivalencën e [[lenda|lëndës]] me [[energjia|energjinë]] siç jepet nga formula e [[ekuivalenca e masës me energjinë|ekuivalencës së masës me energjinë]] '''''E''&nbsp;=&nbsp;''mc''²''', ku ''c'' është shpejtesia e dritës në boshllëk. Relativiteti special dhe [[relativiteti Galilean]] i mekanikës Njutoniane bien dakort kur shpejtësitë e trupave janë të vogla në krahasim me atë të dritës. Relativiteti special nuk e përshkruan gravitacionin; megjithatë duhet theksuar se ai mund të pershkruajë lëvizje të nxituara në mungesë të gravitetit.<ref>Ndryshimi në shpejtësinë e dritës shkakton ndryshime tek masa, dimenisonet dhe tek koha. {{Citation|last=Taylor|first=Edwin F.|title=Spacetime Physics|year=1966|location=San Francisco|publisher=W.H. Freeman and Company|language=en|isbn=0-7167-0336-X|last2=Wheeler|first2=John Archibald|author2-link=John Archibald Wheeler|date=gusht 1971}} Shiko për shembull:<nowiki><ref></nowiki>''Raketa Relativiste'', Problemi #58, faqja 141, dhe përgjigjen.</ref> [[Relativiteti i përgjithshëm]] është [[teoria]] [[Gjeometria|gjeometrike]] e [[gravitacioni]]t e publikuar nga [[Albert Ajnshtajni]] në 1915/16.<ref name="Ein1915">{{cite journal|last=Einstein|first=Albert|date=25 nëntor 1915|title=Die Feldgleichungen der Gravitation|url=http://nausikaa2.mpiwg-berlin.mpg.de/cgi-bin/toc/toc.x.cgi?dir=6E3MAXK4&step=thumb|url-status=dead|journal=Sitzungsberichte der Preussischen Akademie der Wissenschaften zu Berlin|language=de|pages=844–847|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027044950/http://nausikaa2.mpiwg-berlin.mpg.de/cgi-bin/toc/toc.x.cgi?dir=6E3MAXK4|archive-date=27 tetor 2016|author-link=Albert Einstein|accessdate=12 shtator 2006}}</ref><ref name="Ein1916">{{cite journal|last=Einstein|first=Albert|date=1916|title=The Foundation of the General Theory of Relativity|url=http://www.alberteinstein.info/gallery/gtext3.html|url-status=dead|format=[[PDF]]|journal=Annalen der Physik|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206225139/http://www.alberteinstein.info/gallery/gtext3.html|archive-date=6 shkurt 2012|accessdate=3 shtator 2006}}</ref> Ajo unifikon [[Relativiteti special|relativitetin special]], [[Ligji universal i gravitacionit i Njutonit|ligjin universal të gravitetit të Njutonit]], duke futur idenë se gravitacioni mund të përshkruhet nga [[kurbatura]] e [[hapësira|hapësirës]] dhe [[koha|kohës]]. Në relativitetin e përgjithshëm, kurbatura e [[hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] prodhohet nga [[energjia]] e lëndës dhe rrezatimit. Relativiteti i përgjithshëm ndryshon nga [[Metrika (matematika)|metrikat]] e [[:Category:Teori gravitacioni|teorive të gravitacionit]] nga përdorimi i [[ekuacionet e fushës të Ajnshtajnit]] të cilat lidhin përmbajtjen e hapësirë-kohës me vete hapësirë-kohën. Invarianca lokale e [[Hendrik Lorentz|Lorencit]] kërkon që manifoldi në RP të jetë 4-dimensional dhe Lorencian në vend të atij [[Manifoldi Rimanian|Rimanian]]. Për më tepër, parimi i [[Kovarianca e përgjithshme|kovariancës së përgjithshme]] e bën të domosdoshme përdorimin e [[analiza tensoriale|analizës tensoriale]]. Suksesi i pare i relativitetit të përgjithshëm që në shpjegimin e [[preçesioni]]t anormal të [[perihelioni]]t të [[Mërkuri (planet)|Mërkurit]]. Në 1919, [[Arthur Stanley Eddington|Artur Edington]] lajmëroi që vëzhgimi i një [[ylli]] pranë [[eklipsi]]t [[Dielli|diellor]] konfirmoi parashikimet e relativitetit të përgjithshëm se trupat masivë mund të përkulin dritën. Që atëhere, shumë [[Testime të relativitetit të përgjithshëm|observime dhe eksperimente]] kanë konfirmuar shumë nga [[#Parashikimet|parashikimet e relativitetit të përgjithshëm]], përfshirë [[bymimi kohor gravitacional]], [[zhvendosja në të kuqe]] e gjatësisë valore të dritës, [[Vonesa e Shapiros|vonesën e sinjalit]], dhe [[Rrezatimi gravitacional|rrezatimin gravitacional]]. Për më tepër, vëzhgime të shumta në kohën e sotme interpretohen si nje afirmim pozitiv i një nga parashikimeve më të çuditshme dhe ekzotike të relativitetit të përgjithshëm, ekzistencës së [[Vrima e zezë|vrimave të zeza]]. === Mekanika kuantike === {{main|Mekanika kuantike}} [[Skeda:HAtomOrbitals.png|thumb|left|250px|Disa nga [[Konfigurimi elektronik|orbitalet e para elektronike]] të [[atomi i hidogjenit|atomit të hidrogjenit]] të treguara si grafe të ngjyrosura të [[amplituda e probabilitetit|densitetit probabilistik]]]] [[Mekanika kuantike]] është dega e fizikës që trajton sistemet [[atomi]]ke dhe [[thërrmija nënatomike|nënatomike]] si dhe bashkëveprimin e tyre me [[RRezatimi|rrezatimin]] në terma të madhësive të [[Madhësitë e observueshme|observueshme]]. Ajo bazohet mbi faktin që të gjitha format e energjisë lëshohen në njësi diskrete të quajtura "[[kuanti|kuante]]". Duhet theksuar se, teoria kuantike lejon vetëm përdorimin e llogaritjeve [[Probabiliteti|probabilistike]] ose [[statistika|statistike]] mbi tiparet e thërrmijave nënatomike, të dhëna nëpërmjet [[Funksioni valor|funksionit valor]]. [[Ekuacioni i Shrodingerit]] në mekanikën kuantike luan rolin analog që [[ligjet e Njutonit]] dhe [[ligji i konservimit të energjisë]] luajnë në mekanikën klasike — pra, ai parashikon sjelljen e [[sistemi dinamik|sistemeve dinamike]] në të ardhmen — ky funksion është një [[Ekuacioni i valës|ekuacion vale]] i dhënë në terma të funksionit valor i cili parashikon në një mënyrë analitike dhe preçise probabilitetin e ngjarjeve dhe rezultateve. Sipas teorive të vjetra të [[Fizika klasike|fizikës klasike]], energjia trajtohet si një fenomen i vazhdueshëm, kurse lënda mendohet si diçka që zë një vend në hapësire dhe lëviz në mënyrë të vazhdueshme. Sipas teorisë kuantike, energjia emetohet dhe absorbohet në njësi të vogla, diskrete. Një copë individuale ose paketë energjie, quhet një kuant (shumës. kuante), kështu që në disa raste ajo sillet tamam si një grimcë lënde; të gjitha thërrmijat shfaqin veti [[vala|valore]] kur janë në lëvizje kështu që në mekanikën kuantike lënda nuk mendohet si e lokalizuar në një vend por si e shpërndarë në një farë mënyre.Për shembull, drita, ose rrezatimi elektromagnetik, që lëshohet ose absorbohet nga një atom ka vetëm [[frekuenca]] (ose [[gjatësia e valës|gjatësi valësh]]) të caktuara, siç mund të shihet nga [[spektri atomik|vijat spektrale]] që i korrespondojnë elementit të atij atomi. Teoria kuantike tregon se keto frekuenca i korrespondojnë energjive të përcaktuara të kuanteve të dritës, ose [[fotoni|fotoneve]], kjo del nga fakti qe [[elektroni|elektronet]] në një atom lejohen të marrin vetem vlera të caktuara të energjisë, ose e thënë ndryshe elektronet mund të ekzistojne vetëm në nivele të caktuara energjitike, një kuant energjie emetohet ose absorbohet kur frekuenca është në proporcion të drejtë me diferencën e energjisë me dy niveleve. Formalizmi i mekanikes kuantike u zhvillua gjatë 1920-ve. Në 1924, [[Luiz de Brojli]] propozoi se valët dritore nuk janë të vetmet të cilat shfaqin një karaker dual, pra vala sillet si thërmije siç ndodh në efektin fotoelektrik dhe në spektrat atomike, edhe thërrmijat grimcore shfaqin dukuri valore. Sugjerimi i de Brojlit dha dy formulime të ndryshme të mekanikës kuantike. [[Mekanika valore]] e [[Erwin Schrodinger|Ervin Shrodingerit]] (1926) përfshin përdorimin e një koncepti matematik, funksionit valor, i cili është i lidhur me probabilitetin e gjëndjes së një thërrmije në një pikë të hapësirës. [[Mekanika e matricave]] e [[Werner Heisenberg|Uerner Hajzenbergut]] (1925) nuk e përmend fare konceptin e funksionit valor ose koncepte të ngjashme, e megjithatë ajo u tregua se ishte komplet ekuivalente me teorinë e Shrodingerit. Një zbulim shume i rëndësishëm në teorine kuantike është [[parimi i papërcaktueshmërisë]], i enunciuar për herë të parë nga Hajzenbergu në 1927, i cili vendos një limit absolut teorik në saktësinë që mund të arrihet në disa matje; si rezultat i kesaj, mendimi i disa shkencetareve se gjendja fizike e nje sistemi mund të matet në menyre ekzakte për tu përdorur në parashikimin e gjendjes së sistemit në të ardhmen duhet të braktisej. Mekanika kuantike u kombinua me teorinë e relativitetit në formulimin e [[Paul Dirac|P. A. M. Dirakut]] (1928), e cila, përveç të tjerash, parashikoi ekzistencën e [[Antilënda|anti-thërrmijave]]. Zhvillime të tjera të teorisë përfshinë [[Statistika kuantike|statistikën kuantike]], të prezantuar në një formë nga Ajnshtajni dhe [[Satyendranath Bose|S. N. Bose]] ([[statistika Bose-Ajnshtajn]]) dhe në një formë tjetër nga Diraku dhe [[Enriko Fermi]] ( [[statistika Fermi-Dirak]]); [[Elektrodinamika kuantike]], merret me bashkeveprimin midis thërrmijave të ngarkuara dhe fushës elektromagnetike; përgjithësimi i saj jepet nga, [[teoria kuantike e fushës]]; dhe [[elektronika kuantike]]. Zbulimi i mekanikës kuantike në fillimin e shekullit të 20-të revolucionoi fizikën, sic shihet mekanika kuantike është një nga degët më themelore në pothuajse të gjitha fushat kontemporare të kerkimit. == Kërkimi == === Teoria dhe eksperimenti === Kultura e kërkimit në fizikë ndryshon nga shumica e shkencave në ndarjen e [[teoria|teorisë]] dhe [[eksperimenti]]t. Që nga [[shekulli i dymbëdhjetë]], shumica e fizikantëve jane specializuar ose në [[fizika teorike|fizikën teorike]] ose në atë [[fizika eksperimentale|eksperimentale]]. Fizikanti i madh [[Italia]]n [[Enriko Fermi]] ([[1901]]–[[1954]]), i cili bëri kontribute themelore si në teori ashtu edhe në fushën eksperimentale në [[fizika bërthamore|fizikën bërthamore]], mund të thuhet se qe një veçanti. Në kontrast me këtë, pothuajse të gjithë teoricienët e suksesshëm në [[biologji]] dhe [[kimi]] (për shembull [[Kimia kuantike|kimisti kuantik]] dhe [[Biokimia|biokimisti]] Amerikan [[Linus Pauling]]) kane qënë eksperimentalist, edhe pse në kohët e fundit kjo po ndryshon. Teoricienet kërkojnë të zhvillojnë [[modele matematike]] që bien dakort me eksperimentet ekzistuese por në të njëjtën kohë bëjnë parashikime për rezultate në të ardhmen, ndërsa eksperimentalistët bëjnë eksperimente për testimin e parashikimeve teorike si dhe eksplorojnë (zbulojnë) fenomene te reja. Edhe pse teoria dhe eksperimenti janë të zhvilluara në mënyrë të ndarë ato varen ngushtë tek njëra tjetra. Progresi në fizikë vjen kur eksperimentalistët bëjnë një zbulim që teoritë ekzistuese nuk mund ta shpjegojnë, ose kur teoritë e reja japin baza për parashikime eksperimentale të testueshme. Teoricienët punojnë ngushtë me eksperimentalistët që zakonisht janë ata që përdorin [[Fenomenologjia (shkencë)|fenomenologjinë]]. [[Fizika teorike]] është e lidhur ngushtë me [[Matematika|matematikën]], e cila është gjuha mbi të cilën teoritë fizike janë të bazuara, duhet thënë se fusha të tëra të matematikës, si [[analiza matematike]], u shpikën posaçërisht për të zgjidhur problemet fizikë. === Fushat e kërkimit === Fushat kontemporante të kërkimit në fizikë mund të ndahen në [[Fizika e materies së kondensuar|fizikën e materies së kondensuar]]; [[fizikën atomike, molekulare, dhe optike]]; [[Fizika bërthamore|fizikën bërthamore]]; [[Astrofizika|astrofizikën]]; [[Gjeofizika|gjeofizikën]] dhe [[Biofizika|biofizikën]]. Disa departamente fizike kane edhe fusha speciale kerkimi mbi [[edukimin në fizikë]]. Që nga shekulli i njëzetë, fushat individuale të fizikës kanë filluar të bëhen shumë të [[specializimi|specializuara]], sot shumica e fizikantëve punojnë në një fushë të vetme gjatë gjithë karrieres së tyre. "Universalistë" si [[Albert Ajnshtajni]] (1879–1955) dhe [[Lev Landau]] (1908–1968), të cilët punuan në fusha të shumta në fizikë, në kohët e sotme janë shumë të rrallë.<ref> Edhe , pse universalizmi inkurajohet në fizikë. Për shembull, [[World Wide Web]], i cili u shpik në [[CERN]] nga [[Tim Berners-Lee]], u krijua si nje servis i infrastukturës komjuterike tek CERN, për tu përdorur nga fizikantët në mbare boten. E njëjta gjë mund të thuhet edhe për [[arXiv.org]] </ref> === Fizika e materies së kondensuar === {{main|Fizika e trupave të ngurtë}} {{main|Fizika e materies së kondensuar}} [[Skeda:Bose Einstein condensate.png|parapamje|350px|Të dhëna mbi shpërndarjen e shpejtësisë për një gaz të atomeve të [[rubidiumi]]t, konfirmuan zbulimin e një faze të re të lëndës të quajtur, [[kondensatet Boze-Ajnshtajn]]]] [[Fizika e materies së kondensuar]] është një fushë e fizikës që merret me vetitë fizike makroskopike të [[lënda|lëndës]]. Në vecanti, ajo merret me [[faza (lënda)|fazat]] e kondensuara që shfaqen sa herë që numri i përbërëseve të sistemit është shumë i madh dhe forcat e bashkëveprimit midis përbërëseve janë shumë të forta. Shembujt më të njohur janë fazat e kondensuara të [[Fizika e trupave të ngurtë|ngurta]] dhe [[lëngu|lëngjet]], të cilat janë rrjedhojë e lidhjeve dhe [[forca elektromagnetike|forcave elektromagnetike]] midis [[atomi|atomeve]]. Forma më ekzotike të fazave të kondensuara përfshinë [[superfluidet]] dhe [[Kondensatet Boze-Ajnshtajn]] të gjetura në disa sisteme atomike në [[temperatura]] shume të ulta, si dhe fazën [[superpërcjellshmëria|superpërcjellëse]] që shfaqet në [[elektrone përcjellës]] në disa materiale të caktuara, si dhe fazat [[ferromagneti]]ke dhe [[antiferromagneti]]ke të [[spini (fizika)|spinit]] në [[latica kristalore|laticën atomike]]. === Fizika atomike, molekulare, dhe optike === {{main|Fizika atomike, molekulare, dhe optike}} [[Skeda:Military laser experiment.jpg|thumb|250px|Një shkencëtar ushtrie punon me një [[Lazeri|lazer]] mbi një [[tavolinë optike]].]] Fizika [[atomi]]ke, [[molekula]]re, dhe [[Optika|optike]] (AMO) është studimi i bashkëveprimeve [[lënda|lëndë]]-lëndë dhe [[drita|dritë]]-lëndë në shkallën e një [[atomi]] të vetëm ose për disa struktura që përmbajnë vetëm pak atome. Të treja deget janë të grupuara së bashku për shkak të ndërlidhjeve, ngjashmërise së metodave që përdoren dhe shkalleve të ngjashme të [[energjia|energjisë]]. Të treja zonat përfshijnë trajtime [[fizika klasike|klasike]] ose [[mekanika kuantike|kuantike]]; siç dihet analizimi i sistemit bëhet nga një këndvështrim mikrosokpik (në kontrast me analizimin makroskopik). [[Fizika atomike]] studjon çatinë [[elektroni]]ke të [[atomi|atomeve]]. Fusha kërkimore në kohët tona po fokusohet në kontrollin kuantik, ftohjen dhe zënien në grackë të atomeve dhe ioneve, në përplasjet dinamike në temperaturë të ulta si dhe në sjelljen e gazeve që bashkëveprojnë në mënyrë të dobët (Kondensatet Bose-Ajnshtajn si dhe sistemet e holluara Fermionike të degjeneruara), në matjen me preçision të konstanteve themelore si dhe në efektet e korrelacioneve të elektroneve në strukturën dhe dinamikën e sistemeve. Fizika atomike është e infulencuar nga [[Bërthama e atomit|bërthama]] (shiko, për shembull, [[ndarja e niveleve energjitike|ndarjen e niveleve energjitike]]), kurse fenomene intra-bërthamore si [[Fisioni bërthamor|fisioni]] dhe [[Fuzioni bërthamor|fuzioni]] konsiderohen pjesë të [[Fizika bërthamore|fizikës bërthmore]]. [[Fizika molekulare]] fokusohet në struktura multi-atomike si dhe në bashkëveprimin e tyre të brendshëm ose të jashtëm me lëndën dhe dritën. [[Fizika optike]] është e veçantë nga [[optika]] sepse ajo nuk tenton që të fokusohet në kontrollimin e fushave klasike të dritës nga objektet makroskopike, por në vetitë themelore të [[fusha optike|fushave optike]] dhe bashkëveprimit të tyre me dritën në botën mikroskopike. === Fizika bërthamore === {{main|Fizika bërthamore}} [[Skeda:CMS Higgs-event.jpg|thumb|Një ngjarje e simuluar në një nga detektorët CMS të [[Përplasësi i Madh i Hadroneve]], tregon shfaqjen e bozonit Higgs.]] [[Fizika bërthamore]] merret me studimin e përbërëseve [[thërrmijat elementare|elementare]] të [[lënda|lëndës]] dhe [[energjia|energjisë]], si dhe me bashkëvepimet mes tyre. Ajo njihet gjithashtu edhe si "fizika e energjisë së lartë", sepse shumë thërrmija elementare nuk shfaqen zakonisht, veçse në [[përplasja|përplasje]] që ndodhin në energjira shumë të larta me thërrmijat e tjera, siç ndodh në [[përshpejtuesit e thërrmijave]]. Tani, bashkëveprimet e thërrmijave elementare përshkruhen nga [[Modeli Standart]]. Ky model merr parasysh 12 thërrmija të njohura të lëndes të cilat bashkëveprojnë nëpërmjet [[forcat themelore|forcave themelore]] [[forca e fortë nukleare|të fortë]], [[forca e dobët nukleare|të dobët]], dhe asaj [[elektromagnetizmi|elektromagnetike]]. Dinamika e thërrmijave të lëndës përshkruhet nëpërmjet shkëmbimit thërrmijave mesazhere që mbajnë forcat. Këto thërrmija mesazhere njihen rrespektivisht si [[gluoni|gluonet]], [[bozoni W|W⁻ dhe W⁺]] dhe [[bozoni Z]], si dhe [[fotoni]]. Modeli Standart gjithashtu parashikon ekzistencën e një thërrmije të njohur si [[bozoni]] [[Bozoni i Higgsit|Higgs]], ekzistenca e të cilit nuk është verifikuar akoma. === Astrofizika === {{main|Astrofizika|Kozmologjia fizike}} [[Skeda:Hubble ultra deep field.jpg|thumb|250px|left|Imazhi i dritës së dukshme nga thellësia e [[universi]]t, [[Fusha ultra e thellë e Habëllit]]]] [[Astrofizika]] dhe [[astronomia]] janë aplikimet e teorisë dhe metodave fizike për studimin e [[Struktura yjore|strukturës yjore]], [[Evolucioni yjor|evolucionit yjor]], origjinës së [[Sistemi diellor|sistemit diellor]], dhe problemeve të lidhura me [[Kozmologjia fizike|kozmologjinë]]. Për shkak se astrofizika është një subjekt shumë i gjerë, astrofizikantët zakonisht aplikojnë shumë disiplina të fizikës, përfshirë mekanikën, elektromagnetizmin, mekanikën statistike, termodinamikën, mekanikën kuantike, relativitetin, fizikën bërthamore, dhe fizikën atomiko-molekulare. Astrofizika u zhvillua nga shkenca e vjetër e astronomisë. Astronomët e civilizimeve të hershme bërën vëzhgime metodike të qiellit, kjo duket nga artifaktet e shumta astronomike të kohëve të hershme të gjetura në kultura të ndryshme. Pas shekujsh zhvillimi nga astronomët Babiloniane dhe Greke, astronomia perëndimore u fut në një periudhë letargjike për katërmbëdhjetë shekuj deri në ardhjen e [[Nikolaus Kopernikus|Nicolaus Copernicus]] i cili modifikoi [[sistemin Ptolemaik]] duke vendosur diellin në qendër të universit. Observimet e detajuara të [[Tycho Brahe]]s çuan në [[Ligjet e Keplerit të lëvizjes planetare]]. Në të njëjtën kohë [[teleskopi]] i [[Galileo Galilei|Galileut]] ndihmoi në zhvillimin e shkencës moderne. Teoria e Njutonit e gravitetit universal dha një bazë dinamike për ligjet e Keplerit. Në fillim te shekullit te 19-te., shkenca e mekanikes qiellore arriti një stad shumë të zhvilluar në duart e [[Leonhard Euler]], [[Josef Luiz Lagranzhi|J. L. Lagranzhit]], [[Pierre Simon de Laplace|P. S. Laplasit]], dhe të tjerëve. Teknika matematike të fuqishme bënë të mundur zgjidhjen analitike të disa nga problemeve më thelbesore të gravitacionit klasik të zbatura tek sistemi diellor. Në fund të shekullit të 19-të, zbulimi i [[vijat spektrale|vijave spektrale]] në dritën e diellit provoi se elementet e gjetur tek Dielli gjënden edhe në Toke. Gjatë kësaj kohe interesi u zhvendos nga përcaktimi i distancës dhe pozicionit të yjeve tek përcaktimi i përbërjes së tyre fizike (shikoni [[struktura yjore]] dhe [[evolucioni yjor]]). Për shkak se aplikimi i fizikës tek astronomia ka zënë nje rol thelbësor përgjatë shekullit të 20-të, diferencimi midis [[Astronomia|astronomisë]] dhe [[Astrofizika|astrofizikës]] është zhdukur. Zbulimi nga [[Karl Jansky]] në 1931 që radio sinjalet e emetuara nga trupat qiellore shënoi fillimin e shkencës së [[radio astronomia|radio astronomisë]]. Në kohët e fundit, zbulimet astronomike janë zgjeruar me hedhjen e sondave kozmike. Perturbimet dhe interferenca nga atmosfera e Tokes e bejnë të domosdoshme përdorimin e [[astronomia e rrezeve-X|astronomisë së rrezeve-X]],[[astronomia me valë infra te kuqe|infra te kuqe]], [[astronomia ultraviolet|ultraviolet]], [[astronomia e rrezeve gama|rreze gama]]. [[Teleskopi hapësinor Habëll]], i lëshuar në 1990, ka bërë të mundur shikimin e pamjeve vizuale të një kualiteti dhe qartësie të lartë që ja kalon pamjeve të marra nga instrumentet tokësore; vëzhgimet nga Toka përdorin teleskope me [[optika adaptive|optikë adaptive]] e cila bën të mundur kompesimin e turbulencës pranë [[atmosfera|atmosferës]] së [[Toka|Tokës]]. [[Kozmologjia fizike]] është studimi i formimit dhe evolucionit të universit në shkallat më të mbëdha. Teoria e relativitetit e Albert Ajnshtajnit luan një rol thelbësor në teoritë moderne kozmologjike. Në fillim të shekullit të 20-të, zbulimi i [[Edwin Hubble|Habëllit]] që universi po zgjerohej, siç tregohet nga [[diagrami i Habëllit]], bëri që të dilnin teori të reja si [[Modeli i gjendjes se qendrueshme]] te universit dhe ai i [[Big Bang|Bumit te madh]]. Teori e Bumit te Madh u konfirmua nga suksesi i parashikimeve të teorisë së [[Nuklosinteza e Bumit të Madh|Nuklosintezës së Bumit te Madh]] dhe zbulimit të [[Sfondi kozmik mikrovalor|sfondit kozmik mikrovalor]] në 1964. Modeli i Bumit të madh qëndron mbi dy shtylla teorike: Teoria e relativitetit të përgjithshëm e Albert Ajnshtajnit dhe [[parimi kozmologjik]]. Kozmologjistët, kohët e fundit kanë formuar një [[Modeli Lambda-CDM|model preçiz]] të evolucionit të universit, i cili perfshin [[Inflacioni kozmik|inflacionin kozmik]], [[Energjia e zezë|energjinë e zezë]] dhe [[Lënda e zezë|lëndën e zezë]]. === Fizika e aplikuar === {{main|Fizika e aplikuar}} [[Fizika e aplikuar]] është një term i përgjithshëm për fizikën që hyn në pune për një përdorim të caktuar. ''Aplikimi'' dallohet nga ''fizika e pastër'' nga një kombinim delikat i faktorëve si motivacioni i kërkuesve dhe sjellja e tyre në lidhje me teknologjinë ose shkencën që ndikohet nga puna e tyre.<ref>[http://www.stanford.edu/dept/app-physics/ Stanford Applied Physics Department Description]</ref> Kjo degë ndryshon nga [[inxhinieria]] sepse fizikanti mund të mos dizenjojë ndonje gjë të caktuar, por ai i perdor konceptet fizike gjatë kohës që bën kërkime me qëllim që të zhvillojë teknologji të reja për zgjidhjen e një problemi. Kjo në një fare mënyre është e ngjashme me [[Matematika e aplikuar|matematikën e aplikuar]]. Fizikantët e aplikuar mund të jenë të interesuar në përdorimin e fizikës për kërkime shkencore. Për shembull,njerzit që punojnë në [[Përshpejtuesi bërthamorë|përshpejtuesit bërthamorë]] kërkojnë që të ndërtojnë detektorë më të mirë thërrmijash për kërkime në fizikën teorike. Fizika përdoret jashtëzakonisht shumë në çdo degë [[Inxhinieria|inxhinierie]]. Për shembull, [[statika]], një nëndegë e [[mekanika klasike|mekanikës]], përdoret për ndërtimin e [[ura]]ve ose strukturave të tjera, kurse [[akustika]] përdoret për të ndërtuar salla më të mira për koncertet ose operat. Një kuptim i fizikës është shumë i rëndësishëm në dizenjimin e simulatorëve realistë për fluturime ose për lojrat kompjuterike, si në [[motori fizik|motorin fizik]], apo edhe në filma për arritjen e efekteve realiste. === Fizika edukative === {{main|Fizika edukative}} [[Fizika edukative]] i referohet metodave të tanishme pedagogjike që përdoren për të mësuar fizikën, si dhe asaj pjese të kërkimeve pedagogjike që kërkojnë të përmirësojnë këto metoda. Historikisht, fizika është mësuar në shkollën e lartë dhe në nivelin unversitar, së bashku me ushtrimet e laboratorit të cilat kanë për qëllim verifikimin e koncepteve që janë shpjeguar gjatë leksioneve. Programet universitare zakonisht përfshinë trainimin në degët themelore, të fizikës klasike dhe asaj kuantike. Trainimi specializohet më tej kur studenti mbron doktoraturën për një temë të caktuar. Shumica e universiteteve kontemporane kanë grupe të specializuar brenda departamentit të cilat merren me një program të caktuar (si psh grupi i optikës kuantike). Një nga pedagogët më te famshëm në fizikë [[Richard Feynman|Riçard Fajman]] mendonte se dhënia e mësimit ne fizikë qe një art më vete. === Publikime të rëndësishme në fizikë === Shiko: [[Lista e publikime të rëndësishme në fizikë|Publikime të rëndësishme në fizikë]] == Shiko edhe == <div class="references-small" style="-moz-column-count:3; column-count:4;"> * [[Mekanika klasike]] * [[Mekanika e Njutonit]] * [[Mekanika e Hamiltonit]] * [[Mekanika e Lagranzhit]] * [[Elektromagnetizmi]] * [[Optika]] * [[Elektrodinamika kuantike]] * [[Teoria e relativitetit]] * [[Termodinamika]] * [[Mekanika statistike]] * [[Mekanika kuantike]] * [[Teori shkencore|Teoria Shkencore]] </div> == Shënime == == Burimet e të dhënave == {{reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.physics.org Portal i drejtuar nga Instituti i Fizikës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040902123039/http://physics.org/ |date=2 shtator 2004 }} * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/hph.html Koncepte themelore] * [http://www-physics.lbl.gov/~stapp/repsept24.txt Diskutim] * [http://www.albfizika.com Portali fizika]{{Lidhje e thyer}} === Organizata (Web) === * [https://web.archive.org/web/20041012041319/http://www.aip.org/index.html AIP: Instituti Amerikan i Fizikës] * [http://www.iop.org/ IOP: Instituti i Fizikes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190521010833/http://www.iop.org/ |date=21 maj 2019 }} * [http://www.aps.org/ APS: Shoqëria Amerikane Fizike] * [http://www.spsnational.org/ SPS: Shoqëria e Studentëve të Fizikës Amerikane] * [http://www.cap.ca/ CAP: Organizata Kanadeze e Fizikantëve] * [http://www.eps.org/ EPS: Shoqëria Fizike Europiane] * [https://ikf-akad.al/ IKF: Instituti Kombëtar i Fizikës] <!-- LIBRA --> <div class="infobox sisterproject" cellspacing="0" style="width:280px; height:60px; background: #f9f9f9;"> <div style="float: left;">[[Skeda:Wikibooks-logo-en.svg|50px|none|Wikibooks]]</div> <div style="margin-left;">'' '''[[Wikibooks]]''' '' {{ #if: [[Wikibooks:Physic|Fizika]]}} {{ #if: | ''një faqe'' | {{ #if: Physics | ''ka disa'' }} }} <div style="margin-left:10px;">''''' {{ #if: | [[Wikibooks:Physics/{{{2}}}|{{{3}}}]] | {{ #if: | [[Wikibooks:Physics/{{{2}}}|{{{2}}}]] | {{ #if: Physics | [[Wikibooks:Physics|'''''libra në degën e fizikës''''']] | [[wikibooks:Special:Search/Fizika|Fizikë]] }} }} }}'''''</div></div></div> <!-- AXHENDA --> <div class="infobox sisterproject" cellspacing="0" style="width:280px; height:60px; background: #f9f9f9;"> <div style="float: left;">[[Skeda:Wikibooks-logo-en.svg|50px|none|Wikibooks]]</div> <div style="margin-left;">'' '''[[Wikibooks]]''' ka një'' <br />''[[:Wikibooks:Category:Physics|'''axhendë studimi për fizikën''']]'' </div></div> <!-- SHKOLLA --> <div class="infobox sisterproject" cellspacing="0" style="width:280px; height:60px; background: #f9f9f9;"> <div style="float: left;">[[Skeda:Wikibooks-logo-en.svg|50px|none|Wikibooks]]</div> <div style="margin-left;">'' '''[[Wikibooks]]''' '' {{ #if: | [[Wikibooks:FHSST Fizikë|'' '''Libër fizike për shkollat e mesme''' '']] }} ''ka një''<div style="margin-left:10px;"> {{ #if: | [[wikibooks:FHSST Physics/{{{2}}}|{{{3}}}]] | {{ #if: | [[wikibooks:FHSST Physics/{{{2}}}|{{{2}}}]] | {{ #if: FHSST Physics | ''[[wikibooks:FHSST Physics|'''libër fizike për shkollat e mesme''']]'' }} }} }} </div></div></div> {{Navbox | name = Nën-fushat e përgjithshme në Fizikë | title = Nën-fushat e përgjithshme në Fizikë |list1=[[Akustika]] {{G•}} [[Agrofizika]] {{G•}} [[Astrofizika]] {{G•}} [[Fizika atmsoferike]] {{G•}} [[Biofizika]] ([[Fizika mjekësore]], [[Neurofizika]]){{G•}} [[Mekanika]] ([[Mekanika klasike|Klasike]] {{G•}} [[Mekanika kuantike|Kuantike]] {{G•}} [[Mekanika statistike|Statistike]]) {{G•}} [[Elektromagnetizmi]] ([[Optika]]) {{G•}} [[Dinamika]] ([[Dinamika e fluideve]] {{G•}} [[Termodinamika]]) {{G•}} [[Teoria e relativitetit|Relativiteti]] <br /> [[Fizika bërthamore|Fizika e energjisë së lartë]] {{G•}} [[Teoria e fushës kuantike]] {{G•}} [[Fizika e materies së kondensuar]] {{G•}} [[Fizika atomike, molekulare, dhe optike]] }} {{Navbox | name = Forcat themelore | title = Katër [[forcat themelore të bashkëveprimit]] në fizikë | titlestyle = | list1 = <div>[[Bashkëveprimi i fortë]] {{G•}} [[Elektromagnetizmi]] {{G•}} [[Bashkëveprimi i dobët]] {{G•}} [[Gravitacioni]]</div> }} {{Portal/Livadhi|fizika}} {{Artikull i përkryer|dita=31|muaj=07|viti=2010}} [[Kategoria:Fizikë| ]] [[Kategoria:Shkencë]] gaagnjsy4vs3ux2hq9pjbk3u8gxj090 2940624 2940621 2026-04-13T08:52:07Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940621|2940621]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940624 wikitext text/x-wiki {{APR|Redaktuar për herë të fundit në mënyrë të qenësishme para 10 vitesh; Probleme teknike.}} [[Skeda:Meissner effect p1390048.jpg|parapamje|260px|Një [[magneti|magnet]] i ngritur mbi një [[superpërcjellës i temperaturës së lartë|superpërcjellës të temperaturës së lartë]] që tregon [[Efekti i Meisnerit|efektin e Meisnerit]].]] '''Fizika''' (nga {{lang-grc|φυσική (ἐπιστήμη)|phusikḗ (epistḗmē)|njohuri të natyrës}}, nga {{lang|grc|φύσις}} ''phúsis'' "natyrë"<ref name="etymonline-physics">{{cite web |title=physics |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=physics&allowed_in_frame=0 |accessdate=2016-11-01 |work=[[Online Etymology Dictionary]] |language=en}}</ref><ref name="etymonline-physic">{{cite web |title=physic |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=physic&allowed_in_frame=0 |accessdate=2016-11-01 |work=[[Online Etymology Dictionary]] |language=en}}</ref><ref name="LSJ">{{LSJ|fu/sis|φύσις}}, {{LSJ|fusiko/s|φυσική}}, {{LSJ|e)pisth/mh|ἐπιστήμη|ref}}</ref>) është dega e [[Shkenca|shkencës]] e cila merret me zbulimin dhe analizimin e dukurive [[Natyra|fizike]], që përfshin studimin e [[Lënda|lëndës]] dhe lëvizjen e saj në fabrikën e [[Hapësirë-kohaa|hapësirë-kohës]], si dhe konceptet e [[Forca|forcës]] dhe [[Energjia|energjisë]]. Në mënyrë më të përgjithshme ajo cilësohet si shkenca nëpërmjet së cilës njerëzit përpiqen të shpjegojnë dukuritë [[natyra|natyrore]]. Fizika njihet si "shkencë themelore" sepse fusha të tjera si [[kimia]] dhe [[biologjia]] hulumtojnë sisteme, veçoritë e të cilave varen nga ligjet e fizikës. Zhvillimet në fizikë janë të lidhura ngushtë me sektorin teknologjik, si dhe kanë influencë shumë të thellë në shkencat e tjera, përfshirë matematikën dhe filozofinë. Për shembull, zhvillimi i teorisë së elektromagnetizmit çoi në krijimin e pajisjeve të shumta elektrike (televizori, kompjuteri, pajisjet shtëpiake); zhillimet në termodinamikë çuan në zhvillimin e mjeteve të motorizuara për transportin, si motori me avull; zhvillimet në mekanikë motivuan dhe ndihmuan në zhvillimin e analizës matematike, kimisë kuantike, dhe përdorimit të pajisjeve eksperimentale si mikroskopi elektronik në mikrobiologji. Fizika ndahet në dy disiplina: në [[Fizika teorike|fizikën teorike]] dhe [[Fizika eksperimentale|fizikën eksperimentale]]. Fizika teorike merret kryesisht me formalizimin teorik të dukurive i cili bazohet në koncepte matematike, ndërsa fizika eksperimentale merret me rikrijimin dhe matjen e dukurive të njohura natyrore. Megjithëse kërkimet e shumta akoma kanë ngelur në disa [[probleme të pazgjidhura në fizikë]] si dhe fusha të shumta kërkimi të cilat nuk janë eksploruar ende plotësisht. == Pasojat filozofike == Lindja e fizikës si shkencë në shumë mënyra i detyrohet [[Filozofia e lashtë greke|filozofisë së lashtë greke]]. Filozofë të ndryshëm grekë avancuan teoritë e tyre të natyrës. Këto filluan që nga përpjekjet e para të [[Tales]]it për të karakterizuar lëndën, deduktimet e [[Demokriti]]t se lënda duhet të reduktohet në një gjendje të pandryshueshme, deri tek [[astronomia e Ptolemeut]]. Libri i Aristotelit '' [[Fizika (Aristoteli)|Fizika]]'' mbeti burimi i vetëm formal i shkencës deri kur Galileo Galilei filloi të eksperimentonte për të provuar vërtetësinë e pohimeve. Deri në shekullin e 18-të, fizika ishte e njohur si "[[Filozofia Natyrore]]". Nga fillimi i shekullit të 19-të fizika filloi të cilësohej si një disiplinë e veçantë e ndarë nga filozofia dhe shkencat e tjera. Fizika, si me pjesën tjetër të shkencës, mbështetet në [[Filozofia e shkencës|filozofinë e shkencës]] për të dhënë një përshkrim adekuat të metodës shkencore.<ref>{{cite book |last=Rosenberg |first=Alex |title=Philosophy of Science |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=0-415-34317-8 |language=en}} Shih Kapitullin 1 për një diskutim mbi domosdoshmërinë e filozofisë së shkencës.</ref> Metoda shkencore përdor [[a priori dhe a posteriori (filozofi )|arsyetime a priori]] ose [[A priori dhe a posteriori (filozofi)|a posteriori]] si dhe përdorimin e [[Konkluzioni Bayesian|inferencave Baeziane]] për të matur vlefshmërinë e një teorie të caktuar.<ref>Peter Godfrey-Smith (2003), Chapter 14 "Bayesianism and Modern Theories of Evidence" ''Theory and Reality: an introduction to the philosophy of science'' ISBN 0-226-30063-3</ref> {{Cquote|E vërteta gjëndet vetëm në thjeshtësi, dhe jo në shumëllojshmërinë dhe konfuzionin e gjërave.|30px|30px|[[Isak Njutoni]]}} Zhvillimi i fizikes i ka dhënë përgjigjje shumë pyetjeve të filozofëve të lashtë, por gjithashtu ka ngritur edhe pyetje të reja. [[Filozofia e fizikës]], studimi i çështjeve filozofike rreth fizikës, përfshin tema të tilla si natyra e [[Hapësira|hapësirës]] dhe [[Koha|kohës]], [[determinizmi]]n dhe pikëpamje metafizike të tilla si [[empiricizmi]], [[Realizmi (filozofi)|realizmi]] dhe [[Natyralizmi (filozofi)|natyralizmi]].<ref>Peter Godfrey-Smith (2003), Chapter 15 "Empiricism, Naturalism, and Scientific Realism?" ''Theory and Reality: an introduction to the philosophy of science'' ISBN 0-226-30063-3</ref> Shumë fizikantë kanë shkruar për implikimet filozofike të punës së tyre, për shembull [[Laplace|Laplasi]], i cili hodhi tezën e [[Determinizmi|determinizmit kauzal]],<ref>See Laplace, Pierre Simon, ''A Philosophical Essay on Probabilities'', translated from the 6th French edition by Frederick Wilson Truscott and Frederick Lincoln Emory, Dover Publications (New York, 1951)</ref> [[Erwin Shrodingerit|Ervin Shrodingeri]], i cili shkroi mbi mekanikën kuantike.<ref>See "The Interpretation of Quantum Mechanics" Ox Bow Press (1995) ISBN 1-881987-09-4. and "My View of the World" Ox Bow Press (1983) ISBN 0-918024-30-7.</ref> Matematikani fizicist [[Roger Penrose]] është quajtur një [[Platonist]] nga [[Stephen Hawking]],<ref>Stephen Hawking and Roger Penrose (1996), ''The Nature of Space and Time'' ISBN 0-691-05084-8 p.4 "I think that Roger is a Platonist at heart but he must answer for himself."</ref> një çështje që [[Penrose]] e diskuton në librin e tij, ''Rruga drejt realitetit''.<ref>Roger Penrose, ''The Road to Reality'' ISBN 0-679-45443-8</ref> Hawking i referohet vetvetes si një ''reduktionist i paturpshëm'', gjë e cila bie ndesh me idetë e Penrose.<ref>{{cite book |author1=Roger Penrose |title=The Large, the Small and the Human Mind |author2=Abner Shimony |author3=Nancy Cartwright |author4=Stephen Hawking |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=0-521-78572-3 |language=en}}</ref> == Historia == {{Main|Historia e fizikës}} [[Skeda: GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg |parapamje| 150px | [[Isak Njutoni]] (1643-1727)]] Që nga antikiteti, njerëzit janë përpjekur për të kuptuar sjelljen e fenomeneve natyrore. Një mister i madh në ato kohëra ishte sjellja e parashikueshme e objekteve qiellor si [[Dielli]] dhe [[Hëna]]. Disa teori u propozuan, shumica e të cilave u hodhën poshtë. Filozofi [[Tales]] (rr. 624–546 p. e. s.) qe i pari që refuzoi të pranojë shpjegime të mbinatyrshme, fetare apo mitologjike për dukuritë e natyrës. Ai deklaroi hapur se çdo fenomen ka një shkak fizik. Teoritë e hershme fizike ishin të frazuara në aspektin filozofik, dhe asnjëherë nuk vërtetoheshin me anë të testimeve sistematike eksperimentale siç bëhet në ditët e sotme. Shumë ide nga teoritë e pranuara të [[Ptolemeut]] ose të dhe [[Fizika Aristoteliane|Aristotelit]] nuk janë të sakta kur krahasohen me vërejtjet e përditshme. Megjithatë, shumë filozofë dhe astronomë të [[Antikiteti klasik|lashtësisë]] dhanë përshkrime të sakta në fushat e [[atomizmi]]t dhe [[Astronomia|astronomisë]]. [[Leucippus|Leukipus]] (gjysma e parë e shek 5) qe i parë që propozoi [[Atomizimi|atomizmin]], kurse [[Arkimedi]] derivoi përshkrime shumë të sakta sasiore të [[Mekanika klasike|mekanikës]], [[zhurma|zhurmës]] dhe [[Hidrostatika|hidrostatikës]], duke përfshirë një shpjegim për parimin e [[Leva|levës]]. [[Mesjeta]] pa shfaqjen e [[Fizika eksperimentale|fizikës eksperimentale]] e cila mori formë midis përpjekjeve të [[Fizika në Islamin mesjetar|fizikantëve Muslimanë]], më i famshmi nga të cilët qe [[Alhazen]], e ndjekur nga fizika moderne e cila kryesisht mori formë në [[Historia e Evropës|fillimin e Evropës moderne]] nga shumë fizikantë, më i famshmi nga të cilët qe [[Isak Njutoni]], i cili ndërtoi teoritë e tija mbi punën e [[Galileo Galilei]] dhe [[Johannes Kepler|Johan Keplerit]]. Në shekullin e 20, puna e [[Albert Ajnshtajn]]it shënoi një drejtim të ri në fizikë që vazhdon edhe në ditët e sotme. == Degët e fizikës == [[Skeda:Fushat e teorive fizike.png|parapamje|260px|Fushat e teorive fizike]] Edhe pse fizika përfshin një kategori të gjerë fenomenesh, degët themelore të fizikës janë [[mekanika klasike]], [[elektromagnetizmi]] (i cili përfshin [[Optika|optikën]]), [[relativiteti]], [[termodinamika]], dhe [[mekanika kuantike]]. Secila nga këto teori është testuar nga eksperimente të shumta dhe është provuar si e saktë në fushën e aplikimit të saj. Për shembull, [[mekanika klasike]] përshkuan në mënyrë korrekte lëvizjen e trupave në jetën e përditshme, megjithatë ajo nuk mund të aplikohet në shkallën atomike. Atje ajo zëvendesohet nga [[mekanika kuantike]], ndërsa për shpejtësi të krahasueshme me [[Shpejtësia e dritës|shpejtësinë e dritës]], efektet [[Teoria speciale e relativitetit|relativistike]] bëhen më të rëndësishme. Edhe pse këto teori kuptohen shumë mirë, ato vazhdojnë të jenë fusha kërkimore — për shembull, një aspekt i rëndësishëm i mekanikës klasike e njohur si [[teoria e kaosit]] u zhvillua në shekullin e 20-te, tre shekuj pas formulimit origjinal të mekanikës nga Isak Njutoni (1642–1727). Teoritë themelore formojnë një bazë per studimin dhe kërkimin e temave më të specializuara. Një tabelë me këto teori, së bashku me konceptet që ato përdorin, mund të gjendet [[Fizika/Teoritë|këtu]]. === Mekanika klasike === {{main|Mekanika klasike}} [[Skeda:Polispasto4.jpg|parapamje|180px|Një [[Rrotulla|rrotull]] përdor parimin e [[Avantazhi mekanik|avantazhit mekanik]] në mënyrë që një forcë e vogël mbi një distancë të madhe mund të ngrejë një ngarkesë të rëndë mbi një distancë të shkurtër.]] [[Mekanika klasike]] është një model fizik i [[forca]]ve që veprojnë mbi trupat dhe madhësite fizike. Zakonisht ajo referohet si "mekanika Njutoniane" sipas [[Isak Njutoni]]t dhe [[Ligjet e Njutonit|ligjeve të Njutonit]]. Mekanika ndahet në [[Statika|statikë]], e cila modelon trupat në prehje, [[Kinematika|kinematikë]], e cila modelon trupat në lëvizje dhe [[dinamika (mekanikë)|dinamika]], e cila modelon trupat mbi të cilët aplikohen forca të ndryshme. Mekanika klasike e trupave të vazhduar dhe të deformueshëm njihet si [[mekanika e vazhduar]], e cila vetë ndahet në [[mekanika e ngurtë|mekanikën e ngurtë]] dhe [[mekanika fluide|mekanikën fluide]] sipas gjëndjes së lëndës që studiohet. Kjo e fundit, mekanika e [[lëngu|lëngjeve]] dhe [[gazi|gazeve]], përfshin [[hidrostatika|hidrostatikën]], [[hidrodinamika|hidrodinamikën]], [[pneumatika|pneumatikën]], [[aerodinamika|aerodinamikën]], dhe fusha të tjera. Mekanika statike merret me objekte që janë në prehje. [[Mekanika kinematike]] merret me objekte në lëvizje. Mekanika dinamike merret me lëvizjen e shkaktuar nga forcat që veprojnë mbi trupat. Mekanika klasike jep rezultate të sakta në fushën e saj të aplikimit, e cila është eksperienca e përditshme. Ajo zëvendësohet nga [[Relativiteti|mekanika relativiste]] për sisteme që lëvizin me shpejtësi të krahasueshme me atë të [[Shpejtësia e dritës|dritës]], nga [[mekanika kuantike]] për sisteme në shkallë të vogël, dhe nga [[teoria kuantike relativiste e fushës]] për sisteme që kanë të dyja veçantitë e mësipërme. Megjithatë, mekanika klasike është akoma e dobishme, sepse ajo është shumë më e thjeshtë për tu aplikuar në krahasim me teoritë e tjera si dhe ka një fushë të gjerë aplikimi. Mekanika klasike mund të përdoret për të përshkruar lëvizjen e objekteve me përmasa të konsiderueshme (si [[topi|topat]] ose [[makina]]), objekte astronomike (si planetet apo galaksitë), dhe disa objekte të caktuara mikroskopike (molekula organike). Nje koncept i rëndësishëm në mekanikë është identifikimi i madhësive të konservuara si [[energjia]] dhe [[momenti]], të cilat çojnë tek mekanika [[Mekanika e Lagranzhit|Lagranzhiane]] dhe ajo [[Mekanika e Hamiltonit|Hamiltoniane]] të cilat janë riformulime të ligjeve të Njutonit duke përdorur konceptin e energjisë dhe nxitimit (impulsit). Teori si [[mekanika e lëngjeve]] si dhe [[teoria kinetike]] e gazeve janë rezultate të aplikimit të mekanikës klasike tek sistemet mikroskopike. Rezultate të kohëve të fundit në studimin e sistemeve dinamike jolineare i kanë dhënë lindje [[Teoria e kaosit|teorisë së kaosit]], studimi i sistemeve ku ndyshime të vogla shkaktojnë efekte të mëdha. [[Ligji universal gravitacional i Njutonit|Ligji gravitacional i Njutonit]], i formuluar në mekanikën klasike, shpjegoi [[Ligjet e Keplerit|ligjet e Keplerit mbi lëvizjen planetare]] si dhe ndihmoi në transformimin e mekanikës klasike në një element të rëndësishëm të [[Revolucioni Shkencor|revolucionit shkencor]]. === Elektromagnetizmi === {{main|Elektromagnetizmi}} {{main|Optika}} [[Skeda:Magnet0873.png|thumb|left|250px|Vijat e forcës së fushës magnetike nga një copë magneti të formuara nga pluhuri i hekurit mbi një letër]] [[Elektromagnetizmi]] përshkruan bashkëveprimet e thërrmijave të ngarkuara, me [[fusha (fizikë)|fushat]] elektrike dhe magnetike. Ai ndahet ne [[Elektrostatika|elektrostatikë]], e cila bën studimin e bashkëveprimeve midis [[Ngarkesa elektrike|ngarkesave]] në prehje, dhe [[Elektrodinamika|elektrodinamikë]], e cila studion bashkëveprimet midis ngarkesave në lëvizje dhe [[rrezatimi]]t. Teoria klasike e elektromagnetizmit është e bazuar në ligjin e [[Forca e Lorencit|forcës së Lorencit]] dhe tek [[ekuacionet e Maksuellit]]. [[Elektrostatika]] është studimi i fenomeneve që lidhen me trupa të ngarkuar në prehje. Siç përshkruhet nga [[ligji i Kulombit]], trupa të tillë aplikojnë [[forca]] mbi njëri tjetrin. Sjellja e tyre mund të analizohet nëpërmjet koncepteve të [[fusha elektrike|fushës elektrike]] që rrethon çdo trup të ngarkuar, e tillë që çdo trup i ngarkuar i vendosur në këtë fushë është subjekt i një force në madhësi të drejtëpërdrejtë me madhësinë e ngarkesës dhe madhësinë e vlerës së fushës magnetike në atë pozicion. Në qoftë se forca është tërheqëse apo shtytëse kjo varet nga [[Magneti#Polet Magnetike|polariteti]] i ngarkesës. Elektrostatika ka aplikime të shumta, që variojnë që nga analiza e fenomeneve si vetëtimat deri tek ndërtimi i motorave, siç është për shembull [[motori elektrostatik]]. [[Elektrodinamika]] është studimi i fenomeneve që lidhen me trupa të [[Ngarkesa elektrike|ngarkuara]] në lëvizje dhe fusha [[Fusha elektrike|elektrike]] dhe [[Fusha magnetike|magnetike]] që ndryshojnë në kohë. Meqënëse një ngarkesë në lëvizje prodhon një fushë magnetike, elektrodinamika merret me efekte si [[magnetizmi]], [[rrezatimi elektromagnetik]], dhe [[induksioni elektromagnetik]], të cilat përfshijnë aplikime praktike si [[gjeneratori elektrik]] si dhe [[motori elektrik]]. Kjo pjesë e elektrodinamikës, njihet si elektrodinamika klasike. Ajo u shpjegua në një mënyrë sistematike nga [[James Clerk Maxwell|Xhejms Klark Maksuell]]. Duhet thënë se janë ekuacionet e Maksuellit ato të cilat i përshkruajnë fenomenet elektrike me një përgjithësi të madhe. Një zhvillim i mëvonshëm është [[elektrodinamika kuantike]], e cila përfshin ligjet e [[Teoria kuantike e fushës|teorisë kuantike]] në mënyrë që të shpjegojë bashkëveprimin e rrezatimit me lëndën. [[Paul Dirac|Diraku]], [[Werner Hajzenberg|Hajzenbergu]], dhe [[Pauli]] ishin disa nga pionerët që formuluan hapat fillestare që çuan tek elektrodinamikën kuantike. Elektrodinamika relativiste merr parasysh korigjimet [[Relativiteti special|relativiste]] të lëvizjes së trupave të ngarkuar që lëvizin me shpejtësi të përafërt me atë të dritës. Ajo zbatohet në fenomene që lidhen me [[përshpejtues ngarkesash]] si dhe me tuba elektronesh në [[voltazhi|voltazhe]] dhe [[korrenti elektrik|korrente]] të larta. Elektromagnetizmi përfshin [[Fenomeni|fenomene]] të tjera elektromagnetike të jetës së përditshme. Për shembull, [[drita]] është një [[fusha elektromagnetike|fushë elektromagnetike]] oshiluese që rrezatohet nga thërrmija të ngarkuara në lëvizje. Përveç [[graviteti]]t, shumica e forcave të përditshme janë rrjedhojë të forcës elektromagnetike. Principet e elektromagnetizmit gjejnë aplikime në disiplina të shumta si tek [[mikrovalët]], [[Antena (radio)|antenat]], makinat elektrike, [[satelitët e komunikimit]], bioelektromagnetika, [[Plazma (fizikë)|plazma]], kërkimet në përshpejtuesit [[Fizika bërthamore|bërthamorë]], [[fibrat optike]], në interferencën dhe kompatibilitetin elektromagnetik, në konvertimin e energjisë elektromekanike, deri tek aplikime teknologjike si [[radari]] dhe [[meteorologjia]]. Pajisjet elektromagnetike përfshijnë [[Transformatori|transformatorët]], [[Çelsi elektrik|çelsat elektrike]], [[radio]]/[[TV]], [[telefoni]]n, [[motori elektrik]], [[linjat e transmisionit]], [[përçuesit e valëve]], [[fibra optike|fibrat optike]], dhe [[lazeri]]n. === Termodinamika dhe mekanika statistike === {{main|Termodinamika|Mekanika statistike}} [[Skeda:Triple expansion engine animation.gif|parapamje|320px|Një '''[[Sistemi termodinamik|sistem termodinamik]]''' tipik – nxehtësia lëviz nga dhoma e nxehtë (boileri) tek (kondensuesi) i ftohtë dhe nga ky proçes përftohet [[Puna (termodinamikë)|puna]]]] [[Termodinamika]] studion efektet e ndryshimit të [[Temperatura|temperaturës]], [[Shtypja|shtypjes]], dhe [[vëllimi]]t në një [[Sistemi fizik|sistem fizik]] në një shkallë [[makroskopike]], si dhe transferimin e energjisë si [[nxehtësia]].<ref name="Perrot">{{cite book |author=Perrot, Pierre |title=A to Z of Thermodynamics |url=https://archive.org/details/tozofthermodynam0000perr_o6t1 |publisher=Oxford University Press |year=1998 |language=en |id=ISBN 0-19-856552-6}}</ref><ref>{{cite book |author=Clark, John, O.E. |title=The Essential Dictionary of Science |publisher=Barnes & Noble Books |year=2004 |language=en |id=ISBN 0-7607-4616-8}}</ref> Historikisht, termodinamika u zhvillua për të rritur [[Efiçenca termodinamike|efiçencën]] e [[Motori me avull|motorëve me avull]] të hershëm.<ref>{{cite book |last=Clausius |first=Ruldolf |title=On the Motive Power of Heat, and on the Laws which can be deduced from it for the Theory of Heat |publisher=Poggendorff's ''Annalen der Physick'', LXXIX (Dover Reprint) |year=1850 |language=en |id=ISBN 0-486-59065-8}}</ref> Pika fillestare për trajtimin termodinamik të një problemi janë [[ligjet e termodinamikës]], të cilat postulojnë që [[energjia]] mund të shkëmbehet midis sistemeve fizike si nxehtësi ose [[Puna mekanike|punë]].<ref>{{cite book |author=Van Ness, H.C. |title=Understanding Thermodynamics |publisher=Dover Publications, Inc. |year=1969 |language=en |id=ISBN 0-486-63277-6}}</ref> Ato postulojnë gjithashtu edhe ekzistencën e një madhësie të quajtur [[Entropia|entropi]], e cila mund të përcaktohet për çdo sistem.<ref>{{cite book |author=Dugdale, J.S. |title=Entropy and its Physical Meaning |publisher=Taylor and Francis |year=1998 |language=en |id=ISBN 0-7484-0569-0}}</ref> Në termodinamikë, bashkëveprimet midis ansambleve të mëdha të objekteve studiohen dhe kategorizohen. Rëndësi të madhe për këtë mbajnë konceptet e [[Sistemi (termodinamikë)|sistemit]] dhe e [[Mjedisi rrethues (termodinamikë)|mjedisit rrethues]]. Një sistem përbehet nga thërrmija, lëvizja mesatare e të cilave përcakton vetitë e tij, të cilat janë të lidhura me njëra tjetrën nëpërmjet [[Ekuacionet e gjëndjes|ekuacioneve të gjëndjes]]. Vetitë mund të kombinohen për të shprehur [[Energjia e brëndshme|energjinë e brëndshme]] dhe [[Potenciali termodinamik|potencialin termodinamik]], të cilat janë shumë të vlefshme për përcaktimin e kushteve për [[Ekuilibri dinamik|ekuilibrin]] dhe [[Proçesi spontan|proçeset spontane]]. [[Mekanika statistike]] analizon [[sistemi termodinamik|sisteme]] [[makroskopike]] duke aplikuar [[Statistika|parime statistikore]] në përbërësit e tyre mikroskopike. Ajo jep një mënyrë për lidhjen e vetive mikroskopike të atomeve dhe molekulave individuale me vetitë makroskopike të të gjithë materialit që mund të observohen në jetën e përditshme. [[Termodinamika]] mund të shpjegohet si një rezultat i natyrshëm i statistikës dhe mekanikës (klasike dhe kuantike) në një nivel mikroskopik. Në veçanti, mund të përdoret për llogaritjen e madhësive termodinamike të vetive të materialeve nga analizat spektroskopike të molekulave individuale. Në këtë mënyrë, [[ligjet e gazeve]] mund të derivohen, nga supozimi se gazi është një koleksion thërrmijash inidviduale, të cilat mund të trajtohen si sfera të ngurta me [[masa|masë]]. Nga ana tjetër, në qoftë se këto thërrmija individuale kanë një [[Ngarkesa elektrike|ngarkesë elektrike]], atëhere përshpejtimi individual i këtyre thërrmijave do të shkaktojë emetimin e [[drita|dritës]]. Ishin këto fakte të marra në konsideratë ato që çuan [[Max Planck|Maks Plankun]] të formulonte ligjin e [[Rrezatimi i trupit të zi|rrezatimit të trupit të zi]],<ref>[[Max Planck]] (1925), ''A Survey of Physical Theory'' derivon ligjin e tij te rrezatimit të trupit të zi ne ato shënime në pp. 115-116, ISBN 0-486-67867-9 </ref> vetem duke supozuar që spektri i rrezatimit te emetuar nga këto thërrmija nuk është konstant në lidhje me frekuencën, por është i kuantizuar.<ref>''[[Feynman Lectures on Physics]]'', vol '''I''' p. 41-6, ISBN 0-201-02010-6</ref> === Relativiteti === {{main|Relativiteti}} {{main|Relativiteti special|Relativiteti i përgjithshëm}} [[Skeda:Cassini-science-br.jpg|parapamje|250px|Test me saktësi të madhe i relativitetit të përgjithshëm nga sonda [[Kazini-Hygens|Kazini]] (pikëpamje artistike): sinjalet e [[radio]]s të dërguara midis Tokës dhe sondës (valët e gjelbërta) janë [[Efekti Shapiro|të vonuara]] nga përkulja e [[hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] (vijat blu).]] [[Teoria e relativitetit|Relativiteti]] është një përgjithësim i mekanikes klasike që përshkruan objekte masive ose objekte që lëvizin me shpejtësi shumë të mëdha, ose sisteme shumë masive. Ai përfshin relativitetin [[relativiteti special|special]] dhe të [[Relativiteti i përgjithshëm|përgjithshëm]]. [[Teoria e relativitetit special]] u propozua më 1905 nga [[Albert Ajnshtajni]] në artikullin e tij "[[Artikujt e Annus Mirabilis#Relativiteti special|Mbi Elektrodinamikën e trupave në lëvizje]]". Titulli i artikullit i referohet faktit se relativiteti special zgjidh problemin midis [[Ekuacionet e Maksuellit|ekuacioneve të Maksuellit]] dhe mekanikës klasike. Teoria është e bazuar mbi [[Postulatet e relativitetit special|dy postulate]]: '''1.''' forma matematike e [[ligji fizik|ligjeve fizike]] është invariante në të gjitha [[kënd inercial reference|sistemet inerciale]]; dhe '''2.''' [[shpejtësia e dritës]] në [[Vakumi|boshllëk]] është konstante dhe e pavarur nga burimi i vëzhguesit. Në mënyrë që këto dy postulate mos kundështojnë njëra tjetrën kërkohet që [[hapësira]] dhe [[koha]] të unifikohen në fabrikën e [[Hapësirë-koha|hapesirë-kohës]] e cila varet në llojin e sistemit. Relativiteti special jep një sërë rezultatesh të habitshme që duket sikur shkojnë kundër intuitës, megjithatë të gjitha këto parashikime janë të verifikuara eksperimentalisht. Ai hedh poshte [[Mekanika e Njutonit|nocionet absolute të hapësirës dhe kohës]] duke pohuar se [[distanca]] dhe [[koha]] varen tek vëzhguesi, koha dhe hapësira perceptohen në mënyrë të ndryshme, në varësi të vëzhguesit. Teoria nxjerr në perfundimin se ndryshimi tek [[masa]], [[dimensioni|dimensionet]], dhe [[koha]] shoqërohen me ndryshimet e [[Shpejtësia|shpejtësisë]] së trupit. Ajo gjithashtu jep edhe ekuivalencën e [[lenda|lëndës]] me [[energjia|energjinë]] siç jepet nga formula e [[ekuivalenca e masës me energjinë|ekuivalencës së masës me energjinë]] '''''E''&nbsp;=&nbsp;''mc''²''', ku ''c'' është shpejtesia e dritës në boshllëk. Relativiteti special dhe [[relativiteti Galilean]] i mekanikës Njutoniane bien dakort kur shpejtësitë e trupave janë të vogla në krahasim me atë të dritës. Relativiteti special nuk e përshkruan gravitacionin; megjithatë duhet theksuar se ai mund të pershkruajë lëvizje të nxituara në mungesë të gravitetit.<ref>Ndryshimi në shpejtësinë e dritës shkakton ndryshime tek masa, dimenisonet dhe tek koha. {{Citation |last=Taylor |first=Edwin F. |title=Spacetime Physics |year=1966 |location=San Francisco |publisher=W.H. Freeman and Company |language=en |isbn=0-7167-0336-X |last2=Wheeler |first2=John Archibald |author2-link=John Archibald Wheeler}} Shiko për shembull:<nowiki><ref></nowiki>''Raketa Relativiste'', Problemi #58, faqja 141, dhe përgjigjen.</ref> [[Relativiteti i përgjithshëm]] është [[teoria]] [[Gjeometria|gjeometrike]] e [[gravitacioni]]t e publikuar nga [[Albert Ajnshtajni]] në 1915/16.<ref name="Ein1915">{{cite journal |last=Einstein |first=Albert |date=25 nëntor 1915 |title=Die Feldgleichungen der Gravitation |url=http://nausikaa2.mpiwg-berlin.mpg.de/cgi-bin/toc/toc.x.cgi?dir=6E3MAXK4&step=thumb |url-status=dead |journal=Sitzungsberichte der Preussischen Akademie der Wissenschaften zu Berlin |language=de |pages=844–847 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027044950/http://nausikaa2.mpiwg-berlin.mpg.de/cgi-bin/toc/toc.x.cgi?dir=6E3MAXK4 |archive-date=27 tetor 2016 |author-link=Albert Einstein |accessdate=12 shtator 2006}}</ref><ref name="Ein1916">{{cite journal |last=Einstein |first=Albert |date=1916 |title=The Foundation of the General Theory of Relativity |url=http://www.alberteinstein.info/gallery/gtext3.html |url-status=dead |format=[[PDF]] |journal=Annalen der Physik |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206225139/http://www.alberteinstein.info/gallery/gtext3.html |archive-date=6 shkurt 2012 |accessdate=3 shtator 2006}}</ref> Ajo unifikon [[Relativiteti special|relativitetin special]], [[Ligji universal i gravitacionit i Njutonit|ligjin universal të gravitetit të Njutonit]], duke futur idenë se gravitacioni mund të përshkruhet nga [[kurbatura]] e [[hapësira|hapësirës]] dhe [[koha|kohës]]. Në relativitetin e përgjithshëm, kurbatura e [[hapësirë-koha|hapësirë-kohës]] prodhohet nga [[energjia]] e lëndës dhe rrezatimit. Relativiteti i përgjithshëm ndryshon nga [[Metrika (matematika)|metrikat]] e [[:Category:Teori gravitacioni|teorive të gravitacionit]] nga përdorimi i [[ekuacionet e fushës të Ajnshtajnit]] të cilat lidhin përmbajtjen e hapësirë-kohës me vete hapësirë-kohën. Invarianca lokale e [[Hendrik Lorentz|Lorencit]] kërkon që manifoldi në RP të jetë 4-dimensional dhe Lorencian në vend të atij [[Manifoldi Rimanian|Rimanian]]. Për më tepër, parimi i [[Kovarianca e përgjithshme|kovariancës së përgjithshme]] e bën të domosdoshme përdorimin e [[analiza tensoriale|analizës tensoriale]]. Suksesi i pare i relativitetit të përgjithshëm që në shpjegimin e [[preçesioni]]t anormal të [[perihelioni]]t të [[Mërkuri (planet)|Mërkurit]]. Në 1919, [[Arthur Stanley Eddington|Artur Edington]] lajmëroi që vëzhgimi i një [[ylli]] pranë [[eklipsi]]t [[Dielli|diellor]] konfirmoi parashikimet e relativitetit të përgjithshëm se trupat masivë mund të përkulin dritën. Që atëhere, shumë [[Testime të relativitetit të përgjithshëm|observime dhe eksperimente]] kanë konfirmuar shumë nga [[#Parashikimet|parashikimet e relativitetit të përgjithshëm]], përfshirë [[bymimi kohor gravitacional]], [[zhvendosja në të kuqe]] e gjatësisë valore të dritës, [[Vonesa e Shapiros|vonesën e sinjalit]], dhe [[Rrezatimi gravitacional|rrezatimin gravitacional]]. Për më tepër, vëzhgime të shumta në kohën e sotme interpretohen si nje afirmim pozitiv i një nga parashikimeve më të çuditshme dhe ekzotike të relativitetit të përgjithshëm, ekzistencës së [[Vrima e zezë|vrimave të zeza]]. === Mekanika kuantike === {{main|Mekanika kuantike}} [[Skeda:HAtomOrbitals.png|thumb|left|250px|Disa nga [[Konfigurimi elektronik|orbitalet e para elektronike]] të [[atomi i hidogjenit|atomit të hidrogjenit]] të treguara si grafe të ngjyrosura të [[amplituda e probabilitetit|densitetit probabilistik]]]] [[Mekanika kuantike]] është dega e fizikës që trajton sistemet [[atomi]]ke dhe [[thërrmija nënatomike|nënatomike]] si dhe bashkëveprimin e tyre me [[RRezatimi|rrezatimin]] në terma të madhësive të [[Madhësitë e observueshme|observueshme]]. Ajo bazohet mbi faktin që të gjitha format e energjisë lëshohen në njësi diskrete të quajtura "[[kuanti|kuante]]". Duhet theksuar se, teoria kuantike lejon vetëm përdorimin e llogaritjeve [[Probabiliteti|probabilistike]] ose [[statistika|statistike]] mbi tiparet e thërrmijave nënatomike, të dhëna nëpërmjet [[Funksioni valor|funksionit valor]]. [[Ekuacioni i Shrodingerit]] në mekanikën kuantike luan rolin analog që [[ligjet e Njutonit]] dhe [[ligji i konservimit të energjisë]] luajnë në mekanikën klasike — pra, ai parashikon sjelljen e [[sistemi dinamik|sistemeve dinamike]] në të ardhmen — ky funksion është një [[Ekuacioni i valës|ekuacion vale]] i dhënë në terma të funksionit valor i cili parashikon në një mënyrë analitike dhe preçise probabilitetin e ngjarjeve dhe rezultateve. Sipas teorive të vjetra të [[Fizika klasike|fizikës klasike]], energjia trajtohet si një fenomen i vazhdueshëm, kurse lënda mendohet si diçka që zë një vend në hapësire dhe lëviz në mënyrë të vazhdueshme. Sipas teorisë kuantike, energjia emetohet dhe absorbohet në njësi të vogla, diskrete. Një copë individuale ose paketë energjie, quhet një kuant (shumës. kuante), kështu që në disa raste ajo sillet tamam si një grimcë lënde; të gjitha thërrmijat shfaqin veti [[vala|valore]] kur janë në lëvizje kështu që në mekanikën kuantike lënda nuk mendohet si e lokalizuar në një vend por si e shpërndarë në një farë mënyre.Për shembull, drita, ose rrezatimi elektromagnetik, që lëshohet ose absorbohet nga një atom ka vetëm [[frekuenca]] (ose [[gjatësia e valës|gjatësi valësh]]) të caktuara, siç mund të shihet nga [[spektri atomik|vijat spektrale]] që i korrespondojnë elementit të atij atomi. Teoria kuantike tregon se keto frekuenca i korrespondojnë energjive të përcaktuara të kuanteve të dritës, ose [[fotoni|fotoneve]], kjo del nga fakti qe [[elektroni|elektronet]] në një atom lejohen të marrin vetem vlera të caktuara të energjisë, ose e thënë ndryshe elektronet mund të ekzistojne vetëm në nivele të caktuara energjitike, një kuant energjie emetohet ose absorbohet kur frekuenca është në proporcion të drejtë me diferencën e energjisë me dy niveleve. Formalizmi i mekanikes kuantike u zhvillua gjatë 1920-ve. Në 1924, [[Luiz de Brojli]] propozoi se valët dritore nuk janë të vetmet të cilat shfaqin një karaker dual, pra vala sillet si thërmije siç ndodh në efektin fotoelektrik dhe në spektrat atomike, edhe thërrmijat grimcore shfaqin dukuri valore. Sugjerimi i de Brojlit dha dy formulime të ndryshme të mekanikës kuantike. [[Mekanika valore]] e [[Erwin Schrodinger|Ervin Shrodingerit]] (1926) përfshin përdorimin e një koncepti matematik, funksionit valor, i cili është i lidhur me probabilitetin e gjëndjes së një thërrmije në një pikë të hapësirës. [[Mekanika e matricave]] e [[Werner Heisenberg|Uerner Hajzenbergut]] (1925) nuk e përmend fare konceptin e funksionit valor ose koncepte të ngjashme, e megjithatë ajo u tregua se ishte komplet ekuivalente me teorinë e Shrodingerit. Një zbulim shume i rëndësishëm në teorine kuantike është [[parimi i papërcaktueshmërisë]], i enunciuar për herë të parë nga Hajzenbergu në 1927, i cili vendos një limit absolut teorik në saktësinë që mund të arrihet në disa matje; si rezultat i kesaj, mendimi i disa shkencetareve se gjendja fizike e nje sistemi mund të matet në menyre ekzakte për tu përdorur në parashikimin e gjendjes së sistemit në të ardhmen duhet të braktisej. Mekanika kuantike u kombinua me teorinë e relativitetit në formulimin e [[Paul Dirac|P. A. M. Dirakut]] (1928), e cila, përveç të tjerash, parashikoi ekzistencën e [[Antilënda|anti-thërrmijave]]. Zhvillime të tjera të teorisë përfshinë [[Statistika kuantike|statistikën kuantike]], të prezantuar në një formë nga Ajnshtajni dhe [[Satyendranath Bose|S. N. Bose]] ([[statistika Bose-Ajnshtajn]]) dhe në një formë tjetër nga Diraku dhe [[Enriko Fermi]] ( [[statistika Fermi-Dirak]]); [[Elektrodinamika kuantike]], merret me bashkeveprimin midis thërrmijave të ngarkuara dhe fushës elektromagnetike; përgjithësimi i saj jepet nga, [[teoria kuantike e fushës]]; dhe [[elektronika kuantike]]. Zbulimi i mekanikës kuantike në fillimin e shekullit të 20-të revolucionoi fizikën, sic shihet mekanika kuantike është një nga degët më themelore në pothuajse të gjitha fushat kontemporare të kerkimit. == Kërkimi == === Teoria dhe eksperimenti === Kultura e kërkimit në fizikë ndryshon nga shumica e shkencave në ndarjen e [[teoria|teorisë]] dhe [[eksperimenti]]t. Që nga [[shekulli i dymbëdhjetë]], shumica e fizikantëve jane specializuar ose në [[fizika teorike|fizikën teorike]] ose në atë [[fizika eksperimentale|eksperimentale]]. Fizikanti i madh [[Italia]]n [[Enriko Fermi]] ([[1901]]–[[1954]]), i cili bëri kontribute themelore si në teori ashtu edhe në fushën eksperimentale në [[fizika bërthamore|fizikën bërthamore]], mund të thuhet se qe një veçanti. Në kontrast me këtë, pothuajse të gjithë teoricienët e suksesshëm në [[biologji]] dhe [[kimi]] (për shembull [[Kimia kuantike|kimisti kuantik]] dhe [[Biokimia|biokimisti]] Amerikan [[Linus Pauling]]) kane qënë eksperimentalist, edhe pse në kohët e fundit kjo po ndryshon. Teoricienet kërkojnë të zhvillojnë [[modele matematike]] që bien dakort me eksperimentet ekzistuese por në të njëjtën kohë bëjnë parashikime për rezultate në të ardhmen, ndërsa eksperimentalistët bëjnë eksperimente për testimin e parashikimeve teorike si dhe eksplorojnë (zbulojnë) fenomene te reja. Edhe pse teoria dhe eksperimenti janë të zhvilluara në mënyrë të ndarë ato varen ngushtë tek njëra tjetra. Progresi në fizikë vjen kur eksperimentalistët bëjnë një zbulim që teoritë ekzistuese nuk mund ta shpjegojnë, ose kur teoritë e reja japin baza për parashikime eksperimentale të testueshme. Teoricienët punojnë ngushtë me eksperimentalistët që zakonisht janë ata që përdorin [[Fenomenologjia (shkencë)|fenomenologjinë]]. [[Fizika teorike]] është e lidhur ngushtë me [[Matematika|matematikën]], e cila është gjuha mbi të cilën teoritë fizike janë të bazuara, duhet thënë se fusha të tëra të matematikës, si [[analiza matematike]], u shpikën posaçërisht për të zgjidhur problemet fizikë. === Fushat e kërkimit === Fushat kontemporante të kërkimit në fizikë mund të ndahen në [[Fizika e materies së kondensuar|fizikën e materies së kondensuar]]; [[fizikën atomike, molekulare, dhe optike]]; [[Fizika bërthamore|fizikën bërthamore]]; [[Astrofizika|astrofizikën]]; [[Gjeofizika|gjeofizikën]] dhe [[Biofizika|biofizikën]]. Disa departamente fizike kane edhe fusha speciale kerkimi mbi [[edukimin në fizikë]]. Që nga shekulli i njëzetë, fushat individuale të fizikës kanë filluar të bëhen shumë të [[specializimi|specializuara]], sot shumica e fizikantëve punojnë në një fushë të vetme gjatë gjithë karrieres së tyre. "Universalistë" si [[Albert Ajnshtajni]] (1879–1955) dhe [[Lev Landau]] (1908–1968), të cilët punuan në fusha të shumta në fizikë, në kohët e sotme janë shumë të rrallë.<ref> Edhe , pse universalizmi inkurajohet në fizikë. Për shembull, [[World Wide Web]], i cili u shpik në [[CERN]] nga [[Tim Berners-Lee]], u krijua si nje servis i infrastukturës komjuterike tek CERN, për tu përdorur nga fizikantët në mbare boten. E njëjta gjë mund të thuhet edhe për [[arXiv.org]] </ref> === Fizika e materies së kondensuar === {{main|Fizika e trupave të ngurtë}} {{main|Fizika e materies së kondensuar}} [[Skeda:Bose Einstein condensate.png|parapamje|350px|Të dhëna mbi shpërndarjen e shpejtësisë për një gaz të atomeve të [[rubidiumi]]t, konfirmuan zbulimin e një faze të re të lëndës të quajtur, [[kondensatet Boze-Ajnshtajn]]]] [[Fizika e materies së kondensuar]] është një fushë e fizikës që merret me vetitë fizike makroskopike të [[lënda|lëndës]]. Në vecanti, ajo merret me [[faza (lënda)|fazat]] e kondensuara që shfaqen sa herë që numri i përbërëseve të sistemit është shumë i madh dhe forcat e bashkëveprimit midis përbërëseve janë shumë të forta. Shembujt më të njohur janë fazat e kondensuara të [[Fizika e trupave të ngurtë|ngurta]] dhe [[lëngu|lëngjet]], të cilat janë rrjedhojë e lidhjeve dhe [[forca elektromagnetike|forcave elektromagnetike]] midis [[atomi|atomeve]]. Forma më ekzotike të fazave të kondensuara përfshinë [[superfluidet]] dhe [[Kondensatet Boze-Ajnshtajn]] të gjetura në disa sisteme atomike në [[temperatura]] shume të ulta, si dhe fazën [[superpërcjellshmëria|superpërcjellëse]] që shfaqet në [[elektrone përcjellës]] në disa materiale të caktuara, si dhe fazat [[ferromagneti]]ke dhe [[antiferromagneti]]ke të [[spini (fizika)|spinit]] në [[latica kristalore|laticën atomike]]. === Fizika atomike, molekulare, dhe optike === {{main|Fizika atomike, molekulare, dhe optike}} [[Skeda:Military laser experiment.jpg|thumb|250px|Një shkencëtar ushtrie punon me një [[Lazeri|lazer]] mbi një [[tavolinë optike]].]] Fizika [[atomi]]ke, [[molekula]]re, dhe [[Optika|optike]] (AMO) është studimi i bashkëveprimeve [[lënda|lëndë]]-lëndë dhe [[drita|dritë]]-lëndë në shkallën e një [[atomi]] të vetëm ose për disa struktura që përmbajnë vetëm pak atome. Të treja deget janë të grupuara së bashku për shkak të ndërlidhjeve, ngjashmërise së metodave që përdoren dhe shkalleve të ngjashme të [[energjia|energjisë]]. Të treja zonat përfshijnë trajtime [[fizika klasike|klasike]] ose [[mekanika kuantike|kuantike]]; siç dihet analizimi i sistemit bëhet nga një këndvështrim mikrosokpik (në kontrast me analizimin makroskopik). [[Fizika atomike]] studjon çatinë [[elektroni]]ke të [[atomi|atomeve]]. Fusha kërkimore në kohët tona po fokusohet në kontrollin kuantik, ftohjen dhe zënien në grackë të atomeve dhe ioneve, në përplasjet dinamike në temperaturë të ulta si dhe në sjelljen e gazeve që bashkëveprojnë në mënyrë të dobët (Kondensatet Bose-Ajnshtajn si dhe sistemet e holluara Fermionike të degjeneruara), në matjen me preçision të konstanteve themelore si dhe në efektet e korrelacioneve të elektroneve në strukturën dhe dinamikën e sistemeve. Fizika atomike është e infulencuar nga [[Bërthama e atomit|bërthama]] (shiko, për shembull, [[ndarja e niveleve energjitike|ndarjen e niveleve energjitike]]), kurse fenomene intra-bërthamore si [[Fisioni bërthamor|fisioni]] dhe [[Fuzioni bërthamor|fuzioni]] konsiderohen pjesë të [[Fizika bërthamore|fizikës bërthmore]]. [[Fizika molekulare]] fokusohet në struktura multi-atomike si dhe në bashkëveprimin e tyre të brendshëm ose të jashtëm me lëndën dhe dritën. [[Fizika optike]] është e veçantë nga [[optika]] sepse ajo nuk tenton që të fokusohet në kontrollimin e fushave klasike të dritës nga objektet makroskopike, por në vetitë themelore të [[fusha optike|fushave optike]] dhe bashkëveprimit të tyre me dritën në botën mikroskopike. === Fizika bërthamore === {{main|Fizika bërthamore}} [[Skeda:CMS Higgs-event.jpg|thumb|Një ngjarje e simuluar në një nga detektorët CMS të [[Përplasësi i Madh i Hadroneve]], tregon shfaqjen e bozonit Higgs.]] [[Fizika bërthamore]] merret me studimin e përbërëseve [[thërrmijat elementare|elementare]] të [[lënda|lëndës]] dhe [[energjia|energjisë]], si dhe me bashkëvepimet mes tyre. Ajo njihet gjithashtu edhe si "fizika e energjisë së lartë", sepse shumë thërrmija elementare nuk shfaqen zakonisht, veçse në [[përplasja|përplasje]] që ndodhin në energjira shumë të larta me thërrmijat e tjera, siç ndodh në [[përshpejtuesit e thërrmijave]]. Tani, bashkëveprimet e thërrmijave elementare përshkruhen nga [[Modeli Standart]]. Ky model merr parasysh 12 thërrmija të njohura të lëndes të cilat bashkëveprojnë nëpërmjet [[forcat themelore|forcave themelore]] [[forca e fortë nukleare|të fortë]], [[forca e dobët nukleare|të dobët]], dhe asaj [[elektromagnetizmi|elektromagnetike]]. Dinamika e thërrmijave të lëndës përshkruhet nëpërmjet shkëmbimit thërrmijave mesazhere që mbajnë forcat. Këto thërrmija mesazhere njihen rrespektivisht si [[gluoni|gluonet]], [[bozoni W|W⁻ dhe W⁺]] dhe [[bozoni Z]], si dhe [[fotoni]]. Modeli Standart gjithashtu parashikon ekzistencën e një thërrmije të njohur si [[bozoni]] [[Bozoni i Higgsit|Higgs]], ekzistenca e të cilit nuk është verifikuar akoma. === Astrofizika === {{main|Astrofizika|Kozmologjia fizike}} [[Skeda:Hubble ultra deep field.jpg|thumb|250px|left|Imazhi i dritës së dukshme nga thellësia e [[universi]]t, [[Fusha ultra e thellë e Habëllit]]]] [[Astrofizika]] dhe [[astronomia]] janë aplikimet e teorisë dhe metodave fizike për studimin e [[Struktura yjore|strukturës yjore]], [[Evolucioni yjor|evolucionit yjor]], origjinës së [[Sistemi diellor|sistemit diellor]], dhe problemeve të lidhura me [[Kozmologjia fizike|kozmologjinë]]. Për shkak se astrofizika është një subjekt shumë i gjerë, astrofizikantët zakonisht aplikojnë shumë disiplina të fizikës, përfshirë mekanikën, elektromagnetizmin, mekanikën statistike, termodinamikën, mekanikën kuantike, relativitetin, fizikën bërthamore, dhe fizikën atomiko-molekulare. Astrofizika u zhvillua nga shkenca e vjetër e astronomisë. Astronomët e civilizimeve të hershme bërën vëzhgime metodike të qiellit, kjo duket nga artifaktet e shumta astronomike të kohëve të hershme të gjetura në kultura të ndryshme. Pas shekujsh zhvillimi nga astronomët Babiloniane dhe Greke, astronomia perëndimore u fut në një periudhë letargjike për katërmbëdhjetë shekuj deri në ardhjen e [[Nikolaus Kopernikus|Nicolaus Copernicus]] i cili modifikoi [[sistemin Ptolemaik]] duke vendosur diellin në qendër të universit. Observimet e detajuara të [[Tycho Brahe]]s çuan në [[Ligjet e Keplerit të lëvizjes planetare]]. Në të njëjtën kohë [[teleskopi]] i [[Galileo Galilei|Galileut]] ndihmoi në zhvillimin e shkencës moderne. Teoria e Njutonit e gravitetit universal dha një bazë dinamike për ligjet e Keplerit. Në fillim te shekullit te 19-te., shkenca e mekanikes qiellore arriti një stad shumë të zhvilluar në duart e [[Leonhard Euler]], [[Josef Luiz Lagranzhi|J. L. Lagranzhit]], [[Pierre Simon de Laplace|P. S. Laplasit]], dhe të tjerëve. Teknika matematike të fuqishme bënë të mundur zgjidhjen analitike të disa nga problemeve më thelbesore të gravitacionit klasik të zbatura tek sistemi diellor. Në fund të shekullit të 19-të, zbulimi i [[vijat spektrale|vijave spektrale]] në dritën e diellit provoi se elementet e gjetur tek Dielli gjënden edhe në Toke. Gjatë kësaj kohe interesi u zhvendos nga përcaktimi i distancës dhe pozicionit të yjeve tek përcaktimi i përbërjes së tyre fizike (shikoni [[struktura yjore]] dhe [[evolucioni yjor]]). Për shkak se aplikimi i fizikës tek astronomia ka zënë nje rol thelbësor përgjatë shekullit të 20-të, diferencimi midis [[Astronomia|astronomisë]] dhe [[Astrofizika|astrofizikës]] është zhdukur. Zbulimi nga [[Karl Jansky]] në 1931 që radio sinjalet e emetuara nga trupat qiellore shënoi fillimin e shkencës së [[radio astronomia|radio astronomisë]]. Në kohët e fundit, zbulimet astronomike janë zgjeruar me hedhjen e sondave kozmike. Perturbimet dhe interferenca nga atmosfera e Tokes e bejnë të domosdoshme përdorimin e [[astronomia e rrezeve-X|astronomisë së rrezeve-X]],[[astronomia me valë infra te kuqe|infra te kuqe]], [[astronomia ultraviolet|ultraviolet]], [[astronomia e rrezeve gama|rreze gama]]. [[Teleskopi hapësinor Habëll]], i lëshuar në 1990, ka bërë të mundur shikimin e pamjeve vizuale të një kualiteti dhe qartësie të lartë që ja kalon pamjeve të marra nga instrumentet tokësore; vëzhgimet nga Toka përdorin teleskope me [[optika adaptive|optikë adaptive]] e cila bën të mundur kompesimin e turbulencës pranë [[atmosfera|atmosferës]] së [[Toka|Tokës]]. [[Kozmologjia fizike]] është studimi i formimit dhe evolucionit të universit në shkallat më të mbëdha. Teoria e relativitetit e Albert Ajnshtajnit luan një rol thelbësor në teoritë moderne kozmologjike. Në fillim të shekullit të 20-të, zbulimi i [[Edwin Hubble|Habëllit]] që universi po zgjerohej, siç tregohet nga [[diagrami i Habëllit]], bëri që të dilnin teori të reja si [[Modeli i gjendjes se qendrueshme]] te universit dhe ai i [[Big Bang|Bumit te madh]]. Teori e Bumit te Madh u konfirmua nga suksesi i parashikimeve të teorisë së [[Nuklosinteza e Bumit të Madh|Nuklosintezës së Bumit te Madh]] dhe zbulimit të [[Sfondi kozmik mikrovalor|sfondit kozmik mikrovalor]] në 1964. Modeli i Bumit të madh qëndron mbi dy shtylla teorike: Teoria e relativitetit të përgjithshëm e Albert Ajnshtajnit dhe [[parimi kozmologjik]]. Kozmologjistët, kohët e fundit kanë formuar një [[Modeli Lambda-CDM|model preçiz]] të evolucionit të universit, i cili perfshin [[Inflacioni kozmik|inflacionin kozmik]], [[Energjia e zezë|energjinë e zezë]] dhe [[Lënda e zezë|lëndën e zezë]]. === Fizika e aplikuar === {{main|Fizika e aplikuar}} [[Fizika e aplikuar]] është një term i përgjithshëm për fizikën që hyn në pune për një përdorim të caktuar. ''Aplikimi'' dallohet nga ''fizika e pastër'' nga një kombinim delikat i faktorëve si motivacioni i kërkuesve dhe sjellja e tyre në lidhje me teknologjinë ose shkencën që ndikohet nga puna e tyre.<ref>[http://www.stanford.edu/dept/app-physics/ Stanford Applied Physics Department Description]</ref> Kjo degë ndryshon nga [[inxhinieria]] sepse fizikanti mund të mos dizenjojë ndonje gjë të caktuar, por ai i perdor konceptet fizike gjatë kohës që bën kërkime me qëllim që të zhvillojë teknologji të reja për zgjidhjen e një problemi. Kjo në një fare mënyre është e ngjashme me [[Matematika e aplikuar|matematikën e aplikuar]]. Fizikantët e aplikuar mund të jenë të interesuar në përdorimin e fizikës për kërkime shkencore. Për shembull,njerzit që punojnë në [[Përshpejtuesi bërthamorë|përshpejtuesit bërthamorë]] kërkojnë që të ndërtojnë detektorë më të mirë thërrmijash për kërkime në fizikën teorike. Fizika përdoret jashtëzakonisht shumë në çdo degë [[Inxhinieria|inxhinierie]]. Për shembull, [[statika]], një nëndegë e [[mekanika klasike|mekanikës]], përdoret për ndërtimin e [[ura]]ve ose strukturave të tjera, kurse [[akustika]] përdoret për të ndërtuar salla më të mira për koncertet ose operat. Një kuptim i fizikës është shumë i rëndësishëm në dizenjimin e simulatorëve realistë për fluturime ose për lojrat kompjuterike, si në [[motori fizik|motorin fizik]], apo edhe në filma për arritjen e efekteve realiste. === Fizika edukative === {{main|Fizika edukative}} [[Fizika edukative]] i referohet metodave të tanishme pedagogjike që përdoren për të mësuar fizikën, si dhe asaj pjese të kërkimeve pedagogjike që kërkojnë të përmirësojnë këto metoda. Historikisht, fizika është mësuar në shkollën e lartë dhe në nivelin unversitar, së bashku me ushtrimet e laboratorit të cilat kanë për qëllim verifikimin e koncepteve që janë shpjeguar gjatë leksioneve. Programet universitare zakonisht përfshinë trainimin në degët themelore, të fizikës klasike dhe asaj kuantike. Trainimi specializohet më tej kur studenti mbron doktoraturën për një temë të caktuar. Shumica e universiteteve kontemporane kanë grupe të specializuar brenda departamentit të cilat merren me një program të caktuar (si psh grupi i optikës kuantike). Një nga pedagogët më te famshëm në fizikë [[Richard Feynman|Riçard Fajman]] mendonte se dhënia e mësimit ne fizikë qe një art më vete. === Publikime të rëndësishme në fizikë === Shiko: [[Lista e publikime të rëndësishme në fizikë|Publikime të rëndësishme në fizikë]] == Shiko edhe == <div class="references-small" style="-moz-column-count:3; column-count:4;"> * [[Mekanika klasike]] * [[Mekanika e Njutonit]] * [[Mekanika e Hamiltonit]] * [[Mekanika e Lagranzhit]] * [[Elektromagnetizmi]] * [[Optika]] * [[Elektrodinamika kuantike]] * [[Teoria e relativitetit]] * [[Termodinamika]] * [[Mekanika statistike]] * [[Mekanika kuantike]] * [[Teori shkencore|Teoria Shkencore]] </div> == Shënime == == Burimet e të dhënave == {{reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.physics.org Portal i drejtuar nga Instituti i Fizikës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040902123039/http://physics.org/ |date=2 shtator 2004 }} * [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/hph.html Koncepte themelore] * [http://www-physics.lbl.gov/~stapp/repsept24.txt Diskutim] * [http://www.albfizika.com Portali fizika]{{Lidhje e thyer}} === Organizata (Web) === * [https://web.archive.org/web/20041012041319/http://www.aip.org/index.html AIP: Instituti Amerikan i Fizikës] * [http://www.iop.org/ IOP: Instituti i Fizikes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190521010833/http://www.iop.org/ |date=21 maj 2019 }} * [http://www.aps.org/ APS: Shoqëria Amerikane Fizike] * [http://www.spsnational.org/ SPS: Shoqëria e Studentëve të Fizikës Amerikane] * [http://www.cap.ca/ CAP: Organizata Kanadeze e Fizikantëve] * [http://www.eps.org/ EPS: Shoqëria Fizike Europiane] * [https://ikf-akad.al/ IKF: Instituti Kombëtar i Fizikës] <!-- LIBRA --> <div class="infobox sisterproject" cellspacing="0" style="width:280px; height:60px; background: #f9f9f9;"> <div style="float: left;">[[Skeda:Wikibooks-logo-en.svg|50px|none|Wikibooks]]</div> <div style="margin-left;">'' '''[[Wikibooks]]''' '' {{ #if: [[Wikibooks:Physic|Fizika]]}} {{ #if: | ''një faqe'' | {{ #if: Physics | ''ka disa'' }} }} <div style="margin-left:10px;">''''' {{ #if: | [[Wikibooks:Physics/{{{2}}}|{{{3}}}]] | {{ #if: | [[Wikibooks:Physics/{{{2}}}|{{{2}}}]] | {{ #if: Physics | [[Wikibooks:Physics|'''''libra në degën e fizikës''''']] | [[wikibooks:Special:Search/Fizika|Fizikë]] }} }} }}'''''</div></div></div> <!-- AXHENDA --> <div class="infobox sisterproject" cellspacing="0" style="width:280px; height:60px; background: #f9f9f9;"> <div style="float: left;">[[Skeda:Wikibooks-logo-en.svg|50px|none|Wikibooks]]</div> <div style="margin-left;">'' '''[[Wikibooks]]''' ka një'' <br />''[[:Wikibooks:Category:Physics|'''axhendë studimi për fizikën''']]'' </div></div> <!-- SHKOLLA --> <div class="infobox sisterproject" cellspacing="0" style="width:280px; height:60px; background: #f9f9f9;"> <div style="float: left;">[[Skeda:Wikibooks-logo-en.svg|50px|none|Wikibooks]]</div> <div style="margin-left;">'' '''[[Wikibooks]]''' '' {{ #if: | [[Wikibooks:FHSST Fizikë|'' '''Libër fizike për shkollat e mesme''' '']] }} ''ka një''<div style="margin-left:10px;"> {{ #if: | [[wikibooks:FHSST Physics/{{{2}}}|{{{3}}}]] | {{ #if: | [[wikibooks:FHSST Physics/{{{2}}}|{{{2}}}]] | {{ #if: FHSST Physics | ''[[wikibooks:FHSST Physics|'''libër fizike për shkollat e mesme''']]'' }} }} }} </div></div></div> {{Navbox | name = Nën-fushat e përgjithshme në Fizikë | title = Nën-fushat e përgjithshme në Fizikë |list1=[[Akustika]] {{G•}} [[Agrofizika]] {{G•}} [[Astrofizika]] {{G•}} [[Fizika atmsoferike]] {{G•}} [[Biofizika]] ([[Fizika mjekësore]], [[Neurofizika]]){{G•}} [[Mekanika]] ([[Mekanika klasike|Klasike]] {{G•}} [[Mekanika kuantike|Kuantike]] {{G•}} [[Mekanika statistike|Statistike]]) {{G•}} [[Elektromagnetizmi]] ([[Optika]]) {{G•}} [[Dinamika]] ([[Dinamika e fluideve]] {{G•}} [[Termodinamika]]) {{G•}} [[Teoria e relativitetit|Relativiteti]] <br /> [[Fizika bërthamore|Fizika e energjisë së lartë]] {{G•}} [[Teoria e fushës kuantike]] {{G•}} [[Fizika e materies së kondensuar]] {{G•}} [[Fizika atomike, molekulare, dhe optike]] }} {{Navbox | name = Forcat themelore | title = Katër [[forcat themelore të bashkëveprimit]] në fizikë | titlestyle = | list1 = <div>[[Bashkëveprimi i fortë]] {{G•}} [[Elektromagnetizmi]] {{G•}} [[Bashkëveprimi i dobët]] {{G•}} [[Gravitacioni]]</div> }} {{Portal/Livadhi|fizika}} {{Artikull i përkryer|dita=31|muaj=07|viti=2010}} [[Kategoria:Fizikë| ]] [[Kategoria:Shkencë]] jxhr6dtez6sabv56kzk2hoaq4h283wa 0 1735 2940575 2913714 2026-04-13T08:09:33Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940575 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} {{multiple image|perrow=2|total_width = 250|image1=E. coli Bacteria (7316101966).jpg|image2=Thompson's Gazelle.jpeg|image3=Goliath beetle.jpg|image4=Tree Fern.jpg|footer= Biologjia merret me studimin e jetës dhe organizmave.. *lart: [[bakteret E. coli ]] and [[gazela]] *poshtë: [[Bleta Golaithus]] and [[fier]]}} '''Biologjia''' është studimi shkencor i [[Jeta|jetës]]. Është shkenca natyrore me një fushëveprim të gjerë mirëpo ekzistojnë, koncepte unifikuese që e lidhin atë në një fushë të vetme koherente. Për shembull, të gjitha organizmat përbëhen prej qelizave që e përpunojnë informacionin trashëgues të koduar në [[Gjeni|gjene]] që mund të mbarten në gjeneratat e ardhshme. Një koncept tjetër i rëndësishme është evolucioni, që shpjegon unitetin dhe diversitetin e jetës. [[Metabolizmi|Përpunimi i energjisë]] po ashtu është e rëndësishme për jetë meqënëse i mundëson organizmat që të lëvizin, të rriten dhe të shumohen. Dhe në fund, të gjithë organizmat janë të aftë që të rregullojnë [[Ambient i brendshëm|ambientet e tyre të brendshme]]. Biologët mund të studiojnë jetën në [[Organizimi biologjik|shumë nivele të organizimit]], nga biologjia molekulare e një qelize në [[anatominë]] dhe [[fiziologjinë]] e bimëve dhe shtazëve, si dhe evolucioni i [[Popullacioni statistikor|populacioneve.]] Prandaj janë shumë nëndisiplina brenda biologjisë, çdo njëra e definuar nga natyre pyetjeve hulumtuese dhe mjeteve që i përdorin. Si shkencëtarët e tjerë, biologët përdorin [[Metoda shkencore|metodën shkencore]] për të bërë [[Vrojtim shkencor|vrojtime]], pyetur pyetje, për të formuluar [[hipoteza]], për të bërë eksperimente dhe për te formuar konklusione për botën përreth tyre. Jeta në [[Toka|Tokë]], që u shfaq para më shumë se 3.7 milliardë vitesh, është jashtëzakonisht diverse. Biologët kanë kërkuar të studiojnë dhe të klasifikojnë format e ndryshme të jetës, nga organizmat [[Prokariot|prokariote]] siç janë [[arkeat]] dhe [[Bakteri|bakteriet]] deri në organizmat [[Eukariot|eukariote]] siç janë [[Protistat|protistët]], [[Kërpudhat|kërpurdhat]], [[bimët]] dhe [[kafshët]]. Këto organizma të ndryshëm kontribojnë në [[Biodiversiteti|biodiversitetin]] e një [[ekosistemi]], ku ata luajnë role të specializuara në [[ciklimin]] e [[Nutrient|lëndëve ushqyese]] dhe [[Energjia|energjisë]] nëpërmjet [[Ambient biofizik|ambientit të tyre biofizike]]. == Etimologjia == Termi "biologji" (greq. βίος, bios - jetë, dhe λόγος, logos - fjalë, shkence) shfaqet për herë të parë në vitin [[1763]] kur [[Karl Lineus|K. Lineus]] përdori termin ''biologji'' në librin e tij me titull "Bibliotheca Botanica". Përdorimi i parë në gjuhën gjermane, ''biologie'', ishte në vitin [[1771]], në një përkthim të veprës së Lineusit. [[Karl Frederik Burdak]] e përdori termin ne librin e tij "Propädeutik zum Studien der gesammten Heilkunst" n[ vitin [[1800]], në një kuptim më të kufizuar duke nënkuptuar studimin e qenieve njerëzore nga ana morfologjike, fiziologjike dhe psikologjike. Termi erdhi ne përdorimin e tij modern nga traktati me gjashtë volume i quajtur "Biologie, oder Philosophie der lebenden Natur" në vitet 1802-1822 nga [[Gotfrid Reinhold Treviranus]] i cili deklaroi: "Qëllimi i kërkimit tonë do jenë format e ndryshme të manifestimit të jetës, kushtet dhe ligjet në të cilat këto fenomene ndodhin, dhe shkaqet nga të cilat ato janë prekur. Shkencën që merret me këto tema ne do ta quajmë me emrin "biologji" ose, "lebenslehre" (doktrina e jetës)." == Historia e biologjisë == [[Skeda:Hooke-bluefly.jpg|parapamje|alt=A drawing of a fly from facing up, with wing detail| Një diagram i një mize nga [[Micrographia]] inovative e [[Robert Hooke|Robert Hookut]], 1665]] [[Skeda:Tree of life by Haeckel.jpg|parapamje|alt=Ernst Haeckel's pedigree of Man family tree from Evolution of Man| Pema e jetës e [[Ernest Hekel]](1879)]] Termi "biologji" (greq. βίος - jetë, dhe λόγος - fjalë, shkence) shfaqet për here te pare ne [[1763]] kur [[karl Lineu|Lineus]] përdor termin ''biologi'' ne librin e tij [["Bibliotheca Botanica"]]. Përdorimi i pare ne gjuhen gjermane, ''biologie'', ishte ne [[1771]], ne një përkthim te punës se Lineusit. [[Karl Frederik Burdak]] e përdori termin ne librin e tij "Propädeutik zum Studien der gesammten Heilkunst" ne [[1800]], ne një sens me te kufizuar duke nënkuptuar studimin e qenieve njerëzore nga ana morfologjike, fiziologjike dhe psikologjike. Termi erdhi ne përdorimin e tij modern nga traktati me gjashte volume i quajtur "Biologie, oder Philosophie der lebenden Natur" ne 1802-1822 nga [[Gotfrid Reinhold Treviranus]] i cili deklaroi: "Qëllimi i kërkimit tone do jene format e ndryshme te manifestimit te jetës, kushtet dhe ligjet ne te cilat këto fenomene ndodhin, dhe shkaqet nga te cilat ato janë prekur. Shkencën qe merret me këto tema ne do ta quajmë me emrin "biologji" ose, "lebenslehre" (doktrina e jetës)." Biologjia moderne është një shkencë relativisht e re, por shkencat e përfshira në të janë studiuar që në lashtësi. [[Filozofia natyrore]], p.sh. është studiuar ne civilizimet e lashta të [[Mesopotamia|Mesopotamisë]], [[Egjipti]]t, [[India|Indisë]] dhe [[Kina|Kinës]], ndërkohe që origjina e biologjisë moderne mund të ndiqet deri në [[Greqia e lashtë|Greqinë e lashte]]. Studimi i mjekësisë daton që në kohën e [[Hipokrati]]t, por ishte [[Aristoteli]] ai që kontribuoi gjerësisht në zhvillimin e biologjisë. [["Historia e Kafshëve"]] ishte një nga punimet e tij të spikatura për diversitetin e jetës, ku tregohen dhe prirjet e tij natyraliste. Pasuesi i Aristotelit, [[Teofrasti]], shkroi një seri librash për botaniken që i mbijetuan kohës si kontributet më të rëndësishme të lashtësisë, për shkencat e bimëve. Biologjia filloi të zhvillohej shpejt dhe të rritet me përmirësimin dramatik të mikroskopit të Anton van Leeuwenhoek. Atëherë studiuesit zbuluan spermatozoide, baktere, infusoria dhe larminë e jetës mikroskopike. Hetimet nga Jan Swammerdam çuan në një interes të ri në entomologji dhe ndihmuan në zhvillimin e teknikave themelore të diseksionit mikroskopik dhe ngjyrosjes. Përparimet në mikroskopi gjithashtu kishin një ndikim të thellë në të menduarit biologjik. Në fillim të shekullit të 19-të, një numër i biologëve treguan rëndësinë qendrore të qelizës. Pastaj, më 1838, Schleiden dhe Schwann filluan të promovojnë idetë tani universale që (1) njësia themelore e organizmave është qeliza dhe (2) që qelizat individuale kanë të gjitha karakteristikat e jetës, megjithëse kundërshtuan idenë që (3) të gjitha qelizat vijnë nga ndarja e qelizave të tjera. Falë punës së Robert Remak dhe Rudolf Virchow, megjithatë, nga vitet 1860 shumica e biologëve pranuan të tre parimet e asaj që u bë e njohur si teori e qelizave. Ndërkohë, taksonomia dhe klasifikimi u bënë fokusi i historianëve të natyrës. Karl Linneu botoi një taksonomi bazë për botën natyrore në 1735 (variacionet e së cilës kanë qenë në përdorim që nga ajo kohë), dhe në vitet 1750 prezantuan emra shkencorë për të gjitha speciet e saj. Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon, i trajtoi speciet si kategori artificiale dhe format e jetesës si të lakueshme - madje duke sugjeruar mundësinë e prejardhjes së zakonshme. Megjithëse ishte kundër evolucionit, Buffon është një figurë kryesore në historinë e mendimit evolucionar; vepra e tij ndikoi në teoritë evolucionare të dy Lamarck dhe Darvin. Mendimi serioz evolucionar filloi me veprat e Jean-Baptiste Lamarck, i cili ishte i pari që paraqiti një teori koherente të evolucionit. Ai mendoi se evolucioni ishte rezultat i stresit mjedisor në pronat e kafshëve, që do të thotë se sa më shpesh dhe me rigorozitet të përdoret një organ, aq më komplekse dhe efikase do të bëhet, duke e përshtatur kështu kafshën në mjedisin e saj. Lamarck besonte se këto tipare të fituara më pas mund t'i kalonin pasardhësve të kafshës, të cilat do t'i zhvillonin dhe përsosnin më tej ato. Sidoqoftë, ishte natyralisti britanik Charles Darwin, duke ndërthurur qasjen biogjeografike të Humboldt, gjeologjinë uniformitare të Lyell, shkrimet e Malthus mbi rritjen e popullsisë, dhe ekspertizën e tij morfologjike dhe vëzhgime të gjëra natyrore, të cilët krijuan një teori evolucionare më të suksesshme të bazuar në seleksionimin natyror. ; arsyetimet dhe provat e ngjashme e shtynë Alfred Russel Wallace të papritur të arrinte në të njëjtat përfundime.Megjithëse ishte subjekt i polemikave (që vazhdon edhe sot e kësaj dite), teoria e Darvinit u përhap shpejt në bashkësinë shkencore dhe shpejt u bë një aksiomë qendrore e shkencës në zhvillim të shpejtë të biologjisë. Zbulimi i përfaqësimit fizik të trashëgimisë erdhi së bashku me parimet evolucionare dhe gjenetikën e popullsisë. Në vitet 1940 dhe në fillim të viteve 50, eksperimentet treguan për ADN-në si përbërësin e kromozomeve që mbanin njësitë që mbartin tipare që ishin bërë të njohura si gjenet. Një përqendrim në llojet e reja të organizmave model si viruset dhe bakteret, së bashku me zbulimin e strukturës dyfishe spirale të ADN-së në 1953, shënoi kalimin në epokën e gjenetikës molekulare. Nga vitet 1950 e deri në ditët e sotme, biologjia është shtrirë shumë në fushën molekulare. Kodi gjenetik u godit nga Har Gobind Khorana, Robert W. Holley dhe Marshall Warren Nirenberg pasi ADN u kuptua se përmbante kode. Më në fund, Projekti i Gjenomit Njerëzor u lançua në 1990 me qëllim të hartës së gjenomit të përgjithshëm njerëzor. Ky projekt në thelb u përfundua në 2003, me analiza të mëtutjeshme ende duke u publikuar. Projekti i Gjenomit Njerëzor ishte hapi i parë në një përpjekje të globalizuar për të përfshirë njohuritë e akumuluara të biologjisë në një përcaktim funksional, molekular të trupit të njeriut dhe trupave të organizmave të tjerë. ==Bazat e biologjise moderne== ===Teoria Qelizore=== [[File:HeLa Hoechst 33258.jpg|thumb|upright=1.15|right|alt=HeLa cells stained with Hoechst blue stain.|[[Qelizat HeLa]] me bërthamat (konkretisht ADN) e njollosura blu. Qeliza qendrore dhe e djathtë janë në interfazë, kështu që të gjitha bërthamat janë etiketuar. Qeliza në të majtë po kalon në mitozë dhe ADN-ja e saj është kondensuar]] Teoria qelizore mund te ndahet ne dy epoka, ate klasiken dhe modernen. Teoria qelizore klasike u formulua nga shkencëtaret Matias Xhekob Shleiden, Teodor Shvan, Robert Remak dhe Rudolf Virshkov gjate shek. XIX dhe u bazua ne tre parime kryesore: #Njësia baze ndërtimore e te gjitha gjallesave është qeliza. #Çdo qelize ruan ne vetvete te gjitha karakteristikat e jetës. #Te gjitha qelizat vijnë nga ndarja qelizore e qelizave mëmë. Gjate dy shekujve ne vijim, teoria qelizore perfshiu koncepte te reja te dala nga biokimia, teoria e evolucinit dhe ligjet e Mendelit duke u zgjeruar ne ate qe njihet si "Teoria moderne qelizore" e cila tashme perfshin 4 parime te rejat te cilat nuk gjendeshin me pare ne ate klasiken: #Aktiviteti i një organizmi varet nga aktiviteti total i qelizave individuale. #Levizja e energjisë ([[metabolizmi]] dhe [[biokimia]]) ndodh brenda qelizave. #Qelizat përmbajnë informacionin gjenetik (ADN-ne) i cili kalohet nga njëra qelize ne tjetren nëpërmjet ndarjes qelizore. #Te tera qelizat janë pothuajse te njëjta ne përbërjen kimike ne organizmat e specieve te ngjashme. ===Teoria e Evolucionit=== [[File:Mutation and selection diagram.svg|thumb|right|upright=1.15|alt=diagram showing Natural selection favoring predominance of surviving mutation|[[Seleksionimi natyror]] një popullate për ngjyrosje të errët..]] Teoria e evolucionit gjithashtu mund te ndahet ne dy epoka. [[Teoria klasike e evolucionit]] u formulua nga Carls Darvini dhe Alfred Rasell Uallis ne mesin e shek te [[XIX]] dhe ishte e para teori evolucionare qe perfshinte mekanizmin e [[perzgjedhja natyrore|perzgjedhjes natyrore]]. Sipas Darvinit dhe Uallisit, te gjitha gjallesat e sotme ne Toke kane një prejardhje te perbashket nga një "[[paraardhesi universal|paraardhes universal]]" qe jetoi rreth 3.8 miliard vjet me pare. Me pas ato u ndane ne specie te ndryshme për shkak te pershtatjes ndaj mjedisit ku jetonin. Duke qene se numri i individeve ne popullata te ndryshme ishte shume here me i madh se sa numri i rezervave ushqimore për to, vetem "me mire te pershtaturit" ndaj mjedisit arrinin te jetonin dhe te trashegonin tiparet e tyre tek pasardhesit duke bere te mundur kështu procesin e evolucionit. Teoria moderne e evolucionit e njohur si "[[Sinteza moderne evolucionare]]", u formulua ne vitet 30'-40' nga një numer i madh biologesh si [[Ronald Fisher]], [[Teodosius Dobzhanski]], [[Xhon Burdon Sanderson Halldejn]], [[Suoll Rajt]], [[Edmund Briskou Henri Ford]], [[Ernst Mijr]], [[Bernhard Rens]], [[Sergei Shetvierrokov]], [[Xhorxh Gejlord Simpson]] dhe [[Xhorxh Ledjard Stebens i riu]]. Kjo teori kombinon principet Mendeliane të trashëgimisë me teorinë e Darvinit mbi perzgjedhjen natyrore,duke shpjeguar trashegimin e tipareve ose krijimin e specieve te reja me ane te parimeve gjenetike. ===Gjenetika=== [[File:Punnett square mendel flowers.svg|thumb|upright=1.15|alt=two by two table showing genetic crosses| Një [[katror Punnett ]] që përshkruan një kryqëzim midis dy bimëve heterozigoze të bizeles për lulet e purpurta (B) dhe të bardha (b)]] Gjenetika është dega e cila studion gjenet, trashëgiminë, dhe ndryshimin e organizmave. Trashëgimia e tipareve te ndryshme tek gjallesat behet e mundur nëpërmjet tejçimit te materialit gjenetik nga njeri brez ne tjetrin. Ky material gjenetik gjendet i koduar ne acidin dezoksiribunukleik i njohur shkurt si [[ADN-ja|ADN]]. Kater baza te azotuara te quajtura [[adenina]], [[guanina]], [[citozina]] dhe [[timina]] përbejnë ADN-ne. Këto baza janë te vendosura ne dy zinxhirë spiralor të cilët lidhen me njeri tjetrin me ane te lidhjeve hidrogjenore. Kështu, adenina lidhet gjithmonë me timinën me dy lidhje hidrogjenore, ndërsa guanina me citozinën me ane te tri lidhjeve hidrogjenore. Segmente te caktuara te acidit dezoksiribunukleik njihen me emrin gjene. [[Gjenet]] janë njësite baze te trashëgimisë tek gjallesat dhe përmbajnë informacionet e duhura për sintetizimin e [[proteinat|proteinave]] te nevojshme për funksionimin e organizmit. Bashkësia e te gjitha gjeneve te një gjallese njihet me emrin [[gjenotipi|gjenotip]], ndërsa bashkësia e veçorive te shfaqura për shkak te veprimtarisë se gjeneve dhe ndërveprimit te organizmit me mjedisin, përben atë qe quhet [[fenotipi|fenotip]]. Shkaqe te shumta mund te sjellin ndryshime ne kodin gjenetik, qe njihen si [[mutacionet|mutacione]]. Këto ndryshime ndodhin si rezultat gabimeve gjate kopjimit të materialit gjenetik, i ekspozimit ndaj rrezatimit ultravjollce ose jonik, i shfaqjes se mutagjeneve te ndryshëm kimike, i vënies ne kontakt me viruset ose mund të shkaktohen nga vetë organizmi gjatë një procesi të quajtur [[hipermutacioni|hipermutacion]]. Ndryshimet e shfaqura zakonisht shkaktojnë keqfunksionimin dhe vdekjen e qelizave duke qene shpeshherë dhe përgjegjës për shfaqjen e [[kanceri]]t ne gjallesat shumëqelizore. Ne disa raste ndodh qe mutacioni te jete i favorshëm për individin qe e ka. Mutacione te tilla, duke u grumbulluar nder vite nga përzgjedhja natyrore, janë ato qe bëjnë te mundur procesin e evolucionit. ===Homeostaza=== [[File:ACTH Negative Feedback.svg|right|thumb|alt=diagram showing feedback loop of hormones|[[Hipotalamusi]] sekreton hormonin [[CRH]] i cili e drejton [[gjëndrën e hipofizës]] që të sekretojë [[ACTH]]. Nga ana tjetër, ACTH drejton gjëndrën mbiveshkor që të sekretojë [[glukokortikoid]]et, siç është [[kortizoli]]. GC-të më pas zvogëlojnë shkallën e sekretimit nga hipotalamusi dhe gjëndra e hipofizës sapo të lëshohet një sasi e mjaftueshme e GC..<ref>{{cite book|author1=Raven, PH|author2=Johnson, GB|title=Biology|edition=Fifth|location=Boston|publisher=Hill Companies|page=[https://archive.org/details/biologyjohn00rave/page/1058 1058]|isbn=978-0-697-35353-5|url=https://archive.org/details/biologyjohn00rave/page/1058|first=Peter H.|last=Raven|date=1999}}</ref>]] Homeostaza është aftesia qe kane organizmat e ndryshem biologjik, qofshin keta një apo shumeqelizore, për ta mbajtur mjedisin e tyre te brendshem ne një ekuiliber dinamik dhe kushte te stabilizuara. Për ta bere këtë gje, gjallesat ne fillim dallojne turbullimet e ndryshme qe mund te jene prezente ne organizem dhe pastaj i pergjigjen ketyre turbullimeve duke rritur ose ulur aktivitetin e një organi, sistemi apo aparati ne menyre qe kushtet te stabilizohen serish. Clirimi i glukagonit kur nivelet e sheqerit ne gjak janë te uleta ose drejtimi i gjetheve nga dielli për te marre me shume drite tek bimet, janë shembuj te perkryer te homeostazes. ===Energjia=== [[File:Energy and life.svg|thumb|upright=1.1|left|alt=diagram showing human energy process from food input to heat and waste output| Çdo gjallese ka nevoje për energji te vazhdueshme për te mbijetuar, energji e cila perftohet gjate përpunimit te ushqimit ne proceset metabolike.]] Gjallesat te cilat janë pergjegjese për futjen ne perdorim te energjise ne një ekosistem njihen si prodhues ose [[autotrofe]]. [[Foto-autotrofet]] perdorin energjine diellore, ne procesin e fotosintezes, për te shnderruar dioksidin e karbonit dhe ujin ne molekula organike si [[ATP-ja]], lidhjet e te ciles mund te prishen për te cliruar energji. Ne te njejtin grup me foto-autotrofet bëjnë pjese dhe [[kemo-autotrofet]] te cilet arrijne te prodhojne energji nëpërmjet [[oksidimi]]t te elementeve te ndryshme qe gjenden rreth tyre si [[hekuri]], [[metani]], [[sulfidet]], etj ne një proces qe njihet si [[kemosinteze]]. Por jo te gjitha gjallesat mund te jene prodhuese energjie. [[Heterotrofet]] apo konsumatoret, duhet ta marrin ate te gatshme për te mbijetuar. Shumica e heterotrofeve, te njohura si [[kemo-heterotrofe]], arrijne ta marrin energjine e nevojshme duke u ushqyer me gjallesa te tjera dhe duke i zberthyer perberjet e tyre komplekse organike si [[karbohidratet]], [[yndyra|yndyrnat]] dhe [[proteina]]t ne perberje me te thjeshta si [[glukoza]], [[acidet yndyrore]], [[gliceroli]] dhe [[amino acidet]]. Nga ana tjetër [[foto-heterotrofet]], ne ndryshim nga kemo-heterotrofet, përveç zberthimit te molekulave organike mund te perdorin dhe dritën për te perftuar energji. ==Taksonomia== {{Main article|Taksonomia}} {{Klasifikimi biologjik}} Taksonomia është fusha e cila studion marrëdhëniet e grupeve te ndryshme biologjike dhe i kategorizon ato ne baze te ngjashmërive ose ndryshimeve qe shfaqin. Tradicionalisht qeniet e gjalla janë ndare ne pese mbretëri: Monera, Protista, Fungi, Plantae dhe Animalia. Sidoqoftë shume shkencëtare tani e konsiderojne sistemin e pese mbretërive te prapambetur duke preferuar ne vend te tij një klasifikim, qe fillon me 3 sfera kryesore si [[Arkaea]] (ne fillim Archaebakteria), [[Bakteria]] (ne fillim Eubacteria) dhe [[Eukariotet]] (ku përfshihen protistet, kërpudhat, bimët dhe kafshët) i cili bazohet ne faktin nëse qelizat e gjallesave kane berthame qelizore apo jo si dhe ne ndryshimet ne përbërjet kimike te pjesëve te jashtme te qelizave. Me pas, çdo sfere e mbretëri zbërthehet me tej derisa çdo specie te jete klasifikuar ne baze te rendit: Sfere, Mbreteri, Filume, Klase, Rend, Familje, Gjini, Lloj duke përfunduar me një gjallese me një emër shkencor te përbëre nga gjinia dhe lloji i tij. Për shembull njerëzit listohen si Homo sapiens. Homo është gjinia dhe sapiens lloji. [[Viruset]], [[viruidet]], [[prionet]] dhe [[satelitet]] janë jashtë këtyre kategorive te cilësuar si "ne cep te jetës" ne kuptimin qe shume shkencëtare nuk i klasifikojnë këto qenie si tamam te gjalla për shkak te mungesës se një ose me shume karakteristikave jetësore. ==Galeria == <gallery> File:Panthera tigris tigris.jpg|''[[tigri|Panthera tigris]]'' i përket mbretërisë [[kafsha|Animalia]] File:Zboże.jpg|[[Plantae]] - Triticum File:Morchella esculenta 08.jpg|[[Fungi]] - Morchella esculenta File:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|[[Bacteria]] - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer) File:Halobacteria.jpg|[[Archaea]] - Halobacteria File:Gamma phage.png|[[Virus]] - Gamma phage </gallery> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkencë]] [[Kategoria:Biologji]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] peoy6czi1zzyz14xwj0dkva8srtmqjf 2940585 2940575 2026-04-13T08:14:51Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940575|2940575]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940585 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} {{multiple image|perrow=2|total_width = 250|image1=E. coli Bacteria (7316101966).jpg|image2=Thompson's Gazelle.jpeg|image3=Goliath beetle.jpg|image4=Tree Fern.jpg|footer= Biologjia merret me studimin e jetës dhe organizmave.. *lart: [[bakteret E. coli ]] and [[gazela]] *poshtë: [[Bleta Golaithus]] and [[fier]]}} '''Biologjia''' është studimi shkencor i [[Jeta|jetës]]. Është shkenca natyrore me një fushëveprim të gjerë mirëpo ekzistojnë, koncepte unifikuese që e lidhin atë në një fushë të vetme koherente. Për shembull, të gjitha organizmat përbëhen prej qelizave që e përpunojnë informacionin trashëgues të koduar në [[Gjeni|gjene]] që mund të mbarten në gjeneratat e ardhshme. Një koncept tjetër i rëndësishme është evolucioni, që shpjegon unitetin dhe diversitetin e jetës. [[Metabolizmi|Përpunimi i energjisë]] po ashtu është e rëndësishme për jetë meqënëse i mundëson organizmat që të lëvizin, të rriten dhe të shumohen. Dhe në fund, të gjithë organizmat janë të aftë që të rregullojnë [[Ambient i brendshëm|ambientet e tyre të brendshme]]. Biologët mund të studiojnë jetën në [[Organizimi biologjik|shumë nivele të organizimit]], nga biologjia molekulare e një qelize në [[anatominë]] dhe [[fiziologjinë]] e bimëve dhe shtazëve, si dhe evolucioni i [[Popullacioni statistikor|populacioneve.]] Prandaj janë shumë nëndisiplina brenda biologjisë, çdo njëra e definuar nga natyre pyetjeve hulumtuese dhe mjeteve që i përdorin. Si shkencëtarët e tjerë, biologët përdorin [[Metoda shkencore|metodën shkencore]] për të bërë [[Vrojtim shkencor|vrojtime]], pyetur pyetje, për të formuluar [[hipoteza]], për të bërë eksperimente dhe për te formuar konklusione për botën përreth tyre. Jeta në [[Toka|Tokë]], që u shfaq para më shumë se 3.7 milliardë vitesh, është jashtëzakonisht diverse. Biologët kanë kërkuar të studiojnë dhe të klasifikojnë format e ndryshme të jetës, nga organizmat [[Prokariot|prokariote]] siç janë [[arkeat]] dhe [[Bakteri|bakteriet]] deri në organizmat [[Eukariot|eukariote]] siç janë [[Protistat|protistët]], [[Kërpudhat|kërpurdhat]], [[bimët]] dhe [[kafshët]]. Këto organizma të ndryshëm kontribojnë në [[Biodiversiteti|biodiversitetin]] e një [[ekosistemi]], ku ata luajnë role të specializuara në [[ciklimin]] e [[Nutrient|lëndëve ushqyese]] dhe [[Energjia|energjisë]] nëpërmjet [[Ambient biofizik|ambientit të tyre biofizike]]. == Etimologjia == Termi "biologji" (greq. βίος, bios - jetë, dhe λόγος, logos - fjalë, shkence) shfaqet për herë të parë në vitin [[1763]] kur [[Karl Lineus|K. Lineus]] përdori termin ''biologji'' në librin e tij me titull "Bibliotheca Botanica". Përdorimi i parë në gjuhën gjermane, ''biologie'', ishte në vitin [[1771]], në një përkthim të veprës së Lineusit. [[Karl Frederik Burdak]] e përdori termin ne librin e tij "Propädeutik zum Studien der gesammten Heilkunst" n[ vitin [[1800]], në një kuptim më të kufizuar duke nënkuptuar studimin e qenieve njerëzore nga ana morfologjike, fiziologjike dhe psikologjike. Termi erdhi ne përdorimin e tij modern nga traktati me gjashtë volume i quajtur "Biologie, oder Philosophie der lebenden Natur" në vitet 1802-1822 nga [[Gotfrid Reinhold Treviranus]] i cili deklaroi: "Qëllimi i kërkimit tonë do jenë format e ndryshme të manifestimit të jetës, kushtet dhe ligjet në të cilat këto fenomene ndodhin, dhe shkaqet nga të cilat ato janë prekur. Shkencën që merret me këto tema ne do ta quajmë me emrin "biologji" ose, "lebenslehre" (doktrina e jetës)." == Historia e biologjisë == [[Skeda:Hooke-bluefly.jpg|parapamje|alt=A drawing of a fly from facing up, with wing detail| Një diagram i një mize nga [[Micrographia]] inovative e [[Robert Hooke|Robert Hookut]], 1665]] [[Skeda:Tree of life by Haeckel.jpg|parapamje|alt=Ernst Haeckel's pedigree of Man family tree from Evolution of Man| Pema e jetës e [[Ernest Hekel]](1879)]] Termi "biologji" (greq. βίος - jetë, dhe λόγος - fjalë, shkence) shfaqet për here te pare ne [[1763]] kur [[karl Lineu|Lineus]] përdor termin ''biologi'' ne librin e tij [["Bibliotheca Botanica"]]. Përdorimi i pare ne gjuhen gjermane, ''biologie'', ishte ne [[1771]], ne një përkthim te punës se Lineusit. [[Karl Frederik Burdak]] e përdori termin ne librin e tij "Propädeutik zum Studien der gesammten Heilkunst" ne [[1800]], ne një sens me te kufizuar duke nënkuptuar studimin e qenieve njerëzore nga ana morfologjike, fiziologjike dhe psikologjike. Termi erdhi ne përdorimin e tij modern nga traktati me gjashte volume i quajtur "Biologie, oder Philosophie der lebenden Natur" ne 1802-1822 nga [[Gotfrid Reinhold Treviranus]] i cili deklaroi: "Qëllimi i kërkimit tone do jene format e ndryshme te manifestimit te jetës, kushtet dhe ligjet ne te cilat këto fenomene ndodhin, dhe shkaqet nga te cilat ato janë prekur. Shkencën qe merret me këto tema ne do ta quajmë me emrin "biologji" ose, "lebenslehre" (doktrina e jetës)." Biologjia moderne është një shkencë relativisht e re, por shkencat e përfshira në të janë studiuar që në lashtësi. [[Filozofia natyrore]], p.sh. është studiuar ne civilizimet e lashta të [[Mesopotamia|Mesopotamisë]], [[Egjipti]]t, [[India|Indisë]] dhe [[Kina|Kinës]], ndërkohe që origjina e biologjisë moderne mund të ndiqet deri në [[Greqia e lashtë|Greqinë e lashte]]. Studimi i mjekësisë daton që në kohën e [[Hipokrati]]t, por ishte [[Aristoteli]] ai që kontribuoi gjerësisht në zhvillimin e biologjisë. [["Historia e Kafshëve"]] ishte një nga punimet e tij të spikatura për diversitetin e jetës, ku tregohen dhe prirjet e tij natyraliste. Pasuesi i Aristotelit, [[Teofrasti]], shkroi një seri librash për botaniken që i mbijetuan kohës si kontributet më të rëndësishme të lashtësisë, për shkencat e bimëve. Biologjia filloi të zhvillohej shpejt dhe të rritet me përmirësimin dramatik të mikroskopit të Anton van Leeuwenhoek. Atëherë studiuesit zbuluan spermatozoide, baktere, infusoria dhe larminë e jetës mikroskopike. Hetimet nga Jan Swammerdam çuan në një interes të ri në entomologji dhe ndihmuan në zhvillimin e teknikave themelore të diseksionit mikroskopik dhe ngjyrosjes. Përparimet në mikroskopi gjithashtu kishin një ndikim të thellë në të menduarit biologjik. Në fillim të shekullit të 19-të, një numër i biologëve treguan rëndësinë qendrore të qelizës. Pastaj, më 1838, Schleiden dhe Schwann filluan të promovojnë idetë tani universale që (1) njësia themelore e organizmave është qeliza dhe (2) që qelizat individuale kanë të gjitha karakteristikat e jetës, megjithëse kundërshtuan idenë që (3) të gjitha qelizat vijnë nga ndarja e qelizave të tjera. Falë punës së Robert Remak dhe Rudolf Virchow, megjithatë, nga vitet 1860 shumica e biologëve pranuan të tre parimet e asaj që u bë e njohur si teori e qelizave. Ndërkohë, taksonomia dhe klasifikimi u bënë fokusi i historianëve të natyrës. Karl Linneu botoi një taksonomi bazë për botën natyrore në 1735 (variacionet e së cilës kanë qenë në përdorim që nga ajo kohë), dhe në vitet 1750 prezantuan emra shkencorë për të gjitha speciet e saj. Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon, i trajtoi speciet si kategori artificiale dhe format e jetesës si të lakueshme - madje duke sugjeruar mundësinë e prejardhjes së zakonshme. Megjithëse ishte kundër evolucionit, Buffon është një figurë kryesore në historinë e mendimit evolucionar; vepra e tij ndikoi në teoritë evolucionare të dy Lamarck dhe Darvin. Mendimi serioz evolucionar filloi me veprat e Jean-Baptiste Lamarck, i cili ishte i pari që paraqiti një teori koherente të evolucionit. Ai mendoi se evolucioni ishte rezultat i stresit mjedisor në pronat e kafshëve, që do të thotë se sa më shpesh dhe me rigorozitet të përdoret një organ, aq më komplekse dhe efikase do të bëhet, duke e përshtatur kështu kafshën në mjedisin e saj. Lamarck besonte se këto tipare të fituara më pas mund t'i kalonin pasardhësve të kafshës, të cilat do t'i zhvillonin dhe përsosnin më tej ato. Sidoqoftë, ishte natyralisti britanik Charles Darwin, duke ndërthurur qasjen biogjeografike të Humboldt, gjeologjinë uniformitare të Lyell, shkrimet e Malthus mbi rritjen e popullsisë, dhe ekspertizën e tij morfologjike dhe vëzhgime të gjëra natyrore, të cilët krijuan një teori evolucionare më të suksesshme të bazuar në seleksionimin natyror. ; arsyetimet dhe provat e ngjashme e shtynë Alfred Russel Wallace të papritur të arrinte në të njëjtat përfundime.Megjithëse ishte subjekt i polemikave (që vazhdon edhe sot e kësaj dite), teoria e Darvinit u përhap shpejt në bashkësinë shkencore dhe shpejt u bë një aksiomë qendrore e shkencës në zhvillim të shpejtë të biologjisë. Zbulimi i përfaqësimit fizik të trashëgimisë erdhi së bashku me parimet evolucionare dhe gjenetikën e popullsisë. Në vitet 1940 dhe në fillim të viteve 50, eksperimentet treguan për ADN-në si përbërësin e kromozomeve që mbanin njësitë që mbartin tipare që ishin bërë të njohura si gjenet. Një përqendrim në llojet e reja të organizmave model si viruset dhe bakteret, së bashku me zbulimin e strukturës dyfishe spirale të ADN-së në 1953, shënoi kalimin në epokën e gjenetikës molekulare. Nga vitet 1950 e deri në ditët e sotme, biologjia është shtrirë shumë në fushën molekulare. Kodi gjenetik u godit nga Har Gobind Khorana, Robert W. Holley dhe Marshall Warren Nirenberg pasi ADN u kuptua se përmbante kode. Më në fund, Projekti i Gjenomit Njerëzor u lançua në 1990 me qëllim të hartës së gjenomit të përgjithshëm njerëzor. Ky projekt në thelb u përfundua në 2003, me analiza të mëtutjeshme ende duke u publikuar. Projekti i Gjenomit Njerëzor ishte hapi i parë në një përpjekje të globalizuar për të përfshirë njohuritë e akumuluara të biologjisë në një përcaktim funksional, molekular të trupit të njeriut dhe trupave të organizmave të tjerë. ==Bazat e biologjise moderne== ===Teoria Qelizore=== [[File:HeLa Hoechst 33258.jpg|thumb|upright=1.15|right|alt=HeLa cells stained with Hoechst blue stain.|[[Qelizat HeLa]] me bërthamat (konkretisht ADN) e njollosura blu. Qeliza qendrore dhe e djathtë janë në interfazë, kështu që të gjitha bërthamat janë etiketuar. Qeliza në të majtë po kalon në mitozë dhe ADN-ja e saj është kondensuar]] Teoria qelizore mund te ndahet ne dy epoka, ate klasiken dhe modernen. Teoria qelizore klasike u formulua nga shkencëtaret Matias Xhekob Shleiden, Teodor Shvan, Robert Remak dhe Rudolf Virshkov gjate shek. XIX dhe u bazua ne tre parime kryesore: #Njësia baze ndërtimore e te gjitha gjallesave është qeliza. #Çdo qelize ruan ne vetvete te gjitha karakteristikat e jetës. #Te gjitha qelizat vijnë nga ndarja qelizore e qelizave mëmë. Gjate dy shekujve ne vijim, teoria qelizore perfshiu koncepte te reja te dala nga biokimia, teoria e evolucinit dhe ligjet e Mendelit duke u zgjeruar ne ate qe njihet si "Teoria moderne qelizore" e cila tashme perfshin 4 parime te rejat te cilat nuk gjendeshin me pare ne ate klasiken: #Aktiviteti i një organizmi varet nga aktiviteti total i qelizave individuale. #Levizja e energjisë ([[metabolizmi]] dhe [[biokimia]]) ndodh brenda qelizave. #Qelizat përmbajnë informacionin gjenetik (ADN-ne) i cili kalohet nga njëra qelize ne tjetren nëpërmjet ndarjes qelizore. #Te tera qelizat janë pothuajse te njëjta ne përbërjen kimike ne organizmat e specieve te ngjashme. ===Teoria e Evolucionit=== [[File:Mutation and selection diagram.svg|thumb|right|upright=1.15|alt=diagram showing Natural selection favoring predominance of surviving mutation|[[Seleksionimi natyror]] një popullate për ngjyrosje të errët..]] Teoria e evolucionit gjithashtu mund te ndahet ne dy epoka. [[Teoria klasike e evolucionit]] u formulua nga Carls Darvini dhe Alfred Rasell Uallis ne mesin e shek te [[XIX]] dhe ishte e para teori evolucionare qe perfshinte mekanizmin e [[perzgjedhja natyrore|perzgjedhjes natyrore]]. Sipas Darvinit dhe Uallisit, te gjitha gjallesat e sotme ne Toke kane një prejardhje te perbashket nga një "[[paraardhesi universal|paraardhes universal]]" qe jetoi rreth 3.8 miliard vjet me pare. Me pas ato u ndane ne specie te ndryshme për shkak te pershtatjes ndaj mjedisit ku jetonin. Duke qene se numri i individeve ne popullata te ndryshme ishte shume here me i madh se sa numri i rezervave ushqimore për to, vetem "me mire te pershtaturit" ndaj mjedisit arrinin te jetonin dhe te trashegonin tiparet e tyre tek pasardhesit duke bere te mundur kështu procesin e evolucionit. Teoria moderne e evolucionit e njohur si "[[Sinteza moderne evolucionare]]", u formulua ne vitet 30'-40' nga një numer i madh biologesh si [[Ronald Fisher]], [[Teodosius Dobzhanski]], [[Xhon Burdon Sanderson Halldejn]], [[Suoll Rajt]], [[Edmund Briskou Henri Ford]], [[Ernst Mijr]], [[Bernhard Rens]], [[Sergei Shetvierrokov]], [[Xhorxh Gejlord Simpson]] dhe [[Xhorxh Ledjard Stebens i riu]]. Kjo teori kombinon principet Mendeliane të trashëgimisë me teorinë e Darvinit mbi perzgjedhjen natyrore,duke shpjeguar trashegimin e tipareve ose krijimin e specieve te reja me ane te parimeve gjenetike. ===Gjenetika=== [[File:Punnett square mendel flowers.svg|thumb|upright=1.15|alt=two by two table showing genetic crosses| Një [[katror Punnett ]] që përshkruan një kryqëzim midis dy bimëve heterozigoze të bizeles për lulet e purpurta (B) dhe të bardha (b)]] Gjenetika është dega e cila studion gjenet, trashëgiminë, dhe ndryshimin e organizmave. Trashëgimia e tipareve te ndryshme tek gjallesat behet e mundur nëpërmjet tejçimit te materialit gjenetik nga njeri brez ne tjetrin. Ky material gjenetik gjendet i koduar ne acidin dezoksiribunukleik i njohur shkurt si [[ADN-ja|ADN]]. Kater baza te azotuara te quajtura [[adenina]], [[guanina]], [[citozina]] dhe [[timina]] përbejnë ADN-ne. Këto baza janë te vendosura ne dy zinxhirë spiralor të cilët lidhen me njeri tjetrin me ane te lidhjeve hidrogjenore. Kështu, adenina lidhet gjithmonë me timinën me dy lidhje hidrogjenore, ndërsa guanina me citozinën me ane te tri lidhjeve hidrogjenore. Segmente te caktuara te acidit dezoksiribunukleik njihen me emrin gjene. [[Gjenet]] janë njësite baze te trashëgimisë tek gjallesat dhe përmbajnë informacionet e duhura për sintetizimin e [[proteinat|proteinave]] te nevojshme për funksionimin e organizmit. Bashkësia e te gjitha gjeneve te një gjallese njihet me emrin [[gjenotipi|gjenotip]], ndërsa bashkësia e veçorive te shfaqura për shkak te veprimtarisë se gjeneve dhe ndërveprimit te organizmit me mjedisin, përben atë qe quhet [[fenotipi|fenotip]]. Shkaqe te shumta mund te sjellin ndryshime ne kodin gjenetik, qe njihen si [[mutacionet|mutacione]]. Këto ndryshime ndodhin si rezultat gabimeve gjate kopjimit të materialit gjenetik, i ekspozimit ndaj rrezatimit ultravjollce ose jonik, i shfaqjes se mutagjeneve te ndryshëm kimike, i vënies ne kontakt me viruset ose mund të shkaktohen nga vetë organizmi gjatë një procesi të quajtur [[hipermutacioni|hipermutacion]]. Ndryshimet e shfaqura zakonisht shkaktojnë keqfunksionimin dhe vdekjen e qelizave duke qene shpeshherë dhe përgjegjës për shfaqjen e [[kanceri]]t ne gjallesat shumëqelizore. Ne disa raste ndodh qe mutacioni te jete i favorshëm për individin qe e ka. Mutacione te tilla, duke u grumbulluar nder vite nga përzgjedhja natyrore, janë ato qe bëjnë te mundur procesin e evolucionit. ===Homeostaza=== [[File:ACTH Negative Feedback.svg|right|thumb|alt=diagram showing feedback loop of hormones|[[Hipotalamusi]] sekreton hormonin [[CRH]] i cili e drejton [[gjëndrën e hipofizës]] që të sekretojë [[ACTH]]. Nga ana tjetër, ACTH drejton gjëndrën mbiveshkor që të sekretojë [[glukokortikoid]]et, siç është [[kortizoli]]. GC-të më pas zvogëlojnë shkallën e sekretimit nga hipotalamusi dhe gjëndra e hipofizës sapo të lëshohet një sasi e mjaftueshme e GC..<ref>{{cite book | author1=Raven, PH | author2=Johnson, GB | year=1999 | title=Biology | edition=Fifth | location=Boston | publisher=Hill Companies | page=[https://archive.org/details/biologyjohn00rave/page/1058 1058] | isbn=978-0-697-35353-5 | url=https://archive.org/details/biologyjohn00rave/page/1058 }}</ref>]] Homeostaza është aftesia qe kane organizmat e ndryshem biologjik, qofshin keta një apo shumeqelizore, për ta mbajtur mjedisin e tyre te brendshem ne një ekuiliber dinamik dhe kushte te stabilizuara. Për ta bere këtë gje, gjallesat ne fillim dallojne turbullimet e ndryshme qe mund te jene prezente ne organizem dhe pastaj i pergjigjen ketyre turbullimeve duke rritur ose ulur aktivitetin e një organi, sistemi apo aparati ne menyre qe kushtet te stabilizohen serish. Clirimi i glukagonit kur nivelet e sheqerit ne gjak janë te uleta ose drejtimi i gjetheve nga dielli për te marre me shume drite tek bimet, janë shembuj te perkryer te homeostazes. ===Energjia=== [[File:Energy and life.svg|thumb|upright=1.1|left|alt=diagram showing human energy process from food input to heat and waste output| Çdo gjallese ka nevoje për energji te vazhdueshme për te mbijetuar, energji e cila perftohet gjate përpunimit te ushqimit ne proceset metabolike.]] Gjallesat te cilat janë pergjegjese për futjen ne perdorim te energjise ne një ekosistem njihen si prodhues ose [[autotrofe]]. [[Foto-autotrofet]] perdorin energjine diellore, ne procesin e fotosintezes, për te shnderruar dioksidin e karbonit dhe ujin ne molekula organike si [[ATP-ja]], lidhjet e te ciles mund te prishen për te cliruar energji. Ne te njejtin grup me foto-autotrofet bëjnë pjese dhe [[kemo-autotrofet]] te cilet arrijne te prodhojne energji nëpërmjet [[oksidimi]]t te elementeve te ndryshme qe gjenden rreth tyre si [[hekuri]], [[metani]], [[sulfidet]], etj ne një proces qe njihet si [[kemosinteze]]. Por jo te gjitha gjallesat mund te jene prodhuese energjie. [[Heterotrofet]] apo konsumatoret, duhet ta marrin ate te gatshme për te mbijetuar. Shumica e heterotrofeve, te njohura si [[kemo-heterotrofe]], arrijne ta marrin energjine e nevojshme duke u ushqyer me gjallesa te tjera dhe duke i zberthyer perberjet e tyre komplekse organike si [[karbohidratet]], [[yndyra|yndyrnat]] dhe [[proteina]]t ne perberje me te thjeshta si [[glukoza]], [[acidet yndyrore]], [[gliceroli]] dhe [[amino acidet]]. Nga ana tjetër [[foto-heterotrofet]], ne ndryshim nga kemo-heterotrofet, përveç zberthimit te molekulave organike mund te perdorin dhe dritën për te perftuar energji. ==Taksonomia== {{Main article|Taksonomia}} {{Klasifikimi biologjik}} Taksonomia është fusha e cila studion marrëdhëniet e grupeve te ndryshme biologjike dhe i kategorizon ato ne baze te ngjashmërive ose ndryshimeve qe shfaqin. Tradicionalisht qeniet e gjalla janë ndare ne pese mbretëri: Monera, Protista, Fungi, Plantae dhe Animalia. Sidoqoftë shume shkencëtare tani e konsiderojne sistemin e pese mbretërive te prapambetur duke preferuar ne vend te tij një klasifikim, qe fillon me 3 sfera kryesore si [[Arkaea]] (ne fillim Archaebakteria), [[Bakteria]] (ne fillim Eubacteria) dhe [[Eukariotet]] (ku përfshihen protistet, kërpudhat, bimët dhe kafshët) i cili bazohet ne faktin nëse qelizat e gjallesave kane berthame qelizore apo jo si dhe ne ndryshimet ne përbërjet kimike te pjesëve te jashtme te qelizave. Me pas, çdo sfere e mbretëri zbërthehet me tej derisa çdo specie te jete klasifikuar ne baze te rendit: Sfere, Mbreteri, Filume, Klase, Rend, Familje, Gjini, Lloj duke përfunduar me një gjallese me një emër shkencor te përbëre nga gjinia dhe lloji i tij. Për shembull njerëzit listohen si Homo sapiens. Homo është gjinia dhe sapiens lloji. [[Viruset]], [[viruidet]], [[prionet]] dhe [[satelitet]] janë jashtë këtyre kategorive te cilësuar si "ne cep te jetës" ne kuptimin qe shume shkencëtare nuk i klasifikojnë këto qenie si tamam te gjalla për shkak te mungesës se një ose me shume karakteristikave jetësore. ==Galeria == <gallery> File:Panthera tigris tigris.jpg|''[[tigri|Panthera tigris]]'' i përket mbretërisë [[kafsha|Animalia]] File:Zboże.jpg|[[Plantae]] - Triticum File:Morchella esculenta 08.jpg|[[Fungi]] - Morchella esculenta File:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|[[Bacteria]] - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer) File:Halobacteria.jpg|[[Archaea]] - Halobacteria File:Gamma phage.png|[[Virus]] - Gamma phage </gallery> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkencë]] [[Kategoria:Biologji]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] eo6s9tbomh1iuncy2lprhrcgdzuckis 2940622 2940585 2026-04-13T08:49:42Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940622 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} {{multiple image|perrow=2|total_width = 250|image1=E. coli Bacteria (7316101966).jpg|image2=Thompson's Gazelle.jpeg|image3=Goliath beetle.jpg|image4=Tree Fern.jpg|footer= Biologjia merret me studimin e jetës dhe organizmave.. *lart: [[bakteret E. coli ]] and [[gazela]] *poshtë: [[Bleta Golaithus]] and [[fier]]}} '''Biologjia''' është studimi shkencor i [[Jeta|jetës]]. Është shkenca natyrore me një fushëveprim të gjerë mirëpo ekzistojnë, koncepte unifikuese që e lidhin atë në një fushë të vetme koherente. Për shembull, të gjitha organizmat përbëhen prej qelizave që e përpunojnë informacionin trashëgues të koduar në [[Gjeni|gjene]] që mund të mbarten në gjeneratat e ardhshme. Një koncept tjetër i rëndësishme është evolucioni, që shpjegon unitetin dhe diversitetin e jetës. [[Metabolizmi|Përpunimi i energjisë]] po ashtu është e rëndësishme për jetë meqënëse i mundëson organizmat që të lëvizin, të rriten dhe të shumohen. Dhe në fund, të gjithë organizmat janë të aftë që të rregullojnë [[Ambient i brendshëm|ambientet e tyre të brendshme]]. Biologët mund të studiojnë jetën në [[Organizimi biologjik|shumë nivele të organizimit]], nga biologjia molekulare e një qelize në [[anatominë]] dhe [[fiziologjinë]] e bimëve dhe shtazëve, si dhe evolucioni i [[Popullacioni statistikor|populacioneve.]] Prandaj janë shumë nëndisiplina brenda biologjisë, çdo njëra e definuar nga natyre pyetjeve hulumtuese dhe mjeteve që i përdorin. Si shkencëtarët e tjerë, biologët përdorin [[Metoda shkencore|metodën shkencore]] për të bërë [[Vrojtim shkencor|vrojtime]], pyetur pyetje, për të formuluar [[hipoteza]], për të bërë eksperimente dhe për te formuar konklusione për botën përreth tyre. Jeta në [[Toka|Tokë]], që u shfaq para më shumë se 3.7 milliardë vitesh, është jashtëzakonisht diverse. Biologët kanë kërkuar të studiojnë dhe të klasifikojnë format e ndryshme të jetës, nga organizmat [[Prokariot|prokariote]] siç janë [[arkeat]] dhe [[Bakteri|bakteriet]] deri në organizmat [[Eukariot|eukariote]] siç janë [[Protistat|protistët]], [[Kërpudhat|kërpurdhat]], [[bimët]] dhe [[kafshët]]. Këto organizma të ndryshëm kontribojnë në [[Biodiversiteti|biodiversitetin]] e një [[ekosistemi]], ku ata luajnë role të specializuara në [[ciklimin]] e [[Nutrient|lëndëve ushqyese]] dhe [[Energjia|energjisë]] nëpërmjet [[Ambient biofizik|ambientit të tyre biofizike]]. == Etimologjia == Termi "biologji" (greq. βίος, bios - jetë, dhe λόγος, logos - fjalë, shkence) shfaqet për herë të parë në vitin [[1763]] kur [[Karl Lineus|K. Lineus]] përdori termin ''biologji'' në librin e tij me titull "Bibliotheca Botanica". Përdorimi i parë në gjuhën gjermane, ''biologie'', ishte në vitin [[1771]], në një përkthim të veprës së Lineusit. [[Karl Frederik Burdak]] e përdori termin ne librin e tij "Propädeutik zum Studien der gesammten Heilkunst" n[ vitin [[1800]], në një kuptim më të kufizuar duke nënkuptuar studimin e qenieve njerëzore nga ana morfologjike, fiziologjike dhe psikologjike. Termi erdhi ne përdorimin e tij modern nga traktati me gjashtë volume i quajtur "Biologie, oder Philosophie der lebenden Natur" në vitet 1802-1822 nga [[Gotfrid Reinhold Treviranus]] i cili deklaroi: "Qëllimi i kërkimit tonë do jenë format e ndryshme të manifestimit të jetës, kushtet dhe ligjet në të cilat këto fenomene ndodhin, dhe shkaqet nga të cilat ato janë prekur. Shkencën që merret me këto tema ne do ta quajmë me emrin "biologji" ose, "lebenslehre" (doktrina e jetës)." == Historia e biologjisë == [[Skeda:Hooke-bluefly.jpg|parapamje|alt=A drawing of a fly from facing up, with wing detail| Një diagram i një mize nga [[Micrographia]] inovative e [[Robert Hooke|Robert Hookut]], 1665]] [[Skeda:Tree of life by Haeckel.jpg|parapamje|alt=Ernst Haeckel's pedigree of Man family tree from Evolution of Man| Pema e jetës e [[Ernest Hekel]](1879)]] Termi "biologji" (greq. βίος - jetë, dhe λόγος - fjalë, shkence) shfaqet për here te pare ne [[1763]] kur [[karl Lineu|Lineus]] përdor termin ''biologi'' ne librin e tij [["Bibliotheca Botanica"]]. Përdorimi i pare ne gjuhen gjermane, ''biologie'', ishte ne [[1771]], ne një përkthim te punës se Lineusit. [[Karl Frederik Burdak]] e përdori termin ne librin e tij "Propädeutik zum Studien der gesammten Heilkunst" ne [[1800]], ne një sens me te kufizuar duke nënkuptuar studimin e qenieve njerëzore nga ana morfologjike, fiziologjike dhe psikologjike. Termi erdhi ne përdorimin e tij modern nga traktati me gjashte volume i quajtur "Biologie, oder Philosophie der lebenden Natur" ne 1802-1822 nga [[Gotfrid Reinhold Treviranus]] i cili deklaroi: "Qëllimi i kërkimit tone do jene format e ndryshme te manifestimit te jetës, kushtet dhe ligjet ne te cilat këto fenomene ndodhin, dhe shkaqet nga te cilat ato janë prekur. Shkencën qe merret me këto tema ne do ta quajmë me emrin "biologji" ose, "lebenslehre" (doktrina e jetës)." Biologjia moderne është një shkencë relativisht e re, por shkencat e përfshira në të janë studiuar që në lashtësi. [[Filozofia natyrore]], p.sh. është studiuar ne civilizimet e lashta të [[Mesopotamia|Mesopotamisë]], [[Egjipti]]t, [[India|Indisë]] dhe [[Kina|Kinës]], ndërkohe që origjina e biologjisë moderne mund të ndiqet deri në [[Greqia e lashtë|Greqinë e lashte]]. Studimi i mjekësisë daton që në kohën e [[Hipokrati]]t, por ishte [[Aristoteli]] ai që kontribuoi gjerësisht në zhvillimin e biologjisë. [["Historia e Kafshëve"]] ishte një nga punimet e tij të spikatura për diversitetin e jetës, ku tregohen dhe prirjet e tij natyraliste. Pasuesi i Aristotelit, [[Teofrasti]], shkroi një seri librash për botaniken që i mbijetuan kohës si kontributet më të rëndësishme të lashtësisë, për shkencat e bimëve. Biologjia filloi të zhvillohej shpejt dhe të rritet me përmirësimin dramatik të mikroskopit të Anton van Leeuwenhoek. Atëherë studiuesit zbuluan spermatozoide, baktere, infusoria dhe larminë e jetës mikroskopike. Hetimet nga Jan Swammerdam çuan në një interes të ri në entomologji dhe ndihmuan në zhvillimin e teknikave themelore të diseksionit mikroskopik dhe ngjyrosjes. Përparimet në mikroskopi gjithashtu kishin një ndikim të thellë në të menduarit biologjik. Në fillim të shekullit të 19-të, një numër i biologëve treguan rëndësinë qendrore të qelizës. Pastaj, më 1838, Schleiden dhe Schwann filluan të promovojnë idetë tani universale që (1) njësia themelore e organizmave është qeliza dhe (2) që qelizat individuale kanë të gjitha karakteristikat e jetës, megjithëse kundërshtuan idenë që (3) të gjitha qelizat vijnë nga ndarja e qelizave të tjera. Falë punës së Robert Remak dhe Rudolf Virchow, megjithatë, nga vitet 1860 shumica e biologëve pranuan të tre parimet e asaj që u bë e njohur si teori e qelizave. Ndërkohë, taksonomia dhe klasifikimi u bënë fokusi i historianëve të natyrës. Karl Linneu botoi një taksonomi bazë për botën natyrore në 1735 (variacionet e së cilës kanë qenë në përdorim që nga ajo kohë), dhe në vitet 1750 prezantuan emra shkencorë për të gjitha speciet e saj. Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon, i trajtoi speciet si kategori artificiale dhe format e jetesës si të lakueshme - madje duke sugjeruar mundësinë e prejardhjes së zakonshme. Megjithëse ishte kundër evolucionit, Buffon është një figurë kryesore në historinë e mendimit evolucionar; vepra e tij ndikoi në teoritë evolucionare të dy Lamarck dhe Darvin. Mendimi serioz evolucionar filloi me veprat e Jean-Baptiste Lamarck, i cili ishte i pari që paraqiti një teori koherente të evolucionit. Ai mendoi se evolucioni ishte rezultat i stresit mjedisor në pronat e kafshëve, që do të thotë se sa më shpesh dhe me rigorozitet të përdoret një organ, aq më komplekse dhe efikase do të bëhet, duke e përshtatur kështu kafshën në mjedisin e saj. Lamarck besonte se këto tipare të fituara më pas mund t'i kalonin pasardhësve të kafshës, të cilat do t'i zhvillonin dhe përsosnin më tej ato. Sidoqoftë, ishte natyralisti britanik Charles Darwin, duke ndërthurur qasjen biogjeografike të Humboldt, gjeologjinë uniformitare të Lyell, shkrimet e Malthus mbi rritjen e popullsisë, dhe ekspertizën e tij morfologjike dhe vëzhgime të gjëra natyrore, të cilët krijuan një teori evolucionare më të suksesshme të bazuar në seleksionimin natyror. ; arsyetimet dhe provat e ngjashme e shtynë Alfred Russel Wallace të papritur të arrinte në të njëjtat përfundime.Megjithëse ishte subjekt i polemikave (që vazhdon edhe sot e kësaj dite), teoria e Darvinit u përhap shpejt në bashkësinë shkencore dhe shpejt u bë një aksiomë qendrore e shkencës në zhvillim të shpejtë të biologjisë. Zbulimi i përfaqësimit fizik të trashëgimisë erdhi së bashku me parimet evolucionare dhe gjenetikën e popullsisë. Në vitet 1940 dhe në fillim të viteve 50, eksperimentet treguan për ADN-në si përbërësin e kromozomeve që mbanin njësitë që mbartin tipare që ishin bërë të njohura si gjenet. Një përqendrim në llojet e reja të organizmave model si viruset dhe bakteret, së bashku me zbulimin e strukturës dyfishe spirale të ADN-së në 1953, shënoi kalimin në epokën e gjenetikës molekulare. Nga vitet 1950 e deri në ditët e sotme, biologjia është shtrirë shumë në fushën molekulare. Kodi gjenetik u godit nga Har Gobind Khorana, Robert W. Holley dhe Marshall Warren Nirenberg pasi ADN u kuptua se përmbante kode. Më në fund, Projekti i Gjenomit Njerëzor u lançua në 1990 me qëllim të hartës së gjenomit të përgjithshëm njerëzor. Ky projekt në thelb u përfundua në 2003, me analiza të mëtutjeshme ende duke u publikuar. Projekti i Gjenomit Njerëzor ishte hapi i parë në një përpjekje të globalizuar për të përfshirë njohuritë e akumuluara të biologjisë në një përcaktim funksional, molekular të trupit të njeriut dhe trupave të organizmave të tjerë. ==Bazat e biologjise moderne== ===Teoria Qelizore=== [[File:HeLa Hoechst 33258.jpg|thumb|upright=1.15|right|alt=HeLa cells stained with Hoechst blue stain.|[[Qelizat HeLa]] me bërthamat (konkretisht ADN) e njollosura blu. Qeliza qendrore dhe e djathtë janë në interfazë, kështu që të gjitha bërthamat janë etiketuar. Qeliza në të majtë po kalon në mitozë dhe ADN-ja e saj është kondensuar]] Teoria qelizore mund te ndahet ne dy epoka, ate klasiken dhe modernen. Teoria qelizore klasike u formulua nga shkencëtaret Matias Xhekob Shleiden, Teodor Shvan, Robert Remak dhe Rudolf Virshkov gjate shek. XIX dhe u bazua ne tre parime kryesore: #Njësia baze ndërtimore e te gjitha gjallesave është qeliza. #Çdo qelize ruan ne vetvete te gjitha karakteristikat e jetës. #Te gjitha qelizat vijnë nga ndarja qelizore e qelizave mëmë. Gjate dy shekujve ne vijim, teoria qelizore perfshiu koncepte te reja te dala nga biokimia, teoria e evolucinit dhe ligjet e Mendelit duke u zgjeruar ne ate qe njihet si "Teoria moderne qelizore" e cila tashme perfshin 4 parime te rejat te cilat nuk gjendeshin me pare ne ate klasiken: #Aktiviteti i një organizmi varet nga aktiviteti total i qelizave individuale. #Levizja e energjisë ([[metabolizmi]] dhe [[biokimia]]) ndodh brenda qelizave. #Qelizat përmbajnë informacionin gjenetik (ADN-ne) i cili kalohet nga njëra qelize ne tjetren nëpërmjet ndarjes qelizore. #Te tera qelizat janë pothuajse te njëjta ne përbërjen kimike ne organizmat e specieve te ngjashme. ===Teoria e Evolucionit=== [[File:Mutation and selection diagram.svg|thumb|right|upright=1.15|alt=diagram showing Natural selection favoring predominance of surviving mutation|[[Seleksionimi natyror]] një popullate për ngjyrosje të errët..]] Teoria e evolucionit gjithashtu mund te ndahet ne dy epoka. [[Teoria klasike e evolucionit]] u formulua nga Carls Darvini dhe Alfred Rasell Uallis ne mesin e shek te [[XIX]] dhe ishte e para teori evolucionare qe perfshinte mekanizmin e [[perzgjedhja natyrore|perzgjedhjes natyrore]]. Sipas Darvinit dhe Uallisit, te gjitha gjallesat e sotme ne Toke kane një prejardhje te perbashket nga një "[[paraardhesi universal|paraardhes universal]]" qe jetoi rreth 3.8 miliard vjet me pare. Me pas ato u ndane ne specie te ndryshme për shkak te pershtatjes ndaj mjedisit ku jetonin. Duke qene se numri i individeve ne popullata te ndryshme ishte shume here me i madh se sa numri i rezervave ushqimore për to, vetem "me mire te pershtaturit" ndaj mjedisit arrinin te jetonin dhe te trashegonin tiparet e tyre tek pasardhesit duke bere te mundur kështu procesin e evolucionit. Teoria moderne e evolucionit e njohur si "[[Sinteza moderne evolucionare]]", u formulua ne vitet 30'-40' nga një numer i madh biologesh si [[Ronald Fisher]], [[Teodosius Dobzhanski]], [[Xhon Burdon Sanderson Halldejn]], [[Suoll Rajt]], [[Edmund Briskou Henri Ford]], [[Ernst Mijr]], [[Bernhard Rens]], [[Sergei Shetvierrokov]], [[Xhorxh Gejlord Simpson]] dhe [[Xhorxh Ledjard Stebens i riu]]. Kjo teori kombinon principet Mendeliane të trashëgimisë me teorinë e Darvinit mbi perzgjedhjen natyrore,duke shpjeguar trashegimin e tipareve ose krijimin e specieve te reja me ane te parimeve gjenetike. ===Gjenetika=== [[File:Punnett square mendel flowers.svg|thumb|upright=1.15|alt=two by two table showing genetic crosses| Një [[katror Punnett ]] që përshkruan një kryqëzim midis dy bimëve heterozigoze të bizeles për lulet e purpurta (B) dhe të bardha (b)]] Gjenetika është dega e cila studion gjenet, trashëgiminë, dhe ndryshimin e organizmave. Trashëgimia e tipareve te ndryshme tek gjallesat behet e mundur nëpërmjet tejçimit te materialit gjenetik nga njeri brez ne tjetrin. Ky material gjenetik gjendet i koduar ne acidin dezoksiribunukleik i njohur shkurt si [[ADN-ja|ADN]]. Kater baza te azotuara te quajtura [[adenina]], [[guanina]], [[citozina]] dhe [[timina]] përbejnë ADN-ne. Këto baza janë te vendosura ne dy zinxhirë spiralor të cilët lidhen me njeri tjetrin me ane te lidhjeve hidrogjenore. Kështu, adenina lidhet gjithmonë me timinën me dy lidhje hidrogjenore, ndërsa guanina me citozinën me ane te tri lidhjeve hidrogjenore. Segmente te caktuara te acidit dezoksiribunukleik njihen me emrin gjene. [[Gjenet]] janë njësite baze te trashëgimisë tek gjallesat dhe përmbajnë informacionet e duhura për sintetizimin e [[proteinat|proteinave]] te nevojshme për funksionimin e organizmit. Bashkësia e te gjitha gjeneve te një gjallese njihet me emrin [[gjenotipi|gjenotip]], ndërsa bashkësia e veçorive te shfaqura për shkak te veprimtarisë se gjeneve dhe ndërveprimit te organizmit me mjedisin, përben atë qe quhet [[fenotipi|fenotip]]. Shkaqe te shumta mund te sjellin ndryshime ne kodin gjenetik, qe njihen si [[mutacionet|mutacione]]. Këto ndryshime ndodhin si rezultat gabimeve gjate kopjimit të materialit gjenetik, i ekspozimit ndaj rrezatimit ultravjollce ose jonik, i shfaqjes se mutagjeneve te ndryshëm kimike, i vënies ne kontakt me viruset ose mund të shkaktohen nga vetë organizmi gjatë një procesi të quajtur [[hipermutacioni|hipermutacion]]. Ndryshimet e shfaqura zakonisht shkaktojnë keqfunksionimin dhe vdekjen e qelizave duke qene shpeshherë dhe përgjegjës për shfaqjen e [[kanceri]]t ne gjallesat shumëqelizore. Ne disa raste ndodh qe mutacioni te jete i favorshëm për individin qe e ka. Mutacione te tilla, duke u grumbulluar nder vite nga përzgjedhja natyrore, janë ato qe bëjnë te mundur procesin e evolucionit. ===Homeostaza=== [[File:ACTH Negative Feedback.svg|right|thumb|alt=diagram showing feedback loop of hormones|[[Hipotalamusi]] sekreton hormonin [[CRH]] i cili e drejton [[gjëndrën e hipofizës]] që të sekretojë [[ACTH]]. Nga ana tjetër, ACTH drejton gjëndrën mbiveshkor që të sekretojë [[glukokortikoid]]et, siç është [[kortizoli]]. GC-të më pas zvogëlojnë shkallën e sekretimit nga hipotalamusi dhe gjëndra e hipofizës sapo të lëshohet një sasi e mjaftueshme e GC..<ref>{{cite book|author1=Raven, PH|author2=Johnson, GB|title=Biology|edition=Fifth|location=Boston|publisher=Hill Companies|page=[https://archive.org/details/biologyjohn00rave/page/1058 1058]|isbn=978-0-697-35353-5|url=https://archive.org/details/biologyjohn00rave/page/1058|first=Peter H.|last=Raven|date=1999}}</ref>]] Homeostaza është aftesia qe kane organizmat e ndryshem biologjik, qofshin keta një apo shumeqelizore, për ta mbajtur mjedisin e tyre te brendshem ne një ekuiliber dinamik dhe kushte te stabilizuara. Për ta bere këtë gje, gjallesat ne fillim dallojne turbullimet e ndryshme qe mund te jene prezente ne organizem dhe pastaj i pergjigjen ketyre turbullimeve duke rritur ose ulur aktivitetin e një organi, sistemi apo aparati ne menyre qe kushtet te stabilizohen serish. Clirimi i glukagonit kur nivelet e sheqerit ne gjak janë te uleta ose drejtimi i gjetheve nga dielli për te marre me shume drite tek bimet, janë shembuj te perkryer te homeostazes. ===Energjia=== [[File:Energy and life.svg|thumb|upright=1.1|left|alt=diagram showing human energy process from food input to heat and waste output| Çdo gjallese ka nevoje për energji te vazhdueshme për te mbijetuar, energji e cila perftohet gjate përpunimit te ushqimit ne proceset metabolike.]] Gjallesat te cilat janë pergjegjese për futjen ne perdorim te energjise ne një ekosistem njihen si prodhues ose [[autotrofe]]. [[Foto-autotrofet]] perdorin energjine diellore, ne procesin e fotosintezes, për te shnderruar dioksidin e karbonit dhe ujin ne molekula organike si [[ATP-ja]], lidhjet e te ciles mund te prishen për te cliruar energji. Ne te njejtin grup me foto-autotrofet bëjnë pjese dhe [[kemo-autotrofet]] te cilet arrijne te prodhojne energji nëpërmjet [[oksidimi]]t te elementeve te ndryshme qe gjenden rreth tyre si [[hekuri]], [[metani]], [[sulfidet]], etj ne një proces qe njihet si [[kemosinteze]]. Por jo te gjitha gjallesat mund te jene prodhuese energjie. [[Heterotrofet]] apo konsumatoret, duhet ta marrin ate te gatshme për te mbijetuar. Shumica e heterotrofeve, te njohura si [[kemo-heterotrofe]], arrijne ta marrin energjine e nevojshme duke u ushqyer me gjallesa te tjera dhe duke i zberthyer perberjet e tyre komplekse organike si [[karbohidratet]], [[yndyra|yndyrnat]] dhe [[proteina]]t ne perberje me te thjeshta si [[glukoza]], [[acidet yndyrore]], [[gliceroli]] dhe [[amino acidet]]. Nga ana tjetër [[foto-heterotrofet]], ne ndryshim nga kemo-heterotrofet, përveç zberthimit te molekulave organike mund te perdorin dhe dritën për te perftuar energji. ==Taksonomia== {{Main article|Taksonomia}} {{Klasifikimi biologjik}} Taksonomia është fusha e cila studion marrëdhëniet e grupeve te ndryshme biologjike dhe i kategorizon ato ne baze te ngjashmërive ose ndryshimeve qe shfaqin. Tradicionalisht qeniet e gjalla janë ndare ne pese mbretëri: Monera, Protista, Fungi, Plantae dhe Animalia. Sidoqoftë shume shkencëtare tani e konsiderojne sistemin e pese mbretërive te prapambetur duke preferuar ne vend te tij një klasifikim, qe fillon me 3 sfera kryesore si [[Arkaea]] (ne fillim Archaebakteria), [[Bakteria]] (ne fillim Eubacteria) dhe [[Eukariotet]] (ku përfshihen protistet, kërpudhat, bimët dhe kafshët) i cili bazohet ne faktin nëse qelizat e gjallesave kane berthame qelizore apo jo si dhe ne ndryshimet ne përbërjet kimike te pjesëve te jashtme te qelizave. Me pas, çdo sfere e mbretëri zbërthehet me tej derisa çdo specie te jete klasifikuar ne baze te rendit: Sfere, Mbreteri, Filume, Klase, Rend, Familje, Gjini, Lloj duke përfunduar me një gjallese me një emër shkencor te përbëre nga gjinia dhe lloji i tij. Për shembull njerëzit listohen si Homo sapiens. Homo është gjinia dhe sapiens lloji. [[Viruset]], [[viruidet]], [[prionet]] dhe [[satelitet]] janë jashtë këtyre kategorive te cilësuar si "ne cep te jetës" ne kuptimin qe shume shkencëtare nuk i klasifikojnë këto qenie si tamam te gjalla për shkak te mungesës se një ose me shume karakteristikave jetësore. ==Galeria == <gallery> File:Panthera tigris tigris.jpg|''[[tigri|Panthera tigris]]'' i përket mbretërisë [[kafsha|Animalia]] File:Zboże.jpg|[[Plantae]] - Triticum File:Morchella esculenta 08.jpg|[[Fungi]] - Morchella esculenta File:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|[[Bacteria]] - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer) File:Halobacteria.jpg|[[Archaea]] - Halobacteria File:Gamma phage.png|[[Virus]] - Gamma phage </gallery> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkencë]] [[Kategoria:Biologji]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] peoy6czi1zzyz14xwj0dkva8srtmqjf 2940623 2940622 2026-04-13T08:52:06Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940622|2940622]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940623 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} {{multiple image|perrow=2|total_width = 250|image1=E. coli Bacteria (7316101966).jpg|image2=Thompson's Gazelle.jpeg|image3=Goliath beetle.jpg|image4=Tree Fern.jpg|footer= Biologjia merret me studimin e jetës dhe organizmave.. *lart: [[bakteret E. coli ]] and [[gazela]] *poshtë: [[Bleta Golaithus]] and [[fier]]}} '''Biologjia''' është studimi shkencor i [[Jeta|jetës]]. Është shkenca natyrore me një fushëveprim të gjerë mirëpo ekzistojnë, koncepte unifikuese që e lidhin atë në një fushë të vetme koherente. Për shembull, të gjitha organizmat përbëhen prej qelizave që e përpunojnë informacionin trashëgues të koduar në [[Gjeni|gjene]] që mund të mbarten në gjeneratat e ardhshme. Një koncept tjetër i rëndësishme është evolucioni, që shpjegon unitetin dhe diversitetin e jetës. [[Metabolizmi|Përpunimi i energjisë]] po ashtu është e rëndësishme për jetë meqënëse i mundëson organizmat që të lëvizin, të rriten dhe të shumohen. Dhe në fund, të gjithë organizmat janë të aftë që të rregullojnë [[Ambient i brendshëm|ambientet e tyre të brendshme]]. Biologët mund të studiojnë jetën në [[Organizimi biologjik|shumë nivele të organizimit]], nga biologjia molekulare e një qelize në [[anatominë]] dhe [[fiziologjinë]] e bimëve dhe shtazëve, si dhe evolucioni i [[Popullacioni statistikor|populacioneve.]] Prandaj janë shumë nëndisiplina brenda biologjisë, çdo njëra e definuar nga natyre pyetjeve hulumtuese dhe mjeteve që i përdorin. Si shkencëtarët e tjerë, biologët përdorin [[Metoda shkencore|metodën shkencore]] për të bërë [[Vrojtim shkencor|vrojtime]], pyetur pyetje, për të formuluar [[hipoteza]], për të bërë eksperimente dhe për te formuar konklusione për botën përreth tyre. Jeta në [[Toka|Tokë]], që u shfaq para më shumë se 3.7 milliardë vitesh, është jashtëzakonisht diverse. Biologët kanë kërkuar të studiojnë dhe të klasifikojnë format e ndryshme të jetës, nga organizmat [[Prokariot|prokariote]] siç janë [[arkeat]] dhe [[Bakteri|bakteriet]] deri në organizmat [[Eukariot|eukariote]] siç janë [[Protistat|protistët]], [[Kërpudhat|kërpurdhat]], [[bimët]] dhe [[kafshët]]. Këto organizma të ndryshëm kontribojnë në [[Biodiversiteti|biodiversitetin]] e një [[ekosistemi]], ku ata luajnë role të specializuara në [[ciklimin]] e [[Nutrient|lëndëve ushqyese]] dhe [[Energjia|energjisë]] nëpërmjet [[Ambient biofizik|ambientit të tyre biofizike]]. == Etimologjia == Termi "biologji" (greq. βίος, bios - jetë, dhe λόγος, logos - fjalë, shkence) shfaqet për herë të parë në vitin [[1763]] kur [[Karl Lineus|K. Lineus]] përdori termin ''biologji'' në librin e tij me titull "Bibliotheca Botanica". Përdorimi i parë në gjuhën gjermane, ''biologie'', ishte në vitin [[1771]], në një përkthim të veprës së Lineusit. [[Karl Frederik Burdak]] e përdori termin ne librin e tij "Propädeutik zum Studien der gesammten Heilkunst" n[ vitin [[1800]], në një kuptim më të kufizuar duke nënkuptuar studimin e qenieve njerëzore nga ana morfologjike, fiziologjike dhe psikologjike. Termi erdhi ne përdorimin e tij modern nga traktati me gjashtë volume i quajtur "Biologie, oder Philosophie der lebenden Natur" në vitet 1802-1822 nga [[Gotfrid Reinhold Treviranus]] i cili deklaroi: "Qëllimi i kërkimit tonë do jenë format e ndryshme të manifestimit të jetës, kushtet dhe ligjet në të cilat këto fenomene ndodhin, dhe shkaqet nga të cilat ato janë prekur. Shkencën që merret me këto tema ne do ta quajmë me emrin "biologji" ose, "lebenslehre" (doktrina e jetës)." == Historia e biologjisë == [[Skeda:Hooke-bluefly.jpg|parapamje|alt=A drawing of a fly from facing up, with wing detail| Një diagram i një mize nga [[Micrographia]] inovative e [[Robert Hooke|Robert Hookut]], 1665]] [[Skeda:Tree of life by Haeckel.jpg|parapamje|alt=Ernst Haeckel's pedigree of Man family tree from Evolution of Man| Pema e jetës e [[Ernest Hekel]](1879)]] Termi "biologji" (greq. βίος - jetë, dhe λόγος - fjalë, shkence) shfaqet për here te pare ne [[1763]] kur [[karl Lineu|Lineus]] përdor termin ''biologi'' ne librin e tij [["Bibliotheca Botanica"]]. Përdorimi i pare ne gjuhen gjermane, ''biologie'', ishte ne [[1771]], ne një përkthim te punës se Lineusit. [[Karl Frederik Burdak]] e përdori termin ne librin e tij "Propädeutik zum Studien der gesammten Heilkunst" ne [[1800]], ne një sens me te kufizuar duke nënkuptuar studimin e qenieve njerëzore nga ana morfologjike, fiziologjike dhe psikologjike. Termi erdhi ne përdorimin e tij modern nga traktati me gjashte volume i quajtur "Biologie, oder Philosophie der lebenden Natur" ne 1802-1822 nga [[Gotfrid Reinhold Treviranus]] i cili deklaroi: "Qëllimi i kërkimit tone do jene format e ndryshme te manifestimit te jetës, kushtet dhe ligjet ne te cilat këto fenomene ndodhin, dhe shkaqet nga te cilat ato janë prekur. Shkencën qe merret me këto tema ne do ta quajmë me emrin "biologji" ose, "lebenslehre" (doktrina e jetës)." Biologjia moderne është një shkencë relativisht e re, por shkencat e përfshira në të janë studiuar që në lashtësi. [[Filozofia natyrore]], p.sh. është studiuar ne civilizimet e lashta të [[Mesopotamia|Mesopotamisë]], [[Egjipti]]t, [[India|Indisë]] dhe [[Kina|Kinës]], ndërkohe që origjina e biologjisë moderne mund të ndiqet deri në [[Greqia e lashtë|Greqinë e lashte]]. Studimi i mjekësisë daton që në kohën e [[Hipokrati]]t, por ishte [[Aristoteli]] ai që kontribuoi gjerësisht në zhvillimin e biologjisë. [["Historia e Kafshëve"]] ishte një nga punimet e tij të spikatura për diversitetin e jetës, ku tregohen dhe prirjet e tij natyraliste. Pasuesi i Aristotelit, [[Teofrasti]], shkroi një seri librash për botaniken që i mbijetuan kohës si kontributet më të rëndësishme të lashtësisë, për shkencat e bimëve. Biologjia filloi të zhvillohej shpejt dhe të rritet me përmirësimin dramatik të mikroskopit të Anton van Leeuwenhoek. Atëherë studiuesit zbuluan spermatozoide, baktere, infusoria dhe larminë e jetës mikroskopike. Hetimet nga Jan Swammerdam çuan në një interes të ri në entomologji dhe ndihmuan në zhvillimin e teknikave themelore të diseksionit mikroskopik dhe ngjyrosjes. Përparimet në mikroskopi gjithashtu kishin një ndikim të thellë në të menduarit biologjik. Në fillim të shekullit të 19-të, një numër i biologëve treguan rëndësinë qendrore të qelizës. Pastaj, më 1838, Schleiden dhe Schwann filluan të promovojnë idetë tani universale që (1) njësia themelore e organizmave është qeliza dhe (2) që qelizat individuale kanë të gjitha karakteristikat e jetës, megjithëse kundërshtuan idenë që (3) të gjitha qelizat vijnë nga ndarja e qelizave të tjera. Falë punës së Robert Remak dhe Rudolf Virchow, megjithatë, nga vitet 1860 shumica e biologëve pranuan të tre parimet e asaj që u bë e njohur si teori e qelizave. Ndërkohë, taksonomia dhe klasifikimi u bënë fokusi i historianëve të natyrës. Karl Linneu botoi një taksonomi bazë për botën natyrore në 1735 (variacionet e së cilës kanë qenë në përdorim që nga ajo kohë), dhe në vitet 1750 prezantuan emra shkencorë për të gjitha speciet e saj. Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon, i trajtoi speciet si kategori artificiale dhe format e jetesës si të lakueshme - madje duke sugjeruar mundësinë e prejardhjes së zakonshme. Megjithëse ishte kundër evolucionit, Buffon është një figurë kryesore në historinë e mendimit evolucionar; vepra e tij ndikoi në teoritë evolucionare të dy Lamarck dhe Darvin. Mendimi serioz evolucionar filloi me veprat e Jean-Baptiste Lamarck, i cili ishte i pari që paraqiti një teori koherente të evolucionit. Ai mendoi se evolucioni ishte rezultat i stresit mjedisor në pronat e kafshëve, që do të thotë se sa më shpesh dhe me rigorozitet të përdoret një organ, aq më komplekse dhe efikase do të bëhet, duke e përshtatur kështu kafshën në mjedisin e saj. Lamarck besonte se këto tipare të fituara më pas mund t'i kalonin pasardhësve të kafshës, të cilat do t'i zhvillonin dhe përsosnin më tej ato. Sidoqoftë, ishte natyralisti britanik Charles Darwin, duke ndërthurur qasjen biogjeografike të Humboldt, gjeologjinë uniformitare të Lyell, shkrimet e Malthus mbi rritjen e popullsisë, dhe ekspertizën e tij morfologjike dhe vëzhgime të gjëra natyrore, të cilët krijuan një teori evolucionare më të suksesshme të bazuar në seleksionimin natyror. ; arsyetimet dhe provat e ngjashme e shtynë Alfred Russel Wallace të papritur të arrinte në të njëjtat përfundime.Megjithëse ishte subjekt i polemikave (që vazhdon edhe sot e kësaj dite), teoria e Darvinit u përhap shpejt në bashkësinë shkencore dhe shpejt u bë një aksiomë qendrore e shkencës në zhvillim të shpejtë të biologjisë. Zbulimi i përfaqësimit fizik të trashëgimisë erdhi së bashku me parimet evolucionare dhe gjenetikën e popullsisë. Në vitet 1940 dhe në fillim të viteve 50, eksperimentet treguan për ADN-në si përbërësin e kromozomeve që mbanin njësitë që mbartin tipare që ishin bërë të njohura si gjenet. Një përqendrim në llojet e reja të organizmave model si viruset dhe bakteret, së bashku me zbulimin e strukturës dyfishe spirale të ADN-së në 1953, shënoi kalimin në epokën e gjenetikës molekulare. Nga vitet 1950 e deri në ditët e sotme, biologjia është shtrirë shumë në fushën molekulare. Kodi gjenetik u godit nga Har Gobind Khorana, Robert W. Holley dhe Marshall Warren Nirenberg pasi ADN u kuptua se përmbante kode. Më në fund, Projekti i Gjenomit Njerëzor u lançua në 1990 me qëllim të hartës së gjenomit të përgjithshëm njerëzor. Ky projekt në thelb u përfundua në 2003, me analiza të mëtutjeshme ende duke u publikuar. Projekti i Gjenomit Njerëzor ishte hapi i parë në një përpjekje të globalizuar për të përfshirë njohuritë e akumuluara të biologjisë në një përcaktim funksional, molekular të trupit të njeriut dhe trupave të organizmave të tjerë. ==Bazat e biologjise moderne== ===Teoria Qelizore=== [[File:HeLa Hoechst 33258.jpg|thumb|upright=1.15|right|alt=HeLa cells stained with Hoechst blue stain.|[[Qelizat HeLa]] me bërthamat (konkretisht ADN) e njollosura blu. Qeliza qendrore dhe e djathtë janë në interfazë, kështu që të gjitha bërthamat janë etiketuar. Qeliza në të majtë po kalon në mitozë dhe ADN-ja e saj është kondensuar]] Teoria qelizore mund te ndahet ne dy epoka, ate klasiken dhe modernen. Teoria qelizore klasike u formulua nga shkencëtaret Matias Xhekob Shleiden, Teodor Shvan, Robert Remak dhe Rudolf Virshkov gjate shek. XIX dhe u bazua ne tre parime kryesore: #Njësia baze ndërtimore e te gjitha gjallesave është qeliza. #Çdo qelize ruan ne vetvete te gjitha karakteristikat e jetës. #Te gjitha qelizat vijnë nga ndarja qelizore e qelizave mëmë. Gjate dy shekujve ne vijim, teoria qelizore perfshiu koncepte te reja te dala nga biokimia, teoria e evolucinit dhe ligjet e Mendelit duke u zgjeruar ne ate qe njihet si "Teoria moderne qelizore" e cila tashme perfshin 4 parime te rejat te cilat nuk gjendeshin me pare ne ate klasiken: #Aktiviteti i një organizmi varet nga aktiviteti total i qelizave individuale. #Levizja e energjisë ([[metabolizmi]] dhe [[biokimia]]) ndodh brenda qelizave. #Qelizat përmbajnë informacionin gjenetik (ADN-ne) i cili kalohet nga njëra qelize ne tjetren nëpërmjet ndarjes qelizore. #Te tera qelizat janë pothuajse te njëjta ne përbërjen kimike ne organizmat e specieve te ngjashme. ===Teoria e Evolucionit=== [[File:Mutation and selection diagram.svg|thumb|right|upright=1.15|alt=diagram showing Natural selection favoring predominance of surviving mutation|[[Seleksionimi natyror]] një popullate për ngjyrosje të errët..]] Teoria e evolucionit gjithashtu mund te ndahet ne dy epoka. [[Teoria klasike e evolucionit]] u formulua nga Carls Darvini dhe Alfred Rasell Uallis ne mesin e shek te [[XIX]] dhe ishte e para teori evolucionare qe perfshinte mekanizmin e [[perzgjedhja natyrore|perzgjedhjes natyrore]]. Sipas Darvinit dhe Uallisit, te gjitha gjallesat e sotme ne Toke kane një prejardhje te perbashket nga një "[[paraardhesi universal|paraardhes universal]]" qe jetoi rreth 3.8 miliard vjet me pare. Me pas ato u ndane ne specie te ndryshme për shkak te pershtatjes ndaj mjedisit ku jetonin. Duke qene se numri i individeve ne popullata te ndryshme ishte shume here me i madh se sa numri i rezervave ushqimore për to, vetem "me mire te pershtaturit" ndaj mjedisit arrinin te jetonin dhe te trashegonin tiparet e tyre tek pasardhesit duke bere te mundur kështu procesin e evolucionit. Teoria moderne e evolucionit e njohur si "[[Sinteza moderne evolucionare]]", u formulua ne vitet 30'-40' nga një numer i madh biologesh si [[Ronald Fisher]], [[Teodosius Dobzhanski]], [[Xhon Burdon Sanderson Halldejn]], [[Suoll Rajt]], [[Edmund Briskou Henri Ford]], [[Ernst Mijr]], [[Bernhard Rens]], [[Sergei Shetvierrokov]], [[Xhorxh Gejlord Simpson]] dhe [[Xhorxh Ledjard Stebens i riu]]. Kjo teori kombinon principet Mendeliane të trashëgimisë me teorinë e Darvinit mbi perzgjedhjen natyrore,duke shpjeguar trashegimin e tipareve ose krijimin e specieve te reja me ane te parimeve gjenetike. ===Gjenetika=== [[File:Punnett square mendel flowers.svg|thumb|upright=1.15|alt=two by two table showing genetic crosses| Një [[katror Punnett ]] që përshkruan një kryqëzim midis dy bimëve heterozigoze të bizeles për lulet e purpurta (B) dhe të bardha (b)]] Gjenetika është dega e cila studion gjenet, trashëgiminë, dhe ndryshimin e organizmave. Trashëgimia e tipareve te ndryshme tek gjallesat behet e mundur nëpërmjet tejçimit te materialit gjenetik nga njeri brez ne tjetrin. Ky material gjenetik gjendet i koduar ne acidin dezoksiribunukleik i njohur shkurt si [[ADN-ja|ADN]]. Kater baza te azotuara te quajtura [[adenina]], [[guanina]], [[citozina]] dhe [[timina]] përbejnë ADN-ne. Këto baza janë te vendosura ne dy zinxhirë spiralor të cilët lidhen me njeri tjetrin me ane te lidhjeve hidrogjenore. Kështu, adenina lidhet gjithmonë me timinën me dy lidhje hidrogjenore, ndërsa guanina me citozinën me ane te tri lidhjeve hidrogjenore. Segmente te caktuara te acidit dezoksiribunukleik njihen me emrin gjene. [[Gjenet]] janë njësite baze te trashëgimisë tek gjallesat dhe përmbajnë informacionet e duhura për sintetizimin e [[proteinat|proteinave]] te nevojshme për funksionimin e organizmit. Bashkësia e te gjitha gjeneve te një gjallese njihet me emrin [[gjenotipi|gjenotip]], ndërsa bashkësia e veçorive te shfaqura për shkak te veprimtarisë se gjeneve dhe ndërveprimit te organizmit me mjedisin, përben atë qe quhet [[fenotipi|fenotip]]. Shkaqe te shumta mund te sjellin ndryshime ne kodin gjenetik, qe njihen si [[mutacionet|mutacione]]. Këto ndryshime ndodhin si rezultat gabimeve gjate kopjimit të materialit gjenetik, i ekspozimit ndaj rrezatimit ultravjollce ose jonik, i shfaqjes se mutagjeneve te ndryshëm kimike, i vënies ne kontakt me viruset ose mund të shkaktohen nga vetë organizmi gjatë një procesi të quajtur [[hipermutacioni|hipermutacion]]. Ndryshimet e shfaqura zakonisht shkaktojnë keqfunksionimin dhe vdekjen e qelizave duke qene shpeshherë dhe përgjegjës për shfaqjen e [[kanceri]]t ne gjallesat shumëqelizore. Ne disa raste ndodh qe mutacioni te jete i favorshëm për individin qe e ka. Mutacione te tilla, duke u grumbulluar nder vite nga përzgjedhja natyrore, janë ato qe bëjnë te mundur procesin e evolucionit. ===Homeostaza=== [[File:ACTH Negative Feedback.svg|right|thumb|alt=diagram showing feedback loop of hormones|[[Hipotalamusi]] sekreton hormonin [[CRH]] i cili e drejton [[gjëndrën e hipofizës]] që të sekretojë [[ACTH]]. Nga ana tjetër, ACTH drejton gjëndrën mbiveshkor që të sekretojë [[glukokortikoid]]et, siç është [[kortizoli]]. GC-të më pas zvogëlojnë shkallën e sekretimit nga hipotalamusi dhe gjëndra e hipofizës sapo të lëshohet një sasi e mjaftueshme e GC..<ref>{{cite book | author1=Raven, PH | author2=Johnson, GB | year=1999 | title=Biology | edition=Fifth | location=Boston | publisher=Hill Companies | page=[https://archive.org/details/biologyjohn00rave/page/1058 1058] | isbn=978-0-697-35353-5 | url=https://archive.org/details/biologyjohn00rave/page/1058 }}</ref>]] Homeostaza është aftesia qe kane organizmat e ndryshem biologjik, qofshin keta një apo shumeqelizore, për ta mbajtur mjedisin e tyre te brendshem ne një ekuiliber dinamik dhe kushte te stabilizuara. Për ta bere këtë gje, gjallesat ne fillim dallojne turbullimet e ndryshme qe mund te jene prezente ne organizem dhe pastaj i pergjigjen ketyre turbullimeve duke rritur ose ulur aktivitetin e një organi, sistemi apo aparati ne menyre qe kushtet te stabilizohen serish. Clirimi i glukagonit kur nivelet e sheqerit ne gjak janë te uleta ose drejtimi i gjetheve nga dielli për te marre me shume drite tek bimet, janë shembuj te perkryer te homeostazes. ===Energjia=== [[File:Energy and life.svg|thumb|upright=1.1|left|alt=diagram showing human energy process from food input to heat and waste output| Çdo gjallese ka nevoje për energji te vazhdueshme për te mbijetuar, energji e cila perftohet gjate përpunimit te ushqimit ne proceset metabolike.]] Gjallesat te cilat janë pergjegjese për futjen ne perdorim te energjise ne një ekosistem njihen si prodhues ose [[autotrofe]]. [[Foto-autotrofet]] perdorin energjine diellore, ne procesin e fotosintezes, për te shnderruar dioksidin e karbonit dhe ujin ne molekula organike si [[ATP-ja]], lidhjet e te ciles mund te prishen për te cliruar energji. Ne te njejtin grup me foto-autotrofet bëjnë pjese dhe [[kemo-autotrofet]] te cilet arrijne te prodhojne energji nëpërmjet [[oksidimi]]t te elementeve te ndryshme qe gjenden rreth tyre si [[hekuri]], [[metani]], [[sulfidet]], etj ne një proces qe njihet si [[kemosinteze]]. Por jo te gjitha gjallesat mund te jene prodhuese energjie. [[Heterotrofet]] apo konsumatoret, duhet ta marrin ate te gatshme për te mbijetuar. Shumica e heterotrofeve, te njohura si [[kemo-heterotrofe]], arrijne ta marrin energjine e nevojshme duke u ushqyer me gjallesa te tjera dhe duke i zberthyer perberjet e tyre komplekse organike si [[karbohidratet]], [[yndyra|yndyrnat]] dhe [[proteina]]t ne perberje me te thjeshta si [[glukoza]], [[acidet yndyrore]], [[gliceroli]] dhe [[amino acidet]]. Nga ana tjetër [[foto-heterotrofet]], ne ndryshim nga kemo-heterotrofet, përveç zberthimit te molekulave organike mund te perdorin dhe dritën për te perftuar energji. ==Taksonomia== {{Main article|Taksonomia}} {{Klasifikimi biologjik}} Taksonomia është fusha e cila studion marrëdhëniet e grupeve te ndryshme biologjike dhe i kategorizon ato ne baze te ngjashmërive ose ndryshimeve qe shfaqin. Tradicionalisht qeniet e gjalla janë ndare ne pese mbretëri: Monera, Protista, Fungi, Plantae dhe Animalia. Sidoqoftë shume shkencëtare tani e konsiderojne sistemin e pese mbretërive te prapambetur duke preferuar ne vend te tij një klasifikim, qe fillon me 3 sfera kryesore si [[Arkaea]] (ne fillim Archaebakteria), [[Bakteria]] (ne fillim Eubacteria) dhe [[Eukariotet]] (ku përfshihen protistet, kërpudhat, bimët dhe kafshët) i cili bazohet ne faktin nëse qelizat e gjallesave kane berthame qelizore apo jo si dhe ne ndryshimet ne përbërjet kimike te pjesëve te jashtme te qelizave. Me pas, çdo sfere e mbretëri zbërthehet me tej derisa çdo specie te jete klasifikuar ne baze te rendit: Sfere, Mbreteri, Filume, Klase, Rend, Familje, Gjini, Lloj duke përfunduar me një gjallese me një emër shkencor te përbëre nga gjinia dhe lloji i tij. Për shembull njerëzit listohen si Homo sapiens. Homo është gjinia dhe sapiens lloji. [[Viruset]], [[viruidet]], [[prionet]] dhe [[satelitet]] janë jashtë këtyre kategorive te cilësuar si "ne cep te jetës" ne kuptimin qe shume shkencëtare nuk i klasifikojnë këto qenie si tamam te gjalla për shkak te mungesës se një ose me shume karakteristikave jetësore. ==Galeria == <gallery> File:Panthera tigris tigris.jpg|''[[tigri|Panthera tigris]]'' i përket mbretërisë [[kafsha|Animalia]] File:Zboże.jpg|[[Plantae]] - Triticum File:Morchella esculenta 08.jpg|[[Fungi]] - Morchella esculenta File:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|[[Bacteria]] - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer) File:Halobacteria.jpg|[[Archaea]] - Halobacteria File:Gamma phage.png|[[Virus]] - Gamma phage </gallery> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Shkencë]] [[Kategoria:Biologji]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] eo6s9tbomh1iuncy2lprhrcgdzuckis 0 1739 2940580 2927672 2026-04-13T08:13:15Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940580 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Tomb_of_Nakht_(2).jpg|parapamje| Skena bujqësore të shirjes, një dyqan drithi, korrje me [[Drapëri|drapër]], gërmime, prerje pemësh dhe lërim nga Egjipti i lashtë. Varri i Nakhtit, shekulli i 15-të para Krishtit]] [[Skeda:Ford_Tractor_with_ROPS_bar_fitted.JPG|parapamje| Shiriti mbrojtës i ripërshtatur në një traktor Fordson të mesit të shekullit të 20-të]] [[Skeda:Broiler_house.jpg|parapamje| Rritja intensive e pulave për mish në një fermë pulash]] [[Skeda:Fendt_Tractor_Ripping_up_Kulin.jpg|parapamje| [[Lavërtaria|Punimet lavërtare]] në një arë]] '''Bujqësia''' ose '''agrokultura''' është praktikë e kultivimit të [[Bimët|bimëve]] dhe [[Bagëtia|blegtorisë]].<ref name="Office1999">{{Cite book|url={{google books|plainurl=y|id=GtBa6XIW_aQC|page=77}}|title=Safety and health in agriculture|publisher=[[International Labour Organization]]|isbn=978-92-2-111517-5|page=77|quote=defined agriculture as 'all forms of activities connected with growing, harvesting and primary processing of all types of crops, with the breeding, raising and caring for animals, and with tending gardens and nurseries'.|access-date=13 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722061757/http://books.google.com/books?id=GtBa6XIW_aQC|archive-date=22 korrik 2011|url-status=live|first=International Labour Conference (88th Session 2000|last=Geneva)|date=1999}}</ref> Bujqësia ishte zhvillimi kryesor në ngritjen e [[Qytetërimi|qytetërimit njerëzor]] të hershëm, ku bujqësia e specieve të [[Zbutja|zbutura]] krijoi teprica ushqimore që u mundësonin njerëzve të jetonin në qytete. Historia e bujqësisë filloi mijëra vjet më parë. Pas grumbullimit të drithërave të egra që filluan të paktën 105,000 vjet më parë, fermerët e sapolindur filluan t'i mbillnin ato rreth 11,500 vjet më parë. Delet, dhitë, derrat dhe bagëtitë janë zbutur mbi 10,000 vjet më parë. Bimët u kultivuan në mënyrë të pavarur në të paktën 11 rajone të botës. Bujqësia industriale e bazuar në monokulturë në shkallë të gjerë në shekullin e njëzetë dominoi prodhimin bujqësor, megjithëse rreth 2&nbsp;miliardë njerëz vareshin ende nga bujqësia për mbijetesë . == Hyrje == Produktet kryesore bujqësore mund të grupohen gjerësisht në [[Ushqimi|ushqime]], [[Fibrat|fibra]], lëndë djegëse dhe lëndë të para (të tilla si goma). Klasat e ushqimit përfshijnë [[Drithi|drithërat]], [[perimet]], [[Fruti|frutat]], vajrat e gatimit, [[Mishi|mishin]], [[Qumështi|qumështin]], vezët dhe kërpudhat. Mbi një e treta e punëtorëve në botë janë të punësuar në bujqësi, sektori i dytë vetëm pas sektorit të shërbimeve, megjithëse në dekadat e fundit, tendenca globale e një numri në rënie të punëtorëve në bujqësi vazhdon, veçanërisht në vendet në zhvillim, ku ndërmarrjet dhe fermat e vogla po tejkalohen nga bujqësia industriale. dhe mekanizimi që sjell një rritje të madhe të rendimentit të bimëve. [[Agronomia]] moderne, mbarështimi i bimëve, agrokimikatet si [[pesticidet]] dhe plehrat, dhe zhvillimet teknologjike kanë rritur ndjeshëm rendimentet e të korrave, por të cilat shkaktojnë dëme ekologjike dhe mjedisore. Mbarështimi selektiv dhe praktikat moderne në [[Blegtoria|blegtori]] kanë rritur në mënyrë të ngjashme prodhimin e mishit, por kanë ngritur shqetësime për mirëqenien e kafshëve dhe dëmtimin mjedisor. Çështjet mjedisore përfshijnë kontributin në [[Ndryshimet klimatike|ngrohjen globale]], varfërimin e akuiferëve, [[Shpyllëzimi|shpyllëzimin]], rezistencën ndaj antibiotikëve dhe ndotje të tjera bujqësore . Bujqësia është edhe shkaktar i ndjeshëm ndaj degradimit mjedisor, si humbja e biodiversitetit, shkretëtirëzimi, degradimi i tokës dhe ngrohja globale, të cilat të gjitha mund të shkaktojnë ulje të rendimentit të të korrave. [[Organizmat e modifikuar gjenetikisht]] përdoren gjerësisht, megjithëse disa janë të ndaluara në vende të caktuara. == Etimologjia dhe shtrirja == Fjala ''agriculture'' është një përshtatje e vonë në anglishten mejetare të fjalës nga gjuha latine {{Lang|la|agricultūra}}, nga {{Lang|la|ager}} 'fushë' dhe {{Lang|la|cultūra}} ' [[Lavërtaria|kultivim]] ' ose 'rritje'.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_x2z7/page/14|title=The Oxford Dictionary of Word Histories|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-863121-7|editor-last=Chantrell, Glynnis|page=[https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_x2z7/page/14 14]|first=Glynnis|last=Chantrell|date=2002}}</ref> Ndërsa bujqësia zakonisht i referohet aktiviteteve njerëzore, disa lloje të milingonave,<ref>{{Cite news|last=St. Fleur|first=Nicholas|date=6 tetor 2018|title=An Ancient Ant-Bacteria Partnership to Protect Fungus|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2018/10/06/science/ants-fungus-amber.html|url-access=limited|access-date=14 korrik 2020|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220101/https://www.nytimes.com/2018/10/06/science/ants-fungus-amber.html|archive-date=2022-01-01}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Li|first=Hongjie|last2=Sosa Calvo|first2=Jeffrey|last3=Horn|first3=Heidi A.|last4=Pupo|first4=Mônica T.|last5=Clardy|first5=Jon|last6=Rabeling|first6=Cristian|last7=Schultz|first7=Ted R.|last8=Currie|first8=Cameron R.|date=2018|title=Convergent evolution of complex structures for ant–bacterial defensive symbiosis in fungus-farming ants|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=115|issue=42|pages=10725|doi=10.1073/pnas.1809332115|pmc=6196509|pmid=30282739|doi-access=free|publisher=Proceedings of the National Academy of Sciences}}</ref> [[Termitet|termiteve]] dhe brumbujve kanë kultivuar të lashtat për deri në 60 milionë vjet më parë.<ref>{{Cite journal|last=Mueller|first=Ulrich G.|last2=Gerardo|first2=Nicole M.|author-link2=Nicole Gerardo|last3=Aanen|first3=Duur K.|last4=Six|first4=Diana L.|author-link4=Diana Six|last5=Schultz|first5=Ted R.|date=dhjetor 2005|title=The Evolution of Agriculture in Insects|journal=Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics|volume=36|pages=563–595|doi=10.1146/annurev.ecolsys.36.102003.152626|publisher=Annual Reviews|issue=1}}</ref> Bujqësia përkufizohet me qëllime të ndryshme, në kuptimin e saj më të gjerë duke përdorur burimet natyrore për të "prodhuar mallra që ndihmojnë jetën e njeriut, duke përfshirë ushqimin, fibrat, produktet pyjore, kulturat e kopshtarisë dhe shërbimet e tyre përkatëse".<ref name="Maine" /> Një përkufizim i përcaktuar kështu përfshin lavërtarinë ose bujqësinë e arave, hortikulturën, [[Blegtoria|blegtorinë]] dhe pylltarinë, por hortikultura dhe pylltaria në praktikë shpesh përjashtohen.<ref name="Maine">{{Cite web|title=Definition of Agriculture|url=http://www.maine.gov/education/aged/definition.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120323075557/http://www.maine.gov/education/aged/definition.html|archive-date=23 mars 2012|access-date=6 maj 2013|publisher=State of Maine}}</ref> Ai gjithashtu mund të dekompozohet gjerësisht në '''bujqësi bimore''', që ka të bëjë me kultivimin e bimëve të dobishme,<ref name="Stevenson1971">{{Cite journal|last=Stevenson|first=G. C.|year=1971|title=Plant Agriculture Selected and introduced by Janick Jules and Others San Francisco: Freeman (1970), pp. 246, £2.10|url=https://archive.org/details/sim_experimental-agriculture_1971-10_7_4/page/363|journal=Experimental Agriculture|publisher=Cambridge University Press (CUP)|volume=7|issue=4|pages=363|doi=10.1017/s0014479700023371|issn=0014-4797}}</ref> dhe në '''bujqësi të kafshëve''', prodhimin e kafshëve bujqësore.<ref name="Herren2012">{{Cite book|last=Herren|first=R.V.|url=https://books.google.com/books?id=-fQIAAAAQBAJ|title=Science of Animal Agriculture|publisher=Cengage Learning|year=2012|isbn=978-1-133-41722-4|access-date=2022-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531005013/https://books.google.com/books?id=-fQIAAAAQBAJ|archive-date=31 maj 2022|url-status=live}}</ref> == Disiplinat == {{div col}} * [[Drithi]] * [[Bletaria]] * [[Blegtoria]] * [[Dhentaria]] * [[Pemëtaria]] * [[Perimtaria]] * [[Lavërtaria]] * [[Vreshtaria]] * [[Agronomia]] * [[Kopshtaria]] * [[Shpendaria]] * [[Gjedhëtaria]] * [[Hortikultura]] * [[Qumështaria]] * [[Entomologjia]] * [[Fitopatologjia]] {{div col end}} == Shih edhe == * [[Agrobiznesi]] * [[Agromineralet]] * [[Shkenca bujqësore]] * [[Shoqata e Bujqësisë Organike]] == Literatura == * {{Cite book|last=Acquaah|first=George|url=https://books.google.com/books?id=IzMhAQAAMAAJ|title=Principles of Crop Production: Theory, Techniques, and Technology|publisher=Prentice Hall|year=2002|isbn=978-0-13-022133-9|ref=Acquaah|date=7 qershor 2001}} * {{Cite book|last=Chrispeels|first=Maarten J.|title=Plants, Genes, and Agriculture|url=https://archive.org/details/plantsgenesagric0000chri|last2=Sadava|first2=David E.|publisher=Jones and Bartlett|isbn=978-0-86720-871-9|location=Boston, Massachusetts|ref=Chrispeels|date=1994}} * {{cite journal|last=Alvarez|first=Robert A|title=The March of Empire: Mangos, Avocados, and the Politics of Transfer|url=http://caliber.ucpress.net/doi/pdf/10.1525/gfc.2007.7.3.28|journal=Gastronomica|volume=7|issue=3|doi=10.1525/gfc.2007.7.3.28|accessdate=21. 4. 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20110108035719/http://caliber.ucpress.net/doi/pdf/10.1525/gfc.2007.7.3.28|archive-date=8. 1. 2011|url-status=dead|pages=28-33|date=2007|publisher=University of California Press}} * Bolens, L. (1997). "Agriculture" in Helaine Selin (ed.), ''Encyclopedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures''. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht/Boston/London. p. 20–22. * {{cite book|author=Collinson, M. (ed.)|title=A History of Farming Systems Research|url=https://archive.org/details/historyoffarming0000unse|publisher=CABI Publishing|isbn=978-0-85199-405-5|date=2000}} * Jared Diamond, ''Guns, germs and steel. A short history of everybody for the last 13,000 years'', 1997. * {{Cite book|author=Mazoyer, Marcel; Roudart, Laurence|title=A history of world agriculture: from the Neolithic Age to the current crisis|publisher=Monthly Review Press. New York..|year=2006|isbn=978-1-58367-121-4|date=2005}}. * Watson, A.M. (1983). ''Agricultural Innovation in the Early Islamic World'', Cambridge University Press. * {{Cite book|last=Abel|first=Wilhelm|title=Geschichte der deutschen Landwirtschaft vom frühen Mittelalter bis zum 19. Jahrhundert|publisher=Ulmer|location=Stuttgart|year=1962}} * {{Cite book|last=Hesse|first=Manfred|others=Bundesministerium für Ernährung, Landwirtschaft und Forsten|title=Statistisches Jahrbuch über Ernährung Landwirtschaft und Forsten 1990.|publisher=Landwirtschaftsverlag, Münster-Hiltrup|year=1990|isbn=978-3-7843-1357-3}} * {{Cite book|last=Köpke|first=Ulrich|title=Umweltleistungen des Ökologischen Landbaus. In: ''Ökologie & Landbau.''|edition=2|year=2002|pages=6-18}} * {{Cite book|last=Mazoyer|first=Marcel|last2=Roudart|first2=Laurence|title=A History of World Agriculture: From the Neolithic Age to the Current Crisis|url=https://archive.org/details/historyofworldag0000mazo|publisher=Monthly Review Press|location=New York|year=2006|isbn=978-1-58367-121-4|date=2005}} * {{Cite book|last=Miedaner|first=Thomas|title=Von der Hacke bis zur Gen-Technik. Kulturgeschichte der Pflanzenproduktion in Mitteleuropa|publisher=DLG-Verlag|location=Frankfurt|year=2005|isbn=978-3-7690-0645-2}} * {{Cite book|last=Schulze|first=Eberhard|title=Deutsche Agrargeschichte: 7500 Jahre Landwirtschaft in Deutschland. 3. durchgesehene, verbesserte und ergänzte Auflage|publisher=Shaker-Verlag|location=Aachen|isbn=978-3-8440-2636-8|date=mar 17, 2014}} * {{Cite book|last=Saltini|first=Antonio|title=Agrarian sciences in the west|location=Florenz|year=2015}} * {{Cite book|last=Needham|first=Joseph|title=Science and Civilization in China|publisher=Caves Books|year=1986|location=Taipei|ref=Needham|lang=en}} == Referime == [[Kategoria:Agronomi]] [[Kategoria:Bujqësi]] [[Kategoria:Industria ushqimore]] 16aaneh3smhzul37xp3w658x22hwpjw 2940584 2940580 2026-04-13T08:14:49Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940580|2940580]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940584 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Tomb_of_Nakht_(2).jpg|parapamje| Skena bujqësore të shirjes, një dyqan drithi, korrje me [[Drapëri|drapër]], gërmime, prerje pemësh dhe lërim nga Egjipti i lashtë. Varri i Nakhtit, shekulli i 15-të para Krishtit]] [[Skeda:Ford_Tractor_with_ROPS_bar_fitted.JPG|parapamje| Shiriti mbrojtës i ripërshtatur në një traktor Fordson të mesit të shekullit të 20-të]] [[Skeda:Broiler_house.jpg|parapamje| Rritja intensive e pulave për mish në një fermë pulash]] [[Skeda:Fendt_Tractor_Ripping_up_Kulin.jpg|parapamje| [[Lavërtaria|Punimet lavërtare]] në një arë]] '''Bujqësia''' ose '''agrokultura''' është praktikë e kultivimit të [[Bimët|bimëve]] dhe [[Bagëtia|blegtorisë]]. <ref name="Office1999">{{Cite book |url={{google books|plainurl=y|id=GtBa6XIW_aQC|page=77}} |title=Safety and health in agriculture |publisher=[[International Labour Organization]] |year=1999 |isbn=978-92-2-111517-5 |page=77 |quote=defined agriculture as 'all forms of activities connected with growing, harvesting and primary processing of all types of crops, with the breeding, raising and caring for animals, and with tending gardens and nurseries'. |access-date=13 shtator 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722061757/http://books.google.com/books?id=GtBa6XIW_aQC |archive-date=22 korrik 2011 |url-status=live}}</ref> Bujqësia ishte zhvillimi kryesor në ngritjen e [[Qytetërimi|qytetërimit njerëzor]] të hershëm, ku bujqësia e specieve të [[Zbutja|zbutura]] krijoi teprica ushqimore që u mundësonin njerëzve të jetonin në qytete. Historia e bujqësisë filloi mijëra vjet më parë. Pas grumbullimit të drithërave të egra që filluan të paktën 105,000 vjet më parë, fermerët e sapolindur filluan t'i mbillnin ato rreth 11,500 vjet më parë. Delet, dhitë, derrat dhe bagëtitë janë zbutur mbi 10,000 vjet më parë. Bimët u kultivuan në mënyrë të pavarur në të paktën 11 rajone të botës. Bujqësia industriale e bazuar në monokulturë në shkallë të gjerë në shekullin e njëzetë dominoi prodhimin bujqësor, megjithëse rreth 2&nbsp;miliardë njerëz vareshin ende nga bujqësia për mbijetesë . == Hyrje == Produktet kryesore bujqësore mund të grupohen gjerësisht në [[Ushqimi|ushqime]], [[Fibrat|fibra]], lëndë djegëse dhe lëndë të para (të tilla si goma). Klasat e ushqimit përfshijnë [[Drithi|drithërat]], [[perimet]], [[Fruti|frutat]], vajrat e gatimit, [[Mishi|mishin]], [[Qumështi|qumështin]], vezët dhe kërpudhat. Mbi një e treta e punëtorëve në botë janë të punësuar në bujqësi, sektori i dytë vetëm pas sektorit të shërbimeve, megjithëse në dekadat e fundit, tendenca globale e një numri në rënie të punëtorëve në bujqësi vazhdon, veçanërisht në vendet në zhvillim, ku ndërmarrjet dhe fermat e vogla po tejkalohen nga bujqësia industriale. dhe mekanizimi që sjell një rritje të madhe të rendimentit të bimëve. [[Agronomia]] moderne, mbarështimi i bimëve, agrokimikatet si [[pesticidet]] dhe plehrat, dhe zhvillimet teknologjike kanë rritur ndjeshëm rendimentet e të korrave, por të cilat shkaktojnë dëme ekologjike dhe mjedisore. Mbarështimi selektiv dhe praktikat moderne në [[Blegtoria|blegtori]] kanë rritur në mënyrë të ngjashme prodhimin e mishit, por kanë ngritur shqetësime për mirëqenien e kafshëve dhe dëmtimin mjedisor. Çështjet mjedisore përfshijnë kontributin në [[Ndryshimet klimatike|ngrohjen globale]], varfërimin e akuiferëve, [[Shpyllëzimi|shpyllëzimin]], rezistencën ndaj antibiotikëve dhe ndotje të tjera bujqësore . Bujqësia është edhe shkaktar i ndjeshëm ndaj degradimit mjedisor, si humbja e biodiversitetit, shkretëtirëzimi, degradimi i tokës dhe ngrohja globale, të cilat të gjitha mund të shkaktojnë ulje të rendimentit të të korrave. [[Organizmat e modifikuar gjenetikisht]] përdoren gjerësisht, megjithëse disa janë të ndaluara në vende të caktuara. == Etimologjia dhe shtrirja == Fjala ''agriculture'' është një përshtatje e vonë në anglishten mejetare të fjalës nga gjuha latine {{Lang|la|agricultūra}}, nga {{Lang|la|ager}} 'fushë' dhe {{Lang|la|cultūra}} ' [[Lavërtaria|kultivim]] ' ose 'rritje'. <ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_x2z7/page/14 |title=The Oxford Dictionary of Word Histories |publisher=Oxford University Press |year=2002 |isbn=978-0-19-863121-7 |editor-last=Chantrell, Glynnis |page=[https://archive.org/details/oxforddictionary0000unse_x2z7/page/14 14]}}</ref> Ndërsa bujqësia zakonisht i referohet aktiviteteve njerëzore, disa lloje të milingonave, <ref>{{Cite news |last=St. Fleur |first=Nicholas |date=6 tetor 2018 |title=An Ancient Ant-Bacteria Partnership to Protect Fungus |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/10/06/science/ants-fungus-amber.html |url-access=limited |access-date=14 korrik 2020 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220101/https://www.nytimes.com/2018/10/06/science/ants-fungus-amber.html |archive-date=2022-01-01}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Li |first=Hongjie |last2=Sosa Calvo |first2=Jeffrey |last3=Horn |first3=Heidi A. |last4=Pupo |first4=Mônica T. |last5=Clardy |first5=Jon |last6=Rabeling |first6=Cristian |last7=Schultz |first7=Ted R. |last8=Currie |first8=Cameron R. |date=2018 |title=Convergent evolution of complex structures for ant–bacterial defensive symbiosis in fungus-farming ants |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=115 |issue=42 |pages=10725 |doi=10.1073/pnas.1809332115 |pmc=6196509 |pmid=30282739 |doi-access=free}}</ref> [[Termitet|termiteve]] dhe brumbujve kanë kultivuar të lashtat për deri në 60 milionë vjet më parë. <ref>{{Cite journal |last=Mueller |first=Ulrich G. |last2=Gerardo |first2=Nicole M. |author-link2=Nicole Gerardo |last3=Aanen |first3=Duur K. |last4=Six |first4=Diana L. |author-link4=Diana Six |last5=Schultz |first5=Ted R. |date=dhjetor 2005 |title=The Evolution of Agriculture in Insects |journal=Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics |volume=36 |pages=563–595 |doi=10.1146/annurev.ecolsys.36.102003.152626}}</ref> Bujqësia përkufizohet me qëllime të ndryshme, në kuptimin e saj më të gjerë duke përdorur burimet natyrore për të "prodhuar mallra që ndihmojnë jetën e njeriut, duke përfshirë ushqimin, fibrat, produktet pyjore, kulturat e kopshtarisë dhe shërbimet e tyre përkatëse". <ref name="Maine" /> Një përkufizim i përcaktuar kështu përfshin lavërtarinë ose bujqësinë e arave, hortikulturën, [[Blegtoria|blegtorinë]] dhe pylltarinë, por hortikultura dhe pylltaria në praktikë shpesh përjashtohen. <ref name="Maine">{{Cite web |title=Definition of Agriculture |url=http://www.maine.gov/education/aged/definition.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323075557/http://www.maine.gov/education/aged/definition.html |archive-date=23 mars 2012 |access-date=6 maj 2013 |publisher=State of Maine}}</ref> Ai gjithashtu mund të dekompozohet gjerësisht në '''bujqësi bimore''', që ka të bëjë me kultivimin e bimëve të dobishme, <ref name="Stevenson1971">{{Cite journal |last=Stevenson |first=G. C. |year=1971 |title=Plant Agriculture Selected and introduced by Janick Jules and Others San Francisco: Freeman (1970), pp. 246, £2.10 |url=https://archive.org/details/sim_experimental-agriculture_1971-10_7_4/page/363 |journal=Experimental Agriculture |publisher=Cambridge University Press (CUP) |volume=7 |issue=4 |pages=363 |doi=10.1017/s0014479700023371 |issn=0014-4797}}</ref> dhe në '''bujqësi të kafshëve''', prodhimin e kafshëve bujqësore. <ref name="Herren2012">{{Cite book |last=Herren |first=R.V. |url=https://books.google.com/books?id=-fQIAAAAQBAJ |title=Science of Animal Agriculture |publisher=Cengage Learning |year=2012 |isbn=978-1-133-41722-4 |access-date=2022-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531005013/https://books.google.com/books?id=-fQIAAAAQBAJ |archive-date=31 maj 2022 |url-status=live}}</ref> == Disiplinat == {{div col}} * [[Drithi]] * [[Bletaria]] * [[Blegtoria]] * [[Dhentaria]] * [[Pemëtaria]] * [[Perimtaria]] * [[Lavërtaria]] * [[Vreshtaria]] * [[Agronomia]] * [[Kopshtaria]] * [[Shpendaria]] * [[Gjedhëtaria]] * [[Hortikultura]] * [[Qumështaria]] * [[Entomologjia]] * [[Fitopatologjia]] {{div col end}} == Shih edhe == * [[Agrobiznesi]] * [[Agromineralet]] * [[Shkenca bujqësore]] * [[Shoqata e Bujqësisë Organike]] == Literatura == * {{Cite book |last=Acquaah |first=George |url=https://books.google.com/books?id=IzMhAQAAMAAJ |title=Principles of Crop Production: Theory, Techniques, and Technology |publisher=Prentice Hall |year=2002 |isbn=978-0-13-022133-9 |ref=Acquaah}} * {{Cite book |last=Chrispeels |first=Maarten J. |title=Plants, Genes, and Agriculture |url=https://archive.org/details/plantsgenesagric0000chri |last2=Sadava |first2=David E. |publisher=Jones and Bartlett |year=1994 |isbn=978-0-86720-871-9 |location=Boston, Massachusetts |ref=Chrispeels}} * {{cite journal|last=Alvarez | first = Robert A |year=2007 | title = The March of Empire: Mangos, Avocados, and the Politics of Transfer | url = http://caliber.ucpress.net/doi/pdf/10.1525/gfc.2007.7.3.28 | journal = Gastronomica | volume = 7 | issue = 3 | doi = 10.1525/gfc.2007.7.3.28 | accessdate=21. 4. 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110108035719/http://caliber.ucpress.net/doi/pdf/10.1525/gfc.2007.7.3.28 | archive-date=8. 1. 2011 |url-status=dead |pages=28-33}} * Bolens, L. (1997). "Agriculture" in Helaine Selin (ed.), ''Encyclopedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures''. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht/Boston/London. p. 20–22. * {{cite book|author=Collinson, M. (ed.) |title=A History of Farming Systems Research|url=https://archive.org/details/historyoffarming0000unse |publisher=CABI Publishing|year=2000|isbn=978-0-85199-405-5}} * Jared Diamond, ''Guns, germs and steel. A short history of everybody for the last 13,000 years'', 1997. * {{Cite book|author=Mazoyer, Marcel; Roudart, Laurence |title=A history of world agriculture: from the Neolithic Age to the current crisis|publisher=Monthly Review Press. New York..|year=2006|isbn=978-1-58367-121-4}}. * Watson, A.M. (1983). ''Agricultural Innovation in the Early Islamic World'', Cambridge University Press. * {{Cite book|last=Abel|first=Wilhelm|title= Geschichte der deutschen Landwirtschaft vom frühen Mittelalter bis zum 19. Jahrhundert |publisher= Ulmer |location= Stuttgart |year=1962}} * {{Cite book|last=Hesse|first=Manfred|others= Bundesministerium für Ernährung, Landwirtschaft und Forsten |title = Statistisches Jahrbuch über Ernährung Landwirtschaft und Forsten 1990. |publisher= Landwirtschaftsverlag, Münster-Hiltrup |year=1990|isbn=978-3-7843-1357-3}} * {{Cite book|last=Köpke|first=Ulrich|title= Umweltleistungen des Ökologischen Landbaus. In: ''Ökologie & Landbau.'' |edition=2 |year=2002|pages=6-18}} * {{Cite book|last=Mazoyer|first=Marcel|last2=Roudart|first2=Laurence|title= A History of World Agriculture: From the Neolithic Age to the Current Crisis |url=https://archive.org/details/historyofworldag0000mazo|publisher= Monthly Review Press |location= New York |year=2006|isbn=978-1-58367-121-4}} * {{Cite book|last=Miedaner|first=Thomas|title= Von der Hacke bis zur Gen-Technik. Kulturgeschichte der Pflanzenproduktion in Mitteleuropa |publisher= DLG-Verlag |location= Frankfurt |year=2005|isbn=978-3-7690-0645-2}} * {{Cite book|last=Schulze|first=Eberhard|title= Deutsche Agrargeschichte: 7500 Jahre Landwirtschaft in Deutschland. 3. durchgesehene, verbesserte und ergänzte Auflage |publisher= Shaker-Verlag |location= Aachen |year=2014|isbn=978-3-8440-2636-8}} * {{Cite book|last=Saltini|first=Antonio|title= Agrarian sciences in the west |location= Florenz |year=2015}} * {{Cite book |last=Needham |first=Joseph |title=Science and Civilization in China |publisher=Caves Books |year=1986 |location=Taipei |ref=Needham |lang=en}} == Referime == [[Kategoria:Agronomi]] [[Kategoria:Bujqësi]] [[Kategoria:Industria ushqimore]] kdw5bd5amr57fuq69zgwcrcxlmqagdb 0 1741 2940581 2917807 2026-04-13T08:13:25Z Smallem 126080 Rregullime: [[User:Smallem/Hollësi#datë|datë]], [[User:Smallem/Hollësi#formatim|formatim]], [[User:Smallem/Hollësi#pasurim|pasurim]] 2940581 wikitext text/x-wiki [[File:Bolsa_Mexicana_de_Valores.png|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bolsa_Mexicana_de_Valores.png|parapamje|Bursa meksikane në Paseo de la Reforma, [[Meksiko (qytet)|Mexico City]].]] '''Biznesi''' është praktikë e fitimit të jetesës ose fitimit të [[Paraja|parave]] duke prodhuar ose [[Tregtia|blerë dhe shitur]] produkte (të tilla si [[Mallrat|mallra]] dhe [[Shërbimi (ekonomi)|shërbime]]).<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=business|title=American Heritage Dictionary|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331131149/https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=business|archive-date=31 mars 2019|quote=business [:] 1. The activity of buying and selling [[commodity|commodities]], products, or services.}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=antLdkMwxMwC|title=Longman Business English Dictionary|publisher=Pearson Longman|isbn=9781405852593|edition=2nd|oclc=954137383|first=Pearson Pearson|last=Education|date=2007}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.ldoceonline.com/dictionary/business|title=Longman Dictionary of Contemporary English|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709032528/https://www.ldoceonline.com/dictionary/business|archive-date=9 korrik 2019|quote=business [:] 1 [...] the activity of making money by producing or buying and selling goods, or providing services.}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/business|title=Oxford Living Dictionaries|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501064740/https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/business|archive-date=1 maj 2019|quote=business [:] 2 The practice of making one's living by engaging in [[commerce]].}}</ref> Është gjithashtu "çdo aktivitet apo ndërmarrje e lidhur me qëllim fitimi".<ref>{{cite book|last=Burton|first=William|url=https://books.google.com/books?id=9OGU6qOu_3YC|title=Burton's Legal Thesaurus|date=2007|publisher=[[McGraw-Hill Education]]|isbn=9780071472623|edition=4th|page=68|oclc=70864526}}</ref> Pasja e një emri biznesi nuk e ndan subjektin afarist nga pronari, që do të thotë se pronari i biznesit është përgjegjës dhe përgjegjës për borxhet e shkaktuara nga biznesi. Nëse biznesi fiton [[Borxhi|borxhe]], kreditorët mund të ndjekin pasuritë personale të pronarit.<ref>{{Cite web|title=Definition of POSSESSION|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/possession|access-date=2022-11-20|website=www.merriam-webster.com|language=en}}</ref> Një strukturë biznesi nuk lejon normat e taksave të korporatave. Pronari tatohet personalisht mbi të gjitha të ardhurat nga biznesi. Termi përdoret gjithashtu shpesh në bisedë (por jo nga avokatë ose nga zyrtarë publikë) për t'iu referuar një [[Kampania|kompanie]], të tillë si një [[Korporata|korporatë]] ose [[Kooperativa|kooperativë]]. Korporatat, në kontrast me pronarët individualë dhe ortakëritë, janë një ent juridik i veçantë dhe parashikojnë përgjegjësi të kufizuar për pronarët/anëtarët e tyre, si dhe janë subjekt i normave të taksave të korporatave. Një korporatë është më e komplikuar dhe e shtrenjtë për t'u ngritur, por ofron më shumë mbrojtje dhe përfitime për pronarët/anëtarët. == Shiko edhe == * [[Tregtia]] * [[Prodhimi|Prodhimtaria]] * [[Ndërtimtaria]] * [[Hotelieria]] * [[Shërbimet]] * [[Shëndetësia]] == Referime == [[Kategoria:Ekonomi]] 6gxnlnmnhlk2h3a4ujtcsli67ykxlhx 2940583 2940581 2026-04-13T08:14:47Z Klein Muçi 52109 Undo revision [[Special:Diff/2940581|2940581]] by [[User:Smallem|Smallem]] [Undone using [[w:en:WP:Kill-It-With-Fire|Kill-It-With-Fire]]] Keqfunksionim i kodit 2940583 wikitext text/x-wiki [[File:Bolsa_Mexicana_de_Valores.png|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bolsa_Mexicana_de_Valores.png|parapamje|Bursa meksikane në Paseo de la Reforma, [[Meksiko (qytet)|Mexico City]].]] '''Biznesi''' është praktikë e fitimit të jetesës ose fitimit të [[Paraja|parave]] duke prodhuar ose [[Tregtia|blerë dhe shitur]] produkte (të tilla si [[Mallrat|mallra]] dhe [[Shërbimi (ekonomi)|shërbime]]).<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=business|title=American Heritage Dictionary|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331131149/https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=business|archive-date=31 mars 2019|quote=business [:] 1. The activity of buying and selling [[commodity|commodities]], products, or services.}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=antLdkMwxMwC |title=Longman Business English Dictionary |publisher=Pearson Longman |year=2007 |isbn=9781405852593 |edition=2nd |oclc=954137383}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.ldoceonline.com/dictionary/business|title=Longman Dictionary of Contemporary English|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709032528/https://www.ldoceonline.com/dictionary/business|archive-date=9 korrik 2019|quote=business [:] 1 [...] the activity of making money by producing or buying and selling goods, or providing services.}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/business|title=Oxford Living Dictionaries|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501064740/https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/business|archive-date=1 maj 2019|quote=business [:] 2 The practice of making one's living by engaging in [[commerce]].}}</ref> Është gjithashtu "çdo aktivitet apo ndërmarrje e lidhur me qëllim fitimi".<ref>{{cite book |last=Burton |first=William |url=https://books.google.com/books?id=9OGU6qOu_3YC |title=Burton's Legal Thesaurus |date=2007 |publisher=[[McGraw-Hill Education]] |isbn=9780071472623 |edition=4th |page=68 |oclc=70864526}}</ref> Pasja e një emri biznesi nuk e ndan subjektin afarist nga pronari, që do të thotë se pronari i biznesit është përgjegjës dhe përgjegjës për borxhet e shkaktuara nga biznesi. Nëse biznesi fiton [[Borxhi|borxhe]], kreditorët mund të ndjekin pasuritë personale të pronarit.<ref>{{Cite web |title=Definition of POSSESSION |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/possession |access-date=2022-11-20 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> Një strukturë biznesi nuk lejon normat e taksave të korporatave. Pronari tatohet personalisht mbi të gjitha të ardhurat nga biznesi. Termi përdoret gjithashtu shpesh në bisedë (por jo nga avokatë ose nga zyrtarë publikë) për t'iu referuar një [[Kampania|kompanie]], të tillë si një [[Korporata|korporatë]] ose [[Kooperativa|kooperativë]]. Korporatat, në kontrast me pronarët individualë dhe ortakëritë, janë një ent juridik i veçantë dhe parashikojnë përgjegjësi të kufizuar për pronarët/anëtarët e tyre, si dhe janë subjekt i normave të taksave të korporatave. Një korporatë është më e komplikuar dhe e shtrenjtë për t'u ngritur, por ofron më shumë mbrojtje dhe përfitime për pronarët/anëtarët. == Shiko edhe == * [[Tregtia]] * [[Prodhimi|Prodhimtaria]] * [[Ndërtimtaria]] * [[Hotelieria]] * [[Shërbimet]] * [[Shëndetësia]] == Referime == [[Kategoria:Ekonomi]] m9nkkzeu44klj08gqgfcqr0udq4oove 0 7563 2940476 2855075 2026-04-12T22:37:33Z ~2026-22593-34 186119 Hoqa nje film te shkruar gabimisht, ne te cilin aktori nuk ka luajtur rol, dhe shtova filmin Gjurma, ne te cilin aktori ka luajtur 2940476 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|emri=Reshat Arbana|foto=|ditëlindja=15 shtator 1940|vendlindja=Tiranë, Shqipëri|filma të shquar=Fije që priten 1976 Gjeneral gramafoni 1978 Liri a vdekje 1979 Nëntori i dytë 1982}} '''Reshat Arbana''' lindi më [[15 shtator]] [[1940]] në [[Tirana|Tiranë]], [[Shqipëria|Shqipëri]]. Ai është një aktor teatri dhe filmi. Një nga aktorët më popullorë të kinemasë shqiptare, me mbi 35 role, duke filluar që nga viti [[1963]]. Pasi i kreu studimet në shkollën e lartë për aktorë “Aleksander Moisiu”, pranë Teatrit Kombëtar në Tiranë, më 1968, filloi punë në Radio Tirana. Nga viti 1977 e deri sa doli në pension ishte aktor i Teatrit Kombëtar të Tiranës. Ndër rolet më të spikatura në film: Samiu tek [[Fije që priten]] 1976, Prefekti tek [[Gjeneral gramafoni]] 1978, Bimbashi tek [[Liri a vdekje]] 1979, Isa Boletini tek [[Nëntori i dytë]] 1982, Ahmeti tek [[Dora e ngrohtë]] 1983, Adnani tek [[Hije që mbeten pas]] 1985, Aliu tek [[Binarët]] 1987, Emili tek [[Rikonstruksioni]] 1988, Kuke Memini tek [[Balada e Kurbinit]] 1990. Për rolet e Dajlan Beut tek [[Kush vdes në këmbë]] 1984 dhe Kryetarit të Këshillit tek [[Kur hapen dyert e jetës]] 1986 ka fituar Medalionin e Festivalit të Filmit më 1985 e 1987. Në maj 2004 u rikthye në skenën e Teatrit Kombëtar me rolin e protagonistit në dramën [[Streha e të harruarve]]. Më 7 tetor 2011 Presidenti i Republikës, [[Bamir Topi]] i akordoi zotit Reshat Arbana [[Urdhri "Nderi i Kombit"|Urdhrin “Nderi i Kombit”]] me motivacionin: "Aktorit të shquar të teatrit dhe kinematografisë, i cili me interpretimin mjeshtëror dhe origjinalitetin e tij u bë një artist popullor e shumë i dashur për publikun, rolet e të cilit kanë pasuruar me vlera të reja kulturën kombëtare.” Më 26 nëntor 2011 në koncertin "Nëntori II" organizuar në kuadrin e javës së kulturës shqiptare me rastin e 99 vjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, Shoqata shqiptare në Parma të Italisë "Scanderbeg" i dorëzoi çmimin "Skënderbeu - Diaspora shqiptare në Itali" zotit Reshat Arbana të akorduar në emër të 24 shoqatave dhe subjekteve në Itali me motivacionin: Për personalitetin e jashtëzakonshëm, cilësinë artistike dhe frymëzimin me të cilin ka interpretuar role, histori, ngjarje, duke i pasuruar me humanizmin dhe kulturën që e karakterizon përherë. Çmimi ju dorëzua nga përgjegjesi i organizimit të shoqatës "Scanderbeg Parma" zoti Durim Lika. <ref>{{Cite web |url=http://www.scanderbeg.org/ita2/?p=589&lang=sq |title=Diaspora shqiptare në Itali i jep çmimin “Skënderbeu” artistit të njohur Reshat ARBANA {{!}} Scanderbeg.org<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën --> |url-status=dead |access-date=13 dhjetor 2011 |archive-date=3 dhjetor 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111203181734/http://www.scanderbeg.org/ita2/?p=589&lang=sq }}</ref> == Filmografia == * [[Babai]] (2019) Teatër * [[Ada]] (2013) * [[Në kërkim të kujt]] (2009) - Asim Qani * [[Familja Moderne]] (2008) - serial nga Kosova, Gjergji * [[Kaskadori shqiptar]] (1998) (TV) * [[Vite të rëndësishme]] (1997) * [[Jeta në duart e tjetrit]] (1991) - Profesori * [[Balada e Kurbinit]] (1990) - Kuk Memini, kryezoti * [[Vetmi]] (1990) - Andri * [[Flutura në kabinën time]] (1988) - Xhaxhai * [[Rikonstruksioni]] (1988) (TV) - Shoku Emil, Kryeinxhinieri i kantierit * [[Binarët]] (1987) - Ali Morina * [[Kur hapen dyert e jetës]] (1986) - Kryetari i këshillit të fshatit * [[Hije që mbeten pas]] (1985) - Adnan Kodra * [[Të paftuarit]] (1985) - Mark Ukacjerra * [[Kush vdes në këmbë]] (1984) - Dajlan Beu * [[Shirat e vjeshtës]] (1984) - I deleguari i Ministrisë * [[Zambakët e bardhë]] (1984) - Pedagog Petriti * [[Dora e ngrohtë]] (1983)- Ahmeti * [[Fundi i një gjakmarrjeje]] (1983) - Komandanti i Xhandarmërisë * [[Gracka (film)|Gracka]] (1983) - Gjenerali Amerikan * [[Kohë e largët]] (1983) * [[Nëntori i dytë]] (1982) - Isa Boletini * [[Shokët]] (1982) - Nikolla * [[Gjurmë në kaltërsi]] (1981) - Komandanti * [[Intendenti]] (1980) - Kryetari i këshillit të fshatit * [[Liri a vdekje]] (1979) - Bimbashi * [[Nga mesi i errësirës]] - (1978) - Zoti Ugolini, Keshilltari * [[Gjeneral gramafoni]] (1978) - Prefekti * [[Kur hidheshin themelet]] (1978) (TV) - Beqir Aga * [[Fije që priten]] (1976) - Sami Ameni * [[Pylli i lirisë]] (1976) - Xha Kovi * [[Tinguj lufte]] (1976) - Mësues Naimi * [[Kapedani (film)|Kapedani]] - (1972) - Një nga të rinjtë e fshatit * [[Plagë të vjetra|Gjurma]] - (1970) - Myrteza Shkoza * [[Duel i heshtur]] (1967), - Islami * [[Komisari i dritës]] (1966) - Nikoll Mustaqeziu * == Referime == <references/> [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] nn8u6ozvfv8p3f3ec25hhmby01q69dv 0 8049 2940537 2927783 2026-04-13T02:01:51Z Stephan1000000 114987 457 2940537 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Family Guy.jpg | genre = <!--Genres should be based on what reliable sources list them as and not on personal interpretations. -->[[Sitcom i animuar]]<ref>{{Cite web |last=Erickson |first=Hal |title=Family Guy (1999) |url=https://www.allmovie.com/movie/family-guy-animated-tv-series-v288489 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302023212/https://www.allmovie.com/movie/family-guy-animated-tv-series-v288489 |archive-date=2 mars 2022 |access-date=26 mars 2022 |website=[[AllMovie]] |language=en}}</ref> | creator = [[Seth MacFarlane]] | developer = {{plainlist| * Seth MacFarlane * [[David Zuckerman (producent televiziv)|David Zuckerman]] }} | voices = {{plainlist| * Seth MacFarlane * [[Alex Borstein]] * [[Seth Green]] * [[Lacey Chabert]] {{small|(1999)}} * [[Mila Kunis]] {{small|(1999–present)}} * [[Mike Henry (dublues)|Mike Henry]] * [[Patrick Warburton]] * [[Arif Zahir]] {{small|(2021-present)}} }} | theme_music_composer = [[Walter Murphy]] | composer = {{plainlist| * [[Ron Jones (kompozitor)|Ron Jones]] * Walter Murphy }} | country = Shtetet e Bashkuara | language = Anglisht | num_seasons = 24<!-- increment when a new season begins --> | num_episodes = 457 | list_episodes = Lista e episodeve të Family Guy | executive_producer = {{plainlist| * Seth MacFarlane * David Zuckerman {{small|(1999–2003)}} * [[Daniel Palladino]] {{small|(2001–02)}} * [[David A. Goodman]] {{small|(2005–12)}} * [[Chris Sheridan (writer)|Chris Sheridan]] {{small|(2005–12)}} * [[Danny Smith (writer)|Danny Smith]] {{small|(2008–present)}} * [[Mark Hentemann]] {{small|(2009–present)}} * [[Steve Callaghan]] {{small|(2009–present)}} * [[Alec Sulkin]] {{small|(2011–present)}} * [[Wellesley Wild]] {{small|(2011–15)}} * [[Cherry Chevapravatdumrong]] {{small|(2012–19)}} * [[Kara Vallow]] {{small|(2012–present)}} * [[Richard Appel]] {{small|(2012–present)}} }} | producer = {{plainlist| * Shannon Smith * Kim Fertman * [[Julius Sharpe]] * [[Steve Marmel]] {{small|(2011)}} * [[Sherry Gunther]] {{small|(1999–2003)}} }} | runtime = {{plainlist| * 20–27 minuta * 33-88 minuta {{small|(select episodes)}} }} | company = {{plainlist| * [[Fuzzy Door Productions]] * [[20th Television]]{{efn|I njohur si 20th Century Fox Television deri në sezonin e 18-të.}} {{small|(1999–2021)}} * [[20th Television Animation]]{{efn|I njohur si Fox Television Animation deri në sezonin 18. FTA më vonë u bë animacioni i 20-të televiziv gjatë sezonit të 19-të. Mori përsipër animacionin nga [[Film Roman]] pas dy sezoneve të para.}} {{small|(2021–present)}} }} | distributor = {{Plainlist| * 20th Television {{small|(1999–2020)}} * [[Disney–ABC Domestic Television]] {{small|(2020–present)}} }} | network = [[Fox Broadcasting Company|Fox]]<ref group="N">Episodi 50, "[[When You Wish Upon a Weinstein]]", u transmetua së pari në [[Adult Swim]] dhe episodi 147, "[[Partial Terms of Endearment]]", u transmetua së pari në [[BBC Three]] në [[Mbretëria e Bashkuar|Mbretërinë e Bashkuar]].</ref> | picture_format = {{plainlist| * [[NTSC]] {{small|(1999–2010)}} * [[HDTV]] [[720p]] {{small|(2010–present)}} }} | audio_format = {{Plainlist| * [[Dolby Pro Logic|Dolby Surround]] 2.0 {{small|(1999–2010)}} * [[Dolby Digital]] 5.1 {{small|(2010–present)}} }} | first_aired = 31 janar 1999 | last_aired = duke vazhduar | preceded_by = [[The Life of Larry and Larry & Steve|''The Life of Larry'' and ''Larry & Steve'']] | related = ''[[The Cleveland Show]]''<br />''[[American Dad!]]'' }} '''''Family Guy''''' është një [[sitcom]] i [[Animimi|animuar]] amerikan i konceptuar dhe krijuar nga [[Seth MacFarlane]] për [[Fox Broadcasting Company]]. Seriali përqendrohet rreth [[Familja Griffin|Griffins]], një familje jofunksionale e përbërë nga prindërit [[Peter Griffin|Peter]] dhe [[Lois Griffin|Lois]]; fëmijët e tyre, [[Meg Griffin|Meg]], [[Chris Griffin|Chris]], dhe [[Stewie Griffin|Stewie]]; dhe qeni i tyre i përkëdhelur antropomorfik, [[Brian Griffin|Brian]]. E vendosur në qytetin imagjinar të [[Quahog, Rhode Island|Quahog]], [[Rhode Island]], shfaqja shfaq pjesën më të madhe të humorit të saj në formën e gagave të prera metafiksionale që shpesh shpërqendrojnë [[Kultura amerikane|kulturën amerikane]]. ==Dubluesit== {| {{Prettytable}} |'''Roli''' |'''[[Dublimi|Dubluesi]]''' |- |Adam West |[[Adam West]] |- |Bonnie Swanson |[[Jennifer Tilly]] |- |Brian Griffin |[[Seth MacFarlane]] |- |Chris Griffin |[[Seth Green]] |- |Cleveland |[[Mike Henry]] |- |Diane Simons |[[Lori Alan]] |- |Glen Quagmire |[[Seth MacFarlane]] |- |Joseph 'Joe' Swanson |[[Patrick Warburton]] |- |Lauretta |[[Alex Borstein]] |- |Lois Griffin |[[Alex Borstein]] |- |Meg Griffin |[[Mila Kunis]] |- |Mr. Jonathan Weed |[[Butch Hartman]] |- |Peter Griffin |[[Seth MacFarlane]] |- |Stewie Griffin |[[Seth MacFarlane]] |- |Tom Tucker |[[Seth MacFarlane]] |- |Tricia Takanawa |[[Alex Borstein]] |- |} ==Epizodat== {| class="wikitable" ! Sezonet !! Epizodat !! Transmetimi i parë !! Transmetimi i fundit |- | Sezoni i parë || 7 || 31 janar 1999 || 16 maj 1999 |- | Sezoni i dytë || 21 || 23 shtator 1999 || 1 gusht 2000 |- | Sezoni i tretë || 22 || 11 korrik 2001 || 9 nëntor 2003 |- | Sezoni i katërt || 30 || 1 maj 2005 || 21 maj 2006 |- | Sezoni i pestë || 18 || 10 shtator 2006 || 20 maj 2007 |- | Sezoni i gjashtë || 12 || 23 shtator 2007 || 4 maj 2008 |- | Sezoni i shtatë || 16 || 28 shtator 2008 || 17 maj 2009 |- | Sezoni i tetë || 21 || 27 shtator 2009 || 20 qershor 2010 |- | Sezoni i nëntë || 18 || 26 shtator 2010 || 22 maj 2011 |- | Sezoni i dhjetë || 23 || 25 shtator 2011 || 20 maj 2012 |- | Sezoni i njëmbëdhjetë || 22 || 30 shtator 2012 || 19 maj 2013 |- | Sezoni i dymbëdhjetë || 21 || 29 shtator 2013 || 18 maj 2014 |- | Sezoni i trembëdjetë || 18 || 28 shtator 2014 || 17 maj 2015 |- | Sezoni i katërmbëdhjetë || 20 || 27 shtator 2015 || 22 maj 2016 |} ==Shënime== {{reflist|group=N}} {{notelist}} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Seriale të animuar]] [[Kategoria:Family Guy]] [[Kategoria:Seriale të animuara amerikane për të rritur të viteve 1990]] [[Kategoria:Seriale të animuara satirike amerikane të viteve 1990]] [[Kategoria:Sitcome amerikane të viteve 1990]] [[Kategoria:Emisionet televizive në gjuhën angleze]] s5mi8vr5oj19bnwiz1vvnb6l5d3m2un 4 25990 2940613 2939875 2026-04-13T08:41:23Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 /* Autoudha */ 2940613 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia:Zyra e Ankesave/Hyrja}} __TOC__ {{Clear}} {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 4 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> <!-- Skruani vetëm nën këtë vizë.--> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> == Grisja e 2të ABUZIVE e Ermal Beqiri nga admin Leutrim.P == {{#invoke:Mbyllje diskutimi|main|fillo|mbaje|}} Sipas argumenteve që u prezantuan, ndjej që mund ta mbyllim diskutimin. Argumentet pro kanë shfaqur kongruencë me politikën e Wikipedisë rreth shquarësisë, si dhe burimeve të bollshme që ekzistojnë rreth subjektit. Tema e njëjtë momentalisht [[:En:Ermal Beqiri|gjendet edhe në EnWiki]] pa asnjë kundërshtim, prandaj mund të llogarisim që diçka të paktën po bëhet si duhet këtu. Argumentet kundër kanë theksuar tonin ndoshta agresiv të tekstit dhe që artikulli nuk mbulohet në mënyrë domethënëse dhe afatgjate në media. Toni i artikullit është në draftim e sipër, mirëpo mendoj që për momentin është në gjendje të kënaqshme të redaktohet prej zërave të tjerë. ''Unë e kam zhvendosur artikullin në mainspace që tani.'' Procedura e grisjes së shpejtë po draftohet për momentin, që të parandalohet trajtimi i një teme kontraverse si kjo me kaq shumë ngutje, prandaj ftoj redaktorët dhe publikun e gjerë të vazhdojë diskutimin për atë tek [[Wikipedia:Kuvendi#Grisja e shpejtë|WP:Kuvendi#Grisja e shpejtë]] ose tek faqja e diskutimit nën propozimin aktual [[Wikipedia diskutim:Grisja e shpejtë]]. Në fushën disciplinore, qasja e Libertarianit ndaj temës dhe përdoruesve tjerë ka dalur të jetë agresive dhe prek pragun e "pronësisë së artikullit", prandaj si masë e vërejtjes për mbushjen e mureve të disa përdoruesve dhjetëra herë, ''po ia ndaloj redaktimin e faqes Ermal Beqiri dhe faqes së diskutimit për një muaj'', që të lejojë redaktorët tjerë ta kristalizojnë përmbajtjen. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 prill 2026 04:36 (CEST) {{hr}} @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] (të përmendur në cilësinë e administratorit). Për herë të dytë, më mënyrë abuzive, pa diskutuar më parë, pa hedhur propozime se si mund të përmirësohet, pa e propozuar për grisje, pa e hedhur në votim @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ka grisur faqen mbi [[Ermal Beqiri]]. Kësaj rradhe e ka mbrojtur faqen për të mos lejuar krijimin. U [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Grisja ARBITRARE e artikullit mbi Ermal Beqirin|ankova herën e parë këtu,]] por asnjë nga ju nuk u shpreh për veprimin e tij abuziv. Ky person (Beqiri) siç është dokumentuar në artikull - tanimë të grisur për herën e dytë - është person publik dhe ka qenë i përfshirë në disa ngjarje me rëndësi publike/kombëtare madhore, që nga videoja Meta-Prifti, tek skandali mbi tenderat e [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit|AKSHIT]], dhe deri tek Durana Tech Park. Shquarsia e tij për këto evente përmendet nga burime të shumta, të pavarura, me kredenciale tepër të larta. Edhe media të huaja si '''''ElPais''''' e kanë përmendur skandalin e AKSHIT. Në grisjen abuzive të herës së dytë ka ofruar si justifikim "''E kam grisur 3 here, perdoruesi i njejte po e rikrijon. Arsyet per mbajtje te tij ose jo jane shteruar te diskutimi me pare, dhe ZA''", por asnjë argument nuk është shterruar, asnjë argument nuk është ofruar, dhe asnjë konsensus nuk është arritur në ankesën time të parë. Kërkoj: # '''të dënohet veprimi i administratorit Leutrim.P''' qoftë për grisjen e parë, qoftë për grisjen e dytë, qoftë për mbrojtjen e palegjitimuar ndaj hapjes së artikullit. # të hiqet mbrojtja/pengesa ndaj krijimit artikullit. # '''të rikthehet artikulli siç ishte në gjendjen e fundit''', kryesisht punuar prej meje. (kjo me qëllim diskutimin e përmbajtjes së tij: shiko pikat më poshtë) # '''të diskutohet''' - në faqen e diskutimit të artikullit përkatës - pretendimi i administratorit LeutrimP '''për shquarsinë ose jo''' të Ermal Beqirit'''.''' # dhe pastaj të diskutohet mënyra e formulimit të fakteve të përmendura nga burime të shumta të pavarura dhe autoritative rreth veprimeve të Ermal Beqirit. (për diskutimin e këtyre pikave është esenciale ta kemi artikullin e grisut të rikthyer duke diskutuar meritat.) # Kërkoj së fundmi që Leutrim.P, apo edhe dhe aministratorë të tjerë, që mund të kenë konflikt interesi, apo të kenë patur kontakt social apo ekonomik, apo njohje me Ermal Beqirin, apo të jenë të punësuar në ndonjë nga kompanitë e tij, ta deklarojnë atë konflik interesi dhe ta "rekluzojnë" veten dhe të mos marrin pjesë në editimin e biografisë së tij. # Të dënohet veprimi i tij i fshirjes së faqes së diskutimit, veprim që e bën për të fshehur faktin që unë isha përpjekur të diskutoja paraprakisht mbi meritën artikullit atje. Grisja është bërë me qëllim menjëherë sapo unë hapa këtë diskutim këtu, ja linku i logut https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1422676 # Të dënohet veprimi i tij i bllokimit tim për 3 ditë, https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1422677 më pas i rikthyer/reverted, pa dhënë paralajmërim, dhe pa pritur që unë ta lexoja paralajmërimin. Theksoj dhe ngre pretendimin se unë solla në artikull vetëm fakte të përmendura nga burime të shumta, autoritative, dhe dytësore, pa lidhje me njëjra tjetrën, përfshirë portale investigative ekselente si Shteg dhe Reporter.al, dhe madje edhe burime të huaja. '''Ndaj është esenciale që diskutimi të bëhet mbi meritën e asaj që ishte shruar dhe është fshirë në mënyrë abuzive.''' Faleminderit! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:09 (CEST) (Ankesa e tansferuar këtu nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]) :Per sa i perket heres se pare jam shprehur dhe i qendroi atij mendimi. Ndersa kete fshirjen e dyte se di sakte se kush e krijoi prape qe e fshiu Leutrim.P. Nese @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] e ka krijuar ndersa ne menyre te njeanshme pa u debatuar dhe mare nje vendim teorikisht ka vepruar gabim. Per sa i perket ceshtjes se tonit te artikullit, bie dakord qe nevojitet nje ton sa me neutral, por edhe se nuk mund te shkruhen artikuj te thelluar mbi personat dhe ceshtjet e aktualitetit. E pranoje se personi ka shquarsi te mjaftueshme, por artikulli pervec se me ton neutral nuk mund te mbushet me akuzat dhe ato qe e akuzon shtypi. Thjesht mund te ekzistoi telegrafikisht, pa u thelluar se artikujt e gazetave dhe webit nuk mund te meren si burime serioze edhe kur shkruan nje gazete e njohur boterore e jo me shqiptare. Nga ana tjeter nuk mund te fshihet nje artikull vetem se nuk ka ton mjaftueshem asnjanes. Se i bie qe artikujve qe u gjendet nje gabim cfardo duhen fshire. Dhe me aq sa di une nuk ka artikuj pa ndonje gabim (perfshi edhe te mite, disa prej te cileve pa modesti jane me te mire se analoget e tyre te huaj). Keto sigurisht i them teorikisht, se nuk e kam lexuar artikullin. megjithate faleminderit personave qe menduan te me perfshinin ne diskutim edhe pse byroja me ka nen vezhgim. Me respekt te ndersjellte [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:59 (CEST) <div style="border-top: 1px solid green; margin: 10px 0;"></div> :-- [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#Grisja%20ARBITRARE%20e%20artikullit%20mbi%20Ermal%20Beqirin Diskutimi i kaluar]. -- Ketu, e jo te Kuvendi. @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]].<br> Si fillim, përse nuk do të kuptosh se nuk mund të shtosh kërkesa e ankesa te Kuvendi, pasi këtu është hapësira e dedikuar për atë çështje, dhe kur unë i transferoj këtu, ti përsëri vazhdon me zhbërje të veprimeve të mia me kokëfortësi, ndryshoje avazin e vjetër. Nuk mund ta krijosh atë artikull pa diskutim e konsensus ''në stilin Incognito''. Bllokimi nga redaktimi i Kuvendit është shumë i arsyetuar (edhe pse e anulova për arsye teknike), pasi ke shumë herë që bën të njëjtin veprim duke e ditur që s’lejohet dhe ke qenë i njoftuar. Sa për këtë që ke thënë kundër meje, nuk kam çfarë të shtoj. Për artikullin që po mundohesh dëshpërimisht me çdo kusht ta krijosh, e madje luftoje redaktuesin e ri që shtoi përmbajtje aty, s’do të thellohem se i qëndroj asaj që thashë te diskutimi i kaluar. Le ta cilësojnë të tjerët më mirë, sido që të vendoset në interes të Wikipedias dhe lexuesit, unë nuk jam kundër, ndryshime të reja mund të bëhen. Në mënyrën si po sillesh është edhe e vështirë ndonjëherë të diskutohet një çështje siç duhet; [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:GLOBALIST_LIBERTARIAN#Info Info]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:58 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] kur te jeni te disponueshem. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:02 (CEST) ::Qasja agresive dhe imponuese që ka përdoruesi i mësipërm, nuk çon asgjëkundi, konsensusi është (themeli dhe baza) kryesore në Wikipedia, sidomos kur ka qasje normale jo agresive apo imponuese.Thënë kjo mendoj nuk mund të rrimë çdo ditë duke sqaruar në detaje individë me qasje të tillë, ndaj propozoj të merren vendime në të tilla raste që mos na kthehen në preçedentë në të ardhmen. @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]]. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:18 (CEST) :Thua: '''''"Nuk mund ta krijosh ate artikull pa diskutim e konsensus"''''' . Kjo është absurde, dhe shkon kundër çdo gjëje që është wikipedia. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:06 (CEST) :Unë i kam hy krejt regjistrave të artikullit dhe diskutimeve të lidhura me këtë çështje. Ju kërkoj falje për tekstin e gjatë. Sa për ta rikujtuar se çka ka ndodhur (citatet janë korrigjuar për gramatikë): :{{collapse|2=Përmbledhja e ngjarjeve deri tash.|1= :# Libertarian e krijoi artikullin më 20 shkurt për Ermal Beqirin, atëkohë akoma i njohur për polemikat dhe aferat korruptive në Shqipëri dhe në sektorin e informatikës, që pati para kohësh edhe një karrierë deri diku të suksesshme. Artikulli erdhi me burime të mirëfillta dhe të besueshme, mirëpo toni nuk ishte i shkruar në [[Wikipedia:NPOV|mënyrë neutrale]]; më tepër ka qenë ''konfrontacional'' dhe ''i anuar ndaj një pikëpamjeje të veçantë'' (pra vetëm në kontekst hetimor). Artikulli deri aty pati nevojë për punë, por pati shquarësi të qartë dhe të padiskutueshme, pasi personi është në interes të projektit. :# Tek diskutimi i Leutrimit kërkon Libertariani një miratim të ndryshimit. Ai ma delegon mua dhe @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], pasi po e dyshon perspektivën e tekstit, duke cekur që "{{!xt|me syrin kritik ndaj tentim-kriminalizimit, nëse nuk ka burime për krime të dokumentuara publikisht, [redaktimet] të zhbëhen}}. Lanceloth, në diskutim cek që "{{!xt|jo kushdo që citohet njq moment për një ngjarje të caktuar duhet të ketë domosdoshm[ër]isht artikull në Wikipedia}}" (praktikisht duke invokuar [[:en:WP:CRYSTALBALL|WP:CRYSTALBALL]]). :# Dy ditë dhe tre redaktime më vonë, Leutrimi e fshiu, pastaj e riktheu, pastaj e fshiu sërish artikullin në mesnatë. Pa diskutim në FG, pa etiketë, me arsyetim që "{{!xt|mungon shquarësia [për] një artikull të veçantë}}" dhe se përdoruesi krijues "{{!xt|ka një tendencë kriminalizimi të personaliteteve të caktuara, me arsyen se qenkan nën hetime, ne nuk jemi gjykatë apo institucion ligjor}}". Këtu u kapërcye një proces që zakonisht ish vendosur me marrëveshje të përdoruesve, por u mendua si rast i qartë i një personi të pashquar. :# Vijoi ankesa tek Zyra e Ankesave. Gjatë ankesës së parë, toni i bisedimit del shumë armiqësor. Mes bisedimit, Leutrimi e akuzon Libertarianin që të jetë i afërt me Flladimin (një përdorues që poashtu shpesh ka nxjerrë debate me rrugë pa krye për tema akoma më të imëta se kjo). Flladi i kërkon durim derisa të dalin më shumë detaje, kurse Kleini cek që më e arsyeshme do të ishte "{{!xt|të krijohej një artikull që trajton fenomenin/ngjarjen në tërësi për të cilën akuzohet personi në fjalë}}" (pra ngjarja të ketë një faqe të vetën, kurse personat të ceken veçmas brenda asaj). ''(Pas një krehjeje të burimeve në historik, Beqiri ka më shumë se mjaftueshëm material për një artikull të vet.)'' :# Më 29 mars, Libertarian e rikrijon artikullin. Këtu shumë prej problemeve me perspektivë janë zgjidhur, dhe është i ndarë sipas temës dhe i renditur kronologjikisht sipas atyre që njohim publikisht rreth personit; të mirat dhe të këqijat. :# Më 2 prill, një person i ri me emrin @[[Përdoruesi:Lowkeyhuman|Lowkeyhuman]] mbishkruan artikullin komplet, dhe e harton një variant pa përmendur ngjarjet për të cilat është nën hetim subjekti. Redaktimi i tij thekson edhe mbulimin e tij në "{{!xt|media të biznesit si ''BusinessMag'' dhe ''Monitor''}}", gjë që nuk është në takt për një enciklopedi, dhe që jep dyshime për autorësinë e tekstit. Këtë e markon edhe si "redaktim i vogël". :# Më 3 prill, Libertariani e zhbën atë redaktim, duke e quajtur "{{!xt|propagandistik}}". Një përdorues IP e rishkruan redaktimin e Lowkeyhuman-it, ama më keq, më shkurt, dhe me më shumë gabime drejtshkrimore, gjë që ngjall dyshime për shkrim me AI ose thjesht hartim amator. :# Dy orë pas atij redaktimi, Leutrimi e fshiu artikullin për herë të fundit nën bazën që u rikrijua artikulli i fshirë (edhe pse përmbajtja dalloi prej artikullit paraprak).}} :Duke i konsideruar ngjarjet më sipër, pikëpamja ime është që ''burimet në media e meritojnë plotësisht shquarësinë e një biografie për Ermal Beqirin'', dhe se Leutrimi u ngut pa argumentuar kundër shquarësisë së artikullit. Aty ka Libertariani të paktën të drejtë, sado me ngulm që po e don artikullin të ekzistojë (rrallë martohet dikush me një artikull kaq shumë). Fatkeqësisht, e kam vërejtë edhe unë që në ca raste, Leutrimi merr hapa të shpejtë, dhe ndonjëherë ngacmon ndonjë gjë delikate. Ka ndodhur me Flladimin, dhe ka ndodhur edhe këtu. Këtu po sfidohet konsensusi disa herë, dhe është një model që po më shqetëson edhe mua pak pasi po e turbullon vendimmarrjen këtu. :Temat aktuale shpesh marrin mbulim në Wikipedia, edhe pse nuk jemi vetë medium (sigurisht ju kujtohet historia me [[Parashqevi Simaku]]n). Wikipedia u krijua ca muaj para se të ndodhte 9/11 dhe ishte atëkohë vendi më i mirë për të marrë informata për të në kohë reale—''mos të shtiremi sikurse nuk e përdorin njerëzit Wikipedinë ashtu''. Unë e Leutrimi jemi të Kosovës, dhe Libertariani e Lancelothi janë të Shqipërisë, dhe prandaj ka një jobarazi mes njohurive që mund të përdorim për ta gjykuar këtë temë. Ama një xhiro nëpër Google ta mbush kupën me burime të bujshme dhe të mirëfillta rreth personit, prandaj nuk është edhe që ka nevojë të argumentohet ''kundër'' shquarësisë. :Kjo na sjell tek ''toni i hartimit''. Kam vërejtë për Libertarianin që ka një tendencë me i kafshu redaktorët e tjerë. E kam hasë edhe unë personalisht nëpër artikujt për ca subjekte të ''Big Brother VIP Albania'', ku ka pikëpamje më të zhurmshme dhe agresive ndaj fshirjes së tyre (edhe pse kjo do të ishte punë e FG-së, jo speedydelete). Leutrimi aty me vend ka kritikuar atë praktikë, dhe sado që i ka problemet e tija me vendimmarrje ndonjëherë, këtu ka të drejtë që duhet me më shumë civilitet të trajtohen përdoruesit e tjerë, dhe të orientohemi në mënyrë më bashkëpunëtore. :Siç kam thënë në diskutimin tek [[Diskutim:Kujtim Mateli#c-Fallbackintoreality-20260402120000-GLOBALIST_LIBERTARIAN-20260401232000|Kujtim Mateli]] para disa ditësh, jemi në projektin më të madh grupor në botë. Ne punojmë sipas parimit të [[Wikipedia:Mirëbesimi|mirëbesimi]]t, dhe nëse mungon mirëbesimi, atëherë komplet bie poshtë bashkëpunimi mes redaktorëve. :Kur toni i artikullit del konfrontues, mos e fshij krejt artikullin por rishkruaje, dhe të qartësohet mes redaktorëve në faqen e diskutimit, në vend se të griset pa kurrfarë marrëveshjeje. Në vend se të llogarisim nënmotive të këqija prapa secilit përdorues, më e arsyeshme është të pyesim "{{Xt|si është duke e ndihmuar projektin përmes këtij veprimi?}}" Nuk është veç për hajt. Zakonisht vepron njeriu duke menduar se është në të drejtën, e pastaj del nuanca si këtu. Me të vërtetë dalin njerëzit më të kuptueshëm në të dyja anët nëse llogaritet mirëbesimi si parim fillestar. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 02:41 (CEST) ::Mendimi im për njohushmërinë e Ermal Beqirit (fus dhe intuitën njerëzore këtu timen) nuk mendoj se ka njohushmërinë e duhur dhe llogjikshme për të patur faqe në Wikipedia, pra të shtrirë në kohë, në të kundërt,nëse është konsensusi i duhur të rikthehet si artikull athere meqë është ky ngulm i madh nga nje editor që minimumi nuk ka llogari të regjistruar... dhe me shumë gjasa ( pa dashur te spekuloj) thjesht hamendësim nga toni dhe agresiviteti në të shkruar,mund të jetë Flladimi, po futemi në një vorbull të gjatë e pakuptimtë. Sa për @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], nuk e shoh qasjen e tij të nxituar, thjesht duke mos patur editorë aktivë të shumtë zgjedh mënyrën e tij që duket e shpejtë por jo se nuk është efikase ( nën optikën time). Tema të tilla në këtë formë dhe të zgjatura na çojnë në preçedentë jo fort të mira në të ardhmen. Ky është mendimi im final rreth kësaj teme. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 4 prill 2026 02:59 (CEST) :::E kuptoj pse ngutet. Wikipedia është përherë një projekt në ndërtim e sipër, dhe me shumë asfalt që duhet me u shtru. Qasja e tij aty është: merre vëmendjen e personave që munden me kontribu ma s'miri, apo merru vet me të ama pa shpenzuar tepër kohë në një temë të veçantë. :::Për temën e subjektit të artikullit, fakti që nuk pajtohesh me shquarësinë e artikullit është ''pikërisht'' pse u dashtë me u vendosë një diskutim për shquarësinë e tij n'FG—pasi ka mendime kundërshtare. Prapë del dëmi që u shkaktua t'u e trajtu pashquarësinë si të mirëqenë, dhe t'u e fshi artikullin për shkak se autori krijues "ka një tendencë kriminalizimi". Kjo është dashtë me u sjellë direkt para Libertarianit si ''vërejtje''. Është diçka që vërehet nëpër disa artikuj, qysh thotë Kleini, jo vetëm ky. :::[[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#c-Flladimi-20260223004600-Klein Muçi-20260222233000|Në diskutimin e mëparshëm]], Flladi ka shfaqë kundërshtim për sa i përket thellimit në temë dhe qëndrueshmërisë së burimeve, prandaj nuk kam naj parandjenjë që Libertariani kish argumentu ''kundër'' vetvetes. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:12 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] Nga e nxore kete mendim se jam perfshire ne debate, kur deri me 28 mars (per nje muaj) zoteria e tij Leutrim.P me kishte bllokuar se isha shprehur per ankesen e dyte te @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Ankes%C3%AB_ndaj_Leutrim.P_-_Stalking Ankesë ndaj Leutrim.P - Stalking Ankesë ndaj Leutrim.P - Stalking] per kete koment [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Zyra_e_Ankesave&oldid=2904907 e ka pergjithesisht jo individualisht] qe mund ta vleresoni edhe vete nese perputhet me [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1414872 arsyen qe perdor] (''Sulme personale ndaj përdoruesve të tjerë: Perdoruesi vazhdon me gjuhen e urrejtjes edhe kur ne ofrojme sqarime te qarta per problemet qe ai / te tjere kane. Problemi tjeter eshte agravimi I perdoruesve te rinj ndaj nesh kur japim spjegime duke i lajthituar ata ne nje loje agresive ndaj nesh per te mos na respektuar e fyer duke tentuar ta ulur imazhin tone dhe percmoj punen qe ne bejme ne tere wikipedian, ne raste kur as nuk ka te beje asgje me Flladmin ai inkuadrohet me nje gjuhe Cinike e Ta...''). [Sqarimet e qarta te Leutrim.P jane thjeshte mbyllje goje, per ta ditur ata qe impresionohen nga keto viktimizime] Ndersa per sa i perket pjeses se clirimit te bllokimit, nuk kam pasur deshire te kontribuoj se ne fund eshte e qarte se '''shkembi nuk levrohet'''! Edhe pse nuk kishte asnje justifikim per tme bllokuar, dhe sa per ate se une jam debatues i ashper jam vetem me Leutrim.P dhe Klein Muçin dhe menyren e tyre se si jane sjelle me mua dhe gjithe wikipedine. Por duke qene se je nje varur nga keta dy, po te sqaroje qe te krijosh nje gjykim tendin. Por pavaresisht se sipas rregulloreve nuk mund te bllokohet nje person me te cilin je ne debat ose eshte ankuar kjo nuk ka rendesi per personat ne fjale, une u ul autoritetin... keshtu qe duhem perjashtuar... [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:49 (CEST) ::::E thashe si hipotezë jo si fakt, dhe jo personale ndaj të tjerëve, sa për pjesën që " jami varur nga këta të dy" e ke ekstra gabim! Ka dhe diskutime dhe debate, por e rëndësishme është të ketë mirekuptim dhe jo agresivitet & imponim. Gjithë të mirat! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:54 (CEST) Unë kam përshtypjen që kam folur mjaftueshëm për këtë çështje [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Grisja ARBITRARE e artikullit mbi Ermal Beqirin|herën e parë]]. Disa herë të tjera më pas ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Të lutem zhbëje krijimin "User Page"|1]]; [[Stampa diskutim:Autorë shqiptarë|2]]) e kam këshilluar përdoruesin GLOBALIST LIBERTARIAN të reflektojë mbi qasjen e tij në lidhje me komunitetin dhe të diversifikojë tematikat e redaktimeve të tij që të mos ngrejë dyshime për [[w:en:WP:AGENDA|WP:AGENDA/WP:NOTSCANDAL]]. Këtë e thashë më së shumti pasi pashë [[Special:Permalink/2916876|gjendjen aktuale të artikullit mbi Unazën e Madhe të Tiranës]] i cili përmban vetëm dy rreshta ku njëri i dedikohet përsëri akuzave nga SPAK. Që nga ajo kohë është e vërtetë se kontributet e tij janë diversifikuar në tematikë por në pikën që gjendemi mendoj se është më mirë të gjykohet nga ndonjë administrator tjetër i papërfshirë më parë në këto diskutime. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 prill 2026 01:54 (CEST) :E falënderoj Fallbackintoreality, për përmbledhjen që e bën më të lehtë ngjarjen për tu kuptuar nga të tjerët. Përmbledhje shumë e saktë, pa mungesa dhe i mirëpres kritikat. Edhepse në një pjesë më të vogël nuk pajtohem me ato që ke konstatuar, disa elemente nuk i përdori si argument gjatë diskutimeve, pasi jam i rezervuar dhe preferoj të qëndroj larg spekulimeve. Mundohem që këtu të paraqes vetëm ato që janë fakte, sepse nuk mund të kaloj në teza hipotetike dhe të ndërmarr vendime/veprime mbi to. <br> :Veproj me praktika sa më efikase, dhe jo domosdoshmërisht me saktësi nanometrike. Vendimi merret pas cilësimit të shumë kritereve dhe konsensusit; nëse shumica nuk e kalojnë atë filtrin e shquarësisë/njohushmërisë/arsyes për të pasur artikull, mund të griset. <br> :Je thirrur në disa raste, po ashtu edhe Libertariani, ''ka shquarësi, ka burime..''. Pati ose jo burime, nëse ekzistenca e artikullit është e diskutueshme, është mirë të fokusoheni aty dhe të argumentoni ekzistencën e tij, dhe jo përmbajtjen. Shqyrtimi duhet bërë nga lartë-poshtë dhe jo e kundërta. Unë që nga fillimi kam kontestuar ekzistencën, që më pas të mund të cilësohej përmbajtja, e cila po ashtu doli të kishte tendencë në mënyrën e përpilimit, prandaj e grisa. <br> :Nuk jam marrë shumë me biografitë, përveç atyre që më duhet të merrem. Shumë veprimtarë të mëdhenj i kanë kushtuar jetën një profesioni/veprimtarie që kanë një artikull në Wikipedia. Çdo person që është në vëmendje të mediave për disa javë ose muaj nuk meriton domosdoshmërisht një artikull, sepse nuk ka përmbajtje të mjaftueshme të faktueshme për të, dhe do të kalohej në përmbajtje spekulative ose të trilluar nga vetë shkruesi për ta mbushur faqen, pa folur për përmbajtjet nga mediat, që shpeshherë edhe ato vetë janë të diskutueshme. Gjithashtu mund të trajtohej për fshirje pas një kohe, kur më të mos ketë shumë vëmendje mediatike. Ka dhjetra rregullore në WikiEn që parandalojnë krijimin e artikujve mbi këto baza. <br> :Kam të paktën 100 arsye pse duhej grisur. Kështuqë bëj thirrje të kalohet te pjesa; A të mbahet ose jo? Nëse po! Si mund të jetë përmbajtja, dhe a pretendon shkruesi të ketë autorësi/pronësi të artikullit duke kufizuar redaktimin nga të tjerë (duke mirëkuptuar kontestin e redaktimeve në rast kur janë të pabaza). Dhe kërkesat në formë liste si më lartë nga Libertariani, do duhej një qasje ndryshe ndaj nesh apo jo?. Presim një mendim të paanshëm. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 4 prill 2026 10:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] Ti je i lirë ta shtosh përmbajtjen e artikullit [[Unaza e Madhe e Tiranës|Unaza e madhe e tiranë]]<nowiki/>s. Unë informacionin që shtova e shtova me burime të besueshme, në mënyë konçize, pa bërë editorializime apo shtrembërime. Të lutem gjyko mbi meritat e asaj që kam shtuar unë. Ti po deshe zgjeroje më tej artikullim me ato që do ti. :Për sa i përket redaktimeve të mia, ato janë në fakt të larmishme, po ashtu akuza jote për Bias timin është boshe. Ja disa artikuj të krijuar nga unë (gjykoni vetë mbi cilësin e punimeve të mia dhe atyre të kontributorit mesatar): [[Jiang Xueqin]]. ''[[The Gospel Hoax]] [[The Manipulated Man]] [[Vitamin C and Cancer]] [[Nicholas Agar]] [[John Mearsheimer]] [[Against Democracy (libër)]]'' Por ti Klein Muçi ose nuk je i vëmendshëm, ose e bën qëllimisht për të hequr vëmendjen nga thelpi dhe duke e devijuar diskutimin në debate të kota. :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Unë nuk kam më se ctë shkruaj. Unë mendoj se pikat që kam paraqitur më sipër janë vetë evidente. Dua që të diskutohet në faqen e diskutimit të artikullit përkatës, dhe të diskutohet mbi meritat e përmbajtjes. Vetëm duke patur para syve atë që unë kisha shkruar mund të diskutohet mbi meritat. Jam PRO që artikulli të diskutohet edhe me elemente të tjera biografike të Beqirit. Por ju lutem rikthejeni. :@Të gjtihë të interesuarve: Nëse ju nuk ndiqni politikat e Wikipedias, unë nuk kam çfarë kontribuoj më në këtë Wikipedia. Megjithatë pasi të shoh nëse ju do ta riktheni artikullin/faqen apo jo, dhe nëse do lejoni ose jo që diskutimi të bëhet mbi meritat e përmbajtjes tek faqja e diskutimit përkatës, sipas politikave të Wikipedisë, '''unë do ta sjell në vëmendje këtë diskutim edhe tek Meta.Wiki.''' E di që mund të mos arrijë gjë, por '''për dokumentim do ta sjell në vëmendje të tyre''' faktin e grisjes arbitrare, dhe grisjes po ashtu të faqes së diskutimit të artikullit, ku unë e kisha hapur diskutimin jo një herë por dy herë. <u>'''Po ashtu, ky incident i përsëritur 2 herë, do më dekurajojë të kontribuojë më tej në këtë Wikipedi.'''</u> Flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:06 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], harrova diçka të rëndësishme : Fakti që kërkohet me ngulm rikthimi i faqes së Ermal Beqirit nga i njëjti editor që e ka krijuar faqen, mos është konflikt interesi ([[:en:Wikipedia:Conflict of interest|COI]]), sepse është anashkaluar ky detaj, me këtë vijë logjike atherë hajde rikthejmë faqe të tjera që jane grisur dhe e bëjmë standart të ri në dallim nga gjithë wikit! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:35 (CEST :[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], e drejtë, por unë nuk kam interes t'e "tjerri" tutje çështjen shkaku i kohës, besoj se kontribova me disa ide të reja me deklarimin tim më lartë për sqarim,dhe Libertariani po të dojë le t'i prijë tutje ankesës që ka parashtruar, unë rrotull jam nëse ai ose të tjerë më ftojnë për zgjidhje konkrete. Natën. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:33 (CEST) ::Konsiderohet konflikt interesi vetëm nëse kuptohet që ka motive përtej Wikipedisë që po e nxisin këtë ankesë dhe insistim, ama po duket që këtë sjellje e ka tek çdo artikull ku redakton, pra nuk mund ta potencoj diçka të tillë këtu pa dëshmi. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 00:37 (CEST) :::po por theksuar më tepër tek artikulli i [[Ermal Beqiri|Ermal Beqirit]]. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:39 (CEST) @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladmi]] Versionin që u gris mund ta shofësh këtu, https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal_Beqiri_(draft) Thjesht shife dhe po deshe bashkëpuno me @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] nëndryshimet që shifni të arsyeshme. Të lutem ki parasysh se ky person ka qenë i përfshirë në 3 skandale të ndryshme publike, të dokumentuara me referenca dytësore. Këtu ke referenca të tjera. Sipas Wikipedias referencat sekondare, pra kur media apo autorë të tjerë raportojnë mbi një ngjarje janë më të besueshme sesa psh po të kishim cituar direkt SPAKun. https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality/Ermal_Beqiri_(draft) --[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 14:51 (CEST) :Si thu në fillim të votojmë për ato pikat që kam shprehur unë më lartë? Duhet të votojmë a është i drejtë fakti që ti ke grisur dy herë një artikull pa diskutuar më parë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 19:44 (CEST) :Për ta kuptuar jologjikën tënde, së pari lexo pikën 6 që ke listu. Po se kuptove dhe atëherë qfarë kërkesa të palogjikshme bën!! Atëherë lëre fare, do kalohet në absurditet. Lexoje diskutimin më lartë komplet qoftë edhe 3 herë, lexo qfarë thanë të tjerët, nëse unë qenkam gabim nuk mund të jenë të gjithë në të gabuarën apo jo?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:08 (CEST) ::Nuk thashë më kot dje, sdo ketë fund kjo gjë, në en wiki nuk ka "tolerance" kaq të gjatë dhe të detajuar. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:13 (CEST) :::Shko provo grise artikullim mbi Ermal Beqirin në En.Wiki po ta mbajti. https://en.wikipedia.org/wiki/Ermal_Beqiri [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:21 (CEST) ::::po ma mbajti?! e para vazhdon me këtë gjuhë komunikimi, e dyta faqen nuk e ke ende të pranuar në en wiki nga editor, e treta unë nuk replikoj më. Me të mira! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:26 (CEST) :::::Po pra po, po të them që për të kuptuar sa gabim je ti dhe Leutrimi në këtë rast specifik, shko provoje të bësh/bëni të njëjtat veprime që bëni këtu tek artikulli në anglisht, pra grisje abuzive, pa diskutuar, pa ofruar përmirësime etj. :::::Unë e kuptoj, dhe e pranojë, është faji im, unë kam një karakter shumë të prerë ndaj të kërkoj falje ty dhe të tjerëve, por ju nga ana tjetër, nëse nuk keni konflikt interesi - ju lutem, ju përgjërohem, lejeni karakterin tim mënjanë dhe më gjykoni vetëm editimet. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:32 (CEST) ::Nuk është konflikt interesi të duash të përmirësosh wikipedinë duke shtuar informacione, me referenca të shumta nga burime dytësore të besueshme. Qëllimi im ishte pasyqrimi i realitetit. Ti dhe të tjerë bëni luftra për tu hap biografi lojtarëve të BB. Dhe mua një qytetari që do të ndëshkohet vjedhja dhe korrupsioni nuk më lejohet të hap faqe mbi një person që ka vjedhur miliona euro, që ka rrëmbyer një konkurrent tjetër dhe që ka qenë edhe i përfshirë në ngjarje të tjera [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)#Ekspozimi i hershëm publik|madhore para një dekade (videoja meta prifti.]])? ::Konfliktin e itneresit me gjasa e ke ti dhe të tjerë, që më pengoni mua ta shtoj atë informacion. Unë nuk kam shtuar as edhe një presje pa e pajisur me referencën përkatëse. Ti në anën tjetër, e ke grisur 2 herë artikullin, pa diskutuar, pa propozuar ndryshime, pa ndjekur procedurën e grisjes. Që të diskutohet një artikull i mirë-referencuar nëse duhet grisur apo jo, duhet diskutuar me artikullin të pranishëm, duke vendosur stampën e grisjes dhe duke e diskutuar në kanalet e përshtatshme. Ti do ti anashkalosh të gjitha këto hapa, sepse ai me konflik interesi je ti. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:20 (CEST) :::Kjo që po tenton të bësh ti me çdo kusht, quhet [[w:en:WP:AGENDA|WP:AGENDA]]. Herën e kaluar të patëm mundësuar "të krijohej një artikull që trajton dukurinë/ngjarjen në tërësi për të cilën akuzohet personi në fjalë". Por ti nuk pranon zgjidhje, se nuk po kërkon zgjidhje, por zbatim plani. Në atë rast më vjen shumë keq por s'do kesh sukses, sidoqoftë nëse i merr votat poshtë, unë vet do ta rikthej artikullin. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:46 (CEST) [https://sq.wikipedia.org/wiki/Diskutim:Ergys_Agasi#Rasti%20tjet%C3%ABr Rasti tjetër; Ergys Agasi]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 02:30 (CEST) <div style="border-top: 1px solid green; margin: 10px 0;"></div> Votimi - Për të shprehur qëndimin tuaj se duhet rikrijuar apo jo ky artikull votoni me: {{PËR}}, {{KUNDËR}} ose {{ASNJANËS}}.<br> (''Diskutimi më sipër është aktiv, kjo formë votimi është për përmbyllje të kërkesës me një vendim përfundimtar'')<br> === Votimi === *{{KUNDËR}} - Sipas argumenteve të dhëna në diskutim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 18:40 (CEST) *{{KUNDËR}} - E kam shprehur në diskutim arsyen se pse. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:14 (CEST) *{{ASNJANËS}} - Siç kam thënë disa herë në diskutim dhe siç ia kam shprehur dhe atij vetë, vëmendja ime është më së shumti te qasja e përdoruesit GLOBALIST LIBERTARIAN në përgjithësi ndaj projektit që anon drejt [[w:en:WP:PUSH|WP:PUSH]], ku artikulli për të cilin po diskutohet është vetëm njëri nga rastet. Mund të ketë dhe të drejtë në qasjen e tij por projekti aktual i SqWiki-it nuk i përballon dot qasje të tilla pasi i mungojnë mekanizmat e nevojshëm (si në fuqi të thjeshtë pune ashtu dhe në struktura të ngritura) për të kryer ''check and balance'' e nevojshëm. Kujtojmë se përmbi të gjithë mekanizmat e tjerë, EnWiki ka dhe [[w:en:WP:ARBCOM|ArbCom]] dhe përsëri hyrja e WP:PUSH nis me faktin se si ArbCom e ka të vështirë të trajtojë situata të tilla. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:42 (CEST) *{{PËR}} - ''me kusht që të ndalohet Libertariani prej redaktimit të artikullit në faqen kryesore për 3 muaj.'' Absolutisht nuk jam dakord me shtyrjen e agjendës që po bëhet, dhe ngulmi i tij po na i mbush muret duke i heshtur zërat e tjerë në çdo diskutim rreth këtij artikulli, duke përfshirë [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)|atë ku momentalisht po e ushtron një draft në hapësirën time]]. Mendoj që ka nevojë për pushim prej kësaj teme për pak kohë. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 8 prill 2026 01:03 (CEST) *{{PËR}} - Unë vullnetarisht nuk do ta editoj më atë artikull në rast se mbahen të gjitha faktet e mirë referencuara. Nuk kam asnjë kundërshti ndaj shtimit të fakteve të tjera biografike apo arritjeve profesionale. Propozoj dhe më duket gjithashtu një kompromis i mirë që as Leutrim.P apo Lanceloth të mos editojnë së paku editimet që mund të konsiderohen tendencioze ti diskutojnë më parë në faqen e diskutimit. Unë edhe se do heq dorë nga editimi i artikullit, nëse do gjej ndonjë referencë që jep fakte të reja, do ruaj lirinë ta propozoj në faqen e diskutimit dhe ndonjë nga ju kur të ketë kohë të shohi mundësinë ta vendosi. Ju flm!--[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 8 prill 2026 20:21 (CEST) *{{PËR}} - Duke qene se sipas edhe pranimit te pergjithshem, emri eshte mjaftueshem i shquar per te pasur nje artikull, edhe pse sipas mendimit qe kam shprehur, duhet te jete sa me telegrafikisht dhe jo te perqendrohet te akuzat. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:45 (CEST) {{#invoke:Mbyllje diskutimi|main|mbaro||}} == [[Autoudha]] == Propozoj të përdoret autostradë si titull kryesor jo sepse auto-udhë është e pasaktë, por sepse autostradë është forma më neutrale në planin e standardit të përgjithshëm të shqipes dhe është gjerësisht e dëshmuar në burimet institucionale të Shqipërisë, ndërsa në Kosovë rezultojnë në përdorim të dyja format, auto-udhë dhe autostradë. Për të respektuar si standardin, ashtu edhe përdorimin kosovar, zgjidhja më e ekuilibruar është të mbahet autostradë si lemë kryesore dhe të shënohet auto-udhë në hyrje si variant i përdorur në Kosovë. [[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]]) 7 prill 2026 23:26 (CEST) :@[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] Jam dakord me perdorimin e termit autostradë, jo edhe aq me argumentet e tua, por sepse si duhet te perdorim pastaj superstrade dhe rruget per makina brenda qytetit apo midis qyteteve qe nuk jane as autostrada, as superstrada?! Mos duhet te shtojme termat autorrugë dhe superudhë?!, per te cilat jam i bindur se supershqiperuesit jane gati ti perdorin, ashtu sic veprojne duke shperfillur terma te perdorur ne shqip prej shekujsh. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 7 prill 2026 23:52 (CEST) --- (Ankesa e tansferuar këtu nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]) --- :Megjithëse zakonisht jam për gjetje fjalësh me bazë shqipe, siç jam shprehur dhe te vetë përdoruesi Leutrim.P, termi "autoudhë" është fjalë ''[[w:en:portmanteau|portmanteau]]'' ndërgjuhësore. Edhe pse e kuptoj larminë e madhe të përdorimeve që ka termi "auto" tashmë si dhe përdorimin që gjen termi "autoudhë" në territoret e Kosovës. Më parë kam propozuar që mbase do të ishte më mirë të përdoreshin termat përkatës që përdorin Kodet Rrugore, cilado qofshin ato. Por gjithsesi, cilado qoftë zgjedhja, do të ishte mirë që të aplikohej jo vetëm te artikulli që është përmendur por dhe te [[:Kategoria:Autoudha]] dhe faqet e përfshira në të. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 8 prill 2026 18:22 (CEST) :Nuk me duket e drejte qe te shtrohet te ankesat, kur eshte nje sugjerim i pergjithshem per perdorimin e nje termi. Nuk po ankohet per nje apo disa shkrime, por po sugjeron ne kuvend menyren e perdorimit te termit. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:47 (CEST) Unë jam për mbajtjen e emrit aktual. Është jo pak e habitshme se në Wikipedian shqiptare, kur është rasti për të kryer punë, s’paraqitet ndokush, të gjithë qëndrojnë në hije. Por kur dikush bëhet flamurtar dhe e merr atë rol, pothuajse të gjithë e kundërshtojnë. Çfarë paradoksi! Kurse për ligjvënie s’përton askush, çdo ditë shfaqen ligjvënës të rinj me ide të reja. Kjo është për t’u duartrokitur apo jo? Punët e vështira, punët e mëdha, s’i do askush, prandaj s’është ndonjë çudi që gjendja ishte siç ishte dhe ende është. Sa për ty, Shqiperia2000, hera e parë që pashë emrin tënd të përdoruesit diku, jeni sikur qeliza të fjetura. Në asnjë proces nuk merrni pjesë, kurse për të luftuar me mua, se si e gjeni kohën e [[Teleportimi|mënyrën]]! E kam ruajtur me rezerva të shprehurit për atë që edhe ju nga Shqipëria po flisni më pak shqip se ne që jemi më mbrapa jush, dhe atë me entuziazëm e krenari! gjë që është po ashtu një polemikë në vetvete. Flladim, si po të shkon rekrutimi i rezistencës së re? Pritet një valë e re militantësh për t’i luftuar ndryshimet e mia! Njeriu aq sa ka përceptim, aq larg sheh; prandaj nuk do të mundesh ndonjëherë ta kuptosh një mënyrë të avancuar të menduarit. Për dikë shkëmb, për dikë shumë i urtë, varet si e kërkojnë rrethanat. Çfarë dëme ke bërë ti me shokët, taman puna ta diskutoj unë tani me ty këtë çështje, shkruajta këtu me pendim. [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Leutrim.P/Arkivi_1#Zhvendosjet%20masive 1]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:55 (CEST) :Do të ishte më e dobishme që diskutimi të mos kalonte në vlerësime për përdoruesit, por të mbetej te vetë çështja e emërtimit. Pjesëmarrja më e madhe ose më e vogël e dikujt nuk është argument për ose kundër një propozimi; ajo që ka rëndësi është nëse propozimi qëndron në meritë. :Nga ana ime, ky nuk është sulm personal ndaj [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe as mohim i punës së bërë deri tani. Përkundrazi, do të vlerësoja një përgjigje të arsyetuar pikërisht në meritat e çështjes: pse duhet të mbahet ky titull si formë kryesore dhe cilat janë kriteret enciklopedike që e mbështesin atë zgjedhje. :Mendoj se debati nuk duhet formuluar si kundërvënie mes Shqipërisë, Kosovës apo hapësirave të tjera shqipfolëse. Kjo sepse vetë përdorimi zyrtar nuk është njëtrajtshëm: në Shqipëri [https://qbz.gov.al/preview/ad1c89b1-88fa-402f-8456-a653dcbd44dd Kodi Rrugor i Republikës së Shqipërisë] e përkufizon termin '''autostradë''' dhe edhe [https://fjale.al/autostrad%C3%AB FJALË] regjistron po këtë formë. Ndërkohë, në Kosovë gjenden në dokumente zyrtare si '''autostradë''' ([https://kryeministri.rks-gov.net/wp-content/uploads/2024/01/PKZH-2024-2026.pdf PKZH 2024–2026]) ashtu edhe '''autoudhë''' ([https://askapi.rks-gov.net/Custom/17b7960b-560f-4f8d-b5e1-ae287843a917.pdf Statistikat e Transportit 2024]). Edhe në Maqedoninë e Veriut, në materialet zyrtare në shqip që kam gjetur, përdoret forma '''autostradë/autostrada''' ([https://roads.org.mk/sq/rrjeti-rrugor/ Rrjeti rrugor], [https://roads.org.mk/sq/2022/07/01/u-nenshkrua-marreveshja-me-berzh-in-per-ndertimin-e-autostrades-shkup-bllace-faza-e-dyte/ Ndërtimi i autostradës Shkup–Bllacë]). Pra, vetë materiali institucional tregon se çështja nuk zgjidhet me logjikë krahinore, por me arsyetim enciklopedik. :Pikërisht për këtë arsye, unë po propozoj që të diskutohet se cila formë është më e përshtatshme si titull kryesor për një enciklopedi: ajo që është më e njohshme, më e qartë dhe më lehtësisht e kërkueshme për lexuesin. Kjo nuk nënkupton përjashtimin e formës tjetër; përkundrazi, forma tjetër mund dhe duhet të ruhet si variant, ridrejtim ose të përmendet në hyrje. :Prandaj do të doja një përgjigje të arsyetuar në meritë se pse titulli duhet të mbetet “Autoudhë” dhe pse nuk do të ishte më i përshtatshëm kalimi te “Autostradë”, në bazë të përdorimit, kuptueshmërisë dhe funksionit enciklopedik. :[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]]) 9 prill 2026 17:17 (CEST) :Me sa duket prandaj me ka bllokuar ate muaj, duke shpresuar se nuk do te kishte njeri ta kundershtonte ne idete e tij, xhahiliste te veshura me "flamur patriotik" gjoja se po ndihmon shqipen. Po sdua qe te vazhdoi me kete teme se jo vetem po flasim per nje teme tjeter, por edhe skam aq shume nerva ti mbush mendjen atij qe nuk kupton. Autoudha eshte nje term i sajuar keq, pavaresisht se perdoret edhe institucionalisht ne Kosove. Nga ana tjeter ne nuk shpikim terma, ato qe jane, jane! Gjuha shqipe ne qofte se vleresohet si shume e vjeter, duhen respektuar ato terma qe ka origjinale apo te huazuara, ndryshe hajde shpikim nje gjuhe te paster (?!) :Nga ana tjeter te respektohet nisesi i diskutimit dhe mos te futemi ne ceshtje te vjetra ne menyre personale. Ose ai qe e kundershton kete term, te sjell shembuj sa me te vjeter te perdorimit te nje termit qe parapelqen dhe te jap te kuptoi se ka perdorim popullor, literaturor apo institucional. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 9 prill 2026 23:54 (CEST) '''KOMENT''' Mështes pozicionin e Shqipëria2000. Mendoj se titulli duhet të jetë "Autostrada". Tek "Autoudha" mund të rivendosim një ridirect, në mënyrë që ata që e përdorin këtë term të ridrejtohen atje ku duhet. Mendoj se zelli për të mbrojtur shqipen i tejkalon masat. Psh edhe ky artikulli mbi "Insufiçiencën kardiake" https://sq.wikipedia.org/wiki/D%C3%ABshtimi_i_zemr%C3%ABs është riemërtuar si "Dështimi i zemrës". Termi gjerësisht i përdorur në shqip është "insufiçienca", mjafton një kërkim i shpejtë në google. Është gabim që unë ia kam shpjeguar, por nuk po e gjej dot komentin që kam bërë as tek faqja e diskutimit as tek talk page i përdoruesit. --[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 13 prill 2026 10:41 (CEST) 5mn3h4eblbrml4qgrtgm4j2ho40pbwj 2940618 2940613 2026-04-13T08:46:51Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 /* Autoudha */ Përgjigje 2940618 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia:Zyra e Ankesave/Hyrja}} __TOC__ {{Clear}} {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 4 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> <!-- Skruani vetëm nën këtë vizë.--> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> == Grisja e 2të ABUZIVE e Ermal Beqiri nga admin Leutrim.P == {{#invoke:Mbyllje diskutimi|main|fillo|mbaje|}} Sipas argumenteve që u prezantuan, ndjej që mund ta mbyllim diskutimin. Argumentet pro kanë shfaqur kongruencë me politikën e Wikipedisë rreth shquarësisë, si dhe burimeve të bollshme që ekzistojnë rreth subjektit. Tema e njëjtë momentalisht [[:En:Ermal Beqiri|gjendet edhe në EnWiki]] pa asnjë kundërshtim, prandaj mund të llogarisim që diçka të paktën po bëhet si duhet këtu. Argumentet kundër kanë theksuar tonin ndoshta agresiv të tekstit dhe që artikulli nuk mbulohet në mënyrë domethënëse dhe afatgjate në media. Toni i artikullit është në draftim e sipër, mirëpo mendoj që për momentin është në gjendje të kënaqshme të redaktohet prej zërave të tjerë. ''Unë e kam zhvendosur artikullin në mainspace që tani.'' Procedura e grisjes së shpejtë po draftohet për momentin, që të parandalohet trajtimi i një teme kontraverse si kjo me kaq shumë ngutje, prandaj ftoj redaktorët dhe publikun e gjerë të vazhdojë diskutimin për atë tek [[Wikipedia:Kuvendi#Grisja e shpejtë|WP:Kuvendi#Grisja e shpejtë]] ose tek faqja e diskutimit nën propozimin aktual [[Wikipedia diskutim:Grisja e shpejtë]]. Në fushën disciplinore, qasja e Libertarianit ndaj temës dhe përdoruesve tjerë ka dalur të jetë agresive dhe prek pragun e "pronësisë së artikullit", prandaj si masë e vërejtjes për mbushjen e mureve të disa përdoruesve dhjetëra herë, ''po ia ndaloj redaktimin e faqes Ermal Beqiri dhe faqes së diskutimit për një muaj'', që të lejojë redaktorët tjerë ta kristalizojnë përmbajtjen. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 prill 2026 04:36 (CEST) {{hr}} @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] (të përmendur në cilësinë e administratorit). Për herë të dytë, më mënyrë abuzive, pa diskutuar më parë, pa hedhur propozime se si mund të përmirësohet, pa e propozuar për grisje, pa e hedhur në votim @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ka grisur faqen mbi [[Ermal Beqiri]]. Kësaj rradhe e ka mbrojtur faqen për të mos lejuar krijimin. U [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Grisja ARBITRARE e artikullit mbi Ermal Beqirin|ankova herën e parë këtu,]] por asnjë nga ju nuk u shpreh për veprimin e tij abuziv. Ky person (Beqiri) siç është dokumentuar në artikull - tanimë të grisur për herën e dytë - është person publik dhe ka qenë i përfshirë në disa ngjarje me rëndësi publike/kombëtare madhore, që nga videoja Meta-Prifti, tek skandali mbi tenderat e [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit|AKSHIT]], dhe deri tek Durana Tech Park. Shquarsia e tij për këto evente përmendet nga burime të shumta, të pavarura, me kredenciale tepër të larta. Edhe media të huaja si '''''ElPais''''' e kanë përmendur skandalin e AKSHIT. Në grisjen abuzive të herës së dytë ka ofruar si justifikim "''E kam grisur 3 here, perdoruesi i njejte po e rikrijon. Arsyet per mbajtje te tij ose jo jane shteruar te diskutimi me pare, dhe ZA''", por asnjë argument nuk është shterruar, asnjë argument nuk është ofruar, dhe asnjë konsensus nuk është arritur në ankesën time të parë. Kërkoj: # '''të dënohet veprimi i administratorit Leutrim.P''' qoftë për grisjen e parë, qoftë për grisjen e dytë, qoftë për mbrojtjen e palegjitimuar ndaj hapjes së artikullit. # të hiqet mbrojtja/pengesa ndaj krijimit artikullit. # '''të rikthehet artikulli siç ishte në gjendjen e fundit''', kryesisht punuar prej meje. (kjo me qëllim diskutimin e përmbajtjes së tij: shiko pikat më poshtë) # '''të diskutohet''' - në faqen e diskutimit të artikullit përkatës - pretendimi i administratorit LeutrimP '''për shquarsinë ose jo''' të Ermal Beqirit'''.''' # dhe pastaj të diskutohet mënyra e formulimit të fakteve të përmendura nga burime të shumta të pavarura dhe autoritative rreth veprimeve të Ermal Beqirit. (për diskutimin e këtyre pikave është esenciale ta kemi artikullin e grisut të rikthyer duke diskutuar meritat.) # Kërkoj së fundmi që Leutrim.P, apo edhe dhe aministratorë të tjerë, që mund të kenë konflikt interesi, apo të kenë patur kontakt social apo ekonomik, apo njohje me Ermal Beqirin, apo të jenë të punësuar në ndonjë nga kompanitë e tij, ta deklarojnë atë konflik interesi dhe ta "rekluzojnë" veten dhe të mos marrin pjesë në editimin e biografisë së tij. # Të dënohet veprimi i tij i fshirjes së faqes së diskutimit, veprim që e bën për të fshehur faktin që unë isha përpjekur të diskutoja paraprakisht mbi meritën artikullit atje. Grisja është bërë me qëllim menjëherë sapo unë hapa këtë diskutim këtu, ja linku i logut https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1422676 # Të dënohet veprimi i tij i bllokimit tim për 3 ditë, https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1422677 më pas i rikthyer/reverted, pa dhënë paralajmërim, dhe pa pritur që unë ta lexoja paralajmërimin. Theksoj dhe ngre pretendimin se unë solla në artikull vetëm fakte të përmendura nga burime të shumta, autoritative, dhe dytësore, pa lidhje me njëjra tjetrën, përfshirë portale investigative ekselente si Shteg dhe Reporter.al, dhe madje edhe burime të huaja. '''Ndaj është esenciale që diskutimi të bëhet mbi meritën e asaj që ishte shruar dhe është fshirë në mënyrë abuzive.''' Faleminderit! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:09 (CEST) (Ankesa e tansferuar këtu nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]) :Per sa i perket heres se pare jam shprehur dhe i qendroi atij mendimi. Ndersa kete fshirjen e dyte se di sakte se kush e krijoi prape qe e fshiu Leutrim.P. Nese @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] e ka krijuar ndersa ne menyre te njeanshme pa u debatuar dhe mare nje vendim teorikisht ka vepruar gabim. Per sa i perket ceshtjes se tonit te artikullit, bie dakord qe nevojitet nje ton sa me neutral, por edhe se nuk mund te shkruhen artikuj te thelluar mbi personat dhe ceshtjet e aktualitetit. E pranoje se personi ka shquarsi te mjaftueshme, por artikulli pervec se me ton neutral nuk mund te mbushet me akuzat dhe ato qe e akuzon shtypi. Thjesht mund te ekzistoi telegrafikisht, pa u thelluar se artikujt e gazetave dhe webit nuk mund te meren si burime serioze edhe kur shkruan nje gazete e njohur boterore e jo me shqiptare. Nga ana tjeter nuk mund te fshihet nje artikull vetem se nuk ka ton mjaftueshem asnjanes. Se i bie qe artikujve qe u gjendet nje gabim cfardo duhen fshire. Dhe me aq sa di une nuk ka artikuj pa ndonje gabim (perfshi edhe te mite, disa prej te cileve pa modesti jane me te mire se analoget e tyre te huaj). Keto sigurisht i them teorikisht, se nuk e kam lexuar artikullin. megjithate faleminderit personave qe menduan te me perfshinin ne diskutim edhe pse byroja me ka nen vezhgim. Me respekt te ndersjellte [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:59 (CEST) <div style="border-top: 1px solid green; margin: 10px 0;"></div> :-- [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#Grisja%20ARBITRARE%20e%20artikullit%20mbi%20Ermal%20Beqirin Diskutimi i kaluar]. -- Ketu, e jo te Kuvendi. @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]].<br> Si fillim, përse nuk do të kuptosh se nuk mund të shtosh kërkesa e ankesa te Kuvendi, pasi këtu është hapësira e dedikuar për atë çështje, dhe kur unë i transferoj këtu, ti përsëri vazhdon me zhbërje të veprimeve të mia me kokëfortësi, ndryshoje avazin e vjetër. Nuk mund ta krijosh atë artikull pa diskutim e konsensus ''në stilin Incognito''. Bllokimi nga redaktimi i Kuvendit është shumë i arsyetuar (edhe pse e anulova për arsye teknike), pasi ke shumë herë që bën të njëjtin veprim duke e ditur që s’lejohet dhe ke qenë i njoftuar. Sa për këtë që ke thënë kundër meje, nuk kam çfarë të shtoj. Për artikullin që po mundohesh dëshpërimisht me çdo kusht ta krijosh, e madje luftoje redaktuesin e ri që shtoi përmbajtje aty, s’do të thellohem se i qëndroj asaj që thashë te diskutimi i kaluar. Le ta cilësojnë të tjerët më mirë, sido që të vendoset në interes të Wikipedias dhe lexuesit, unë nuk jam kundër, ndryshime të reja mund të bëhen. Në mënyrën si po sillesh është edhe e vështirë ndonjëherë të diskutohet një çështje siç duhet; [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:GLOBALIST_LIBERTARIAN#Info Info]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:58 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] kur te jeni te disponueshem. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:02 (CEST) ::Qasja agresive dhe imponuese që ka përdoruesi i mësipërm, nuk çon asgjëkundi, konsensusi është (themeli dhe baza) kryesore në Wikipedia, sidomos kur ka qasje normale jo agresive apo imponuese.Thënë kjo mendoj nuk mund të rrimë çdo ditë duke sqaruar në detaje individë me qasje të tillë, ndaj propozoj të merren vendime në të tilla raste që mos na kthehen në preçedentë në të ardhmen. @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]]. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:18 (CEST) :Thua: '''''"Nuk mund ta krijosh ate artikull pa diskutim e konsensus"''''' . Kjo është absurde, dhe shkon kundër çdo gjëje që është wikipedia. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 3 prill 2026 22:06 (CEST) :Unë i kam hy krejt regjistrave të artikullit dhe diskutimeve të lidhura me këtë çështje. Ju kërkoj falje për tekstin e gjatë. Sa për ta rikujtuar se çka ka ndodhur (citatet janë korrigjuar për gramatikë): :{{collapse|2=Përmbledhja e ngjarjeve deri tash.|1= :# Libertarian e krijoi artikullin më 20 shkurt për Ermal Beqirin, atëkohë akoma i njohur për polemikat dhe aferat korruptive në Shqipëri dhe në sektorin e informatikës, që pati para kohësh edhe një karrierë deri diku të suksesshme. Artikulli erdhi me burime të mirëfillta dhe të besueshme, mirëpo toni nuk ishte i shkruar në [[Wikipedia:NPOV|mënyrë neutrale]]; më tepër ka qenë ''konfrontacional'' dhe ''i anuar ndaj një pikëpamjeje të veçantë'' (pra vetëm në kontekst hetimor). Artikulli deri aty pati nevojë për punë, por pati shquarësi të qartë dhe të padiskutueshme, pasi personi është në interes të projektit. :# Tek diskutimi i Leutrimit kërkon Libertariani një miratim të ndryshimit. Ai ma delegon mua dhe @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], pasi po e dyshon perspektivën e tekstit, duke cekur që "{{!xt|me syrin kritik ndaj tentim-kriminalizimit, nëse nuk ka burime për krime të dokumentuara publikisht, [redaktimet] të zhbëhen}}. Lanceloth, në diskutim cek që "{{!xt|jo kushdo që citohet njq moment për një ngjarje të caktuar duhet të ketë domosdoshm[ër]isht artikull në Wikipedia}}" (praktikisht duke invokuar [[:en:WP:CRYSTALBALL|WP:CRYSTALBALL]]). :# Dy ditë dhe tre redaktime më vonë, Leutrimi e fshiu, pastaj e riktheu, pastaj e fshiu sërish artikullin në mesnatë. Pa diskutim në FG, pa etiketë, me arsyetim që "{{!xt|mungon shquarësia [për] një artikull të veçantë}}" dhe se përdoruesi krijues "{{!xt|ka një tendencë kriminalizimi të personaliteteve të caktuara, me arsyen se qenkan nën hetime, ne nuk jemi gjykatë apo institucion ligjor}}". Këtu u kapërcye një proces që zakonisht ish vendosur me marrëveshje të përdoruesve, por u mendua si rast i qartë i një personi të pashquar. :# Vijoi ankesa tek Zyra e Ankesave. Gjatë ankesës së parë, toni i bisedimit del shumë armiqësor. Mes bisedimit, Leutrimi e akuzon Libertarianin që të jetë i afërt me Flladimin (një përdorues që poashtu shpesh ka nxjerrë debate me rrugë pa krye për tema akoma më të imëta se kjo). Flladi i kërkon durim derisa të dalin më shumë detaje, kurse Kleini cek që më e arsyeshme do të ishte "{{!xt|të krijohej një artikull që trajton fenomenin/ngjarjen në tërësi për të cilën akuzohet personi në fjalë}}" (pra ngjarja të ketë një faqe të vetën, kurse personat të ceken veçmas brenda asaj). ''(Pas një krehjeje të burimeve në historik, Beqiri ka më shumë se mjaftueshëm material për një artikull të vet.)'' :# Më 29 mars, Libertarian e rikrijon artikullin. Këtu shumë prej problemeve me perspektivë janë zgjidhur, dhe është i ndarë sipas temës dhe i renditur kronologjikisht sipas atyre që njohim publikisht rreth personit; të mirat dhe të këqijat. :# Më 2 prill, një person i ri me emrin @[[Përdoruesi:Lowkeyhuman|Lowkeyhuman]] mbishkruan artikullin komplet, dhe e harton një variant pa përmendur ngjarjet për të cilat është nën hetim subjekti. Redaktimi i tij thekson edhe mbulimin e tij në "{{!xt|media të biznesit si ''BusinessMag'' dhe ''Monitor''}}", gjë që nuk është në takt për një enciklopedi, dhe që jep dyshime për autorësinë e tekstit. Këtë e markon edhe si "redaktim i vogël". :# Më 3 prill, Libertariani e zhbën atë redaktim, duke e quajtur "{{!xt|propagandistik}}". Një përdorues IP e rishkruan redaktimin e Lowkeyhuman-it, ama më keq, më shkurt, dhe me më shumë gabime drejtshkrimore, gjë që ngjall dyshime për shkrim me AI ose thjesht hartim amator. :# Dy orë pas atij redaktimi, Leutrimi e fshiu artikullin për herë të fundit nën bazën që u rikrijua artikulli i fshirë (edhe pse përmbajtja dalloi prej artikullit paraprak).}} :Duke i konsideruar ngjarjet më sipër, pikëpamja ime është që ''burimet në media e meritojnë plotësisht shquarësinë e një biografie për Ermal Beqirin'', dhe se Leutrimi u ngut pa argumentuar kundër shquarësisë së artikullit. Aty ka Libertariani të paktën të drejtë, sado me ngulm që po e don artikullin të ekzistojë (rrallë martohet dikush me një artikull kaq shumë). Fatkeqësisht, e kam vërejtë edhe unë që në ca raste, Leutrimi merr hapa të shpejtë, dhe ndonjëherë ngacmon ndonjë gjë delikate. Ka ndodhur me Flladimin, dhe ka ndodhur edhe këtu. Këtu po sfidohet konsensusi disa herë, dhe është një model që po më shqetëson edhe mua pak pasi po e turbullon vendimmarrjen këtu. :Temat aktuale shpesh marrin mbulim në Wikipedia, edhe pse nuk jemi vetë medium (sigurisht ju kujtohet historia me [[Parashqevi Simaku]]n). Wikipedia u krijua ca muaj para se të ndodhte 9/11 dhe ishte atëkohë vendi më i mirë për të marrë informata për të në kohë reale—''mos të shtiremi sikurse nuk e përdorin njerëzit Wikipedinë ashtu''. Unë e Leutrimi jemi të Kosovës, dhe Libertariani e Lancelothi janë të Shqipërisë, dhe prandaj ka një jobarazi mes njohurive që mund të përdorim për ta gjykuar këtë temë. Ama një xhiro nëpër Google ta mbush kupën me burime të bujshme dhe të mirëfillta rreth personit, prandaj nuk është edhe që ka nevojë të argumentohet ''kundër'' shquarësisë. :Kjo na sjell tek ''toni i hartimit''. Kam vërejtë për Libertarianin që ka një tendencë me i kafshu redaktorët e tjerë. E kam hasë edhe unë personalisht nëpër artikujt për ca subjekte të ''Big Brother VIP Albania'', ku ka pikëpamje më të zhurmshme dhe agresive ndaj fshirjes së tyre (edhe pse kjo do të ishte punë e FG-së, jo speedydelete). Leutrimi aty me vend ka kritikuar atë praktikë, dhe sado që i ka problemet e tija me vendimmarrje ndonjëherë, këtu ka të drejtë që duhet me më shumë civilitet të trajtohen përdoruesit e tjerë, dhe të orientohemi në mënyrë më bashkëpunëtore. :Siç kam thënë në diskutimin tek [[Diskutim:Kujtim Mateli#c-Fallbackintoreality-20260402120000-GLOBALIST_LIBERTARIAN-20260401232000|Kujtim Mateli]] para disa ditësh, jemi në projektin më të madh grupor në botë. Ne punojmë sipas parimit të [[Wikipedia:Mirëbesimi|mirëbesimi]]t, dhe nëse mungon mirëbesimi, atëherë komplet bie poshtë bashkëpunimi mes redaktorëve. :Kur toni i artikullit del konfrontues, mos e fshij krejt artikullin por rishkruaje, dhe të qartësohet mes redaktorëve në faqen e diskutimit, në vend se të griset pa kurrfarë marrëveshjeje. Në vend se të llogarisim nënmotive të këqija prapa secilit përdorues, më e arsyeshme është të pyesim "{{Xt|si është duke e ndihmuar projektin përmes këtij veprimi?}}" Nuk është veç për hajt. Zakonisht vepron njeriu duke menduar se është në të drejtën, e pastaj del nuanca si këtu. Me të vërtetë dalin njerëzit më të kuptueshëm në të dyja anët nëse llogaritet mirëbesimi si parim fillestar. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 02:41 (CEST) ::Mendimi im për njohushmërinë e Ermal Beqirit (fus dhe intuitën njerëzore këtu timen) nuk mendoj se ka njohushmërinë e duhur dhe llogjikshme për të patur faqe në Wikipedia, pra të shtrirë në kohë, në të kundërt,nëse është konsensusi i duhur të rikthehet si artikull athere meqë është ky ngulm i madh nga nje editor që minimumi nuk ka llogari të regjistruar... dhe me shumë gjasa ( pa dashur te spekuloj) thjesht hamendësim nga toni dhe agresiviteti në të shkruar,mund të jetë Flladimi, po futemi në një vorbull të gjatë e pakuptimtë. Sa për @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], nuk e shoh qasjen e tij të nxituar, thjesht duke mos patur editorë aktivë të shumtë zgjedh mënyrën e tij që duket e shpejtë por jo se nuk është efikase ( nën optikën time). Tema të tilla në këtë formë dhe të zgjatura na çojnë në preçedentë jo fort të mira në të ardhmen. Ky është mendimi im final rreth kësaj teme. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 4 prill 2026 02:59 (CEST) :::E kuptoj pse ngutet. Wikipedia është përherë një projekt në ndërtim e sipër, dhe me shumë asfalt që duhet me u shtru. Qasja e tij aty është: merre vëmendjen e personave që munden me kontribu ma s'miri, apo merru vet me të ama pa shpenzuar tepër kohë në një temë të veçantë. :::Për temën e subjektit të artikullit, fakti që nuk pajtohesh me shquarësinë e artikullit është ''pikërisht'' pse u dashtë me u vendosë një diskutim për shquarësinë e tij n'FG—pasi ka mendime kundërshtare. Prapë del dëmi që u shkaktua t'u e trajtu pashquarësinë si të mirëqenë, dhe t'u e fshi artikullin për shkak se autori krijues "ka një tendencë kriminalizimi". Kjo është dashtë me u sjellë direkt para Libertarianit si ''vërejtje''. Është diçka që vërehet nëpër disa artikuj, qysh thotë Kleini, jo vetëm ky. :::[[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#c-Flladimi-20260223004600-Klein Muçi-20260222233000|Në diskutimin e mëparshëm]], Flladi ka shfaqë kundërshtim për sa i përket thellimit në temë dhe qëndrueshmërisë së burimeve, prandaj nuk kam naj parandjenjë që Libertariani kish argumentu ''kundër'' vetvetes. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:12 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] Nga e nxore kete mendim se jam perfshire ne debate, kur deri me 28 mars (per nje muaj) zoteria e tij Leutrim.P me kishte bllokuar se isha shprehur per ankesen e dyte te @[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Ankes%C3%AB_ndaj_Leutrim.P_-_Stalking Ankesë ndaj Leutrim.P - Stalking Ankesë ndaj Leutrim.P - Stalking] per kete koment [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Zyra_e_Ankesave&oldid=2904907 e ka pergjithesisht jo individualisht] qe mund ta vleresoni edhe vete nese perputhet me [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1414872 arsyen qe perdor] (''Sulme personale ndaj përdoruesve të tjerë: Perdoruesi vazhdon me gjuhen e urrejtjes edhe kur ne ofrojme sqarime te qarta per problemet qe ai / te tjere kane. Problemi tjeter eshte agravimi I perdoruesve te rinj ndaj nesh kur japim spjegime duke i lajthituar ata ne nje loje agresive ndaj nesh per te mos na respektuar e fyer duke tentuar ta ulur imazhin tone dhe percmoj punen qe ne bejme ne tere wikipedian, ne raste kur as nuk ka te beje asgje me Flladmin ai inkuadrohet me nje gjuhe Cinike e Ta...''). [Sqarimet e qarta te Leutrim.P jane thjeshte mbyllje goje, per ta ditur ata qe impresionohen nga keto viktimizime] Ndersa per sa i perket pjeses se clirimit te bllokimit, nuk kam pasur deshire te kontribuoj se ne fund eshte e qarte se '''shkembi nuk levrohet'''! Edhe pse nuk kishte asnje justifikim per tme bllokuar, dhe sa per ate se une jam debatues i ashper jam vetem me Leutrim.P dhe Klein Muçin dhe menyren e tyre se si jane sjelle me mua dhe gjithe wikipedine. Por duke qene se je nje varur nga keta dy, po te sqaroje qe te krijosh nje gjykim tendin. Por pavaresisht se sipas rregulloreve nuk mund te bllokohet nje person me te cilin je ne debat ose eshte ankuar kjo nuk ka rendesi per personat ne fjale, une u ul autoritetin... keshtu qe duhem perjashtuar... [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:49 (CEST) ::::E thashe si hipotezë jo si fakt, dhe jo personale ndaj të tjerëve, sa për pjesën që " jami varur nga këta të dy" e ke ekstra gabim! Ka dhe diskutime dhe debate, por e rëndësishme është të ketë mirekuptim dhe jo agresivitet & imponim. Gjithë të mirat! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:54 (CEST) Unë kam përshtypjen që kam folur mjaftueshëm për këtë çështje [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Grisja ARBITRARE e artikullit mbi Ermal Beqirin|herën e parë]]. Disa herë të tjera më pas ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Të lutem zhbëje krijimin "User Page"|1]]; [[Stampa diskutim:Autorë shqiptarë|2]]) e kam këshilluar përdoruesin GLOBALIST LIBERTARIAN të reflektojë mbi qasjen e tij në lidhje me komunitetin dhe të diversifikojë tematikat e redaktimeve të tij që të mos ngrejë dyshime për [[w:en:WP:AGENDA|WP:AGENDA/WP:NOTSCANDAL]]. Këtë e thashë më së shumti pasi pashë [[Special:Permalink/2916876|gjendjen aktuale të artikullit mbi Unazën e Madhe të Tiranës]] i cili përmban vetëm dy rreshta ku njëri i dedikohet përsëri akuzave nga SPAK. Që nga ajo kohë është e vërtetë se kontributet e tij janë diversifikuar në tematikë por në pikën që gjendemi mendoj se është më mirë të gjykohet nga ndonjë administrator tjetër i papërfshirë më parë në këto diskutime. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 prill 2026 01:54 (CEST) :E falënderoj Fallbackintoreality, për përmbledhjen që e bën më të lehtë ngjarjen për tu kuptuar nga të tjerët. Përmbledhje shumë e saktë, pa mungesa dhe i mirëpres kritikat. Edhepse në një pjesë më të vogël nuk pajtohem me ato që ke konstatuar, disa elemente nuk i përdori si argument gjatë diskutimeve, pasi jam i rezervuar dhe preferoj të qëndroj larg spekulimeve. Mundohem që këtu të paraqes vetëm ato që janë fakte, sepse nuk mund të kaloj në teza hipotetike dhe të ndërmarr vendime/veprime mbi to. <br> :Veproj me praktika sa më efikase, dhe jo domosdoshmërisht me saktësi nanometrike. Vendimi merret pas cilësimit të shumë kritereve dhe konsensusit; nëse shumica nuk e kalojnë atë filtrin e shquarësisë/njohushmërisë/arsyes për të pasur artikull, mund të griset. <br> :Je thirrur në disa raste, po ashtu edhe Libertariani, ''ka shquarësi, ka burime..''. Pati ose jo burime, nëse ekzistenca e artikullit është e diskutueshme, është mirë të fokusoheni aty dhe të argumentoni ekzistencën e tij, dhe jo përmbajtjen. Shqyrtimi duhet bërë nga lartë-poshtë dhe jo e kundërta. Unë që nga fillimi kam kontestuar ekzistencën, që më pas të mund të cilësohej përmbajtja, e cila po ashtu doli të kishte tendencë në mënyrën e përpilimit, prandaj e grisa. <br> :Nuk jam marrë shumë me biografitë, përveç atyre që më duhet të merrem. Shumë veprimtarë të mëdhenj i kanë kushtuar jetën një profesioni/veprimtarie që kanë një artikull në Wikipedia. Çdo person që është në vëmendje të mediave për disa javë ose muaj nuk meriton domosdoshmërisht një artikull, sepse nuk ka përmbajtje të mjaftueshme të faktueshme për të, dhe do të kalohej në përmbajtje spekulative ose të trilluar nga vetë shkruesi për ta mbushur faqen, pa folur për përmbajtjet nga mediat, që shpeshherë edhe ato vetë janë të diskutueshme. Gjithashtu mund të trajtohej për fshirje pas një kohe, kur më të mos ketë shumë vëmendje mediatike. Ka dhjetra rregullore në WikiEn që parandalojnë krijimin e artikujve mbi këto baza. <br> :Kam të paktën 100 arsye pse duhej grisur. Kështuqë bëj thirrje të kalohet te pjesa; A të mbahet ose jo? Nëse po! Si mund të jetë përmbajtja, dhe a pretendon shkruesi të ketë autorësi/pronësi të artikullit duke kufizuar redaktimin nga të tjerë (duke mirëkuptuar kontestin e redaktimeve në rast kur janë të pabaza). Dhe kërkesat në formë liste si më lartë nga Libertariani, do duhej një qasje ndryshe ndaj nesh apo jo?. Presim një mendim të paanshëm. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 4 prill 2026 10:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] Ti je i lirë ta shtosh përmbajtjen e artikullit [[Unaza e Madhe e Tiranës|Unaza e madhe e tiranë]]<nowiki/>s. Unë informacionin që shtova e shtova me burime të besueshme, në mënyë konçize, pa bërë editorializime apo shtrembërime. Të lutem gjyko mbi meritat e asaj që kam shtuar unë. Ti po deshe zgjeroje më tej artikullim me ato që do ti. :Për sa i përket redaktimeve të mia, ato janë në fakt të larmishme, po ashtu akuza jote për Bias timin është boshe. Ja disa artikuj të krijuar nga unë (gjykoni vetë mbi cilësin e punimeve të mia dhe atyre të kontributorit mesatar): [[Jiang Xueqin]]. ''[[The Gospel Hoax]] [[The Manipulated Man]] [[Vitamin C and Cancer]] [[Nicholas Agar]] [[John Mearsheimer]] [[Against Democracy (libër)]]'' Por ti Klein Muçi ose nuk je i vëmendshëm, ose e bën qëllimisht për të hequr vëmendjen nga thelpi dhe duke e devijuar diskutimin në debate të kota. :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Unë nuk kam më se ctë shkruaj. Unë mendoj se pikat që kam paraqitur më sipër janë vetë evidente. Dua që të diskutohet në faqen e diskutimit të artikullit përkatës, dhe të diskutohet mbi meritat e përmbajtjes. Vetëm duke patur para syve atë që unë kisha shkruar mund të diskutohet mbi meritat. Jam PRO që artikulli të diskutohet edhe me elemente të tjera biografike të Beqirit. Por ju lutem rikthejeni. :@Të gjtihë të interesuarve: Nëse ju nuk ndiqni politikat e Wikipedias, unë nuk kam çfarë kontribuoj më në këtë Wikipedia. Megjithatë pasi të shoh nëse ju do ta riktheni artikullin/faqen apo jo, dhe nëse do lejoni ose jo që diskutimi të bëhet mbi meritat e përmbajtjes tek faqja e diskutimit përkatës, sipas politikave të Wikipedisë, '''unë do ta sjell në vëmendje këtë diskutim edhe tek Meta.Wiki.''' E di që mund të mos arrijë gjë, por '''për dokumentim do ta sjell në vëmendje të tyre''' faktin e grisjes arbitrare, dhe grisjes po ashtu të faqes së diskutimit të artikullit, ku unë e kisha hapur diskutimin jo një herë por dy herë. <u>'''Po ashtu, ky incident i përsëritur 2 herë, do më dekurajojë të kontribuojë më tej në këtë Wikipedi.'''</u> Flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:06 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], harrova diçka të rëndësishme : Fakti që kërkohet me ngulm rikthimi i faqes së Ermal Beqirit nga i njëjti editor që e ka krijuar faqen, mos është konflikt interesi ([[:en:Wikipedia:Conflict of interest|COI]]), sepse është anashkaluar ky detaj, me këtë vijë logjike atherë hajde rikthejmë faqe të tjera që jane grisur dhe e bëjmë standart të ri në dallim nga gjithë wikit! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 4 prill 2026 13:35 (CEST :[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], e drejtë, por unë nuk kam interes t'e "tjerri" tutje çështjen shkaku i kohës, besoj se kontribova me disa ide të reja me deklarimin tim më lartë për sqarim,dhe Libertariani po të dojë le t'i prijë tutje ankesës që ka parashtruar, unë rrotull jam nëse ai ose të tjerë më ftojnë për zgjidhje konkrete. Natën. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:33 (CEST) ::Konsiderohet konflikt interesi vetëm nëse kuptohet që ka motive përtej Wikipedisë që po e nxisin këtë ankesë dhe insistim, ama po duket që këtë sjellje e ka tek çdo artikull ku redakton, pra nuk mund ta potencoj diçka të tillë këtu pa dëshmi. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 00:37 (CEST) :::po por theksuar më tepër tek artikulli i [[Ermal Beqiri|Ermal Beqirit]]. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 00:39 (CEST) @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladmi]] Versionin që u gris mund ta shofësh këtu, https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal_Beqiri_(draft) Thjesht shife dhe po deshe bashkëpuno me @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] nëndryshimet që shifni të arsyeshme. Të lutem ki parasysh se ky person ka qenë i përfshirë në 3 skandale të ndryshme publike, të dokumentuara me referenca dytësore. Këtu ke referenca të tjera. Sipas Wikipedias referencat sekondare, pra kur media apo autorë të tjerë raportojnë mbi një ngjarje janë më të besueshme sesa psh po të kishim cituar direkt SPAKun. https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality/Ermal_Beqiri_(draft) --[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 14:51 (CEST) :Si thu në fillim të votojmë për ato pikat që kam shprehur unë më lartë? Duhet të votojmë a është i drejtë fakti që ti ke grisur dy herë një artikull pa diskutuar më parë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 19:44 (CEST) :Për ta kuptuar jologjikën tënde, së pari lexo pikën 6 që ke listu. Po se kuptove dhe atëherë qfarë kërkesa të palogjikshme bën!! Atëherë lëre fare, do kalohet në absurditet. Lexoje diskutimin më lartë komplet qoftë edhe 3 herë, lexo qfarë thanë të tjerët, nëse unë qenkam gabim nuk mund të jenë të gjithë në të gabuarën apo jo?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:08 (CEST) ::Nuk thashë më kot dje, sdo ketë fund kjo gjë, në en wiki nuk ka "tolerance" kaq të gjatë dhe të detajuar. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:13 (CEST) :::Shko provo grise artikullim mbi Ermal Beqirin në En.Wiki po ta mbajti. https://en.wikipedia.org/wiki/Ermal_Beqiri [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:21 (CEST) ::::po ma mbajti?! e para vazhdon me këtë gjuhë komunikimi, e dyta faqen nuk e ke ende të pranuar në en wiki nga editor, e treta unë nuk replikoj më. Me të mira! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:26 (CEST) :::::Po pra po, po të them që për të kuptuar sa gabim je ti dhe Leutrimi në këtë rast specifik, shko provoje të bësh/bëni të njëjtat veprime që bëni këtu tek artikulli në anglisht, pra grisje abuzive, pa diskutuar, pa ofruar përmirësime etj. :::::Unë e kuptoj, dhe e pranojë, është faji im, unë kam një karakter shumë të prerë ndaj të kërkoj falje ty dhe të tjerëve, por ju nga ana tjetër, nëse nuk keni konflikt interesi - ju lutem, ju përgjërohem, lejeni karakterin tim mënjanë dhe më gjykoni vetëm editimet. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:32 (CEST) ::Nuk është konflikt interesi të duash të përmirësosh wikipedinë duke shtuar informacione, me referenca të shumta nga burime dytësore të besueshme. Qëllimi im ishte pasyqrimi i realitetit. Ti dhe të tjerë bëni luftra për tu hap biografi lojtarëve të BB. Dhe mua një qytetari që do të ndëshkohet vjedhja dhe korrupsioni nuk më lejohet të hap faqe mbi një person që ka vjedhur miliona euro, që ka rrëmbyer një konkurrent tjetër dhe që ka qenë edhe i përfshirë në ngjarje të tjera [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)#Ekspozimi i hershëm publik|madhore para një dekade (videoja meta prifti.]])? ::Konfliktin e itneresit me gjasa e ke ti dhe të tjerë, që më pengoni mua ta shtoj atë informacion. Unë nuk kam shtuar as edhe një presje pa e pajisur me referencën përkatëse. Ti në anën tjetër, e ke grisur 2 herë artikullin, pa diskutuar, pa propozuar ndryshime, pa ndjekur procedurën e grisjes. Që të diskutohet një artikull i mirë-referencuar nëse duhet grisur apo jo, duhet diskutuar me artikullin të pranishëm, duke vendosur stampën e grisjes dhe duke e diskutuar në kanalet e përshtatshme. Ti do ti anashkalosh të gjitha këto hapa, sepse ai me konflik interesi je ti. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:20 (CEST) :::Kjo që po tenton të bësh ti me çdo kusht, quhet [[w:en:WP:AGENDA|WP:AGENDA]]. Herën e kaluar të patëm mundësuar "të krijohej një artikull që trajton dukurinë/ngjarjen në tërësi për të cilën akuzohet personi në fjalë". Por ti nuk pranon zgjidhje, se nuk po kërkon zgjidhje, por zbatim plani. Në atë rast më vjen shumë keq por s'do kesh sukses, sidoqoftë nëse i merr votat poshtë, unë vet do ta rikthej artikullin. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:46 (CEST) [https://sq.wikipedia.org/wiki/Diskutim:Ergys_Agasi#Rasti%20tjet%C3%ABr Rasti tjetër; Ergys Agasi]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 02:30 (CEST) <div style="border-top: 1px solid green; margin: 10px 0;"></div> Votimi - Për të shprehur qëndimin tuaj se duhet rikrijuar apo jo ky artikull votoni me: {{PËR}}, {{KUNDËR}} ose {{ASNJANËS}}.<br> (''Diskutimi më sipër është aktiv, kjo formë votimi është për përmbyllje të kërkesës me një vendim përfundimtar'')<br> === Votimi === *{{KUNDËR}} - Sipas argumenteve të dhëna në diskutim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 18:40 (CEST) *{{KUNDËR}} - E kam shprehur në diskutim arsyen se pse. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:14 (CEST) *{{ASNJANËS}} - Siç kam thënë disa herë në diskutim dhe siç ia kam shprehur dhe atij vetë, vëmendja ime është më së shumti te qasja e përdoruesit GLOBALIST LIBERTARIAN në përgjithësi ndaj projektit që anon drejt [[w:en:WP:PUSH|WP:PUSH]], ku artikulli për të cilin po diskutohet është vetëm njëri nga rastet. Mund të ketë dhe të drejtë në qasjen e tij por projekti aktual i SqWiki-it nuk i përballon dot qasje të tilla pasi i mungojnë mekanizmat e nevojshëm (si në fuqi të thjeshtë pune ashtu dhe në struktura të ngritura) për të kryer ''check and balance'' e nevojshëm. Kujtojmë se përmbi të gjithë mekanizmat e tjerë, EnWiki ka dhe [[w:en:WP:ARBCOM|ArbCom]] dhe përsëri hyrja e WP:PUSH nis me faktin se si ArbCom e ka të vështirë të trajtojë situata të tilla. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:42 (CEST) *{{PËR}} - ''me kusht që të ndalohet Libertariani prej redaktimit të artikullit në faqen kryesore për 3 muaj.'' Absolutisht nuk jam dakord me shtyrjen e agjendës që po bëhet, dhe ngulmi i tij po na i mbush muret duke i heshtur zërat e tjerë në çdo diskutim rreth këtij artikulli, duke përfshirë [[Përdoruesi:Fallbackintoreality/Ermal Beqiri (draft)|atë ku momentalisht po e ushtron një draft në hapësirën time]]. Mendoj që ka nevojë për pushim prej kësaj teme për pak kohë. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 8 prill 2026 01:03 (CEST) *{{PËR}} - Unë vullnetarisht nuk do ta editoj më atë artikull në rast se mbahen të gjitha faktet e mirë referencuara. Nuk kam asnjë kundërshti ndaj shtimit të fakteve të tjera biografike apo arritjeve profesionale. Propozoj dhe më duket gjithashtu një kompromis i mirë që as Leutrim.P apo Lanceloth të mos editojnë së paku editimet që mund të konsiderohen tendencioze ti diskutojnë më parë në faqen e diskutimit. Unë edhe se do heq dorë nga editimi i artikullit, nëse do gjej ndonjë referencë që jep fakte të reja, do ruaj lirinë ta propozoj në faqen e diskutimit dhe ndonjë nga ju kur të ketë kohë të shohi mundësinë ta vendosi. Ju flm!--[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 8 prill 2026 20:21 (CEST) *{{PËR}} - Duke qene se sipas edhe pranimit te pergjithshem, emri eshte mjaftueshem i shquar per te pasur nje artikull, edhe pse sipas mendimit qe kam shprehur, duhet te jete sa me telegrafikisht dhe jo te perqendrohet te akuzat. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:45 (CEST) {{#invoke:Mbyllje diskutimi|main|mbaro||}} == [[Autoudha]] == Propozoj të përdoret autostradë si titull kryesor jo sepse auto-udhë është e pasaktë, por sepse autostradë është forma më neutrale në planin e standardit të përgjithshëm të shqipes dhe është gjerësisht e dëshmuar në burimet institucionale të Shqipërisë, ndërsa në Kosovë rezultojnë në përdorim të dyja format, auto-udhë dhe autostradë. Për të respektuar si standardin, ashtu edhe përdorimin kosovar, zgjidhja më e ekuilibruar është të mbahet autostradë si lemë kryesore dhe të shënohet auto-udhë në hyrje si variant i përdorur në Kosovë. [[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]]) 7 prill 2026 23:26 (CEST) :@[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] Jam dakord me perdorimin e termit autostradë, jo edhe aq me argumentet e tua, por sepse si duhet te perdorim pastaj superstrade dhe rruget per makina brenda qytetit apo midis qyteteve qe nuk jane as autostrada, as superstrada?! Mos duhet te shtojme termat autorrugë dhe superudhë?!, per te cilat jam i bindur se supershqiperuesit jane gati ti perdorin, ashtu sic veprojne duke shperfillur terma te perdorur ne shqip prej shekujsh. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 7 prill 2026 23:52 (CEST) --- (Ankesa e tansferuar këtu nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]) --- :Megjithëse zakonisht jam për gjetje fjalësh me bazë shqipe, siç jam shprehur dhe te vetë përdoruesi Leutrim.P, termi "autoudhë" është fjalë ''[[w:en:portmanteau|portmanteau]]'' ndërgjuhësore. Edhe pse e kuptoj larminë e madhe të përdorimeve që ka termi "auto" tashmë si dhe përdorimin që gjen termi "autoudhë" në territoret e Kosovës. Më parë kam propozuar që mbase do të ishte më mirë të përdoreshin termat përkatës që përdorin Kodet Rrugore, cilado qofshin ato. Por gjithsesi, cilado qoftë zgjedhja, do të ishte mirë që të aplikohej jo vetëm te artikulli që është përmendur por dhe te [[:Kategoria:Autoudha]] dhe faqet e përfshira në të. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 8 prill 2026 18:22 (CEST) :Nuk me duket e drejte qe te shtrohet te ankesat, kur eshte nje sugjerim i pergjithshem per perdorimin e nje termi. Nuk po ankohet per nje apo disa shkrime, por po sugjeron ne kuvend menyren e perdorimit te termit. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 23:47 (CEST) Unë jam për mbajtjen e emrit aktual. Është jo pak e habitshme se në Wikipedian shqiptare, kur është rasti për të kryer punë, s’paraqitet ndokush, të gjithë qëndrojnë në hije. Por kur dikush bëhet flamurtar dhe e merr atë rol, pothuajse të gjithë e kundërshtojnë. Çfarë paradoksi! Kurse për ligjvënie s’përton askush, çdo ditë shfaqen ligjvënës të rinj me ide të reja. Kjo është për t’u duartrokitur apo jo? Punët e vështira, punët e mëdha, s’i do askush, prandaj s’është ndonjë çudi që gjendja ishte siç ishte dhe ende është. Sa për ty, Shqiperia2000, hera e parë që pashë emrin tënd të përdoruesit diku, jeni sikur qeliza të fjetura. Në asnjë proces nuk merrni pjesë, kurse për të luftuar me mua, se si e gjeni kohën e [[Teleportimi|mënyrën]]! E kam ruajtur me rezerva të shprehurit për atë që edhe ju nga Shqipëria po flisni më pak shqip se ne që jemi më mbrapa jush, dhe atë me entuziazëm e krenari! gjë që është po ashtu një polemikë në vetvete. Flladim, si po të shkon rekrutimi i rezistencës së re? Pritet një valë e re militantësh për t’i luftuar ndryshimet e mia! Njeriu aq sa ka përceptim, aq larg sheh; prandaj nuk do të mundesh ndonjëherë ta kuptosh një mënyrë të avancuar të menduarit. Për dikë shkëmb, për dikë shumë i urtë, varet si e kërkojnë rrethanat. Çfarë dëme ke bërë ti me shokët, taman puna ta diskutoj unë tani me ty këtë çështje, shkruajta këtu me pendim. [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Leutrim.P/Arkivi_1#Zhvendosjet%20masive 1]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:55 (CEST) :Do të ishte më e dobishme që diskutimi të mos kalonte në vlerësime për përdoruesit, por të mbetej te vetë çështja e emërtimit. Pjesëmarrja më e madhe ose më e vogël e dikujt nuk është argument për ose kundër një propozimi; ajo që ka rëndësi është nëse propozimi qëndron në meritë. :Nga ana ime, ky nuk është sulm personal ndaj [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe as mohim i punës së bërë deri tani. Përkundrazi, do të vlerësoja një përgjigje të arsyetuar pikërisht në meritat e çështjes: pse duhet të mbahet ky titull si formë kryesore dhe cilat janë kriteret enciklopedike që e mbështesin atë zgjedhje. :Mendoj se debati nuk duhet formuluar si kundërvënie mes Shqipërisë, Kosovës apo hapësirave të tjera shqipfolëse. Kjo sepse vetë përdorimi zyrtar nuk është njëtrajtshëm: në Shqipëri [https://qbz.gov.al/preview/ad1c89b1-88fa-402f-8456-a653dcbd44dd Kodi Rrugor i Republikës së Shqipërisë] e përkufizon termin '''autostradë''' dhe edhe [https://fjale.al/autostrad%C3%AB FJALË] regjistron po këtë formë. Ndërkohë, në Kosovë gjenden në dokumente zyrtare si '''autostradë''' ([https://kryeministri.rks-gov.net/wp-content/uploads/2024/01/PKZH-2024-2026.pdf PKZH 2024–2026]) ashtu edhe '''autoudhë''' ([https://askapi.rks-gov.net/Custom/17b7960b-560f-4f8d-b5e1-ae287843a917.pdf Statistikat e Transportit 2024]). Edhe në Maqedoninë e Veriut, në materialet zyrtare në shqip që kam gjetur, përdoret forma '''autostradë/autostrada''' ([https://roads.org.mk/sq/rrjeti-rrugor/ Rrjeti rrugor], [https://roads.org.mk/sq/2022/07/01/u-nenshkrua-marreveshja-me-berzh-in-per-ndertimin-e-autostrades-shkup-bllace-faza-e-dyte/ Ndërtimi i autostradës Shkup–Bllacë]). Pra, vetë materiali institucional tregon se çështja nuk zgjidhet me logjikë krahinore, por me arsyetim enciklopedik. :Pikërisht për këtë arsye, unë po propozoj që të diskutohet se cila formë është më e përshtatshme si titull kryesor për një enciklopedi: ajo që është më e njohshme, më e qartë dhe më lehtësisht e kërkueshme për lexuesin. Kjo nuk nënkupton përjashtimin e formës tjetër; përkundrazi, forma tjetër mund dhe duhet të ruhet si variant, ridrejtim ose të përmendet në hyrje. :Prandaj do të doja një përgjigje të arsyetuar në meritë se pse titulli duhet të mbetet “Autoudhë” dhe pse nuk do të ishte më i përshtatshëm kalimi te “Autostradë”, në bazë të përdorimit, kuptueshmërisë dhe funksionit enciklopedik. :[[Përdoruesi:Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[Përdoruesi diskutim:Shqiperia2000|diskutimet]]) 9 prill 2026 17:17 (CEST) :Me sa duket prandaj me ka bllokuar ate muaj, duke shpresuar se nuk do te kishte njeri ta kundershtonte ne idete e tij, xhahiliste te veshura me "flamur patriotik" gjoja se po ndihmon shqipen. Po sdua qe te vazhdoi me kete teme se jo vetem po flasim per nje teme tjeter, por edhe skam aq shume nerva ti mbush mendjen atij qe nuk kupton. Autoudha eshte nje term i sajuar keq, pavaresisht se perdoret edhe institucionalisht ne Kosove. Nga ana tjeter ne nuk shpikim terma, ato qe jane, jane! Gjuha shqipe ne qofte se vleresohet si shume e vjeter, duhen respektuar ato terma qe ka origjinale apo te huazuara, ndryshe hajde shpikim nje gjuhe te paster (?!) :Nga ana tjeter te respektohet nisesi i diskutimit dhe mos te futemi ne ceshtje te vjetra ne menyre personale. Ose ai qe e kundershton kete term, te sjell shembuj sa me te vjeter te perdorimit te nje termit qe parapelqen dhe te jap te kuptoi se ka perdorim popullor, literaturor apo institucional. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 9 prill 2026 23:54 (CEST) '''KOMENT''' Mështes pozicionin e Shqipëria2000. Mendoj se titulli duhet të jetë "Autostrada". Tek "Autoudha" mund të rivendosim një ridirect, në mënyrë që ata që e përdorin këtë term të ridrejtohen atje ku duhet. Mendoj se zelli për të mbrojtur shqipen i tejkalon masat. Psh edhe ky artikulli mbi "Insufiçiencën kardiake" https://sq.wikipedia.org/wiki/D%C3%ABshtimi_i_zemr%C3%ABs është riemërtuar si "Dështimi i zemrës". Termi gjerësisht i përdorur në shqip është "insufiçienca", mjafton një kërkim i shpejtë në google. Është gabim që unë ia kam shpjeguar, por nuk po e gjej dot komentin që kam bërë as tek faqja e diskutimit as tek talk page i përdoruesit. --[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 13 prill 2026 10:41 (CEST) :Ja arsyeja pse spo e gjeja dot komentin, sepse administratori e paska grisur. https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1415475 Talk page sipas wikipedias nuk duhet të grisen, por vetëm të arkivohen. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 13 prill 2026 10:46 (CEST) 84mkrnl4e6uimcbua7u4oek3uqo2ht4 0 27418 2940389 2852450 2026-04-12T18:43:08Z ~2026-22640-81 186107 Redaktova tekstin dhe vendosa fakte te sigurta. 2940389 wikitext text/x-wiki [[Skeda:HPIM2989afrim.JPG|parapamje|Afrim Spahiu]] [[Skeda:Afrim Spahiu.jpg|250px|thumb|right|Afrim Spahiu ]] '''Afrim Spahiu''' (lindur më 3 maj 1951, Dibër) është artist vizual, drejtor fotografie dhe profesor i fotografisë dhe filmit. Arsimin fillor dhe të mesëm e kreu në Dibër, ndërsa studimet e larta i përfundoi në [[Universiteti i Zagrebit|Universitetin e Zagrebit]], në Akademinë për Teatër, Film dhe Televizion, në klasën e profesorit Nikola Tanhofer, në vitin 1975. Në periudhën 1975–1976 punoi si '''kinematograf''' në [[Radio Televizioni i Prishtinës|RTP]], ndërsa nga viti 1976 deri më 1990 ishte drejtor fotografie në [[Kosovafilmi|Kosovafilm]]. Në periudhën 1990–2002 u angazhua në veprimtari të ndryshme si disenjator, menaxhues dhe realizues i projekteve të shumta artistike dhe komerciale. Nga viti 2002 deri më 2005 ishte ligjërues dhe menaxhues i Institutit të Fotografisë dhe Filmit '''“Gjon Mili”'''. Po ashtu, ka ligjëruar lëndën e fotografisë në [[Universiteti i Prishtinës| Universitetin e Prishtinës]] dhe në [[Universiteti i Tetovës|Universitetin e Tetovës]].<ref> [[Fjalori Enciklopedik i Kosovës]], Vëllimi II, Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, Prishtinë, 2018, f. 1520.</ref> '''Spahiu''' ka dhënë kontribut të rëndësishëm në kinematografinë shqiptare dhe kosovare si drejtor fotografie në filma artistikë, dokumentarë dhe projekte ndërkombëtare, si dhe në zhvillimin e fotografisë artistike përmes ekspozitave, monografive dhe veprimtarisë pedagogjike. == Drejtor i fotografisë == === Filma artistik === * {{F|1980}} : '''[[Gjurmët e bardha]]''', [[regjisori|regjia]]: [[Ekrem Kryeziu]]; * {{F|1982}} : '''[[Lepuri me pesë këmbë]]''', regjia: [[Ismajl Ymeri]]; * {{F|1983}} : '''[[Përroi vërshues]]''', regjia: [[Besim Sahatçiu]]; * {{F|1986}} : '''[[Proka]]''', regjia: [[Isa Qosja]]. Çmimi Grand Prix në festivalin e të rinjve në Cannes; * {{F|1996}} : '''[[Kolonel Bunker]]''', regjia:[[Kujtim Çashku]], Shqipëri-Francë-Poloni. Fitues i disa çmimeve në festivale ndërkombëtare, i nominuar për OSCAR si film i huaj; * {{F|2002}} : '''[[Lule të kuqe, lule të zeza]]''', regjia: [[Mevlan Shanaj]], Shqipëri. Filmi më i mirë në festivalin ndërkombëtar New York 2004; * {{F|2005}} : '''[[Trishtimi i Zonjës Shnajder]]''', Shqipëri-Kosovë-Çeki, regjia: [[Pirro Milkani]]; * {{F|2006}} : '''[[Anatema]]''', regjia: [[Agim Sopi]]. * {{F|2008}} : '''[[Banka]]''', regjia: Jeton Budima, film i shkurtër artistik. * {{F|2009}} : '''[[Gomarët e kufirit]]''', regjia: Jeton Ahmetaj. === Filma dokumentarë === * {{F|1977}} : “'''117'''”, regjia: Besim Sahatçiu, çmimi Grand Prix në Festivalin Jugosllav të Filmit Dokumentar dhe të Metrazhit të shkurtër; * {{F|1979}} : '''Shota''', regjia: Muharem Qena; * 1980 : '''Gjyshi''', regjia: Nezir Sefaj (punim diplome); * 1980 : '''Ah Xho''', regjia: Isa Qosja (punim diplome); * 1980 : '''Loja e rufaive''', regjia: Azem Shkreli dhe Gani Bobi; * {{F|1981}}: '''Me arbëreshët e Italisë''', regjia: Azem Shkreli. == Ekspozita == === Ekspozita individuale të fotografisë === * 1973 : Foajeu i Pallatit të Kulturës, Dibër; * 1985 : Galeria e Arteve e Kosovës, Prishtinë; * 1986 : Photo Gallery, Novi Sad, Vojvodinë; * 1986 : Art Gallery Rikard Jakopic, Lubljanë, Slloveni; * 1986 : Photo Gallery, Piran Slloveni ; * 1987 : Art Gallery Dom Mladih, Sarajevë, Bosnjë e Hercegovinë ; * 1993 : Caffe Art Gallery, Pejë ; * 1994 : Caffe Gallery Cairos, Prishtinë ; * 2006 : Galeria e Arteve e Kosovës, Prishtinë. * 2013 : Galeria Kombëtare e Kosovës, Prishtinë. * 2014 : Galeria e Ministrisë së Kulturës, Prishtinë. *2019 : Galeria e Nacionale e Maqedonisë Veriore - "Chifte Hamam" Shkup === Ekspozita të përbashkëta të fotografisë === * 1975 — 1990: Pjesëmarrës në të gjitha ekspozitat e SHAAK në vend dhe jashtë vendit; * 2000: Ekspozita Ndërkombëtare e Fotografisë Artistike Marubi 2000, Tiranë, Galeria Kombëtare e Arteve; * 2003: Organizator i FOTO MARATONËS së parë në Prishtinë, me mbi 500 pjesëmarrës; * 2005: Kurator i Ekspozitës së pestë Ndërkombëtare të Fotografisë Artistike GJON MILI, Galeria Kombëtare e Arteve, Prishtinë. == Monografitë == * '''1982''' - "Kosova", Edicioni i Rilindjes. '''1983''' - "Biblioteka Kombëtare", Biblioteka Kombëtare dhe Universitare e Kosovës. '''1986''' - "Hani i Elezit", Fabrika e cementit SHARR. '''2001''' - "Arti bashkëkohor i Kosovës", Galeria Kombëtare e Kosovës. '''2007''' - "Agim Çavdarbasha", Akademia e Shkencave dhe Arteve e Kosovës. '''2011''' - "Kosova", Akademia e Shkencave dhe Arteve e Kosovës. == Shpërblimet == * '''1969 -''' Çmimi për fotografinë më të mirë nga ekrani TV - emisioni Maksimetar TVB. '''1977''' – Çmimi për fotografinë më të mirë nga SHAAK (Shoqata e Artistëve Aplikativë të Kosovës). '''1977''' - Çmimi GRAND PRIX për filmin “'''117'''”në Festivalin XXIV jugosllav të Filmit Dokumentar dhe të Metrazhit të Shkurtër, Beograd. '''1980''' – Çmimi “Milton Manaki”, Festivali XXVII jugosllav i Filmit Dokumentar dhe i Metrazhit të Shkurtër, Beograd. '''1982''' - Çmimi për fotografinë në filmin "117", në Festivalin Milton Namaki, Manastir. '''1984''' – Çmimi për fotografinë më të mirë nga SHAAK (Shoqata e Artistëve Aplikativë të Kosovës). '''1986''' – Plaketa dhe Mirënjohje e posaçme për kontributin në afirmimin e artit skenik të Teatrit Popullor Krahinor , Prishtinë. '''1986 -''' Çmimi GRAND PRIX për filmin Proka në Festivalin e të rinjve në Cannes- Francë. '''1996-''' Filmi “Kolonel Bunker” konkurron për çmimin Oscar, mirëpritet ... '''2000''' - Çmimi I-rë për fotografinë e filmit artistik "Kolonel Bunker", në Festivalin e XI të Filmit Shqiptar, Tiranë. '''2006''' - Çmimi I-rë për fotografinë më të mirë për filmin artistik "Lule të kuqe, lule të zeza", në Festivalin XII të Filmit Shqiptar, Tiranë. '''2012''' - Çmimi për fotografi në ekspozitën mbarëkombëtare “Salloni i Nëntorit” Gostivar. == Lidhje të jashtme == * {{imdb emri|id=0816635|emri=Afrim Spahiu}} * Afrim Spahiu tek [http://www.albanianarts.com/aart/artists_portfolio.php?id=0000000294&utm_source=ig&utm_medium=social&utm_content=link_in_bio&fbclid=PAZXh0bgNhZW0CMTEAc3J0YwZhcHBfaWQMMjU2MjgxMDQwNTU4AAGnbWfj2giDAwjYEKmoKONALOF3a9-P2YrZGOtFrt9it6yTz638KX-YniPkfYc_aem_JlgXZdg_RBGnlWGiGWELyQ Albanian Arts] ==Referencat== {{reflist}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Kinematografë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1951]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Zagrebit]] k93hbh98qxp80f6b0l6cbug1aa667iq 0 37908 2940472 2895567 2026-04-12T22:20:27Z ~2026-22593-34 186119 Shtova nje film te ri ne filmografine e autorit, i cili ishte harruar pa u vendosur 2940472 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Sheri Mita.jpg|parapamje|Sheri Mita]] '''Sheri Mita''' (14 mars 1943 - 2 prill 2012) ishte aktor skene dhe filmi, dramaturg, regjisor, si dhe skenarist i mirënjohur shqiptar. == Jeta == U lind në fshatin [[Fterra]] së bashkisë '''[[Himarë]]<ref>https://gazetavatra.com/sheri-mita-dramaturgu-aktori-dhe-regjisori/</ref>''' më 14 mars, 1943<ref>https://gazetavatra.com/sheri-mita-dramaturgu-aktori-dhe-regjisori/</ref> dhe vdiq më 2 prill, 2012.<ref>https://shqiptarja.com/lajm/ndahet-nga-jeta-aktori-br-dhe-skenaristi-sheri-mita</ref> Ka mbaruar studimet për dramaturgji në [[Instituti i Lartë i Arteve|Institutin e Lartë të Arteve]]. Përveçse aktor, ishte edhe një skenarist dhe dramaturg i mirënjohur. Ka shkruar dhe ka vënë në skenën e Teatrit "Migjeni" të Shkodrës komedinë [[Këshilli i ndrikullave]]. Ka shkruar dhe ka vënë në skenë në Teatrin e Fierit dramën [[Vite të paharruara]] (1974). Po në teatrin e Fierit, nën regjinë e [[Pëllumb Kulla|Pëllumb Kullës]] është vënë në skenë edhe drama e mirënjohur [[Dy krisma në Paris]] shkruar në bashkautorësi me regjisorin Kulla. Nga viti 1989 deri në vitin 1992 ka qenë regjisor dhe dramaturg i Teatrit dhe Estradës profesioniste të Beratit "Margarita Tutulani" ku ka vënë në skenë me dhjetëra komedi, drama dhe variete. Është dekoruar nga Presidiumi i Kuvendit Popullor me [[Urdhëri]]n "[[Naim Frashëri i Artë]]" si dhe është nderuar me Titullin "[[Qytetar Nderi]]' i Krahinës së [[Lukovë]]s dhe [[Sarandë]]s. == Filmografia == *[[Kronikë provinciale]] (2009) Prifti *[[Gjoleka, djali i Abazit]] (2006) ...Daja *[[Piruet]] (2005) komedi *[[Oreksi i madh]] - (1995) (TV) *[[Përdhunuesit]] (1995) ... Shefi i sigurimit *Nj[[Përdhunuesit|ë]] zonj[[Përdhunuesit|ë]] n[[Përdhunuesit|ë]] New York (1995) - Burri i zonj[[Përdhunuesit|ë]]<nowiki/>s *[[Vetmi]] - (1990) ...Stavri *[[Kronikë e një nate]] (1990) ...Italiani dhe Britaniku Beratas *[[Vitet e pritjes]] - (1989) ...Qendro Bukhudhra *[[Njerëz në rrymë]] - (1989) ...Inxhinieri *[[Familja ime]] - (1987) .... Stavri *[[Të mos heshtësh]] - (1985) - Babai i Silvit *[[Gjurmë në dëborë]] - (1984) *[[I paharruari]] (1984) ... Ndjekësi *[[Nata e parë e lirisë]] - (1984) - Shoku Hader *[[Skëterrë 43]] - (1980) ... nënkolonel Espozito *[[Ballë për ballë]] - (1979) ...Gazetari rus *[[Gjeneral gramafoni]] - (1978) ...Mikele *[[Në fillim të verës]] - (1975) ...major Bertini *[[Rrugicat që kërkonin diell]] 1975 ...Kryetari i njësitit *[[Operacioni "zjarri"]] 1973 ...Gjin Martini *[[Yjet e netëve të gjata]] 1972 ...Xhelo paterica *[[Ngadhnjim mbi vdekjen]] - (1967) .... Villi Heller *Vetmi- Petraqi == Referime == {{DEFAULTSORT:Mita, Sheri}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1924]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Kucova]] srv1gychval23tgxco9nzq9plt0c3mo 2940473 2940472 2026-04-12T22:22:04Z ~2026-22593-34 186119 Ndryshova emrin e personazhit ne filmin Vetmi, nga Stavri ne Petraqi 2940473 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Sheri Mita.jpg|parapamje|Sheri Mita]] '''Sheri Mita''' (14 mars 1943 - 2 prill 2012) ishte aktor skene dhe filmi, dramaturg, regjisor, si dhe skenarist i mirënjohur shqiptar. == Jeta == U lind në fshatin [[Fterra]] së bashkisë '''[[Himarë]]<ref>https://gazetavatra.com/sheri-mita-dramaturgu-aktori-dhe-regjisori/</ref>''' më 14 mars, 1943<ref>https://gazetavatra.com/sheri-mita-dramaturgu-aktori-dhe-regjisori/</ref> dhe vdiq më 2 prill, 2012.<ref>https://shqiptarja.com/lajm/ndahet-nga-jeta-aktori-br-dhe-skenaristi-sheri-mita</ref> Ka mbaruar studimet për dramaturgji në [[Instituti i Lartë i Arteve|Institutin e Lartë të Arteve]]. Përveçse aktor, ishte edhe një skenarist dhe dramaturg i mirënjohur. Ka shkruar dhe ka vënë në skenën e Teatrit "Migjeni" të Shkodrës komedinë [[Këshilli i ndrikullave]]. Ka shkruar dhe ka vënë në skenë në Teatrin e Fierit dramën [[Vite të paharruara]] (1974). Po në teatrin e Fierit, nën regjinë e [[Pëllumb Kulla|Pëllumb Kullës]] është vënë në skenë edhe drama e mirënjohur [[Dy krisma në Paris]] shkruar në bashkautorësi me regjisorin Kulla. Nga viti 1989 deri në vitin 1992 ka qenë regjisor dhe dramaturg i Teatrit dhe Estradës profesioniste të Beratit "Margarita Tutulani" ku ka vënë në skenë me dhjetëra komedi, drama dhe variete. Është dekoruar nga Presidiumi i Kuvendit Popullor me [[Urdhëri]]n "[[Naim Frashëri i Artë]]" si dhe është nderuar me Titullin "[[Qytetar Nderi]]' i Krahinës së [[Lukovë]]s dhe [[Sarandë]]s. == Filmografia == *[[Kronikë provinciale]] (2009) Prifti *[[Gjoleka, djali i Abazit]] (2006) ...Daja *[[Piruet]] (2005) komedi *[[Oreksi i madh]] - (1995) (TV) *[[Përdhunuesit]] (1995) ... Shefi i sigurimit *Nj[[Përdhunuesit|ë]] zonj[[Përdhunuesit|ë]] n[[Përdhunuesit|ë]] New York (1995) - Burri i zonj[[Përdhunuesit|ë]]<nowiki/>s *[[Vetmi]] - (1990) ...Petraqi *[[Kronikë e një nate]] (1990) ...Italiani dhe Britaniku Beratas *[[Vitet e pritjes]] - (1989) ...Qendro Bukhudhra *[[Njerëz në rrymë]] - (1989) ...Inxhinieri *[[Familja ime]] - (1987) .... Stavri *[[Të mos heshtësh]] - (1985) - Babai i Silvit *[[Gjurmë në dëborë]] - (1984) *[[I paharruari]] (1984) ... Ndjekësi *[[Nata e parë e lirisë]] - (1984) - Shoku Hader *[[Skëterrë 43]] - (1980) ... nënkolonel Espozito *[[Ballë për ballë]] - (1979) ...Gazetari rus *[[Gjeneral gramafoni]] - (1978) ...Mikele *[[Në fillim të verës]] - (1975) ...major Bertini *[[Rrugicat që kërkonin diell]] 1975 ...Kryetari i njësitit *[[Operacioni "zjarri"]] 1973 ...Gjin Martini *[[Yjet e netëve të gjata]] 1972 ...Xhelo paterica *[[Ngadhnjim mbi vdekjen]] - (1967) .... Villi Heller *Vetmi- Petraqi == Referime == {{DEFAULTSORT:Mita, Sheri}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1924]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Kucova]] f1yodavx28oax667b1vqec7zvlb8o60 2940474 2940473 2026-04-12T22:22:57Z ~2026-22593-34 186119 Hoqa nje film te shkruar dy here 2940474 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Sheri Mita.jpg|parapamje|Sheri Mita]] '''Sheri Mita''' (14 mars 1943 - 2 prill 2012) ishte aktor skene dhe filmi, dramaturg, regjisor, si dhe skenarist i mirënjohur shqiptar. == Jeta == U lind në fshatin [[Fterra]] së bashkisë '''[[Himarë]]<ref>https://gazetavatra.com/sheri-mita-dramaturgu-aktori-dhe-regjisori/</ref>''' më 14 mars, 1943<ref>https://gazetavatra.com/sheri-mita-dramaturgu-aktori-dhe-regjisori/</ref> dhe vdiq më 2 prill, 2012.<ref>https://shqiptarja.com/lajm/ndahet-nga-jeta-aktori-br-dhe-skenaristi-sheri-mita</ref> Ka mbaruar studimet për dramaturgji në [[Instituti i Lartë i Arteve|Institutin e Lartë të Arteve]]. Përveçse aktor, ishte edhe një skenarist dhe dramaturg i mirënjohur. Ka shkruar dhe ka vënë në skenën e Teatrit "Migjeni" të Shkodrës komedinë [[Këshilli i ndrikullave]]. Ka shkruar dhe ka vënë në skenë në Teatrin e Fierit dramën [[Vite të paharruara]] (1974). Po në teatrin e Fierit, nën regjinë e [[Pëllumb Kulla|Pëllumb Kullës]] është vënë në skenë edhe drama e mirënjohur [[Dy krisma në Paris]] shkruar në bashkautorësi me regjisorin Kulla. Nga viti 1989 deri në vitin 1992 ka qenë regjisor dhe dramaturg i Teatrit dhe Estradës profesioniste të Beratit "Margarita Tutulani" ku ka vënë në skenë me dhjetëra komedi, drama dhe variete. Është dekoruar nga Presidiumi i Kuvendit Popullor me [[Urdhëri]]n "[[Naim Frashëri i Artë]]" si dhe është nderuar me Titullin "[[Qytetar Nderi]]' i Krahinës së [[Lukovë]]s dhe [[Sarandë]]s. == Filmografia == *[[Kronikë provinciale]] (2009) Prifti *[[Gjoleka, djali i Abazit]] (2006) ...Daja *[[Piruet]] (2005) komedi *[[Oreksi i madh]] - (1995) (TV) *[[Përdhunuesit]] (1995) ... Shefi i sigurimit *Nj[[Përdhunuesit|ë]] zonj[[Përdhunuesit|ë]] n[[Përdhunuesit|ë]] New York (1995) - Burri i zonj[[Përdhunuesit|ë]]<nowiki/>s *[[Vetmi]] - (1990) ...Petraqi *[[Kronikë e një nate]] (1990) ...Italiani dhe Britaniku Beratas *[[Vitet e pritjes]] - (1989) ...Qendro Bukhudhra *[[Njerëz në rrymë]] - (1989) ...Inxhinieri *[[Familja ime]] - (1987) .... Stavri *[[Të mos heshtësh]] - (1985) - Babai i Silvit *[[Gjurmë në dëborë]] - (1984) *[[I paharruari]] (1984) ... Ndjekësi *[[Nata e parë e lirisë]] - (1984) - Shoku Hader *[[Skëterrë 43]] - (1980) ... nënkolonel Espozito *[[Ballë për ballë]] - (1979) ...Gazetari rus *[[Gjeneral gramafoni]] - (1978) ...Mikele *[[Në fillim të verës]] - (1975) ...major Bertini *[[Rrugicat që kërkonin diell]] 1975 ...Kryetari i njësitit *[[Operacioni "zjarri"]] 1973 ...Gjin Martini *[[Yjet e netëve të gjata]] 1972 ...Xhelo paterica *[[Ngadhnjim mbi vdekjen]] - (1967) .... Villi Heller == Referime == {{DEFAULTSORT:Mita, Sheri}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1924]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz nga Kucova]] t99oonu1gzk6y8khi2enxsk9t7dmxyo 0 43520 2940600 2889826 2026-04-13T08:27:38Z Mitrovica02 128863 2940600 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #FF0000 | writing color = #000000 | clubname = Flamurtari FC | image = Colori di KS Flamurtari.png | nickname = Flota Kuqezi<br />Kuqezinjtë | founded = {{Start date and age|1923|3|23|df=yes}} | owner = Bashkia Vlorë, TRK MW Group | manager = [[Andi Ribaj]] | website = [https://www.facebook.com/FlamurtariFaqjaZyrtare/ flamurtari.com] | ground = [[Stadiumi Flamurtari]]<ref>[http://www.worldstadiums.com/europe/countries/albania.shtml World Stadiums (Stadiumet Botërore)]</ref> | capacity = 8,500 vende | clubcolors = [[File:Colori di KS Flamurtari.png|20px]] | league = [[Kategoria Superiore]] | season = [[Kategoria e Parë 2024–25|2024–25]] | position = Kategoria e Parë, 2të {{increase}} | pattern_la1 = _Fukushima United FC 2011 HOME FP | pattern_b1 = _vitoria23h | pattern_ra1 = _Fukushima United FC 2011 HOME FP | pattern_la1 = _acm0506h | pattern_b1 = _acm0506h | pattern_ra1 = _acm0506h | pattern_sh1 = _adidasred | pattern_so1 = _3_stripes_red | leftarm1 = ff0000 | body1 = 000000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _acmilan1617a | pattern_b2 = _acmilan1617a | pattern_ra2 = _acmilan1617a | pattern_sh2 = _adidasred | pattern_so2 = _3_stripes_red | leftarm2 = ffffff | body2 = ffffff | rightarm2 = ffffff | shorts2 = ffffff | socks2 = ffffff | pattern_la3 = _flamengo21t | pattern_b3 = _flamengo21t | pattern_ra3 = _flamengo21t | pattern_sh3 = _adidasred | pattern_so3 =_3_stripes_red | leftarm3 = 000000 | body3 = ffffff | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | fullname = Flamurtari Football Club }} [[Skeda:Flamurtari.gif|thumb|right|Logoja e vjetër]] '''Flamurtari Football Club''' është një klub [[Shqipëria|shqiptar]] [[futbolli]] profesionist me seli në qytetin jugor të [[Vlora|Vlorës]]. Stadiumi i skuadrës është [[Stadiumi "Flamurtari"]] ku ata luajnë ndeshjet e tyre si vendas dhe konkurrojnë momentalisht në [[Kategoria Superiore|Kategorinë Superiore]], elita e futbollit shqiptar. Themeluar në vitin 1923, Flamurtari është një nga klubet më të vjetra shqiptare, dhe gjithashtu është një nga klubet më të suksesshme shqiptare, duke fituar titullin e Kategorisë Superiore një herë në vitin 1991, gjithashtu katër herë [[Kupa e futbollit e Shqipërisë|Kupën e Shqipërisë]] dhe dy herë [[Superkupa e Shqipërisë|Superkupën e Shqipërisë]]. Flamurtari është i njohur gjithashtu për fushatat e tij evropiane në vitet ’80, ku ata shkruan historinë e futbollit shqiptar, duke arritur në gjashtëmbëdhjetë më të mirët e [[1987–88 UEFA Cup]], ku ata mposhtën gjigantët spanjollë të [[FC Barcelona|Barcelonës]], por u eliminuan nga rezultati i përgjithshëm. == Historia == Fillimet e ndeshjeve me të huajt vlonjatët, thuhet dhe dokumentohet, t’i kenë luajtur rreth vitit 1918, me marinarë të huaj që zbrisnin nga porti i Skelës drejt qendrës së qytetit. Kurse pas organizimit në shoqatë sportive, futbolli vlonjat, nga viti 1925 deri në vitin 1937, ka zhvilluar rreth 10 takime. Kryesisht në gadishullin e Ballkanit, por edhe me futbollistë të Italisë. Ndeshjen e parë ndërkombëtare zyrtare e ka zhvilluar në Athinë, me ekipin e AEK-ut, për Kupën Ballkanike, në vitin 1980. Pra, majat më të larta të cilësisë, mbresat e shkëlqyera të futbollit vlonjat janë në vitet 1980-1990, kur “Flamurtari” hodhi hapin e parë jashtë vendit, për t’u ballafaquar me futbollin ballkanik dhe atë evropian. Veçanërisht në vitin 1987, kur vlonjatët takohen për herë të dytë me “demat” spanjollë të “Barcelonës” dhe largohen nga kupa UEFA në tur të tretë, gjë që s’e kishte arrirë me parë ndonjë ekip shqiptar. == Futbollistë të njohur == Emrat që e ngritën lart këtë qytet në futbollin e atyre viteve do të ishin: Arapi, Birçe, Petro Ruci, Çipi, Taho, Lushaj, Iliadhi,G.Murataj, Gjondeda, Ferkaj, Zijai, Daullja, Gjyli, Rexhepi, Vasil Ruci, F.Ferko, Kushta, Memushi, Canaj, Bubeqi, etj, me trajnerë L.Çurin dhe S.Elmazin. Një nga emrat më të spikatur dhe me pritshmëri për të ardhmen e Flamurtarin, është Mariglen Musta. == Sukseset == Arritjet më të mëdha FK Flamurtari i ka në vitin 1991 kur fitoi titullin kampion, vitet kur është bërë 4 herë fitues i Kupës së Shqipërisë: 1985, 1988 dhe 2009, si dhe vitet kur është bërë 4 herë fitues i Superkupës së Shqipërisë: 1990, 1991,2009,2013 === Ekipi kampion === Lojtarët që varën medaljen e parë të kampionit do të ishin: Arapi, Bubeqi, Ciruna, Vito, Zijai, Behari, Shaqiri, Memushi, Lameborshi, Mëhilli, Lutaj, Dema, Biraçi, Çipi, Gjondeda, Iliadhi,G.Murataj, Taho, Kushta, T.Arapi, Ziu, Daullja, V.Daullja me trajner E.Liçaj dhe Sh.Zile. === Trofetë === :[[Kupa e Republikës 1984-85|1985]]: Fitues i Kupës së Republikës. :[[Kupa e Republikës 1987-88|1988]]: Fitues i Kupës së Republikës. :[[Kupa e Shqipërisë 2008-09|2009]]: Fitues i Kupës së Shqipërisë. :[[Kategoria e Parë 1990-91|1990-1991]]: Kampion Kombëtar i Kampionatit të 52-të të Futbollit. :[[Superkupa e Shqipërisë 1990|1990]]: Fitues i Superkupës së Shqipërisë. :[[Superkupa e Shqipërisë 1991|1991]]: Fitues i Superkupës së Shqipërisë. :[[Kupa e Shqipërise 2013-14|2014]]: Fitues i Kupës së Shqipërisë. == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20100703044704/http://www.albsoccer.com/ Lajme nga Futbolli Shqiptar] {{FSHF}} [[Kategoria:Flamurtari FC]] [[Kategoria:Klube futbolli në Shqipëri|Flamurtari]] [[Kategoria:Sporti në Vlorë]] 1cb8ld2qsvn7o0ao6xvxoy8ssnhuuu8 0 54592 2940595 2822347 2026-04-13T08:18:57Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940595 wikitext text/x-wiki [[Skeda:San Giovanni Bosco.jpg|thumb|200px|Don Bosko. Foto e vitit 1887.]] '''Giovanni Melchior Bosco ''' (Gjovani Melkior Bosko, [[16 gusht]], [[1815]], [[Kastelnuovo Don Bosko]] - [[31 janar]], [[1888]], [[Torino]]) njihet më mirë me emrin Don Bosko, ishte [[Prifti|prift]] [[Katolicizmi|katolik]] [[italia]]n, [[Edukatori|edukator]] dhe [[Pedagogu|pedagog]], që vuri në jetë mësimet e [[Feja|fesë]] së tij, duke përdorur mënyra mësimi të bazuara më shumë mbi [[Dashuria|dashurinë]] dhe [[mirëkuptimi]]n sesa mbi [[ndëshkimi]]n. Në mirënjohje të punës së tij me të rinj të vështirë, ai u kanonizua në vitin [[1934]]. == Fëmijëria == Gjon Bosko lindi me 16 gusht të vitit 1815 në Becchi, një fshat i vogël i Castelnuovo d'Asti (sot Castelnuovo Don Bosco). Familja e tij ishte një familje fshatarësh të varfër. Ai humbi babain i tij Françesko kur ishte vetëm dy vjeç. Nëna e tij Margareta e rriti me butësi dhe me përshpirtëri. E mësoi atë të punonte tokën dhe të shihte Zotin pas bukurisë së natyrës, qiellit, të afërmve, ndaj atyre që kishin nevojë për ndihmë dhe Gjoni i vogël ishte ai i cili u mësua të jetojë në Hirin e Zotit. Nëna Margareta ia mësoi të birit të vet të gjitha lutjet dhe aftësitë të dhurojë jetën të tjerëve. Dhe kështu Gjoni i vogël filloi tua mësojë të tjerëve atë që një ditë do të krijojë një SISTEM EDUKIMI - SISTEMI PARANDALUES, që edhe sot mësohet në procese universitare dhe pedagogjike. Për Gjonin t’i lutesh Zotit don të thotë të flisje me Zotin në forma dhe mënyra të ndryshme, i gjunjëzuar, i përulur, i përkushtuar e kështu me radhë. Nga nëna Margareta Gjoni e mësoi të shihte Perëndinë në fytyrën e të tjerëve, e më të varfërve e të dobëtëve që dimrit trokisnin në derën e shtëpisë së tyre dhe të cilëve nëna Margaret i riparonte këpucët dhe i jepte një shujtë të ngrohtë dhe miqësore. Ëndrra kur ishte 9 vjeçar Në moshën 9-të vjeçare, Gjoni pa një ëndërr, që do të ndryshonte jetën e tij. Ai sheh një turmë djemsh, që luajnë duke bërtitur dhe duke përdorur fjalë banale, të shara dhe ngacmoheshin. Një njeri madhështor i thotë: "Me butësi dhe bamirësi, do të fitosh zemrat e miqve të tu", dhe një grua po aq madhështore shtoi: "Bëhu i përulur, i fortë dhe i fuqishëm. Me kohë do të kuptosh gjithçka." Vitet që pasuan, u orientuan nga kjo ëndërr. Nënë e Bir, panë në të rrugën që duhet të ndiqnin në jetë. Gjoni u përpoq që në fillim. Kur boritë shpallën fillimin e një feste (të pajtorit të vendit) lokale në kodrat përreth, Gjoni shkoi atje dhe vihet në rreshtat e parë, para sharlatanëve që bënin spektakël. Ai studioi truqet e magjistarëve, sekretet e ekuilibristëve. Një mbrëmje të diele, Gjoni jep shfaqjen e tij të parë për fëmijët e shtëpive aty pranë. Ai bën mrekulli të ekuilibrit me kanaçe dhe tava në majë të hundës. Pastaj, fillon të ecë në një litar të zgjatur mes dy pemëve, mes duartrokitjeve të publikut të tij të vogël. Para se pika të përfundonte, ai filloi të përsëriste, predikimin e dëgjuar ne meshën e mëngjesit, dhe i fton të gjithë për t'u lutur. Lojërat dhe fjala e Perëndisë fillon të "transformojë" miqtë e tij të vegjël, të cilët luten me të me dëshirë. Gjoni është i sigurt, se për të bërë mirë, duhet të studiojë dhe të bëhet prift. Por Antonio, vëllai i tij 18 vjeçar, një fshatar i ashpër, nuk do t’ia dijë. Ai ia hedh librat, dhe e maltreton. Në një mëngjes të ftohtë të shkurtit 1827, Gjoni largohet nga shtëpia dhe shkon për të kërkuar një vend pune. Ai është vetëm 12 vjeç, por problemet me Antonion, ia bënë jetën në shtëpi të pamundur. Për tri vite punoi si stallier në Moglia në një fermë, pranë Moncucco. Drejtonte kafshët në kullotë, mjeli lopët, çonte barin e freskët në grazhd, nganë buajt që lërojnë fushat. Gjatë netëve të dimrit të gjatë dhe në verë duke u ulur nën pemët (kur lopët kullosnin përreth) kthehet për të hapur librat e tij për të "studiuar". Tri vite më vonë, Antonio u martua. Gjoni u kthye në shtëpi dhe ndoqi shkollën, fillimisht në Castelnuovo, pastaj në Chieri. Për të mbajtur veten ai punoi si rrobaqepës, farkëtar, barist, bënte punë shtëpie, etj. Ai ishte inteligjent dhe shumë i zoti, dhe rreth tij mblidheshin të gjithë djemtë e shkollës. Me ta, ai themeloi grupin e tij të parë, “Shoqata e lumturisë” më 1835, Gjon Bosko merr vendimin më të rëndësishëm të jetës së tij: të hyjë në seminar. Pas disa vitesh studimi intensiv, u drejtua në përgjegjësi të bëhet prift për të rinjtë, në mënyrë të veqant për të rinjtë që kanë nevojë për ndihmë. == Mendimi == ==Veprimtaria== == Vdekja == ==Shiko edhe== == Lidhje të jashtme == * [http://www.donbosko.org/ Kolegji "Don Bosko", gjegjësisht Kolegji "Giovanni Bosco"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107080116/http://donbosko.org/ |date=7 janar 2012 }} [[Kategoria:Njerëz nga Torino]] [[Kategoria:Priftërinj italianë]] [[Kategoria:Shenjtorë italianë]] 12btrde42h49hzvvmu62o9p2jyn2m6k 0 55178 2940335 2808007 2026-04-12T12:31:14Z Mitrovica02 128863 /* Klubet */ 2940335 wikitext text/x-wiki {{për përmirësim}} {{Infobox football biography | name = Sylvinho | image = Sylvinho, 20191002 Fußball, Männer, UEFA Champions League, RB Leipzig - Olympique Lyonnais by Stepro StP 0050-2.jpg | image_size = 225 | caption = Sylvinho në vitin 2019 | fullname = Sylvio Mendes Campos Júnior | height = 1.72 m | birth_date = {{birth date and age|12|4|1974|df=y}} | birth_place = [[São Paulo]], Brazil | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i majtë]] | youthyears1 = 1990–1994 | youthclubs1 = [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]] | years1 = 1994–1999 | years2 = 1999–2001 | years3 = 2001–2004 | years4 = 2004–2009 | years5 = 2009–2010 | totalcaps = 375 | totalgoals = 21 | clubs1 = [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]] | clubs2 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | clubs3 = [[Celta de Vigo|Celta]] | clubs4 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | clubs5 = [[Manchester City F.C.|Manchester City]] | caps1 = 136 | caps2 = 55 | caps3 = 84 | caps4 = 89 | caps5 = 11 | goals1 = 15 | goals2 = 3 | goals3 = 1 | goals4 = 2 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2000–2001 | nationalteam1 = [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazili]] | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | manageryears1 = 2011–2012 | manageryears2 = 2012 | manageryears3 = 2013 | manageryears4 = 2013–2014 | manageryears5 = 2014–2015 | manageryears6 = 2016 | manageryears7 = 2016–2019 | managerclubs1 = [[Cruzeiro Esporte Clube|Cruzeiro]] (ndihmës) | managerclubs2 = [[Sport Recife]] (ndihmës) | managerclubs3 = [[Clube Náutico Capibaribe|Náutico]] (ndihmës) | managerclubs4 = [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]] (ndihmës) | managerclubs5 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] (ndihmës) | managerclubs6 = [[F.C. Internazionale Milano]] (trajner tenik) | managerclubs7 = [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazili]] (trajner teknik) | ntupdate = |managerclubs8=[[Olympique Lyonnais|Lyon]]|manageryears8=2019|managerclubs9=[[Corinthians São Paulo|Corinthias]]|manageryears9=2021-2022|managerclubs10=[[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]]|manageryears10=2022-}} '''Sylvio Mendes Campos Junior''' i njohur si '''Sylvinho''' (shqip: '''Silvinjo''') është një futbollist brazilian, edhe pse ka [[Pasaporta|pasaportë]] spanjolle. Lindi në Sao Paolo. Luan mbrojtës dhe ekipi i tij i parë ishte Sport Club Corinthians Paulista. Filloi të luante në Corinthians, ekip me të cilin fitoi dy liga dhe një kup të [[Brazili]]t. Në [[1999]] transferohet për në Arsenal F.C. Në ekipin anglez qëndroi dy sezona duke luajtur një total prej 54 ndeshje në lig. Poashtu arriti deri në finale së Kupës së Uefas në sezonën [[1999]]-[[2000]] në të cilën Arsenal humbi nga Galatasaray në penallti. Në vitin [[2001]] transferohet në Celta të Vigos. Debutoi në Primera division më [[30 shtator]] në [[2001]] në ndeshjen Deportivo 2-2 Celta. Me ekipin e tij të ri arriti vendin e katërt në [[2002]]-[[2003]] dhe arriti të kualifikohej për në Ch. L. Në [[2004]] inkuadrohet në radhët e Fc [[Barcelona]], ekip në të cilin Sylvinho fiton një lig në sezonin e tij të parë. Ne sezonin e tij të dytë [[2005]]-[[2006]] arriti të fitoj me Barcën Ligen e [[Spanjë]]s, Supercupen e Spanjës edhe Ligen e Kampioneve. == Kombëtarja == Ka luajtur gjashtë ndeshje për Kombëtaren e Brazilit në Futboll. Ka debutuar në [[1997]] në një ndeshje kundër [[Rusi]]së. == Menaxhimi == ==== Lioni ==== Më 19 Maj 2019, Sylvinho u shpall si zëvendësuesi për Bruno Génésion tek [[Olympique Lyonnais|Olimpiku i Lionit]]. Ai u shkarkua më 7 Tetor 2019. ==== Corinthians ==== Më 23 Maj 2021 u shpall kthimi i Sylvinhos tek [[Corinthians São Paulo|Corinthias]] si trajneri i ri i skuadrës. Më 3 Shkurt të vitit pasues me vetëm 3 ndeshje nga sezoni i ri, ai u shkarkua pas një humbje 1-2 ndaj rivalit [[Santos ekip|Santos]]. ==== Shqipëria ==== Më 2 Janar 2023, [[Federata Shqiptare e Futbollit|FSHF]] shpalli se kishte arritur një marrëveshje me Silvinjon për të qënë trajneri i ri i [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Kombëtares Shqiptare të Futbollit]] dhe se Pablo Zabaleta dhe Doriva do ti bashkoheshin si trajnerë ndihmës. Shtatë ditë më pas ai u vu zyrtarisht në krye të skuadrës shqiptare dhe nënshkroi një kontratë 18 mujore qëllimi i së cilës është kualifikimi për UEFA Euro 2024.Ai permbushi me ekipin dhe stafin teknik qellimin kryesor duke derguar Shqiperine drejt kompeticionit UEFA Euro 2024. == Klubet == *Sport Club Corinthians Paulista - ([[Brazil]]) [[1994]] - [[1999]] *Arsenal F.C. - ([[Angli]]) [[1999]] - [[2001]] *Celta de Vigo - ([[Spanja]]) [[2001]] - [[2004]] *FC Barcelona - ([[Spanja]]) [[2004]] - Aktualisht. [[Kategoria:Lindje 1974]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Sao Paulo]] [[Kategoria:Futbollistë brazilianë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren braziliane]] [[Kategoria:Futbollistë në Sport Club Corinthians Paulista]] [[Kategoria:Futbollistë në Arsenal F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Celta de Vigo]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Barcelona]] [[Kategoria:Futbollistë në Manchester City F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Kampioneve]] b7gslt4gsnnas25xrflwwcb32tm68z8 0 58028 2940644 2455017 2026-04-13T09:20:38Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940644 wikitext text/x-wiki {{Pp}} {{Infobox settlement |Emri = Lozana<br /><small>[[Gjuha frënge|fre:]] Lausanne | image_seal = CHE Lausanne COA.svg | image_map = Commune Lausanne FR.svg | image_skyline = Palais de Rumine, former University of Lausanne.jpg | population_total = 132'626 |Dendësia = 3'205/km² |Sipërfaqja = 41,38 km² |Shteti = Zvicra |Qarku = |Adresa e kuvendit = | postal_code = |Prefiksi = |Kryetari i Bashkisë = Daniel Brélaz |Partia udhëheqëse = |Shënim = }} '''Lozana''', ne gjuhën frënge ''Lausanne''(Lozanë), është qytet në Zvicër,Zvicrën Romandie (pkesa ku flitet frëngjishtja).Ky qytet ndodh mbi Liqenin Léman në Kantonin (frankofon) Vaud(Vo). Qyteti është vendi i Komitetit internacional Olimpik ,sikur edhe Muzeut dhe Parkut Olimpik . Qyteti i vjetër ka shume rrugë te mbushura me butika ,aty është Katedralja Gotike nga XII shekull . Pallatja Rumine nga XIX shekull,sikur edhe shume muze te artit dhe ndertësa me arhitekture shume te bukur dhe te vjetër . ― Google Altitude : 526 == Gjeografia == == Arsimi dhe kultura == == Sporti == == Ngjarjet == == Transporti == == Turizmi == == Lidhje të jashtme == {{CH-gjeo-cung}} [[Kategoria:Lozanë]] [[Kategoria:Qytete në Zvicër]] 7ad9065xp5zxlenmga20uqao15htcui 0 58030 2940638 2493272 2026-04-13T09:17:14Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940638 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Lugano | subdivision_type = [[Lista e shteteve sovrane|Vendi]] | subdivision_name = {{flagicon|CHE}} [[Zvicra]] | subdivision_type1 = [[Kantonet e Zvicrës|Kantoni]] | subdivision_name1 = [[Kantoni Ticino|Ticino]] | subdivision_type2 = [[Rrethet e Zvicrës|Rrethi]] | subdivision_name2 = [[Rrethi Lugano|Lugano]] | settlement_type = [[Komunat e Zvicrës|Komunë]] | image_skyline = Lugano from Sighignola.jpg | image_caption = Lugano nga mali Sighignola, duke treguar gjysmëhënën e ndërtesës rreth gjirit | image_shield = CHE Lugano COA.svg | shield_size = 70px | coordinates = {{coord|46|00|18|N|08|57|09|E|display=inline,title}} | image_map = Karte Gemeinde Lugano.png | area_total_km2 = 75.93 | population_total = 63,185 | population_as_of = 31 dhjetor 2018 | population_blank1_title = Dendësia | population_blank1 = 830 | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +01:00 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +02:00 | website = {{URL|https://www.lugano.ch/}} | governing_body = [[Abgeordnetenhaus of Berlin]] | leader_title = Kryetari | leader_name = Michele Foletti | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = prej 6900 deri 6917, 6932, 6951, 6959, prej 6962 deri 6968, prej 6974 deri 6979 }} '''Lugano''' është një qytet dhe [[Komunat e Zvicrës|komunë]] në [[Zvicër]], pjesë e [[Rrethi Lugano|rrethit Lugano]] në [[Kantoni Ticino|kantonin Ticino]]. Është qyteti më i madh si i Ticinos ashtu edhe i Zvicrës jugore që flet italisht. Lugano ka një popullsi (që nga dhjetori 2020) prej 62,315, dhe një grumbullim urban prej mbi 150,000. Është [[Lista e qyteteve në Zvicër|qyteti i nëntë më i madh zviceran]]. Qyteti shtrihet kryesisht në [[Liqeni Lugano|liqenin Lugano]], në gjerësinë e tij më të madhe, dhe, së bashku me qytetin ngjitur të [[Paradiso]], zë të gjithë gjirin e Luganos. Territori i komunës përfshin një rajon shumë më të madh në të dy anët e liqenit, me shumë fshatra të izoluar. Rajoni i Luganos është i rrethuar nga [[Lugano Prealps]], ky i fundit shtrihet në pjesën më të madhe të rajonit [[Sottoceneri]], në pjesën më jugore të Ticino dhe Zvicrës. Të dy pjesët perëndimore dhe lindore të komunës ndajnë një kufi ndërkombëtar me Italinë. I përshkruar si një qytet tregu që nga viti 984, Lugano ishte objekt i mosmarrëveshjeve të vazhdueshme midis Dukës së Komos dhe Milanos [[Fushatat transalpine të Konfederatës së Vjetër Zvicerane|derisa u bë pjesë]] e [[Konfederata e Vjetër Zvicerane|Konfederatës së Vjetër Zvicerane]] në vitin 1513. Në vitin 1803, u krijua komuna politike e Luganos, pas krijimit të kantonit. Që nga viti 1882, Lugano është një ndalesë e rëndësishme në hekurudhën ndërkombëtare Gotthard. Hekurudha solli një kontribut vendimtar në zhvillimin e turizmit dhe në përgjithësi të sektorit terciar që janë edhe sot e kësaj dite mbizotëruese në ekonominë e qytetit. == Gjeografia == == Historia == == Ekonomia == == Arsimi dhe kultura == == Sporti == == Ngjarjet == == Transporti == == Turizmi == == Shih edhe == [[Liqeni Lugano]] == Lidhje të jashtme == {{CH-gjeo-cung}} [[Kategoria:Lugano]] [[Kategoria:Komunat në kantonin Ticino]] [[Kategoria:Qytete në Zvicër]] 9qx6usgv31gm5r6yd128z9guw2pxdbr 0 59276 2940445 2940044 2026-04-12T20:20:18Z Shqiperia2000 65435 2940445 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Toskana | official_name = Regione Toscana | native_name = Toscana | settlement_type = [[Rajonet e Italisë|Rajon]] | image_flag = Flag of Tuscany.svg | flag_link = Flamuri | image_shield = Coat of arms of Tuscany.svg | shield_link = Stema | image_map = Tuscany in Italy.svg | map_caption = Vendndodhja e Toskanës në Itali | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Firence]] | leader_title = Presidenti | leader_name = [[Eugenio Giani]] | leader_party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | area_total_km2 = 22985.01 | population_footnotes = <ref name="tuttitalia">{{cite web |title=Regione Toscana - Guida ai comuni e alle province |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 3657716 | population_density_km2 = 159.13 | blank_name_sec1 = Ndarja administrative | blank_info_sec1 = 9 provinca dhe 1 qytet metropolitan | blank1_name_sec1 = Numri i komunave | blank1_info_sec1 = 273 | website = {{URL|www.regione.toscana.it}} |image_map1=Map of region of Tuscany, Italy, with provinces-it.svg}} '''Toskana''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Toscana'') është një [[Rajonet e Italisë|rajon]] në [[Italia Qendrore|Italinë qendrore]], me kryeqendër [[Firence]]n. Ajo shtrihet përgjatë [[Deti Tirren|Detit Tirren]] dhe [[Deti Ligur|Detit Ligur]] në perëndim dhe përfshin një territor të gjerë kodrinor e malor, ndërmjet [[Malet Apenine|Apenineve]] dhe bregdetit. Toskana është një nga rajonet më të njohura të Italisë për trashëgiminë artistike, peizazhin, verërat dhe rolin e saj në historinë e [[Rilindja|Rilindjes]] italiane.<ref name="britannica">{{cite web |title=Tuscany |url=https://www.britannica.com/place/Tuscany |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="lingua">{{cite web |title=Italiano standard |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/italiano-standard_%28Enciclopedia-dell%27Italiano%29/ |publisher=Treccani |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Toskana ndodhet në pjesën perëndimore të Italisë qendrore. Rajoni shtrihet përgjatë deteve Tirren dhe Ligur dhe kufizohet në veri e verilindje nga Apeninet toskano-emiliane dhe nga Alpet Apuane. Peizazhi i tij karakteristik përbëhet nga kodra të buta, lugina të brendshme, male dhe fusha bregdetare si [[Maremma]].<ref name="britannica" /> Në territorin rajonal ndodhen edhe zona natyrore dhe peizazhore shumë të njohura, si [[Val d'Orcia]], [[Chianti]], Maremma, [[Monte Amiata]] dhe [[Arkipelagu Toskan|arkipelagu toskan]].<ref>{{cite web |title=Where is Tuscany? |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/where-is-tuscany/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Emri i Toskanës lidhet me [[etruskët]], popullsi që u vendos në këtë territor rreth mijëvjeçarit të parë p.e.s. Më vonë zona u përfshi në botën romake me emrin ''Tuscia''.<ref name="britannica" /> Në Mesjetë Toskana kaloi nën longobardët dhe më pas nën frankët. Pas vdekjes së Matildës së Kanossës, qytetet e rajonit afirmuan gradualisht autonominë e tyre. Për disa shekuj epërsia kaloi fillimisht te [[Piza]] dhe më pas te [[Firence]], ndërsa Toskana u bë një nga qendrat më të rëndësishme të kulturës së Rilindjes.<ref name="britannica" /> Pas ardhjes në pushtet të [[Medici]]ve në Firence në vitin 1434, Toskana u shndërrua gradualisht në një principatë dhe më pas në [[Dukati i Madh i Toskanës|Dukatin e Madh të Toskanës]]. Në vitet 1860–1861 ajo u bashkua me shtetin italian të unifikuar.<ref name="britannica" /> == Ndarja administrative == Sipas të dhënave statistikore dhe administrative më të fundit, territori i Toskanës përfshin 273 komuna, 9 provinca dhe [[Qyteti metropolitan i Firences|qytetin metropolitan të Firences]].<ref name="istat-territorio">{{cite web |title=BesT Toscana 2023 - sintesi |url=https://www.istat.it/wp-content/uploads/2023/11/BesT_TOSCANA_2023_sintesi.pdf |publisher=ISTAT |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Njësitë kryesore administrative janë: {| class="wikitable" |- ! Stema ! style="width:14em" | Emri shqiptar ! style="width:16em" | Emri italian ! style="width:10em" | Lloji ! style="width:11em" | Kryeqendra |- | [[Skeda:Provincia di Arezzo-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Arecos]] | ''Provincia di Arezzo'' | Provincë | [[Areco]] |- | [[Skeda:Provincia di Firenze-Stemma.svg|50px]] | [[Qyteti metropolitan i Firences]] | ''Città metropolitana di Firenze'' | Qytet metropolitan | [[Firence]] |- | [[Skeda:Provincia di Grosseto-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Grossetos]] | ''Provincia di Grosseto'' | Provincë | [[Grosseto]] |- | [[Skeda:Coat of Arms of the Province of Livorno.svg|50px]] | [[Provinca e Livornos]] | ''Provincia di Livorno'' | Provincë | [[Livorno]] |- | [[Skeda:Provincia di Lucca-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Lukës]] | ''Provincia di Lucca'' | Provincë | [[Luka]] |- | [[Skeda:Provincia di Massa-Carrara-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Masa-Kararës]] | ''Provincia di Massa-Carrara'' | Provincë | [[Massa]] dhe [[Karara]] |- | [[Skeda:Provincia di Pisa-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Pizës]] | ''Provincia di Pisa'' | Provincë | [[Piza]] |- | [[Skeda:Provincia di Pistoia-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Pistoias]] | ''Provincia di Pistoia'' | Provincë | [[Pistoia]] |- | [[Skeda:Provincia di Prato-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Pratos]] | ''Provincia di Prato'' | Provincë | [[Prato]] |- | [[Skeda:Provincia di Siena-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Sienës]] | ''Provincia di Siena'' | Provincë | [[Siena]] |}<ref>{{cite web |title=Where is Tuscany? |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/where-is-tuscany/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Demografia == Më 1 janar 2025 Toskana kishte 3.657.716 banorë. Dendësia mesatare e popullsisë ishte 159,13 banorë për km².<ref name="tuttitalia" /> Profili demografik i rajonit karakterizohet nga një rrjet i dendur qytetesh të mesme dhe të vogla, me një rol të spikatur të [[Firence]]s si qendra më e rëndësishme urbane, administrative dhe kulturore.<ref name="tuttitalia" /><ref name="istat-territorio" /> == Ekonomia == Toskana është një nga rajonet më të zhvilluara ekonomikisht të Italisë qendrore. Sipas ''Britannica'', ajo është edhe një nga rajonet më të begata bujqësore të vendit, e njohur sidomos për drithërat, ullinjtë, vajin e ullirit dhe verërat, veçanërisht ato të zonës së [[Chianti]]t.<ref name="britannica" /> Turizmi zë një vend qendror në ekonominë rajonale. Sipas Rajonit të Toskanës, gjatë vitit 2024 u regjistruan rreth 15 milionë ardhje dhe 46 milionë net-qëndrime turistike, me një rritje të fortë të agroturizmit dhe me peshë të madhe të turizmit ndërkombëtar.<ref name="turismo2024">{{cite web |title=Flussi del turismo in Toscana nel 2024: tra stabilità e nuove tendenze |url=https://www.regione.toscana.it/-/flussi-del-turismo-in-toscana-nel-2024-tra-stabilit%C3%A0-e-nuove-tendenze |publisher=Regione Toscana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Rajoni njihet gjithashtu për prodhimin e mermerit të [[Carrara]]s, për artizanatin, për industrinë e modës dhe për lidhjen e fortë ndërmjet bujqësisë cilësore, gastronomisë dhe turizmit.<ref name="britannica" /> == Monumentet dhe kultura == Toskana ka një trashëgimi kulturore me rëndësi botërore. Sipas faqes zyrtare turistike të rajonit, UNESCO njeh në territorin toskan 16 elemente të trashëgimisë botërore, duke përfshirë 7 vende kulturore, 3 rezervate biosfere, 2 gjeoparke, 2 site transnacionale, 1 qytet krijues dhe 1 element jomaterial.<ref name="unesco">{{cite web |title=Tuscany, World Heritage Site |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/tuscany-world-heritage-site/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër vendet më të njohura të trashëgimisë kulturore në Toskana janë [[Qendra Historike e Firences]], [[Piazza dei Miracoli]] në Pizë, qendrat historike të [[San Gimignano]]s, [[Siena]]s dhe [[Pienza]]s, [[Val d'Orcia]], si edhe [[Vilat dhe kopshtet Medici në Toskanë]].<ref name="unesco" /> Rajoni ka pasur një rol vendimtar edhe në formimin e kulturës italiane. Toskano-fiorentinishtja u bë baza historike e italishtes standarde falë prestigjit letrar të [[Dante Alighieri|Dantes]], [[Francesco Petrarca|Petrarkës]] dhe [[Giovanni Boccaccio|Bokaços]], si edhe rolit kulturor të Firences në epokën e humanizmit dhe të Rilindjes.<ref name="lingua" /> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Toskana është një nga qendrat më të rëndësishme universitare të Italisë. Në rajon ndodhen universitete me traditë të gjatë si [[Universiteti i Firences]], me origjinë nga viti 1321, [[Universiteti i Pizës]], i themeluar zyrtarisht në vitin 1343, dhe [[Universiteti i Sienës]], i zhvilluar si institucion i rëndësishëm universitar qysh në shekullin XIV.<ref name="unifi">{{cite web |title=Storia e profilo dell'Ateneo |url=https://www.unifi.it/it/ateneo/chi-siamo/storia-e-profilo-dellateneo |publisher=Università degli Studi di Firenze |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unipi">{{cite web |title=Storia dell'Università |url=https://www.unipi.it/ateneo/chi-siamo/storia-delluniversita/ |publisher=Università di Pisa |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unisi">{{cite web |title=Storia dell'Ateneo |url=https://www.unisi.it/ateneo/storia-dellateneo |publisher=Università degli Studi di Siena |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ky rrjet universitar e forcon profilin e Toskanës si rajon i arsimit të lartë, kërkimit shkencor dhe i jetës kulturore.<ref name="unifi" /><ref name="unipi" /><ref name="unisi" /> == Transporti == Toskana ka një sistem të zhvilluar transporti rrugor, hekurudhor, ajror dhe detar. Rajoni ofron informacione të integruara për lëvizjen me tren, autobus, avion dhe traget përmes platformës së vet ''Muoversi in Toscana''.<ref>{{cite web |title=Muoversi in Toscana |url=https://www.regione.toscana.it/approfondimenti/muoversi-in-toscana |publisher=Regione Toscana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Sistemi aeroportual toskan përfshin kryesisht aeroportet e [[Firence]]s dhe [[Piza|Pizës]]. Sipas ''Toscana Aeroporti'', në vitin 2025 sistemi aeroportual rajonal arriti një rekord prej 9,8 milionë pasagjerësh, me rreth 3,8 milionë në aeroportin e Firences dhe gati 6 milionë në atë të Pizës.<ref name="aeroporti">{{cite web |title=Traffic growth of 8.4% in 2025. New record of 9.8 million passengers |url=https://www.toscana-aeroporti.com/console/sites/default/files/2026-01/20260108%20-%20CS%20traffico%202025_en.pdf |publisher=Toscana Aeroporti |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në sistemin portual të rajonit spikasin sidomos portet e [[Livorno]]s dhe [[Piombino]]s, me rëndësi të madhe për trafikun detar, tregtinë dhe lidhjet me ishujt e arkipelagut toskan dhe me Mesdheun perëndimor.<ref>{{cite web |title=Porto di Livorno |url=https://www.portialtotirreno.it/i-porti/porto-di-livorno/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Settentrionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Porto di Piombino |url=https://www.portialtotirreno.it/i-porti/porto-di-piombino/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Settentrionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti ka një rol të rëndësishëm në jetën publike të Toskanës. Rajoni mban një portal të posaçëm kushtuar sportit, etikës sportive, sportit pa barriera dhe financimit të impianteve sportive.<ref name="sport">{{cite web |title=La Toscana dello sport |url=https://www.regione.toscana.it/la-toscana-dello-sport |publisher=Regione Toscana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër ngjarjet sportive dhe traditat më të njohura spikat ''Calcio Storico Fiorentino'', i zhvilluar në [[Firence]] në muajin qershor, si dhe veprimtaria motoristike e ''Mugello Circuit'', pistë e famshme botërore që pret rregullisht Çmimin e Madh të Italisë në MotoGP.<ref name="calciostorico">{{cite web |title=Top 25 historical events in Tuscany |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/top-25-historical-events-in-tuscany/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="mugello">{{cite web |title=Mugello Circuit |url=https://www.visittuscany.com/en/attractions/mugello-circuit/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Italia]] * [[Firence]] * [[Piza]] * [[Siena]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.regione.toscana.it/ Faqja zyrtare e Rajonit të Toskanës] * [https://www.visittuscany.com/ Faqja turistike zyrtare e Toskanës] {{Rajonet e Italisë}} [[Kategoria:Rajone të Italisë]] re0n3hlbqu3n17dv3i5rlftrn9ks0em 2940461 2940445 2026-04-12T21:36:49Z Shqiperia2000 65435 /* Ndarja administrative */ 2940461 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Toskana | official_name = Regione Toscana | native_name = Toscana | settlement_type = [[Rajonet e Italisë|Rajon]] | image_flag = Flag of Tuscany.svg | flag_link = Flamuri | image_shield = Coat of arms of Tuscany.svg | shield_link = Stema | image_map = Tuscany in Italy.svg | map_caption = Vendndodhja e Toskanës në Itali | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Firence]] | leader_title = Presidenti | leader_name = [[Eugenio Giani]] | leader_party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | area_total_km2 = 22985.01 | population_footnotes = <ref name="tuttitalia">{{cite web |title=Regione Toscana - Guida ai comuni e alle province |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 3657716 | population_density_km2 = 159.13 | blank_name_sec1 = Ndarja administrative | blank_info_sec1 = 9 provinca dhe 1 qytet metropolitan | blank1_name_sec1 = Numri i komunave | blank1_info_sec1 = 273 | website = {{URL|www.regione.toscana.it}} |image_map1=Map of region of Tuscany, Italy, with provinces-it.svg}} '''Toskana''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Toscana'') është një [[Rajonet e Italisë|rajon]] në [[Italia Qendrore|Italinë qendrore]], me kryeqendër [[Firence]]n. Ajo shtrihet përgjatë [[Deti Tirren|Detit Tirren]] dhe [[Deti Ligur|Detit Ligur]] në perëndim dhe përfshin një territor të gjerë kodrinor e malor, ndërmjet [[Malet Apenine|Apenineve]] dhe bregdetit. Toskana është një nga rajonet më të njohura të Italisë për trashëgiminë artistike, peizazhin, verërat dhe rolin e saj në historinë e [[Rilindja|Rilindjes]] italiane.<ref name="britannica">{{cite web |title=Tuscany |url=https://www.britannica.com/place/Tuscany |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="lingua">{{cite web |title=Italiano standard |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/italiano-standard_%28Enciclopedia-dell%27Italiano%29/ |publisher=Treccani |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Toskana ndodhet në pjesën perëndimore të Italisë qendrore. Rajoni shtrihet përgjatë deteve Tirren dhe Ligur dhe kufizohet në veri e verilindje nga Apeninet toskano-emiliane dhe nga Alpet Apuane. Peizazhi i tij karakteristik përbëhet nga kodra të buta, lugina të brendshme, male dhe fusha bregdetare si [[Maremma]].<ref name="britannica" /> Në territorin rajonal ndodhen edhe zona natyrore dhe peizazhore shumë të njohura, si [[Val d'Orcia]], [[Chianti]], Maremma, [[Monte Amiata]] dhe [[Arkipelagu Toskan|arkipelagu toskan]].<ref>{{cite web |title=Where is Tuscany? |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/where-is-tuscany/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Emri i Toskanës lidhet me [[etruskët]], popullsi që u vendos në këtë territor rreth mijëvjeçarit të parë p.e.s. Më vonë zona u përfshi në botën romake me emrin ''Tuscia''.<ref name="britannica" /> Në Mesjetë Toskana kaloi nën longobardët dhe më pas nën frankët. Pas vdekjes së Matildës së Kanossës, qytetet e rajonit afirmuan gradualisht autonominë e tyre. Për disa shekuj epërsia kaloi fillimisht te [[Piza]] dhe më pas te [[Firence]], ndërsa Toskana u bë një nga qendrat më të rëndësishme të kulturës së Rilindjes.<ref name="britannica" /> Pas ardhjes në pushtet të [[Medici]]ve në Firence në vitin 1434, Toskana u shndërrua gradualisht në një principatë dhe më pas në [[Dukati i Madh i Toskanës|Dukatin e Madh të Toskanës]]. Në vitet 1860–1861 ajo u bashkua me shtetin italian të unifikuar.<ref name="britannica" /> == Ndarja administrative == Sipas të dhënave statistikore dhe administrative më të fundit, territori i Toskanës përfshin 273 komuna, 9 provinca dhe [[Qyteti metropolitan i Firences|qytetin metropolitan të Firences]].<ref name="istat-territorio">{{cite web |title=BesT Toscana 2023 - sintesi |url=https://www.istat.it/wp-content/uploads/2023/11/BesT_TOSCANA_2023_sintesi.pdf |publisher=ISTAT |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Njësitë kryesore administrative janë: {| class="wikitable" |- ! Stema ! style="width:14em" | Emri shqiptar ! style="width:16em" | Emri italian ! style="width:10em" | Lloji ! style="width:11em" | Kryeqendra |- | [[Skeda:Provincia di Arezzo-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Arecos]] | ''Provincia di Arezzo'' | Provincë | [[Areco]] |- | [[Skeda:Provincia di Firenze-Stemma.svg|50px]] | [[Qyteti metropolitan i Firences]] | ''Città metropolitana di Firenze'' | Qytet metropolitan | [[Firence]] |- | [[Skeda:Provincia di Grosseto-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Grossetos]] | ''Provincia di Grosseto'' | Provincë | [[Grosseto]] |- | [[Skeda:Coat of Arms of the Province of Livorno.svg|50px]] | [[Provinca e Livornos]] | ''Provincia di Livorno'' | Provincë | [[Livorno]] |- | [[Skeda:Provincia di Lucca-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Lukës]] | ''Provincia di Lucca'' | Provincë | [[Luka]] |- | [[Skeda:Provincia di Massa-Carrara-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Massa-Kararës]] | ''Provincia di Massa-Carrara'' | Provincë | [[Massa]] dhe [[Karara]] |- | [[Skeda:Provincia di Pisa-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Pizës]] | ''Provincia di Pisa'' | Provincë | [[Piza]] |- | [[Skeda:Provincia di Pistoia-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Pistoias]] | ''Provincia di Pistoia'' | Provincë | [[Pistoia]] |- | [[Skeda:Provincia di Prato-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Pratos]] | ''Provincia di Prato'' | Provincë | [[Prato]] |- | [[Skeda:Provincia di Siena-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Sienës]] | ''Provincia di Siena'' | Provincë | [[Siena]] |}<ref>{{cite web |title=Where is Tuscany? |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/where-is-tuscany/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Demografia == Më 1 janar 2025 Toskana kishte 3.657.716 banorë. Dendësia mesatare e popullsisë ishte 159,13 banorë për km².<ref name="tuttitalia" /> Profili demografik i rajonit karakterizohet nga një rrjet i dendur qytetesh të mesme dhe të vogla, me një rol të spikatur të [[Firence]]s si qendra më e rëndësishme urbane, administrative dhe kulturore.<ref name="tuttitalia" /><ref name="istat-territorio" /> == Ekonomia == Toskana është një nga rajonet më të zhvilluara ekonomikisht të Italisë qendrore. Sipas ''Britannica'', ajo është edhe një nga rajonet më të begata bujqësore të vendit, e njohur sidomos për drithërat, ullinjtë, vajin e ullirit dhe verërat, veçanërisht ato të zonës së [[Chianti]]t.<ref name="britannica" /> Turizmi zë një vend qendror në ekonominë rajonale. Sipas Rajonit të Toskanës, gjatë vitit 2024 u regjistruan rreth 15 milionë ardhje dhe 46 milionë net-qëndrime turistike, me një rritje të fortë të agroturizmit dhe me peshë të madhe të turizmit ndërkombëtar.<ref name="turismo2024">{{cite web |title=Flussi del turismo in Toscana nel 2024: tra stabilità e nuove tendenze |url=https://www.regione.toscana.it/-/flussi-del-turismo-in-toscana-nel-2024-tra-stabilit%C3%A0-e-nuove-tendenze |publisher=Regione Toscana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Rajoni njihet gjithashtu për prodhimin e mermerit të [[Carrara]]s, për artizanatin, për industrinë e modës dhe për lidhjen e fortë ndërmjet bujqësisë cilësore, gastronomisë dhe turizmit.<ref name="britannica" /> == Monumentet dhe kultura == Toskana ka një trashëgimi kulturore me rëndësi botërore. Sipas faqes zyrtare turistike të rajonit, UNESCO njeh në territorin toskan 16 elemente të trashëgimisë botërore, duke përfshirë 7 vende kulturore, 3 rezervate biosfere, 2 gjeoparke, 2 site transnacionale, 1 qytet krijues dhe 1 element jomaterial.<ref name="unesco">{{cite web |title=Tuscany, World Heritage Site |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/tuscany-world-heritage-site/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër vendet më të njohura të trashëgimisë kulturore në Toskana janë [[Qendra Historike e Firences]], [[Piazza dei Miracoli]] në Pizë, qendrat historike të [[San Gimignano]]s, [[Siena]]s dhe [[Pienza]]s, [[Val d'Orcia]], si edhe [[Vilat dhe kopshtet Medici në Toskanë]].<ref name="unesco" /> Rajoni ka pasur një rol vendimtar edhe në formimin e kulturës italiane. Toskano-fiorentinishtja u bë baza historike e italishtes standarde falë prestigjit letrar të [[Dante Alighieri|Dantes]], [[Francesco Petrarca|Petrarkës]] dhe [[Giovanni Boccaccio|Bokaços]], si edhe rolit kulturor të Firences në epokën e humanizmit dhe të Rilindjes.<ref name="lingua" /> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Toskana është një nga qendrat më të rëndësishme universitare të Italisë. Në rajon ndodhen universitete me traditë të gjatë si [[Universiteti i Firences]], me origjinë nga viti 1321, [[Universiteti i Pizës]], i themeluar zyrtarisht në vitin 1343, dhe [[Universiteti i Sienës]], i zhvilluar si institucion i rëndësishëm universitar qysh në shekullin XIV.<ref name="unifi">{{cite web |title=Storia e profilo dell'Ateneo |url=https://www.unifi.it/it/ateneo/chi-siamo/storia-e-profilo-dellateneo |publisher=Università degli Studi di Firenze |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unipi">{{cite web |title=Storia dell'Università |url=https://www.unipi.it/ateneo/chi-siamo/storia-delluniversita/ |publisher=Università di Pisa |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unisi">{{cite web |title=Storia dell'Ateneo |url=https://www.unisi.it/ateneo/storia-dellateneo |publisher=Università degli Studi di Siena |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ky rrjet universitar e forcon profilin e Toskanës si rajon i arsimit të lartë, kërkimit shkencor dhe i jetës kulturore.<ref name="unifi" /><ref name="unipi" /><ref name="unisi" /> == Transporti == Toskana ka një sistem të zhvilluar transporti rrugor, hekurudhor, ajror dhe detar. Rajoni ofron informacione të integruara për lëvizjen me tren, autobus, avion dhe traget përmes platformës së vet ''Muoversi in Toscana''.<ref>{{cite web |title=Muoversi in Toscana |url=https://www.regione.toscana.it/approfondimenti/muoversi-in-toscana |publisher=Regione Toscana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Sistemi aeroportual toskan përfshin kryesisht aeroportet e [[Firence]]s dhe [[Piza|Pizës]]. Sipas ''Toscana Aeroporti'', në vitin 2025 sistemi aeroportual rajonal arriti një rekord prej 9,8 milionë pasagjerësh, me rreth 3,8 milionë në aeroportin e Firences dhe gati 6 milionë në atë të Pizës.<ref name="aeroporti">{{cite web |title=Traffic growth of 8.4% in 2025. New record of 9.8 million passengers |url=https://www.toscana-aeroporti.com/console/sites/default/files/2026-01/20260108%20-%20CS%20traffico%202025_en.pdf |publisher=Toscana Aeroporti |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në sistemin portual të rajonit spikasin sidomos portet e [[Livorno]]s dhe [[Piombino]]s, me rëndësi të madhe për trafikun detar, tregtinë dhe lidhjet me ishujt e arkipelagut toskan dhe me Mesdheun perëndimor.<ref>{{cite web |title=Porto di Livorno |url=https://www.portialtotirreno.it/i-porti/porto-di-livorno/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Settentrionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Porto di Piombino |url=https://www.portialtotirreno.it/i-porti/porto-di-piombino/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Settentrionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti ka një rol të rëndësishëm në jetën publike të Toskanës. Rajoni mban një portal të posaçëm kushtuar sportit, etikës sportive, sportit pa barriera dhe financimit të impianteve sportive.<ref name="sport">{{cite web |title=La Toscana dello sport |url=https://www.regione.toscana.it/la-toscana-dello-sport |publisher=Regione Toscana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër ngjarjet sportive dhe traditat më të njohura spikat ''Calcio Storico Fiorentino'', i zhvilluar në [[Firence]] në muajin qershor, si dhe veprimtaria motoristike e ''Mugello Circuit'', pistë e famshme botërore që pret rregullisht Çmimin e Madh të Italisë në MotoGP.<ref name="calciostorico">{{cite web |title=Top 25 historical events in Tuscany |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/top-25-historical-events-in-tuscany/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="mugello">{{cite web |title=Mugello Circuit |url=https://www.visittuscany.com/en/attractions/mugello-circuit/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Italia]] * [[Firence]] * [[Piza]] * [[Siena]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.regione.toscana.it/ Faqja zyrtare e Rajonit të Toskanës] * [https://www.visittuscany.com/ Faqja turistike zyrtare e Toskanës] {{Rajonet e Italisë}} [[Kategoria:Rajone të Italisë]] 2scdc8j5hqnjeaotclfw3hylg8sjz8k 2940486 2940461 2026-04-12T23:17:27Z Shqiperia2000 65435 /* Ekonomia */ 2940486 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Toskana | official_name = Regione Toscana | native_name = Toscana | settlement_type = [[Rajonet e Italisë|Rajon]] | image_flag = Flag of Tuscany.svg | flag_link = Flamuri | image_shield = Coat of arms of Tuscany.svg | shield_link = Stema | image_map = Tuscany in Italy.svg | map_caption = Vendndodhja e Toskanës në Itali | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Firence]] | leader_title = Presidenti | leader_name = [[Eugenio Giani]] | leader_party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | area_total_km2 = 22985.01 | population_footnotes = <ref name="tuttitalia">{{cite web |title=Regione Toscana - Guida ai comuni e alle province |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 3657716 | population_density_km2 = 159.13 | blank_name_sec1 = Ndarja administrative | blank_info_sec1 = 9 provinca dhe 1 qytet metropolitan | blank1_name_sec1 = Numri i komunave | blank1_info_sec1 = 273 | website = {{URL|www.regione.toscana.it}} |image_map1=Map of region of Tuscany, Italy, with provinces-it.svg}} '''Toskana''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Toscana'') është një [[Rajonet e Italisë|rajon]] në [[Italia Qendrore|Italinë qendrore]], me kryeqendër [[Firence]]n. Ajo shtrihet përgjatë [[Deti Tirren|Detit Tirren]] dhe [[Deti Ligur|Detit Ligur]] në perëndim dhe përfshin një territor të gjerë kodrinor e malor, ndërmjet [[Malet Apenine|Apenineve]] dhe bregdetit. Toskana është një nga rajonet më të njohura të Italisë për trashëgiminë artistike, peizazhin, verërat dhe rolin e saj në historinë e [[Rilindja|Rilindjes]] italiane.<ref name="britannica">{{cite web |title=Tuscany |url=https://www.britannica.com/place/Tuscany |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="lingua">{{cite web |title=Italiano standard |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/italiano-standard_%28Enciclopedia-dell%27Italiano%29/ |publisher=Treccani |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Toskana ndodhet në pjesën perëndimore të Italisë qendrore. Rajoni shtrihet përgjatë deteve Tirren dhe Ligur dhe kufizohet në veri e verilindje nga Apeninet toskano-emiliane dhe nga Alpet Apuane. Peizazhi i tij karakteristik përbëhet nga kodra të buta, lugina të brendshme, male dhe fusha bregdetare si [[Maremma]].<ref name="britannica" /> Në territorin rajonal ndodhen edhe zona natyrore dhe peizazhore shumë të njohura, si [[Val d'Orcia]], [[Chianti]], Maremma, [[Monte Amiata]] dhe [[Arkipelagu Toskan|arkipelagu toskan]].<ref>{{cite web |title=Where is Tuscany? |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/where-is-tuscany/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Emri i Toskanës lidhet me [[etruskët]], popullsi që u vendos në këtë territor rreth mijëvjeçarit të parë p.e.s. Më vonë zona u përfshi në botën romake me emrin ''Tuscia''.<ref name="britannica" /> Në Mesjetë Toskana kaloi nën longobardët dhe më pas nën frankët. Pas vdekjes së Matildës së Kanossës, qytetet e rajonit afirmuan gradualisht autonominë e tyre. Për disa shekuj epërsia kaloi fillimisht te [[Piza]] dhe më pas te [[Firence]], ndërsa Toskana u bë një nga qendrat më të rëndësishme të kulturës së Rilindjes.<ref name="britannica" /> Pas ardhjes në pushtet të [[Medici]]ve në Firence në vitin 1434, Toskana u shndërrua gradualisht në një principatë dhe më pas në [[Dukati i Madh i Toskanës|Dukatin e Madh të Toskanës]]. Në vitet 1860–1861 ajo u bashkua me shtetin italian të unifikuar.<ref name="britannica" /> == Ndarja administrative == Sipas të dhënave statistikore dhe administrative më të fundit, territori i Toskanës përfshin 273 komuna, 9 provinca dhe [[Qyteti metropolitan i Firences|qytetin metropolitan të Firences]].<ref name="istat-territorio">{{cite web |title=BesT Toscana 2023 - sintesi |url=https://www.istat.it/wp-content/uploads/2023/11/BesT_TOSCANA_2023_sintesi.pdf |publisher=ISTAT |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Njësitë kryesore administrative janë: {| class="wikitable" |- ! Stema ! style="width:14em" | Emri shqiptar ! style="width:16em" | Emri italian ! style="width:10em" | Lloji ! style="width:11em" | Kryeqendra |- | [[Skeda:Provincia di Arezzo-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Arecos]] | ''Provincia di Arezzo'' | Provincë | [[Areco]] |- | [[Skeda:Provincia di Firenze-Stemma.svg|50px]] | [[Qyteti metropolitan i Firences]] | ''Città metropolitana di Firenze'' | Qytet metropolitan | [[Firence]] |- | [[Skeda:Provincia di Grosseto-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Grossetos]] | ''Provincia di Grosseto'' | Provincë | [[Grosseto]] |- | [[Skeda:Coat of Arms of the Province of Livorno.svg|50px]] | [[Provinca e Livornos]] | ''Provincia di Livorno'' | Provincë | [[Livorno]] |- | [[Skeda:Provincia di Lucca-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Lukës]] | ''Provincia di Lucca'' | Provincë | [[Luka]] |- | [[Skeda:Provincia di Massa-Carrara-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Massa-Kararës]] | ''Provincia di Massa-Carrara'' | Provincë | [[Massa]] dhe [[Karara]] |- | [[Skeda:Provincia di Pisa-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Pizës]] | ''Provincia di Pisa'' | Provincë | [[Piza]] |- | [[Skeda:Provincia di Pistoia-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Pistoias]] | ''Provincia di Pistoia'' | Provincë | [[Pistoia]] |- | [[Skeda:Provincia di Prato-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Pratos]] | ''Provincia di Prato'' | Provincë | [[Prato]] |- | [[Skeda:Provincia di Siena-Stemma.svg|50px]] | [[Provinca e Sienës]] | ''Provincia di Siena'' | Provincë | [[Siena]] |}<ref>{{cite web |title=Where is Tuscany? |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/where-is-tuscany/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Demografia == Më 1 janar 2025 Toskana kishte 3.657.716 banorë. Dendësia mesatare e popullsisë ishte 159,13 banorë për km².<ref name="tuttitalia" /> Profili demografik i rajonit karakterizohet nga një rrjet i dendur qytetesh të mesme dhe të vogla, me një rol të spikatur të [[Firence]]s si qendra më e rëndësishme urbane, administrative dhe kulturore.<ref name="tuttitalia" /><ref name="istat-territorio" /> == Ekonomia == Toskana është një nga rajonet më të zhvilluara ekonomikisht të Italisë qendrore. Sipas ''Britannica'', ajo është edhe një nga rajonet më të begata bujqësore të vendit, e njohur sidomos për drithërat, ullinjtë, vajin e ullirit dhe verërat, veçanërisht ato të zonës së [[Chianti]]t.<ref name="britannica" /> Turizmi zë një vend qendror në ekonominë rajonale. Sipas Rajonit të Toskanës, gjatë vitit 2024 u regjistruan rreth 15 milionë ardhje dhe 46 milionë net-qëndrime turistike, me një rritje të fortë të agroturizmit dhe me peshë të madhe të turizmit ndërkombëtar.<ref name="turismo2024">{{cite web |title=Flussi del turismo in Toscana nel 2024: tra stabilità e nuove tendenze |url=https://www.regione.toscana.it/-/flussi-del-turismo-in-toscana-nel-2024-tra-stabilit%C3%A0-e-nuove-tendenze |publisher=Regione Toscana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Rajoni njihet gjithashtu për prodhimin e mermerit të [[Karara]], për artizanatin, për industrinë e modës dhe për lidhjen e fortë ndërmjet bujqësisë cilësore, gastronomisë dhe turizmit.<ref name="britannica" /> == Monumentet dhe kultura == Toskana ka një trashëgimi kulturore me rëndësi botërore. Sipas faqes zyrtare turistike të rajonit, UNESCO njeh në territorin toskan 16 elemente të trashëgimisë botërore, duke përfshirë 7 vende kulturore, 3 rezervate biosfere, 2 gjeoparke, 2 site transnacionale, 1 qytet krijues dhe 1 element jomaterial.<ref name="unesco">{{cite web |title=Tuscany, World Heritage Site |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/tuscany-world-heritage-site/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër vendet më të njohura të trashëgimisë kulturore në Toskana janë [[Qendra Historike e Firences]], [[Piazza dei Miracoli]] në Pizë, qendrat historike të [[San Gimignano]]s, [[Siena]]s dhe [[Pienza]]s, [[Val d'Orcia]], si edhe [[Vilat dhe kopshtet Medici në Toskanë]].<ref name="unesco" /> Rajoni ka pasur një rol vendimtar edhe në formimin e kulturës italiane. Toskano-fiorentinishtja u bë baza historike e italishtes standarde falë prestigjit letrar të [[Dante Alighieri|Dantes]], [[Francesco Petrarca|Petrarkës]] dhe [[Giovanni Boccaccio|Bokaços]], si edhe rolit kulturor të Firences në epokën e humanizmit dhe të Rilindjes.<ref name="lingua" /> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Toskana është një nga qendrat më të rëndësishme universitare të Italisë. Në rajon ndodhen universitete me traditë të gjatë si [[Universiteti i Firences]], me origjinë nga viti 1321, [[Universiteti i Pizës]], i themeluar zyrtarisht në vitin 1343, dhe [[Universiteti i Sienës]], i zhvilluar si institucion i rëndësishëm universitar qysh në shekullin XIV.<ref name="unifi">{{cite web |title=Storia e profilo dell'Ateneo |url=https://www.unifi.it/it/ateneo/chi-siamo/storia-e-profilo-dellateneo |publisher=Università degli Studi di Firenze |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unipi">{{cite web |title=Storia dell'Università |url=https://www.unipi.it/ateneo/chi-siamo/storia-delluniversita/ |publisher=Università di Pisa |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="unisi">{{cite web |title=Storia dell'Ateneo |url=https://www.unisi.it/ateneo/storia-dellateneo |publisher=Università degli Studi di Siena |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ky rrjet universitar e forcon profilin e Toskanës si rajon i arsimit të lartë, kërkimit shkencor dhe i jetës kulturore.<ref name="unifi" /><ref name="unipi" /><ref name="unisi" /> == Transporti == Toskana ka një sistem të zhvilluar transporti rrugor, hekurudhor, ajror dhe detar. Rajoni ofron informacione të integruara për lëvizjen me tren, autobus, avion dhe traget përmes platformës së vet ''Muoversi in Toscana''.<ref>{{cite web |title=Muoversi in Toscana |url=https://www.regione.toscana.it/approfondimenti/muoversi-in-toscana |publisher=Regione Toscana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Sistemi aeroportual toskan përfshin kryesisht aeroportet e [[Firence]]s dhe [[Piza|Pizës]]. Sipas ''Toscana Aeroporti'', në vitin 2025 sistemi aeroportual rajonal arriti një rekord prej 9,8 milionë pasagjerësh, me rreth 3,8 milionë në aeroportin e Firences dhe gati 6 milionë në atë të Pizës.<ref name="aeroporti">{{cite web |title=Traffic growth of 8.4% in 2025. New record of 9.8 million passengers |url=https://www.toscana-aeroporti.com/console/sites/default/files/2026-01/20260108%20-%20CS%20traffico%202025_en.pdf |publisher=Toscana Aeroporti |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në sistemin portual të rajonit spikasin sidomos portet e [[Livorno]]s dhe [[Piombino]]s, me rëndësi të madhe për trafikun detar, tregtinë dhe lidhjet me ishujt e arkipelagut toskan dhe me Mesdheun perëndimor.<ref>{{cite web |title=Porto di Livorno |url=https://www.portialtotirreno.it/i-porti/porto-di-livorno/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Settentrionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Porto di Piombino |url=https://www.portialtotirreno.it/i-porti/porto-di-piombino/ |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Settentrionale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti ka një rol të rëndësishëm në jetën publike të Toskanës. Rajoni mban një portal të posaçëm kushtuar sportit, etikës sportive, sportit pa barriera dhe financimit të impianteve sportive.<ref name="sport">{{cite web |title=La Toscana dello sport |url=https://www.regione.toscana.it/la-toscana-dello-sport |publisher=Regione Toscana |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër ngjarjet sportive dhe traditat më të njohura spikat ''Calcio Storico Fiorentino'', i zhvilluar në [[Firence]] në muajin qershor, si dhe veprimtaria motoristike e ''Mugello Circuit'', pistë e famshme botërore që pret rregullisht Çmimin e Madh të Italisë në MotoGP.<ref name="calciostorico">{{cite web |title=Top 25 historical events in Tuscany |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/top-25-historical-events-in-tuscany/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="mugello">{{cite web |title=Mugello Circuit |url=https://www.visittuscany.com/en/attractions/mugello-circuit/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Italia]] * [[Firence]] * [[Piza]] * [[Siena]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.regione.toscana.it/ Faqja zyrtare e Rajonit të Toskanës] * [https://www.visittuscany.com/ Faqja turistike zyrtare e Toskanës] {{Rajonet e Italisë}} [[Kategoria:Rajone të Italisë]] dttxhkr392rjjpldvm6y2lwv3pg390z 0 62531 2940340 2426141 2026-04-12T12:37:29Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2940340 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=LinuxCon Europe Linus Torvalds 03 (cropped).jpg|known_for=[[Linux kernel]], [[Linux]], [[Git (software)|Git]], [[Subsurface (software)|Subsurface]]}} '''Linus Benedict Torvalds''' ( / l I n ə s t ɔːr v ɔː l d z / ; <ref>{{YouTube|s8EKVNcD1ko|"Linus Torvalds: Why Choose a Career in Linux and Open Source"}}</ref> {{IPA-sv|ˈliːnɵs ˈtuːrvalds|langfi|Sv-Linus_Torvalds2.ogg}} [[null|lidhje=| Për këtë tingull ]] ; lindur më 28 dhjetor 1969) është një [[Inxhinieria Softuerike|inxhinier]] softuerësh [[Finlanda|finlandezo-]] amerikan <ref name="citLinus">{{Cito web|url=https://lwn.net/Articles/404729/|title=Citizen Linus|date=13 shtator 2010|publisher=[[LWN.net]]}}</ref> <ref name="oreg100914">{{Cite news|url=http://blog.oregonlive.com/siliconforest/2010/09/linus_torvalds_already_an_oreg.html|title=Linus Torvalds, already an Oregonian, now a U.S. citizen|last=Rogoway|first=Mike|date=14 shtator 2010|access-date=16 shtator 2010|publisher=[[The Oregonian]]}}</ref> i cili ka krijuar bërthamën e Linux (baza e të gjithë distribucioneve Linux, dhe sistemeve Android e Chrome OS) dhe është historikisht zhvilluesi kryesor i saj. Ai gjithashtu ka krijuar sistemin Git të kontrollit të versionieve të softuerëve dhe sistemin e planifikimit të zhytjeve nëntokësore. Linus Torvalds u nderua (së bashku me Shinya Yamanaka) me Çmimin Teknologjik të Mijëvjeçarit 2012 nga Akademia e Teknologjisë Finlandeze "në njohjen e krijimit të një sistemi operativ të ri me burim të hapur për kompjuterët që çuan në kernelin Linux të përdorur gjerësisht". <ref>{{Cito web|url=http://www.technologyacademy.fi/blog/2012/04/19/laureates/|title=Technology Academy Finland&nbsp;– Stem cell pioneer and open source software engineer are 2012 Millennium Technology Prize laureates|website=Technologyacademy.fi|date=19 prill 2012|accessdate=24 prill 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140117031012/http://www.technologyacademy.fi/blog/2012/04/19/laureates/|archivedate=17 janar 2014}}</ref> Ai është edhe marrësi i çmimit "Pioner i kompjuterikës, 2014" nga shoqëria e kompjuterikës IEEE <ref>{{Cito web|url=http://www.computer.org/portal/web/pressroom/Linus-Torvalds-Named-Recipient-of-the-2014-IEEE-Computer-Society-Computer-Pioneer-Award|title=Computer-Pioneer-Award|access-date=13 prill 2019|archive-date=4 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140504034244/http://www.computer.org/portal/web/pressroom/Linus-Torvalds-Named-Recipient-of-the-2014-IEEE-Computer-Society-Computer-Pioneer-Award|url-status=dead}}</ref> dhe çmimit "Masaru Ibuka për elektronikën e konsumatorëve", IEEE 2018. <ref name="ibuka_rl">{{Cito web|url=https://www.ieee.org/documents/ibuka_rl.pdf|title=List of IEEE Masaru Ibuka Consumer Electronics Award recipients|date=2017-04-03|website=ieee.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180328151733/https://www.ieee.org/documents/ibuka_rl.pdf|archivedate=2018-03-28}}</ref> == Jeta dhe karriera == === Vitet e para === Torvalds u lind në Helsinki, Finlandë, në vitin 1969. Ai është djali i gazetarve Anna dhe Nils Torvalds dhe nipi i statisticienit Leo Tornqvist dhe poetit Ole Torvalds. == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1969]] [[Kategoria:Njerëz nga Helsinki]] [[Kategoria:Pages with unreviewed translations]] rwjko36aubg5r6nnicypdsws7w38jgb 0 63935 2940437 2927075 2026-04-12T20:08:49Z Blinxy.01 181149 2940437 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Front page Kosovo Passport.jpg|alt=|parapamje|312x312px|Pasaporta e Kosovës]] [[Skeda:Passport of the Republic of Kosovo.jpg|alt=|parapamje|Faqja e brendshme e Pasaportës]] '''Pasaporta e Kosovës''' ([[Gjuha serbe|Serbisht]]: ''Kosovski pasoš'') është një dokument identifikimi dhe udhëtimi që u lëshohet qytetarëve të [[Kosova|Republikës së Kosovës]]. Ky dokument bën të mundur udhëtimet ndërkombëtare dhe është pronë e shtetetit të Kosovës. Kompetenca për lëshimin e [[pasaporta]]ve i përket [[Ministria e Punëve të Brendshme e Kosovës|Ministrisë së Punëve të Brendshme të Kosovës]]. Autoritetet kanë filluar lëshimin e pasaportave biometrike nga tetori i vitit 2011.<ref>{{Cite web |title=Kosova lëshon pasaporta biometrike në 2011 |url=http://www.mpb-ks.org/?page=1,46,764 |access-date=4 gusht 2011 |archive-date=11 gusht 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811061126/http://www.mpb-ks.org/?page=1,46,764 |url-status=dead |language=sq}}</ref> == Historia == Kosova u shpall shtet i pavarur dhe sovran më [[17 shkurt]] 2008. Menjeherë pas miratimit të ligjit themeltar të shtetit, [[Kushtetuta e Kosovës|Kushtetutës]], Autoritetet filluan lëshimin e pasaportave për qytetarët e Republikë së Kosovës. Ky ndoshta është [[dokumenti]] më i rëndësishëm emblematik pasi bëhet lajmëtar i mëvetësisë së Kosovës në mbarë rruzullin tokësor. Sidoqoftë [[Njohja ndërkombëtare e Kosovës|Kosova akoma nuk njihet si shtet nga të gjitha kombet e botës]] dhe si rrjedhim edhe pasaporta e saj ka pasur vështirësi nëpër [[vendkalimet kufitare]] apo nga konsullatat e huaja për lëshimin e [[viza]]ve. [[Demografia e Kosovës|Popullsia e Kosovës]], përgjatë viteve ka pasur nëpër duar pasaporta me mbishkrime të ndryshme: * Pasaportë e [[Mbretëria e Jugosllavisë|Monarkisë Serbo-Kroato-Sllovene]] në vitet e para të shekullit të XX. * Pasaportë [[Jugosllavia|jugosllave]] pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së II Botërore]]. * Pasaportë (Dokument Udhëtimi) e lëshuar nga Misioni i [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]], [[Misioni i Organizatës së Kombeve të Bashkuara në Kosovë|UNMIK]] në vitet 2000-2008. * Pasaportë e lëshuar nga shteti i pavarur dhe sovran i [[Kosovë]]s nga korriku 2008. == Pajisja me pasaportë të Republikës së Kosovës == Për t’u pajisur me pasaportë të RKS aplikuesit në të gjitha rastet duhet të paraqiten personalisht në Ambasadë/ Konsullatë. * Dokumentet e nevojshme për pajisje me pasaportë për personat mbi 16 vjec ** Kopjen e letërnjoftimit të Republikës së Kosovës me afat vlefshmërie ** Pasaporta paraprake e skaduar nëse pala ka pasur një të tillë ** Dëshmi e pagesës për pasaportë * Dokumentet e nevojshme për pajisje me pasaportë për personat nën 16 vjec ** Çertifikatën e lindjes ** Çertifikatë shtetësie ** Dëshminë e identitetit të prindërve (letërnjoftim, pasaportë e RKS, patentë- shofer) ** Çertifikatë e vdekjes së prindit në rast vdekje ** Vendimin e gjykatës për përkujdesje të fëmijës në rast se prindërit janë të ndarë ** Autorizimi ligjor origjinal i legalizuar nga noteri në rast të mungesës së njërit prind ** Çertifikata e vendbanimit e RKS ** Dëshmia e pagesës për pasaportë * Dokumentet e nevojshme për pajisje me pasaportë pas humbjes/dëmtimit për personat mbi 16 vjec ** Një kopje të letërnjoftimit të Republikës së Kosovës me afat vlefshmërie ** Pasaportën e dëmtuar (nëse aplikon për shkak të pasaportës së dëmtuar) ** Raportin origjinal të policisë të shtetit ku ka humbur (nëse aplikon për shkak të humbjes së pasaportit, brenda tre muajve nga data e humbjes) ** Vendimin e formës së prerë të gjykatës kompetente  në rast të konfiskimit të pasaportit ** Dëshmia e pagesës për pasaportë * Dokumentet e nevojshme për pajisje me pasaportë pas humbjes/dëmtimit për personat nën 16 vjec ** Pasaportën e dëmtuar (nëse aplikon për shkak të pasaportës së dëmtuar) ** Raportin origjinal të policisë të shtetit ku ka humbur (nëse aplikon për shkak të humbjes së pasaportit, brenda tre muajve nga data e humbjes) ** Dëshminë e identitetit të prindërve (letërnjoftim, pasaportë e RKS, patentë- shofer) ** Vendimin e gjykatës për përkujdesje të fëmijës në rast se prindërit janë të ndarë ** Autorizimi ligjor origjinal i legalizuar nga noteri në rast të mungesës së njërit prind ** Vendimin e formës së prerë të gjykatës kompetente  në rast të konfiskimit të pasaportës ** Dëshmia e pagesës për pasaportë * Dokumentet e nevojshme për ndërrimin/ripërtrirjen e të dhënave për personat mbi 16 vjec ** Kopjen e letërnjoftimit të ndërruar/ripërtërirë ** Pasaportën e vjetër ** Dëshmia e pagesës për pasaportë * Dokumentet e nevojshme për ndërrimin/ripërtrirjen e të dhënave për personat nën 16 vjec ** Pasaportën e vjetër ** Vendimin për ndryshimin e të dhënave (për rastet e ndërrimit) ** Fotografinë elektronike (në rast të ripërtrirjes) ** Çertifikatën e vendbanimit ** Dëshmia e pagesës për pasaportë == Tiparet == Pasaporta aktuale e Kosovës tani është biometrike. Ngjyra është e kuqe, me [[Stema e Kosovës|stemën e Republikës së Kosovës]] në mes të kopertinës. Fjalët "REPUBLIKA E KOSOVËS" dhe "PASAPORTË" janë të shkruara ne gjuhën [[Gjuha shqipe|shqipe]], [[Gjuha serbe|serbe]] dhe angleze. Edhe të dhënat personale në faqen e brendshme janë të shkruara në të tria këto gjuhë. Pasaporta kosovare përputhet me shumë standarde të rekomanduara nga [[Organizata Ndërkombëtare e Aviacionit Civil]] si: përmasat, elementë sigurie, modeli, etj. Për shtetasit mbi 18 vjeç pasaporta ka vlefshmëri 10 vjeçare nga data e lëshimit. Pasaporta e Republikës së Kosovës lëshohet në katër variante: Pasaportë e zakonshme, Pasaportë diplomatike, Pasaportë zyrtare dhe Dokument udhëtimi. == Udhëtimet me letërnjoftim të Kosovës == * {{flagicon|Albania}} [[Shqipëria]] * {{flagicon|Macedonia}} [[Maqedonia (kthjellim)|Maqedonia]] * {{flagicon|Montenegro}} [[Mali i Zi]] * {{flagicon|Serbia}} [[Serbi|Serbia]] == Njohja e pasaportës së Kosovës == [[Skeda:Recognition_Kosovo_Passport.svg|qendër|parapamje|800x800px|{{legend|#e02040|Republika e Kosovës}}{{legend|#0080c0|Shtetet që njohin zyrtarisht Kosovën dhe pasaportën e Kosovës}}{{legend|#008000|Shtetet që nuk e kanë njohur Kosovën, por kanë deklaruar se e pranojnë pasaportën e Kosovës}}{{legend|#FFFF00|Shtetet që janë vizituar pavarësisht se këto shtete nuk e njohin pasaportën e Kosovës dhe as pavarësinë e Kosovës}}{{legend|#ccc|Shtetet që nuk e kanë njohur Kosovën dhe nuk e pranojnë pasaportën e Kosovës}}]] Pasaportat e Kosovës nuk njihen nga të gjitha shtetet e botës si dokumente udhëtimi dhe disa shtete refuzojnë hyrjen për shtetasit kosovarë që paraqiten me pasaporta të Kosovës.<ref name="iht">{{cite web |date=2008-02-25 |title=Ping pong team to compete under Kosovo flag, but troubles linger for new state |url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/02/25/europe/EU-GEN-Kosovo-Ping-Pong-Diplomacy.php |access-date=2008-03-14 |website=International Herald Tribune}}</ref> === Njohja e pasaportës së Kosovës duke mos e njohur Kosovën si shtet === Disa vende e kanë njohur pasaportën e Kosovës si dokument udhëtimi të vlefshëm edhe pse nuk e njohin Republikën e Kosovës si shtet. Kjo situatë është e ngjashme me atë të pasaportës së [[Republika e Kinës|Tajvanit]]. Vendet e mëposhtme kanë deklaruar zyrtarisht se e pranojnë pasaportën e Kosovës si dokument të vlefshëm udhëtimi pavarësisht se nuk e njohin Kosovën si shtet të pavarur zyrtarisht:{{Col-begin}} {{Col-break}} *{{BIH}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,1303 Issuance of BiH visa to Citizens of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-03</ref> *{{BRA}}<ref>[https://www.gov.br/mre/pt-br/assuntos/portal-consular/arquivos/arquivos-qgrv/qgrv-simples-ing-14mar22.pdf Entry Visas to Brazil], Ministry of External Relations of Brazil, March 14, 2022.</ref> *{{CYP}} *{{GRE}}<ref name="b92">{{cite web|url=http://www.b92.net/eng/news/region-article.php?yyyy=2008&mm=09&dd=19&nav_id=53613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921164023/http://www.b92.net/eng/news/region-article.php?yyyy=2008&mm=09&dd=19&nav_id=53613 |archive-date=2008-09-21 |url-status=dead |title=B92 - News - Greece to recognize Kosovo passports |access-date=2015-09-06 }}</ref> {{Col-break}} *{{ROU}}<ref name="hotnews">{{cite web|url=http://m.hotnews.ro/stire/14653159|title=Titus Corlatean: Pentru mine Viktor Orban nu poate fi un model |website=Hotnews Mobile |access-date=2015-09-06}}</ref><ref name="Romania lifting visas">{{cite news|title=Romania's lifting visas for Kosovo could lead to recognition, analysts say|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2013/05/27/feature-03|access-date=2013-05-27|website=setimes.com|date=27 maj 2013}}</ref> *{{SVK}}<ref name="mzv">{{cite web |url=http://www.mzv.sk/App/WCM/ZU/BelehradZU/main.nsf/vw_ByID/ID_C5FD80751E8BA177C12574EF002D8B9B_EN/$File/KOS1.pdf |title=Slovak government visa information brochure |website=mzv.sk |access-date=2015-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219150805/http://www.mzv.sk/App/WCM/ZU/BelehradZU/main.nsf/vw_ByID/ID_C5FD80751E8BA177C12574EF002D8B9B_EN/$File/KOS1.pdf |archive-date=2012-02-19 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,1336 Lajcák confirms to Minister Hoxhaj the Slovak recognition of Kosovo passports], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-07-20</ref> – Visa is affixed on a separate form *{{ESP}}<ref name="telegrafi">{{cite web | title=Zyrtare, Spanja njeh pasaportën e Kosovës | url=https://telegrafi.com/zyrtare-spanja-njeh-pasaportat-e-kosoves/ |website=Telegrafi| publisher=Telegrafi | archive-url=https://web.archive.org/web/20240106142822/https://telegrafi.com/zyrtare-spanja-njeh-pasaportat-e-kosoves/ |archive-date=2024-01-06 | language=SQ}}</ref> *{{UKR}}<ref>{{Cite web|url=https://www.eurointegration.com.ua/news/2020/09/24/7114648/|title = Україна почала визнавати паспорти, видані частково визнаним Косовом}}</ref> {{col-end}}Përveç kësaj, ka shtete në të cilat kosovarët thuhet se kanë mundur të udhëtojnë me pasaporta të Kosovës, por kjo nuk është një politikë e deklaruar zyrtarisht apo një dukuri e vërtetuar ''de facto''. == Shiko edhe == * [[Skeda:Leternjoftimi i Kosoves.jpg|20px]] [[Letërnjoftimi i Kosovës]] * [[Vendkalimet kufitare të Kosovës]] * [[Kërkesat për viza për shtetasit e Kosovës|Kërkesat për viza për shtetasit Kosovës]] == Lidhje të jashtme == * [http://www.mpb-ks.org Ministria e Punëve të Brendshme të Kosovës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090819025929/http://www.mpb-ks.org/ |date=19 gusht 2009 }} * [https://web.archive.org/web/20090105072326/http://www.ks-gov.net/MPJ/ Ministria e Punëve të Jashtme të Kosovës] * [https://web.archive.org/web/20090628193141/http://www.rks-gov.net/sq-AL/Qytetaret/Shtetesia/Pages/DokumentetUdhetimit.aspx Procedurat për paisje me pasaportën e Kosovës] * [http://www.ks-gov.net/GazetaZyrtare/document/shqip/shqip_27.pdf Ligji për pasaportat e Kosovës]{{Lidhje e thyer}} * [http://www.mpb-ks.org/repository/docs/pasaportat_kosoves_1.pdf ilustrim i pasaportës kosovare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205232429/http://mpb-ks.org/repository/docs/pasaportat_kosoves_1.pdf |date=5 shkurt 2009 }} {{Portal|Kosova|Flag of Kosovo.svg}} == Burimi i të dhënave == {{Reflist}} {{Evropa-pasaporta}} [[Kategoria:Komunikacioni në Kosovë]] [[Kategoria:Dokumente personale]] [[Kategoria:Pasaporta|Kosova]] [[Kategoria:Pasaporta të shteteve të Evropës]] [[Kategoria:Pasaporta sipas vendit]] 2ijr08f5x9smzokxb08yxp6y6kgo4gp 0 74582 2940538 2775797 2026-04-13T02:02:13Z Shqiperia2000 65435 2940538 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Grupi i Partisë Popullore Evropiane | native_name = Group of the European People's Party (Christian Democrats) | abbreviation = PPE | logo = EPP Group logo-en.svg | colorcode = #3399FF | leader = [[Manfred Weber]]<ref name="weber2024">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/newsroom/manfred-weber-and-the-new-epp-group-leadership-team-elected |title=Manfred Weber and the new EPP Group leadership team elected |website=EPP Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 23 qershor 1953<ref name="history">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/who-we-are/our-history |title=History |website=EPP Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Rue Wiertz 60, 1047 [[Bruksel]]; Allée du Printemps, 67070 [[Strasburg]]<ref name="contact">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/get-in-touch |title=Get in touch |website=EPP Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Kristiandemokracia]]<ref name="brit">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/European-Peoples-Party |title=European People's Party (EPP) |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><br>[[Konservatorizmi]]<ref name="brit" /><br>[[Evropianizmi]]<ref name="home">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/ |title=EPP Group in the European Parliament |website=EPP Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendra e djathtë]]<ref name="home" /><ref name="brit" /> | seats1_title = Anëtarët në Parlamentin Evropian | seats1 = {{composition bar|187|720|#3399FF}}<ref name="members2026">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/newsroom/epp-group-to-discuss-its-strategy-for-2026-in-ljubljana |title=EPP Group to discuss its strategy for 2026 in Ljubljana |website=EPP Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.eppgroup.eu}} | country = Bashkimi Evropian }} '''Grupi i Partisë Popullore Evropiane''' (anglisht: ''Group of the European People's Party (Christian Democrats)''; shkurt. '''PPE''') është grup politik i [[qendra e djathtë|qendrës së djathtë]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]]. Ai përfaqëson familjen politike të lidhur me [[Partia Popullore Evropiane]] dhe është grupi më i madh dhe më i vjetër në Parlamentin Evropian.<ref name="home" /><ref name="members2026" /> Grupi udhëhiqet nga [[Manfred Weber]], i rizgjedhur kryetar më 19 qershor 2024.<ref name="weber2024" /> == Historia == Grupi u themelua më 23 qershor 1953 si ''Grupi Kristian-Demokrat'' në Asamblenë e Përbashkët të [[Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut]]. Ai ishte një nga formacionet e para politike të organizuara në nivel evropian dhe lidhet ngushtë me fillesat e integrimit evropian pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]].<ref name="history" /> Pas zgjedhjeve të para të drejtpërdrejta për Parlamentin Evropian në vitin 1979, grupi mori emrin ''Grupi i Partisë Popullore Evropiane''. Midis viteve 1999 dhe 2009 ai mbajti emrin ''Grupi i Partisë Popullore Evropiane (Demokratët e Krishterë) dhe Demokratët Evropianë'', ndërsa në qershor 2009 u kthye përsëri te emri ''Grupi i Partisë Popullore Evropiane (Demokratët e Krishterë)''.<ref name="history" /> Me zgjerimin e [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] drejt Evropës Qendrore dhe Lindore, grupi zgjeroi edhe bazën e vet politike, duke përfshirë parti të tjera të qendrës së djathtë përveç traditës së tij fillestare kristiandemokrate.<ref name="history" /> == Profili politik == Grupi PPE paraqitet si një forcë e [[qendra e djathtë|qendrës së djathtë]] dhe [[proevropianizmi|pro-evropiane]] në Parlamentin Evropian. Në faqen e vet zyrtare ai e përkufizon veten si një grup që synon një Evropë më të fortë, më konkurruese dhe më demokratike, në shërbim të qytetarëve të saj.<ref name="home" /> Në planin historik dhe ideologjik, ai lidhet me traditën e [[kristiandemokracia|kristiandemokracisë]], por me kalimin e kohës ka përfshirë edhe parti konservatore dhe të tjera të afërta me qendrën e djathtë evropiane.<ref name="brit" /><ref name="history" /> == Organizimi == Kryetar i grupit është [[Manfred Weber]]. Presidenca e grupit u rinovua më 19 qershor 2024 dhe përfshin edhe dhjetë nënkryetarë.<ref name="weber2024" /> === Nënkryetarët === * François-Xavier Bellamy * Andrzej Halicki * Jeroen Lenaers * Dolors Montserrat * Siegfried Mureșan * Lídia Pereira * Massimiliano Salini * Tomas Tobé * Romana Tomc * Željana Zovko<ref name="presidency">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/who-we-are/our-presidency |title=Our Presidency |website=EPP Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Grupi ka zyra në [[Bruksel]] dhe në [[Strasburg]], pranë selive të [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]].<ref name="contact" /> == Përfaqësimi parlamentar == Në shkurt 2026 grupi kishte 187 eurodeputetë nga të gjitha shtetet anëtare të Bashkimit Evropian, duke mbetur forca më e madhe politike në Parlamentin Evropian.<ref name="members2026" /> Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2024, PPE ruajti vendin e parë midis grupeve politike të Parlamentit. Në njoftimin zyrtar të 19 qershorit 2024, grupi paraqitej me 188 anëtarë; përbërja më e fundit e publikuar nga vetë PPE-ja e çon këtë numër në 187.<ref name="weber2024" /><ref name="members2026" /> == Shiko edhe == * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Parlamenti Evropian]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Integrimi evropian]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parlamenti Evropian]] [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Kristiandemokracia]] roh8scw9b3nhthns0jcyx0ftn4jad4x 2940539 2940538 2026-04-13T02:03:00Z Shqiperia2000 65435 2940539 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Grupi i Partisë Popullore Evropiane | native_name = Group of the European People's Party (Christian Democrats) | abbreviation = PPE | logo = EPP Group logo-en.svg | colorcode = #3399FF | leader = [[Manfred Weber]]<ref name="weber2024">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/newsroom/manfred-weber-and-the-new-epp-group-leadership-team-elected |title=Manfred Weber and the new EPP Group leadership team elected |website=EPP Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 23 qershor 1953<ref name="history">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/who-we-are/our-history |title=History |website=EPP Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Rue Wiertz 60, 1047 [[Bruksel]]; Allée du Printemps, 67070 [[Strasburg]]<ref name="contact">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/get-in-touch |title=Get in touch |website=EPP Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Kristiandemokracia]]<ref name="brit">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/European-Peoples-Party |title=European People's Party (EPP) |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><br>[[Konservatorizmi]]<ref name="brit" /><br>[[Evropianizmi]]<ref name="home">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/ |title=EPP Group in the European Parliament |website=EPP Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendra e djathtë]]<ref name="home" /><ref name="brit" /> | seats1_title = Anëtarët në Parlamentin Evropian | seats1 = {{composition bar|187|720|#3399FF}}<ref name="members2026">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/newsroom/epp-group-to-discuss-its-strategy-for-2026-in-ljubljana |title=EPP Group to discuss its strategy for 2026 in Ljubljana |website=EPP Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.eppgroup.eu}} | country = Bashkimi Evropian }} '''Grupi i Partisë Popullore Evropiane''' (anglisht: ''Group of the European People's Party (Christian Democrats)''; shkurt. '''PPE''') është grup politik i [[Politika e qendrës së djathtë|qendrës së djathtë]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]]. Ai përfaqëson familjen politike të lidhur me [[Partia Popullore Evropiane]] dhe është grupi më i madh dhe më i vjetër në Parlamentin Evropian.<ref name="home" /><ref name="members2026" /> Grupi udhëhiqet nga [[Manfred Weber]], i rizgjedhur kryetar më 19 qershor 2024.<ref name="weber2024" /> == Historia == Grupi u themelua më 23 qershor 1953 si ''Grupi Kristian-Demokrat'' në Asamblenë e Përbashkët të [[Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut]]. Ai ishte një nga formacionet e para politike të organizuara në nivel evropian dhe lidhet ngushtë me fillesat e integrimit evropian pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]].<ref name="history" /> Pas zgjedhjeve të para të drejtpërdrejta për Parlamentin Evropian në vitin 1979, grupi mori emrin ''Grupi i Partisë Popullore Evropiane''. Midis viteve 1999 dhe 2009 ai mbajti emrin ''Grupi i Partisë Popullore Evropiane (Demokratët e Krishterë) dhe Demokratët Evropianë'', ndërsa në qershor 2009 u kthye përsëri te emri ''Grupi i Partisë Popullore Evropiane (Demokratët e Krishterë)''.<ref name="history" /> Me zgjerimin e [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] drejt Evropës Qendrore dhe Lindore, grupi zgjeroi edhe bazën e vet politike, duke përfshirë parti të tjera të qendrës së djathtë përveç traditës së tij fillestare kristiandemokrate.<ref name="history" /> == Profili politik == Grupi PPE paraqitet si një forcë e [[Politika e qendrës së djathtë|qendrës së djathtë]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]] në Parlamentin Evropian. Në faqen e vet zyrtare ai e përkufizon veten si një grup që synon një Evropë më të fortë, më konkurruese dhe më demokratike, në shërbim të qytetarëve të saj.<ref name="home" /> Në planin historik dhe ideologjik, ai lidhet me traditën e [[kristiandemokracia|kristiandemokracisë]], por me kalimin e kohës ka përfshirë edhe parti konservatore dhe të tjera të afërta me qendrën e djathtë evropiane.<ref name="brit" /><ref name="history" /> == Organizimi == Kryetar i grupit është [[Manfred Weber]]. Presidenca e grupit u rinovua më 19 qershor 2024 dhe përfshin edhe dhjetë nënkryetarë.<ref name="weber2024" /> === Nënkryetarët === * François-Xavier Bellamy * Andrzej Halicki * Jeroen Lenaers * Dolors Montserrat * Siegfried Mureșan * Lídia Pereira * Massimiliano Salini * Tomas Tobé * Romana Tomc * Željana Zovko<ref name="presidency">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/who-we-are/our-presidency |title=Our Presidency |website=EPP Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Grupi ka zyra në [[Bruksel]] dhe në [[Strasburg]], pranë selive të [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]].<ref name="contact" /> == Përfaqësimi parlamentar == Në shkurt 2026 grupi kishte 187 eurodeputetë nga të gjitha shtetet anëtare të Bashkimit Evropian, duke mbetur forca më e madhe politike në Parlamentin Evropian.<ref name="members2026" /> Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2024, PPE ruajti vendin e parë midis grupeve politike të Parlamentit. Në njoftimin zyrtar të 19 qershorit 2024, grupi paraqitej me 188 anëtarë; përbërja më e fundit e publikuar nga vetë PPE-ja e çon këtë numër në 187.<ref name="weber2024" /><ref name="members2026" /> == Shiko edhe == * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Parlamenti Evropian]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Integrimi evropian]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] h8czxoglnulzhokdqf8w5b9bfcxlcla 0 74585 2940490 1323693 2026-04-12T23:45:37Z Shqiperia2000 65435 2940490 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve | native_name = Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament | abbreviation = S&D | logo = S&D.svg | colorcode = #E11931 | leader1_title = Presidentja | leader1_name = [[Iratxe García Pérez]]<ref name="bureau">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-president-and-bureau/bureau |title=Our president & bureau |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 1953 (si Grupi Socialist); 2009 (me emrin e tanishëm)<ref name="history">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-history |title=Our history |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="formed2009">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/SD_Activity_Report_June_2015_en_150610.pdf |title=S&D Group Activity Report |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | predecessor = [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]]<ref name="history" /> | headquarters = [[Parlamenti Evropian]], Rue Wiertz 60, B-1047 [[Bruksel]]<ref name="hq">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/150517_for_democracy_human_rights_and_integration.pdf |title=For democracy, human rights and integration |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="history" /><br>[[Progresizmi]]<ref name="homepage">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/ |title=Home |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><br>[[Proevropianizmi]]<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/pes-in-the-eu-institutions/ |title=PES in the EU institutions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Qendra e majtë]]<ref name="cat">{{cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Progressive_Alliance_of_Socialists_and_Democrats |title=Category:Progressive Alliance of Socialists and Democrats |website=Wikimedia Commons |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="pes" /> | international = [[Internacionalja Socialiste]]; [[Aleanca Progresive]]<ref name="itwiki">{{cite web |url=https://it.wikipedia.org/wiki/Alleanza_Progressista_dei_Socialisti_e_dei_Democratici |title=Alleanza Progressista dei Socialisti e dei Democratici |website=Wikipedia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Eurodeputetët | seats1 = 135 / 720<ref name="mepcount">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/search/advanced?euPoliticalGroupBodyRefNum=7038 |title=Advanced search – Group of the Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament |website=European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.socialistsanddemocrats.eu}} }} '''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve''' (anglisht: ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''; shkurt. '''S&D''') është një grup politik i [[qendra e majtë|qendrës së majtë]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]]. Ai përfaqëson forcat socialdemokrate, socialiste, laburiste dhe progresiste të shumë vendeve të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] dhe është sot grupi i dytë më i madh në Parlamentin Evropian.<ref name="homepage" /><ref name="mepcount" /><ref name="whyvote">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/what-we-stand-for/why-voting-matters |title=Why voting matters |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Grupi ka origjinën historike te [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian|Grupi Socialist]], i krijuar në vitin 1953 në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut. Forma e tij e tanishme, me emrin ''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve'', u konsolidua në vitin 2009, pas zgjedhjeve evropiane të atij viti.<ref name="history" /><ref name="formed2009" /> == Historia == === Prejardhja === Origjina e grupit shkon te bashkëpunimi i deputetëve socialistë evropianë në vitet e para të integrimit evropian. Sipas historikut zyrtar të S&D-së, grupi nisi në vitin 1953 si një grup socialist në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut dhe, me kalimin e dekadave, u bë një nga forcat më të rëndësishme politike të Parlamentit Evropian.<ref name="history" /> === Krijimi i formës së tanishme === Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2009, grupi mori emrin ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''. Sipas dokumenteve të vetë grupit, forma e re u krijua në vitin 2009 dhe përfshiu jo vetëm partitë e lidhura me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]], por edhe forca të tjera progresiste që ndanin vlerat kryesore të së majtës demokratike evropiane.<ref name="formed2009" /> === Nga viti 2019 deri sot === Në vitin 2019 presidente e grupit u zgjodh [[Iratxe García Pérez]]. Ajo u rizgjodh në këtë detyrë më 25 qershor 2024 për legjislaturën e re evropiane. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 grupi ruajti pozitën si forca e dytë më e madhe në Parlamentin Evropian; në atë moment S&D kishte 136 vende, ndërsa kërkimi zyrtar aktual i Parlamentit Evropian jep 135 anëtarë.<ref name="history" /><ref name="iratxe2024">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/newsroom/iratxe-garcia-perez-re-elected-sd-group-president-united-we-are-ready-lead-progress-our |title=Iratxe García Pérez re-elected S&D Group president |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="mepcount" /> == Profili politik == S&D e paraqet veten si forca më e madhe progresiste në Parlamentin Evropian. Në faqen zyrtare grupi thekson si vlera themelore lirinë, barazinë, solidaritetin, diversitetin dhe ndershmërinë, si edhe luftën për drejtësi sociale dhe për një Evropë më të drejtë e më gjithëpërfshirëse.<ref name="homepage" /><ref name="whyvote" /> Për nga orientimi politik, grupi përshkruhet zakonisht si socialdemokrat dhe progresist, me vendosje në qendrën e majtë të spektrit politik evropian.<ref name="history" /><ref name="cat" /> == Marrëdhënia me Partinë e Socialistëve Evropianë == Grupi S&D është i lidhur ngushtë me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]] (PES). Vetë PES shpjegon se në Parlamentin Evropian përfaqësohet nga grupi S&D.<ref name="pes" /> Megjithatë, historikisht grupi ka përfshirë edhe forca progresiste që nuk kanë qenë domosdoshmërisht anëtare të plota të PES-it, për sa kohë që kanë ndarë një profil politik të afërt me socialdemokracinë evropiane.<ref name="formed2009" /> == Organizimi == Sipas faqes zyrtare të grupit, byroja e S&D-së koordinon veprimtarinë e tij politike dhe përbëhet nga presidentja, nëntë nënkryetarë dhe arkëtari. Byroja aktuale është zgjedhur më 26 qershor 2024.<ref name="bureau" /> Grupi është i organizuar edhe në delegacione kombëtare. Sipas të dhënave zyrtare të S&D-së, ai përbëhet nga deputetë të organizuar në 25 delegacione kombëtare dhe vepron në të gjitha komisionet parlamentare dhe delegacionet ndërparlamentare të Parlamentit Evropian.<ref name="who">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are |title=Who we are |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretariati i grupit ndodhet në [[Bruksel]], brenda strukturave të [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]]. Faqja zyrtare e S&D-së përmend edhe një administratë qendrore prej rreth 250 punonjësish me prejardhje të ndryshme kulturore dhe kombëtare.<ref name="who" /><ref name="hq" /> == Përfaqësimi parlamentar == Sipas motorit zyrtar të kërkimit të Parlamentit Evropian, grupi S&D ka aktualisht 135 eurodeputetë. Kjo e bën atë grupin e dytë më të madh në legjislaturën aktuale evropiane.<ref name="mepcount" /> Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2024, S&D ruajti statusin e vet si forca e dytë parlamentare. Në njoftimin zyrtar të 25 qershorit 2024, grupi e përshkruante veten si grupi i dytë më i madh me 136 vende; më pas, përbërja aktuale ka zbritur në 135 anëtarë sipas të dhënave të Parlamentit Evropian.<ref name="iratxe2024" /><ref name="mepcount" /> == Presidentët == * [[Martin Schulz]] (2004–2012, si Grupi Socialist dhe pastaj S&D) * [[Hannes Swoboda]] (2012–2014) * [[Gianni Pittella]] (2014–2018) * [[Udo Bullmann]] (2018–2019) * [[Iratxe García Pérez]] (2019–)<ref name="history" /><ref name="bureau" /> == Shiko edhe == * [[Parlamenti Evropian]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]] * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Aleanca Progresive]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parlamenti Evropian]] [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Socialdemokracia]] 0oqoegpu2mgoveuuk7ig386ls7tozym 2940491 2940490 2026-04-12T23:47:57Z Shqiperia2000 65435 Shqiperia2000 zhvendosi faqen [[Grupi i BE-së Partia Social Demokrate]] te [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]]: Zhvendosje për saktësi: titulli aktual nuk pasqyron emrin zyrtar të grupit dhe artikulli është i vjetruar. Emërtimi i saktë është '''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve'''. 2940490 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve | native_name = Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament | abbreviation = S&D | logo = S&D.svg | colorcode = #E11931 | leader1_title = Presidentja | leader1_name = [[Iratxe García Pérez]]<ref name="bureau">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-president-and-bureau/bureau |title=Our president & bureau |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 1953 (si Grupi Socialist); 2009 (me emrin e tanishëm)<ref name="history">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-history |title=Our history |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="formed2009">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/SD_Activity_Report_June_2015_en_150610.pdf |title=S&D Group Activity Report |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | predecessor = [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]]<ref name="history" /> | headquarters = [[Parlamenti Evropian]], Rue Wiertz 60, B-1047 [[Bruksel]]<ref name="hq">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/150517_for_democracy_human_rights_and_integration.pdf |title=For democracy, human rights and integration |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="history" /><br>[[Progresizmi]]<ref name="homepage">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/ |title=Home |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><br>[[Proevropianizmi]]<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/pes-in-the-eu-institutions/ |title=PES in the EU institutions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Qendra e majtë]]<ref name="cat">{{cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Progressive_Alliance_of_Socialists_and_Democrats |title=Category:Progressive Alliance of Socialists and Democrats |website=Wikimedia Commons |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="pes" /> | international = [[Internacionalja Socialiste]]; [[Aleanca Progresive]]<ref name="itwiki">{{cite web |url=https://it.wikipedia.org/wiki/Alleanza_Progressista_dei_Socialisti_e_dei_Democratici |title=Alleanza Progressista dei Socialisti e dei Democratici |website=Wikipedia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Eurodeputetët | seats1 = 135 / 720<ref name="mepcount">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/search/advanced?euPoliticalGroupBodyRefNum=7038 |title=Advanced search – Group of the Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament |website=European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.socialistsanddemocrats.eu}} }} '''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve''' (anglisht: ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''; shkurt. '''S&D''') është një grup politik i [[qendra e majtë|qendrës së majtë]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]]. Ai përfaqëson forcat socialdemokrate, socialiste, laburiste dhe progresiste të shumë vendeve të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] dhe është sot grupi i dytë më i madh në Parlamentin Evropian.<ref name="homepage" /><ref name="mepcount" /><ref name="whyvote">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/what-we-stand-for/why-voting-matters |title=Why voting matters |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Grupi ka origjinën historike te [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian|Grupi Socialist]], i krijuar në vitin 1953 në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut. Forma e tij e tanishme, me emrin ''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve'', u konsolidua në vitin 2009, pas zgjedhjeve evropiane të atij viti.<ref name="history" /><ref name="formed2009" /> == Historia == === Prejardhja === Origjina e grupit shkon te bashkëpunimi i deputetëve socialistë evropianë në vitet e para të integrimit evropian. Sipas historikut zyrtar të S&D-së, grupi nisi në vitin 1953 si një grup socialist në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut dhe, me kalimin e dekadave, u bë një nga forcat më të rëndësishme politike të Parlamentit Evropian.<ref name="history" /> === Krijimi i formës së tanishme === Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2009, grupi mori emrin ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''. Sipas dokumenteve të vetë grupit, forma e re u krijua në vitin 2009 dhe përfshiu jo vetëm partitë e lidhura me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]], por edhe forca të tjera progresiste që ndanin vlerat kryesore të së majtës demokratike evropiane.<ref name="formed2009" /> === Nga viti 2019 deri sot === Në vitin 2019 presidente e grupit u zgjodh [[Iratxe García Pérez]]. Ajo u rizgjodh në këtë detyrë më 25 qershor 2024 për legjislaturën e re evropiane. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 grupi ruajti pozitën si forca e dytë më e madhe në Parlamentin Evropian; në atë moment S&D kishte 136 vende, ndërsa kërkimi zyrtar aktual i Parlamentit Evropian jep 135 anëtarë.<ref name="history" /><ref name="iratxe2024">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/newsroom/iratxe-garcia-perez-re-elected-sd-group-president-united-we-are-ready-lead-progress-our |title=Iratxe García Pérez re-elected S&D Group president |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="mepcount" /> == Profili politik == S&D e paraqet veten si forca më e madhe progresiste në Parlamentin Evropian. Në faqen zyrtare grupi thekson si vlera themelore lirinë, barazinë, solidaritetin, diversitetin dhe ndershmërinë, si edhe luftën për drejtësi sociale dhe për një Evropë më të drejtë e më gjithëpërfshirëse.<ref name="homepage" /><ref name="whyvote" /> Për nga orientimi politik, grupi përshkruhet zakonisht si socialdemokrat dhe progresist, me vendosje në qendrën e majtë të spektrit politik evropian.<ref name="history" /><ref name="cat" /> == Marrëdhënia me Partinë e Socialistëve Evropianë == Grupi S&D është i lidhur ngushtë me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]] (PES). Vetë PES shpjegon se në Parlamentin Evropian përfaqësohet nga grupi S&D.<ref name="pes" /> Megjithatë, historikisht grupi ka përfshirë edhe forca progresiste që nuk kanë qenë domosdoshmërisht anëtare të plota të PES-it, për sa kohë që kanë ndarë një profil politik të afërt me socialdemokracinë evropiane.<ref name="formed2009" /> == Organizimi == Sipas faqes zyrtare të grupit, byroja e S&D-së koordinon veprimtarinë e tij politike dhe përbëhet nga presidentja, nëntë nënkryetarë dhe arkëtari. Byroja aktuale është zgjedhur më 26 qershor 2024.<ref name="bureau" /> Grupi është i organizuar edhe në delegacione kombëtare. Sipas të dhënave zyrtare të S&D-së, ai përbëhet nga deputetë të organizuar në 25 delegacione kombëtare dhe vepron në të gjitha komisionet parlamentare dhe delegacionet ndërparlamentare të Parlamentit Evropian.<ref name="who">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are |title=Who we are |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretariati i grupit ndodhet në [[Bruksel]], brenda strukturave të [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]]. Faqja zyrtare e S&D-së përmend edhe një administratë qendrore prej rreth 250 punonjësish me prejardhje të ndryshme kulturore dhe kombëtare.<ref name="who" /><ref name="hq" /> == Përfaqësimi parlamentar == Sipas motorit zyrtar të kërkimit të Parlamentit Evropian, grupi S&D ka aktualisht 135 eurodeputetë. Kjo e bën atë grupin e dytë më të madh në legjislaturën aktuale evropiane.<ref name="mepcount" /> Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2024, S&D ruajti statusin e vet si forca e dytë parlamentare. Në njoftimin zyrtar të 25 qershorit 2024, grupi e përshkruante veten si grupi i dytë më i madh me 136 vende; më pas, përbërja aktuale ka zbritur në 135 anëtarë sipas të dhënave të Parlamentit Evropian.<ref name="iratxe2024" /><ref name="mepcount" /> == Presidentët == * [[Martin Schulz]] (2004–2012, si Grupi Socialist dhe pastaj S&D) * [[Hannes Swoboda]] (2012–2014) * [[Gianni Pittella]] (2014–2018) * [[Udo Bullmann]] (2018–2019) * [[Iratxe García Pérez]] (2019–)<ref name="history" /><ref name="bureau" /> == Shiko edhe == * [[Parlamenti Evropian]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]] * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Aleanca Progresive]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parlamenti Evropian]] [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] [[Kategoria:Socialdemokracia]] 0oqoegpu2mgoveuuk7ig386ls7tozym 2940493 2940491 2026-04-12T23:49:15Z Shqiperia2000 65435 2940493 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve | native_name = Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament | abbreviation = S&D | logo = S&D.svg | colorcode = #E11931 | leader1_title = Presidentja | leader1_name = [[Iratxe García Pérez]]<ref name="bureau">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-president-and-bureau/bureau |title=Our president & bureau |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 1953 (si Grupi Socialist); 2009 (me emrin e tanishëm)<ref name="history">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-history |title=Our history |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="formed2009">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/SD_Activity_Report_June_2015_en_150610.pdf |title=S&D Group Activity Report |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | predecessor = [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]]<ref name="history" /> | headquarters = [[Parlamenti Evropian]], Rue Wiertz 60, B-1047 [[Bruksel]]<ref name="hq">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/150517_for_democracy_human_rights_and_integration.pdf |title=For democracy, human rights and integration |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="history" /><br>[[Progresizmi]]<ref name="homepage">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/ |title=Home |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><br>[[Proevropianizmi]]<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/pes-in-the-eu-institutions/ |title=PES in the EU institutions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Qendra e majtë]]<ref name="cat">{{cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Progressive_Alliance_of_Socialists_and_Democrats |title=Category:Progressive Alliance of Socialists and Democrats |website=Wikimedia Commons |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="pes" /> | international = [[Internacionalja Socialiste]]; [[Aleanca Progresive]]<ref name="itwiki">{{cite web |url=https://it.wikipedia.org/wiki/Alleanza_Progressista_dei_Socialisti_e_dei_Democratici |title=Alleanza Progressista dei Socialisti e dei Democratici |website=Wikipedia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Eurodeputetët | seats1 = 135 / 720<ref name="mepcount">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/search/advanced?euPoliticalGroupBodyRefNum=7038 |title=Advanced search – Group of the Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament |website=European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.socialistsanddemocrats.eu}} }} '''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve''' (anglisht: ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''; shkurt. '''S&D''') është një grup politik i [[qendra e majtë|qendrës së majtë]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]]. Ai përfaqëson forcat socialdemokrate, socialiste, laburiste dhe progresiste të shumë vendeve të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] dhe është sot grupi i dytë më i madh në Parlamentin Evropian.<ref name="homepage" /><ref name="mepcount" /><ref name="whyvote">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/what-we-stand-for/why-voting-matters |title=Why voting matters |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Grupi ka origjinën historike te [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian|Grupi Socialist]], i krijuar në vitin 1953 në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut. Forma e tij e tanishme, me emrin ''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve'', u konsolidua në vitin 2009, pas zgjedhjeve evropiane të atij viti.<ref name="history" /><ref name="formed2009" /> == Historia == === Prejardhja === Origjina e grupit shkon te bashkëpunimi i deputetëve socialistë evropianë në vitet e para të integrimit evropian. Sipas historikut zyrtar të S&D-së, grupi nisi në vitin 1953 si një grup socialist në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut dhe, me kalimin e dekadave, u bë një nga forcat më të rëndësishme politike të Parlamentit Evropian.<ref name="history" /> === Krijimi i formës së tanishme === Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2009, grupi mori emrin ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''. Sipas dokumenteve të vetë grupit, forma e re u krijua në vitin 2009 dhe përfshiu jo vetëm partitë e lidhura me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]], por edhe forca të tjera progresiste që ndanin vlerat kryesore të së majtës demokratike evropiane.<ref name="formed2009" /> === Nga viti 2019 deri sot === Në vitin 2019 presidente e grupit u zgjodh [[Iratxe García Pérez]]. Ajo u rizgjodh në këtë detyrë më 25 qershor 2024 për legjislaturën e re evropiane. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 grupi ruajti pozitën si forca e dytë më e madhe në Parlamentin Evropian; në atë moment S&D kishte 136 vende, ndërsa kërkimi zyrtar aktual i Parlamentit Evropian jep 135 anëtarë.<ref name="history" /><ref name="iratxe2024">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/newsroom/iratxe-garcia-perez-re-elected-sd-group-president-united-we-are-ready-lead-progress-our |title=Iratxe García Pérez re-elected S&D Group president |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="mepcount" /> == Profili politik == S&D e paraqet veten si forca më e madhe progresiste në Parlamentin Evropian. Në faqen zyrtare grupi thekson si vlera themelore lirinë, barazinë, solidaritetin, diversitetin dhe ndershmërinë, si edhe luftën për drejtësi sociale dhe për një Evropë më të drejtë e më gjithëpërfshirëse.<ref name="homepage" /><ref name="whyvote" /> Për nga orientimi politik, grupi përshkruhet zakonisht si socialdemokrat dhe progresist, me vendosje në qendrën e majtë të spektrit politik evropian.<ref name="history" /><ref name="cat" /> == Marrëdhënia me Partinë e Socialistëve Evropianë == Grupi S&D është i lidhur ngushtë me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]] (PES). Vetë PES shpjegon se në Parlamentin Evropian përfaqësohet nga grupi S&D.<ref name="pes" /> Megjithatë, historikisht grupi ka përfshirë edhe forca progresiste që nuk kanë qenë domosdoshmërisht anëtare të plota të PES-it, për sa kohë që kanë ndarë një profil politik të afërt me socialdemokracinë evropiane.<ref name="formed2009" /> == Organizimi == Sipas faqes zyrtare të grupit, byroja e S&D-së koordinon veprimtarinë e tij politike dhe përbëhet nga presidentja, nëntë nënkryetarë dhe arkëtari. Byroja aktuale është zgjedhur më 26 qershor 2024.<ref name="bureau" /> Grupi është i organizuar edhe në delegacione kombëtare. Sipas të dhënave zyrtare të S&D-së, ai përbëhet nga deputetë të organizuar në 25 delegacione kombëtare dhe vepron në të gjitha komisionet parlamentare dhe delegacionet ndërparlamentare të Parlamentit Evropian.<ref name="who">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are |title=Who we are |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretariati i grupit ndodhet në [[Bruksel]], brenda strukturave të [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]]. Faqja zyrtare e S&D-së përmend edhe një administratë qendrore prej rreth 250 punonjësish me prejardhje të ndryshme kulturore dhe kombëtare.<ref name="who" /><ref name="hq" /> == Përfaqësimi parlamentar == Sipas motorit zyrtar të kërkimit të Parlamentit Evropian, grupi S&D ka aktualisht 135 eurodeputetë. Kjo e bën atë grupin e dytë më të madh në legjislaturën aktuale evropiane.<ref name="mepcount" /> Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2024, S&D ruajti statusin e vet si forca e dytë parlamentare. Në njoftimin zyrtar të 25 qershorit 2024, grupi e përshkruante veten si grupi i dytë më i madh me 136 vende; më pas, përbërja aktuale ka zbritur në 135 anëtarë sipas të dhënave të Parlamentit Evropian.<ref name="iratxe2024" /><ref name="mepcount" /> == Presidentët == * [[Martin Schulz]] (2004–2012, si Grupi Socialist dhe pastaj S&D) * [[Hannes Swoboda]] (2012–2014) * [[Gianni Pittella]] (2014–2018) * [[Udo Bullmann]] (2018–2019) * [[Iratxe García Pérez]] (2019–)<ref name="history" /><ref name="bureau" /> == Shiko edhe == * [[Parlamenti Evropian]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]] * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Aleanca Progresive]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] ck04j4dtodcvfy61bnrjf07p8ajpb7b 2940494 2940493 2026-04-12T23:49:59Z Shqiperia2000 65435 2940494 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve | native_name = Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament | abbreviation = S&D | logo = S&D.svg | colorcode = #E11931 | leader1_title = Presidentja | leader1_name = [[Iratxe García Pérez]]<ref name="bureau">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-president-and-bureau/bureau |title=Our president & bureau |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 1953 (si Grupi Socialist); 2009 (me emrin e tanishëm)<ref name="history">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-history |title=Our history |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="formed2009">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/SD_Activity_Report_June_2015_en_150610.pdf |title=S&D Group Activity Report |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | predecessor = [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]]<ref name="history" /> | headquarters = [[Parlamenti Evropian]], Rue Wiertz 60, B-1047 [[Bruksel]]<ref name="hq">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/150517_for_democracy_human_rights_and_integration.pdf |title=For democracy, human rights and integration |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="history" /><br>[[Progresizmi]]<ref name="homepage">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/ |title=Home |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><br>[[Proevropianizmi]]<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/pes-in-the-eu-institutions/ |title=PES in the EU institutions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Qendra e majtë]]<ref name="cat">{{cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Progressive_Alliance_of_Socialists_and_Democrats |title=Category:Progressive Alliance of Socialists and Democrats |website=Wikimedia Commons |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="pes" /> | international = [[Internacionalja Socialiste]]; [[Aleanca Progresive]]<ref name="itwiki">{{cite web |url=https://it.wikipedia.org/wiki/Alleanza_Progressista_dei_Socialisti_e_dei_Democratici |title=Alleanza Progressista dei Socialisti e dei Democratici |website=Wikipedia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Eurodeputetët | seats1 = 135 / 720<ref name="mepcount">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/search/advanced?euPoliticalGroupBodyRefNum=7038 |title=Advanced search – Group of the Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament |website=European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.socialistsanddemocrats.eu}} }} '''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve''' (anglisht: ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''; shkurt. '''S&D''') është një grup politik i [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]]. Ai përfaqëson forcat socialdemokrate, socialiste, laburiste dhe progresiste të shumë vendeve të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] dhe është sot grupi i dytë më i madh në Parlamentin Evropian.<ref name="homepage" /><ref name="mepcount" /><ref name="whyvote">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/what-we-stand-for/why-voting-matters |title=Why voting matters |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Grupi ka origjinën historike te [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian|Grupi Socialist]], i krijuar në vitin 1953 në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut. Forma e tij e tanishme, me emrin ''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve'', u konsolidua në vitin 2009, pas zgjedhjeve evropiane të atij viti.<ref name="history" /><ref name="formed2009" /> == Historia == === Prejardhja === Origjina e grupit shkon te bashkëpunimi i deputetëve socialistë evropianë në vitet e para të integrimit evropian. Sipas historikut zyrtar të S&D-së, grupi nisi në vitin 1953 si një grup socialist në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut dhe, me kalimin e dekadave, u bë një nga forcat më të rëndësishme politike të Parlamentit Evropian.<ref name="history" /> === Krijimi i formës së tanishme === Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2009, grupi mori emrin ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''. Sipas dokumenteve të vetë grupit, forma e re u krijua në vitin 2009 dhe përfshiu jo vetëm partitë e lidhura me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]], por edhe forca të tjera progresiste që ndanin vlerat kryesore të së majtës demokratike evropiane.<ref name="formed2009" /> === Nga viti 2019 deri sot === Në vitin 2019 presidente e grupit u zgjodh [[Iratxe García Pérez]]. Ajo u rizgjodh në këtë detyrë më 25 qershor 2024 për legjislaturën e re evropiane. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 grupi ruajti pozitën si forca e dytë më e madhe në Parlamentin Evropian; në atë moment S&D kishte 136 vende, ndërsa kërkimi zyrtar aktual i Parlamentit Evropian jep 135 anëtarë.<ref name="history" /><ref name="iratxe2024">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/newsroom/iratxe-garcia-perez-re-elected-sd-group-president-united-we-are-ready-lead-progress-our |title=Iratxe García Pérez re-elected S&D Group president |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="mepcount" /> == Profili politik == S&D e paraqet veten si forca më e madhe progresiste në Parlamentin Evropian. Në faqen zyrtare grupi thekson si vlera themelore lirinë, barazinë, solidaritetin, diversitetin dhe ndershmërinë, si edhe luftën për drejtësi sociale dhe për një Evropë më të drejtë e më gjithëpërfshirëse.<ref name="homepage" /><ref name="whyvote" /> Për nga orientimi politik, grupi përshkruhet zakonisht si socialdemokrat dhe progresist, me vendosje në qendrën e majtë të spektrit politik evropian.<ref name="history" /><ref name="cat" /> == Marrëdhënia me Partinë e Socialistëve Evropianë == Grupi S&D është i lidhur ngushtë me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]] (PES). Vetë PES shpjegon se në Parlamentin Evropian përfaqësohet nga grupi S&D.<ref name="pes" /> Megjithatë, historikisht grupi ka përfshirë edhe forca progresiste që nuk kanë qenë domosdoshmërisht anëtare të plota të PES-it, për sa kohë që kanë ndarë një profil politik të afërt me socialdemokracinë evropiane.<ref name="formed2009" /> == Organizimi == Sipas faqes zyrtare të grupit, byroja e S&D-së koordinon veprimtarinë e tij politike dhe përbëhet nga presidentja, nëntë nënkryetarë dhe arkëtari. Byroja aktuale është zgjedhur më 26 qershor 2024.<ref name="bureau" /> Grupi është i organizuar edhe në delegacione kombëtare. Sipas të dhënave zyrtare të S&D-së, ai përbëhet nga deputetë të organizuar në 25 delegacione kombëtare dhe vepron në të gjitha komisionet parlamentare dhe delegacionet ndërparlamentare të Parlamentit Evropian.<ref name="who">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are |title=Who we are |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretariati i grupit ndodhet në [[Bruksel]], brenda strukturave të [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]]. Faqja zyrtare e S&D-së përmend edhe një administratë qendrore prej rreth 250 punonjësish me prejardhje të ndryshme kulturore dhe kombëtare.<ref name="who" /><ref name="hq" /> == Përfaqësimi parlamentar == Sipas motorit zyrtar të kërkimit të Parlamentit Evropian, grupi S&D ka aktualisht 135 eurodeputetë. Kjo e bën atë grupin e dytë më të madh në legjislaturën aktuale evropiane.<ref name="mepcount" /> Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2024, S&D ruajti statusin e vet si forca e dytë parlamentare. Në njoftimin zyrtar të 25 qershorit 2024, grupi e përshkruante veten si grupi i dytë më i madh me 136 vende; më pas, përbërja aktuale ka zbritur në 135 anëtarë sipas të dhënave të Parlamentit Evropian.<ref name="iratxe2024" /><ref name="mepcount" /> == Presidentët == * [[Martin Schulz]] (2004–2012, si Grupi Socialist dhe pastaj S&D) * [[Hannes Swoboda]] (2012–2014) * [[Gianni Pittella]] (2014–2018) * [[Udo Bullmann]] (2018–2019) * [[Iratxe García Pérez]] (2019–)<ref name="history" /><ref name="bureau" /> == Shiko edhe == * [[Parlamenti Evropian]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]] * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Aleanca Progresive]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] 4r046zxeuy8niqrofka2qynb3yxvbpd 2940495 2940494 2026-04-12T23:52:20Z Shqiperia2000 65435 2940495 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve | native_name = Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament | abbreviation = S&D | logo = S&D.svg | colorcode = #E11931 | leader1_title = Presidentja | leader1_name = [[Iratxe García Pérez]]<ref name="bureau">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-president-and-bureau/bureau |title=Our president & bureau |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 1953 (si Grupi Socialist); 2009 (me emrin e tanishëm)<ref name="history">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-history |title=Our history |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="formed2009">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/SD_Activity_Report_June_2015_en_150610.pdf |title=S&D Group Activity Report |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | predecessor = [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]]<ref name="history" /> | headquarters = [[Parlamenti Evropian]], Rue Wiertz 60, B-1047 [[Bruksel]]<ref name="hq">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/150517_for_democracy_human_rights_and_integration.pdf |title=For democracy, human rights and integration |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="history" /><br>[[Progresivizmi|Progresizmi]]<ref name="homepage">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/ |title=Home |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><br>[[Proevropianizmi]]<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/pes-in-the-eu-institutions/ |title=PES in the EU institutions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref name="cat">{{cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Progressive_Alliance_of_Socialists_and_Democrats |title=Category:Progressive Alliance of Socialists and Democrats |website=Wikimedia Commons |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="pes" /> | international = [[Internacionalja Socialiste]]; [[Aleanca Progresive]]<ref name="itwiki">{{cite web |url=https://it.wikipedia.org/wiki/Alleanza_Progressista_dei_Socialisti_e_dei_Democratici |title=Alleanza Progressista dei Socialisti e dei Democratici |website=Wikipedia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Eurodeputetët | seats1 = 135 / 720<ref name="mepcount">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/search/advanced?euPoliticalGroupBodyRefNum=7038 |title=Advanced search – Group of the Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament |website=European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.socialistsanddemocrats.eu}} }} '''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve''' (anglisht: ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''; shkurt. '''S&D''') është një grup politik i [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]]. Ai përfaqëson forcat socialdemokrate, socialiste, laburiste dhe progresiste të shumë vendeve të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] dhe është sot grupi i dytë më i madh në Parlamentin Evropian.<ref name="homepage" /><ref name="mepcount" /><ref name="whyvote">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/what-we-stand-for/why-voting-matters |title=Why voting matters |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Grupi ka origjinën historike te [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian|Grupi Socialist]], i krijuar në vitin 1953 në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut. Forma e tij e tanishme, me emrin ''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve'', u konsolidua në vitin 2009, pas zgjedhjeve evropiane të atij viti.<ref name="history" /><ref name="formed2009" /> == Historia == === Prejardhja === Origjina e grupit shkon te bashkëpunimi i deputetëve socialistë evropianë në vitet e para të integrimit evropian. Sipas historikut zyrtar të S&D-së, grupi nisi në vitin 1953 si një grup socialist në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut dhe, me kalimin e dekadave, u bë një nga forcat më të rëndësishme politike të Parlamentit Evropian.<ref name="history" /> === Krijimi i formës së tanishme === Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2009, grupi mori emrin ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''. Sipas dokumenteve të vetë grupit, forma e re u krijua në vitin 2009 dhe përfshiu jo vetëm partitë e lidhura me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]], por edhe forca të tjera progresiste që ndanin vlerat kryesore të së majtës demokratike evropiane.<ref name="formed2009" /> === Nga viti 2019 deri sot === Në vitin 2019 presidente e grupit u zgjodh [[Iratxe García Pérez]]. Ajo u rizgjodh në këtë detyrë më 25 qershor 2024 për legjislaturën e re evropiane. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 grupi ruajti pozitën si forca e dytë më e madhe në Parlamentin Evropian; në atë moment S&D kishte 136 vende, ndërsa kërkimi zyrtar aktual i Parlamentit Evropian jep 135 anëtarë.<ref name="history" /><ref name="iratxe2024">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/newsroom/iratxe-garcia-perez-re-elected-sd-group-president-united-we-are-ready-lead-progress-our |title=Iratxe García Pérez re-elected S&D Group president |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="mepcount" /> == Profili politik == S&D e paraqet veten si forca më e madhe progresiste në Parlamentin Evropian. Në faqen zyrtare grupi thekson si vlera themelore lirinë, barazinë, solidaritetin, diversitetin dhe ndershmërinë, si edhe luftën për drejtësi sociale dhe për një Evropë më të drejtë e më gjithëpërfshirëse.<ref name="homepage" /><ref name="whyvote" /> Për nga orientimi politik, grupi përshkruhet zakonisht si socialdemokrat dhe progresist, me vendosje në qendrën e majtë të spektrit politik evropian.<ref name="history" /><ref name="cat" /> == Marrëdhënia me Partinë e Socialistëve Evropianë == Grupi S&D është i lidhur ngushtë me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]] (PES). Vetë PES shpjegon se në Parlamentin Evropian përfaqësohet nga grupi S&D.<ref name="pes" /> Megjithatë, historikisht grupi ka përfshirë edhe forca progresiste që nuk kanë qenë domosdoshmërisht anëtare të plota të PES-it, për sa kohë që kanë ndarë një profil politik të afërt me socialdemokracinë evropiane.<ref name="formed2009" /> == Organizimi == Sipas faqes zyrtare të grupit, byroja e S&D-së koordinon veprimtarinë e tij politike dhe përbëhet nga presidentja, nëntë nënkryetarë dhe arkëtari. Byroja aktuale është zgjedhur më 26 qershor 2024.<ref name="bureau" /> Grupi është i organizuar edhe në delegacione kombëtare. Sipas të dhënave zyrtare të S&D-së, ai përbëhet nga deputetë të organizuar në 25 delegacione kombëtare dhe vepron në të gjitha komisionet parlamentare dhe delegacionet ndërparlamentare të Parlamentit Evropian.<ref name="who">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are |title=Who we are |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretariati i grupit ndodhet në [[Bruksel]], brenda strukturave të [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]]. Faqja zyrtare e S&D-së përmend edhe një administratë qendrore prej rreth 250 punonjësish me prejardhje të ndryshme kulturore dhe kombëtare.<ref name="who" /><ref name="hq" /> == Përfaqësimi parlamentar == Sipas motorit zyrtar të kërkimit të Parlamentit Evropian, grupi S&D ka aktualisht 135 eurodeputetë. Kjo e bën atë grupin e dytë më të madh në legjislaturën aktuale evropiane.<ref name="mepcount" /> Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2024, S&D ruajti statusin e vet si forca e dytë parlamentare. Në njoftimin zyrtar të 25 qershorit 2024, grupi e përshkruante veten si grupi i dytë më i madh me 136 vende; më pas, përbërja aktuale ka zbritur në 135 anëtarë sipas të dhënave të Parlamentit Evropian.<ref name="iratxe2024" /><ref name="mepcount" /> == Presidentët == * [[Martin Schulz]] (2004–2012, si Grupi Socialist dhe pastaj S&D) * [[Hannes Swoboda]] (2012–2014) * [[Gianni Pittella]] (2014–2018) * [[Udo Bullmann]] (2018–2019) * [[Iratxe García Pérez]] (2019–)<ref name="history" /><ref name="bureau" /> == Shiko edhe == * [[Parlamenti Evropian]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]] * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Aleanca Progresive]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] 0iynzvfkmagijnnjzpmx6t994j4wknd 2940498 2940495 2026-04-13T00:06:17Z Shqiperia2000 65435 2940498 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve | native_name = Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament | abbreviation = S&D | logo = S&D.svg | colorcode = #E11931 | leader1_title = Presidentja | leader1_name = [[Iratxe García Pérez]]<ref name="bureau">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-president-and-bureau/bureau |title=Our president & bureau |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 1953 (si Grupi Socialist); 2009 (me emrin e tanishëm)<ref name="history">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-history |title=Our history |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="formed2009">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/SD_Activity_Report_June_2015_en_150610.pdf |title=S&D Group Activity Report |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | predecessor = [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]]<ref name="history" /> | headquarters = [[Parlamenti Evropian]], Rue Wiertz 60, B-1047 [[Bruksel]]<ref name="hq">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/150517_for_democracy_human_rights_and_integration.pdf |title=For democracy, human rights and integration |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="history" /><br>[[Progresivizmi|Progresizmi]]<ref name="homepage">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/ |title=Home |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><br>[[Proevropianizmi]]<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/pes-in-the-eu-institutions/ |title=PES in the EU institutions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref name="cat">{{cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Progressive_Alliance_of_Socialists_and_Democrats |title=Category:Progressive Alliance of Socialists and Democrats |website=Wikimedia Commons |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="pes" /> | international = [[Internacionalja Socialiste]]; [[Aleanca Progresive]]<ref name="itwiki">{{cite web |url=https://it.wikipedia.org/wiki/Alleanza_Progressista_dei_Socialisti_e_dei_Democratici |title=Alleanza Progressista dei Socialisti e dei Democratici |website=Wikipedia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Eurodeputetët | seats1 = {{composition bar|135|720|hex=#E11931}}<ref name="mepcount">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/search/advanced?euPoliticalGroupBodyRefNum=7038 |title=Advanced search – Group of the Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament |website=European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.socialistsanddemocrats.eu}} }} '''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve''' (anglisht: ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''; shkurt. '''S&D''') është një grup politik i [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]]. Ai përfaqëson forcat socialdemokrate, socialiste, laburiste dhe progresiste të shumë vendeve të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] dhe është sot grupi i dytë më i madh në Parlamentin Evropian.<ref name="homepage" /><ref name="mepcount" /><ref name="whyvote">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/what-we-stand-for/why-voting-matters |title=Why voting matters |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Grupi ka origjinën historike te [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian|Grupi Socialist]], i krijuar në vitin 1953 në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut. Forma e tij e tanishme, me emrin ''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve'', u konsolidua në vitin 2009, pas zgjedhjeve evropiane të atij viti.<ref name="history" /><ref name="formed2009" /> == Historia == === Prejardhja === Origjina e grupit shkon te bashkëpunimi i deputetëve socialistë evropianë në vitet e para të integrimit evropian. Sipas historikut zyrtar të S&D-së, grupi nisi në vitin 1953 si një grup socialist në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut dhe, me kalimin e dekadave, u bë një nga forcat më të rëndësishme politike të Parlamentit Evropian.<ref name="history" /> === Krijimi i formës së tanishme === Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2009, grupi mori emrin ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''. Sipas dokumenteve të vetë grupit, forma e re u krijua në vitin 2009 dhe përfshiu jo vetëm partitë e lidhura me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]], por edhe forca të tjera progresiste që ndanin vlerat kryesore të së majtës demokratike evropiane.<ref name="formed2009" /> === Nga viti 2019 deri sot === Në vitin 2019 presidente e grupit u zgjodh [[Iratxe García Pérez]]. Ajo u rizgjodh në këtë detyrë më 25 qershor 2024 për legjislaturën e re evropiane. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 grupi ruajti pozitën si forca e dytë më e madhe në Parlamentin Evropian; në atë moment S&D kishte 136 vende, ndërsa kërkimi zyrtar aktual i Parlamentit Evropian jep 135 anëtarë.<ref name="history" /><ref name="iratxe2024">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/newsroom/iratxe-garcia-perez-re-elected-sd-group-president-united-we-are-ready-lead-progress-our |title=Iratxe García Pérez re-elected S&D Group president |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="mepcount" /> == Profili politik == S&D e paraqet veten si forca më e madhe progresiste në Parlamentin Evropian. Në faqen zyrtare grupi thekson si vlera themelore lirinë, barazinë, solidaritetin, diversitetin dhe ndershmërinë, si edhe luftën për drejtësi sociale dhe për një Evropë më të drejtë e më gjithëpërfshirëse.<ref name="homepage" /><ref name="whyvote" /> Për nga orientimi politik, grupi përshkruhet zakonisht si socialdemokrat dhe progresist, me vendosje në qendrën e majtë të spektrit politik evropian.<ref name="history" /><ref name="cat" /> == Marrëdhënia me Partinë e Socialistëve Evropianë == Grupi S&D është i lidhur ngushtë me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]] (PES). Vetë PES shpjegon se në Parlamentin Evropian përfaqësohet nga grupi S&D.<ref name="pes" /> Megjithatë, historikisht grupi ka përfshirë edhe forca progresiste që nuk kanë qenë domosdoshmërisht anëtare të plota të PES-it, për sa kohë që kanë ndarë një profil politik të afërt me socialdemokracinë evropiane.<ref name="formed2009" /> == Organizimi == Sipas faqes zyrtare të grupit, byroja e S&D-së koordinon veprimtarinë e tij politike dhe përbëhet nga presidentja, nëntë nënkryetarë dhe arkëtari. Byroja aktuale është zgjedhur më 26 qershor 2024.<ref name="bureau" /> Grupi është i organizuar edhe në delegacione kombëtare. Sipas të dhënave zyrtare të S&D-së, ai përbëhet nga deputetë të organizuar në 25 delegacione kombëtare dhe vepron në të gjitha komisionet parlamentare dhe delegacionet ndërparlamentare të Parlamentit Evropian.<ref name="who">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are |title=Who we are |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretariati i grupit ndodhet në [[Bruksel]], brenda strukturave të [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]]. Faqja zyrtare e S&D-së përmend edhe një administratë qendrore prej rreth 250 punonjësish me prejardhje të ndryshme kulturore dhe kombëtare.<ref name="who" /><ref name="hq" /> == Përfaqësimi parlamentar == Sipas motorit zyrtar të kërkimit të Parlamentit Evropian, grupi S&D ka aktualisht 135 eurodeputetë. Kjo e bën atë grupin e dytë më të madh në legjislaturën aktuale evropiane.<ref name="mepcount" /> Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2024, S&D ruajti statusin e vet si forca e dytë parlamentare. Në njoftimin zyrtar të 25 qershorit 2024, grupi e përshkruante veten si grupi i dytë më i madh me 136 vende; më pas, përbërja aktuale ka zbritur në 135 anëtarë sipas të dhënave të Parlamentit Evropian.<ref name="iratxe2024" /><ref name="mepcount" /> == Presidentët == * [[Martin Schulz]] (2004–2012, si Grupi Socialist dhe pastaj S&D) * [[Hannes Swoboda]] (2012–2014) * [[Gianni Pittella]] (2014–2018) * [[Udo Bullmann]] (2018–2019) * [[Iratxe García Pérez]] (2019–)<ref name="history" /><ref name="bureau" /> == Shiko edhe == * [[Parlamenti Evropian]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]] * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Aleanca Progresive]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] acvq8ioabv4okexdjeld5g7rco2g8qj 2940635 2940498 2026-04-13T09:08:43Z Shqiperia2000 65435 2940635 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve | native_name = Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament | abbreviation = S&D | logo = S&D.svg | colorcode = #E11931 | leader1_title = Presidentja | leader1_name = [[Iratxe García Pérez]]<ref name="bureau">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-president-and-bureau/bureau |title=Our president & bureau |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 1953 (si Grupi Socialist); 2009 (me emrin e tanishëm)<ref name="history">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are/our-history |title=Our history |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="formed2009">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/SD_Activity_Report_June_2015_en_150610.pdf |title=S&D Group Activity Report |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | predecessor = [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]]<ref name="history" /> | headquarters = [[Parlamenti Evropian]], Rue Wiertz 60, B-1047 [[Bruksel]]<ref name="hq">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/sites/default/files/150517_for_democracy_human_rights_and_integration.pdf |title=For democracy, human rights and integration |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="history" /><br>[[Progresivizmi|Progresizmi]]<ref name="homepage">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/ |title=Home |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><br>[[Evropianizmi]]<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/pes-in-the-eu-institutions/ |title=PES in the EU institutions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref name="cat">{{cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Progressive_Alliance_of_Socialists_and_Democrats |title=Category:Progressive Alliance of Socialists and Democrats |website=Wikimedia Commons |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="pes" /> | international = [[Internacionalja Socialiste]]; [[Aleanca Progresive]]<ref name="itwiki">{{cite web |url=https://it.wikipedia.org/wiki/Alleanza_Progressista_dei_Socialisti_e_dei_Democratici |title=Alleanza Progressista dei Socialisti e dei Democratici |website=Wikipedia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Eurodeputetët | seats1 = {{composition bar|135|720|hex=#E11931}}<ref name="mepcount">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/search/advanced?euPoliticalGroupBodyRefNum=7038 |title=Advanced search – Group of the Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament |website=European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.socialistsanddemocrats.eu}} }} '''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve''' (anglisht: ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''; shkurt. '''S&D''') është një grup politik i [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]]. Ai përfaqëson forcat socialdemokrate, socialiste, laburiste dhe progresiste të shumë vendeve të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] dhe është sot grupi i dytë më i madh në Parlamentin Evropian.<ref name="homepage" /><ref name="mepcount" /><ref name="whyvote">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/what-we-stand-for/why-voting-matters |title=Why voting matters |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Grupi ka origjinën historike te [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian|Grupi Socialist]], i krijuar në vitin 1953 në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut. Forma e tij e tanishme, me emrin ''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve'', u konsolidua në vitin 2009, pas zgjedhjeve evropiane të atij viti.<ref name="history" /><ref name="formed2009" /> == Historia == === Prejardhja === Origjina e grupit shkon te bashkëpunimi i deputetëve socialistë evropianë në vitet e para të integrimit evropian. Sipas historikut zyrtar të S&D-së, grupi nisi në vitin 1953 si një grup socialist në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut dhe, me kalimin e dekadave, u bë një nga forcat më të rëndësishme politike të Parlamentit Evropian.<ref name="history" /> === Krijimi i formës së tanishme === Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2009, grupi mori emrin ''Progressive Alliance of Socialists and Democrats in the European Parliament''. Sipas dokumenteve të vetë grupit, forma e re u krijua në vitin 2009 dhe përfshiu jo vetëm partitë e lidhura me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]], por edhe forca të tjera progresiste që ndanin vlerat kryesore të së majtës demokratike evropiane.<ref name="formed2009" /> === Nga viti 2019 deri sot === Në vitin 2019 presidente e grupit u zgjodh [[Iratxe García Pérez]]. Ajo u rizgjodh në këtë detyrë më 25 qershor 2024 për legjislaturën e re evropiane. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 grupi ruajti pozitën si forca e dytë më e madhe në Parlamentin Evropian; në atë moment S&D kishte 136 vende, ndërsa kërkimi zyrtar aktual i Parlamentit Evropian jep 135 anëtarë.<ref name="history" /><ref name="iratxe2024">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/newsroom/iratxe-garcia-perez-re-elected-sd-group-president-united-we-are-ready-lead-progress-our |title=Iratxe García Pérez re-elected S&D Group president |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="mepcount" /> == Profili politik == S&D e paraqet veten si forca më e madhe progresiste në Parlamentin Evropian. Në faqen zyrtare grupi thekson si vlera themelore lirinë, barazinë, solidaritetin, diversitetin dhe ndershmërinë, si edhe luftën për drejtësi sociale dhe për një Evropë më të drejtë e më gjithëpërfshirëse.<ref name="homepage" /><ref name="whyvote" /> Për nga orientimi politik, grupi përshkruhet zakonisht si socialdemokrat dhe progresist, me vendosje në qendrën e majtë të spektrit politik evropian.<ref name="history" /><ref name="cat" /> == Marrëdhënia me Partinë e Socialistëve Evropianë == Grupi S&D është i lidhur ngushtë me [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partinë e Socialistëve Evropianë]] (PES). Vetë PES shpjegon se në Parlamentin Evropian përfaqësohet nga grupi S&D.<ref name="pes" /> Megjithatë, historikisht grupi ka përfshirë edhe forca progresiste që nuk kanë qenë domosdoshmërisht anëtare të plota të PES-it, për sa kohë që kanë ndarë një profil politik të afërt me socialdemokracinë evropiane.<ref name="formed2009" /> == Organizimi == Sipas faqes zyrtare të grupit, byroja e S&D-së koordinon veprimtarinë e tij politike dhe përbëhet nga presidentja, nëntë nënkryetarë dhe arkëtari. Byroja aktuale është zgjedhur më 26 qershor 2024.<ref name="bureau" /> Grupi është i organizuar edhe në delegacione kombëtare. Sipas të dhënave zyrtare të S&D-së, ai përbëhet nga deputetë të organizuar në 25 delegacione kombëtare dhe vepron në të gjitha komisionet parlamentare dhe delegacionet ndërparlamentare të Parlamentit Evropian.<ref name="who">{{cite web |url=https://www.socialistsanddemocrats.eu/who-we-are |title=Who we are |website=Socialists and Democrats |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretariati i grupit ndodhet në [[Bruksel]], brenda strukturave të [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]]. Faqja zyrtare e S&D-së përmend edhe një administratë qendrore prej rreth 250 punonjësish me prejardhje të ndryshme kulturore dhe kombëtare.<ref name="who" /><ref name="hq" /> == Përfaqësimi parlamentar == Sipas motorit zyrtar të kërkimit të Parlamentit Evropian, grupi S&D ka aktualisht 135 eurodeputetë. Kjo e bën atë grupin e dytë më të madh në legjislaturën aktuale evropiane.<ref name="mepcount" /> Pas zgjedhjeve evropiane të vitit 2024, S&D ruajti statusin e vet si forca e dytë parlamentare. Në njoftimin zyrtar të 25 qershorit 2024, grupi e përshkruante veten si grupi i dytë më i madh me 136 vende; më pas, përbërja aktuale ka zbritur në 135 anëtarë sipas të dhënave të Parlamentit Evropian.<ref name="iratxe2024" /><ref name="mepcount" /> == Presidentët == * [[Martin Schulz]] (2004–2012, si Grupi Socialist dhe pastaj S&D) * [[Hannes Swoboda]] (2012–2014) * [[Gianni Pittella]] (2014–2018) * [[Udo Bullmann]] (2018–2019) * [[Iratxe García Pérez]] (2019–)<ref name="history" /><ref name="bureau" /> == Shiko edhe == * [[Parlamenti Evropian]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Grupi Socialist në Parlamentin Evropian]] * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Aleanca Progresive]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] 4roqp0d2jizcukos4epgfmyixjpimcy 0 76407 2940582 2939923 2026-04-13T08:13:54Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940582 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Napoli | official_name = Comune di Napoli | native_name = Napoli | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/2/1 | total_width = 290 | align = center | caption_align = center | image1 = Napoli - Maschio Angioino - 202209302342 3.jpg | caption1 = Pamje panoramike e Napolit me [[Vezuvi]]n | image2 = Maschio Angioino frontale.jpg | caption2 = [[Castel Nuovo|Kalaja e Re]] | image3 = Piazza Plebiscito - panoramio.jpg | caption3 = [[Piazza del Plebiscito|Sheshi i Plebishitit]] | image4 = Museo Capodimonte Napoli facciata Sudovest.jpg | caption4 = [[Museu i Kapodimontes]] | image5 = Palazzo reale - panoramio (2).jpg | caption5 = [[Pallati Mbretëror i Napolit]] | image6 = Centro Direzionale di Napoli (cropped).jpg | caption6 = [[Centro Direzionale di Napoli]] }} | image_shield = Napoli-Stemma.svg | image_flag = Flag of Naples.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|40|50|0|N|14|15|0|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Kampania]] | subdivision_type2 = Qyteti metropolitan | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Napolit|Napoli]] (NA) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Gaetano Manfredi]] | elevation_m = 17 | area_total_km2 = 117.27 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Monthly Demographic Balance |url=https://demo.istat.it/app/?l=en&a=&i=D7B |publisher=ISTAT |language=en}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 909013 | population_demonym = napolitanë | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 80121–80147 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 081 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Gjenaro]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 19 shtator | website = {{URL|www.comune.napoli.it}} }} Napoli është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] jugore, kryeqendra e rajonit [[Kampania]] dhe e qytetit metropolitan të Napolit. Qyteti shtrihet në [[Gjiri i Napolit|Gjirin e Napolit]], midis [[Vezuvi]]t dhe zonës vullkanike të Campi Flegrei, dhe është qyteti i tretë i Italisë për popullsi.<ref name="Brit">{{Cite web |title=Naples |url=https://www.britannica.com/place/Naples-Italy |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="Pop2024">{{Cite web |title=Popolazione Napoli 2001-2024 |url=https://www.tuttitalia.it/campania/59-napoli/statistiche/popolazione-andamento-demografico/ |website=Tuttitalia |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Napoli është një nga qendrat historike, kulturore dhe ekonomike më të rëndësishme të Mesdheut. Qendra historike e qytetit është pjesë e [[UNESCO]]-s që nga viti 1995.<ref name="UNESCO">{{Cite web |title=Historic Centre of Naples |url=https://whc.unesco.org/en/list/726/ |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Napoli ndodhet në bregun perëndimor të gadishullit italian, në një territor që hapet si amfiteatër drejt detit. Pozita e tij, midis Vezuvit dhe Campi Flegrei, e ka bërë qytetin një nga nyjat gjeografike më të veçanta të Italisë jugore. Sipas faqes zyrtare të Komunës së Napolit, territori komunal shtrihet në 117,27 km².<ref name="ComuneArea">{{Cite web |title=Cenni storici sulla città |url=https://www.comune.napoli.it/articolo_tematico/vivere-la-citta/cultura/cenni-storici-sulla-citta/ |website=Comune di Napoli |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Zanafilla e Napolit lidhet me koloninë e lashtë greke të Parthenopes; më pas qyteti u rithemelua si Neapolis para vitit 470 p.e.s. Në botën antike ai ishte një nga qendrat më të rëndësishme të Magna Graecia-s dhe luajti një rol të madh në transmetimin e kulturës greke në shoqërinë romake.<ref name="UNESCO" /><ref name="Brit" /> Në Mesjetë Napoli u zhvillua si dukat autonom, ndërsa më vonë kaloi nën normanët, shvabët, anzhuinët dhe aragonezët. Për shumë shekuj ai ishte kryeqytet mbretëror dhe, sidomos nën Burbonët, u afirmua si një nga metropolet kryesore të Evropës. Pas bashkimit italian, qyteti vijoi të mbetej qendra më e rëndësishme urbane e Italisë jugore. Gjatë Luftës së Dytë Botërore pësoi dëme të rënda nga bombardimet dhe më pas u rindërtua gjerësisht.<ref name="Brit" /><ref name="UNESCO" /> == Demografia == Sipas të dhënave më të fundit të disponueshme mbi bazë ISTAT, Napoli kishte 909.013 banorë më 31 dhjetor 2024. Qyteti mbetet komuna e tretë më e populluar e Italisë, pas Romës dhe Milanos.<ref name="Pop2024" /></ref> == Ekonomia == Napoli është një nga qendrat kryesore ekonomike të Italisë jugore. Roli i tij historik si port i madh mesdhetar është shoqëruar me zhvillimin e tregtisë, shërbimeve, turizmit, transportit dhe aktiviteteve kulturore. Britannica e paraqet qytetin si një qendër të rëndësishme të tregtisë dhe kulturës së Italisë meridionale.<ref name="Brit" /></ref> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Napolit përbën një nga pasuritë urbane më të rëndësishme të Evropës dhe është pjesë e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.<ref name="UNESCO" /> Ndër monumentet dhe vendet më të njohura të qytetit janë Katedralja e Napolit, Pallati Mbretëror, Piazza del Plebiscito, Kështjella e Re (''Castel Nuovo'' / ''Maschio Angioino'') dhe Kështjella e Vezës (''Castel dell’Ovo'').<ref name="UNESCO" /><ref name="Brit" /> Napoli është po ashtu një qendër e madhe muzikore dhe teatrore. Teatri San Karlo (''Teatro di San Carlo''), i ndërtuar në vitin 1737, konsiderohet një nga teatrot e operës më të rëndësishëm të Evropës dhe një simbol i qytetit.<ref name="SanCarlo">{{Cite web |title=La storia - Teatro di San Carlo |url=https://www.teatrosancarlo.it/il-teatro-e-la-sua-storia/ |website=Teatro di San Carlo |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Një tjetër institucion i rëndësishëm kulturor është Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Napolit, i njohur për koleksionet e lidhura me botën klasike dhe me zbulimet nga Pompei dhe Herculaneumi.<ref name="MANN">{{Cite web |title=Museo Archeologico Nazionale di Napoli |url=https://www.museoarcheologiconapoli.it/ |website=MANN |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Napoli është një nga qendrat universitare më të rëndësishme të Italisë. Universiteti i Napolit Federico II, sipas vetë universitetit, u themelua më 5 qershor 1224 dhe është një nga universitetet më të vjetra të Evropës.<ref name="Unina">{{Cite web |title=Cenni storici |url=https://www.unina.it/chi-siamo/cenni-storici |website=Università degli Studi di Napoli Federico II |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Në qytet ndodhet edhe Universiteti i Napolit “L’Orientale”, i cili i ka rrënjët te Collegio dei Cinesi, i themeluar në vitin 1724.<ref name="Orientale">{{Cite web |title=La nostra storia |url=https://www.unior.it/it/ateneo/la-nostra-storia |website=Università degli Studi di Napoli L'Orientale |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Transporti == Napoli është një nyjë e rëndësishme e transportit në Italinë jugore. Rrjeti urban përfshin metronë Linea 1 dhe Linea 6, si edhe katër funikularë, përveç linjave të autobusëve, tramvajeve dhe trolejbusëve të menaxhuar nga ANM.<ref name="ANM">{{Cite web |title=Linee metro e funicolari |url=https://www.anm.it/s/linee-metro-funicolari?language=it |website=ANM |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti shërbehet gjithashtu nga Aeroporti Ndërkombëtar i Napolit, i cili në vitin 2025 regjistroi 13.271.522 pasagjerë, 112 destinacione ndërkombëtare dhe 16 kombëtare.<ref name="Aeroporto">{{Cite web |title=Dati di scalo |url=https://www.aeroportodinapoli.it/it/dati-di-scalo |website=Aeroporti di Napoli - GESAC |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Gjenaro. Festa e tij lidhet veçanërisht me 19 shtatorin, datë qendrore e jetës fetare dhe qytetare napolitane, e lidhur me ritin tradicional të lëngëzimit të gjakut në Katedralen e Napolit.<ref name="SanGennaro">{{Cite web |title=Festa di San Gennaro a Napoli |url=https://www.italia.it/it/campania/napoli/cosa-fare/festa-di-san-gennaro-a-napoli |website=Italia.it |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> Kalendari shkollor i Komunës së Napolit e përfshin festën e shenjtit mbrojtës më 19 dhe 20 shtator.<ref name="Calendario">{{Cite web |title=Calendario scolastico |url=https://www.comune.napoli.it/articolo_tematico/scuola/calendario-scolastico/ |website=Comune di Napoli |language=it |access-date=10 prill 2026}}</ref> == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.napoli.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Napolit] * [https://whc.unesco.org/en/list/726/ Faqja e UNESCO-s për qendrën historike të Napolit] * [https://www.anm.it/ Faqja zyrtare e ANM] [[Kategoria:Napoli]] [[Kategoria:Qytete në Itali]] 3uvmsb9e72jyylx9ondil23dnn48l62 0 77281 2940324 2928322 2026-04-12T12:20:34Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2940324 wikitext text/x-wiki [[File:Albanian independence buenos aires.jpg|thumb|Lidhja e shqiptarëve në Buenos Aires (1913)]] '''Lidhja shqiptare''' në Buenos Aires ka qenë një shoqatë atdhetare që u themelua më 27 prill të vitit 1907 në qytetin [[Buenos Aires]] të [[Argjentinë]]s.<ref>{{Cite web |last=media |first=lexo al |date=2021-04-27 |title=Botimi i gazetës “Lega Albanese” në Buenos Aries në 1907 |url=https://lexo.al/2021/04/botimi-i-gazetes-lega-albanese-ne-buenos-aries-ne-1907/ |access-date=2024-11-26 |website=www.lexo.al |language=sq}}</ref> <ref>{{Cite web |title=ORAZIO IRIANNI |url=http://www.ungra.it/poesia/irianni/o_irianni.htm |access-date=2024-11-26 |website=www.ungra.it |language=it}}</ref> == Përmbledhje == Lidhja Shqiptare e Buenos Airesit ishte një organizatë patriotike e krijuar nga emigrantët shqiptarë në Argjentinë në vitin 1907. Ajo përfaqësonte një përpjekje të rëndësishme të diasporës shqiptare në Amerikën Latine për të mbështetur çështjen kombëtare dhe për të ruajtur identitetin kulturor mes shqiptarëve të shpërngulur. Kjo organizatë dëshmon përhapjen e ndjenjës së bashkimit kombëtar edhe në vise të largëta, larg territoreve shqiptare. Lidhja Shqiptare e Buenos Airesit u themelua nga shqiptarë të ardhur kryesisht nga Shqipëria e Jugut dhe nga territoret shqiptare nën Perandorinë Osmane. Kjo organizatë kishte si qëllim: * Ruajtjen e gjuhës dhe traditave shqiptare mes emigrantëve. * Mbështetjen e lëvizjes kombëtare për pavarësinë e Shqipërisë. * Ngritjen e vetëdijes kombëtare përmes arsimit dhe kulturës. Lidhja organizonte mbledhje dhe aktivitete për të bashkuar komunitetin shqiptar dhe për të mbajtur gjallë lidhjet me atdheun. Një nga veprimtaritë e saj kryesore ishte sigurimi i fondeve për të mbështetur kryengritjet dhe shkollat shqipe. Ajo gjithashtu bashkëpunonte me organizata të tjera shqiptare të diasporës, duke ndihmuar në përhapjen e botimeve dhe librave shqip. Megjithëse një organizatë e vogël në një vend të largët si Argjentina, Lidhja Shqiptare e Buenos Airesit ishte një shembull i përkushtimit të shqiptarëve ndaj çështjes kombëtare. Ajo shërbeu si një lidhje simbolike mes diasporës dhe atdheut, duke përforcuar idenë se ndjenja kombëtare nuk njihte kufij gjeografikë. Lidhja mbetet një dëshmi e rëndësisë së diasporës në proceset historike që çuan në pavarësinë e Shqipërisë.<ref>{{Cite web |url=https://diasporashqiptare.al/2021/04/21/me-21-prill-1907-u-themelua-lidhja-shqiptare-ne-argjentine/ |title=Kopje e arkivuar |access-date=26 nëntor 2024 |archive-date=21 prill 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421080749/https://diasporashqiptare.al/2021/04/21/me-21-prill-1907-u-themelua-lidhja-shqiptare-ne-argjentine/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://www.gazetatema.net/kulture/argjentina-dhe-bota-arbereshe-dhe-nje-lidhje-arbereshe-me-leo-messin-i369221</ref> == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Argjentinë]] == Referime == [[Kategoria:Shqiptarë në Argjentinë]] [[Kategoria:Shoqata patriotike]] [[Kategoria:Klube dhe shoqata të Rilindjes Shqiptare]] [[Kategoria:Buenos Aires]] bhpu2p4acowy088hjjd7v1kzzz7qxnm 0 77599 2940609 2834331 2026-04-13T08:32:19Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940609 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #006fff | writing color = #ffffff | clubname = Málaga | image = 600px Blue HEX-0000FF White.svg | fullname = Málaga Club de Fútbol, S.A.D. | nickname = ''Boquerones'' | founded = 1948 (''si Club Atlético Malagueño'') | ground = [[Estadio La Rosaleda|La Rosaleda]],<br />[[Málaga]], [[Andalucia]],<br />[[Spanjë]] | capacity = 28,963 | chairman = {{flamuri|Katari}} [[Abdullah ben Nasser Al Thani]] | mgrtitle = | manager = {{flamuri|Uruguaji}} [[Marcelo Romero]] | league = [[Segunda División]] | season = 2024/25 | position = [[Segunda División]], 16. | pattern_la1 = _malaga1516h | pattern_b1 = _malaga1516h | pattern_ra1 = _malaga1516h | pattern_sh1 = _malaga1415 | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_la2 = _left | pattern_b2 = _malaga1516a | pattern_ra2 = _right | pattern_sh2 = _malaga1516a | pattern_so2 = _malaga1516a | leftarm2 = 572489 | body2 = 572489 | rightarm2 = 572489 | shorts2 = 572489 | socks2 = 572489| | pattern_la3 = _malaga1415t | pattern_b3 = _malaga1415t | pattern_ra3 = _malaga1415t | pattern_sh3 = _malaga1415t | pattern_so3 = _malaga14115t | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = FFD805 }} '''Málaga Club de Fútbol, S.A.D.''' është një klub futbollistik [[Spanja|Spanjoll]] i vendosur në [[Málaga]], [[Andalusia]]. Ato aktualisht luajnë në [[Segunda División]]. Klubi është themeluar më 1948 me emrin '''''Atlético Malagueño''''', dhe riemëruar më 1994 si '''Málaga CF'''. == Historia == {{...}} == Lojtarët == {{updated|31 Janar 2017}}<ref>{{cite web|url=http://www.malagacf.com/equipo/malaga-cf|title=Primer equipo|trans-title=Ekipi i parë|publisher=Málaga CF|accessdate=31 janar 2014}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=Cameroon|pos=GK|name=[[Carlos Kameni]]|other=[[Captain (association football)|2nd captain]]}} {{Fs player|no=2|nat=Burkina Faso|pos=DF|name=[[Bakary Koné]]}} {{Fs player|no=3|nat=ARG|pos=DF|name=[[Martín Demichelis]]}} {{Fs player|no=4|nat=Venezuela|pos=DF|name=[[Mikel Villanueva]]}} {{Fs player|no=5|nat=ESP|pos=DF|name=[[Diego Llorente]]|other=në huazim nga [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]}} {{Fs player|no=6|nat=ESP|pos=MF|name=[[Ignacio Camacho]]|other=[[Captain (association football)|3rd captain]]}} {{Fs player|no=7|nat=ESP|pos=MF|name=[[Juan Carlos]]|other=në huazim nga [[S.C. Braga|Braga]]}} {{Fs player|no=8|nat=Uruguay|pos=FW|name=[[Michael Santos]]}} {{Fs player|no=9|nat=BRA|pos=FW|name=[[Charles (futbollist, lindur 1984)|Charles]]}} {{Fs player|no=10|nat=Venezuela|pos=MF|name=[[Juanpi]]}} {{Fs player|no=11|nat=Uruguay|pos=MF|name=[[Chory Castro]]}} {{Fs player|no=13|nat=UKR|pos=GK|name=[[Denys Boyko]]|other=në huazim nga [[Beşiktaş J.K|Beşiktaş]]}} {{Fs player|no=14|nat=ESP|pos=MF|name=[[Recio (footballer)|Recio]]}} {{Fs player|no=15|nat=Uruguay|pos=DF|name=[[Federico Ricca]]}} {{Fs player|no=16|nat=Venezuela|pos=MF|name=[[Adalberto Peñaranda]]|other=në huazim nga [[Watford F.C.|Watford]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=17|nat=POR|pos=MF|name=[[Duda]]|other=[[Captain (association football)|Kapiteni]]}} {{Fs player|no=18|nat=Venezuela|pos=DF|name=[[Roberto Rosales]]}} {{Fs player|no=19|nat=ESP|pos=FW|name=[[Sandro Ramírez|Sandro]]}} {{Fs player|no=20|nat=ESP|pos=MF|name=[[Keko (futbollist, lindur 1991)|Keko]]}} {{Fs player|no=21|nat=ESP|pos=MF|name=[[Jony Rodríguez|Jony]]}} {{Fs player|no=22|nat=SRB|pos=MF|name=[[Zdravko Kuzmanović]]|other=në huazim nga [[FC Basel|Basel]]}} {{Fs player|no=23|nat=ESP|pos=DF|name=[[Miguel Torres Gómez|Miguel Torres]]}} {{Fs player|no=24|nat=ESP|pos=DF|name=[[Luis Hernández Rodríguez|Luis Hernández]]}} {{Fs player|no=25|nat=ESP|pos=MF|name=[[José Rodríguez Martínez|José Rodríguez]]|other=në huazim nga [[1. FSV Mainz 05|Mainz 05]]}} {{Fs player|no=26|nat=MAR|pos=FW|name=[[Youssef En-Nesyri]]}} {{Fs player|no=27|nat=ESP|pos=GK|name=[[Aarón Escandell]]}} {{Fs player|no=29|nat=ESP|pos=DF|name=[[José Luis Muñoz León|Luis Muñoz]]}} {{Fs player|no=31|nat=ESP|pos=MF|name=[[Pablo Fornals]]}} {{Fs player|no=39|nat=ESP|pos=MF|name=[[Javier Ontiveros|Javi Ontiveros]]}} {{Fs player|no=—|nat=BRA|pos=DF|name=[[Weligton Oliveira|Weligton]]}} {{Fs end}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.malagacf.com Official website] * [http://www.malagafootballenglish.com International supporters' site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920030500/http://malagafootballenglish.com/ |date=20 shtator 2021 }}*[https://web.archive.org/web/20111007042108/http://urdi.dyndns.org/malag10.htm History of Football in Málaga] * [http://malagacf.tripod.com Unofficial website] * [http://www.rsssf.com/tablesc/costadelsol.html Trofeo Costa del Sol]*[http://www.rsssf.com/tablest/torcal.html Trofeo Ciudad de Torcal] * [http://spanishfootballtapasandbooze.blogspot.com Fan's Blog] * [https://web.archive.org/web/20160112173537/http://malaga.playmagic.tv/ The on-line trading cards collection of Málaga C.F!] {{Sport}} {{Sezonet e La Liga}} {{Klubet e La Liga 2009/10}} {{futboll-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Spanjë]] [[Kategoria:Málaga CF]] lkgszrxgjbeqr17t1xpejgcitshanj8 0 83324 2940572 2899274 2026-04-13T08:08:51Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940572 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Francesco Totti | image = KL-2018 (6).jpg | image_size = 250 | caption = Totti në vitin 2018 | fullname = Francesco Totti | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|27|9|1976}} | birth_place = [[Roma|Romë]], [[Italia|Itali]]<ref name="ASROMA-Profile">{{cite web|url=http://www.asroma.com/en/teams/players-and-staff/francesco-totti|title=Francesco Totti|publisher=A.S. Roma|language=it|accessdate=29 korrik 2016|archive-date=3 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703163415/http://www.asroma.com/en/teams/players-and-staff/francesco-totti|url-status=dead}}</ref> | height = {{height|m=1.80}} | currentclub = | clubnumber = | position = [[Mesfushori|Mesfushor sulmues]]<br>[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues i dytë]] | youthyears1 = 1984 | youthclubs1 = Fortitudo | youthyears2 = 1984–1986 | youthclubs2 = Smit Trastevere | youthyears3 = 1986–1989 | youthclubs3 = [[Atletico Roma F.C.|Lodigiani]] | youthyears4 = 1989–1992 | youthclubs4 = [[A.S. Roma|Roma]] | years1 = 1992–2017 | clubs1 = [[A.S. Roma|Roma]] | caps1 = 619 | goals1 = 250 | nationalyears1 = 1992 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane nën-16 e futbollit|Italia U15]]<!--Në atë kohë U–15 ishte e barabartë me U–16--> | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 1991–1992 | nationalteam2 = [[Kombëtarja italiane nën-17 e futbollit|Italia U16]]<!--Në atë kohë U–16 ishte e barabartë me U–17--> | nationalcaps2 = 13 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 1993–1995 | nationalteam3 = [[Kombëtarja italiane nën-19 e futbollit|Italia U18]] <!--Në atë kohë U–18 ishte e barabartë me U–19--> | nationalcaps3 = 14 | nationalgoals3 = 7 | nationalyears4 = 1995–1997 | nationalteam4 = [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|Italia U21]] | nationalcaps4 = 8 | nationalgoals4 = 4 | nationalyears5 = 1997 | nationalteam5 = Italia U23 | nationalcaps5 = 4 | nationalgoals5 = 2 | nationalyears6 = 1998–2006 | nationalteam6 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps6 = 58 | nationalgoals6 = 9 | pcupdate = 28 janar 2017 | ntupdate = }} '''Francesco Totti''' (i lindur më [[27 shtator]] [[1976]]) është një ish [[Futbolli|futbollist]] profesionist [[Italia|italian]] i cili luajti për [[A.S. Roma|Romën]] dhe [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren italiane]]. Ai është etiketuar si ''Er Bimbo de Oro'' (Djaloshi i artë), ''L'Ottavo Re di Roma'' (Mbreti i tetë i Romës), ''Er Pupone'' (Fëmija i madh), ''Il Capitano'' (Kapiteni), dhe ''Il Gladiatore'' (Gladiatori) nga mediat sportive italiane.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/Francesco-Totti/Totti-the-Roman-Icon|title=Totti, the Last Gladiator|trans-title=Totti, gladiatori i fundit|author1=Andrea Tallarita|publisher=Football Italia|language=it|accessdate=18 qershor 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://roma.corriere.it/foto-gallery/cronaca/17_aprile_26/totti-come-l-ottavo-re-roma-3166a184-2aa7-11e7-aac7-9deed828925b.shtml|title=Totti come "l’ottavo re di Roma"|trans-title=Toti si "mbreti i tetë i Romës"|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|accessdate=18 qershor 2017}}</ref> Gjatë karrierës luajti kryesisht si [[Mesfushori|mesfushor sulmues]] dhe [[Sulmuesi (futboll)|sulmues i dytë]], por gjithashtu mund të luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues i vetëm]] ose [[Sulmuesi (futboll)|anësor]]. Aktualisht është drejtor sportiv tek Roma. Totti shpenzoi të gjithë karrierën e tij tek Roma, duke fituar një titull të [[Serie A]], dy tituj të [[Coppa Italia]] dhe dy [[Supercoppa Italiana]]. Aktualisht është [[Rekordet e futbollit në Itali|golashënuesi i dytë i të gjitha kohërave]] në ligën italiane me 250 gola, dhe i gjashti në të gjitha kompedicionet italiane me 316 gola.<ref name="Goals">{{cite news|url=http://www.gazzettagiallorossa.it/2013/03/as-roma-totti-a-caccia-del-record/|title=AS ROMA Totti a caccia del record|publisher=Gazzetta Giallorossa|language=it|accessdate=18 shkurt 2015|archive-date=4 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404155215/http://www.gazzettagiallorossa.it/2013/03/as-roma-totti-a-caccia-del-record/|url-status=dead}}</ref> Totti është [[Lista e rekordeve dhe statistikave të A.S. Romës|golashënuesi]] dhe lojtari me më shumë ndeshje në historinë e klubit; ai gjithashtu mban rekordin për më shumë gola në Serie A me një klub, dhe gjithashtu është lojtari më i ri që ka qënë kapiten në historinë e Serie A. Një organizator krijues dhe sulmues, i njohur për vizionin, teknikën dhe aftësinë për të shënuar, Totti është konsideruar si një nga lojtarët italian më të mirë të të gjitha kohërave,<ref>{{cite web|url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2014/02/14/mihajlovic-totti-best-ever-italian|title=Mihajlovic: Totti is best ever Italian|trans-title=Mihajlovic: Totti është italiani më i mirë|publisher=[[The World Game]]|language=en|date=14 maj 2014|accessdate=6 shtator 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://forzaitalianfootball.com/2013/10/ranking-francesco-totti-in-italian-football-doesnt-make-sense/|title=Where Does Francesco Totti Stand In The Pantheon Of Italian Football?|trans-title=Ku qëndron Francesco Totti në panteonin e futbollit italian?|publisher=Forza Italian Football|language=en|date=tetor 2013|accessdate=6 shtator 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2774795/Francesco-Totti-untouchable-Roman-Gladiator-Manchester-City-wary-Tuesday-night.html|title=Francesco Totti is the untouchable Roman Gladiator who Manchester City must be wary of&nbsp;... even at the age of 38|trans-title=Francesco Totti është gladiatori roman i paprekshëm të cilit Manchester City duhet të druhet...edhe në moshën 38 vjeçare|publisher=[[Daily Mail]]|language=en|author=Joe Bernstein|date=30 shtator 2014|accessdate=6 shtator 2015}}</ref><ref name="Roma, è Totti il miglior calciatore italiano di sempre?">{{cite web|url=http://video.sky.it/sport/calcio-italiano/totti_il_miglior_italiano_di_sempre_roma/v173907.vid|title=Roma, è Totti il miglior calciatore italiano di sempre?|trans-title=Roma, është Totti lojtari më mirë italian i të gjitha kohërave|publisher=Sky Italia|language=it|date=9 tetor 2013|accessdate=15 qershor 2015|archive-date=15 korrik 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715040622/http://video.sky.it/sport/calcio-italiano/totti_il_miglior_italiano_di_sempre_roma/v173907.vid|url-status=dead}}</ref><ref name="Roma, Totti nella storia. Genoa ko, -5 dal Milan">{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2013/03/03-307973/Roma,+Totti+nella+storia.+Genoa+ko,+-5+dal+Milan|title=Roma, Totti nella storia. Genoa ko, −5 dal Milan|trans-title=Roma, Totti në histori. Genoa ko, –5 from Milan|publisher=Corriere dello Sport|author=Vladimiro Cotugno|language=it|date=3 mars 2013|accessdate=15 qershor 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924050812/http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2013/03/03-307973/Roma,+Totti+nella+storia.+Genoa+ko,+-5+dal+Milan|archivedate=24 shtator 2015|df=dmy-all|url-status=dead}}</ref><ref name="Rivera vota Totti">{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/17-02-2013/rivera-totti-piu-un-numero-10-baggio-piero-mancini-scelgo-lui-9256802452.shtml|title=Rivera vota Totti: "Meglio di Baggio e Del Piero. E' il più grande degli ultimi 30 anni"|trans-title=Rivera voton Tottin: "Më i mirë se Baggio dhe Del Piero. Është më i miri i 30 viteve të fundit"|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 shkurt 2013|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> një nga lojtarët më të talentuar të gjeneratës së tij,<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/08-09-2013/roma-garcia-totti-dei-migliori-storia-calcio-201120629784.shtml|title=Roma, Garcia: "Totti uno dei migliori nella storia del calcio"|trans-title=Roma, Garcia: "Totti një nga më të mirët e historisë së futbollit|work=La Gazzetta dello Sport|first=Marco|last=Calabresi|language=it|date=8 shtator 2013|accessdate=15 qershor 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Francesco Totti still providing eternal quality for his beloved Roma|trans-title=Francesco Totti ende prodhon qualitet të përjetshëm për Romën e tij të dashur|url=https://www.theguardian.com/football/2014/sep/27/francesco-totti-eternal-quality-roma-manchester-city-champions-league|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=4 janar 2015}}</ref><ref name="Totti:Goal, musica, emozioni">{{cite news|title=Totti:Goal, musica, emozioni&nbsp;...|trans-title=Totti: Gola, muzik, emocione...|url=http://www.corrieredellosport.it/articoli/articolo_585.shtml|date=29 tetor 2008|accessdate=22 prill 2014|work=Corriere dello Sport|language=it|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222162302/http://www.corrieredellosport.it/articoli/articolo_585.shtml|archivedate=22 shkurt 2014|df=dmy-all|url-status=dead}}</ref> dhe më i miri në historinë e Romës.<ref>{{cite news|url=http://www.football-italia.net/150issue/tottiicon.html|title=Calcio Italia Icons: Francesco Totti|trans-title=Ikonat e futbollit italian: Francesco Totti|date=shkurt 2008|accessdate=31 maj 2011|publisher=Football Italia|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111018182910/http://football-italia.net/150issue/tottiicon.html|archivedate=18 tetor 2011|df=dmy-all}}</ref> Totti ka fituar plot 11 çmime të [[Oscar del calcio]] nga [[Shoqata e Futbollistëve Italianë]]: pesë çmime [[Serie A Futbollisti Italian i vitit]], dy çmime [[Serie A Futbollisti i vitit]], dy çmime Serie A Goli i vitit, një çmim Serie A Golashënuesi më i mirë dhe një çmim [[Serie A Futbollisti i ri më i mirë i vitit]]. Fitues i [[2006 FIFA Kupa e Botës|2006 FIFA Kupës së Botës]] dhe finalist i [[UEFA Euro 2000]] me [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italinë]], Totti u zgjodh në skuadrën më të mirë në të dyja turnamentet; ai gjithashtu përfaqsoi vendin e tij në [[2002 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2002]] dhe [[UEFA Euro 2004|Euro 2004]]. Ai gjithashtu ka fituar disa trofe personal ku më e rëndësishmja ishte [[Këpuca e Artë Evropiane]] në 2007 dhe [[Golden Foot]] ([[Gjuha shqipe|shqip]]: Këmba e Artë) në 2010. Ai ka qënë pjesë e [[European Sports Media|skuadrës evropiane të sezonit]] tre herë. Në vitin 2004, ai u emërua në [[FIFA 100]], një list me 100 lojtarët më të mirë të historisë të përzgjedhur nga [[Pelé]], si pjesë e festimeve njëqindvjeçare të [[FIFA]]-s.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm|title=Pele's list of the greatest|trans-title=Lista e Peles për më të mirët|date=4 mars 2004|accessdate=31 maj 2011|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Ai është njohur nga [[IFFHS]] si futbollisti më popullor i [[Evropa|Evropës]].<ref>{{cite news|url=http://www.iffhs.de/?32a00e42f0ae2300bf11504e52d17f7370eff3702bb1c2bbb6e28e05|title=The World's Most Popular Footballer Amongst Currently Active Players in 2011|trans-title=Futbollisti më popullor i botës mes lojtarëve aktiv në 2011|accessdate=25 janar 2012|publisher=IFFHS.de|language=en}}</ref> Në nëntor 2014, Totti zgjeroi listën e rekordeve të tij, duke u bërë lojtari më i vjetër (38 vjeç e 59 ditë) që shënon në një ndeshje të [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligës së Kampioneve]]. Pas pensionimit në vitin 2017, Totti u nderua me [[Globe Soccer Awards|çmimin Karriera e Lojtarit]] dhe [[UEFA President's Award]]. ==Jeta e hershme== Totti ka lindur në [[Roma|Romë]] nga prindërit Lorenzo dhe Fiorella Totti. U rrit në lagjen [[Porta Metronia]].<ref name="Totti&nbsp;— Archivio Storico Gazzetta">{{cite news|first=Gaetano|last=Imparato|title=Francesco Totti|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/aprile/25/FARNCESCO_TOTTI_gm_0_980425207.shtml|work=La Gazzetta dello Sport|accessdate=4 qershor 2015|language=it|format=25 prill 1998}}</ref> Si i ri Totti adhuronte ish kapitenin e Romës [[Giuseppe Giannini]],<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1997/luglio/19/Roma_scelto_nuovo_Principe_Totti_ga_0_9707193484.shtml|title=La Roma ha scelto un nuovo Principe: Totti|trans-title=Roma ka përzgjedhur një princ të ri: Tottin|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Gaetano|last=Imparato|date=19 korrik 1997|accessdate=4 qershor 2015}}</ref> dhe rregullisht luante futboll me fëmijë më moshë më të madhe se vetja.<ref name="Rome's greatest son">{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/features/long-read-francesco-totti-romes-greatest-son-who-never-got-love-he-deserved#:isr8gB319QtYcA|title=The long read: Francesco Totti – Rome's greatest son who never got the love he deserved|trans-title=Rruga e gjatë: Francesco Totti – biri më i madh i Romës i cili nuk mori kurrë dashurinë që meritonte|last=Murray|first=Andrew|date=1 prill 2016|language=en|publisher=FourFourTwo|accessdate=12 prill 2016}}</ref> Totti filloi të luante futboll në moshën 8 vjeçare me ekipin e Fortitudos, dhe më vonë u bashkua me Smit Trastevere and [[Lodigiani Calcio|Lodigiani]]. Pasi ra nën vëmëndjen e vëzhguesve, mamaja e tij refuzoi një ofertë luksoze nga [[A.C. Milan|Milani]] me qëllim për të mbajtur atë në shtëpi. Pavarësisht se në fillim klubi i tij kishte rënë dakort për të shitur Tottin tek [[S.S. Lazio|ekipi i të rinjëve të Lazios]], një nga trajnerët e ekipit të të rinjëve të Romës, Gildo Giannini, bindi prindërit e tij për ta marrë tek Roma në vitin 1989.<ref name="Totti&nbsp;— Archivio Storico Gazzetta"/> ==Karriera me klube== ===Roma=== ====1992–1997: Sezonet e para==== Pas tre viteve në ekipin e të rinjëve, Totti zhvilloi paraqitjen e tij të parë me ekipin e të rriturve të [[A.S. Roma|Romës]] në [[Serie A]] në moshën 16 vjeçare, kur ai u thirr nga trajneri [[Vujadin Boškov]] në fitoren 2–0 kundër [[Brescia Calcio|Brescia]] më 28 mars [[1992–93 Serie A|1993]].<ref>{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/roma/2015/03/28-402429/Totti,+22+anni+fa+l%27esordio+in+Serie+A+con+la+Roma|title=Totti, 22 anni fa l'esordio in Serie A con la Roma|trans-title=Totti, 22 vite që nga debutimi në Serie A me Romën|work=Corriere dello Sport|language=it|date=28 mars 2015|accessdate=26 korrik 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807121900/http://www.corrieredellosport.it/calcio/serie_a/roma/2015/03/28-402429/Totti,+22+anni+fa+l%27esordio+in+Serie+A+con+la+Roma|archivedate=7 gusht 2016|df=dmy-all|url-status=dead}}</ref> Në sezonin e ardhshëm nën drejtimin e [[Carlo Mazzone]]s, Totti filloi të luante më rregullisht si një sulmues i dytë,<ref name="Never imagined being striker">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/76826/totti-%E2%80%98never-imagined-being-striker%E2%80%99|title=Totti: ‘Never imagined being striker’|trans-title=Totti: ‘Nuk e imagjinoja kurrë të isha sulmues’|publisher=Football Italia|language=en|date=8 dhjetor 2015|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> dhe shënoi golin e parë si profesionist më 4 shtator në barazimin 1–1 ndaj [[Foggia Calcio|Foggia]].<ref name="Rome's greatest son"/><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1994/settembre/05/ragazzino_illude_poi_Roma_litiga_co_0_94090511607.shtml|title=il ragazzino illude, poi la Roma litiga|trans-title=Djali deluzion, pastaj Roma grindet|date=5 shtator 1994|work=Corriere della Sera|accessdate=26 korrik 2016|archiveurl=https://archive.today/20120712232407/http://archiviostorico.corriere.it/1994/settembre/05/ragazzino_illude_poi_Roma_litiga_co_0_94090511607.shtml|archivedate=12 korrik 2012|page=39|language=it|df=dmy|url-status=dead}}</ref> Nga 1995, Totti ishte bërë titullar në skuadër dhe kishte shënuar 16 gola në tre sezonet e ardhshme, duke krijuar edhe disa të tjerë, duke bërë që trajneri Mazzone ta lavdëronte.<ref name="Never imagined being striker"/><ref name="mazzone-totti">{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1995/gennaio/10/Totti_gioiello_cassaforte_co_10_9501102871.shtml|title=Totti, gioiello in cassaforte|trans-title=Totti, xhevahir në kasafortë|publisher=Corriere della Sera|language=it|first=Luigi|last=Coldagelli|page=38|date=10 janar 1995|accessdate=25 korrik 2016}}</ref> Pas shkarkimit të Mazzones në verën e vitit 1995 dhe largimit të Gianninit, u prit që Totti të luante një rol më të rëndësishëm pas disa sezoneve premtuese; megjithatë, skuadra zhgënjeu gjatë [[1996–97 Serie A|sezonit 1996–97]], kurse Totti nuk e pati të lehtë të luante rregullisht nën drejtimin e trajnerit [[Carlos Bianchi]], dhe majde ishte gati për të shkuar në huazim tek [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] në janar 1997. Megjithatë, presidenti i Romës në atë kohë [[Franco Sensi]], ndaloi transferimin, duke rritur tensionet me trajnerin, i cili në fund u largua nga klubi.<ref name="Rome's greatest son"/><ref name="La leggenda continua">{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/27-09-2013/roma-buon-compleanno-totti-leggenda-continua-201244195813.shtml|title=Roma, buon compleanno Totti. La leggenda continua|trans-title=Roma, gëzuar ditëlindjen Totti. Legjenda vazhdon|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Marco|last=Calabresi|date=27 shtator 2013|accessdate=15 gusht 2016}}</ref> ====1997–1999: Dalja si numri 10 i Romës dhe kapiten në të majtë==== Vitet e Tottit nën drejtimin e [[Zdeněk Zeman]] përfaqsuan një periudhë zhvillimi fizik dhe psikologjik për të si lojtar. Nga pikpamja taktike dhe teknike, ai provoi të ishte i aftë në krahun e majtë të mesfushës në formacionin e ngurtë të trajnerit çek. Roli i tij i ri i dha më shumë hapsirë në duelet një kundër një ndaj mbrojtësve kundërshtarë, duke e lejuar gjithashtu të shkonte në qëndër për të goditur me këmbën e tij të fortë;<ref name="Rome's greatest son"/><ref name="Never imagined being striker"/> ai gjithashtu u bë më i fortë fizikisht, duke u vlerësuar me fanellën me numrin 10.<ref name="Rome's greatest son"/><ref>{{cite news|last1=Imparato|first1=Gaetano|title=La Roma ha scelto un nuovo Principe: Totti|trans-title=Roma ka përzgjedhur një princ të ri: Tottin|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1997/luglio/19/Roma_scelto_nuovo_Principe_Totti_ga_0_9707193484.shtml|work=La Gazzetta dello Sport|accessdate=26 korrik 2016|language=it|date=19 korrik 1997}}</ref> Sezoni i parë me Zemanin filloi mbarë, me Tottin i cili shfrytëzoi formacionin 4–3–3, duke bërë sezonin e parë të madhë të tij.<ref>{{cite web|url=http://www.tg1.rai.it/dl/tg1/2010/articoli/ContentItem-308fc4fa-288f-45b9-8e9b-349cbb86357c.html|title=Roma, Zeman è tornato|trans-title=Roma, Zeman është rikthyer|publisher=Rai.it|language=it|date=4 korrik 2012|accessdate=15 gusht 2016}}</ref> Ai e përfundoi kampionatin me shifra dyshifrore për herë të parë në karrierë;<ref name="La leggenda continua"/> përfshirë një gol në fitoren 2–0 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] më 22 shkurt 1998.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2010/09/30/2144284/langolo-de-laroma24it-altro-che-cornetto-il-portafortuna|title=L'angolo de "Laroma24.it" - Altro che cornetto, il portafortuna della Roma è... il San Paolo|trans-title=Këndi i "Laroma24.it" - Përvec kornetit, bukuri me fat e Romës është ... San Paolo|publisher=Goal.com|language=it|first=Filippo|last=Limoncelli|date=30 shtator 2010|accessdate=15 gusht 2016}}</ref> Totti shënoi 13 gola gjithsej në Serie A,<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/mcalcio/978a/c00045.htm|title=Serie A 1997/98: Francesco TOTTI|publisher=Rai.it|language=it|accessdate=15 gusht 2016|archive-date=10 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710195123/http://www2.raisport.rai.it/mcalcio/978a/c00045.htm|url-status=dead}}</ref> dhe kontributoi në vendin e 4të që Roma arriti.<ref name="Italy Championship 1997/98">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesi/ital98.html|title=Italy Championship 1997/98|trans-title=Kampionati Italian 1997/98|publisher=RSSSF|language=en|first=Maurizio|last=Mariani|date=29 tetor 2000|accessdate=15 gusht 2016}}</ref> Pavarësisht se trajneri i Italisë [[Cesare Maldini]] nuk e grrumbulloi për në [[1998 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 1998]],<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/maggio/23/Totti_Fedele_alla_Roma_co_10_9805231931.shtml |title=Totti: Fedele alla Roma |trans-title=Totti: Besnik ndaj Romës |publisher= Corriere della Sera |language=it |first=Franco |last=Melli |date=23 maj 1998 |accessdate=15 gusht 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151031025823/http://archiviostorico.corriere.it/1998/maggio/23/Totti_Fedele_alla_Roma_co_10_9805231931.shtml |archivedate=31 tetor 2015 |df=dmy }}</ref> paraqitjet pozitive të vazhdeshme, krijueshmëria dhe golat gjatë sezonit të kaluar i dhuruan atij çmimin [[Guerin d'Oro]] për [[1997–98 Serie A|sezonin 1997–98]], një çmim që i jepej lojtarit më mesataren më të lartë gjatë një sezoni.<ref name="Guerin d'Oro">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/italpoy.html|title=Italy&nbsp;– Footballer of the Year|trans-title=Itali – Futbollisti i Vitit|publisher=RSSSF |accessdate=6 shkurt 2015 |language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150121013030/http://www.rsssf.com/miscellaneous/italpoy.html |archivedate=21 janar 2015 |df=dmy }}</ref> Gjatë sezonit të ardhshëm, ai filloi të njihej si një udhëheqës dhe simbol i klubit,<ref name="Rome's greatest son"/> dhe më 31 tetor 1998, u zgjodh si kapiteni zyrtar, duke u bërë kështu kapiteni më i ri (22 vjeç) në historinë e Serie A; ai trashëgoi shiritin e mbajtur nga braziliani [[Aldair]].<ref name="Totti: Serie A's youngest captain">{{cite news|url=https://www.facebook.com/serieatim/photos/a.471212169618120.1073741847.124858950920112/1009953815743950/?type=3|title=Totti diventa il più giovane capitano nella storia della Serie A TIM.|trans-title=Totti bëhet kapiteni më i ri në historinë e Serie A|accessdate=19 tetor 2015|publisher=Serie A Facebook Page|language=it|date=16 tetor 2015}}</ref> Më 29 nëntor 1998, Totti shënoi golin e barazimit në barazimin 3–3 ndaj rivalëve të qytetit [[S.S. Lazio|Lazios]]; ishte goli i tij i parë në [[Derby della Capitale|derbin e kryeqytetit]].<ref name="Rome's greatest son"/><ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2016/03/31/news/totti_verso_derby-136625114/|title=Roma, Totti e il derby: una magia di gol ed esultanze. Ma il più 'triste' potrebbe essere l'ultimo|trans-title=Roma, Totti dhe derbi: Një gol magjik dhe festimi. Por më i 'trishtuar' mund të jetë e fundit|work=la Repubblica|language=it|first=Matteo|last=Monti|date=31 mars 2016|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Totti shënoi 30 gola dhe asistoi 26 të tjerë gjatë drejtimit 2-vjeçar të Zeman.<ref name="Rome's greatest son"/> Për performancat e tij, Totti emërohet [[Serie A Futbollisti i ri më i mirë i vitit]].<ref name="ASROMA-Profile" /> ====1999–2004: ''Scudetto'' si organizator==== [[Skeda:Totti-a.s.Roma-celebration.jpg|parapamje|Pikturë e Tottit në krah të mburojës së ''Scudettos'', e pikturuar në një shtëpi në Romë]] Në qershor 1999, presidenti i asaj kohe i Romës shkarkoi Zemanin dhe firmosi me [[Fabio Capello]]n si zëvëndësuesin e tij, me synimin për të fituar kampionatin.<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199906/02/37555e8904721/|title=Addio Zeman|trans-title=Mirupafshim Zeman|publisher=Rai Sport|language=it|date=2 qershor 1999|accessdate=27 korrik 2016|archive-date=12 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712125030/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199906/02/37555e8904721/|url-status=dead}}</ref> Deri në [[2000–01 Serie A|sezonin 2000–01]] me trajnerin e ri, Roma po ndërtonte një skuadër konkuruese bazuar mbi Tottin, i cili po shnëdrroheshe në një [[Mesfushori|mesfushor sulmues]] krijues në formacionin 3–4–1–2, për shkak të aftësive të tij krijuese.<ref name=Versatility>{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/features/versatility-helps-totti-remain-romas-man-all-seasons|title=Versatility helps Totti remain Roma's man for all seasons|trans-title=Shkathtësia ndihmon Tottin të jetës njeriu i Romës për të gjithë sezonet|publisher=FourFourTwo|language=en|first=Michael|last=Cox|date=4 tetor 2013|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazzettaworld.com/news/serie-a/roma/totti-trequartista-role-frosinone/|title=Roma captain Totti to be given new role against Frosinone|trans-title=Kapiteni i Romës Totti do ti jepet një rol i ri kundër Fiorentinës|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Marco|last=Credentino|date=10 shtator 2015|accessdate=29 korrik 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160819170911/http://www.gazzettaworld.com/news/serie-a/roma/totti-trequartista-role-frosinone/|archivedate=19 gusht 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2007/dec/14/newsstory.sport17|title=How Capello won his nine league titles|trans-title=Si Capello fitoi nëntë titujt e tij|work=The Guardian|language=en|first1=Paolo|last1=Bandini|first2=Sid|last2=Lowe|date=14 dhjetor 2007|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Totti shënoi në fitoren 2–0 kundër [[Bologna F.C. 1909|Bolonjës]] më 1 tetor 2000 në ndeshjen e tij të parë të sezonit.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/campionato/roma/roma/roma.html|title=Totti-gol regala un sorriso alla Roma|trans-title=Totti-gol i dhuron një buzëqeshje Romës|work=la Repubblica|language=it|date=1 tetor 2000|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 10 dhjetor, Totti shënoi golin e fitores në fitoren 2–1 ndaj [[Udinese Calcio|Udineses]] me një gjuajtje të fuqishme me të majtën që i dha Romës fitoren e pestë në shtëpi.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/campionato_partite/romaudinese/romaudinese/romaudinese.html|title=Una magia di Totti trascina la Roma|trans-title=Magji e Tottit tërheq Romën|work=la Repubblica|language=it|date=10 dhjetor 2000|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Vazhdoi formën e tij të shënimit duke shënuar në fitoren 3–0 në shtëpi ndaj Napolit më 29 janar 2001, me Romën që përfundoi fazën e parë të sezonit në krye.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/campionato_partite/romanapoli/romanapoli/romanapoli.html|title=La Roma ad un passo dal titolo d'inverno|trans-title=Roma një hap larg titullit kampion dimri|work=la Repubblica|language=it|date=28 janar 2001|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200101/28/3a74626e054c3/|title=Roma campione d'inverno|trans-title=Roma kampione dimri|work=RaiSport|language=it|date=28 janar 2001|accessdate=29 korrik 2016|archive-date=12 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712121122/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200101/28/3a74626e054c3/|url-status=dead}}</ref> Totti vazhdoi të luante një rol të rëndësishëm në mbajtjen e Romës në krye të renditjes deri në fund të sezonit, duke pasur një distancë komode ndaj [[Juventus F.C.|Juventusit]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/1299925.stm|title=Rome giants in title crunch|trans-title=Roma gjigande në përtypjen e titullit|publisher=BBC Sport|language=en|date=27 prill 2001|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 17 qershor 2001, në [[Stadio Olimpico]], Roma mposhti [[Parma F.C.|Parmën]] 3–1. Golat u shënuan nga tre sulmuesit kryesor të skuadrës, Totti, [[Vincenzo Montella]] dhe [[Gabriel Batistuta]], duke kurorëzuar Romën si kampione të Italisë për herë të tretë në historinë e saj.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/campionato_partite/romaparma/romaparma/romaparma.html|title=Roma, show all'Olimpico per la festa scudetto|trans-title=Roma, shfaqje në Olimpico për festën e kampionatit|work=la Repubblica|language=it|date=17 qershor 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Totti e përfundoi sezonin në kampionat duke shënuar 13 herë, duke barazuar rekordin e tij personal për më shumë gola në një sezon të Serie A.<ref name="Rome's greatest son"/> Më 19 gusht 2001, Totti fitoi trofeun e tij të parë të [[Supercoppa Italiana|Superkupës italiane]], duke shënuar dhe asistuar në fitoren 3–0 ndaj [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/coppe978/200108/19/3b800d4b05ba6/|title=SupeRoma Supercoppa|work=RaiSport|language=it|date=19 gusht 2001|accessdate=29 korrik 2016|archive-date=23 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223121320/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/coppe978/200108/19/3b800d4b05ba6/|url-status=dead}}</ref> Pas kësaj ai u shpall [[Serie A Futbollisti italian i vitit]] për vitet 2000 dhe 2001,<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/calcio/oscarpar/oscarpar/oscarpar.html|title=Oscar: Zidane batte Totti è lui il più bravo calciatore|trans-title=Oscar: Zidane mposht Tottin dhe është ai lojtari më i mirë|work=la Repubblica|language=it|date=2 tetor 2001|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref name="Oscar-del-Calcio">{{cite web|url=http://www.assocalciatori.it/Pagine/AlbodOro/tabid/161/language/en-US/Default.aspx|title=Albo d'Oro |publisher=AIC |language=it|accessdate=29 korrik 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111223192332/http://www.assocalciatori.it/Pagine/AlbodOro/tabid/161/language/en-US/Default.aspx |archivedate=23 dhjetor 2011 |df=dmy }}</ref> dhe më pas [[Serie A Futbollisti i vitit]] për vitin 2000.<ref name="Guerin d'Oro"/> Ai u nominua për herë të parë për [[Topi i artë|Topin e artë]] në vitet 2000 dhe 2001, ku përfundoi respektivisht në vendin e 14të dhe 5të.<ref>{{cite news|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200112/17/3c1e290503e87/|title=A Owen il Pallone d'Oro|trans-title=Owen fiton Topin e artë|publisher=RaiSport|language=it|date=17 dhjetor 2001|accessdate=31 maj 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120513201702/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200112/17/3c1e290503e87/|archive-date=13 maj 2012|url-status=dead}}</ref> Falë performancave dhe aftësive si udhëheqes, Totti e themeloi veten si hero i tifozëve të Romës, ku një rol të madh luajti edhe lindja e tij Romë dhe fakti që kishte një jetë që ishte tifoz i ekipit.<ref name="Rome's greatest son"/> Gjatë sezoneve të ardhshme, Totti luajti si një lojtar i lirë, duke luajtur herë si sulmues dhe herë si sulmues i dytë në formacionin 3–5–2, duke qëndruar në krah të Batistutës ose të riut të sapo blerë [[Antonio Cassano]].<ref name="Never imagined being striker"/> Ai shënoi tregolshin e tij të parë në Serie A më 30 shtator 2002 në fitoren 3–2 ndaj [[Brescia Calcio|Brescias]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/settembre/30/pensa_Totti_ga_0_0209304391.shtml|title=Ci pensa Totti|trans-title=Mendon Totti|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|first1=Massimo|last1=Cecchini|first2=Luigi|last2=Garlando|date=30 shtator 2002|accessdate=16 shkurt 2016}}</ref> Ai gjithashtu shënoi golin e vetëm vendimtar në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Stadiumin Santiago Bernabéu]] ndaj [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]] më 30 tetor 2002; ishte hera e parë në 35 vite që një ekip italian kishte fituar një ndeshje në [[Madrid]].<ref>{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/624/2011/10/30-201566/2002+Champions+League,+Totti+eroe+a+Madrid|title=2002 Champions League, Totti eroe a Madrid|trans-title=Liga e Kampioneve 2002, Totti hero në Madrid|publisher=Corriere dello Sport|language=it|date=30 tetor 2011|accessdate=13 prill 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140414165659/http://www.corrieredellosport.it/624/2011/10/30-201566/2002+Champions+League,+Totti+eroe+a+Madrid|archivedate=14 prill 2014|df=dmy-all|url-status=dead}}</ref> Totti vazhdoi me formën e tij të shënimit edhe ndaj [[Valencia CF|Valencias]], duke shënuar një dopietë në fitoren 3–0.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/champions_league/2797715.stm|title=Totti shoots down Valencia|trans-title=Totti fik Valencian|publisher=BBC Sport|language=en|date=25 shkurt 2003|accessdate=18 prill 2014}}</ref> Pavarësisht kësaj, Roma përfundoi vetëm në vendin e tretë në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve, dhe të tetët në Serie A,<ref name="Italy 2002/03">{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesi/ital03.html|title=Italy 2002/03|trans-title=Italia 2002/03|publisher=RSSSF|language=it|first1=Dario|last1=Desio|first2=Giacomo|last2=Giusti|first3=Francesco|last3=Gullo|date=31 gusht 2003|accessdate=20 tetor 2015}}</ref> pavarësisht se arritën të kapnin [[Finalja e Coppa Italia 2003|finalen e Coppa Italias]]. Në finalen ndaj Milanit, Totti shënoi tre herë nga tre goditje dënimi në të dyja ndeshjet (një gol në Olimpico dhe dy në [[San Siro]]), por Roma u mposht 6–3 me rezultat të përgjithshëm.<ref name="Al Milan anche la Coppa Italia">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/calcio2002_serie_a/milancop/milancop/milancop.html|title=Al Milan anche la Coppa Italia|trans-title=Milan fiton edhe Coppa Italia|publisher=la Repubblica|language=it|accessdate=25 korrik 2014}}</ref> Në vitin 2003, Totti fitoi çmimin Serie A Futbollisti i vitit për herë të dytë.<ref name="Guerin d'Oro"/> Në [[2003–04 Serie A|sezonin 2003–04]], Totti luajti një rol kyç me Romën që e mbylli kampionatin në vendin e dytë mbrapa Milanit.<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesi/ital04.html |title=Italy 2003/04 |trans-title=Italia 2003/04 |publisher=RSSSF |language=en |first1=Andrea |last1=Ferrigno |first2=Giacomo |last2=Giusti |date=19 gusht 2005 |accessdate=22 tetor 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160207154304/http://www.rsssf.com/tablesi/ital04.html |archivedate=7 shkurt 2016 |df=dmy }}</ref> Gjatë sezonit, ai shënoi 20 gola, një rekord për të në atë kohë, gjë që e lejoi të fitonte çmimin Guerin d'Oro për herë të dytë si lojtari me mesataren më të lartë në Serie A përgjatë sezonit.<ref name="Guerin d'Oro"/> Për më tepër, kapiteni i Romës shënoi gola karakteristik të tij me parabël në formë luge në dy raste, ndaj Brescias dhe [[Empoli F.C.|Empolit]].<ref>{{cite web|url=http://www.corrieregiallorosso.com/corriere/totti-e-il-suo-marchio-di-fabbrica-tra-cucchiai-e-pallonetti-e-il-suo-colpo-preferito/|title=Totti e il suo "marchio di fabbrica": tra cucchiai e pallonetti è il suo colpo preferito|trans-title=Totti dhe "markën e fabrikës" së tij: midis parrabëlave dhe gjuatja e tij e preferuar|publisher=Corriere GialloRosso|language=it|date=12 prill 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> ====2004–2009: Ndryshimi si sulmues==== Pavarësisht se Roma zhgënjeu në [[2004–05 Serie A|sezonin 2004–05]], një sezon që pa largimin e disa drejtuesve dhe lojtarëve nga klubi,<ref>{{cite web|url=http://www.worldsoccer.com/uncategorized/serie-a-2004-05-team-by-team-guide-58070|title=Serie A 2004-05: Team by team guide|trans-title=Serie A 2004-05: Guida e çdo ekipi|publisher=World Soccer|language=en|date=8 shtator 2004|accessdate=14 tetor 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asroma.com/en/news/2016/1/roma-world-no-4-thailand|title=Roma World No.4: Thailand|trans-title=Roma nr.4 i botës: Tailanda|publisher=A.S. Roma|language=en|first=Paul|last=Rogers|date=7 janar 2016|accessdate=14 tetor 2016|archive-date=14 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161114165844/http://www.asroma.com/en/news/2016/1/roma-world-no-4-thailand|url-status=dead}}</ref> Toti mbajti një formë pozitive duke shënuar 12 gola në Serie A,<ref name=legaseriea/> dhe 15 në të gjitha kompedicionet; një nga këto gola ishte edhe i 100ti i tij në Serie A i cili erdhi me një goditje dënimi në barazimin 3–3 ndaj [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] më 3 tetor 2004.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=242306.html|title=Ton-up Totti rallies Roma|publisher=UEFA|language=en|date=3 tetor 2004|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> Dy muaj më vonë, më 19 dhjetor, Totti u bë [[Lista e rekordeve dhe statistikave të A.S. Romës|golashënuesi më i mirë i Romës në Serie A]] pasi shënoi golin e 107të kundër Parmës, duke thyer kështu rekordin që mbahej nga [[Roberto Pruzzo]].<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2004-12-20/totti-breaks-record-udinese-close-gap/605630|title=Totti breaks record, Udinese close gap|trans-title=Totti thyen rekordin, Udinese shkurton diferencën|publisher=abc.net.au|language=en|date=19 dhjetor 2004|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> Pavarësisht se Roma e përfundoi sezonin në vendin e tetë,<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesi/ital05.html|title=Italy 2004/05|trans-title=Italia 2004/05|publisher=RSSSF|language=en|first1=Andrea|last1=Ferrigno|first2=Antonio|last2=Zea|date=26 korrik 2006|accessdate=14 dhjetor 2016}}</ref> Totti ndihmoi ekipin të arrinte në [[2005 Finalja e Coppa Italia Final|finalen e Coppa Italias]]; Roma megjithatë u mposht nga Interi.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/04/sezioni/sport/calcio/semifinale-coppa-italia/semifinale-coppa-italia/semifinale-coppa-italia.html|title=Colpo Tommasi, Roma in finale Troverà l'Inter, come nel 2005|trans-title=Tommasi gjuan, Roma në finale gjen Interin, si në 2005-ën|work=la Repubblica|language=it|date=12 prill 2006|accessdate=7 janar 2016}}</ref> Trajneri i ri i Romës për [[2005–06 Serie A|sezonin 2005–05]], [[Luciano Spalletti]], luajti me formacionin 4–2–3–1, duke e vendosur Tottin në një rol të ri si sulmues i vetëm.<ref name="Never imagined being striker"/> Pavarësisht rolit të tij të ri, Totti ende luante thellë në mesfushë ku shkonte të merrte topin në vend që të qëndronte në zonë, duke krijuar kështu më shumë hapsira për mesfushorët dhe anësorët në aksionet sulmuese; kjo gjë bëri që formacioni më pas quheshe 4–6–0, kurse roli i ri i Tottit u përshkrua si "numër 9 fallco" (sulmues i fshehur).<ref name="Rome's greatest son"/><ref name="great team tactics">{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/1435904-great-team-tactics-francesco-totti-roma-and-the-first-false-nine|title=Great Team Tactics: Francesco Totti, Roma and the First False Nine|trans-title=Taktikat e ekipeve të mëdha: Francesco Totti, Roma dhe numëri nëntë fallco i pari|publisher=Bleacher Report|language=en|first=Sam|last=Tighe|date=6 dhjetor 2012|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> Në pozicionin e ri, Totti filloi të shënonte vazhdimisht, duke arritur 15 gola në 24 ndeshje në ligë. Në pranverën e vitit 2005, ai rinovoi kontratën deri në vitin 2010, kurse rroga e tij vjetore u rrit deri në 5.4 milion €.<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2005/SPORT/football/05/31/italy.totti/|title=Totti agrees Roma deal extension|trans-title=Totti pranon rinovimin e kontratës me Romën|publisher=CNN|language=en|date=31 maj 2005|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 19 shkurt 2006, Totti pësoi një frakturë në fibulën e tij të majtë dhe dëmtim ligamenti gjatë një ndeshje ndaj Empolit pas një ndëryje të gabuar të [[Richard Vanigli]].<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2006/feb/20/europeanfootball.sport1|title=Totti's broken ankle takes shine off Roma's 10th straight victory|trans-title=Kyçi i thyer i këmbës së Totti prish shkëlqimin e fitores së 10të rresht të Romës|work=The Guardian|language=en|date=20 shkurt 2006|accessdate=31 maj 2011}}</ref> Me këtë dëmtim Totti rrezikonte mungesën e tij në [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2006]], por u rikthye në aksion më 11 maj si zëvëndësues në humbjen 3–1 ndaj Interit në [[Finalja e Coppa Italia 2006|finalen e dytës të Coppa Italias]].<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesi/italcup06.html |title=Italy Cup 2005/06 |trans-title=Kupa e Italisë 2005/06 |publisher=RSSSF |language=en |first=Antonio |last=Zea |date=25 maj 2006 |accessdate=7 janar 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160207144448/http://www.rsssf.com/tablesi/italcup06.html |archivedate=7 shkurt 2016 |df=dmy }}</ref> Një pllakëz metali ju vendos Tottit gjatë operacionit në kyçin e këmbës, por doktorët vendosën të mos e operonin më dhe e hoqën atë pas rikthimit të Tottit, duke thënë që ajo pllakëz nuk do ndikonte në lojën e tij.<ref>{{cite web|url=http://www.tribalfootball.com/articles/roma-doc-explains-totti-plate-decision-134941|title=Roma doc explains Totti plate decision|trans-title=Doktori i Romës shpjegon vendimin e pllakëzës së Tottit|publisher=Tribal Football|language=en|date=17 qershor 2006|accessdate=31 maj 2011|archive-date=21 shtator 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921054407/http://www.tribalfootball.com/articles/roma-doc-explains-totti-plate-decision-134941|url-status=dead}}</ref> Atij j'u dhan drogëra farmaceutike dhe teriparatide për të përshjetuar rikuperimin nga dëmtimi.<ref name="Jancin">{{cite web |url=http://www.internalmedicinenews.com/index.php?id=2049&type=98&tx_ttnews%5btt_news%5d=93933&cHash=da03e20e36 |title=Accelerating Fracture Healing With Teriparatide |trans-title=Shërimi i shpejtë i frakturës me teriparatide |first=Bruce |last=Jancin |publisher=Internal Medicine News Digital Network |language=en |date=12 dhjetor 2011 |accessdate=20 shtator 2013 |archive-date=21 shtator 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921061630/http://www.internalmedicinenews.com/index.php?id=2049&type=98&tx_ttnews%5btt_news%5d=93933&cHash=da03e20e36 |url-status=dead }}</ref> [[Skeda:Coppa Italia 2008 premiazione.jpg|parapamje|majtas|Totti duke ngritur trofeun e [[2007–08 Coppa Italia|Kupës së Italisë]] që ju dha nga presidenti i Italisë [[Giorgio Napolitano]] (djathtas).]] [[2006–07 Serie A|Sezoni 2006–07]] ishte një sezon rekordesh për Tottin pasi ai shënoi 26 gola në Serie A duke vendosur një rekord personal, gjë që u pasua edhe nga 6 gola të tjerë midis Ligës së Kampioneve (tre gola në fazën e grupeve dhe një në raundin e 16-tave kundër [[Olympique Lyonnais|Lyon]]) dhe Kupës së Italisë; ai gjithashtu dhuroi edhe 15 asiste në 50 ndeshje në të gjitha kompedicionet.<ref name="Rome's greatest son"/> Pavarësisht se u eliminuan në Ligën e Kampioneve nga [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në çerek-finale, dhe e mbyllën të dytët në kampionat, Roma arriti të fitonte [[2007 Finalja e Coppa Italia|kupën]] kundër fituesve të kampionatit Inter pas një fitore 6–2 në Olimpico (ku Totti shënoi brënda 50 sekondash) dhe një humbje 2–1 në [[Milano]].<ref name="Rome's greatest son"/><ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/speciali/coppa_italia/2007/tabellini/142763.html|publisher=gazzetta.it|title=Coppa Italia Finale|trans-title=Finalja e Kupës së Italisë|date=9 maj 2007|accessdate=27 korrik 2016|language=it}}</ref> Totti përfundoi sezonin si [[Capocannonieri|shënuesi më i mirë i Serie A]] me 26 gola,<ref name="Serie A Top Scorers">{{cite web |url=http://www.rsssf.com/tablesi/italtops.html |title=Italy&nbsp;– Serie A Top Scorers |trans-title=Itali – Serie A golashënuesit më të mirë |publisher=RSSSF |language=en |first1=Roberto |last1=Di Maggio |first2=Igor |last2=Kramarsic |first3=Alberto |last3=Novello |date=11 qershor 2015 |accessdate=2 dhjetor 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151031163443/http://www.rsssf.com/tablesi/italtops.html |archivedate=31 tetor 2015 |df=dmy }}</ref> dhe më 17 qershor, mori çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane|Kupucën e Artë Evropiane]] si golashënuesi evropian më i mirë.<ref name="golden boot">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6765029.stm|title=Totti scoops European Golden Boot|trans-title=Totti merr Kupën e Artë Evropiane|publisher=BBC Sport|language=en|date=18 qershor 2007|accessdate=18 prill 2014}}</ref> Pavarësisht se ishte golashënuesi më i mirë aktiv në [[Serie A]], ai nuk ishte mes finalistëve për çmimin 2007 [[FIFA Lojtari botëror i vitit]]<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2007/10_Ottobre/10/fifa_world_player_1010.shtml|title=Ibra e Totti fuori dai 30|trans-title=Ibra dhe Totti jashtë 30-shes|date=10 tetor 2007|accessdate=31 maj 2011|work=La Gazzetta dello Sport|language=it}}</ref> për shkak të mungesës së tij me kombëtaren; pavarësisht kësaj, Totti u nominua për Topin e artë 2007, ku u rendit në vendin e 10të.<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy07.html|title=European Footballer of the Year ("Ballon d'Or") 2007|trans-title=Futbollisti Evropian i Vitit (Topi i artë) 2007|publisher=RSSSF|language=en|accessdate=4 shkurt 2015}}</ref> Më 19 gusht 2007, Totti kontriboi në fitoren 1–0 ndaj Interit në [[Supercoppa Italiana 2007]], duke fituar një penallti që u shënua nga [[Daniele De Rossi]].<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/08_Agosto/19/supercoppa.shtml|title=La Supercoppa è della Roma|trans-title=Superkupa është e Romës|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Antonino|last=Morici|date=19 gusht 2007|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Totti më pas shënoi golin e tij të 200të për Romën në një fitore 4–0 kundër [[Torino F.C.|Torinos]] në [[2007–08 Coppa Italia|Coppa Italia]] më 16 janar 2008.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/ottavi-italia/ottavi-italia.html|title=Coppa Italia, il Catania elimina il Milan Totti 200 volte in gol e la Roma va|trans-title=Kupa e Italisë, Catania eliminon Milanin, Totti 200 herë gol dhe Roma ecën|work=la Repubblica|language=it|date=16 janar 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Ai u shpall [[Serie A Futbollisti italian i vitit]] për herë të pestë në karrierë më 28 janar.<ref name="Oscar-del-Calcio"/> Në muajin tjetër, më 24 shkurt, ai arritin shifrën e 386 ndeshjeve me Romën në Serie A gjatë një ndeshje kundër Fiorentinës, duke barazuar rekordin e mbajtur nga [[Giacomo Losi]], kapiteni i Romës në vitet 1960'. E theu rekordin vetëm tre ditë më vonë në ndeshjen e rradhës në kampionat ndaj Interit.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/02_Febbraio/27/intromcronaca.shtml|title=Totti illude la Roma Zanetti salva l'Inter|trans-title=Totti iluzionin Romën, Zanetti shpëton Interin|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Antonino|last=Morici|date=27 shkurt 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2008/03/sezioni/sport/calcio/serie_a/giornata-26a/roma-parma/roma-parma.html|title=Una Roma concreta ne segna 4 Il Parma si arrende a super Totti|trans-title=Një Romë konkrete shënon 4 Parma i dorëzohet një super Tottit|work=la Repubblica|language=it|date=1 mars 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 9 mars, Totti luajti ndeshjen e tij të 500të në të gjitha kompeticionet për Romën, duke shënuar dhe fituar një penallti në fitoren 2–0 ndaj Napolit.<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2008/SPORT/football/03/09/football.italy/index.html|title=Totti spot on as Roma reel in leaders|publisher=CNN|language=en|date=9 mars 2008|accessdate=26 qershor 2014}}</ref> Totti më pas pësoi një dëmtim në gjurin e tij të djathtë në barazimin 1–1 kundër [[A.S. Livorno Calcio|Livornos]] më 19 prill që e detyroi të mbyllte sezonin. Pas ekzaminimeve u zbulua se Totti kishte këputur ligamentin arterior dhe se operacioni ishte i nevojshëm, gjë që do ta mbante jashtë fushave të lojës për katër muaj.<ref>{{cite news|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/apr20m.html|title=Totti 'ready in four months'|trans-title=Totti 'gati për katër muaj'|date=20 prill 2008|accessdate=31 maj 2011|publisher=Football Italia|language=en}}</ref> Roma fitoi [[Finalja e Coppa Italia 2008|Coppa Italian]] e nëntë në histori me një fitore 2–1 ndaj Interit më 24 maj; pavarësisht se Totti nuk luajti në atë ndeshje, ai prap u lejua të ngrite trofeun si kapiteni i skuadrës.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2007/08/sezioni/sport/calcio/coppa-italia/finale-partita/finale-partita.html|title=La Coppa Italia è giallorossa "Rivincita" della Roma sull'Inter|trans-title=Kupa e Italisë është verdhekuq "Rifitore" e Romës ndaj Interit|publisher=la Repubblica|language=it|date=24 maj 2008|accessdate=20 tetor 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/05/25/coppa-italia-ancora-sua-prima-fischi-poi.html|title=Coppa Italia ancora sua prima fischi poi abbracci|publisher=la Repubblica|author=Fabrizio Bocca|language=it|date=25 maj 2008|accessdate=20 tetor 2015}}</ref> Me këtë fitore, Totti u bë kapiteni më i suksesshëm në historinë e klubit, duke fituar pesë tituj dhe dhjetë medalje finalisti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/2016/04/21/news/dieci_numeri_carriera_totti-138100196/|title=Totti, 22 secondi per segnare 7900 giorni dopo il primo gol|trans-title=Totti, 22 sekonda për të shënuar 7900 ditë nga goli i parë|work=la Repubblica|language=it|first=Matteo|last=Pinci|date=21 prill 2016|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> [[Skeda:Francesco Totti Vicario.JPG|230 px|parapamje|djathtas|Totti duke luajtur kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]] në vitin 2009 gjatë vitit të fundit të qëndrimit të parë të Spallettit me Romën.]] Në [[2008–09 Serie A|sezonin 2008–09]], Totti u rikuperua nga dëmtimi i mëparshëm, dhe luajti në ndeshjen e [[Supercoppa Italiana 2008]] më 24 gusht; pas një barazimi 2–2 ndaj Interit në kohën shtesë, ndeshja vajti në gjuajtjet e penallti ku Totti nuk shënoi, duke i lejuar [[Javier Zanetti]]t të shënonte dhe ti dhuronte Interit trofeun.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/24/partita.shtml|title=Inter, è subito festa Supercoppa ai rigori|trans-title=Inter, festa e menjëhershme e Superkupës në penallti|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=24 gusht 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Totti luajti ndeshjen e tij të 400të në Serie A më 8 nëntor 2008 në barazimin 1–1 jashtë fushe ndaj Bolonjës, duke shënuar golin e parë të ndeshjes.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Bologna/Primo_Piano/2008/11/08/bologna-roma.shtml|title=Roma, Totti non basta Mihajlovic: esordio con pari|trans-title=Roma, Totti nuk mjafton Mihajlovic: debuton me kolegët|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Riccardo|last=Pratesi|date=8 tetor 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më vonë në atë muaj, ai ndihmoi ekipin të fitonte derbin e kryeqytetit kundër [[S.S. Lazio|Lazios]], duke asistuar golin e fitores të shënuar nga [[Júlio Baptista]].<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2008/11/sezioni/sport/calcio/serie_a/giornata-12/roma-lazio/roma-lazio.html|title=Baptista fa respirare la Roma i giallorossi vincono il derby|trans-title=Baptista bën Romën të marr fryme verdhekuqtë fitojnë derbin|work=la Repubblica|language=it|date=16 tetor 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Forma e mirë e Tottit vazhdoi me kapitenin që asistoi dy herë [[Mirko Vučinić]] dhe vetë shënoi një gol me parabël në fitoren 3–0 në ligë ndaj [[U.S. Lecce|Lecces]] më 23 nëntor,<ref>{{cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/serie-a-2008-2009-us-lecce-as-roma/|title=US Lecce&nbsp;– AS Roma 0:3|publisher=worldfootball.net|language=en|date=23 tetor 2008|accessdate=9 qershor 2014}}</ref> gjë që u pasua nga një gol me goditje dënimi kundër [[CFR Cluj]] në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] tre ditë më vonë.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2009/matches/round=15276/match=302754/postmatch/report/index.html|title=Brighi double puts Roma in command|trans-title=Dopieta e Brighit vendos Romën në komand|publisher=UEFA|language=en|first=Derek|last=Brookman|date=27 dhjetor 2008|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Ai gjitashtu shënoi golin e dytë në fitoren 2–0 ndaj [[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]] më 10 dhjetor, që i dha mundësinë Romës të kualifikohej për në raundin e 16-tave si fitues të grupit.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2009/matches/round=15276/match=302778/postmatch/report/index.html|title=Totti clinches top spot for Roma|trans-title=Totti i jep Romës vendin e parë|publisher=UEFA|language=en|date=10 dhjetor 2008|accessdate=25 qershor 2015}}</ref> Më 19 prill 2009, Totti shënoi golin e tij të 175të në Serie A në fitoren 3–2 kundër Lecces, duke kaluar [[Amedeo Amadei]]n si golashënuesi më i mirë në historinë e Romës; me këtë gol, Totti hyri gjithashtu në listën e dhjetë golashënuesve më të mirë në historinë e Serie A.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Primo_Piano/2009/04/06/marcatori.shtml|title=Totti sale a quota 175 gol E' nella top ten di sempre|trans-title=Totti arrin kuotën e 175 golave dhe hyn në dhjetë më të mirët e të gjitha kohërave|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=19 prill 2009|accessdate=8 qershor 2014}}</ref> ====2009–2011: Vështirsitë dhe rikthimi në formë==== Vëshirësitë e Romës në fillim të [[2008–09 Serie A|sezonit 2008–09]] dhe gjatë sezonit [[2009–10 Serie A|sezonit 2009–10]] bënë që trajneri Spalletti të largohej pas katër viteve dhe të zëvëndësohej nga [[Claudio Ranieri]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8231959.stm|title=Ranieri appointed new Roma coach|trans-title=Rainieri punësohet trajneri i ri i Romës|publisher=BBC Sport|language=en|date=2 shtator 2009|accessdate=2 shtator 2009|location=Londër}}</ref> Totti performoi mirë në edicionin e parë të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]], duke shënuar dy tregolsha gjatë turnamentit; i pari erdhi në fitoren 7–1 kundër [[K.A.A. Gent|Gent]] në raundin e tretë kualifikues kursi i dyti erdhi në një fitore me të njëjtin rezultat ndaj [[MFK Košice]] në Stadio Olimpico në raundin play-off.<ref>{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2010/matches/round=2000035/match=2000657/index.html|title=Gent 1–7 Roma|publisher=UEFA|language=it|date=6 gusht 2009|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Roma d'autorità, sette gol al Košice|trans-title=Roma autoritare, shtatë gola ndaj Košices|url=http://it.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2010/matches/round=2000036/match=2000738/index.html|publisher=UEFA|accessdate=29 korrik 2016|language=it|date=28 gusht 2009}}</ref> Totti shënoi edhe një tjetër tregolshësh në këtë sezon, ndaj [[A.S. Bari|Barit]] në Serie A më 22 nëntor 2009, shtatë vite nga tregolshi i tij i fundit në këtë kompedicion.<ref>{{cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo28222.shtml|title=La Roma affonda il Bari, 3–1|trans-title=Roma mbyt Barin, 3–1|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=22 dhjetor 2009|accessdate=29 korrik 2016|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304201535/http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo28222.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2009/novembre/23/Totti_boom_Torna_minuti_ga_10_091123015.shtml|title=Totti boom Torna e ne fa 3 in 28 minuti|trans-title=Totti boom rikthehet dhe shënon 3 në 28 minuta|author=Ruggiero Palombo|newspaper=[[La Gazzetta dello Sport]]|date=23 dhjetor 2009|language=it}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/11/23/totti-dicevano-che-ero-finito-meglio-cosi.html|title=Totti: Dicevano che ero finito Meglio così, mi porta bene|trans-title=Totti: Ata thonë që unë kam mbaruar, më mirë kështu, më bëjnë mirë|author=Francesca Ferrazza|newspaper=[[la Repubblica]]|date=23 dhjetor 2009|page=4|language=it}}</ref> Tetë ditë më vonë, Totti konfirmoi se kishte firmosur një kontratë të re pesë-vjeçare që do ta mbante në klub deri në vitin 2014; pas skadimit ai tha që do të bëhej drejtor sportiv në klub për pesë vite të tjera.<ref>{{cite news|url=http://www.football-italia.net/dec1c.html |title=Totti finally signs new contract|trans-title=Totti më në fund firmos kontratën e re|language=en|date=1 dhjetor 2009 |accessdate=31 maj 2011 |publisher=Football Italia|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091204154132/http://www.football-italia.net/dec1c.html |archivedate=4 dhjetor 2009 |df=dmy }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.football-italia.net/dec16q.html |title=Totti's Roma contract ratified |trans-title=Kontrata e Tottit me Romën ratifikohet|date=16 dhjetor 2009 |accessdate=31 maj 2011 |publisher=Football Italia|language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091219192930/http://www.football-italia.net/dec16q.html |archivedate=19 dhjetor 2009 |df=dmy }}</ref> Roma i ofroi një rrogë vjetore 8.9 milion € në vitin e parë dhe 8.6 milion € në katër vitet e tjera.<ref>{{cite news|url=http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2009-12-16_prolungato_il_contratto_per_le_prestazioni_sportive_del_calciatore_francesco_totti.pdf|title=Prolungamento contratto economico di Francesco Totti|trans-title=Zgjatja e kontratës ekonomike i Francesco Tottit|date=16 dhjetor 2009|accessdate=10 dhjetor 2012|publisher=AS Roma|language=it|archive-date=9 qershor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120609040702/http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2009-12-16_prolungato_il_contratto_per_le_prestazioni_sportive_del_calciatore_francesco_totti.pdf|url-status=dead}}</ref> Me 24 ndeshje pa humbje në Serie A, Roma u bë ekipi i vetëm rival i Interit në garën për titull në tre ndeshjet e fundit,<ref>{{cite web|url=http://www.worldsoccer.com/news/ranieri-cautious-as-roma-go-top-296830|title=Ranieri cautious as Roma go top|trans-title=Ranieri i kujdesshëm me Romën që shkon në krye|publisher=World Soccer|language=en|date=12 prill 2010|accessdate=27 prill 2016}}</ref> duke e mbyllur përfundimisht në vendin e dytë.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/16/inter-milan-win-serie-a|title=Internazionale take fifth successive Serie A title with win at Siena|trans-title=Inter merr titullin e pesë rresht të Serie A pas fitores në Siena|work=The Guardian|language=en|date=16 maj 2010|accessdate=27 prill 2016}}</ref> Pavarësisht disa probleme fizike,<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2010/mar/25/claudio-ranieri-roma-inter-serie-a|title=Claudio Ranieri the Roma revivalist aims to spoil another Milan party|trans-title=Claudi Ranieri dhe Roma të ringjallur me synimin për të prishur një tjetër festë në Milano|work=The Guardian|language=en|first=Paolo|last=Bandini|date=25 mars 2010|accessdate=2 gusht 2016}}</ref> Totti kaloi disa lojtarë shënues si Gabriel Batistuta,<ref>{{cite web|url=http://www.tuttobari.com/curiosita/totti-aggancia-batigol-3552|title=Totti aggancia Batigol|trans-title=Totti kalon Batigolin|publisher=Tutto Bari|language=it|first=Michele|last=Lorusso|date=5 tetor 2009|accessdate=2 gusht 2016}}</ref> [[Giuseppe Signori]],<ref>{{cite web|url=http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2010/01/totti-fa-188-e-raggiunge-signori|title=Totti fa 188 e raggiunge Signori|trans-title=Totti arrin 188 dhe barazon Signorin|publisher=La Roma 24|language=it|date=24 janar 2010|accessdate=2 gusht 2016}}</ref> dhe [[Kurt Hamrin]],<ref>{{cite web|url=http://it.eurosport.com/calcio/serie-a/2009-2010/totti-ci-siamo_sto2311142/story.shtml|title=Totti "Ci siamo e ci saremo fino alla fine"|trans-title=Totti "Jemi dhe do të jemi deri në fund"|publisher=Eurosport|language=it|accessdate=2 gusht 2016}}</ref> duke u bërë golashënuesi i gjashtë më i mirë në historinë e Serie A.<ref>{{cite web|url=http://www.laroma24.it/approfondimenti/approfondimenti-approfondimenti/2011/03/totti-ecco-i-numeri-aggiornati-254-gol-con-la-maglia-della-roma-199-in-serie-a-e-8-nei-derby|title=Totti, ecco i numeri aggiornati: 254 gol con la maglia della Roma, 199 in Serie A e 8 nei derby|trans-title=Totti, ja numrat e përditsuar: 254 gola me fanellën e Romës, 199 në Serie A dhe 8 në derbi|publisher=La Roma 24|language=it|date=13 mars 2011|accessdate=2 gusht 2016}}</ref> Totti gjithashtu luajti në [[Finalja e Coppa Italia 2010|finalen e Coppa Italias]] kundër Interit më 5 maj 2010, por mori një karton të kuq në minutat e fundit të ndeshjes për një ndërhyrje të ashpër ndaj [[Mario Balotelli|Mario Balotellit]]; Roma humbi ndeshjen 0–1, duke dështuar të sillte në shtëpi kupën e dhjetë që do të ishte një rekord në ato kohë.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.us/story/783535/francesco-totti-rejects-mario-balotellis-racism-claim|title=Totti rejects Balotelli's racism claim|trans-title=Totti hedh posht pretendimet rraciste të Balotellit|publisher=ESPN FC|language=en|date=8 maj 2010|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> Në [[2010–11 Serie A|sezonin 2010–11]], Roma përsoi një tjetër disfatë ndaj Interit, këtë herë në finalen e [[Supercoppa Italiana 2010]],<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Inter/21-08-2010/supercoppa-roma-spreca-71864477191.shtml|title=Supercoppa, la Roma spreca Eto'o la punisce: 3–1 Inter|trans-title=Superkupa, Roma shërdëron, Eto'o i ndëshkon|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Riccardo|last=Pratesi|date=21 gusht 2010|accessdate=27 prill 2016}}</ref> duke vazhduar "traditën" e vështirësive të fillim sezonit, duke bërë që Totti të fajsonte pjesërisht aspektin mbrojtës të trajnerit Ranieri dhe dështimin për të pasur një set taktikash të qëndrueshme.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/roma-coach-ranieri-dismisses-totti-row-2091964.html|title=Roma coach Ranieri dismisses Totti row|work=[[The Independent]]|language=en|date=28 shtator 2010|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/news/y=2010/m=9/news=catania-lie-wait-for-high-flying-cesena-1305144.html|title=Catania lie in wait for high-flying Cesena|trans-title=Kana ulet dhe pret Cesenën|publisher=FIFA|language=en|date=21 shtator 2010|accessdate=29 korrik 2016|archive-date=19 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160819104141/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/news/y=2010/m=9/news=catania-lie-wait-for-high-flying-cesena-1305144.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/news/3276/serie-a/2010/09/18/2124860/roma-coach-claudio-ranieri-defends-his-team-and-francesco|title=Roma coach Claudio Ranieri defends his team and Francesco Totti|trans-title=Trajneri i Romës mbron ekipin e tij dhe Francesco Tottin|publisher=Goal.com|language=en|first=Serafino|last=Ingardia|date=18 shtator 2010|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref name="Low morale in Roma camp">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/node/1097|title=Low morale in Roma camp|trans-title=Moral i ulët në kampin e Romët|publisher=Football Italia|language=en|accessdate=29 korrik 2016|date=6 dhjetor 2010}}</ref> Në nivel personal, Totti fitoi çmimin [[Golden Foot]],<ref name="ESPN.co.uk">{{cite web|title=Roma star Totti awarded Golden Foot prize|trans-title=Yllit të Romës Totti i dhurohet çmimi Golden Foot|url=http://espnfc.com/news/story?id=831489|accessdate=15 prill 2014|publisher=ESPN FC|language=en|date=11 tetor 2010}}</ref> por besimi i pakët i trajnerit Ranieri mbi të për shkak të moshës bëri që kapiteni të shpenzonte më shumë kohë në stol në vend të sulmuesve më të rinj si [[Marco Borriello]], Mirko Vučinić dhe [[Jérémy Ménez]].<ref>{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2010/11/23-140751/Totti+escluso+col+Bayern.+Spazio+a+Vucinic-Borriello|title=Roma con Vucinic-Borriello Milan, Ronaldinho fuori|trans-title=Roma me Vucinic-Borriello Milan, Ronaldinho jashtë|publisher=Corriere dello Sport|language=it|first=Guido|last=D'Ubaldo|date=23 dhjetor 2010|accessdate=29 korrik 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160821003907/http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2010/11/23-140751/Totti+escluso+col+Bayern.+Spazio+a+Vucinic-Borriello|archivedate=21 gusht 2016|df=dmy-all|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/node/1866|title=Ranieri: 'Totti at the centre of my Roma'|trans-title=Ranieri: 'Totti në qëndër të Romës time'|publisher=Football Italia|language=en|date=8 janar 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Koha e tij e kufizuar në fushën e lojës, përfshirë edhe një zëvëndësim polemizues në minutën e 91të në humbjen 2–1 ndaj Sampdorias,<ref>{{cite news|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Sampdoria-Roma/25604 |title=Sampdoria-Roma Official Match Report |trans-title=Sampdoria-Roma Raporti Zyrtar i Ndeshjes |publisher=Lega Serie A |language=en |date=9 janar 2011 |accessdate=31 maj 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120722083953/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Sampdoria-Roma/25604 |archivedate=22 korrik 2012 |df=dmy }}</ref> rezuloi në disa përplasje të ashpëra me Ranierin, që e shihte Tottin jashtë forme; kapiteni shënoi vetëm tre gola në 21 ndeshje në ligë;<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/node/2756|title=Totti tantrums|trans-title=Totti i zemëruar|publisher=Football Italia|language=en|first=Dave|last=Taylor|date=16 janar 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> si rezultat i ndeshjeve të tij të pakta, si dhe marrëdhënjes negative me trajnerin, bënë që të qarkullonin zëra se Totti po mendonte të largohej nga Roma.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/node/1940|title=Totti confirms: 'I am sad at Roma'|trans-title=Totti konfirmon" 'Jam i mërzitur tek Roma'|publisher=Football Italia|language=en|date=11 janar 2011|accessdate=30 korrik 2016}}</ref> Pas humbjes së Romës 4–3 kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]] më 20 shkurt 2011, Ranieri dha dorëheqjen si trajner i Romës, dhe Totti pa ish shokun e skuadrës Vincenzo Montella të punësohej si trajner i përkohshëm.<ref name="roma-resigned">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/9403122.stm|title=Claudio Ranieri resigns as coach of Serie A side Roma|trans-title=Claudi Ranieri jep dorëheqjen si trajner i klubit të Serie A Roma|date=20 shkurt 2011|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=20 shkurt 2011 }}</ref> [[Skeda:Totti 2011 crop.jpg|parapamje|djathtas|180px|Totti në vitin 2011.]] Montella ktheu formacionin 4–2–3–1 të Spallettit dhe Totti u rikthye në formën e tij më të mirë, duke e gjetur golin më shpesh nga fundi i sezonit.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2011/02/22/2363519/la-roma-di-montella-nasce-con-unimportante-scelta-totti|title=La Roma di Montella nasce con un'importante scelta: Totti centravanti e Borriello in panchina!|trans-title=Roma e Montellës lind me një zgjedhje të rëndësishme: Totti në qëndër dhe Borriello në stol!|publisher=Goal.com|language=it|date=22 shkurt 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref name="Who is Roma's Player of the Season?">{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2011/05/11/2479366/who-is-romas-player-of-the-season|title=Who is Roma's Player of the Season?|trans-title=Kush është lojtari i sezonit i Romës|publisher=Goal.com|language=en|date=11 maj 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 3 mars, Totti u votua lojtari aktiv më i mirë italian nga një sondazh i kryer nga ''[[La Gazzetta dello Sport]]''; 100 personalitete italiane përfshirë futbollistë, trajnerë, politikan dhe të famshëm morën pjesë në votime. Më 13 mars, Totti shënoi një dygolësh kundër Lazios për ti dhënë Romës fitoren e pestë rresht në derbin e kryeqytetit.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/13-03-2011/derby-totti-festa-roma-80471159660.shtml|title=Il derby di Totti, festa Roma! Lazio al tappeto: finisce 2–0|trans-title=Derbi i Tottit, feston Roma! Lazio në tapet: përfundon 2-0|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 mars 2011|accessdate=30 prill 2014}}</ref> Në ndeshjen e rradhës, më 20 mars, Totti u bë lojtari i gjashtë në histori që shënon 200 gola në Serie A; kjo erdhi pas dy golave të shënuar në barazimin 2–2 kundër Fiorentinës për të arritur në shifrën e 201 golave.<ref>{{cite web|url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/roma-s-totti-tops-200-career-goals-serie-a-1.1036503|title=Roma's Totti tops 200 career goals: Serie A|trans-title=Totti i Romës kalon 200 gola në karrierë: Serie A|publisher=CBC Sports|language=en|date=20 mars 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 1 maj, Totti shënoi një dopietë kundër Barit duke kaluar [[Roberto Baggio]]n si golashënuesi i pestë më i mirë i Serie A me 206 gola, duke qëndruar mbrapa vetëm ndaj [[Silvio Piola]], [[Gunnar Nordahl]], [[Giuseppe Meazza]] and [[José Altafini]].<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1427782.html|title=Totti crowned modern goal-scoring king|trans-title=Totti kurorëzohet mbreti modern i golashënimit|publisher=FIFA|language=en|date=1 maj 2011|accessdate=31 maj 2011|archive-date=5 maj 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110505074912/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1427782.html|url-status=dead}}</ref> Totti e mbylli sezonin 2010–11 me 15 gola në kampionat, 12 prej të cilave erdhën në 13 ndeshjen e fundit të ekipit.<ref name="Who is Roma's Player of the Season?"/> Në fund të sezonit, Roma j'u nënshtrua ndryshimeve në pronësi; pronari i vjetër i klubit [[Rosella Sensi]] u zëvëndësua nga sipërmarrësi amerikan [[Thomas R. DiBenedetto|Thomas DiBenedetto]].<ref>{{cite news|url=http://asia.eurosport.com/football/serie-a/2010-2011/roma-takeover-completed_sto2912296/story.shtml|title=DiBenedetto finally seals Roma takeover|trans-title=DiBenedetto më në fund blen Romën|publisher=Eurosport.com|language=en|date=18 gusht 2011|accessdate=10 shtator 2012}}</ref> Drejtuesit e ri nuk i ofruan rinovimin e kontratës trajnerit Montella, me këtë të fundit që firmosi me klubin tjetër të Serie A, [[Calcio Catania|Catania]].<ref name="montella_catania">{{cite news|url=http://www.calciocatania.it/comunicati/comunicati.php?id=23140|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727110006/http://www.calciocatania.it/comunicati/comunicati.php?id=23140|archivedate=27 korrik 2011|title=Vincenzo Montella è il nuovo allenatore del Catania – Venerdì 10 giugno alle 16.30 la presentazione|trans-title=Vincenzo Montella trajneri i ri i Catanias – Prezantimi të premten 10 qershor në 16:30|publisher=Calcio Catania|language=it|date=9 qershor 2011|accessdate=4 dhjetor 2013|df=dmy|url-status=dead}}</ref> Ai u zëvëndësua nga trajneri spanjoll [[Luis Enrique]], cili më parë kishte drejtuar [[FC Barcelona B|Barcelonën B]], me synimin për të imituar stilin e të luajturit të [[FC Barcelona|Barcelonës]].<ref>{{cite news|url=http://www.zonalmarking.net/2011/12/14/luis-enrique-roma-tactics-barcelona/|title=How effectively is Luis Enrique implementing the Barcelona methods at Roma?|trans-title=Sa efektivisht është Luis Enrique duke vendosur metodat e Barcelonës tek Roma?|publisher=Zonal Marking|language=en|date=14 dhjetor 2011|accessdate=10 shtator 2012|archive-date=11 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511165154/http://www.zonalmarking.net/2011/12/14/luis-enrique-roma-tactics-barcelona/|url-status=dead}}</ref> ====2011–2012: Rikthimi si organizator==== [[2011–12 Serie A|Sezoni 2011–12]] fillimisht pa Tottin të luante pak ndeshje si titullar nën drejtimin e trajnerit të ri Enrique, kurse klubi vazhdoi me vështirsitë e zakonshme të fillim sezonit.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2011/08/20/2628008/whether-luis-enrique-is-right-or-wrong-francesco-totti-must-back-|title=Whether Luis Enrique is right or wrong, Francesco Totti must back him for the good of Roma|trans-title=Edhe nëse Luis Enrique ka të drejtë ose gabim, Francesco Totti duhet ta mbështesi atë për të mirën e Romës|publisher=Goal.com|language=en|date=20 gusht 2011|accessdate=28 qershor 2014}}</ref> Totti pësoi një dëmtim më 1 tetor 2011 në pjesën e dytë të ndeshjes kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]], dëmtim i cili e mbajti jashtë fushave të lojës deri më 20 nëntor;<ref>{{cite web|url=http://au.eurosport.com/football/serie-a/2011-2012/totti-doubt-for-rome-derby_sto2975541/story.shtml|title=Totti doubt for Rome derby|trans-title=Totti në dyshim për derbin e Romës|publisher=Eurosport|language=en|date=4 tetor 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> ai u rikthye në fushë kundër Lecces, ku ai hyri si zëvëndësues në minutën e 66të dhe ndihmoi Romën të fitonte 3–1.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/match/roma-vs-lecce/1175738/report|title=Roma 2–1 Lecce: Pjanic and Gago ensure wasteful Giallorossi hang on for narrow win|trans-title=Roma 2–1 Lecce: Pjanic dhe Gago i japin verdhekuqve që shpërdorojnë një fitore të ngushtë|publisher=Goal.com|language=en|first=Livio|last=Caferoglu|date=20 tetor 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Në mes të dhjetorit, Totti filloi të rikuperonte formën dhe të luante më rregullisht, në një rol më krijues si një mesfushor sulmues. Më 12 dhjetor, ai asistoi golin hapës së Daniele De Rossit në barazimin 1–1 kundër Juventus që në fund do të shpallej kampion; Totti gjithashtu humbi një penallti në pjesën e dytë.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/10/italy/2011/12/14/2802126/juventus-gianluigi-buffon-saving-francesco-tottis-penalty|title=Juventus' Gianluigi Buffon: Saving Francesco Totti's penalty against Roma was down to hard work in training|trans-title=Gianluigi Buffon i Juventusit: Të prisje penalltinë e Francesco Tottit kundër Romës ishte rezultat i punës së rëndë në stërvitje|publisher=Goal.com|language=en|date=14 dhjetor 2011|accessdate=17 janar 2012}}</ref> Ai dha disa asiste të tjerë gjatë sezonit, ku nga më të rëndësishmit ishin për [[Dani Osvaldo]]n në fitoren 3–1 ndaj Napolit në [[Stadio San Paolo]] më 18 dhjetor 2011,<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Napoli/18-12-2011/roma-espugna-san-paolo-aggancia-napoli-quota-21--804067721759.shtml|title=La Roma si scopre pratica 1–3 al Napoli e aggancio|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Livia|last=Taglioli|date=18 dhjetor 2011|accessdate=30 korrik 2016}}</ref> dhe Daniele De Rossin në ndeshjen kundër Catanias në stadiumin Massimino.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Catania/14-01-2012/legrottaglie-de-rossi-poi-pioggiacatania-roma-sospesa-1-1-65--818642441.shtml|title=Legrottaglie-De Rossi, poi la pioggia Catania-Roma sospesa sull'1–1 al 65'|trans-title=Legrottaglie-De Rossi, më pas shiu pezullon ndeshjen Catania-Roma 1–1 në të 65tën|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Emiliano|last=Pozzoni|date=14 janar 2012|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Duke luajtur më thellë në fushë, talismani i Romës nuk kërkonte të shënonte rregullisht si më parë, dhe në vënd të kësaj luante një rol mbështetës duke lidhur mesfushën me sulmin, duke përdorur prezencën dhe përvojën në ndeshje duke i dhënë skuadrës frymëmarrje.<ref name="Rome's greatest son"/><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2011/dec/14/guardian-sport-network-luis-enrique|title=How well is Luis Enrique implementing the Barcelona methods at Roma?|trans-title=Sa mirë po i vendos Luis Enrique metodat e Barcelonës tek Roma?|work=The Guardian|language=en|first=Michael|last=Cox|date=14 dhjetor 2011|accessdate=29 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2012/04/17/news/totti_leader_verso_juventus-33479235/|title=Luis Enrique si affida a Totti "L'unico che mi dà una mano"|trans-title=Luis Enrique mbështetet tek Totti "I vetmi që më jep një dorë"|work=la Repubblica|language=it|first=Matteo|last=Pinci|date=17 prill 2012|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 8 janar 2012, Totti shënoi golat e parë të sezonit në fitoren 2–0 ndaj [[A.C. Chievo Verona|Chievo]]; të dy golat ishin penallti, njëra në secilën pjesë loje.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/match/roma-vs-chievo/1175787/report|title=Roma 2–0 Chievo: Totti nets twice from the spot as Luis Enrique's men move into top six in Serie A|trans-title=Roma 2–0 Chievo: Totti shënon dy herë nga penalltia me burrat e Luis Enriques që lëvizin në vendin e gjashtë në Serie A|publisher=Goal.com|language=en|first=Enis|last=Koylu|date=8 janar 2012|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Ai më pas shënoi edhe një dygolësh në fitoren 5–1 kundër [[A.C. Cesena|Cesenës]] duke vendosur një rekord të ri, pasi goli i tij i dytë e çoi Tottin në shirfën e 211 golave – shifra më e lartë e golave të shënuar për një skuadër të vetme.<ref name="Totti sets Serie A scoring record as Roma run riot">{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2012/01/21/sport/football/italy-spain-totti/index.html|title=Totti sets Serie A scoring record as Roma run riot|trans-title=Totti vendos rekord në Serie A me Romën që përhap trazira|publisher=CNN|language=en|date=22 janar 2012|accessdate=28 qershor 2014}}</ref> Pavarësisht jomundësisë për të gjetur rrjetën në fillim të pjesës së dytë të sezonit, Totti vazhdoi të performonte mirë, duke asistuar golin e Juan në fitoren 4–0 ndaj Interit më 5 shkurt.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/SerieA/match/9784|title=Roma 4&nbsp;– 0 Inter|publisher=Football Italia|language=en|date=5 shkurt 2012|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Më 12 prill, Totti shënoi golin e pestë të sezonit në fitoren 3–1 kundër Udineses.<ref>{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/features/del-piero-and-totti-grab-perfect-wave-big-wednesday-serie|title=Del Piero and Totti grab the perfect wave on Big Wednesday in Serie A|trans-title=Del Piero dhe Totti kapin valën perfekte në të mërkurën e madhe në Serie A|publisher=FourFourTwo|language=en|date=12 prill 2012|accessdate=29 korrik 2016}}</ref> Ky gol u pasua nga një tjetër në humbjen 2–1 kundër Fiorentinës më 25 prill,<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/roma-fiorentina-1-2-il-tabellino-869967|title=Roma-Fiorentina 1–2: Il tabellino|trans-title=Roma-Fiorentina 1–2: tabela|publisher=Calciomercato.com|language=it|date=25 prill 2012|accessdate=29 prill 2016}}</ref> dhe dy javë më vonë, në ndeshjen e tij të 500të në Serie A, shënoi dy gola në barazimin 2–2 ndaj Catanias në Stadio Olimpico.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/SerieA/match/9932|title=Roma 2&nbsp;– 2 Catania|publisher=Football Italia|language=en|date=5 maj 2012|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> ====2012–2013: Sezoni i rekordeve==== [[Skeda:Francesco Totti.jpg|180px|parapamje|majtas|Totti në aksion gjatë një miqësoreje në 2012 kundër [[Liverpool F.C.|Liverpool]] në Boston, Massachusetts.]] Pasi Luis Enrique vendosi të jepte dorëheqjen pas një sezoni jo të suksesshëm që pa Romën të mos kualifikohej në kompedicionet evropiane për herë të parë pas 15 vitesh, klubi vendosi të punësonte ish trajnerin [[Zdeněk Zeman]], duke sjellë një bashkim me Tottin. Zeman u përpoq t'a vendoste Tottin në një rol të lirë si sulmues i majtë ose anësor në formacionin e tij të preferuar 4–3–3.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2012/09/04-263175/Roma,+ecco+il+4-3-Totti-2%3A+il+nuovo+modulo+di+Zeman|title=Roma, ecco il 4-3-Totti-2: il nuovo modulo di Zeman|trans-title=Roma, ja 4-3-Totti-2: Formacioni i ri i Zeman|publisher=Corriere dello Sport|language=it|author=Roberto Maida|date=4 shtator 2012|df=dmy-all|url-status=dead|access-date=3 nëntor 2018|archive-date=2 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402091847/http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2012/09/04-263175/Roma,+ecco+il+4-3-Totti-2%3A+il+nuovo+modulo+di+Zeman}}</ref> Pavarësisht se ky rol ishte i ngjashëm me atë që Totti kishte luajtur gjatë periudhës së parë të Zemanit 13 vite më parë, liria e tij i lejoi që të luante thellë në mesfushë, t'i bënte presion mbrojtësve për t'i marrë topin dhe të sulmonte në të majtë.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2012/06/04/3147225/lamela-come-totti-con-zeman-si-torna-al-1997-quando-totti|title=Lamela come Totti: con Zeman si torna al 1997, quando Totti ricamava all'ala. 'Coco' può diventare nuovo idolo della sinistra|trans-title=Lamela si Totti: Zeman i rikthehet sistemit të tij të 1997, kur Totti luante si anësor. 'Coco' mund të bëhet idhulli i ri në të majtë|publisher=Goal.com|language=it|date=4 qershor 2012|accessdate=9 mars 2015}}</ref> Më 2 shtator, Totti dhuroi dy asiste për [[Alessandro Florenzi]]n dhe Dani Osvaldos në fitoren 3–1 kundër Interit në San Siro. Pas ndeshjes, ai mori vlerësime nga mediat për paraqitjen e tij, pavarësisht se po i afrohej ditëlindjes së 36të.<ref>{{cite news|url=http://www.football-italia.net/24649/fantasy-totti-and-gio|title=The fantasy of Totti and Gio|trans-title=Fantazia e Tottit dhe Gios|date=3 shtator 2012|accessdate=10 shtator 2012|publisher=Football Italia|language=en}}</ref> Më 21 tetor, Totti parakaloi rekodin e përbashkët të Giuseppe Meazzës dhe José Altafinit pasi shënoi golin e parë të fitores 4–2 kundër Genoas jashtë fushe, duke u bërë golashënuesi i tretë më i mirë i të gjitha kohërave në Serie A me 217 gola.<ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com/soccer/story/genoa-2-4-roma-serie-a-totti-milestone-match-report-102112|title=Totti gets milestone goal in Roma win|trans-title=Totti merr momentin historik në fitoren e Romës|publisher=Fox Sports Soccer|language=en|date=21 tetor 2012|accessdate=2 gusht 2016}}</ref> Më 8 dhjetor, Totti shënoi dy gola, të pestin dhe të gjashtin e sezonit, në një fitore 4–2 në shtëpi kundër Fiorentinës.<ref name="SB Nation">{{cite news|url=https://www.sbnation.com/soccer/2012/12/8/3744810/roma-v-fiorentina-final-score-goals-report|title=Roma v Fiorentina, final score 4–2: Francesco Totti keeps Roma flying high|trans-title=Roma v Fiorentina, rezultati final 4–2: Francesco Totti e mban Romën lartë|work=SB Nation|language=en|first=Kirsten|last=Schlewitz|date=8 dhjetor 2012|accessdate=13 prill 2014}}</ref> Pas rezultateve negative të klubit, Zeman u shkarkua dhe u zëvëndësua nga [[Aurelio Andreazzoli]] në fillim të shkurtit 2013.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/30269/official-roma-sack-zeman|title=OFFICIAL: ROMA SACK ZEMAN|trans-title=Zyrtare: Roma shkarkon Zeman|publisher=Football Italia|language=en|date=2 shkurt 2013|accessdate=27 korrik 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en-gb/news/3276/serie-a/2013/02/05/3728223/zeman-not-bitter-about-roma-sacking?ICID=AR_HL_2|title=Zeman not bitter about Roma sacking|trans-title=Zeman jo i hidhur për shkarkimin nga Roma|publisher=Goal.com|language=en|first=Henry|last=Jackson|date=5 shkurt 2013|accessdate=23 shkurt 2013}}</ref> Nën drejtimin e trajnerit të ri, Totti shënoi një gol kundër Juventusit më 16 shkurt me një gjuajtje të fuqishme, duke i dhënë Romës një fitore surprize ndaj kryesuesve.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/match/roma-vs-juventus/1351496/report|title=Roma 1–0 Juventus: Champions shocked by Totti thunderbolt|trans-title=Roma 1–0 Juventus: Kampionët shokohen nga predha e Tottit|publisher=Goal.com|language=en|first=Mark|last=Doyle|date=16 shkurt 2013|accessdate=25 korrik 2013}}</ref> Më 3 mars, Totti shënoi golin e 225të kundër Genoas për t'u bërë golashënuesi i dytë më i mirë i Serie A sëbashku me Gunnar Nordahl, me Romën që fitoi 3–1.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/us/en/report/351821/report.html |title=AS Roma 3–1 Genoa |publisher=ESPN FC |language=en |date=3 mars 2013 |accessdate=3 tetor 2018 }}</ref> Totti më në fund theu rekordin e suedezit duke shënuar kundër Parmës më 18 mars, duke arritur shifrën e 226 golave.<ref>{{cite web|url=http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2013/03/totti-su-punizione-20-di-gloria/|title=Totti su punizione: 20 di gloria|trans-title=Totti nga goditja e dënimit: 20 gola të lavdishëm|publisher=LaRoma24.it|language=it|date=19 mars 2013|accessdate=9 mars 2015}}</ref> Më 8 prill, duke shënuar një gol me penallti kundër Lazios, ai u bë golashënuesi më i mirë i derbit të Romës në Serie A sëbashku me [[Dino da Costa]]n dhe [[Marco Delvecchio]]n me nëntë gola.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Roma/08-04-2013/roma-lazio-1-1-totti-riacciuffa-hernanes-92892757459.shtml|title=Roma-Lazio 1–1, Totti l'uomo dei record riacciuffa Hernanes|trans-title=Roma-Lazio 1–1, Totti rekordmeni kap Hernanes|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|last1=Nicita|first1=Maurizio|date=8 prill 2013|accessdate=9 mars 2015}}</ref> Totti përfundoi [[2012–13 Serie A|sezonin 2012–13 në Serie A]] me 12 gola dhe 12 asista nga 34 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://forzaitalianfootball.com/2013/05/serie-a-team-of-the-season-201213/|title=Serie A Team Of The Season 2012/13|trans-title=Serie A Ekipi i sezonit 2012/13|publisher=Forza Italian Football|language=en|first=Sam|last=Lewis|date=20 maj 2013|accessdate=9 mars 2015}}</ref> Totti gjithashtu arriti [[Finalja e Coppa Italia 2013|Finalen e Coppa Italia 2013]] me Romën, por humbi ndeshjen 0–1 më 26 maj ndaj rivalëve të qytetit Lazios.<ref>{{cite web|url= https://www.bbc.co.uk/sport/football/22676789|title=Lazio beat rivals Roma in Coppa Italia final|trans-title=Lazio mposht rivalët e qytetit Romën në finalen e Coppa Italia|publisher=BBC Sport|language=en|date=26 maj 2013|accessdate=6 qershor 2013 }}</ref> ====2013–2015: Sulmues i lirë==== [[Skeda:Francesco Totti Chelsea vs AS-Roma 10AUG2013.jpg|parapamje|djathtas|200px|Totti në aksion me Romën kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në gusht 2013]] Me arritjen e trajnerit të ri [[Rudi Garcia]] në verën e vitit 2013, Totti edhe një herë u vendos si numër 9 falso, duke luajtur gjithashtu edhe si sulmues mbështetës ose anësor në të majtë.<ref name="Rome's greatest son"/><ref>{{cite web|url=http://www.ilprimatonazionale.it/primo-piano/francesco-totti-la-versione-inimitabile-del-falso-nueve-9818/|title=Francesco Totti: la versione inimitabile del "falso nueve"|trans-title=Francesco Totti: versioni i paimitueshëm i "nëntës falso"|publisher=Il Primato Nazionale|language=it|date=18 shtator 2014|accessdate=25 qershor 2015}}</ref> Më 20 shtator 2013, Roma lajmëroi se Totti kishte firmosur një kontratë të re që ta mbante në klub deri në vitin 2016, që do të thoshte deri në ditëlindjen e tij të 39të.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/news/story/_/id/1558451/roma-icon-francesco-totti-pens-new-deal-2016|title=Roma icon Totti pens new deal to 2016|trans-title=Ikona e Romës Totti firmos kontratë deri në 2016|date=20 shtator 2013|accessdate=20 shtator 2013|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Totti shënoi golin e parë të [[2013–14 Serie A|sezonit 2013–14]] më 16 shtator në një fitore 3–1 kundër Parmës.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/parma-vs-roma/301570|title=Parma vs. Roma (1–3)|publisher=Sky Sports|language=en|date=16 shtator 2013|accessdate=17 gusht 2016}}</ref> Ky gol u pasua nga dy të tjetë në fitoren 3–0 kundër Interit jashtë fushe, duke ndihmuar ekipin të mbante rekordin e fitoreve të fillimit sezonit me 7 fitore në 7 ndeshje.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2013/oct/07/roma-resurrection-francesco-totti-serie-a|title=Roma's resurrection embodied by Francesco Totti&nbsp;– sparked by Garcia|trans-title=Ringjallja e Romës është trupëzuar nga Francesco Totti – shkrepur nga Garcia|publisher=The Guardian|language=en|date=7 tetor 2013|accessdate=28 dhjetor 2014}}</ref> Më 20 nëntor, Totti mori çmimin "Kapiteni i Kapitenëve" nga shoqata Editutto dhe Baker Tilly Revisa.<ref>{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/serie_a/roma/2013/11/20341623/Serie+A+Roma,+Totti+riceve+il+premio+%22Capitano+dei+capitani%22|title=Serie A Roma, Totti riceve il premio "Capitano dei capitani"|trans-title=Serie A Roma, Totti merr çmimin Kapiteni i Kapitenëve|publisher=Corriere dello Sport|language=it|date=20 dhjetor 2013|accessdate=8 janar 2014}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Më 14 shkurt, u lajmërua se Totti do të qëndronte jashtë fushave për një muaj pas një dëmtimi të pësuar në vidhe.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2014/02/14/news/confermata_chiusura_curca_roma-78599204/|title=Roma, confermata la chiusura delle curve. E Totti si ferma per la Samp|trans-title=Romë, konfirmohen mbylljen e kthesave. Dhe Totti ndalet për Samp|publisher=la Repubblica|language=it|date=14 shkurt 2014|accessdate=2 gusht 2016}}</ref> U rikthye në fushë më 17 mars kundër Udineses, duke shënuar golin e parë të ndeshjes duke ndihmuar ekipin në një fitore 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/26618546|title=Francesco Totti scored on his return as Roma beat Udinese to maintain their grip on second place in Serie A.|trans-title=Francesco Totti shënon në rikthimin me Romën që mposht Udinesen për të mbajtur distancën në vendin e dytë.|publisher=BBC Sport|language=en|date=17 mars 2014|accessdate=18 prill 2014}}</ref> Tetë ditë më vonë, Totti festoi ndeshjen e 700të me Romën kundër [[Torino F.C.|Torinos]].<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/SerieA/match/37278|title=Roma 2 – 1 Torino|publisher=Football Italia|language=en|date=25 mars 2014|accessdate=17 gusht 2016}}</ref> Më 2 prill, shënoi golin e 20të në karrierë kundër Parmës (një rekord personal për numrin e golave të shënuar ndaj një ekipi të vetëm) në një fitore 4–2.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/26714335|title=Francesco Totti scored a superb goal as Roma beat Parma to move eight points behind Serie A leaders Juventus with seven games remaining|trans-title=Francesco Totti shënon një gol super me Romën që mposht Parmën për të shkuar tetë pikë mbrapa kryesuesve të Serie A Juventus me shtatë ndeshje të mbetura|publisher=BBC Sport|language=en|date=2 prill 2014|accessdate=18 prill 2014}}</ref> Totti përfundoi sezonin me tetë gola dhe dhjetë asiste, duke e mbyllur kampionatin si asistuesi më i mirë.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/italian-serie-a/12/statistics/assists|title=it Serie A Stats: Assists Leaders&nbsp;– 2013–14|trans-title=Statistikat e Serie A italiane: Kryesuesit e asisteve – 2013–14|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=29 qershor 2014}}</ref> [[Skeda:CSKA-Roma (7).jpg|parapamje|majtas|180px|Totti në vitin 2014 duke luajtur kundër [[PFC CSKA Moska|CSKA Moskës]] në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]]]] Para fillimit të [[2014–15 Serie A|sezonit 2014–15]], Totti ishte një nga lojtarët që shkëlqeu gjatë miqësoreve të verës.<ref>{{cite web|url=http://www.laroma24.it/rubriche/la-penna-degli-altri/2014/08/precampionato-giallorosso-totti-capocannoniere-florenzi-e-astori-i-piu-schierati/|title=Precampionato giallorosso, Totti capocannoniere. Florenzi e Astori i più schierati|trans-title=Parakampionati verdhekuq, Totti golashënues. Florenzi e Astori më shumë ndeshje|publisher=LaRoma24.it|date=28 gusht 2014|accessdate=15 qershor 2015|language=it}}</ref> Më 30 shtator 2014, tre ditë pas ditëlidjes së tij të 38të, Totti shënoi golin e barazimit të për Romën në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve kundër [[Manchester City F.C.|Manchester Cityt]], duke u bërë golashënuesi më i vjetër i kompedicionit;<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/29362609|title=Man City 1–1 Roma|publisher=BBC Sport|language=en|last=McNulty|first=Phil|date=30 shtator 2014|accessdate=30 shtator 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2775498/Francesco-Totti-s-goal-against-Manchester-City-makes-OLDEST-goalscorer-Champions-League-beating-Ryan-Giggs-previous-record.html|title=Francesco Totti becomes oldest ever Champions League goalscorer after netting against Manchester City&nbsp;... beating Ryan Giggs' previous record|trans-title=Francesco Totti bëhet golashënuesi më i vjetër i Ligës së Kampioneve pasi shënoi kundër Manchester Cityt... duke thyer rekordin e Ryan Giggs|publisher=Daily Mail|language=en|date=30 shtator 2014|accessdate=16 qershor 2015}}</ref> ishte gjithashtu goli i tij i 300të si profesionist.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/champions-league/11132270/Francesco-Totti-reigns-supreme-with-sublime-equaliser-against-Manchester-City-in-the-Champions-League.html|title=Manchester City left red-faced following unfortunate tweet as Francesco Totti reigns supreme with sublime equaliser|trans-title=Manchester City lihet faqekuq pas tweet-it fatkeq me Francesco Tottin që shënon golin e barazimit sublim|publisher=[[The Daily Telegraph]]|language=en|first=Mark|last=Ogden|date=30 shtator 2014|accessdate=2 tetor 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/goal-of-the-week/winners-showcase/|title=WINNERS SHOWCASE|trans-title=Fituesi i fituesve|publisher=UEFA|language=en|accessdate=25 qershor 2015}}</ref> Më 25 tetor, Totti shënoi golin hapës me një goditje dënimi në barazimin 1–1 kundër [[PFC CSKA Moska|CSKA Moskës]], duke zgjeruar rekordin e golashënuesit më të vjetër në kompeticion (38 vjeç e 58 ditë).<ref name="UCL Record">{{cite web|url=http://metro.co.uk/2014/11/25/francesco-totti-breaks-own-record-to-become-oldest-goalscorer-in-champions-league-with-roma-goal-4962893/|title=Francesco Totti breaks OWN record to become oldest goalscorer in Champions League with Roma strike|trans-title=Francesco Totti thyen rekordin e tij për t'u bërë golashënuesi më i vjetër në Ligën e Kampioneve me golin me Romën|publisher=Metro|language=en|date=25 tetor 2014|accessdate=26 qershor 2015}}</ref> Më 11 janar 2015, Totti shënoi dy gola ndaj rivalëve të qytetit Lazios, duke u bërë golashënuesi më i mirë i derbit në kampionat me 11 gola, dhe më i miri në të gjitha kompedicionet sëbashku me Dino Da Costën.<ref name="Roma vs. Lazio: 2-2">{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/30719796|title=Roma vs. Lazio: 2–2|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=12 janar 2015}}</ref><ref name="Totti da record">{{cite web|url=http://www.panorama.it/sport/calcio/totti-record-manca-gol-per-essere-re-dei-derby|title=Totti da record, manca un gol per essere il Re dei derby|trans-title=Rekord-thyesi Totti, atij i duhet vetëm një gol për t'u bërë mbreti i derbit të Romës|publisher=Panorama|language=it|last1=Politanò|first1=Matteo|date=12 janar 2015|accessdate=9 mars 2015}}</ref> Më 9 maj, Totti shënoi me penallti në humbjen 2–1 jashtë fushe kundër Milanit, duke barazuar rekodin e Roberto Baggios për numrin e golave të shënuar nga pika e bardhë e penalltisë (68).<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/09-05-2015/serie-a-milan-roma-2-1-decisivo-ex-destro-non-basta-totti-110754214922.shtml|title=Milan-Roma 2–1: decisivo l'ex Destro|trans-title=Milan-Roma 2–1: Destro, ishi vendimtar|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|first=Marco|last=Fallisi|date=9 maj 2015|accessdate=11 maj 2015}}</ref><ref name="Did you know">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/66346/serie-week-35-did-you-know|title=Serie A Week 35: Did You Know?|trans-title=Serie A Java 35: A e dinit?|publisher=Football Italia|language=en|date=12 maj 2015|accessdate=23 dhjetor 2015}}</ref> Më 31 maj, në ndeshjen e fundit të sezonit 2014–15, ai shënoi golin e 299të për Romën në humbjen 2–1 ndaj Palermos.<ref>{{cite web|url=http://www.forzaroma.info/2015/05/31/per-totti-i-gol-roma-299/442639|title=Totti: "I miei gol? Sono ancora 299"&nbsp;– VIDEO|trans-title=Totti: "Golat e mi? Jam ende 299" – Video|publisher=ForzaRoma.info|language=it|accessdate=2 qershor 2015|date=31 maj 2015|archive-date=20 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150620043703/http://www.forzaroma.info/2015/05/31/per-totti-i-gol-roma-299/442639|url-status=dead}}</ref> Totti e përfundoi sezonin me si golashënuesi më i mirë i Romës me 10 gola, duke qënë hera e shtatë që ai ishte golashënuesi më i mirë i skuadrës.<ref>{{cite web|url=http://www.asroma.it/en/news/fulltime_roma_v_palermo/|title=ROMA 1–2 PALERMO, FULLTIME No. 50|trans-title=Roma 1–2 Palermo, Koha e plotë Nr. 50|publisher=A.S. Roma|language=it|date=1 qershor 2015|accessdate=4 korrik 2015|archive-date=4 korrik 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150704224455/http://www.asroma.it/en/news/fulltime_roma_v_palermo/|url-status=dead}}</ref> ====2015–2017: Vitet e fundit si super zëvëndësim==== Në paraqitjen e dytë në ligë në [[2015–16 Serie A|sezonin 2015–16]], Totti shënoi golin e 300të me Romën në të gjitha kompedicionet në një barazim 2–2 kundër [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolos]] më 20 shtator 2015.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2273554.html|title=Why do Roma fans love Francesco Totti?|trans-title=Pse tifozët e Romës e duan Tottin?|publisher=UEFA|language=en|first=Paolo|last=Menicucci|date=20 shtator 2015|accessdate=20 shtator 2015}}</ref> Më 26 shtator, një ditë para ditëlindjes së tij të 39të, ai pësoi një dëmtim në fitoren 5–1 ndaj [[Carpi F.C. 1909|Carpi]] që e la jashtë fushave të lojës për tre muaj.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/as-roma/story/2634474/roma-duo-francesco-totti-and-edin-dzeko-out-for-four-weeks|title=Roma duo Francesco Totti and Edin Dzeko sidelined for four weeks|trans-title=Dyshja Romës Totti dhe Edin Dzeko jashtë për katër javë|publisher=ESPN FC|language=en|date=27 shtator 2015|accessdate=27 shtator 2015}}</ref> Ai u rikthye në fushë si zëvëndësues në barazimin 1–1 kundër Milanit më 9 janar 2016,<ref>{{cite web|url=https://www.tsn.ca/ac-milan-draws-at-roma-1.420579|title=AC Milan draws at Roma|trans-title=AC Milan barazon në Romë|publisher=TSN|language=en|date=9 janar 2016|accessdate=11 janar 2016}}</ref> duke barazuar portierin [[Gianluca Pagliuca]] si lojtari i tretë me më shumë ndeshje në Serie A (592).<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/club/as-roma/104/blog/post/2783927/as-roma-second-half-capitulation-indicative-of-poor-season|title=AS Roma's second-half capitulation vs. Milan indicative of poor season so far|trans-title=Kapitullimi i Romës në pjesën e dytë kundër Milanit tregues i sezonit të dobët deri tani|publisher=ESPN FC|language=en|first=Terry|last=Daley|date=10 janar 2016|accessdate=11 janar 2016}}</ref> Më 21 shkurt 2016, Totti publikisht kritikoi trajnerin e rikthyer – dhe zëvëndësuesin e Rudi Garcias – Luciano Spalletti për minutazhin e pakët që trajneri i kishte dhënë që pas rikthimit nga dënimi. Pas kësaj ai nuk ishte pjesë e skuadrës në fitoren e Romës 5–0 kundër Palermos, një vendim që shkaktoi zemërim tek tifozët dhe mediat,<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/club/as-roma/104/blog/post/2812892/francesco-totti-faces-uncertain-roma-future|title=Francesco Totti faces uncertain Roma future after controversial comments|trans-title=Francesco Totti ballafaqon të ardhmen e paqartë tek Roma pas komenteve polemizuese|publisher=ESPN FC|language=en|first=Terry|last=Daley|date=22 shkurt 2016|accessdate=23 shkurt 2016}}</ref> kurse zërat për largimin e tij nga Roma në fund të sezonit pas skadimit të kontratës për shkak të minutazhit të pakët nën drejtimin e Spallettit filluan sërisht.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/723/serie-a/2016/02/20/20556722/totti-admits-he-is-considering-roma-exit|title=Totti admits he is considering Roma exit|trans-title=Totti pranon se po mendon largimin nga Roma|publisher=Goal.com|language=en|first=Jamie|last=Smith|date=20 shkurt 2016|accessdate=30 korrik 2016}}</ref> Më 8 mars, Totti hyri si zëvëndësues në vend të [[Stephan El Shaarawy]]t në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave në [[2015–16 UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] kundër Real Madridit, dhe u duartrokit nga i gjithë publiku në Stadiumin Santiago Bernabéu; Roma u mposht 2–0 dhe u eliminua nga kompedicioni me rezultatin e përgjithshëm 4–0.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/as-roma/story/2825492/roma-striker-francesco-totti-overwhelmed-by-bernabeu-ovation|title=Roma striker Francesco Totti overwhelmed by Bernabeu ovation|trans-title=Sulmuesi i Romës Francesco Totti i lumtur nga ovacioni i Bernabeut|publisher=ESPN FC|language=en|first=Ben|last=Gladwell|date=9 mars 2016|accessdate=9 mars 2016}}</ref> Më 20 prill, Totti hyri sërisht si zëvëndësues në minutën e 86të, me Romën që ishte në disavantazh të një gol ndaj Torinos, duke shënuar një dopietë; një gol në minutën e 87të kurse tjetri me penallti në minutën e 89të që i dha Romës fitoren 3–2.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.us/club/as-roma/104/blog/post/2855212/francesco-totti-rescues-roma-with-miracle-brace-vs-torino|title=Francesco Totti's late rescue gives Roma miracle win vs. Torino|trans-title=Shpëtimi i vonë nga Francesco Totti i jep Romës një fitore mrekullie kundër Torinos|publisher=ESPN FC|language=en|first=Terry|last=Daley|date=20 prill 2016|accessdate=21 prill 2016}}</ref> Duke shënuar golin e tij të 69të në Serie A nga pika e penalltisë, Totti parakaloi Roberto Baggion si lojtari me më shumë gola nga penalltia. Ky dygolësh e bëri Tottin edhe lojtarin më të vjetër që shënon dy gola në një ndeshje të Serie A, në moshën 39 vjeç, 6 muaj dhe 23 ditë, duke thyer rekordin e vendosur nga Silvio Piola (39 vjeç, 4 muaj dhe 2 ditë) me fanellën e [[Novara Calcio|Novarës]] në një ndeshje kundër ish ekipit të tij Lazio më 1 shkurt 1953.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Roma/08-05-2016/roma-chievo-record-totti-600-partite-in-a-zanetti-piola-giggs-maldini-costacurta-150540661176.shtml|title=Roma-Chievo, che ovazione per le 600 in A di Totti: ora punta Zanetti a 615|trans-title=Roma-Chievo, çfarë ovacioni për 600 paraqitjet e Tottit në Serie A: tani ai sheh Zanettin me 615|work=La Gazzetta dello Sport|language=en|first=Chiara|last=Zucchelli|date=8 maj 2016|accessdate=9 maj 2016}}</ref> Më 2 maj, Totti erdhi nga stoli dhe shënoi me një goditje dënimi për të ndihmuar Romën të përmbyste rezultatin dhe të merrte një fitore 3–2 ndaj [[Genoa C.F.C.|Genoas]]; ishte goli i tij i 21të nga goditjet e dënimit, duke bërë që të renditej i katërti sëbashku me Baggion, dhe mbrapa [[Alessandro Del Piero]]s, [[Andrea Pirlo]]s, and [[Siniša Mihajlović]]it në listën e lojtarëve që kanë shënuar më shumë gola në Serie A nga goditjet e dënimit. Gjithashtu, në pesë ndeshjet e fundit që Totti kishte luajtur si zëvëndësues, ai kishte shënuar katër gola dhe kishte dhënë një asist.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/83762/serie-week-36-did-you-know|title=Serie A Week 36: Did You Know?|trans-title=Serie A Java 36: A e dinit?|publisher=Football Italia|language=en|first=Susy|last=Campanale|date=3 maj 2016|accessdate=3 maj 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/italian-serie-a/match/431915/genoa-as-roma/report|title=Francesco Totti helps Roma rally to victory at Genoa|trans-title=Francesco Totti ndihmon Romën të shkoj te fitorja në Genoa|publisher=ESPN FC|language=en|date=2 maj 2016|accessdate=3 maj 2016}}</ref> Më 8 maj, Totti erdhi sërisht nga stoli për të asistuar golin e tretë të Romës në fitoren 3–0 kundër Chievos në ndeshjen e tij të 600të në Serie A, duke u bërë lojtari i tretë në histori që e arrin këtë shifër.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2016/may/08/francesco-totti-serie-a-roma-chievo|title=Francesco Totti makes 600th Serie A appearance as Roma beat Chievo 3–0|trans-title=Francesco Totti bën paraqitjen e 600të në Serie A me Romën që mposht Chievon 3–0|publisher=The Guardian|language=en|date=8 maj 2016|accessdate=9 maj 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thescore.com/news/1023086|title=Francesco Totti records 600th Serie A appearance|trans-title=Francesco Totti shënon paraqitjen e 600të në Serie A|publisher=The Score|language=en|first=Carlo|last=Campo|date=8 maj 2016|accessdate=9 maj 2016}}</ref> Gjithsej, ai zhvilloi vetëm 13 paraqitje në kampionat gjatë sezonit duke shënuar katër gola, të gjithë në gjashtë ndeshjet e fundit të cilat ai i luajti të gjitha si zëvëndësues.<ref name="kontrata-finale">{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/36473471|title=Francesco Totti: Roma legend signs final contract with his only club|trans-title=Francesco Totti: Legjenda e Romës firmos kontratën e fundit me klubin e tij të vetëm|publisher=BBC Sport|language=en|date=7 qershor 2016|accessdate=7 qershor 2016}}</ref> Më 7 qershor, Totti rinovoi kontratën e tij edhe me një vit dhe deklaroi se do të tërhiqej pas përfundimit të [[2016–17 Serie A|sezonit 2016–17]];<ref name="kontrata-finale"/><ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/85510/confirmed-totti-renews-roma|title=Confirmed: Totti renews with Roma|trans-title=Konfirmohet: Totti rinovon me Romën|publisher=Football Italia|language=en|date=7 qershor 2016|accessdate=7 qershor 2016}}</ref> ai gjithashtu zbuloi se kishte firmosur një kontratë gjashtë-vjeçare si drejtor sportiv i Romës, rol që do ta merrte pas përfundimit të sezonit të tij të fundit si futbollist.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/85513/totti-%E2%80%98i%E2%80%99ll-be-technical-director%E2%80%99|title=Totti: 'I'll be technical director'|trans-title=Totti "Do të bëhem drejtor sportiv"|publisher=Football Italia|language=en|date=7 qershor 2016|accessdate=7 qershor 2016}}</ref> Në paraqitjen e tij të parë në [[2016–17 Serie A|sezonit 2016–17]] kundër Sampdorias më 11 shtator, Totti u bë lojtari i dytë pas [[Paolo Maldini]]t që luan 25 sezone rresht në Serie A, duke barazuar rekordin e tij. Me Romën që po humbiste 2–1 në pjesën e parë, Totti hyri në pjesën e dytë dhe dhuroi asistin e golit të barazimit të përkohshëm të [[Edin Džeko]]s, përpara se të shënonte një penallti vetë në minutat shtesë për t'i dhënë skuadrës një fitore 3–2 në shtëpi; ky gol do të thoshte që Totti kishte shënuar të pakten një herë në 23 sezone rresht në karrierë.<ref>{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/news/totti-scores-last-gasp-winner-after-weather-delay|title=Totti scores last-gasp winner after weather delay|trans-title=Totti shënon golin e fitores në fundt pas vonesës nga moti|publisher=FourFourTwo|language=en|date=11 shtator 2016|accessdate=12 shtator 2016}}</ref> Më 25 shtator, ai shënoi golin e 250të në Serie A nga penalltia në humbjen 3–1 jashtë fushe kundër Torinos, vetëm dy ditë para ditëlindjes së tij të 40të.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/au/football/video/totti-reaches-250-serie-a-goals-in-roma-defea/341769|title=Totti reaches 250 Serie A goals in Roma defeat|trans-title=Totti arrin 250 gola në Serie A në humbjen e Romës|publisher=beIN SPORTS|language=en|date=25 shtator 2016|accessdate=2 tetor 2016}}</ref> Në ndeshjen e parë si titullar dy ditë pas ditëlindjes së tij të 40të, më 29 shtator, Totti u vlerësua për performancën dhe jetëgjatësinë e tij në fitoren 4–0 kundër [[FC Astra Giurgiu|Astra Giurgiu]] në [[2016–17 UEFA Liga e Evropës|Ligën e Evropës]]; ai luajti 90 minuta, dhuroi dy asista, dhe gjithashtu u përfshi edhe në aksionin që solli golin e tretë.<ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com/soccer/story/francesco-totti-will-never-age-grabs-two-assists-for-roma-in-europa-league-092916|title=Francesco Totti will never age, grabs two assists for Roma in Europa League|trans-title=Francesco Totti nuk do plaket kurrë, dhuron dy asista për Romën në Ligën e Europës|publisher=Fox Sports|language=en|first=Aaron|last=West|date=29 shtator 2016|accessdate=2 tetor 2016}}</ref> Më 20 tetor, Totti zhvilloi paraqitjen e tij të 100të në kompedicionet e UEFA-s, duke dhënë dy asista të tjerë në barazimin 3–3 ndaj [[FK Austria Wien|Austria Wien]] sërisht në Ligën e Evropës.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/au/football/video/wily-kayode-spoils-totti-milestone/356433|title=Wily Kayode spoils Totti milestone|trans-title=Wily Kayode prish arritjen e Tottit|publisher=beIN SPORTS|language=en|date=20 tetor 2016|accessdate=21 tetor 2016}}</ref> Në fund të tetorit, ai pësoi një dëmtim në muskulin e kofshës së majtë gjatë një seance stërvitore, që e mbajti jashtë fushave të lojës për një kohë të papërcaktuar.<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/en/news/roma-official-injured-francesco-totti-to-skip-empoli-clash-36183|title=Roma, official: injured Francesco Totti to skip Empoli clash|trans-title=Roma, zyrtare: i dëmtuari Francesco Totti nuk do të luajë në përballjen me Empolin|publisher=CalcioMercato.com|language=en|date=29 tetor 2016|accessdate=17 tetor 2016|archive-date=18 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118042032/http://www.calciomercato.com/en/news/roma-official-injured-francesco-totti-to-skip-empoli-clash-36183|url-status=dead}}</ref> Ai u rikthye nga dëmtimi më 27 nëntor duke luajtur si zëvëndësues në fitoren 3–2 në shtëpi kundër [[Delfino Pescara 1936|Pescarës]].<ref>{{cite news|url=http://it.ibtimes.com/roma-pescara-3-2-dzeko-perotti-giallorossi-vincono-ma-fatica-video-1476361|archive-url=https://web.archive.org/web/20161201015813/http://it.ibtimes.com/roma-pescara-3-2-dzeko-perotti-giallorossi-vincono-ma-fatica-video-1476361|archive-date=1 dhjetor 2016|title=Roma-Pescara 3-2: Dzeko-Perotti giallorossi vincono ma a fatica [VIDEO]|trans-title=Roma-Pescara 3-2: Dzeko-Perroti verdhekuqtë fitojnë por e lodhshme [Video]|publisher=International Business Times|author=Marco =Iorio|language=it|date=27 dhjetor 2016|accessdate=15 dhjetor 2017|url-status=dead}}</ref> Më 1 shkurt 2017, Totti shënoi një gol vendimtar me penallti në minutën e 97të në fitoren 2–1 kundër Cesenës në çerek-finalet e [[2016–17 Coppa Italia|Coppa Italias]]; kjo fitore i lejoi Romës të shkonte në gjysëm-finalet e turnamentit.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/97795/coppa-totti-penalty-fells-cesena|title=Coppa: Totti penalty fells Cesena|trans-title=Coppa: Penalltia e Tottit rrëzon Cesenën|publisher=Football Italia|language=en|accessdate=2 shkurt 2017|date=1 shkurt 2017}}</ref> Më 15 prill, Totti luajti si zëvëndësues në barazimin 1–1 kundër Atalantës duke zhvilluar kështu paraqitjen e 615të në Serie A, duke barazuar argjentinasin [[Javier Zanetti]] si lojtari i tretë me më shumë ndeshje në të gjitha kohërat.<ref name="La Top 10 in Serie A">{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2458711.html|title=Totti fa 615, agganciato Zanetti|trans-title=Totti bën 615, barazon Zanettin|publisher=UEFA.com|language=it|date=16 prill 2017|accessdate=17 prill 2017}}</ref> Më 28 maj, Totti zhvilloi ndeshjen e tij të fundit për Romën në fitoren 3–2 në shtëpi kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]], duke hyrë si zëvëndësues në minutën e 54të në vend të [[Mohamed Salah]] duke marrë duartrokitje nga të gjithë tifozët.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/40036023|title=Roma 3–2 Genoa|publisher=BBC Sport|language=en|date=28 maj 2017|accessdate=28 maj 2017}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===Vitet e hershme=== Karriera ndërkombëtare e Tottit filloi me ekipet e moshave ku ai luajti në disa turnamente të FIFA-s dhe UEFA-s. Me [[Kombëtarja italiane u-16 e futbollit|Italinë U16]], nën drejtimin e trajnerit Sergio Vatta, Totti arriti finalen e [[1993 UEFA Kampionati Evropian nën-16 i Futbollit|UEFA Kampionatit Evropian nën-16 të Futbollit]] në vitin 1993 në Turqi; Italia u mposht nga [[Kombëtarja polake nën-16 e futbollit|Polonia]] me Tottin që nuk luajti për shkak pezullimi.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1993/05/08/ragazzini-di-vatta-al-traguardo.html|title=I RAGAZZINI DI VATTA AL TRAGUARDO|trans-title=Djemtë e Vattas janë në vijën e finishit|publisher=la Repubblica|language=it|date=8 maj 1993|accessdate=5 maj 2015}}</ref> Katër muaj më vonë, Totti luajti në [[1993 FIFA nën-17 Kampionati Botëror|Kupën e Botës nën-17]] që u zhvillua në Japoni dhe shënoi golin e vetëm të ekipit të tij që u eliminua në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/u17worldcup/japan1993/matches/round=191564/match=31280/index.html|title=FIFA U-17 World Championship Japan 1993|trans-title=1993 FIFA U-17 Kampionati Botëror Japoni 1993|publisher=FIFA|language=en|date=22 gusht 1993|accessdate=19 qershor 2015}}</ref> Totti gjithashtu shënoi në humbjen e Italisë 4–1 kundër [[Kombëtarja spanjolle nën-19 e futbollit|Spanjës nën-19]] në finalen e [[UEFA Kampionati Evropian nën-19 i Futbollit|UEFA Kampionatit Evropian nën-18 të Futbollit]], në korrik 1995.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1995/luglio/23/Europei_Under_Italia_seconda_co_0_9507231784.shtml|title=Europei Under 18. l' Italia e' seconda|trans-title=Europiani nën-18, Italia e dyta|publisher=Corriere della Sera|language=it|date=23 korrik 1995|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Ai në fund fitoi [[UEFA Kampionati Evropian nën-21 i Futbollit|UEFA Kampionatin Evropian nën-21]] me [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|Italinë]] në vitin [[1996 UEFA Kampionati Evropian nën-21 i Futbollit|1996]] nën drejtimin e trajnerit [[Cesare Maldini]]; në finale, ai shënoi golin e parë në barazimin 1–1 ndaj [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanjës]], me Italinë që në fund fitoi nga penalltitë.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1996/giugno/01/Piccola_Italia_tre_volte_grande_co_0_96060111372.shtml|title=La Piccola Italia tre volte grande|publisher=Corriere della Sera|language=it|last1=Toti|first1=Giuseppe|date=1 qershor 1996|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/under21/season=1996/overview/index.html|title=1996: Totti on top for Italy|trans-title=1996: Totti në krye të Italisë|publisher=UEFA|language=en|date=1 qershor 1996|accessdate=5 tetor 2017}}</ref> Një vit më vonë, Totti luajti një rol vendimtar në skuadrës italiane duke i ndihmuar të fitojnë [[1997 Lojërat Mesdhetare]], që u majtën në shtëpi, duke shënuar dy herë gjatë turnamentit.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1997/06/26/bari-gran-finale-con-oro.html|title=BARI, GRAN FINALE CON L' ORO|trans-title=Bari, finale e madhe me të artën|publisher=la Repubblica|language=it|last1=Chiusano|first1=Mattia|date=26 qershor 1997|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1997/giugno/26/Ventola_profeta_patria_co_0_97062615256.shtml|title=Ventola fa il profeta in patria|trans-title=Ventola bën profetin në atdheun e tij|publisher=Corriere della Sera|language=it|last1=Vulpio|first1=Carlo|date=26 qershor 1997|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Për shkak të kontributit të tij në këto turnamente, Totti u përfshi në skuadrën e ëndërrave të të gjitha kohërave të Kampionatit Evropian nën-21.<ref name="UEFA">{{cite web|url=http://www.uefa.com/under21/news/newsid=2256143.html|title=Our all-time Under-21 EURO dream team|trans-title=Skuadra jonë e ëndërrave e të gjitha kohërave nën-21|publisher=UEFA|language=en|date=17 qershor 2015|accessdate=19 qershor 2015}}</ref> Pasi luajti me ekipet e moshave, Totti luajti ndeshjen e parë në kombëtaren e të rriturve kur trajneri i sapopunësuar [[Dino Zoff]] e aktivizioni në fitoren 2–0 ndaj [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Zvicrës]] më 10 tetor 1998 për [[Kualifikueset e UEFA Euro 2000|kualifikueset e UEFA Euro 2000]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/2007/luglio/21/Grande_con_Zoff_Lippi_Trap_co_9_070721127.shtml|title=Grande con Zoff e Lippi Trap stravedeva per lui|trans-title=Shumë mirë me Zoff kurse Lippi e don atë|publisher=Corriere dello Sport|language=it|last1=Monti|first1=Fabio|date=21 korrik 2007|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Goli i parë me kombëtaren erdhi më 26 prill 2000 në fitoren 2–0 në miqësore kundër [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]] në Reggio Calabria.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/aprile/27/Finalmente_gioco_ga_0_00042713617.shtml|title=Finalmente un po' di gioco|trans-title=Më në fund pak lojë|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=27 prill 2000|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Dopieta e parë për Italinë erdhi gjatë një ndeshjeje [[Kualifikueset e 2006 FIFA Kupës së Botës|kualifikuese të Kupës së Botës 2006]] kundër [[Kombëtarja bjelloruse e futbollit|Bjellorusisë]] që u mbyll me një fitore 4–3 më 13 tetor 2004.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2004/10/14/qualificazioni-mondiali.119qualificazioni.html|title=Qualificazioni mondiali|trans-title=Kualifikueset e botërorit|publisher=la Repubblica|language=it|last1=Curro'|first1=Enrico|date=14 tetor 2004|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Gjithsej, Totti zhvilloi 58 paraqitje për kombëtaren nga viti 1998 e deri në vitin 2006, duke shënuar nëntë gola dhe duke dhënë 24 asiste.<ref name="gazzetta.it">{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2007/07_Luglio/20/totti.shtml|title=Totti: "Nazionale addio La priorità è la Roma"|trans-title=Totti" Mirupafshim kombëtare, Roma është përparësia"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=20 korrik 2007|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref name="Nazionale in cifre: Totti, Francesco">{{cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=43333&squadraId=12|title=Nazionale in cifre: Totti, Francesco|trans-title=Kombëtarja në shifra: Francesco Totti|publisher=FIGC|language=it|accessdate=24 prill 2015}}</ref> ===Euro 2000=== [[Skeda:Totti Euro 2000.jpg|parapamje|djathtas|Totti (djathtas) duke festuar me shokun e skuadrës [[Alessandro Del Piero]] në [[UEFA Euro 2000|Euro 2000]]. Performancat e Tottit gjatë turnamentit u shpërblyen me fanellën me numrin 10 të Italisë.]] Italia shkoi në [[UEFA Euro 2000|Euro 2000]] me një Totti në formë të shkëlqyer. Gjithsej, ai shënoi dy gola dhe dhuroi një asist gjatë turnamentit.<ref>{{cite web|title=Euro 2000 Goals & Assists|trans-title=Euro 2000 golat & asistet|url=http://soccer-europe.com/Archives/EuropeanChampionships/Euro2000/Data/Performers.html|publisher=Soccer Europe|language=en|accessdate=12 janar 2015}}</ref> Goli i tij i parë i turnamentit erdhi kundër një nga vendeve organizatore [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjikës]] në raundin e parë; Totti shënoi me kokë falë një goditje dënimi të ekzekutuar nga [[Demetrio Albertini]].<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/camp_europeo/partita2/partita2/partita2.html|title=L'Italia non si ferma Totti illumina, chiude Fiore|trans-title=Italia nuk ndalet, Totti e ndez, Fiore e mbyll|publisher=la Repubblica|language=it|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Ai u shpall lojtari i ndeshjes.<ref>{{cite news|url=http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9668,00.html|title=Italy defence the deciding factor|trans-title=Mbrojtja e Italisë faktori vendimtar|publisher=UEFA|language=en|date=14 qershor 2000|accessdate=30 qershor 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010308171934/http://www.euro2000.org/en/tournament/matchcomment/0,1074,9668,00.html|archivedate=8 mars 2001|url-status=dead}}</ref> Goli i dytë në turnamentit erdhi kundër [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumanisë]] në çerek-finale; goli erdhi nga një gjuajtje e saktë pas një asisti të [[Stefano Fiore]]s.<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/eventi/euro2000/200006/24/3955184b02c4f/|title=Euro 2000: Italia-Romania (2–0)&nbsp;– Azzurri in semifinale|trans-title=Euro 2000: Itali-Rumani (2–0) – Të kaltrit në gjysëmfinale|publisher=Rai Sport|language=it|date=24 qershor 2000|accessdate=29 janar 2015|archive-date=12 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181112223504/http://www2.raisport.rai.it/news/eventi/euro2000/200006/24/3955184b02c4f/|url-status=dead}}</ref> Në fitoren e Italisë në gjysëm-finale nga penalltitë kundër vendit tjetër organizator [[Kombëtarja hollandeze e futbollit|Holandës]], Totti me vetëbesim goditi me parrabël duke mposhtur [[Edwin van der Sar]], duke bërë që ky gol i tij të konsiderohej si një nga "momentet magjike" të turnamentit.<ref name="Mo je faccio er cucchiaio">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/j/sezioni/sport/calcio/librototti/librototti/librototti.html|title="Mo je faccio er cucchiaio" Totti sta scrivendo un nuovo libro|trans-title=Totti po shkruan një libër të ri|publisher=la Repubblica|language=it|date=29 tetor 2005|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thefreelibrary.com/Football%3A+10+MAGIC+MOMENTS+FROM+EURO+2000.-a063104967|title=Football: 10 MAGIC MOMENTS FROM EURO 2000.|trans-title=Futboll: 10 momente magjike nga Euro 2000|publisher=The Free Library|language=en|date=4 korrik 2000|accessdate=28 dhjetor 2011}}</ref> Pavarësisht se Italia u mposht në [[Finalja e UEFA Euro 2000|finale]] nga [[1998 FIFA Kupa e Botës|kampionët e botës në fuqi]] [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] 2–1 në kohën shtesë, Totti u shpall lojtari i ndeshjes, dhe nisi aksionin që solli golin e [[Marco Delvecchio]]s; Totti pasoi me takë në të djathtë te [[Gianluca Pessotto]] i cili ishte i pambrojtur, duke i dhënë këtij të fundit hapsirë për të krosuar në zonë ku Delvecchio shënoi.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Sport/europei-nella-storia/europei-nella-storia-2000.shtml?uuid=9c1964f2-313d-11dd-9186-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=2000, Italia battuta in finale. L'Europeo alla Francia|trans-title=2000, Italia mposhtet në finale. Europiani i Francës|publisher=Il Sole 24 Ore|language=it|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref name=profile>{{cite web|url=http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=15895/profile/index.html|title=Francesco Totti|publisher=UEFA|language=en|accessdate=31 maj 2011}}</ref> Më vonë, gjatë pjesës së dytë të ndeshjes, Totti krijoi dy mundësi për gol për Alessandro Del Pieron, por sulmuesi i Juventusit nuk i finalizoi dot.<ref>{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefaeuro/season=2000/matches/round=1461/match=65299/postmatch/report/index.html|title=Gol d'oro per Trezeguet e la Francia|trans-title=Goli i artë për Trezeguet dhe Francën|publisher=UEFA|language=it|date=6 tetor 2003|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Totti ishte një nga 22 lojtarët e përzgjedhur për [[UEFA Euro 2000#UEFA Skaudra e Turnamentit|Skuadrën e Turnamentit]] falë performancave të tij.<ref>{{cite web|url=http://rivistasportiva.com/rubriche/item/1282-la-storia-degli-europei-2000-francia-italia-e-il-golden-gol|title=Storia degli Europei: 2000, Francia Italia e il golden gol|trans-title=Historia e Europianit: 2000, Franca Italia dhe goli i artë|publisher=Rivista Sportiva|language=it|accessdate=29 janar 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141031211437/http://rivistasportiva.com/rubriche/item/1282-la-storia-degli-europei-2000-francia-italia-e-il-golden-gol|archivedate=31 tetor 2014|df=dmy-all}}</ref> ===Kupa e Botës 2002=== Nga Totti pritej shumë në debutimin e tij në [[2002 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2002]] nën drejtimin e trajnerit [[Giovanni Trapattoni]], pas marrjes së numrit 10 dhe rolit si organizator i skuadrës.<ref>{{cite news|title=Totti: "Quell'arbitro era in malafede"|trans-title=Totti: "Kush gjyqtar ishte në besim të keq|url=http://www.repubblica.it/online/mondiali2002/totticorea/totticorea/totticorea.html|publisher=la Repubblica|language=it|date=18 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Pavarësisht një fillimi të mbarë në turnamentin e zhvilluar në Japoni dhe Kore, ku Totti asistoi golin e [[Christian Vieri]]t në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja ekuadoriane e futbollit|Ekuadorit]] në ndeshjen hapëse,<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/mondiali2002/itaecu/itaecu/itaecu.html|title=L'Italia parte bene Battuto l'Ecuador 2–0|trans-title=Italia e nis mbarë mposht Ekuadorin 2–0|publisher=la Repubblica|first=Massimo|last=Vincenzi|language=it|date=3 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref> zhgënjimi pasoi, me Tottin që dështoi të shënonte ose të ishte vendimtar gjatë pjesës tjetër të turnamentit. Pavarësisht se asistoi një tjetër gol të Vierit në humbjen polemizuese 2–1 ndaj [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]] në ndeshjen e dytë të fazës së grupeve,<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/mondiali2002/filmcroazia/filmcroazia/filmcroazia.html|title=Il film: la cronaca di Italia-Croazia|trans-title=Filmi: kronika e Itali-Kroaci|publisher=la Repubblica|language=it|first=Dario|last=Olivero|date=8 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref> performancat e tij gjatë turnamentit u kritikuan nga mediat italiane, në veçanti dështimi i tij për të shënuar disa raste për gol në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Meksikës]] në ndeshjen e tretë të fazës së grupeve, me Italinë që siguroi një kualifikim të vështirë për në fazën me eliminim direkt.<ref>{{cite news|title=Totti, orgoglio di campione "Mi rifarò contro la Corea"|trans-title=Totti, krenaria e kampionit "Do të luftojë kundër Koresë"|url=http://www.repubblica.it/online/mondiali2002/francesco/francesco/francesco.html|publisher=la Repubblica|language=it|first=Massimo|last=Vincenzi|date=16 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Del Piero e l' Ecuador tengono a galla l' Italia|trans-title=Del Piero dhe Ekuadori mbajnë Italinë në det|url=http://archiviostorico.corriere.it/2002/giugno/14/Del_Piero_Ecuador_tengono_galla_co_0_02061410306.shtml|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|date=14 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Pavarësisht se asistoi golin e Vierit nga goditja e këndit në ndeshjen ndaj [[Kombëtarja koreanojugore e futbollit|Koresë së Jugut]] që u mbyll me një disfatë 2–1 në raundin e dytë,<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/diretta/online/coreita/|title=Corea del Sud-Italia 2–1|trans-title=Koreja e Jugut-Itali 2-1|publisher=la Repubblica|language=it|last1=Tonelli|first1=Matteo|date=18 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref> performanca e tij u kritikua sërisht,<ref>{{cite news|last1=Costa|first1=Alberto|title=Totti in fuga dalle barzellette "Voglio un anno da scudetto"|trans-title=Totti ikën nga shakaja "Dua një vit scudettoje"|url=http://archiviostorico.corriere.it/2002/settembre/12/Totti_fuga_dalle_barzellette_Voglio_co_0_0209129866.shtml|publisher=Corriere della Sera|language=it|accessdate=29 janar 2015}}</ref> në veçanti për kartonin e kuq të marrë në kohën shtesë pas dy të verdhëve, me të dytin që erdhi në formë polemizuese nga gjyqtari [[Byron Moreno]] për simulim.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/06/19/la-gara-choc.html|title=LA GARA CHOC|trans-title=Kronika e ndeshjes|publisher=la Repubblica|language=it|last1=Curro|first1=Enrico|date=19 qershor 2002|accessdate=29 janar 2015}}</ref> ===Euro 2004=== Nga Totti pritej sërisht të ishte vendimtar në turnamentin e rradhës madhor të Italisë, [[UEFA Euro 2004|Euro 2004]], megjithatë ai zhgënjeu sërisht pas një zënke me mesfushorin e [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarkës]] [[Christian Poulsen]] në ndeshjen hapëse që përfundoi në barazim pa gola më 14 qershor.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/diretta/online/sport-calcio-tottiday/index.html|title=Il giorno di Totti|publisher=la Repubblica|trans-title=Dita e Tottit|language=it|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Për këtë incident Totti u dënua të mos luante deri në gjysëm-finale, por kjo gjë ishte e kotë pasi Italia u eliminua në fazën e grupeve pas një mbylljeje treshe me [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedinë]] dhe Danimarkën (të treja kishin nga pesë pikë, por Italia u eliminua nga golavarazhi).<ref>{{cite web|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/europei_2004.html|title=La Storia dei Campionati Europei di Calcio&nbsp;– 2004: GRECIA|trans-title=Historia e Kampionatit Evropian të Futbollit – 2004: Greqia|publisher=Storie di Calcio|language=it|accessdate=29 janar 2015}}</ref> ===Kupa e Botës 2006=== [[Skeda:Italia Campione del Mondo.jpg|parapamje|djathtas|Totti (djathtas), [[Presidenti i Italisë]] [[Giorgio Napolitano]] dhe ekipi duke festuar fitoren në [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2006]].]] Pavarësisht problemeve me dëmtimet, Totti u rikuperua në kohë për t'ju bashkuar kombëtares në fitoren e tyre në turnamentin e [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2006]]. Trajneri i ekipit [[Marcello Lippi]] shfaqi një besim të madhë për Tottin, duke i siguruar atij gjatë rikuperimit se vendi i tij në ekipin që do të luante në Kupën e Botës ishte i sigurtë, dhe duke i thënë gjithashtu që të përqëndrohej vetëm te rikuperimi. Ky besim i shfaqur nga trajneri e mbushi Tottin me dëshirë për të punuar më shumë dhe për t'u rikuperuar nga ajo që në fillim dukej si një dëmtim që do t'i jepte fund karrierës së tij dhe në fund ja doli mbanë të rikuperohej në kohë kundër të gjitha parashikimeve.<ref>{{cite news|title=Aspettando Godot, anche al Mondiale|trans-title=Duke pritur Godot, madje edhe në Botëror|url=http://www.gazzetta.it/Speciali/Mondiale_2006/Primo_Piano/2006/06_Giugno/22/godot.html|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=22 qershor 2006|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref name="Top of the World">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/Francesco-Totti/Totti-Italy-World-Cup-2006|title=Top of the World|trans-title=Në maj të botës|publisher=Football Italia|language=en|author1=Giancarlo Rinaldi|accessdate=17 korrik 2017}}</ref> Totti në fund u emërua në listën e 23 lojtarëve nga trajneri Lippi për të luajtur në Botëror.<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/nazionale/conferenza-stampa-lippi/conferenza-stampa-lippi/conferenza-stampa-lippi.html|title=Lippi ha fiducia, nonostante tutto Convocato Buffon: "E' sereno"|trans-title=Lippi ka besim, pavarësisht gjithçkaje. Thirri Buffonin: "Është paqësore"|publisher=La Repubblica|language=it|date=15 maj 2006|accessdate=20 janar 2017}}</ref> Pavarësisht shqetësimeve në fillim rreth gjëndjes së tij fizike, Totti u bë një lojtar i rëndësishëm në ekipin e Lippit,<ref name="Top of the World"/><ref name="Cesare Prandelli can't afford to leave Totti"/> duke luajtur në të shtata ndeshjet e Italisë,<ref name=blitzquotidiano>{{cite web|url=http://www.blitzquotidiano.it/sport/italia-2006-campioni-del-mondo-grosso-jolly-cannavaro-buffon-voto-simpatia-75-1883864/|title=Home Sport Italia 2006: campioni del mondo. Grosso jolly, Cannavaro e Buffon muro: voto simpatia 7,5|trans-title=Home Sport Itali 2006: kampiona bote, Grosso xhol, Cannavaro dhe Buffon mur: votë e mirë 7,5|publisher=BlitzQuotidiano.it|language=it|author=Antonio Sansonetti|date=6 qershor 2014|accessdate=3 korrik 2016}}</ref> përfshirë edhe [[Finalja e 2006 FIFA Kupës së Botës|finalen]] fituese kundër Francës, të cilën Italia e fitoi me penallti, pavarësisht se Totti u zëvëndësua pas 61 minutash.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4991652.stm|title=Italy 1–1 France (aet)|trans-title=Itali 1-1 Francë (pksh)|publisher=BBC Sport|language=en|author=Jonathan Stevenson|date=9 korrik 2006|accessdate=28 qershor 2012}}</ref> Totti luajti gjatë gjithë kohës në [[Gjermania|Gjermani]] me pllakëza metalike dhe vida në kyç që duhej të hiqeshin pas përfundimit të operacionit.<ref name="Top of the World"/><ref name="Cesare Prandelli can't afford to leave Totti">{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/why-cesare-prandelli-cant-afford-leave-totti-behind-brazil-summer|title=Why Cesare Prandelli can't afford to leave Totti behind for Brazil this summer|trans-title=Pse Cesare Prandelli nuk mund t'a lejë Tottin mbrapa për në Brazil këtë verë|publisher=FourFourTwo|language=en|author1=Richard Whittle|date=14 prill 2014|accessdate=17 korrik 2017}}</ref> Gjatë turnamentit Totti luajti zakonisht si mesfushor sulmues, para organizatorit Andrea Pirlo, dhe mbrapa sulmuesve [[Luca Toni]], [[Alberto Gilardino]], [[Vincenzo Iaquinta]] dhe [[Filippo Inzaghi]]; këto lojtarë mbështeteshin në aspektin mbrojtës nga [[Gennaro Gattuso]], [[Simone Perrotta]] dhe Daniele De Rossi në mesfushë.<ref name=blitzquotidiano/> Totti e përfundoi turnamentin si asistuesi më i mirë sëbashku me Pirlon [[Juan Román Riquelme]]n, [[Bastian Schweinsteiger]]in dhe [[Luís Figo]]n (4).<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/28123120|title=World Cup 2014: Today at the tournament&nbsp;– day 23|trans-title=Kupa e Botës 2014: Sot në turnament – dita 23|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Ai asistoi golin e Pirlos nga goditja e këndit në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja ganeze e futbollit|Ganës]],<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4852746.stm|title=Italy 2–0 Ghana|trans-title=Itali 2-0 Gana|publisher=BBC News|language=en|date=12 qershor 2006|accessdate=28 qershor 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.calcioblog.it/post/784/mondiali-2006-italia-2-ghana-0|title=Mondiali 2006: Italia 2 Ghana 0|trans-title=Botërori 2006: Itali 2 Gana 0|language=it|accessdate=29 janar 2015|archive-date=29 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150129183332/http://www.calcioblog.it/post/784/mondiali-2006-italia-2-ghana-0|url-status=dead}}</ref> golin e [[Marco Materazzi]]t nga goditja e këndit në fitoren tjetër 2–0 në ndeshjen e fundit të grupit kundër [[Kombëtarja çeke e futbollit|Republikës Çeke]],<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/speciale/2006/mondiali/dati/dirette/1596550.html|title=Rep. Ceca-Italia 0–2|trans-title=Rep. Çeke-Itali 0-2|work=la Repubblica|language=it|date=22 qershor 2006|accessdate=29 janar 2015}}</ref> dhe dy gola në fitoren 3–0 kundër [[Kombëtarja ukraine e futbollit|Ukrainës]] në çerek-finale; golin e parë të shënuar nga [[Gianluca Zambrotta]] dhe një nga dy golat e Luca Tonit.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/06/speciale/altri/2006mondialipartite/ucraina-italia/ucraina-italia.html|title=La difesa era perfetta, ora anche l'attacco Doppietta Toni, Ucraina sconfitta|trans-title=Mbrojtja ishte e përkryer, tani gjithashtu edhe sulmu Toni dopietë, Ukraina mposhtet|work=la Repubblica|language=it|date=30 qershor 2006|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Totti gjithashtu shënoi edhe një gol me penalltinë minutat shtesë në ndeshjen e raundit të 16-tave kundër [[Kombëtarja australiane e futbollit|Australisë]] duke i dhënë Italisë fitoren 1–0 më 26 qershor,<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/06/speciale/altri/2006mondialipartite/italia-australia/italia-australia.html|publisher=La Repubblica|title=Mondiali, l'Italia nei quarti Totti su rigore: vittoria al 95'|trans-title=Botërori, Italia në çerek-finale Totti nga penalltia: fitore në minutën e 95të|language=it|date=26 qershor 2006|accessdate=29 janar 2015}}</ref> dhe gjithashtu mori pjesë në aksionin e golit të Del Pieros në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]] në gjysëm-finale, që lejoi Italinë të shkonte në finale.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/07/05/sports/05iht-wcitaly.2120840.html?pagewanted=all&_r=0|title=Italy 2, Germany 0: Jinx holds as Italians reach final&nbsp;– Sports&nbsp;– International Herald Tribune|trans-title=Itali 2, Gjermani 0: Tersi vazhdon me Italianët që arrijnë finalen|publisher=The New York Times|language=en|author=Roger Cohen|date=5 korrik 2006|accessdate=27 korrik 2016}}</ref> Gjatë turnamentit, Totti bëri 185 pasime dhe gjuajti 19 herë;<ref name=blitzquotidiano/> si mirënjohje për një turnament të mirë, ai u zgjodh në Skuadrën All-Star.<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=31923.html#iazzurrii+prominent+all+star+team|title=Azzurri prominent in All Star Team|trans-title=Të kaltrit dominues në Skuadrës All-Star|publisher=FIFA.com|language=en|date=7 korrik 2006|accessdate=31 maj 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100614214225/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid%3D31923.html#iazzurrii+prominent+all+star+team|archivedate=14 qershor 2010|df=dmy-all}}</ref> ===Pensionimi=== Totti shfaqi qëllimin e tij për t'u tërhequr nga kombëtarja pas Kupës së Botës 2006, por nuk mbajti një vendim zyrtar dhe qëndroi i pavendosur, dhe gjatë asaj kohe nuk u thirr në skuadër. Totti e bëri vendimin e tij zyrtar më 20 korrik 2007, në fillim të [[2007–08 Serie A|sezonit 2007–08]], për shkak të problemeve fizike,<ref>{{cite news|url=http://www.corriere.it/Primo_Piano/Sport/2007/07_Luglio/20/totti_lascia_nazionale.shtml|title=Totti dice addio alla Nazionale|trans-title=Totti i thotë lamtumirë kombëtares|publisher=Corriere della Sera|language=it|date=20 korrik 2007|accessdate=29 janar 2015}}</ref> dhe qëillimit të tij për t'u përqëndruar vetëm te Roma.<ref name="gazzetta.it"/> Trajneri i Italisë në atë kohë, [[Roberto Donadoni]], u përpoq të binde Tottin për t'u rikthyer për kualifikueset e [[UEFA Euro 2008|Euro 2008]] por nuk ja doli mbanë.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6908413.stm|title=Totti ends international career|trans-title=Totti i jep fund karrierës ndërkombëtare|publisher=BBC Sport|language=en|date=20 korrik 2007|accessdate=1 qershor 2012}}</ref> Pas rikthimit të Marcello Lippit si trajner i kombëtares pas mbarimit të Euro 2008, Totti lajmëroi se do të luante në [[2010 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2010]] në Afrikën e Jugut nëse do të thirrej;<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/02-01-2010/totti-apertura-mondiale-602515730259.shtml|title=Totti, apertura Mondiale "Se Lippi chiama dico sì"|trans-title=Totti, i hapur rreth Botërorit "Nëse Lippi më thërret i them po"|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=2 janar 2010|accessdate=29 janar 2015}}</ref> megjithatë, nuk kishte asnjë deklaratë zyrtare nga Totti ose Lippi për një rikthim të mundshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2009/oct/13/francesco-totti-return-italy|title=Francesco Totti considers Italy comeback|trans-title=Francesco Totti mendon rikthimin me Italinë|publisher=The Guardian|language=en|date=13 tetor 2009|accessdate=13 korrik 2014}}</ref> Totti megjithatë nuk ishte pjesë e listës finale prej 23 lojtarësh për finalet e turnamentit. Italia u eliminua që në fazën e grupeve, duke dështuar të fitonte ndonjë ndeshje, duke e mbyllur grupin në vendin e fundit, duke regjistuar performancën e tyre më negative në një Botëror. [[Diego Maradona]] dhe ish shokët e kombëtares [[Fabio Cannavaro]] dhe [[Gianluigi Buffon]] thanë se një nga arsyjet e eliminimit të shpejtë të Italisë ishte mungesa e lojtarëve krijues si Totti në skuadër.<ref>{{cite web|url=http://www.forzaroma.info/2010/06/26/maradonaqlitalia-eliminata-mi-dispiace-ma-ci-voleva-uno-come-tottiq-21779/27549|title=Maradona:"L'Italia eliminata? Mi dispiace, ma ci voleva uno come Totti&nbsp;..."|trans-title=Maradona: "Italia e eliminuar? Më vjen keq, ata duhej të merrnin një si Totti..."|publisher=Forzaroma.info|language=it|date=26 qershor 2010|accessdate=13 korrik 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714192852/http://www.forzaroma.info/2010/06/26/maradonaqlitalia-eliminata-mi-dispiace-ma-ci-voleva-uno-come-tottiq-21779/27549|archivedate=14 korrik 2014|df=dmy-all}}</ref> Në mars 2013, pasuesi i Lippit në kombëtare, [[Cesare Prandelli]], tha se do ta konsideronte Tottin për në skuadrën që do të luante në [[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2014]].<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Mondiali/26-03-2014/mondiale-prandelli-balotelli-ascolta-seedorf-tira-fuori-tue-emozioni-80316055172.shtml|title=Mondiale, Prandelli: "Cassano e Totti? Porte aperte in Nazionale"|trans-title=Botërori, Prandelli: "Cassano dhe Totti? Dyert e hapura në kombëtare"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=26 mars 2014|accessdate=29 janar 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://gazzettadireggio.gelocal.it/sport/2013/10/08/news/prandelli-oggi-porterei-totti-ai-mondiali-1.7890792|title=Prandelli: "Oggi porterei Totti ai Mondiali"|trans-title=Prandelli: "Sot e merrja Tottin në Botëror"|publisher=La Gazzetta di Reggio|language=it|date=8 tetor 2013|accessdate=29 janar 2015|archive-date=11 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150511025140/http://gazzettadireggio.gelocal.it/sport/2013/10/08/news/prandelli-oggi-porterei-totti-ai-mondiali-1.7890792|url-status=dead}}</ref> Në tetor 2013, Prandelli tha: "Totti është në një formë fantastike. Gjëndja e tij tani të bën të reflektosh. Nëse Kupa e Botës do të ishte afër, nuk do të kisha dyshime dhe absolutisht do ta thirrja. Por neve do të vlerësojmë gjëndjen e lojtarit një muaj para fillimit të Kupës së Botës."<ref>{{cite news|url=https://theworldgame.sbs.com.au/totti-still-in-prandelli-s-thoughts|title=Totti still in Prandelli's thoughts|trans-title=Totti ende në mendimet e Prandellit|publisher=SBS|language=en|date=8 tetor 2013|accessdate=11 dhjetor 2017}}</ref> Megjithatë, kur koha erdhi për të emëruar listën e 23 lojtarëve, trajneri nuk e përfshiu kapitenin e Romës, duke preferuar të përqëndrohej tek lojtarët e rinjë.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/15-05-2014/prandelli-intervista-esclusiva-forum-totti-rossi-cassano-balotelli-berlusconi-immobile-80680254974.shtml|title=Prandelli: "Italia da finale. Totti? Ci avevo pensato, Immobile come Pablito"|trans-title=Prandelli: "Italia nga finalja. Totti? Kisha menduar për këtë, Immobile si Pablito"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|first1=Andrea|last1=Elefante|first2=Sebastiano|last2=Vernazza|date=16 mars 2014|accessdate=29 janar 2015}}</ref> Disa në media e kritikuan këtë vendim, përfshirë edhe ish lojtarin e kombëtares braziliane [[Cafu]], i cili kishte qënë edhe shok i Tottit tek Roma, i cili zbuloi se do t'i kishte pëlqyer të shihte Tottin të garonte me Italinë në Kupën e Botës në Brazil, duke shtuar se preferonte kapitenin e Romës para [[Cristiano Ronaldo]]s dhe [[Lionel Messi]]t.<ref>{{cite web|url=http://forzaitalianfootball.com/2014/06/cafu-messi-or-ronaldo-i-say-totti/|title=Cafu: Messi Or Ronaldo? I Say Totti|trans-title=Cafu: Messi ose Ronaldo? Un them Totti|publisher=Forza Italian Football|language=en|date=20 qershor 2014|accessdate=13 korrik 2014}}</ref> Pa Tottin, Italia u eliminua në fazën e grupeve për të dytën edicion rresht, duke përfunduar këtë herë në vendin e tretë.<ref>{{cite web|url=http://globalnews.ca/news/1413275/world-cup-italy-bounced-from-world-cup-in-1-0-loss-to-uruguay/|title=WORLD CUP: Italy bounced from World Cup in 1–0 loss to Uruguay|trans-title=Kupa e Botës: Italia kërcen nga Kupa e Botës me një humbje 1–0 ndaj Uruguajit|publisher=Global News|language=en|date=24 qershor 2014|accessdate=13 korrik 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/foto/calcio/mondiali_2014/girone-d/italia/2014/06/24-91707_3/Italia+fuori+dal+Mondiale%3A+il+web+rimpiange+Totti|title=Italia fuori dal Mondiale: il web rimpiange Totti|trans-title=Italia jashtë Botërorit: web-i keqardhje për Tottin|publisher=Corriere dello Sport|language=it|date=24 qershor 2014|accessdate=13 korrik 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714174652/http://www.corrieredellosport.it/foto/calcio/mondiali_2014/girone-d/italia/2014/06/24-91707_3/Italia+fuori+dal+Mondiale%3A+il+web+rimpiange+Totti|archivedate=14 korrik 2014|df=dmy-all|url-status=dead}}</ref> Në maj 2016, disa dëmtime në ekipin e Italisë, si dhe mundësitë e pakta në sulm dhe forma e mirë e Tottit si zëvëndësues për Romën, bënë që disa media të thirrnin trajnerin [[Antonio Conte]] për të grrumbulluar Tottin si zëvëndësues në skuadrën që do të luante në [[UEFA Euro 2016|Euro 2016]]; megjithatë, ai u la jashtë sërisht në listën paraprake prej 30 lojtarësh për turnamentin.<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/en/news/should-totti-go-to-euro-2016-vote-now-653726|title=Should Totti go to Euro 2016? VOTE NOW!|trans-title=A duhet të shkojë Totti në Euro 2016? Votoni tani!|publisher=Calciomercato.com|language=en|date=3 maj 2016|accessdate=9 maj 2016|archive-date=1 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201034734/http://www.calciomercato.com/en/news/should-totti-go-to-euro-2016-vote-now-653726|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/05/30/italy-euro-2016-squad/|title=Italy Euro 2016 squad|trans-title=Skuadra e Italisë për Euro 2016|work=The Daily Telegraph|language=en|date=1 qershor 2016|accessdate=1 qershor 2016}}</ref> ==Profili i lojtarit== {{Quote box|width=28%|align=djathtas|quote="Një lojtar i madh! Çfarë fenomeni!"|source=— Komenti i [[Lionel Messi]]t pas përvjetorit të 50të të [[Trofeu Joan Gamper|Trofeut Joan Gamer]], ndërmjet Barcelonës dhe Romës.<ref>{{cite news|url=http://www.weloba.com/messi-to-totti-what-a-phenomenon|title=Messi to Totti: "What a phenomenon"|trans-title=Messi për Tottin: "Çfarë fenomeni"|publisher=Weloba.com|language=en|date=6 gusht 2015|accessdate=8 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909035754/http://www.weloba.com/messi-to-totti-what-a-phenomenon|archive-date=9 shtator 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Messi, omaggio a Totti su Instagram: "Un grande, che fenomeno"|trans-title=Messi, nderim Tottit nga Instagrami: "Një lojtar i madh! Çfarë fenomeni"|url=http://www.repubblica.it/sport/2015/08/06/foto/messi_foto_con_totti_un_grande_che_fenomeno_-120509283/1/#1|publisher=la Repubblica|language=it|date=6 gusht 2015|accessdate=8 shtator 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=Messi sobre Totti: "¡Qué fenómeno!"|trans-title=Messi për Tottin: "¡Çfarë fenomeni!"|url=http://www.directvsports.net/noticias/article/uuid/11yqm3wxi0q9o1dyv8a0cy6qvz/messi-sobre-totti-que-fenomeno|publisher=DIRECTV sports|language=es|date=6 gusht 2015|accessdate=8 shtator 2015|archive-date=2 tetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002175846/http://www.directvsports.net/noticias/article/uuid/11yqm3wxi0q9o1dyv8a0cy6qvz/messi-sobre-totti-que-fenomeno|url-status=dead}}</ref>}} {{Quote box|width=28%|align=djathtas|quote="Totti është një artist i futbolli, një numër 10 i vërtet."|source=— [[Michel Platini]], ish mesfushor francez dhe ish presidenti i [[UEFA]]-s.<ref>{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/platini-totti-artista-del-calcio-46179|title=Platini: "Totti artista del calcio"|trans-title=Platini: "Totti artist i futbollt"|publisher=TuttoMercatoWeb|language=it|date=27 dhjetor 2006|accessdate=24 prill 2014}}</ref>}} {{Quote box|width=28%|align=djathtas|quote="Totti është i pavdekshëm dhe simboli i sportit tonë. Jam i penduar vetëm që nuk kam punuar me të."|source=—[[Carlo Ancelotti]], ish mesfushor italian dhe trajner që ka fituar Ligën e Kampioneve tre herë.<ref>{{cite news|url=http://www.asromachannel.eu/notizie-as-roma/as-roma-2/ancelotti-su-totti-e-immortale-e-il-simbolo-di-questo-sport-dispiace-non-averlo-allenato-ma-mai-dire-mai-18974|title=ANCELOTTI SU TOTTI: "E' IMMORTALE E IL SIMBOLO DI QUESTO SPORT. DISPIACE NON AVERLO ALLENATO, MA MAI DIRE MAI"|trans-title=Ancelotti për Tottin: "Është i pavdekshëm dhe simbol i këtij sporti. Më vjen keq vetëm që nuk kam punuar kurrë me të"|publisher=As Roma Channel|language=it|date=29 dhjetor 2014|accessdate=8 shtator 2015}}</ref>}} Totti konsiderohet si një nga talentet italian më të mëdhenj të të gjitha kohërave, si dhe nga disa si lojtari më i mirë italian.<ref name="Roma, è Totti il miglior calciatore italiano di sempre?"/><ref name="Roma, Totti nella storia. Genoa ko, -5 dal Milan"/><ref name="Rivera vota Totti"/> Gjatë karrierës së tij, Totti luajti më së shumti si një numër 10 klasik, duke funksionuar si [[Mesfushori|mesfushor sulmues]], [[Mesfushori|organizator]], ose si sulmues i tërhequr mbrapa sulmuesit kryesor;<ref name="Francesco Totti (attaccante e trequartista)">{{cite web|url=http://www.asroma-calcio.com/roma-squadra-calcio/totti.html|title=Francesco Totti (attaccante e trequartista)|trans-title=Francesco Totti (sulmues apo organizator)|publisher=A.S. Roma Calcio|language=it|accessdate=15 qershor 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061016100055/http://www.asroma-calcio.com/Roma-squadra-calcio/totti.html|archivedate=16 tetor 2006}}</ref><ref name="chameleon">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/Francesco-Totti/The-Tactical-Chameleon-part-1|title=Totti the tactical chameleon|trans-title=Totti kameleoni taktik|publisher=Football Italia|language=en|author1=Gaby McKay|accessdate=11 prill 2017}}</ref> në vitet e tjera me Romën ai filloi të luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] i vetëm.<ref name="Attacchi d'Europa Scontro tra titani">{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2007/06_Giugno/24/attacchi.html|title=Attacchi d'Europa Scontro tra titani|trans-title=Sulmuesit e Evropës përplasje mes titanësh|publisher=La Gazzetta dello Sport|author=Riccardo Pratesi|language=it|date=24 qershor 2007|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> Totti ishte një lojtar elgant i klasit botëror, me dhunti teknike dhe njohuri për lojën. Ai gjithashtu ishte një mesfushor sulmues taktik dhe i shkathët, i aftë për të luajtur në çdo pozicion të sulmit, dhe ndonjëherë pozicionoheshe si anësor ose mesfushor qëndror gjatë kohës së Zdeněk Zeman.<ref name="Why Stop Now?">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/04/17/sports/soccer/20-creative-years-of-francesco-totti-why-stop.html?_r=0|title=After 2 Decades of Creativity: Why Stop Now?|trans-title=Pas 2 dekadash krijueshmërije? Pse të ndaloj tani?|publisher=The New York Times|language=it|author=Rob Hughes|date=16 prill 2013|accessdate=20 prill 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2012/06/04/3147225/returnfalse|title=Lamela come Totti: con Zeman si torna al 1997, quando Totti ricamava all'ala. 'Coco' può diventare nuovo idolo della sinistra|trans-title=Lamela si Totti: me Zeman kthehet 1997, kur Totti luante në krah. 'Coco' mund të bëhet idhulli i ri në të majtë|language=it|date=4 qershor 2012|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> Gjatë gjatë kohës së Luciano Spallettit dhe Rudi Garcias ai luante si numër 9 falso.<ref name="Attacchi d'Europa Scontro tra titani"/><ref name="great team tactics"/><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2009/oct/27/the-question-false-nines-jonathan-wilson|title=The Question: Why are teams so tentative about false nines?|trans-title=Pyetja: Pse ekipet janë kaq provues për numrat nëntë fals?|publisher=The Guardian|language=en|author=Jonathan Wilson|date=27 tetor 2009|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> Nën drejtimin e Luis Enriques, Totti ndonjëherë luante në një rol më krijues në mesfushë, duke funksionuar si organizator i tërhequr.<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/la-roma-a-bologna-due-rossi-e-totti-registi-877298|title=La Roma è cambiata: De Rossi e Totti registi|trans-title=Roma ka ndryshuar: De Rossi dhe Totti organizator të tërhequr|publisher=Calciomercato|language=it|author=Valerio Nasetti|date=22 dhjetor 2012|accessdate=18 janar 2016}}</ref> [[Skeda:Totti back 2011.jpg|parapamje|upright|majtas|Totti mbajti fanellën me numrin për pjesën më të madhe të karrierës me Romën.]] Gjatë kohës që Totti ishte një golashënues profilik, ai njihej për kontrollin e topit, vizionin, krijueshmërinë, dhe pasimin, gjithashtu edhe aftësinë për t'i dhënë mesfushës shpjetësi dhe për të dhënë asiste shokëve të skuadrës. Një nga karakteristikat e Tottit ishin edhe pasimet e tij pa shikim ose pasimet me takë, në veçanti kur mbante topin ose kur luante me kurriz në sulm. Gjatë karrierës së tij, Totti mori vlerësime nga ekspertët për vizionin e tij të shkëlqyer, teknikën, dhe pasimet e gjata të sakta.<ref name="Roma, Totti punta ai mille tacchi">{{cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/articoli/89072/roma-totti-punta-ai-mille-tacchi.shtml|title=Roma, Totti punta ai "mille tacchi"|trans-title=Roma, Totti vë në dukje "mijë këmbë"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=8 shtator 2012|accessdate=15 qershor 2015|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924131517/http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/articoli/89072/roma-totti-punta-ai-mille-tacchi.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/premium/plus/Calcio/Squadre/Roma/08-09-2012/totti-insegue-tacco-n-1000-912544472134.shtml|title=Totti, altro traguardo Insegue il tacco n° 1000|trans-title=Totti, një tjetër gol, ai ndjek takën nr. 1000|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author=Andrea Pugliese|date=8 shtator 2012|accessdate=16 shkurt 2016}}</ref><ref name="=Del Piero, Totti e Baggio la fantasia al potere">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/calcio/fantasisti/fantasisti/fantasisti.html|title=Del Piero, Totti e Baggio la fantasia al potere|trans-title=Del Piero, Totti dhe Baggio fantazia e forcës|publisher=la Repubblica|language=it|author=Andrea Di Nicola|date=6 tetor 2001|accessdate=16 shkurt 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/roma/2015/11/11-5783810/la_roma_e_il_rientro_di_totti/?cookieAccept|title=La Roma e il rientro di Totti|trans-title=Roma dhe rihyrja e Tottit|publisher=Corriere dello Sport|language=it|date=11 tetor 2015|accessdate=16 shkurt 2016}}</ref> Për shkak të lëvizjeve të shumta dhe aftësive të mëdha, roli i tij është konsideruar si një sulmues qëndror puntor, joegoist dhe dinamik, njohur si ''centravanti di manovra'' në italisht.<ref name="Goals"/><ref name="Attacchi d'Europa Scontro tra titani"/> I njohur për punën e tij, jetëgjatësinë, dhe vullnetin për të kontribuar në mbrojtje, Totti ju nënshtrua një zhvillimi atletik gjatë kohës së tij me Zeman: ai ju nënshtua një programi forcimi muskujsh për t'ju përshtatur ritmit të futbollit të shekullit të 21të, duke marrë forcë fizike, rezistencë, dhe forcë për të gjuajtur; ai gjithashtu fitoi shpejtësi, gjë që i lejoi të kishte një nivel vazhdimësie në karrierë.<ref name="Rome's greatest son"/><ref name="Totti, più muscoli al servizio della fantasia">{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/novembre/07/Totti_piu_muscoli_servizio_della_co_0_9811078539.shtml|title=Totti, piu' muscoli al servizio della fantasia|trans-title=Totti, më shumë muskuj në shërbim të fantazisë|work=Corriere della Sera|author=Giorgio Rondelli|language=it|date=7 dhjetor 1998|accessdate=22 prill 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2000/jun/24/euro2000.sport8|title=Del Piero fuels passionate debate|trans-title=Del Piero mbush debatin pasionant|publisher=The Guardian|language=en|author=Paddy Agnew|date=24 qershor 2000|accessdate=25 tetor 2016}}</ref> Gjatë karrierës së tij, Totti shfrytëzoi balancën, aftësitë dribluese dhe shpejtësinë për të kaluar kundërshtarët; pavarësisht se ishte një këmbë-djathtë natyral, ai zotëronte një gjuatje të fuqishme dhe të saktë me të dyja këmbët si brënda dhe jashtë zone,<ref name="Rivera vota Totti"/><ref name="Francesco Totti (attaccante e trequartista)"/><ref name="Roma, Totti punta ai mille tacchi"/><ref name="=Del Piero, Totti e Baggio la fantasia al potere"/> dhe gjithashtu ishte shumë i saktë nga penalltia<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2011/07/17/news/totti_segna_primo_gol-19251032/?refresh_ce|title=Totti lascia subito il segno "Ancora tanto da lavorare"|trans-title=Totti menjëherë lë shënjen "Kemi shumë për të punuar"|publisher=la Repubblica|language=it|date=17 korrik 2011|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> dhe goditjet e dënimit.<ref name="Totti:Goal, musica, emozioni"/><ref>{{cite web|url=http://www.asromachannel.eu/notizie-as-roma/serie-a-totti-al-sesto-posto-nella-classifica-dei-re-dei-calci-di-punizione-dal-2005-ad-oggi-39198|title=Serie A, Totti al sesto posto nella classifica dei re dei calci di punizione dal 2005 ad oggi|trans-title=Serie A, Totti në vendin e gjashtë në renditjen e mbretërve të goditjeve të dënimit nga 2005 e deri tani|publisher=A.S. Roma Channel|language=it|date=11 maj 2015|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> Totti gjithashtu ka shënuar disa gola me gjuajtje parabël, dhe e përdorte shpesh këtë tenikë në ekzekutimet e penalltive, që njihej si teknika ''cucchiaio'' ("luga" në italisht);<ref name="Auguri Panenka, l'inventore del cucchiaio">{{cite news|url=http://sport.ilmessaggero.it/calcio/news/panenka-inventore-cucchiaio-totti-voeller-zidane/1042245.shtml|title=Auguri Panenka, l'inventore del "cucchiaio": da Voeller a Zidane e Totti, ecco i suoi eredi|trans-title=Gëzuar Panenka, shpikësi i "cucchiao" nga Voller tek Zidane tek Totti, ja trashëgimtarët e tij|publisher=[[Il Messaggero]]|language=it|author=Benedetto Saccà|date=1 dhjetor 2014|accessdate=15 qershor 2015|archive-date=17 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817081023/http://sport.ilmessaggero.it/calcio/news/panenka-inventore-cucchiaio-totti-voeller-zidane/1042245.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>Në zhargonin e [[Futbolli|futbollit]] [[Italia|italian]], ''fare il cucchiaio'' ({{lang-sq|bëj "lugën"}}, ''bëj një gjuajtje "lugë"'')</ref> një nga golat më të shquar që Totti shënoi duke përdorur këtë teknikë ishte penalltia në gjysëm-finalen e Euro 2000 kundër Hollandës në fitoren ndaj tyre me penallti.<ref name="Auguri Panenka, l'inventore del cucchiaio"/> Një tjetër gol i famshëm i Tottit me këtë teknikë ishte edhe ai ndaj Interit, kur ai në fillim dribloi Marco Materazzin para se të mposhte portierin [[Júlio César Soares Espíndola|Júlio César]] me parabël; ky gol u shpall si goli më i bukur i Serie A për [[2005–06 Serie A|sezonin 2005–06]].<ref>{{cite news|url=http://video.repubblica.it/sport/totti-i-cinque-gol-indimenticabili-il-pallonetto-contro-l-inter/121245/119730|title=Totti, i cinque gol indimenticabili: il pallonetto contro l'Inter|trans-title=Totti, pesë gola të paharrueshëm: parabola kundër Interit|publisher=la Repubblica|language=it|author=Pier Luigi Pisa|date=4 mars 2013|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> Ai shënoi një gol tjetër me këtë teknikë edhe në derbin e kryeqytetit kundër Lazios në vitin 2002 që u mbyll me fitoren 5–1 të Romës.<ref>{{cite news|url=http://video.repubblica.it/sport/totti-la-rete-nel-derby-del-2002/121249?video|title=Totti, la rete nel derby del 2002|trans-title=Totti, goli i derbit në 2002|publisher=la Repubblica|language=it|author=Pier Luigi Pisa|date=4 mars 2013|accessdate=15 qershor 2015}}</ref> Titulli i autobiografisë së Tottit të publikuar në vitin 2006, '''Tutto Totti: Mo je faccio er cucchiaio'' (shqip: E gjitha rreth Tottit, Do t'i shënoj me parabël) i referohet kësaj teknike, si dhe deklaratës që ai i bëri shokëve të skuadrës kombëtare para se të godiste penalltinë e tij në gjysëm-finalen e Euro 2000 kundër Hollandës.<ref name="Mo je faccio er cucchiaio"/><ref name="Auguri Panenka, l'inventore del cucchiaio"/> Duke shërbyer si kapiten i Romës për shumë vite, aftësitë e Tottit si udhëheqës janë vlerësuar.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/44948/totti-leadership|title=Totti on leadership|trans-title=Totti për lidershipin|publisher=Football Italia|language=en|date=7 shkurt 2014|accessdate=2 tetor 2016}}</ref> Pavarësisht talentit dhe aftësisë, Totti ndonjëherë është kritikuar edhe për sjelljen e tij dhe mungesën e disiplinës në fushë, që i ka kushtuar atij të shkaktojë faulle të rënda dhe të merrte kartona të panevojshëm; me 11 kartonë të kuq, Totti është lojtari i gjashtë në historinë e Serie A për numrin e kartonëve të kuq.<ref>{{cite news|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20101101/football/ranieri-defends-irate-totti-after-red-card.334125|title=Ranieri defends irate Totti after red card|trans-title=Ranieri mbron nevrikun Totti pas kartonit të kuq|publisher=[[Times of Malta]]|language=en|date=1 dhjetor 2010|accessdate=2 tetor 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://romanews.eu/it,a112023/Totti-11-Espulsioni-Nessuno-Rosso-Come-Lui-Giocatori-In-Attivita-Serie-Br,m82|title=Totti, 11 espulsioni. Nessuno ‘rosso' come lui tra i giocatori in attività della Serie A|trans-title=Totti, 11 dalje nga fusha. Asnjë i 'kuq" si ai mes lojtarëve aktiv në Serie A|publisher=RomaNews.eu|language=it|accessdate=11 shtator 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808122414/http://romanews.eu/it,a112023/Totti-11-Espulsioni-Nessuno-Rosso-Come-Lui-Giocatori-In-Attivita-Serie-Br,m82|archivedate=8 gusht 2014|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.contra-ataque.it/2016/02/16/calciatori-espulsi-serie-a-montero.html|title=I calciatori più espulsi nella storia della Serie A: Montero irraggiungibile|trans-title=Lojtarët me më shumë dalje me karton të kuq në historinë e Serie A: Montero i paarritshëm|publisher=contra-ataque.it|language=it|author1=Claudio Agave|date=16 shkurt 2016|accessdate=2 maj 2017|archive-date=1 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170601024056/http://www.contra-ataque.it/2016/02/16/calciatori-espulsi-serie-a-montero.html|url-status=dead}}</ref> ===Festimet e golave=== Totti njihet për festimet e tij të golave humoristik dhe të pasur. Një nga festimet e tij në të famshme erdhi më 11 prill 1999 në derbin e dytë të kryeqytetit të [[1998–99 Serie A|sezonit 1998–99]], kur ai shënoi në minutat e fundit të ndeshjes dhe festoi duke njerë një mesazh poshtë fanellës që lexonte ''"Vi ho purgato ancora"'' ("Ju spastrova sërisht ju djema"), duke ju referuar derbit të fundit kundër Lazios që u luajt më 29 nëntor 1998 ku Totti ndihmoi Romën të kthente rezultatin nga 1–3 në 3–3 duke asistuar në fillim golin e [[Eusebio Di Francesco]]s para se të shënote vetë.<ref name="roma.repubblica.it">{{cite web|title=Dal "Sei unica" al selfie, tutte le esultanze di capitan Totti nei derby|trans-title=Nga "je unik" tek një selfie, të gjitha festimet e kapiten Tottit në derbin e Romës|url=http://roma.repubblica.it/cronaca/2015/01/12/foto/dal_sei_unica_al_selfie_tutte_le_esultanze_di_capitan_totti-104794789/1/#1|publisher=La Repubblica|accessdate=4 maj 2015|language=it|date=12 janar 2015}}</ref> Pasi shënoi një tjetër gol në derbi, Totti mori një kamer në anë të fushës dhe e drejtoi tek tifozët e Romës.<ref name="roma.repubblica.it"/> Në festimet e golave të tij, Totti ka shpalosur disa mesazhe poshtë fanellës së tij ndër vite, përfshirë edhe dy për gruan e tij; ''"6 Unica"'' ("Je unike") dhe ''"6 Sempre Unica"'' ("Je sërisht unike").<ref name="roma.repubblica.it"/> Një mesazh tjetër ishte politik: ''"Liberate Giuliana"'' ("Liri për Giulianan") në nder të [[Giuliana Sgrena]], një gazetare italiane që u rrëmbye në vitin 2005 nga kryengritësit në [[Iraku|Irak]] por më pas u lirua. Mesazhi i tij më i fundit ishte ''"Scusate il Ritardo"'' ("Më vjen keq për vonesën"), një mesazh të cilin e shfaqi më 8 janar 2012 si një falje kërkuar tifozëve për mungesën e golave pasi shënoi golin e parë të sezonit kundër Chievos.<ref name="roma.repubblica.it"/> Si një nderim për gruan e tij shtatëzan në atë kohë, [[Ilary Blasi]], Totti imitoi një skenë lindjeje duke vendosur topin posht fanellës së tij dhe duke u shtrirë në tokë gjatë kohës që shokët e skuadrës hiqnin topin. Rituali i tij i zakonshëm kur ai vendos gishtin në gojë pas çdo goli të shënuar filloi pas lindjes së djalit të tij dhe vazhdoi edhe pas lindjes së vajzës. Blasi zbuloi se Totti e bënë këtë festim edhe në nderim të saj e jo vetëm të fëmijëve.<ref>{{cite web|url=http://www.francescototti.com/main.html|title=Face to Face|trans-title=Ball për ball|accessdate=1 qershor 2012|publisher=Totti.com|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120615170114/http://www.francescototti.com/main.html|archivedate=15 qershor 2012|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.footballitaliano.org/2626/tottis-goal-celebration-is-for-wife-blasi.html|title=Totti's Goal Celebration Is For Wife Blasi|trans-title=Festimi i golit të Totti është për gruan e tij Blasi|date=5 janar 2009|accessdate=31 maj 2011|publisher=Football Italiano|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100113115443/http://www.footballitaliano.org/2626/tottis-goal-celebration-is-for-wife-blasi.html|archivedate=13 janar 2010}}</ref> Më 11 janar 2015, Totti shënoi një dopietë në derbin kundër Lazios që u mbyll në barazim 2–2 pasi Roma ishte në disavantazh të dyfishtë; pasi shënoi ai bëri një selfie me tifozët e Romës.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/30719796|title=Roma 2–2 Lazio|publisher=BBC Sport|language=en|date=11 janar 2015|accessdate=16 prill 2016}}</ref> ==Pas pensionimit== Më 17 korrik 2017, Totti konfirmoi tërheqjen nga futbolli profesionist dhe gjithashtu lajmëroi se kishte pranuar një ofertë nga Roma për t'u bërë drejtori sportiv i klubit.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/as-roma/story/3159323/francesco-totti-confirms-retirement-and-accepts-offer-to-be-club-director-at-roma|title=Francesco Totti confirms retirement, accepts offer as club director at Roma|trans-title=Francesco Totti konfirmon tërheqjen, pranon një ofertë si drejtor sportiv tek Roma|publisher=ESPN FC|language=en|author1=Ben Gladwell|date=17 korrik 2017|accessdate=17 korrik 2017}}</ref> Më 18 shtator, Totti filloi të studionte në kurs për të marrë liçensën UEFA B të trajnimit.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/as-roma/story/3207932/roma-director-francesco-totti-starts-uefa-b-licence-coaching-course|title=Roma director Francesco Totti starts UEFA B Licence coaching course|trans-title=Drejtori sportiv i Romës Francesco Totti fillon kursin e trajnerimit UEFA B|publisher=ESPN FC|language=en|author1=Ben Gladwell|date=19 shtator 2017|accessdate=21 shtator 2017}}</ref> Ai hoqi dorë nga kursi dy javë më vonë për shkak të angazhimit të tij si drejtor sportiv i Romës; ai u zëvëndësua nga ish shoku i tij i skuadrës Simone Perrotta.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/as-roma/story/3220213/roma-director-francesco-totti-withdraws-from-coaching-course-after-two-weeks|title=Roma director Francesco Totti quits coaching course after two weeks|trans-title=Drejtori sportiv i Romës Francesco Totti heq dorë nga kursi pas dy javësh|publisher=ESPN FC|language=en|author1=Ben Gladwell|date=4 tetor 2017|accessdate=5 tetor 2017}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== Burimi: <ref name="ASROMA-Profile"/> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |- !rowspan=2 style="width: 100pt"|Klubi !rowspan=2|Sezoni !colspan=3|Liga !colspan=2|Kupa¹ !colspan=2|Evropa² !colspan=2|Tjetër³ !colspan=2|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan=25|[[A.S. Roma|Roma]] |[[1992–93 Serie A|1992–93]] |rowspan=25|[[Serie A]] |2||0||0||0||colspan=2|—||colspan=2|—||2||0 |- |[[1993–94 Serie A|1993–94]] |8||0||2||0||colspan=2|—||colspan=2|—||10||0 |- |[[1994–95 Serie A|1994–95]] |21||4||4||3||colspan=2|—||colspan=2|—||25||7 |- |[[1995–96 Serie A|1995–96]] |28||2||1||0||7||2||colspan=2|—||36||4 |- |[[1996–97 Serie A|1996–97]] |26||5||1||0||3||0||colspan=2|—||30||5 |- |[[1997–98 Serie A|1997–98]] |30||13||6||1||colspan=2|—||colspan=2|—||36||14 |- |[[1998–99 Serie A|1998–99]] |31||12||3||1||8||3||colspan=2|—||42||16 |- |[[1999–2000 Serie A|1999–2000]] |27||7||2||0||5||1||colspan=2|—||34||8 |- |[[2000–01 Serie A|2000–01]] ||30||13||2||1||3||2||colspan=2|—||35||16 |- |[[2001–02 Serie A|2001–02]] ||24||8||0||0||11||3||1||1||36||12 |- |[[2002–03 Serie A|2002–03]] ||24||14||5||3||6||3||colspan=2|—||35||20 |- |[[2003–04 Serie A|2003–04]] ||31||20||0||0||1||0||colspan=2|—||32||20 |- |[[2004–05 Serie A|2004–05]] ||29||12||7||3||4||0||colspan=2|—||40||15 |- |[[2005–06 Serie A|2005–06]] ||24||15||2||0||3||2||colspan=2|—||29||17 |- |[[2006–07 Serie A|2006–07]] ||35||26||5||2||9||4||1||0||50||32 |- |[[2007–08 Serie A|2007–08]] |25||14||3||3||6||1||1||0||35||18 |- |[[2008–09 Serie A|2008–09]] ||24||13||0||0||7||2||1||0||32||15 |- |[[2009–10 Serie A|2009–10]] |23||14||2||0||6||11||colspan=2|—||31||25 |- |[[2010–11 Serie A|2010–11]] |32||15||0||0||7||2||1||0||40||17 |- |[[2011–12 Serie A|2011–12]] ||27||8||2||0||2||0||colspan=2|—||31||8 |- |[[2012–13 Serie A|2012–13]] |34||12||3||0||colspan=2|—||colspan=2|—||37||12 |- |[[2013–14 Serie A|2013–14]] |26||8||3||0||colspan=2|—||colspan=2|—||29||8 |- |[[2014–15 Serie A|2014–15]] |27||8||2||0||7||2||colspan=2|—||36||10 |- |[[2015–16 Serie A|2015–16]] |13||5||0||0||2||0||colspan=2|—||15||5 |- |[[2016–17 Serie A|2016–17]] |18||2||4||1||6||0||colspan=2|—||28||3 |- !colspan=3|Gjithsej karriera !619!!250!!59!!18!!103!!38!!5!!1!!786!!307 |} ¹<small>Përfshirë ndeshjet në [[Coppa Italia]]</small><br/> ²<small>Përfshirë ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] dhe [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]</small><br/> ³<small>Përfshirë ndeshjet në [[Supercoppa Italiana]]</small> ===Kombëtarja=== Burimi: <ref name="Nazionale in cifre: Totti, Francesco" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan=9|[[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] |1998||3||0 |- |1999||6||0 |- |2000||12||4 |- |2001||6||1 |- |2002||6||0 |- |2003||5||1 |- |2004||6||2 |- |2005||5||0 |- |2006||9||1 |- !colspan=2|Gjithsej!!58!!9 |} ==Trofe== ===Klube=== ;Roma<ref name=SW>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/francesco-totti/92/|title=Francesco Totti|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=18 dhjetor 2015}}</ref> *[[Serie A]]: [[2000–01 Serie A|2000–01]] *[[Coppa Italia]]: [[2006–07 Coppa Italia|2006–07]], [[2007–08 Coppa Italia|2007–08]] *[[Supercoppa Italiana]]: [[2001 Supercoppa Italiana|2001]], [[2007 Supercoppa Italiana|2007]] ===Kombëtarja=== ;Italia<ref name=SW/> *[[FIFA Kupa e Botës]]: [[2006 FIFA Kupa e Botës|2006]] ;Italia nën-23<ref name=SW/> *[[Lojërat mesdhetare|Lojërat mesdhetare (nën-23)]]: [[Lojërat mesdhetare 1997|1997]] ;Italia nën-21<ref name=SW/> *[[UEFA Kampionati Evropian nën-21 i Futbollit]]: [[UEFA Kampionati Evropian nën-21 i Futbollit 1996|1996]] ===Personale=== *[[Guerin d'Oro]]: 1998, 2004<ref name="Guerin d'Oro"/> *[[Serie A Futbollisti i ri më i mirë i vitit]]: 1999<ref name="OscarAIC">{{cite web|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/storia-assocalciatori-sergio-campana_6.html|title=L'Associazione Italiana Calciatori (AIC): La Storia|publisher=Storie di Calcio|language=it|accessdate=25 nëntor 2016|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115825/http://www.storiedicalcio.altervista.org/storia-assocalciatori-sergio-campana_6.html|url-status=dead}}</ref> *[[Finalja e UEFA Euro 2000]]: Lojtari i ndeshjes<ref name="tattered international reputation">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2006/jul/10/worldcup2006.sport2|title=Totti fails the final test and leaves a tattered international reputation|trans-title=Totti dështon testin e fundit dhe lë një repucation ndërkombëtar të leckosur|publisher=The Guardian|language=en|first=Jon|last=Brodkin|date=10 korrik 2006|accessdate=18 shkurt 2017}}</ref> *[[UEFA Euro 2000]]: [[UEFA Euro 2000#Çmimet|Ekipi i Turnamentit]]<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/history/memories/newsid=1627525.html|title=UEFA Euro 2000 team of the tournament|trans-title=UEFA Euro 2000 ekipi i turnamentit|publisher=UEFA|language=en|date=1 janar 2011|accessdate=31 mars 2015}}</ref> *[[Futbollisti i Vitit në Serie A]]: 2000, 2003<ref name="Guerin d'Oro"/> *[[European Sports Media#ESM Ekipi i Vitit|ESM Ekipi i Vitit]]: [[European Sports Media#2000.E2.80.9301|2000–01]], [[European Sports Media#2003.E2.80.9304|2003–04]], [[European Sports Media#2006.E2.80.9307|2006–07]]<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/esm-xi.html|title=ESM XI|website=RSSSF|language=en|first=Karel|last=Stokkermans|date=14 mars 2007|accessdate=29 nëntor 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160207144925/http://www.rsssf.com/miscellaneous/esm-xi.html|archivedate=7 shkurt 2016|df=dmy}}</ref> *[[FIFA 100]]<ref name="Pele">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm|title=Pele's list of the greatest|trans-title=Lista e Peles së më të mëdhenjëve|publisher=BBC Sport|language=en|date=4 mars 2004|accessdate=15 qershor 2013}}</ref> *[[Oscar del Calcio#Serie A Goli i vitit|Serie A Goli i vitit]]: 2005, 2006<ref name="Oscar-del-Calcio"/> *[[2006 FIFA Kupa e Botës]] [[2006 FIFA Kupa e Botës#Ekipi All-Star|Ekipi All-Star]]<ref name="France, Italy dominate World Cup all-star squad">{{cite web|url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/france-italy-dominate-world-cup-all-star-squad-1.572395|title=France, Italy dominate World Cup all-star squad|trans-title=Franca, Italia dominojnë ekipin all-star të Kupës së Botës|publisher=CBC Sports|language=en|date=7 korrik 2006|accessdate=27 maj 2015}}</ref> == Referime == {{reflist|3}} ==Bibliografia== * Fernando Acitelli, ''Francesco Totti. Il tribuno di Porta Latina'', Arezzo, Limina, 2002. {{ISBN|88-86713-79-7}} (Francesco Totti. Tribuna e Porta Latina) {{it}} * Mario Sconcerti, ''La differenza di Totti'', Arezzo, Limina, 2004. {{ISBN|88-88551-45-X}} (Diferenca e Tottit) {{it}} * Francesco Bovaio, con Cristiano Ditta, ''Francesco Totti. Semplicemente numero dieci'', Milano, Giunti Editore, 2006. {{ISBN|88-09-04780-X}} (Francesco Totti. Thjeshtë numri dhjetë) {{it}} * Massimo Cecchini, ''Francesco Totti. Vita, parole e impresse dell'ultimo gladiatore'', Roma, Aliberti, 2009. {{ISBN|88-7424-493-2}} (Totti. Jeta, fjalët dhe akti heorik i gladiatorit të fundit) {{it}} * Tonino Cagnucci, ''Francesco Totti. dai politici al cuore'', Roma, Limina, 2010. {{ISBN|88-6041-056-8}} (Francesco Totti. Nga politikanët te zemra) {{it}} * Gianluca Tino, ''L'invasione degli UltraTotti'', Roma, Eraclea, 2010. {{ISBN|88-88771-22-0}} (Pushtimi i UltraTottti) {{it}} * Francesca Spaziani Testa, ''Francesco Totti minuto per minuto'', Firenze-San Casciano V.P, Castelvecchi, 2012. {{ISBN|88-7615-685-2}} (Francesco Totti minut pas minuti) {{it}} * Francesco Costantini, ''Totteide. (Poema epico)'', Roma, Imprimatur, 2013. {{ISBN|88-6830-034-6}} (Totteide. Poema epike) {{it}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons}} * [http://www.francescototti.com/ Faqe zyrtare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902042823/http://www.francescototti.com/ |date=2 shtator 2011 }} {{FIFA 100}} {{Golashënuesit e Serie A}} {{Serie A Futbollisti më i Ri i Vitit}} {{Futbollisti italian i vitit}} {{Serie A Futbollisti i Vitit}} {{Fituesit e Golden Foot}} [[Kategoria:Lindje 1976]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Roma]] [[Kategoria:Futbollistë italianë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren italiane]] [[Kategoria:Futbollistë në A.S. Roma]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:FIFA 100]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2000]] [[Kategoria:Futbollistë në 2002 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2004]] [[Kategoria:Futbollistë në 2006 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] 125l17f1zwrouw8o3shlujizl3ly8y2 0 88538 2940347 1760508 2026-04-12T13:43:35Z Amherst99 14887 2940347 wikitext text/x-wiki {{Memorie kompjuteri}} [[Skeda:Eprom.jpg|thumb|right|250px|EPROM e viteve 70' prej 256 byte]] '''EPROM''', është akronimi i ''erasable programmable read-only memory'', është një memorie vetëm e lexueshme dhe që mund të fshihet nëpërmjet rrezeve [[ultraviolet]]. Behet fjalë për një evoluim të memories [[PROM]] e cila, pasi programohet, nuk mund të jetë më në modifikim gjeneral. EPROM-i në ndryshim nga kjo mund të fshihet totalisht (gjithsesi vetëm për disa herë) dhe të riprogramohet sipas dëshirës. Shpikja e saj, në [[1971]], u bë nga një inxhinier izraelit, [[Dov Frohman]], e nxjerre nga [[Fairchild Semiconductor]] për tu bashkuar me [[Gordon Moore|Moore]], [[Robert Noyce|Noyce]] dhe [[Andrew Grove|Grove]], themelues të shoqërisë [[Intel Corporation|Intel]], të dalë nga Fairchild një vit më parë. == Programimi == [[Skeda:ST Microelectronics M27C256B (2006).jpg|thumb|250px|EPROM e teknologjisë CMOS prej 32 KB (256 Kbit)]] Shkrimi në celulat e një memorieje EPROM realizohet nëpërmjet një fenomeni të veçante. Në fakt kalohet një rryme e forte nëpërmjet ''Drain'' dhe ''Source''. Me një probabilitet të ditur disa elektrone të nxehte arrijnë të hyjnë në ''Gate''. Celula është e programuar kur në gatë është prezentë një ngarkese e tille që të ndezë pajisjen. Ekzistonte një mënyre për të përshpejtuar programimin. Në specifikat e ofruara nga prodhuesi tek koha e sinjalit, ishte e dhënë edhe koha e programimit, d.m.th për sa kohë në [[pin]]in e përcaktuar për këtë funksion duhet të qëndronte tensioni i programimit (Vpp), vlerat ishin në disa dhjetëra milisekonda. Për siguri (për shkak të tolerancës së ndërtuesit), kjo vlerë vendosej disa herë më lart sesa koha e nevojshme për programimin nga një celule e shkruajtur me vlere 0, përderisa në shumë raste përveçse programimit standard, adoptohej metoda e përshtatur, e cila kishte të bënte me 2 veprime të përsëritura disa herë ; ku jepej tension për 1 të 10 e kohës standarde, pasi lexohej celula, cikli përsëritej derisa celula të shfaqej e programuar, në këtë moment jepej tension për një kohë të barabarte me shumën e provave të programimit të mëparshme, në praktikë nëse kishin kaluar në total 15 milisekonda ta çuar celulën 0, jepej tension edhe për 15 milisekonda të tjera, me dyfishimin e kohës së programimit kishte siguri në programimin e bërë. Sigurisht që e gjithë sekuenca kryhej në automatik, e menaxhuar nga [[firmware]] e programuesit të epromit. Në fund të programimit kopjoheshe dritarja me një etiketë ku ishte i vendosur niveli i daljes së mikrokodit, dhe në të njëjtën kohë mbante në eresire cip -in. == Fshirja == [[Skeda:NEC D8749HD.png|thumb|250px|Ky [[Mikrokontrollor]] 8749 ruan programin e tij në një EPROM të brendshme]] Për të shmangur rrezatimin ultraviolet, [[die (elektronike)|die]] i EPROM -it është i pozicionuar në [[package|paketën]] poshtë një dritareje transparente. Në versionet e para, dritarja mbyllej me një cipë të hollë [[kuarc]]i, më vonë u përdor xhami i zakonshëm, duke përdorur sasinë e nevojshme për tu përdorur si një lente për paketën qeramike të kësaj pajisjeje. Fshirja kryhej nëpërmjet një vegle të quajtur Eprom Eraser, një kuti e thjështë që përmbante një llambë me [[rreze UV]] të tipit UV-C dhe një temporizator elektromekanik, që lejonte të vendosje kohën e rrezatimit deri tek një maksimum prej 45 minutash ; fshiresat më të vegjël ishin të pajisur me një llambë në gjendje të fshije në një veprim të vetëm një dyzine epromesh. Fshirja nënkuptonte ti çoje të gjitha bit-et (celula apo lokacione) në vlerë të lartë(1), EPROM-i në këtë pikë rikthehej të ishte i programueshëm. EPROM-et tashme thuajse nuk përdoren me. Janë zëvendësuar nga [[kujtesa rrufe|memoria flash]] dhe [[EEPROM]] që mund të fshihen në mënyre elektrike dhe nuk kanë nevoje të përdoren rrezet UV. == Llojet e EPROM-eve == [[Skeda:Eeprom picto.jpg|thumb|right|250px|Zmadhime të një [[die]] të një EPROM-i]] Janë prodhuar disa lloje EPROM që ndahen midis tyre përveçse kapacitetit të memories në dispozicion edhe për shpejtësinë (kohën e aksesit) dhe për tensionin e punës dhe atë të programimit. Përgjithësuesish çdo programues ka një listë cip-esh, të ndara nëpërmjet prodhuesve, për të automatizuar veprimet në fund të programimit, e cila mund të kryhet në dy mënyra : ti transmetosh programuesit-EPROM dokumentin me kod eksadecimal i cili ndodhet në [[disketa|floppy]] ose [[hard disk]] të një kompjuteri nëpërmjet një ndërfaqeje, ose ta kopjosh direkt përmbajtjen e një EPROM-i në një EPROM bosh. EPROM-et me kapacitet deri 4096 [[byte]] (32768 celula), me sigël komerciale 2732, kishin një pakete me 24 pin, të zëna komplet nga 12 fijet e adresimit, 8 fijet e të dhënave, 1 të seleksionimit cip, 1 për programimin dhe 2 për ushqimin me rryme. Për versionet pasardhëse, duke u nisur nga cip-i i targuar 2764, duke pasur kapacitet të dyfishte (8192 byte për një total 65536 celula), u pa e nevojshme të implementohej një pakete me 28 pin, duke shtuar fijen e 13 të adresimit ; me tej në kohë me shtimin e kapacitetit, edhe paketa me 28 pin nuk mjaftonte. Paketa ishte e gjitha në qeramikë, duke garantuar mbajtjen e forte të dritares. Duke u nisur nga cip-i me kapacitet 8 Kbyte e më sipër, disa prej këtyre llojeve memoriesh u prodhuan edhe duke përdorur teknologjinë [[CMOS]], duke lejuar një reduksion të fortë të konsumit të rrymës si pasoje edhe të një prodhimi më të vogël të nxehtësisë. == Zëra të lidhura == * [[PROM]] * [[EEPROM]] * [[Kujtesa rrufe|Memorie flash]] * [[Transistori]] [[Kategoria:Akronime]] [[Kategoria:ROM]] 3nsd1fm9e10m0m0rbyu5v46hs3zlddp 0 88615 2940593 2939974 2026-04-13T08:16:09Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940593 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Torino | official_name = Città di Torino | native_name = ''Torino'' ([[Gjuha italiane|italisht]])<br />''Turin'' ([[Gjuha piemonteze|piemontisht]]) | settlement_type = [[Komuna (Itali)|Komunë]] | image_skyline = Turin collage.png | image_caption = Kolazh i Torinos | image_flag = Flag of Turin.svg | flag_link = Flamuri i Torinos | image_shield = Torino-Stemma.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|45|4|6|N|7|41|4|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Vendi | subdivision_name = {{flagicon|ITA}} [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Piemonti]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = Torino (TO) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Stefano Lo Russo]] ([[Partia Demokratike e Italisë|PD]]) | elevation_m = 239 | area_total_km2 = 130 | population_total = 862999 | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_density_km2 = auto | population_demonym = torinezë | blank_name = Shenjti mbrojtës | blank_info = [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzori]] | blank1_name = Dita festive | blank1_info = 24 qershor | timezone1 = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 10121–10156 | area_code_type = Prefiksi | area_code = 011 | website = [https://www.comune.torino.it/ Faqja zyrtare] }} '''Torino''' (italisht: ''Torino''; piemontisht: ''Turin'') është një [[qytet]] dhe [[Komuna (Itali)|komunë]] në [[Italia|Italinë]] veriperëndimore, kryeqendra e rajonit [[Piemonti]] dhe e qytetit metropolitan me të njëjtin emër. Qyteti është një nga qendrat historike, ekonomike dhe kulturore më të rëndësishme të Italisë dhe ishte kryeqyteti i parë i Mbretërisë së Italisë nga viti 1861 deri më 1865.<ref name="britannica">[https://www.britannica.com/place/Turin Italy/Turin], ''Encyclopaedia Britannica''. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="turismotorino">[https://turismotorino.org/en/visit/discover-turin Turin], Turismo Torino e Provincia. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Më 31 dhjetor 2024 Torino kishte 862.999 banorë.<ref name="popf">[https://www.comune.torino.it/statistica/dati/circoscrizioni/2024/femmine.pdf Popolazione femminile residente al 31/12/2024], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="popm">[https://www.comune.torino.it/statistica/dati/circoscrizioni/2024/maschi.pdf Popolazione maschile residente al 31/12/2024], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Gjeografia == Torino ndodhet në pjesën perëndimore të fushës së Padanisë, pranë rrjedhës së lumit [[Po]] dhe në afërsi të [[Alpet|Alpeve]] perëndimore.<ref name="turismotorino" /> Komuna ka një sipërfaqe prej 130 km² dhe lartësia zyrtare e qytetit, e matur në Piazza San Giovanni, është 239 m mbi nivelin e detit.<ref name="area">[https://www.comune.torino.it/statistica/osservatorio/territorio_superficie.shtml Territorio e superficie], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref><ref name="alt">[https://www.comune.torino.it/cittagenerale/informazioni-generali/ Informazioni generali], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Historia == Zona e Torinos ishte e banuar që në lashtësi nga taurinasit; më vonë romakët themeluan koloninë ''Julia Augusta Taurinorum''.<ref name="britannica" /> Gjatë Mesjetës dhe epokës moderne qyteti u lidh ngushtë me [[Shtëpia e Savojës|Shtëpinë e Savojës]] dhe u bë një nga qendrat kryesore politike të shtetit savojard.<ref name="britannica" /> Pas bashkimit italian, Torino ishte kryeqyteti i parë i Mbretërisë së Italisë nga 1861 deri më 1865.<ref name="turismotorino" /> Në shekullin XX qyteti u zhvillua fuqishëm si qendër industriale, sidomos në sektorin automobilistik.<ref name="fiat">[https://www.fiat.com/world-of-fiat/brand/fiat-history Fiat history], FIAT. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Në vitin 2006 Torino priti [[Lojërat olimpike dimërore 2006|Lojërat Olimpike Dimërore]].<ref name="olimpiadi">[https://turismotorino.org/en/visit/what-to-see-and-do/sport/turin-2006-winter-olympic-games Turin 2006 Winter Olympic Games], Turismo Torino e Provincia. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Demografia == Sipas të dhënave zyrtare të qytetit, më 31 dhjetor 2024 popullsia rezidente ishte 862.999 banorë, rezultat i shumës së 447.199 grave dhe 415.800 burrave.<ref name="popf" /><ref name="popm" /></ref> Torino mbetet një nga komunat më të mëdha të Italisë sipas popullsisë.<ref name="britannica" /> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Qyteti është selia e [[Universiteti i Torinos|Universitetit të Torinos]], themeluar në vitin 1404 dhe një nga universitetet më të vjetra të Italisë.<ref name="unito">[https://www.unito.it/ateneo/organizzazione/storia Storia dell'Università], Università di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Torino është gjithashtu një qendër e rëndësishme për kërkimin shkencor, arsimin e lartë dhe inovacionin teknologjik.<ref name="unito" /> == Monumentet dhe kultura == Torino njihet për trashëgiminë e saj arkitekturore dhe muzeale. Në qytet ndodhet '''Mole Antonelliana''', simboli më i njohur i Torinos, ku sot ka selinë [[Museo Nazionale del Cinema|Muzeu Kombëtar i Kinemasë]].<ref name="mole">[https://www.museocinema.it/en/mole-antonelliana Mole Antonelliana], Museo Nazionale del Cinema. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Një tjetër institucion me famë ndërkombëtare është Muzeu Egjiptian, i themeluar në vitin 1824 dhe i konsideruar muzeu më i vjetër në botë i kushtuar qytetërimit egjiptian.<ref name="egizio">[https://museoegizio.it/en/discover/history/ History of the Egyptian Museum], Museo Egizio. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Torino lidhet ngushtë edhe me rezidencat e [[Shtëpia e Savojës|Shtëpisë së Savojës]]; kompleksi i ''Savoy Residences'' është pjesë e Trashëgimisë Botërore të [[UNESCO]]-s që nga viti 1997.<ref name="unesco">[https://whc.unesco.org/en/list/823/ Residences of the Royal House of Savoy], UNESCO World Heritage Centre. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Shenjti mbrojtës i qytetit është [[Gjon Pagëzori|Shën Gjon Pagëzori]], ndërsa festa qytetare kremtohet më 24 qershor.<ref name="patrono">[https://www.comune.torino.it/torinogiovani/vivere-a-torino/festa-di-san-giovanni Festa di San Giovanni], Città di Torino. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Ekonomia == Torino ka qenë historikisht një nga qendrat më të mëdha industriale të Italisë, veçanërisht në industrinë automobilistike. Pikërisht këtu u themelua FIAT në vitin 1899.<ref name="fiat" /> Sot ekonomia e qytetit mbështetet gjithashtu në shërbimet, teknologjinë, universitetet, kulturën dhe turizmin.<ref name="turismotorino" /> == Transporti == Torino është një nyje e rëndësishme rrugore, hekurudhore dhe ajrore në veriperëndim të Italisë. Qyteti ka linjën M1 të metrosë, e cila është përshkruar si metroja e parë automatike në Itali dhe lidh Fermin me Bengasin duke kaluar nëpër qendrën urbane dhe stacionet kryesore hekurudhore.<ref name="metro">[https://www.gtt.to.it/cms/metropolitana/linea-1 Linea 1], GTT. Qasur më 9 prill 2026.</ref> Torino shërbehet nga Aeroporti i Torinos, i cili në vitin 2024 regjistroi 4.693.977 pasagjerë.<ref name="aeroporto">[https://www.aeroportoditorino.it/en/corporate-en/about-us/traffic-data/ Traffic data], Torino Airport. Qasur më 9 prill 2026.</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * {{Commonscat|Turin|Torino}} * [https://www.comune.torino.it/ Faqja zyrtare e qytetit të Torinos] * [https://turismotorino.org/ Faqja zyrtare turistike] [[Kategoria:Torino]] [[Kategoria:Qytete në Itali]] a7u78g0v8yy4jdh7935z3qfc6686o9p 0 90483 2940380 2731635 2026-04-12T18:15:59Z ~2026-22504-46 186106 2940380 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Bleona Qereti | alias =Bleona | image = [[Skeda:Bleona Qereti.jpg|250px]] | titulli = | birth_date = | years_active = 1985 - 2024 | origin = [[Tirana]] | instrument = Vokal | genre = [[Muzika pop|Pop]] | occupation = {{hlist|Këngëtare|Aktore}} | label = Bleona INC | associated_acts = [[Timbaland]] | website = [http://bleona.com bleona.com]}} '''Bleona Qereti bashk me EDRA GEGEN''', njohur profesionalisht vetëm si '''Bleona''', është një [[Këngëtari|këngëtare]], [[Kantautori|autore këngësh]], producente dhe [[aktore]] [[shqiptare]]-[[amerikane]].<ref>{{cite web|url= http://www.billboard.com/articles/5687253/spotlight-on-bleona|title=Spotlight On Bleona|publisher=Billboard|language=en|accessdate=24 janar 2015}}</ref> Që nga viti 2009, Bleona ka banuar në [[Shtetet e Bashkuara]], ku ajo ka punuar me prodhues të tillë si [[Timbaland]], [[Rodney Jerkins]], dhe fituesi i çmimeve Grammy, [[David Foster]].<ref name=rushdiemedia>{{cite web|url=http://rushdiemedia.com/Newsite/BleonaQereti|title=Bleona Qereti|publisher=Rushdiemedia.com|language=en|accessdate=25 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404215645/http://rushdiemedia.com/Newsite/BleonaQereti|archive-date=4 prill 2015|url-status=dead}}</ref> Ajo ka publikuar disa [[Tekja (muzikë)|teke]], të tilla si "Show Off", "Fuck You I'm Famous", "Take You Over", "Without You" dhe "Pass Out", kjo e fundit bashkë-prodhoi nga Timbaland. Më 10 shtator 2013 ajo publikoi teken "Take It Like A Man".<ref name=mtv>{{cite web|url=http://www.mtv.com/artists/bleona/biography/|title=About Bleona|publisher=MTV|language=en|accessdate=25 janar 2015|archive-date=27 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527065228/http://www.mtv.com/artists/bleona/biography/|url-status=dead}}</ref> Në shkurt të vitit 2019, ajo zbarkoi numrin e parë të saj në tabelën e Këngëve të Klubit të Valleve Billboard me "I don't Need Your Love".<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/charts/dance-club-play-songs/2019-02-16|title=Dance Club Songs – February 16, 2019|work=Billboard|language=en|date=11 shkurt 2019|accessdate=11 shkurt 2019}}</ref> ==Biografia== {{Zgjerim|ka nevojë për biografi|date=dhjetor 2024}} == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== *[https://web.archive.org/web/20150207081907/http://iambleona.com/ Bleona] Website-i zyrtar {{Cung|Muzika}} [[Kategoria:Këngëtarë shqiptarë]] ijqipfo38sdi4xp6ir2m7b2b8bba9yh 0 99185 2940483 2628296 2026-04-12T23:06:29Z Eris Zeqiraj 186121 mbiemri ishte gabim vetem nje editim te vogel ishte muharreinaj u be muharremaj 2940483 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''Gjinoc''' | native_name = | settlement_type = Fshat | image_flag = <!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --> | flag_link = <!-- p.sh: Flamuri i Prishtinës --> | image_seal = <!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --> | seal_link = <!-- p.sh: Stema e Prishtinës --> | seal_size = <!-- p.sh: 50px --> | image_skyline = <!-- Pa ''Skeda:'' në fillim --> | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni i Prizrenit|Prizren]] |Komuna = [[Komuna e Therandës|Therandë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane = | population_total = 3400 | population_total_viti = 2015 |Dendësia = <!-- Të dhëna tjera--> | population_demonym = | established_date = |Krahina = |Lartësia = 508 | postal_code = |Prefiksi = |Aeroporti = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=42 | gjer_m=19 | gjer_s=6 | gjer_dr = N | gjat_g=20 | gjat_m=49 | gjat_s=7 | gjat_dr = E }} '''Gjinoc''' është një vendbanim në komunën e [[Komuna e Therandës|Therandës]], [[Kosovë]]. == Gjeografia == Shtrihet rreth 5 km. në jug të Therandës. Është vendbanim fushor i tipit të grumbulluar, përveç disa shtëpive që janë mjaft larg njëra - tjetrës. == Historia == [[Skeda:Tuma Gjinoc.jpg|alt=Tuma Gjinoc|parapamje|Tuma Gjinoc|308x308px]] Është vendbanim i vjetër shqiptar. Gjinoci i hershëm ishte me afër rrugës kryesore Prizren-Therandë. Nga aty janë tërhequr më lart ku është sot Gjinoci për shkak të burimeve të ujit. Në afërsi të fshatit, afër lumit Sopi, te Gjinoci i Vogël është një kodër që quhet Tume. Aty më herët janë gjetur dëshmi materiale iliro-dardane. Mirepo, nuk janë bërë gjurmime arkeologjike. Toponim me rëndësi është vendi, ara të punuara që e quajnë Magjerc në jugperëndim të fshatit. Mendohet se aty ka qenë vendbanimi i hershëm Magjerci. Mirëpo, ky toponim më tepër i takon fshatit Gelancë. Në pjesën veri-jug të fshatit të quajtur Llucia ka qene një kishë e vjetër ilire. Aty tani janë gurë të varreve dhe gurë të themeleve, eshtra të dimenzioneve të mëdha, unaza etj. Lagjet - Familjet: Haxhiaj, Haziraj, Hajdaraj, Hamzaj, Muharremaj, Sallahaj, Zenelaj, Zeçiri, Berisha, Rexhepaj, Asllani, Seferaj, Alijaj, Gashi, Maksutaj, Neziraj etj. Mikrotoponimet më karakteristike: Tuma, Maxherci, Llocia, Zabeli i Sylejman Agës, Lluga e Asllan Agës, Livadhet e Gata, Luga e Puninit, Pazhiku, Oborvishta, Arat e Kuqe, Arat ner Drum, Livadhet e Verdlia, Livadhet e Buta, Drumi i Gjakovës, Udha e Shkupit, Arat te Brodi, Zabeli i Mehmetit, Zakuta, Zabeli i Qavave, Arrnica, Reka e Thatë, Tarazhda etj.<!-- == Gjeografia == --> <!-- == Demografia == --> <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> <!-- == Historia == --> == Shih dhe këtë == * [[Theranda]] * [[Tuma Ilire në Gjinoc]] * [[Lista e ardhacakëve - Therandë]] <!-- == Burimet == --> {{reflist}} == Lidhje të jashtme == *[http://www.fallingrain.com/world/KV/26/Dinovce.html vendndodhja] [[Kategoria:Fshatra në Kosovë]] [[Kategoria:Fshatra në komunën e Therandës]] {{Komuna e Therandës}} {{KO-gjeo-cung}} 2dc94y9qg031hvw3xk9ao7prhxiw8n6 0 100735 2940443 2940041 2026-04-12T20:16:52Z Shqiperia2000 65435 2940443 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Vinci | official_name = Comune di Vinci | native_name = Vinci | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = "Geburtsort des Universalgenies Leonardo da Vinci". 03.jpg | image_caption = Pamje e Vinçit | image_shield = | image_flag = Vinci-Bandiera.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|43|47|N|10|55|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = [[Qytetet metropolitane të Italisë|Qyteti metropolitan]] | subdivision_name2 = [[Qyteti metropolitan i Firences]] | leader_title = Kryetari | leader_name = Daniele Vanni | leader_party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | elevation_m = 97 | area_total_km2 = 54.19 | population_total = 14587 | population_as_of = 1 janar 2025 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 50059 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 0571 | website = {{URL|www.comune.vinci.fi.it}} }} '''Vinci''' është një komunë në [[Toskana]], në [[Qyteti metropolitan i Firences]], në Italinë qendrore. Qyteti njihet mbi të gjitha si vendlindja e [[Leonardo da Vinçi]]t dhe si një nga qendrat kulturore më të njohura të zonës së Montalbanos.<ref>[https://www.comune.vinci.fi.it/amministrazione/unita_organizzativa/sindaco/ Comune di Vinci, ''Sindaco'']</ref><ref>[https://museoleonardiano.it/ Museo Leonardiano di Vinci]</ref> == Gjeografia == Territori i Vinçit shtrihet në shpatet jugore të Montalbanos, në një peizazh kodrinor të karakterizuar nga ullishtet, vreshtat dhe zonat pyjore. Komuna ka një sipërfaqe prej 54,42 km² dhe zhvillohet ndërmjet bërthamës historike kodrinore dhe zonave më të urbanizuara të pjesës së ulët, sidomos rreth Sovigliana-Spicchio.<ref>[https://www.comune.vinci.fi.it/wp-content/uploads/2023/11/AAGIUN2021019000003.pdf Comune di Vinci, ''Piano Operativo'']</ref><ref>[https://www.comune.vinci.fi.it/novita/itinerari-a-piedi-e-in-mtb-sulle-colline-del-montalbano/ Comune di Vinci, ''Itinerari a piedi e in MTB sulle colline del Montalbano'']</ref><ref>[https://www.comune.vinci.fi.it/vivere-il-comune/luoghi/sede-distaccata-spicchio-sovigliana-anagrafe-stato-civile-elettorale-protocollo-urp/ Comune di Vinci, ''Sede distaccata Spicchio-Sovigliana'']</ref> == Historia == Vinci ka origjinë mesjetare dhe u zhvillua rreth ''Castello dei Conti Guidi'', që për shumë kohë përbëri bërthamën politike dhe ushtarake të vendbanimit. Historia e qytetit është e lidhur ngushtë me peizazhin e Montalbanos dhe me figurën e Leonardos, i lindur në Anchiano më 15 prill 1452.<ref>[https://vecchiosito.comune.vinci.fi.it/index.php/45-la-citta-di-leonardo/29-la-storia-di-vinci Comune di Vinci, ''La storia di Vinci'']</ref><ref>[https://www.comune.vinci.fi.it/vivere-il-comune/luoghi/casa-natale-di-leonardo-da-vinci/ Comune di Vinci, ''Casa natale di Leonardo da Vinci'']</ref> == Monumente dhe vende me interes == Ndër vendet më të rëndësishme të komunës është ''Museo Leonardiano di Vinci'', i vendosur ndër të tjera në ''Castello dei Conti Guidi'' dhe në ''Palazzina Uzielli''. Kompleksi muzeal i kushtohet jetës, veprës dhe kërkimeve të Leonardo da Vinçit.<ref>[https://museoleonardiano.it/ Museo Leonardiano di Vinci]</ref> Një tjetër vend me rëndësi të veçantë është ''Casa Natale di Leonardo'' në Anchiano, e lidhur tradicionalisht me lindjen e Leonardos dhe sot pjesë e itinerarit kulturor të qytetit.<ref>[https://museoleonardiano.it/esplora-il-museo/la-casa-natale-di-leonardo/ Museo Leonardiano di Vinci, ''La Casa Natale di Leonardo'']</ref><ref>[https://www.comune.vinci.fi.it/vivere-il-comune/luoghi/casa-natale-di-leonardo-da-vinci/ Comune di Vinci, ''Casa natale di Leonardo da Vinci'']</ref> == Kultura == Vinci është një qendër me rëndësi të veçantë për trashëgiminë leonardiane. Në jetën kulturore të qytetit bëjnë pjesë muzeu, aktivitetet e lidhura me kujtesën e Leonardos dhe nisma periodike si ''Lettura Vinciana'', një nga ngjarjet kulturore më të njohura të komunës.<ref>[https://www.comune.vinci.fi.it/argomento/patrimonio-culturale/ Comune di Vinci, ''Patrimonio culturale'']</ref><ref>[https://www.comune.vinci.fi.it/ Comune di Vinci, kalendari i ngjarjeve]</ref> Gjatë ''Fiera di Vinci'' zhvillohen edhe manifestime tradicionale lokale, si ''Tenzon di palla'' dhe ''Volo di Cecco Santi'', të lidhura me identitetin historik dhe festiv të qytetit.<ref>[https://www.comune.vinci.fi.it/novita/successo-fiera-vinci-2025/ Comune di Vinci, ''Fiera di Vinci 2025, il successo di un'edizione rinnovata'']</ref><ref>[https://vecchiosito.comune.vinci.fi.it/index.php/notizie-dal-comune/1343-eventi-luglio Comune di Vinci, ''Eventi luglio 2023'']</ref> == Ekonomia == Ekonomia e Vinçit lidhet tradicionalisht me bujqësinë, sidomos me kultivimin e ullirit dhe të hardhisë. Territori njihet për prodhimin e vajit të ullirit dhe të verës, krahas veprimtarive tregtare, turistike dhe kulturore të lidhura me figurën e Leonardos.<ref>[https://www.comune.vinci.fi.it/novita/prodotti-tipici-vino-olio/ Comune di Vinci, ''Prodotti tipici – Vino & Olio'']</ref> == Administrimi == Kryetar i komunës është Daniele Vanni, i zgjedhur më 10 qershor 2024.<ref>[https://www.comune.vinci.fi.it/amministrazione/unita_organizzativa/sindaco/ Comune di Vinci, ''Sindaco'']</ref> == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.vinci.fi.it/ Faqja zyrtare e komunës] * [https://museoleonardiano.it/ Museo Leonardiano di Vinci] [[Kategoria:Komuna në Toskana]] [[Kategoria:Leonardo da Vinçi]] [[Kategoria:Komuna në qytetin metropolitan Firence]] m307vxzy883nsjhknumxu7rltuk0u5s 0 101427 2940391 2458348 2026-04-12T18:53:42Z ClovesZag 144100 Ristrukturim i faqes 2940391 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | image_map = | rrethi = [[Rrethi i Mirditës]] | bashkia = | kryetari = | banor = | postal_code = | telefoni = | lartësia = | latitude = | longitude = | website = }} '''Njësia administrative Kthellë''' është një njësi administrative në [[Bashkia Mirditë|Bashkinë Mirditë]] të [[Qarku i Lezhës|Qarkut të Lezhës]] në [[Shqipëri]].<ref>{{Cite web |url=http://www.aac-al.org/komuna_info.php?idk=2136&idr=19&idq=9&l=a |title=Shoqata e Komunave |url-status=dead |access-date=8 nëntor 2011 |archive-date=22 mars 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322194157/http://www.aac-al.org/komuna_info.php?idk=2136&idr=19&idq=9&l=a }}</ref> Ajo përkon me '''komunën Kthellë''' të [[Rrethi i Mirditës|Rrethit të Mirditës]]. == Vendbanimet == • [[Perlat Qendër]] • [[Perlat i Sipërm]] • [[Sheba|Shebe]] • [[Tharri|Tharr]] • [[Trojës|Trojë]] • [[Proseku|Prosek]] • [[Rrushkull (Mirditë)|Rrushkull]] • [[Ujë (Mirditë)|Ujë]] • [[Shtreza (Mirditë)|Shtrezë]]{{komuna Kthellë}} == Etimologjia == Emri i zonës vjen nga fjala "''thkellë''", trajta dialektore e fjalës [[Gjuha shqipe|standarde]] "''[[wikt:thellë|thellë]]''". Traditat gojore vendase rrëfejnë se rajoni njihej vetëm si ''Thkella'' deri në fund të shekullit XIX, por me fillimin e shekullit XX nisi të njihet dhe me trajtën alternative ''Kthella'', përpara se kjo e fundit ta zëvendësonte gati tërësisht nga mesi i shekullit. Ndërrimi i th-së dhe k-së është një ndodhi e pranishme në të folurën e përditshme të [[Gegërishtja|gegërishtes]]. == Referime == {{reflist}} == Shiko edhe == {{Qarku i Lezhës}} {{AL-gjeo-cung}} cb6mwgiavtdbh9o99bmu3gqzz30y5bq 0 103037 2940666 2427207 2026-04-13T09:37:06Z AltinNatyra 180704 2940666 wikitext text/x-wiki {{Infobox port | name = Porti i Durrësit | image = Brosen durres panview2.jpg | image_size = 250px | logo = Autoriteti Portual Durrës.svg | logo_size = 275px | country = [[Shqipëria]] | location = [[Durrës]], [[Shqipëri]] | coordinates = {{coord|41|18|35|N|19|27|26|E|display=inline}} | locode = ALDRZ<ref name="Locode-1">{{cite web |title=UNLOCODE (AL) - ALBANIA |url=https://service.unece.org/trade/locode/al.htm |website=service.unece.org |language=en|publisher=[[UNECE]] |accessdate=17 prill 2020}}</ref> | opened = Shekulli i 7-të para Krishtit nga [[Ilirët]] | operated = Autoriteti Portual i Durrësit | owner = [[Qeveria e Shqipërisë]] | type = Artificial | sizewater = 67 hektarë | sizeland = 80 hektarë | size = | berths = 2275 ml | wharfs = | piers = | employees = 623 ''(2009)'' <ref>{{Cite web |url=http://www.apdurres.com.al/Financa/Business%20plan%202010%20DPA.pdf |title=Archived copy |access-date=2011-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120316100517/http://www.apdurres.com.al/Financa/Business%20plan%202010%20DPA.pdf |language=en|archive-date=2012-03-16 |url-status=dead }}</ref> | leadershiptitle = | leader = | blankdetailstitle1 = Kompani e ngarkesës | blankdetails1 = [[Cargotec]] <ref name="My new desk">{{cite web | url=http://www.mynewsdesk.com/se/view/pressrelease/albania-s-durres-port-authority-awards-a-five-year-service-contract-to-cargotec-285929 | language=en | title=Port of Durrës | publisher=My new desk | access-date=6 gusht 2020 | archive-date=13 mars 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120313125736/http://www.mynewsdesk.com/se/view/pressrelease/albania-s-durres-port-authority-awards-a-five-year-service-contract-to-cargotec-285929 | url-status=dead }}</ref> | blankdetailstitle2 = UNCTAD | blankdetails2 = ALDRZ | blankdetailstitle3 = Thellësia | blankdetails3 = 5,6-11.2 m <!-- Statistics --> | arrivals = <!-- {{decrease}} 36,315 anije detare (2008) --> | cargotonnage = {{increase}} 4,072,541 tonë (2019) | containervolume = {{increase}} 145,762 TEU (2019) | cargovalue = | passengertraffic = {{increase}} 878,867 (2019) <ref name="Setimes">{{cite web | url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2010/08/18/nb-12| title=Albania's Durres port opens new passenger terminal|language=en | publisher=Setimes }}</ref> | revenue = <!-- {{increase}} 525 milionë [[euro|€]] (2008) --> | profit = <!-- {{increase}} 151 milionë [[euro|€]] (2008) --> | blankstatstitle1 = Foto: | blankstats1 = | blankstatstitle2 = | blankstats2 = | blankstatstitle3 = | blankstats3 = | website = {{URL|http://www.apdurres.com.al/}} }} '''Porti i Durrësit''' është një [[porti|port]] në [[Shqipëria|Shqipëri]]. Pozicioni shumë i favorshëm gjeografik e bën portin e Durrësit portin më të madh në Shqipëri dhe ndër më të mëdhenjtë në [[Deti Adriatik|detin Adriatik]] dhe Jon, dhe një nyje shumë të rëndësishme për tregun ndërkombetar.Porti i Durrësit është i pozicionuar në pjesën jug-perëndimore të qytetit të Durrësit në pjesën veriore të gjirit me të njëjtin emër. Infrastruktura operacionale e tij përbëhet nga 11 kalata me një thellësi kalate që varion nga 7.5m-11.5m. Mallrat kryesore që përpunohen në port janë mallrat e përgjithshme drithra, kontainer, tragete ,minerale etj.Porti i Durrësit ka aktualisht 78% te tregëtisë detare në nivel kombëtar. Porti i Durrësit është gjithashtu një vendndodhje kyce për rrjetet e trageteve dhe tranzitin e pasagjerëve, duke i dhënë Durrësit nje pozicion strategjik në lidhje me Korridorin VIII, që do facilitojë tranzitin e pasagjerëve dhe mallrave në [[Evropa|kontinentin Europian]]. Kostoja e ulët operative, grupi i motivuar menaxherial dhe shërbimet cilësore janë disa nga vlerat që karakterizojnë portin e Durrësit. == Referime == * [http://www.apdurres.com.al/ www.apdurres.com.al] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200126155634/http://www.apdurres.com.al/ |date=26 janar 2020 }} == Referime == <references/> {{Durrësi}} {{Portet e Shqipërisë}} [[Kategoria:Port në Shqipëri|D]] l83e97zvxapxifa2b4e1sjtnp1jk9lo 0 103661 2940479 2859998 2026-04-12T22:42:15Z ~2026-22593-34 186119 Shtova nje film te aktorit, i cili nuk ishte shenuar 2940479 wikitext text/x-wiki '''Luftar Paja''' ([[Gorishovë]], [[1 dhjetor]] [[1941]]) pas mbarimit të shkollës së mesme elektrike e pedagogjike në vitin 1963 mbaron studion 1 vjeçare për aktor në teatrin popullor. Qysh në moshë të re spikat talenti i tij si aktor. Kontribut të madhë në formimin e tij si aktor ka dhënë rregjisori Llazar Verria dhe veçanërisht aktori dhe regjisori i talentuar Pëllumb Kulla. Luftëtari është nderuar me medalje të çmimit të parë në vitin 1969 për kontributin e dhënë në grupet amatore, është nderuar me medaljen e Naim Frashëri e klasit të parë. Në vitin 1968 u emërua aktor profesionist në estradën e Fierit. Në vitin 1971 është ndër të parët në krijimin e Teatrit Bylis Fier. Luan në teatër në dramën "Hijet e natës", "Fejesa e Çehovit". Nder rolet më të spikatura të aktorit Luftar paja janë: "Çobo Rrapushi me shokë" në rolin e Çobos. Në dramën "Vite të paharruara". "Fytyra e dytë". E në qindra e qindra komedi me nje akt. Në vitin 1979 merr titullin Artist i Merituar. Luftar Paja ka marrë pjesë dhe në shumë filma artistik. Ku ka spikatur me role në filma patriotik si "Këshilltarët", "Guna përmbi tela", "nëntori i dytë", "Gjeneral Gramafoni". Filma me teme të asaj kohe si "Ëndrra për një karrige", "Zevendesi i grave" etj. Ai ka luajtur përkrah aktoreve të mëdhenj shqiptar si Rolan Trebicka, Sandër Prosi, Mirush Kabashi, Hajrie Rondo, Kadri Roshi etj. Në vitin 1990 merr titullin e lartë [[Artist i Popullit të Shqipërisë|Artist i popullit]]. Në vitin 2001 është shpallur qytetar nderi i Fierit. Në 31 maj të vitit 2005 atij i jepet titulli Nder i Qarkut Fier. ==Filmografia== [[Pas një lajmi]] 2001 [[8 persona plus]] , teatër-komedi [[Gurët e shtëpisë sime]] 1985 - Çobani [[Ëndërr për një karrige]] 1984 - Koli Kola [[Këshilltarët]] 1979 [[Udha e shkronjave]] 1978, Hanxhiu [[Pranverë në Gjirokastër]] 1978, Babi i dhëndërit [[Gjeneral gramafoni]] 1978 - Tregtari i veshjeve antike [[Gunat mbi tela]] 1977, Velo [[Streha e re]] 1977 - Xha Braho [[Pas takimit te fundit]] 1989- Raufi [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Njerëz nga Mallakastra]] [[Kategoria:Lindje 1941]] fr23lfcbg5r9gbqntuqpnnb26qlr7q8 2940480 2940479 2026-04-12T22:45:59Z ~2026-22593-34 186119 Shtova nje film te aktorit, i cili nuk ishte shenuar 2940480 wikitext text/x-wiki '''Luftar Paja''' ([[Gorishovë]], [[1 dhjetor]] [[1941]]) pas mbarimit të shkollës së mesme elektrike e pedagogjike në vitin 1963 mbaron studion 1 vjeçare për aktor në teatrin popullor. Qysh në moshë të re spikat talenti i tij si aktor. Kontribut të madhë në formimin e tij si aktor ka dhënë rregjisori Llazar Verria dhe veçanërisht aktori dhe regjisori i talentuar Pëllumb Kulla. Luftëtari është nderuar me medalje të çmimit të parë në vitin 1969 për kontributin e dhënë në grupet amatore, është nderuar me medaljen e Naim Frashëri e klasit të parë. Në vitin 1968 u emërua aktor profesionist në estradën e Fierit. Në vitin 1971 është ndër të parët në krijimin e Teatrit Bylis Fier. Luan në teatër në dramën "Hijet e natës", "Fejesa e Çehovit". Nder rolet më të spikatura të aktorit Luftar paja janë: "Çobo Rrapushi me shokë" në rolin e Çobos. Në dramën "Vite të paharruara". "Fytyra e dytë". E në qindra e qindra komedi me nje akt. Në vitin 1979 merr titullin Artist i Merituar. Luftar Paja ka marrë pjesë dhe në shumë filma artistik. Ku ka spikatur me role në filma patriotik si "Këshilltarët", "Guna përmbi tela", "nëntori i dytë", "Gjeneral Gramafoni". Filma me teme të asaj kohe si "Ëndrra për një karrige", "Zevendesi i grave" etj. Ai ka luajtur përkrah aktoreve të mëdhenj shqiptar si Rolan Trebicka, Sandër Prosi, Mirush Kabashi, Hajrie Rondo, Kadri Roshi etj. Në vitin 1990 merr titullin e lartë [[Artist i Popullit të Shqipërisë|Artist i popullit]]. Në vitin 2001 është shpallur qytetar nderi i Fierit. Në 31 maj të vitit 2005 atij i jepet titulli Nder i Qarkut Fier. ==Filmografia== [[Pas një lajmi]] 2001 [[8 persona plus]] , teatër-komedi [[Gurët e shtëpisë sime]] 1985 - Çobani [[Ëndërr për një karrige]] 1984 - Koli Kola [[Këshilltarët]] 1979 [[Udha e shkronjave]] 1978, Hanxhiu [[Pranverë në Gjirokastër]] 1978, Babi i dhëndërit [[Gjeneral gramafoni]] 1978 - Tregtari i veshjeve antike [[Gunat mbi tela]] 1977, Velo [[Streha e re]] 1977 - Xha Braho [[Pas takimit të fundit|Pas takimit te fundit]] 1989- Raufi [[Shtëpia jonë e përbashkët|Shtepia jone e perbashket]] 1981 - Xha Selo [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Njerëz nga Mallakastra]] [[Kategoria:Lindje 1941]] jj22rqyffez5ycxuodsgsg4nebrl5sf 0 105238 2940446 2356953 2026-04-12T20:24:04Z Shqiperia2000 65435 2940446 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Provinca e Arecos | official_name = Provincia di Arezzo | native_name = Arezzo | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Areco]] | leader_title = Presidenti i provincës | leader_name = Alessandro Polcri | area_total_km2 = 3232.90 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Arezzo (AR) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-arezzo/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 333240 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.provincia.arezzo.it}} }} '''Provinca e Arecos''' (italisht: ''Provincia di Arezzo'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Arezzo]]n. Ajo përbëhet nga 36 komuna, ka një sipërfaqe prej 3.232,90 km² dhe 333.240 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Territori i provincës ka një sipërfaqe prej 3.232,90 km², ndërsa qendra administrative e saj është [[Arezzo]].<ref name="population" /> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 36 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Anghiari * [[Areco]] * Badia Tedalda * Bibbiena * Bucine * Capolona * Caprese Michelangelo * Castel Focognano * Castel San Niccolò * Castelfranco Piandiscò * Castiglion Fibocchi * Castiglion Fiorentino * Cavriglia * Chitignano * Chiusi della Verna * Civitella in Val di Chiana * Cortona * Foiano della Chiana * Laterina Pergine Valdarno * Loro Ciuffenna * Lucignano * Marciano della Chiana * Monte San Savino * Montemignaio * Monterchi * Montevarchi * Ortignano Raggiolo * Pieve Santo Stefano * Poppi * Pratovecchio Stia * San Giovanni Valdarno * Sansepolcro * Sestino * Subbiano * Talla * Terranuova Bracciolini == Administrata == Presidenti i provincës është Alessandro Polcri.<ref name="presidente">{{cite web |title=Presidente |url=https://provincia.arezzo.it/amministrazione/organi-di-governo/presidente/ |publisher=Provincia di Arezzo |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Organet e qeverisjes së provincës janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="organi">{{cite web |title=Organi di governo |url=https://provincia.arezzo.it/amministrazione/organi-di-governo/ |publisher=Provincia di Arezzo |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Asambleja e sindakëve përbëhet nga kryetarët e komunave që bëjnë pjesë në provincë.<ref name="organi" /> == Demografia == Provinca e Arecos kishte 333.240 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Areco]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] hibmwjwclssgb8mgozfg9f6w45ijdyz 2940447 2940446 2026-04-12T20:30:02Z Shqiperia2000 65435 2940447 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Provinca e Arecos | official_name = Provincia di Arezzo | native_name = Arezzo | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Areco]] | leader_title = Presidenti i provincës | leader_name = Alessandro Polcri | area_total_km2 = 3232.90 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Arezzo (AR) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-arezzo/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 333240 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.provincia.arezzo.it}} |image_shield=Provincia di Arezzo-Stemma.svg|image_flag=Provincia di Arezzo-Bandiera.svg|image_skyline=Palacio de la Provincia, Arezzo, Italia, 2022-09-17, DD 28.jpg|image_caption=Pallati i selisë e Provincës|image_map1=Map of province of Arezzo (region Tuscany, Italy).svg|image_map=Arezzo in Italy.svg}} '''Provinca e Arecos''' (italisht: ''Provincia di Arezzo'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Areco|Arecon]]. Ajo përbëhet nga 36 komuna, ka një sipërfaqe prej 3.232,90 km² dhe 333.240 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Territori i provincës ka një sipërfaqe prej 3.232,90 km², ndërsa qendra administrative e saj është [[Areco]].<ref name="population" /> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 36 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Anghiari * [[Areco]] * Badia Tedalda * Bibbiena * Bucine * Capolona * Caprese Michelangelo * Castel Focognano * Castel San Niccolò * Castelfranco Piandiscò * Castiglion Fibocchi * Castiglion Fiorentino * Cavriglia * Chitignano * Chiusi della Verna * Civitella in Val di Chiana * Cortona * Foiano della Chiana * Laterina Pergine Valdarno * Loro Ciuffenna * Lucignano * Marciano della Chiana * Monte San Savino * Montemignaio * Monterchi * Montevarchi * Ortignano Raggiolo * Pieve Santo Stefano * Poppi * Pratovecchio Stia * San Giovanni Valdarno * Sansepolcro * Sestino * Subbiano * Talla * Terranuova Bracciolini == Administrata == Presidenti i provincës është Alessandro Polcri.<ref name="presidente">{{cite web |title=Presidente |url=https://provincia.arezzo.it/amministrazione/organi-di-governo/presidente/ |publisher=Provincia di Arezzo |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Organet e qeverisjes së provincës janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="organi">{{cite web |title=Organi di governo |url=https://provincia.arezzo.it/amministrazione/organi-di-governo/ |publisher=Provincia di Arezzo |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Asambleja e sindakëve përbëhet nga kryetarët e komunave që bëjnë pjesë në provincë.<ref name="organi" /> == Demografia == Provinca e Arecos kishte 333.240 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Areco]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] a2a18wk0d55p7ow5xhgisw3ojyubjn3 0 105990 2940339 2830473 2026-04-12T12:35:05Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940339 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #FFFFFF | writing color = #CC0110 | clubname = São Paulo | image = Brasao do Sao Paulo Futebol Clube.svg | nickname = ''Tricolor'' (Tringjyrëshit)<br/>''O Clube da Fé'' (Skuadra besimtare)<br/>''Soberano'' (Sovranët) | founded = {{Start date and age|df=yes|1930|1|25}} | clubcolors = [[Skeda:Association football flag icon SPFC.jpg|20px]] | owner = {{flamuri|Brazili}} [[Carlos Miguel Aidar]] | website = [http://www.saopaulofc.net/ saopaulofc.net] | ground = [[Estádio do Morumbi]] | capacity = 67,052 vende | league = [[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]] | season = 2024 | position = [[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]], 6të | pattern_la1 = _spfc21h | pattern_b1 = _spfc21h | pattern_ra1 = _spfc21h | pattern_sh1 = _adidasred | pattern_so1 = _3_stripes_red | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _spfc21a | pattern_b2 = _spfc21a | pattern_ra2 = _spfc21a | pattern_sh2 = _adidaswhite | pattern_so2 = _3_stripes_white | leftarm2 = FF0000 | body2 = 000000 | rightarm2 = FF0000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''São Paulo Futebol Clube''' (<small>Portugalisht</small>: [[Gjuha portugeze|[sɐ̃w ˈpawlu fuʧiˈbɔw ˈklubi]]]), njohur më thjesht si '''São Paulo''', është klub profesionist [[futbolli]]stik me seli në [[Sao Paulo (shtet)|Sao Paulo]], Brazil. São Paulo FC është klubi më i suksesshëm në Brazil me 18 tituj gjithsej. Është gjithashtu klubi i vetëm brazilian që është tre herë kampion bote. Klubi luan në [[Campeonato Paulista|Paulistão]] (liga e parë vendore e [[Sao Paulo (shtet)|shtetit të Sao Paulos]], dhe në [[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]] (liga elitare e futbollit brazilian), duke qënë vetëm një nga pesë klubet e vetme që nuk kanë rënë asnjëherë, sëbashku me [[Santos FC|Santosin]], [[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengon]], [[Sport Club Internacional|Internacionalin]] dhe [[Cruzeiro Esporte Clube|Cruzeiron]]. Sa për titujt ndërkombëtarë, São Paulo është skuadra më e suksesshme në Brazil, duke fituar plot 12 tituj ndërkombëtarë. Gjithashtu São Paulo është një nga skuadrat më të suksesshme amerikano-jugore për titujt e përgjithshëm, duke fituar 21 tituj brënda shtetit, përfshirë gjashtë tituj ''Brasileirão'', tre [[Copa Libertadores]], një [[Copa Sudamericana]], një [[Supercopa Sudamericana]], një [[Copa CONMEBOL]] (paraardhësi i trofeut aktual [[Copa Sudamericana]]),<ref>[http://conmebol.com/virtual/conmebol.html Historia de la Copa Conmebol en página oficial Conmebol.com]</ref><ref>[http://www.rsssf.com/miscellaneous/torre-sac-best.html Rsssf.com]</ref><ref>[http://www.infofutbolonline.com/torneos/copa_conmebol.htm Información sobre la Copa Conmebol]</ref><ref>[http://globoesporte.globo.com/ESP/Noticia/Futebol/Santos/0,,MUL210981-4404,00.html Globo Esporte]</ref><ref>{{Cite web |title=Terra Brazil |url=http://esportes.terra.com.br/sao-paulo/em-94-expressinho-salvou-temporada-com-precursora-da-sul-americana,bd60c563e456b310VgnCLD2000000ec6eb0aRCRD.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130930175038/http://esportes.terra.com.br/sao-paulo/em-94-expressinho-salvou-temporada-com-precursora-da-sul-americana,bd60c563e456b310VgnCLD2000000ec6eb0aRCRD.html |archive-date=30 shtator 2013 |access-date=19 qershor 2015 |language=pt-br}}</ref><ref>[http://www.futbolsantander.com/es/actualidad/noticias/?noticia=625 Santander Fútbol]</ref> dy [[Recopa Sudamericana]], dy [[Kupa Ndërkontinentale]] dhe një [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupë Botë për Klube]]. == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [http://www.saopaulofc.net Faqja zyrtare] {{Fituesit e FIFA Kupës së Botës për Klube}} [[Kategoria:Klube futbolli]] [[Kategoria:Brazil]] [[Kategoria:Sao Paulo]] {{fut-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Brazil]] 663lci4yuuvzvsbhw9y1g381uhpi74e 0 106883 2940344 2521177 2026-04-12T13:08:45Z Mitrovica02 128863 2940344 wikitext text/x-wiki {{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}} '''Masakra e Peshkëpisë''' është një masakër nga një grupi terrorist greke në pikën kufitare të Peshkëpisë në Republikën e Shqipërisë. == Ngjarja == Sulmi, ndaj një reparti kufitar pranë fshatit Peshkëpi të Dropullit, katër kilometra brenda kufirit shqiptar, solli vrasjen e dy ushtarakëve shqiptarë dhe plagosjen e tre të tjerëve. Ai nisi herët në mëngjesin e 10 prillit 1994 dhe u mor përsipër nga formacioni paraushtarak i një grupi nacionalist grek që kërkonte bashkimin e një pjese të Shqipërisë së Jugut me Greqinë. Pika kufitare e Peshkëpisë kishte në ato kohë 130 rekrutë të rinj dhe të paarmatosur. Ai formacion paraushtarak, i vetëquajtur Komandoja "Pirro I", e quante veten krah i armatosur i lëvizjes për çlirimin e Vorio Epirit (MAVI). Ajo kishte zgjedhur si moment të duhur për të sulmuar, kohën kur i gjithë reparti kishte rënë në gjumë. Në ora 02ː40 të mëngjesit, grupi i armatosur, tetë vetë me uniforma të ushtrisë greke dhe me maska, hynë në repart dhe vrasin ushtarin e rojes Arsen Gjini nga Semani. Pastaj dy persona me uniformë dhe maska hynë në korridorin e kazermës. Komandanti i stërvitjes, Fatmir Shehu, u foli të panjohurve, duke u kërkuar të kursenin ushtarët, por ata e qëlluan me armë duke e lënë të vdekur. Ajo njësi plagosi edhe tre ushtarë shqiptarë. I mbyllën 130 ushtarët në një dhomë, ndërsa dy oficerë të tjerë i izoluan në një zyrë tjetër. Flisnin greqisht. “Këto i keni për Vorio Epirin”, kanë thirrur ndërsa gjuanin. Ky ishte versioni zyrtar i shtetit shqiptar. Gazeta “Elefterotipia” tha se vrasja u mor përsipër nga MAVI. Në traktin e organizatës "MAVI" i botuar nga shtypi grek, shkruhej: "Në janar 1994, organizata patriotike MAVI, pasi studioi me kujdes kushtet dhe operacionin që do të kryente , i dha urdhër njërës prej skuadrave të saj të armatosura që të godiste një repart ushtarak shqiptar pranë vijës kufitare. Në orët e para të datës 10 prill, ditë e diel, në bazë të informatave të dhëna nga "Seksioni i mbledhjes së informatave", skuadra Pirro, e përbërë nga një grusht luftëtarësh, gjendjej në pozicionin e vrojtimit të objektit, në një kodër aty pranë. Sulmi filloi me kapjen e rojes dhe brenda dy minutash, godina dykatëshe e stërvitjes në Peshkëpi ishte në duart e luftëtarëve tanë. Skuadra e mbajti repartin për 20 minuta. Duke ikur, mori me vete 15 automatikë tip Kallashnikov të prodhimit kinez, dy arka me municion, si dhe oficerin e SHIK-ut, të cilin pak më vonë dhe të lidhur me pranga, e la të lirë. Sulmi ynë, si dhe të tjerët që do të pasojnë, ishte një veprim luftarak." Masakra e Peshkëpisë u pasua me një ngritje të marrëdhënieve diplomatike mes Greqisdë dhe vendit tonë. Qeveria shqiptare protestoi në Këshillin e Kombeve të Bashkuara, ndërsa pala greke u mundua ta kalonte në qetësi. Përveç luftës diplomatike, policia greke arrestoi dy nga të dyshuarit, mirëpo ata morrën dënime të vogla nga gjykata. Gazeta "Stoho" ishte e para lajmëroi kete sulm. == Shih edhe == [[Operacioni fshesa]]1500 emigrante te kthyer. [[Sulmi ne fshatin Llongo(Gjirokastër)|Sulmi ne fshatin Llongo (Gjirokastër)]] Sulmi i dyte i skuadrës Pirro 1, e djele 18 mars 1995 me dy automjete me dylbi me dy makina. Këtu ushtarakët shqiptare reaguan. Ishin shtatë të arrestuar. Terroristet ishin nisur ne afersi te Delvinaqit (Greqi). Ndër ta bënin pjesë Jorgo Anastasulis, ushtarak grek toger ushtarak, Apostolos Karavelas, polic grek, Jorgo Kristo, shtetas shqiptar nga Himara, etj. Inventari kishte 32 paisje.<ref>{{Cite web|last=Qyno|first=Elton|date=20 mars 2019|title=EKSKLUZIVE/ Zhvarroset dosja pas 25 vitesh, rihapet 'Masakra e Peshkëpisë'|url=https://shqiptarja.com/lajm/ekskluzive-zhvarroset-dosja-pas-25-vitesh-hapet-masakra-e-peshkepise|url-status=live|website=Shqiptarja.com|language=sq}}</ref> ==Shiko edhe== *[[Alfred Beleri]] == Literature == [[Kategoria:Krim ndaj njerëzimit]] [[Kategoria:Cënim i territorit të Republikës së Shqipërisë]] [[Kategoria:Terrorizëm]] [[Kategoria:Masakra greke në Shqipëri]] [[Kategoria:Krim]] [[Kategoria:Terrorizem i organizuar]] [[Kategoria:Veprimtar]] [[Kategoria:Peshkopia]] ovmevtq7rinnw9t2r7ota5bi9f36z94 0 119436 2940343 2940268 2026-04-12T13:06:26Z Martinxx1 180115 Shtova informacion mbi Vera Grabockën pasi faqja ishte shumë e cunguar 2940343 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vera Grabocka | image = File: Vera Grabocka Portrait.jpg | image_upright = 1.15 | caption = Portreti Zyratar i Vera Grabockës {{!}} Veton Osmani | birth_date = {{birth date and age|df=y|21|3|1950}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Regjisore televizive<br>Producentе | years_active = 1970 - Sot | known_for = Reality Shows | notable_works = Montatorja {{!}} X Factor Albania {{!}} X Factor Kids {{!}} Në Kurthin e Piter Pan {{!}} Dance with Me {{!}} Your Face Sounds Familiar Albania {{!}} Festivali i 58, 33, 30 i Kenges RTSH {{!}} Timo Flloko dhe Yjet në Butrint {{!}} Yjet mbi Kaninë {{!}} Miss Albania {{!}} Miss Universe {{!}} Miss Globe {{!}} Dancing with the Stars {{!}} Eurovideo Grand Prix {{!}} Love Story {{!}} 12 në Hollywood {{!}} 12 Vallëzime pa një të Shtunë {{!}} Festivali Folklorik | television = TV Klan | spouse = [[Timo Flloko]] | children = 1 | mother = Leonora Grabocka | father = Myftar Grabocka | website = https://veragrabocka.com }} '''Vera Grabocka''' (lindur më 21 mars 1950) është regjisore, prodhuese ekzekutive dhe ish-aktore televizive shqiptare, e njohur gjerësisht si një ndër figurat më me ndikim në historinë e argëtimit televiziv shqiptar. Ajo njihet si regjisore dhe bashkëprodhuese e ‘‘X Factor Albania’’ në TV Klan, si dhe e shumë prodhimeve të tjera me audiencë të gjerë, ndër të cilat ‘‘Dance With Me Albania’’, ‘‘Your Face Sounds Familiar Albania’’ dhe ‘‘Love Story Albania’’. <ref>{{Cite web |title=Vera Grabocka - Wikitia |url=https://wikitia.com/wiki/Vera_Grabocka |access-date=2026-04-12 |website=wikitia.com |language=en}}</ref> Grabocka e nisi karrierën e saj si aktore, duke shfaqur prëzencën e saj të parë profesionale në filmin shqiptar ‘‘Montatorja’’ (1970), pas saj ndërmori rrugën e saj drejt botës së regjizurës dhe prodhimit televiziv. Ajo iu bashkua [[Radio Televizioni Shqiptar|Radiotelevizionit Shqiptar]] (RTSH) gjatë viteve 1980 dhe, brenda atij institucioni, drejtoi disa nga prodhimet argëtuese më ambicioze të historisë së transmetimit publik shqiptar, duke arritur audiencë të konsiderueshme ndërkombëtare nëpërmjet ngjarjeve si ‘‘World Folk Dance’’ dhe ‘‘World Sport Dance’’. Gjatë viteve 1997 deri 1999, ajo jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, ndër të cilat ‘‘Miss Globe’’. Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë forca kryesore drejtuese dhe prodhuese e disa prej programeve me vlerësim më të lartë në historinë e televizionit privat shqiptar, duke punuar kryesisht nëpërmjet Televizionit Klan dhe në partneritet krijues afatgjatë me prezantuesen dhe prodhuesen [[Alketa Vejsiu]]. Së bashku, Grabocka dhe Vejsiu kanë bashkëprodhuar disa sezone të ‘‘[[X Factor Albania]]’’ (2012, 2015, dhe sezoni i ri nga 2023), si dhe programe të tjera të suksesshme që kanë mbajtur audiencë kombëtare gjatë gjithë viteve. Grabocka gjithashtu drejton faqen e saj të Instagram-it me mbi 438,000 ndjekës, ku publikon rregullisht materiale nga prodhimet e saj.<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/veragrabocka/ |access-date=2026-04-12 |website=www.instagram.com}}</ref> == Jeta e Hershme == Grabocka ndoqi studimet e larta në ‘’‘Akademinë e Arteve’’’ (shq. ‘‘Akademia e Arteve’’) në Tiranë, institucionin kryesor të vendit për formimin profesional të aktorëve, regjisorëve, kompozitorëve dhe koreografëve. Koha e saktë e regjistrimit dhe e diplomimit të saj nuk është dokumentuar në burimet e disponueshme; megjithatë, duke pasur parasysh debutimin e saj filmografik në vitin 1970, në moshën rreth nëntëmbëdhjetë vjeçare, konkludohet që studimet i ka përfunduar rreth asaj periudhe. Bashkëshorti i saj i ardhshëm, aktori dhe poeti Timo Flloko, u diplomua nga i njëjti institucion po atë vit, duke studiuar drejtimin e Dramaturgjiisë, gjë e cila sugjeron se ata të dy kanë qenë pjesë e të njëjtit univers institucional dhe social gjatë viteve të formimit të tyre artistik. <ref>{{Cite web |date=2021-02-25 |title=Rrëfimi i rrallë i Timo Fllokos mbi vendlindjen, jetën personale, karrierën dhe pasionin e tij për poezinë |url=https://dosja.al/rrefimi-i-rralle-i-timo-fllokos-mbi-vendlindjen-jeten-personale-karrieren-dhe-pasionin-e-tij-per-poezine |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> == Karriera == [[Skeda:12 Vallezime pa nje te shtune.jpg|parapamje|330x330px|Prezantuesi Adi Krasta në programin 12 Vallëzime pa një tě Shtunë]] Pas largimit të saj nga aktrimi, Grabocka u angazhua si prodhuese dhe regjisore pranë ‘’‘Radio Televizionit Shqiptar (RTSH)’’’, transmetuesit publik shtetëror shqiptar, ku filloi të punojë gjatë viteve 1980. RTSH ishte, gjatë atij periudhe, i vetmi transmetues televiziv që operonte në Shqipëri. Një nga prodhimet e saj me rëndësi historike më të lartë nga kjo periudhë është gara televizive e vallëzimit ‘’‘12 Vallëzime pa një të Shtunë’’’, e transmetuar në RTSH në vitin 1992 dhe e prezantuar nga Adi Krasta. Ky program konsiderohet ndër programet e para televizive të vallëzimit në historinë e transmetimit shqiptar. Rëndësia e tij shkon përtej formatit: ishte pikërisht ky program i Grabockës që shënoi ‘’‘debutimin televiziv të Alketa Vejsuit’’’, atëherë shtatëmbëdhjetë vjeçe dhe e ardhmja prezantuese dhe prodhuese më e shquar e televizionit shqiptar. Partneriteti krijues që do të prodhonte më vonë ‘‘X Factor Albania’’, ‘‘Dance With Me Albania’’ dhe shumë prodhime të tjera iu nis rrënjët pikërisht atje, në vitin 1992, në një program vallëzimi në televizionin publik kombëtar. Gjatë viteve 1990, Grabocka drejtoi ‘’‘Miss Albania’’’, garën kombëtare të bukurisë të transmetuar në RTSH. Ajo gjithashtu drejtoi dy ngjarje ndërkombëtare me shkallë të gjerë: ‘’‘World Folk Dance’’’<ref>{{Cite web |last=Erma |date=2000-10-26 |title=“Folk Area 2000”, grupet kroate dhe bullgare shfaqje në Durrës - (26 Tetor 2000) |url=https://tvklan.al/folk-area-2000-grupet-kroate-dhe-bullgare-shfaqje-ne-durres-26-tetor-2000 |access-date=2026-04-12 |website=Tv Klan |language=sq}}</ref> dhe ‘’World Sport Dance’’, të cilat u transmetuan në shumë rrjete televizive evropiane dhe raportohet se kanë arritur një audiencë kumulative prej mbi 200 milionë shikues. Në vitin 1996, ajo drejtoi prodhimin shqiptar të ‘’‘Miss Europe 1996’’’, duke e forcuar edhe më tej reputacionin e saj si regjisore e ngjarjeve prestigjoze ndërkombëtare. Ajo gjithashtu u angazhua në drejtimin e ‘’‘[[Festivali i Këngës në RTSH|Festivali i Këngës]]’’’ gjatë kësaj periudhe, i cili prodhohet nga RTSH që nga viti 1962 dhe ka shërbyer si mekanizmi i përzgjedhjes së Shqipërisë për Eurovision që nga viti 2004. Ndërmjet viteve 1997 dhe 1999, Grabocka jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, mes të cilave [[:en:The_Miss_Globe|The Miss Globe]], një garë bukurie ndërkombëtare me bazë në Amerikë. [[Skeda:Juria e X factor.jpg|parapamje|410x410px|Juria e X Factor Albania së bashku me regjisoren Vera Grabocka]] Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë figura kryesore drejtuese dhe prodhuese pranë ‘’Televizionit Klan ([[TV Klan]])’’, njërit prej kanaleve kryesore private televizive të Shqipërisë. Partneriteti kreativ që kishte nisur joformalisht në vitin 1992 me Alketa Vejsuin u kthye në një pikë reference për publikun për prodhimet e Grabockës. Ndër arritjet e para dhe më mbresëlënëse të Grabockës në sektorin privat është krijimi i ’‘[[:en:Euro_Video_Grand_Prix|Euro Video Grand Prix’]]’<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>, një prodhim origjinal i konceptuar dhe organizuar prej saj, me qëllim festimin e muzikës popullore evropiane dhe formatit të videoklipit muzikor. Edicioni i parë u mbajt në Tiranë dhe mblodhi artistë nga ‘’‘27 vende’’’ të ndryshme. Ngjarja transmetohej drejtpërdrejt në ‘’‘mbi 20 rrjete televizive evropiane’’’, duke e bërë atë arritjen ndërkombëtare ndoshta më pak të njohur të karrierës së Grabockës dhe një dëshmi të aftësisë së saj për të konceptuar, jo vetëm adaptuar, përmbajtje me shtrirje evropiane, duke arritur shifra deri ne 20 milionë shikues <ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>. Prodhimi për të cilin Grabocka njihet më gjerësisht jashtë Shqipërisë është ‘’‘[[X Factor Albania]]’’, adaptimi shqiptar i formatit britanik të konkurrencës muzikore, i krijuar fillimisht nga [[Simon Cowell]].<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Të drejtat e patentës u siguruan nga Alketa Vejsiu, në partneritet me [[TV Klan]], nga kompania Syco TV. Grabocka shërbeu si bashkëprodhuese dhe regjisore në të gjitha sezoni e programit. [[X Factor Albania]] nisi më ‘’‘8 janar 2012’’’ në [[TV Klan]] dhe u shoqërua menjëherë me interes të jashtëzakonshëm publik: mbi 7,000 individë paraqitën veten për audicion gjatë sezonit të parë, në qytete të ndryshme si Tirana, Vlora, Elbasani, Shkodra dhe Prishtina, raportuar si numri më i madh i audicioneve për ndonjë emision të talentit në historinë e televizionit shqiptar, kosovar dhe të gjerë ballkanik. Katër sezonet e para prodhuan fituesit e mëposhtëm:<nowiki>''</nowiki>[[Sheila Haxhiraj]]’’ (Sezoni 1), ‘‘[[Arilena Ara]]’’ (Sezoni 2), ‘‘[[Ergi Dini]]’’ (Sezoni 3), dhe ‘‘[[Edea Demaliaj]]’’ (Sezoni 4, 2015), pas së cilës programi u ndal. Gjatë viteve 2014 deri 2019, Grabocka bashkëprodhoi me Vejsuin ‘’‘Dance With Me Albania’’’, një seri gare vallëzimi me të famshmit, e transmetuar në [[TV Klan]] gjatë pesë sezoneve me vlerësime të larta audiencë. Në vitin 2016, ajo drejtoi dhe bashkëprodhoi me të ‘‘[[Your Face Sounds Familiar Albania]]’’, adaptimin shqiptar të formatit ndërkombëtar të imitimeve muzikore, i konfirmuar publikisht nga të dyja gratë para lançimit të tij. Nga viti 2018, Grabocka drejtoi ‘’‘[[Në Kurthin e Piter Pan]]’’’, një program argëtimi për fëmijë në TV Klan, i cili fitoi vëmendje shtesë kur Vejsiu shfrytëzoi njërin nga transmetimet e tij live në qershor 2022 për të shpallur zyrtarisht rikthimin e ‘‘[[X Factor Albania]]’’ pas shtatë vitesh pauzë.<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Në vitin 2020, ajo lançoi bashkë me Vejsuin ‘‘[[Love Story Albania]]’’<ref>{{Cite web |title=Love Story |url=https://tvklan.al/programe/love-story |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref>, një program dating show i transmetuar në [[TV Klan]]. ‘‘[[X Factor Albania]]’’ u rikthye më 8 nëntor 2023 me sezonin e pestë, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese dhe regjisore. Fituesi i sezonit të pestë, [[Alis Kallaçi]], i cili më vonë do të fitonte ‘‘Festivalin e Këngës 2025’’, duke fituar kështu të drejtën të përfaqësojë Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Ky trajektore, nga konkurse X Factor tek përfaqësuese kombëtare në Eurovision, është ndër dëshmitë më bindëse të aftësisë së programit për të identifikuar dhe zhvilluar talente me rëndësi të vërtetë kombëtare. Sezoni i gjashtë u nis më 8 nëntor 2024<ref>{{Cite web |title=“X Factor Albania” nis me emocion: Historia e dhimbshme e konkurrentes që preku zemrat e publikut |url=https://www.classlifestyle.com/news/67847/x-factor-albania-nis-me-emocion-historia-e-dhimbshme-e-konkurrentes-qe-preku-zemrat-e-publikut |access-date=2026-04-12 |website=www.classlifestyle.com}}</ref> dhe u fitua nga [[Rigersa Loka]]. Në janar 2025, TV Klan njoftoi zhvillimin e ‘’‘[[X Factor Kids Albania]]’’, një format spinoff i X Factor Albania për pjesëmarrës deri në dymbëdhjetë vjeç, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese, i cili filloi transmetimin më 7 nëntor 2025. == Festivali i Këngës i 58 dhe debati publik == Episodi më i debatuar publikisht i karrierës së Vera Grabockës ndodhi në dhjetor 2019, në lidhje të drejtpërdrejtë me rolin e saj si regjisore e ‘’‘edicionit të 58-të të Festivali i Këngës’’’ (FiK 58), ngjarjeje të transmetuar nga RTSH dhe meckanizmi formal i Shqipërisë për përzgjedhjen e përfaqësuesit të saj në Eurovision.<ref>{{Cite web |date=2023-12-09 |title=Hije skandali në Festivalin e Këngës! Konfliktet brenda ambienteve të RTSH-së përfundojnë në Gjykatë, këngëtari: Është i shitur, do e fitojë Elsa! |url=https://pamfleti.net/showbiz/hije-skandali-ne-festivalin-e-kenges-konfliktet-brenda-ambienteve-te-rts-i202366 |access-date=2026-04-12 |website=Pamfleti}}</ref> Alketa Vejsiu shërbeu si prezantuese dhe Grabocka si regjisore e edicionit. Dy nga hyrjet me profil më të lartë të festivalit ishin ato të [[Elvana Gjata|Elvana Gjatës]], një prej artistëve pop më të suksesshëm komercialë të vendit, dhe [[Arilena Ara|Arilena Arës]], fitueses së sezonit të dytë të ‘‘[[X Factor Albania]]’’, program ky të cilin Grabocka vetë e kishte bashkëprodhuar dhe drejtuar. [[Skeda:Arilena Vera.jpg|parapamje|361x361px|Arilena Ara me Vera Grabockën]] Finalja u gjykua nga një panel prej pesë anëtarësh: tre juristë ndërkombëtarë, ndër të cilët kompozitori grek Dimitris Kontopoulos, Kreu i Delegacionit islandez, Felix Bergsson dhe drejtori televiziv suedez Christer Bjorkman, si dhe dy juristë shqiptarë, shkrimtarja Rita Petro dhe etnomuzikologja Mikaela Minga. Të tre juristët ndërkombëtarë i akorduan pikët maksimale Elvana Gjatës, ndërsa dy juristët shqiptarë i akorduan asaj vlerësime shumë të ulëta, me rezultatin e kombinuar që i dhuroi fitoren Arilena Arës.<ref>{{Cite web |title=wiwibloggs |url=https://www.youtube.com/channel/UCOdyQtpWNtNZEDC9mYVvzTQ |access-date=2026-04-12 |website=YouTube |language=sq-AL}}</ref> Shpallja e këtij rezultati nxiti polemikë të menjëhershme dhe intensive në mediat shqiptare dhe në komunitetin ndërkombëtar të Eurovision. Kompozitorja Eriona Rushiti<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=Eriona Rushiti: Edicioni i 58-të i këngës në RTSH, zhvillohet vitin e ardhshëm |url=https://gazetashqiptare.al/2019/12/24/eriona-rushiti-edicioni-58-te-kenges-ne-rtsh-zhvillohet-vitin-e-ardhshem/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Shqiptare Online |language=en-US}}</ref> deklaroi publikisht se, kur u bë e qartë që Elvana po drejtohej drejt fitores bazuar në juritë ndërkombëtarë, Grabocka ndërhyri duke prezantuar dy juristë shqiptarë me qëllim kundërvënies ndaj konsensusit ndërkombëtar, duke shtuar se i gjithë edicioni i 58-të ishte strukturuar që nga fillimi me synimin kryesor të dërgimit të [[Arilena Ara|Arilena Arës]] në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Shumë komentatorë dhe figura të industrisë muzikore shqiptare vunë gjithashtu në dukje se roli i Grabockës si regjisore e një gare në të cilën garonte [[Arilena Ara]], fituesja e programit ‘‘[[X Factor Albania]]’’ ku regjisore ka qënë po Grabocka, paraqiste një konflikt interesi thelbësor. Kritikët vunë gjithashtu në dukje se rregulli i festivalit që kërkonte autori shqiptarë të këngëve ishte anashkaluar për të lejuar pjesëmarrjen e Arilena Arës, kënga e së cilës ishte kompozuar nga Darko Dimitrov, një kompozitor nga Maqedonia e Veriut, pa asnjë deklaratë zyrtare nga [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH]]. Kompozitori i shquar [[Aleksander Vezuli|Aleksandër Vezuli]], pasi iu refuzua hyrja në FiK 58, iu drejtua Grabockës publikisht duke e quajtur “snobe ekstreme” dhe duke akuzuar se ajo kishte përjashtuar sistematikisht figura të njohura muzikore shqiptare.<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=“Snobe ekstreme”/ Kompozitori shqiptar kundër Vera Grabockës, ironia për festivalin: “Ik ore ti, shqiptar spurdhjak, na |url=https://dosja.al/snobe-ekstreme-kompozitori-shqiptar-kunder-vera-grabockes-ironia-per-festivalin-ik-ore-ti-shqiptar-spurdhjak-na-kerkon-edhe-bekim-pa-le |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> Duhet theksuar se asnjë procedurë ligjore formale nuk u iniciua ndaj Grabockës në lidhje me ngjarjet e FiK 58, dhe akuzat e bëra kundër saj u zhvilluan kryesisht nëpërmjet kanaleve informale të komentit mediatik dhe rrjeteve sociale, jo nëpërmjet mekanizmave institucionalë apo gjyqësorë. Merita artistike e [[Arilena Ara|Arilena Arës]] si performuese nuk u kontestua seriozisht në rrjedhën kryesore të debatit; kundërshtimet lidheshin me proceset, jo me cilësinë artistike të saj. [[Arilena Ara]] përfaqësoi Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës 2021|Eurovision 2021]] (ngjarje e shtytur nga 2020 për shkak të pandemisë). == Çmimet == Grabocka është identifikuar në burime të shumta si një ndër personalitetet e pakta shqiptare që kanë marrë atë që quhet kolokialisht ‘'Oscari Shqiptar”, një çmim i përshkruar si njohje për kontribute të jashtëzakonshme në promovimin e kulturës shqiptare gjatë shekullit të njëzetë. Emri formal institucional i këtij çmimi dhe organi përgjegjës për dhënien e tij nuk janë specifikuar në burimet e disponueshme. Ajo u emërtua ndër ‘'100 Gratë që Ndryshuan Tiranën”në një listë të botuar nga revista digjitale ‘‘Class Lifestyle’’. Një fotografi në regjistrin mediatik të IMDb dokumenton pjesëmarrjen e Grabockës në një pritje zyrtare të organizuar nga Kryeministri i Shqipërisë ‘’‘Sali Berisha’’’ në rezidencën kryeministrore, bashkë me Altin Kaftirën, Natalia Hoffmann dhe figura të tjera nga komuniteti kulturor dhe diplomatik shqiptar.<ref>{{Cite web |url=https://m.imdb.com/name/nm0333258/mediaviewer/rm263180800/ |access-date=2026-04-12 |website=m.imdb.com}}</ref> Kjo pjesëmarrje pasqyron qëndrimin e saj brenda sferës më të gjerë të jetës publike shqiptare dhe njohjen e saj nga vendimmarrësit politikë si figurë me rëndësi kulturore. == Jeta personale == [[Skeda:Vera-timo.jpg|parapamje|378x378px|Vera Grabocka dhe Timo Flloko]] Në vitin 1984, Vera Grabocka u martua me [[Timo Flloko|Timo Fllokon]] (emri i plotë: Timoleo Flloko), aktor, poet, tekstshkrues dhe përkthyes shqiptar me karrierë të shquar dhe njohje të gjerë brenda komunitetit kulturor shqiptar. Flloko lindi më 26 prill 1948 në qytetin e [[Peja|Pejës]], në atë që sot është Republika e Kosovës. Ai studioi Dramaturgjinë pranë Institutit të Lartë të Arteve (sot [[Akademia e Arteve]]) në Tiranë, u diplomua në vitin 1970 dhe më pas punoi si ligjërues në të njëjtin institucion. Karriera e Fllokos si performer përfshin mbi 35 role kinematografike dhe mbi 30 role teatrore të akumuluara gjatë një harku profesional që shtrihet nga viti 1967 e deri sot. Ndër rolet e tij më të njohura janë ato në filmat ‘‘[[Lulëkuqet mbi mure]]’’ (1976), ‘‘[[Njeriu me top]]’’ (1977) dhe ‘‘[[Liri a vdekje]]’’ (1979). Ai ka marrë Kupën e Festivalit Kombëtar Kinematografik Shqiptar në disa raste dhe çmimin për Aktorin më të mirë në Festivalin e Shtatë Kombëtar të Aktimit (2008) për rolin e Eddie Carbone-it në dramën ‘‘[[Pamje nga ura|Pamje nga Ura]]’’ të Arthur Miller, nën drejtimin e Artistit të Popullit Albert Minga. Jashtë aktimit, Flloko ka ushtruar me pasion gjithastu rolin e autorit: ai botoi koleksionin poetik ‘‘[[Robi i manive|Rob i Manive]]’’ në vitin 2003; si tekstshkrues, kënga e tij “Open Yourself” fitoi Çmimin e Parë dhe Çmimin e Kritikëve në Kënga Magjike 2007; dhe në vitin 2008 ai përktheu në gjuhën shqipe biografinë e aktorit amerikan [[Marlon Brando]], të botuar me titullin ‘‘Beyond Fame’’. Në vitin 2007, ai u shpall Personalitet i Vitit nga [[Bashkia Tiranë|Bashkia e Tiranës]]. Ai mban titullin shtetëror ‘‘[[Artist i merituar|Artist i Merituar]]’’, njohja formale shqiptare për artistët që kanë dhënë kontribut thelbësor në disiplinën e tyre. Martesa e Vera Grabockës dhe Timo Fllokos është një nga partneritetet më të qëndrueshme në jetën artistike shqiptare, duke lidhur dy figura të cilat kanë dhënë kontribute individuale në trashëgiminë kulturore të vendit në fusha krejtësisht të ndryshme. Media shqiptare dhe shkrimet kulturore kanë kthyer shpesh vëmendjen tek ky raport, duke e karakterizuar si shembull i respektit të ndërsjellë dhe të dashurisë së vërtetë ndërmjet dy njerëzve me seriozitet të barabartë profesional. Në të paktën një rast të dokumentuar publikisht, Grabocka postoi në Instagram një video me veten dhe Fllokun, të shoqëruar nga teksti “Dashuria është përgjigjja e vetme”, gjest ky që media shqiptare e raportoi me admirim.<ref>{{Cite web |date=2021-11-11 |title=“Dashuria është e vetmja përgjigje”, Vera Grabocka publikon fotografinë e rrallë me Timo Fllokon |url=https://bordo.al/2021/11/11/dashuria-eshte-e-vetmja-pergjigje-vera-grabocka-publikon-fotografine-e-rralle-me-timo-fllokon |access-date=2026-04-12 |website=Bordo}}</ref> Një profil i botuar nga ‘‘Tirana Post’’ në korrik 2023 e përshkroi raportin e tyre me figuracion teatral, duke vënë në dukje se Grabocka kishte “kuruar një shfaqje” për bashkëshortin e saj në Butrint, rajoni arkeologjik më i shquar i Shqipërisë, si një gjest i festimit personal. <ref>{{Cite web |title=Spektakli i (dashurisë) jetës së Verës |url=https://tiranapost.al/showbiz/spektakli-i-dashurise-jetes-se-veres-i526798 |access-date=2026-04-12 |website=tiranapost.al}}</ref> Ata kanë një vajzë të quajtur Linda, por ajo uk duket se ka një jetë shumë publike.<ref>{{cite news |title=Vera Grabocka i shpreh publikisht dashurinë Timo Fllokos: Të dua! |url=https://www.balkanweb.com/vera-grabocka-i-shpreh-publikisht-dashurine-timo-fllokos-te-dua/ |newspaper=Balkanweb |date=11 maj 2018 |language=sq |access-date=6 gusht 2025 }}</ref> == Prodhime televizive == * 12 Vallëzime pa një të Shtunë – konkurs vallëzimi (RTSH, 1992) * Miss Albania – spektakël bukurie * World Folk – emision me muzikë popullore (1999) * Dua më shumë Shqipërinë – varieté patriotike (vitet 1990) * Miss Globe – konkurs ndërkombëtar në SHBA (rreth 1999) * X Factor Albania – (2012, 2015, 2020-2025) * Your Face Sounds Familiar Albania – adaptimi shqiptars (2016) * Dance With Me Albania – spektakël vallëzimi me VIP-a (2014–2019) * Në kurthin e Piter Pan – program për fëmijë (që nga 2018) * Love Story Albania – reality show takimesh (nisur më 2020) * Kënga Magjike – festival muzikor (2003–2004) * Miss World – konkurs ndërkombëtar bukurie (2015–2018) * Festivali i Këngës – festival muzikor vjetor * X Factor Kids - Adaptimi për fëmijë i formatit X Factor (2025-2026) * Miss Universe – konkurs bukurie ndërkombëtar * ‘‘Miss Europe 1996’’ == Referime == <references/> {{DEFAULTSORT:Grabocka, Vera}} [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] l4fnooew2amnrowzyaapoc8b48zo45n 2940345 2940343 2026-04-12T13:09:35Z Martinxx1 180115 2940345 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vera Grabocka | image = File: Vera Grabocka Portrait.jpg | image_upright = 1.2 | caption = Portreti Zyratar i Vera Grabockës {{!}} Veton Osmani | birth_date = {{birth date and age|df=y|21|3|1950}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Regjisore televizive<br>Producentе | years_active = 1970 - Sot | known_for = Reality Shows | notable_works = Montatorja {{!}} X Factor Albania {{!}} X Factor Kids {{!}} Në Kurthin e Piter Pan {{!}} Dance with Me {{!}} Your Face Sounds Familiar Albania {{!}} Festivali i 58, 33, 30 i Kenges RTSH {{!}} Timo Flloko dhe Yjet në Butrint {{!}} Yjet mbi Kaninë {{!}} Miss Albania {{!}} Miss Universe {{!}} Miss Globe {{!}} Dancing with the Stars {{!}} Eurovideo Grand Prix {{!}} Love Story {{!}} 12 në Hollywood {{!}} 12 Vallëzime pa një të Shtunë {{!}} Festivali Folklorik | television = TV Klan | spouse = [[Timo Flloko]] | children = 1 | mother = Leonora Grabocka | father = Myftar Grabocka | website = https://veragrabocka.com }} '''Vera Grabocka''' (lindur më 21 mars 1950) është regjisore, prodhuese ekzekutive dhe ish-aktore televizive shqiptare, e njohur gjerësisht si një ndër figurat më me ndikim në historinë e argëtimit televiziv shqiptar. Ajo njihet si regjisore dhe bashkëprodhuese e ‘‘X Factor Albania’’ në TV Klan, si dhe e shumë prodhimeve të tjera me audiencë të gjerë, ndër të cilat ‘‘Dance With Me Albania’’, ‘‘Your Face Sounds Familiar Albania’’ dhe ‘‘Love Story Albania’’. <ref>{{Cite web |title=Vera Grabocka - Wikitia |url=https://wikitia.com/wiki/Vera_Grabocka |access-date=2026-04-12 |website=wikitia.com |language=en}}</ref> Grabocka e nisi karrierën e saj si aktore, duke shfaqur prëzencën e saj të parë profesionale në filmin shqiptar ‘‘Montatorja’’ (1970), pas saj ndërmori rrugën e saj drejt botës së regjizurës dhe prodhimit televiziv. Ajo iu bashkua [[Radio Televizioni Shqiptar|Radiotelevizionit Shqiptar]] (RTSH) gjatë viteve 1980 dhe, brenda atij institucioni, drejtoi disa nga prodhimet argëtuese më ambicioze të historisë së transmetimit publik shqiptar, duke arritur audiencë të konsiderueshme ndërkombëtare nëpërmjet ngjarjeve si ‘‘World Folk Dance’’ dhe ‘‘World Sport Dance’’. Gjatë viteve 1997 deri 1999, ajo jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, ndër të cilat ‘‘Miss Globe’’. Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë forca kryesore drejtuese dhe prodhuese e disa prej programeve me vlerësim më të lartë në historinë e televizionit privat shqiptar, duke punuar kryesisht nëpërmjet Televizionit Klan dhe në partneritet krijues afatgjatë me prezantuesen dhe prodhuesen [[Alketa Vejsiu]]. Së bashku, Grabocka dhe Vejsiu kanë bashkëprodhuar disa sezone të ‘‘[[X Factor Albania]]’’ (2012, 2015, dhe sezoni i ri nga 2023), si dhe programe të tjera të suksesshme që kanë mbajtur audiencë kombëtare gjatë gjithë viteve. Grabocka gjithashtu drejton faqen e saj të Instagram-it me mbi 438,000 ndjekës, ku publikon rregullisht materiale nga prodhimet e saj.<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/veragrabocka/ |access-date=2026-04-12 |website=www.instagram.com}}</ref> == Jeta e Hershme == Grabocka ndoqi studimet e larta në ‘’‘Akademinë e Arteve’’’ (shq. ‘‘Akademia e Arteve’’) në Tiranë, institucionin kryesor të vendit për formimin profesional të aktorëve, regjisorëve, kompozitorëve dhe koreografëve. Koha e saktë e regjistrimit dhe e diplomimit të saj nuk është dokumentuar në burimet e disponueshme; megjithatë, duke pasur parasysh debutimin e saj filmografik në vitin 1970, në moshën rreth nëntëmbëdhjetë vjeçare, konkludohet që studimet i ka përfunduar rreth asaj periudhe. Bashkëshorti i saj i ardhshëm, aktori dhe poeti Timo Flloko, u diplomua nga i njëjti institucion po atë vit, duke studiuar drejtimin e Dramaturgjiisë, gjë e cila sugjeron se ata të dy kanë qenë pjesë e të njëjtit univers institucional dhe social gjatë viteve të formimit të tyre artistik. <ref>{{Cite web |date=2021-02-25 |title=Rrëfimi i rrallë i Timo Fllokos mbi vendlindjen, jetën personale, karrierën dhe pasionin e tij për poezinë |url=https://dosja.al/rrefimi-i-rralle-i-timo-fllokos-mbi-vendlindjen-jeten-personale-karrieren-dhe-pasionin-e-tij-per-poezine |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> == Karriera == [[Skeda:12 Vallezime pa nje te shtune.jpg|parapamje|330x330px|Prezantuesi Adi Krasta në programin 12 Vallëzime pa një tě Shtunë]] Pas largimit të saj nga aktrimi, Grabocka u angazhua si prodhuese dhe regjisore pranë ‘’‘Radio Televizionit Shqiptar (RTSH)’’’, transmetuesit publik shtetëror shqiptar, ku filloi të punojë gjatë viteve 1980. RTSH ishte, gjatë atij periudhe, i vetmi transmetues televiziv që operonte në Shqipëri. Një nga prodhimet e saj me rëndësi historike më të lartë nga kjo periudhë është gara televizive e vallëzimit ‘’‘12 Vallëzime pa një të Shtunë’’’, e transmetuar në RTSH në vitin 1992 dhe e prezantuar nga Adi Krasta. Ky program konsiderohet ndër programet e para televizive të vallëzimit në historinë e transmetimit shqiptar. Rëndësia e tij shkon përtej formatit: ishte pikërisht ky program i Grabockës që shënoi ‘’‘debutimin televiziv të Alketa Vejsuit’’’, atëherë shtatëmbëdhjetë vjeçe dhe e ardhmja prezantuese dhe prodhuese më e shquar e televizionit shqiptar. Partneriteti krijues që do të prodhonte më vonë ‘‘X Factor Albania’’, ‘‘Dance With Me Albania’’ dhe shumë prodhime të tjera iu nis rrënjët pikërisht atje, në vitin 1992, në një program vallëzimi në televizionin publik kombëtar. Gjatë viteve 1990, Grabocka drejtoi ‘’‘Miss Albania’’’, garën kombëtare të bukurisë të transmetuar në RTSH. Ajo gjithashtu drejtoi dy ngjarje ndërkombëtare me shkallë të gjerë: ‘’‘World Folk Dance’’’<ref>{{Cite web |last=Erma |date=2000-10-26 |title=“Folk Area 2000”, grupet kroate dhe bullgare shfaqje në Durrës - (26 Tetor 2000) |url=https://tvklan.al/folk-area-2000-grupet-kroate-dhe-bullgare-shfaqje-ne-durres-26-tetor-2000 |access-date=2026-04-12 |website=Tv Klan |language=sq}}</ref> dhe ‘’World Sport Dance’’, të cilat u transmetuan në shumë rrjete televizive evropiane dhe raportohet se kanë arritur një audiencë kumulative prej mbi 200 milionë shikues. Në vitin 1996, ajo drejtoi prodhimin shqiptar të ‘’‘Miss Europe 1996’’’, duke e forcuar edhe më tej reputacionin e saj si regjisore e ngjarjeve prestigjoze ndërkombëtare. Ajo gjithashtu u angazhua në drejtimin e ‘’‘[[Festivali i Këngës në RTSH|Festivali i Këngës]]’’’ gjatë kësaj periudhe, i cili prodhohet nga RTSH që nga viti 1962 dhe ka shërbyer si mekanizmi i përzgjedhjes së Shqipërisë për Eurovision që nga viti 2004. Ndërmjet viteve 1997 dhe 1999, Grabocka jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, mes të cilave [[:en:The_Miss_Globe|The Miss Globe]], një garë bukurie ndërkombëtare me bazë në Amerikë. [[Skeda:Juria e X factor.jpg|parapamje|410x410px|Juria e X Factor Albania së bashku me regjisoren Vera Grabocka]] Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë figura kryesore drejtuese dhe prodhuese pranë ‘’Televizionit Klan ([[TV Klan]])’’, njërit prej kanaleve kryesore private televizive të Shqipërisë. Partneriteti kreativ që kishte nisur joformalisht në vitin 1992 me Alketa Vejsuin u kthye në një pikë reference për publikun për prodhimet e Grabockës. Ndër arritjet e para dhe më mbresëlënëse të Grabockës në sektorin privat është krijimi i ’‘[[:en:Euro_Video_Grand_Prix|Euro Video Grand Prix’]]’<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>, një prodhim origjinal i konceptuar dhe organizuar prej saj, me qëllim festimin e muzikës popullore evropiane dhe formatit të videoklipit muzikor. Edicioni i parë u mbajt në Tiranë dhe mblodhi artistë nga ‘’‘27 vende’’’ të ndryshme. Ngjarja transmetohej drejtpërdrejt në ‘’‘mbi 20 rrjete televizive evropiane’’’, duke e bërë atë arritjen ndërkombëtare ndoshta më pak të njohur të karrierës së Grabockës dhe një dëshmi të aftësisë së saj për të konceptuar, jo vetëm adaptuar, përmbajtje me shtrirje evropiane, duke arritur shifra deri ne 20 milionë shikues <ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>. Prodhimi për të cilin Grabocka njihet më gjerësisht jashtë Shqipërisë është ‘’‘[[X Factor Albania]]’’, adaptimi shqiptar i formatit britanik të konkurrencës muzikore, i krijuar fillimisht nga [[Simon Cowell]].<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Të drejtat e patentës u siguruan nga Alketa Vejsiu, në partneritet me [[TV Klan]], nga kompania Syco TV. Grabocka shërbeu si bashkëprodhuese dhe regjisore në të gjitha sezoni e programit. [[X Factor Albania]] nisi më ‘’‘8 janar 2012’’’ në [[TV Klan]] dhe u shoqërua menjëherë me interes të jashtëzakonshëm publik: mbi 7,000 individë paraqitën veten për audicion gjatë sezonit të parë, në qytete të ndryshme si Tirana, Vlora, Elbasani, Shkodra dhe Prishtina, raportuar si numri më i madh i audicioneve për ndonjë emision të talentit në historinë e televizionit shqiptar, kosovar dhe të gjerë ballkanik. Katër sezonet e para prodhuan fituesit e mëposhtëm:<nowiki>''</nowiki>[[Sheila Haxhiraj]]’’ (Sezoni 1), ‘‘[[Arilena Ara]]’’ (Sezoni 2), ‘‘[[Ergi Dini]]’’ (Sezoni 3), dhe ‘‘[[Edea Demaliaj]]’’ (Sezoni 4, 2015), pas së cilës programi u ndal. Gjatë viteve 2014 deri 2019, Grabocka bashkëprodhoi me Vejsuin ‘’‘Dance With Me Albania’’’, një seri gare vallëzimi me të famshmit, e transmetuar në [[TV Klan]] gjatë pesë sezoneve me vlerësime të larta audiencë. Në vitin 2016, ajo drejtoi dhe bashkëprodhoi me të ‘‘[[Your Face Sounds Familiar Albania]]’’, adaptimin shqiptar të formatit ndërkombëtar të imitimeve muzikore, i konfirmuar publikisht nga të dyja gratë para lançimit të tij. Nga viti 2018, Grabocka drejtoi ‘’‘[[Në Kurthin e Piter Pan]]’’’, një program argëtimi për fëmijë në TV Klan, i cili fitoi vëmendje shtesë kur Vejsiu shfrytëzoi njërin nga transmetimet e tij live në qershor 2022 për të shpallur zyrtarisht rikthimin e ‘‘[[X Factor Albania]]’’ pas shtatë vitesh pauzë.<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Në vitin 2020, ajo lançoi bashkë me Vejsuin ‘‘[[Love Story Albania]]’’<ref>{{Cite web |title=Love Story |url=https://tvklan.al/programe/love-story |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref>, një program dating show i transmetuar në [[TV Klan]]. ‘‘[[X Factor Albania]]’’ u rikthye më 8 nëntor 2023 me sezonin e pestë, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese dhe regjisore. Fituesi i sezonit të pestë, [[Alis Kallaçi]], i cili më vonë do të fitonte ‘‘Festivalin e Këngës 2025’’, duke fituar kështu të drejtën të përfaqësojë Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Ky trajektore, nga konkurse X Factor tek përfaqësuese kombëtare në Eurovision, është ndër dëshmitë më bindëse të aftësisë së programit për të identifikuar dhe zhvilluar talente me rëndësi të vërtetë kombëtare. Sezoni i gjashtë u nis më 8 nëntor 2024<ref>{{Cite web |title=“X Factor Albania” nis me emocion: Historia e dhimbshme e konkurrentes që preku zemrat e publikut |url=https://www.classlifestyle.com/news/67847/x-factor-albania-nis-me-emocion-historia-e-dhimbshme-e-konkurrentes-qe-preku-zemrat-e-publikut |access-date=2026-04-12 |website=www.classlifestyle.com}}</ref> dhe u fitua nga [[Rigersa Loka]]. Në janar 2025, TV Klan njoftoi zhvillimin e ‘’‘[[X Factor Kids Albania]]’’, një format spinoff i X Factor Albania për pjesëmarrës deri në dymbëdhjetë vjeç, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese, i cili filloi transmetimin më 7 nëntor 2025. == Festivali i Këngës i 58 dhe debati publik == Episodi më i debatuar publikisht i karrierës së Vera Grabockës ndodhi në dhjetor 2019, në lidhje të drejtpërdrejtë me rolin e saj si regjisore e ‘’‘edicionit të 58-të të Festivali i Këngës’’’ (FiK 58), ngjarjeje të transmetuar nga RTSH dhe meckanizmi formal i Shqipërisë për përzgjedhjen e përfaqësuesit të saj në Eurovision.<ref>{{Cite web |date=2023-12-09 |title=Hije skandali në Festivalin e Këngës! Konfliktet brenda ambienteve të RTSH-së përfundojnë në Gjykatë, këngëtari: Është i shitur, do e fitojë Elsa! |url=https://pamfleti.net/showbiz/hije-skandali-ne-festivalin-e-kenges-konfliktet-brenda-ambienteve-te-rts-i202366 |access-date=2026-04-12 |website=Pamfleti}}</ref> Alketa Vejsiu shërbeu si prezantuese dhe Grabocka si regjisore e edicionit. Dy nga hyrjet me profil më të lartë të festivalit ishin ato të [[Elvana Gjata|Elvana Gjatës]], një prej artistëve pop më të suksesshëm komercialë të vendit, dhe [[Arilena Ara|Arilena Arës]], fitueses së sezonit të dytë të ‘‘[[X Factor Albania]]’’, program ky të cilin Grabocka vetë e kishte bashkëprodhuar dhe drejtuar. [[Skeda:Arilena Vera.jpg|parapamje|361x361px|Arilena Ara me Vera Grabockën]] Finalja u gjykua nga një panel prej pesë anëtarësh: tre juristë ndërkombëtarë, ndër të cilët kompozitori grek Dimitris Kontopoulos, Kreu i Delegacionit islandez, Felix Bergsson dhe drejtori televiziv suedez Christer Bjorkman, si dhe dy juristë shqiptarë, shkrimtarja Rita Petro dhe etnomuzikologja Mikaela Minga. Të tre juristët ndërkombëtarë i akorduan pikët maksimale Elvana Gjatës, ndërsa dy juristët shqiptarë i akorduan asaj vlerësime shumë të ulëta, me rezultatin e kombinuar që i dhuroi fitoren Arilena Arës.<ref>{{Cite web |title=wiwibloggs |url=https://www.youtube.com/channel/UCOdyQtpWNtNZEDC9mYVvzTQ |access-date=2026-04-12 |website=YouTube |language=sq-AL}}</ref> Shpallja e këtij rezultati nxiti polemikë të menjëhershme dhe intensive në mediat shqiptare dhe në komunitetin ndërkombëtar të Eurovision. Kompozitorja Eriona Rushiti<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=Eriona Rushiti: Edicioni i 58-të i këngës në RTSH, zhvillohet vitin e ardhshëm |url=https://gazetashqiptare.al/2019/12/24/eriona-rushiti-edicioni-58-te-kenges-ne-rtsh-zhvillohet-vitin-e-ardhshem/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Shqiptare Online |language=en-US}}</ref> deklaroi publikisht se, kur u bë e qartë që Elvana po drejtohej drejt fitores bazuar në juritë ndërkombëtarë, Grabocka ndërhyri duke prezantuar dy juristë shqiptarë me qëllim kundërvënies ndaj konsensusit ndërkombëtar, duke shtuar se i gjithë edicioni i 58-të ishte strukturuar që nga fillimi me synimin kryesor të dërgimit të [[Arilena Ara|Arilena Arës]] në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Shumë komentatorë dhe figura të industrisë muzikore shqiptare vunë gjithashtu në dukje se roli i Grabockës si regjisore e një gare në të cilën garonte [[Arilena Ara]], fituesja e programit ‘‘[[X Factor Albania]]’’ ku regjisore ka qënë po Grabocka, paraqiste një konflikt interesi thelbësor. Kritikët vunë gjithashtu në dukje se rregulli i festivalit që kërkonte autori shqiptarë të këngëve ishte anashkaluar për të lejuar pjesëmarrjen e Arilena Arës, kënga e së cilës ishte kompozuar nga Darko Dimitrov, një kompozitor nga Maqedonia e Veriut, pa asnjë deklaratë zyrtare nga [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH]]. Kompozitori i shquar [[Aleksander Vezuli|Aleksandër Vezuli]], pasi iu refuzua hyrja në FiK 58, iu drejtua Grabockës publikisht duke e quajtur “snobe ekstreme” dhe duke akuzuar se ajo kishte përjashtuar sistematikisht figura të njohura muzikore shqiptare.<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=“Snobe ekstreme”/ Kompozitori shqiptar kundër Vera Grabockës, ironia për festivalin: “Ik ore ti, shqiptar spurdhjak, na |url=https://dosja.al/snobe-ekstreme-kompozitori-shqiptar-kunder-vera-grabockes-ironia-per-festivalin-ik-ore-ti-shqiptar-spurdhjak-na-kerkon-edhe-bekim-pa-le |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> Duhet theksuar se asnjë procedurë ligjore formale nuk u iniciua ndaj Grabockës në lidhje me ngjarjet e FiK 58, dhe akuzat e bëra kundër saj u zhvilluan kryesisht nëpërmjet kanaleve informale të komentit mediatik dhe rrjeteve sociale, jo nëpërmjet mekanizmave institucionalë apo gjyqësorë. Merita artistike e [[Arilena Ara|Arilena Arës]] si performuese nuk u kontestua seriozisht në rrjedhën kryesore të debatit; kundërshtimet lidheshin me proceset, jo me cilësinë artistike të saj. [[Arilena Ara]] përfaqësoi Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës 2021|Eurovision 2021]] (ngjarje e shtytur nga 2020 për shkak të pandemisë). == Çmimet == Grabocka është identifikuar në burime të shumta si një ndër personalitetet e pakta shqiptare që kanë marrë atë që quhet kolokialisht ‘'Oscari Shqiptar”, një çmim i përshkruar si njohje për kontribute të jashtëzakonshme në promovimin e kulturës shqiptare gjatë shekullit të njëzetë. Emri formal institucional i këtij çmimi dhe organi përgjegjës për dhënien e tij nuk janë specifikuar në burimet e disponueshme. Ajo u emërtua ndër ‘'100 Gratë që Ndryshuan Tiranën”në një listë të botuar nga revista digjitale ‘‘Class Lifestyle’’. Një fotografi në regjistrin mediatik të IMDb dokumenton pjesëmarrjen e Grabockës në një pritje zyrtare të organizuar nga Kryeministri i Shqipërisë ‘’‘Sali Berisha’’’ në rezidencën kryeministrore, bashkë me Altin Kaftirën, Natalia Hoffmann dhe figura të tjera nga komuniteti kulturor dhe diplomatik shqiptar.<ref>{{Cite web |url=https://m.imdb.com/name/nm0333258/mediaviewer/rm263180800/ |access-date=2026-04-12 |website=m.imdb.com}}</ref> Kjo pjesëmarrje pasqyron qëndrimin e saj brenda sferës më të gjerë të jetës publike shqiptare dhe njohjen e saj nga vendimmarrësit politikë si figurë me rëndësi kulturore. == Jeta personale == [[Skeda:Vera-timo.jpg|parapamje|378x378px|Vera Grabocka dhe Timo Flloko]] Në vitin 1984, Vera Grabocka u martua me [[Timo Flloko|Timo Fllokon]] (emri i plotë: Timoleo Flloko), aktor, poet, tekstshkrues dhe përkthyes shqiptar me karrierë të shquar dhe njohje të gjerë brenda komunitetit kulturor shqiptar. Flloko lindi më 26 prill 1948 në qytetin e [[Peja|Pejës]], në atë që sot është Republika e Kosovës. Ai studioi Dramaturgjinë pranë Institutit të Lartë të Arteve (sot [[Akademia e Arteve]]) në Tiranë, u diplomua në vitin 1970 dhe më pas punoi si ligjërues në të njëjtin institucion. Karriera e Fllokos si performer përfshin mbi 35 role kinematografike dhe mbi 30 role teatrore të akumuluara gjatë një harku profesional që shtrihet nga viti 1967 e deri sot. Ndër rolet e tij më të njohura janë ato në filmat ‘‘[[Lulëkuqet mbi mure]]’’ (1976), ‘‘[[Njeriu me top]]’’ (1977) dhe ‘‘[[Liri a vdekje]]’’ (1979). Ai ka marrë Kupën e Festivalit Kombëtar Kinematografik Shqiptar në disa raste dhe çmimin për Aktorin më të mirë në Festivalin e Shtatë Kombëtar të Aktimit (2008) për rolin e Eddie Carbone-it në dramën ‘‘[[Pamje nga ura|Pamje nga Ura]]’’ të Arthur Miller, nën drejtimin e Artistit të Popullit Albert Minga. Jashtë aktimit, Flloko ka ushtruar me pasion gjithastu rolin e autorit: ai botoi koleksionin poetik ‘‘[[Robi i manive|Rob i Manive]]’’ në vitin 2003; si tekstshkrues, kënga e tij “Open Yourself” fitoi Çmimin e Parë dhe Çmimin e Kritikëve në Kënga Magjike 2007; dhe në vitin 2008 ai përktheu në gjuhën shqipe biografinë e aktorit amerikan [[Marlon Brando]], të botuar me titullin ‘‘Beyond Fame’’. Në vitin 2007, ai u shpall Personalitet i Vitit nga [[Bashkia Tiranë|Bashkia e Tiranës]]. Ai mban titullin shtetëror ‘‘[[Artist i merituar|Artist i Merituar]]’’, njohja formale shqiptare për artistët që kanë dhënë kontribut thelbësor në disiplinën e tyre. Martesa e Vera Grabockës dhe Timo Fllokos është një nga partneritetet më të qëndrueshme në jetën artistike shqiptare, duke lidhur dy figura të cilat kanë dhënë kontribute individuale në trashëgiminë kulturore të vendit në fusha krejtësisht të ndryshme. Media shqiptare dhe shkrimet kulturore kanë kthyer shpesh vëmendjen tek ky raport, duke e karakterizuar si shembull i respektit të ndërsjellë dhe të dashurisë së vërtetë ndërmjet dy njerëzve me seriozitet të barabartë profesional. Në të paktën një rast të dokumentuar publikisht, Grabocka postoi në Instagram një video me veten dhe Fllokun, të shoqëruar nga teksti “Dashuria është përgjigjja e vetme”, gjest ky që media shqiptare e raportoi me admirim.<ref>{{Cite web |date=2021-11-11 |title=“Dashuria është e vetmja përgjigje”, Vera Grabocka publikon fotografinë e rrallë me Timo Fllokon |url=https://bordo.al/2021/11/11/dashuria-eshte-e-vetmja-pergjigje-vera-grabocka-publikon-fotografine-e-rralle-me-timo-fllokon |access-date=2026-04-12 |website=Bordo}}</ref> Një profil i botuar nga ‘‘Tirana Post’’ në korrik 2023 e përshkroi raportin e tyre me figuracion teatral, duke vënë në dukje se Grabocka kishte “kuruar një shfaqje” për bashkëshortin e saj në Butrint, rajoni arkeologjik më i shquar i Shqipërisë, si një gjest i festimit personal. <ref>{{Cite web |title=Spektakli i (dashurisë) jetës së Verës |url=https://tiranapost.al/showbiz/spektakli-i-dashurise-jetes-se-veres-i526798 |access-date=2026-04-12 |website=tiranapost.al}}</ref> Ata kanë një vajzë të quajtur Linda, por ajo uk duket se ka një jetë shumë publike.<ref>{{cite news |title=Vera Grabocka i shpreh publikisht dashurinë Timo Fllokos: Të dua! |url=https://www.balkanweb.com/vera-grabocka-i-shpreh-publikisht-dashurine-timo-fllokos-te-dua/ |newspaper=Balkanweb |date=11 maj 2018 |language=sq |access-date=6 gusht 2025 }}</ref> == Prodhime televizive == * 12 Vallëzime pa një të Shtunë – konkurs vallëzimi (RTSH, 1992) * Miss Albania – spektakël bukurie * World Folk – emision me muzikë popullore (1999) * Dua më shumë Shqipërinë – varieté patriotike (vitet 1990) * Miss Globe – konkurs ndërkombëtar në SHBA (rreth 1999) * X Factor Albania – (2012, 2015, 2020-2025) * Your Face Sounds Familiar Albania – adaptimi shqiptars (2016) * Dance With Me Albania – spektakël vallëzimi me VIP-a (2014–2019) * Në kurthin e Piter Pan – program për fëmijë (që nga 2018) * Love Story Albania – reality show takimesh (nisur më 2020) * Kënga Magjike – festival muzikor (2003–2004) * Miss World – konkurs ndërkombëtar bukurie (2015–2018) * Festivali i Këngës – festival muzikor vjetor * X Factor Kids - Adaptimi për fëmijë i formatit X Factor (2025-2026) * Miss Universe – konkurs bukurie ndërkombëtar * ‘‘Miss Europe 1996’’ == Referime == <references/> {{DEFAULTSORT:Grabocka, Vera}} [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] on5w35zw7ngj01k4lx332h4c7iou6pk 2940348 2940345 2026-04-12T14:48:38Z Martinxx1 180115 2940348 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vera Grabocka | image = File: Vera Grabocka Portrait.jpg | image_upright = 1.2 | caption = Portreti Zyratar i Vera Grabockës {{!}} Veton Osmani | birth_date = {{birth date and age|df=y|21|3|1950}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Regjisore televizive<br>Producentе | years_active = 1970 - Sot | known_for = Reality Shows | notable_works = Montatorja {{!}} X Factor Albania {{!}} X Factor Kids {{!}} Në Kurthin e Piter Pan {{!}} Dance with Me {{!}} Your Face Sounds Familiar Albania {{!}} Festivali i 58, 33, 30 i Kenges RTSH {{!}} Timo Flloko dhe Yjet në Butrint {{!}} Yjet mbi Kaninë {{!}} Miss Albania {{!}} Miss Universe {{!}} Miss Globe {{!}} Dancing with the Stars {{!}} Eurovideo Grand Prix {{!}} Love Story {{!}} 12 në Hollywood {{!}} 12 Vallëzime pa një të Shtunë {{!}} Festivali Folklorik | television = TV Klan | spouse = [[Timo Flloko]] | children = 1 | mother = Leonora Grabocka | father = Myftar Grabocka | website = https://veragrabocka.com }} '''Vera Grabocka''' (lindur më 21 mars 1950) është regjisore, prodhuese ekzekutive dhe ish-aktore televizive shqiptare, e njohur gjerësisht si një ndër figurat më me ndikim në historinë e argëtimit televiziv shqiptar. Ajo njihet si regjisore dhe bashkëprodhuese e ‘‘X Factor Albania’’ në TV Klan, si dhe e shumë prodhimeve të tjera me audiencë të gjerë, ndër të cilat ‘‘Dance With Me Albania’’, ‘‘Your Face Sounds Familiar Albania’’ dhe ‘‘Love Story Albania’’. <ref>{{Cite web |title=Vera Grabocka - Wikitia |url=https://wikitia.com/wiki/Vera_Grabocka |access-date=2026-04-12 |website=wikitia.com |language=en}}</ref> Grabocka e nisi karrierën e saj si aktore, duke shfaqur prezencën e saj të parë profesionale në filmin shqiptar ‘‘Montatorja’’ (1970), pas saj kësaj ndërmori rrugën e saj drejt botës së regjizurës dhe prodhimit televiziv. Ajo iu bashkua [[Radio Televizioni Shqiptar|Radiotelevizionit Shqiptar]] (RTSH) gjatë viteve 1980 dhe, brenda atij institucioni, drejtoi disa nga prodhimet argëtuese më ambicioze të historisë së transmetimit publik shqiptar, duke arritur audiencë të konsiderueshme ndërkombëtare nëpërmjet ngjarjeve si ‘‘World Folk Dance’’ dhe ‘‘World Sport Dance’’. Gjatë viteve 1997 deri 1999, ajo jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, ndër të cilat ‘‘Miss Globe’’. Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë forca kryesore drejtuese dhe prodhuese e disa prej programeve me vlerësim më të lartë në historinë e televizionit privat shqiptar, duke punuar kryesisht nëpërmjet Televizionit Klan dhe në partneritet krijues afatgjatë me prezantuesen dhe prodhuesen [[Alketa Vejsiu]]. Së bashku, Grabocka dhe Vejsiu kanë bashkëprodhuar disa sezone të ‘‘[[X Factor Albania]]’’ (2012, 2015, dhe sezoni i ri nga 2023), si dhe programe të tjera të suksesshme që kanë mbajtur audiencë kombëtare gjatë gjithë viteve. Grabocka gjithashtu drejton faqen e saj të Instagram-it me mbi 438,000 ndjekës, ku publikon rregullisht materiale nga prodhimet e saj.<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/veragrabocka/ |access-date=2026-04-12 |website=www.instagram.com}}</ref> == Jeta e Hershme == Grabocka ndoqi studimet e larta në ‘’‘Akademinë e Arteve’’’ (shq. ‘‘Akademia e Arteve’’) në Tiranë, institucionin kryesor të vendit për formimin profesional të aktorëve, regjisorëve, kompozitorëve dhe koreografëve. Koha e saktë e regjistrimit dhe e diplomimit të saj nuk është dokumentuar në burimet e disponueshme; megjithatë, duke pasur parasysh debutimin e saj filmografik në vitin 1970, në moshën rreth nëntëmbëdhjetë vjeçare, konkludohet që studimet i ka përfunduar rreth asaj periudhe. Bashkëshorti i saj i ardhshëm, aktori dhe poeti Timo Flloko, u diplomua nga i njëjti institucion po atë vit, duke studiuar drejtimin e Dramaturgjisë, gjë e cila sugjeron se ata të dy kanë qenë pjesë e të njëjtit univers institucional dhe social gjatë viteve të formimit të tyre artistik. <ref>{{Cite web |date=2021-02-25 |title=Rrëfimi i rrallë i Timo Fllokos mbi vendlindjen, jetën personale, karrierën dhe pasionin e tij për poezinë |url=https://dosja.al/rrefimi-i-rralle-i-timo-fllokos-mbi-vendlindjen-jeten-personale-karrieren-dhe-pasionin-e-tij-per-poezine |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> == Karriera == [[Skeda:12 Vallezime pa nje te shtune.jpg|parapamje|330x330px|Prezantuesi Adi Krasta në programin 12 Vallëzime pa një tě Shtunë]] Pas largimit të saj nga aktrimi, Grabocka u angazhua si prodhuese dhe regjisore pranë ‘’‘Radio Televizionit Shqiptar (RTSH)’’’, transmetuesit publik shtetëror shqiptar, ku filloi të punojë gjatë viteve 1980. RTSH ishte, gjatë asaj periudhe, i vetmi transmetues televiziv që operonte në Shqipëri. Një nga prodhimet e saj me rëndësi historike më të lartë nga kjo periudhë është gara televizive e vallëzimit ‘’‘12 Vallëzime pa një të Shtunë’’’, e transmetuar në RTSH në vitin 1992 dhe e prezantuar nga Adi Krasta. Ky program konsiderohet ndër programet e para televizive të vallëzimit në historinë e transmetimit shqiptar. Rëndësia e tij shkon përtej formatit: ishte pikërisht ky program i Grabockës që shënoi ‘’‘debutimin televiziv të Alketa Vejsuit’’’, atëherë shtatëmbëdhjetë vjeçe dhe e ardhmja prezantuese dhe prodhuese më e shquar e televizionit shqiptar. Partneriteti krijues që do të prodhonte më vonë ‘‘X Factor Albania’’, ‘‘Dance With Me Albania’’ dhe shumë prodhime të tjera gjeti rrënjët pikërisht atje, në vitin 1992, në një program vallëzimi në televizionin publik kombëtar. Gjatë viteve 1990, Grabocka drejtoi ‘’‘Miss Albania’’’, garën kombëtare të bukurisë të transmetuar në RTSH. Ajo gjithashtu drejtoi dy ngjarje ndërkombëtare me shkallë të gjerë: ‘’‘World Folk Dance’’’<ref>{{Cite web |last=Erma |date=2000-10-26 |title=“Folk Area 2000”, grupet kroate dhe bullgare shfaqje në Durrës - (26 Tetor 2000) |url=https://tvklan.al/folk-area-2000-grupet-kroate-dhe-bullgare-shfaqje-ne-durres-26-tetor-2000 |access-date=2026-04-12 |website=Tv Klan |language=sq}}</ref> dhe ‘’World Sport Dance’’, të cilat u transmetuan në shumë rrjete televizive evropiane dhe raportohet se kanë arritur një audiencë kumulative prej mbi 200 milionë shikues. Në vitin 1996, ajo drejtoi prodhimin shqiptar të ‘’‘Miss Europe 1996’’’, duke e forcuar edhe më tej reputacionin e saj si regjisore e ngjarjeve prestigjoze ndërkombëtare. Ajo gjithashtu u angazhua në drejtimin e ‘’‘[[Festivali i Këngës në RTSH|Festivalit të Këngës]]’’’ gjatë kësaj periudhe, i cili prodhohet nga RTSH që nga viti 1962 dhe ka shërbyer si mekanizmi i përzgjedhjes së Shqipërisë për Eurovision që nga viti 2004. Ndërmjet viteve 1997 dhe 1999, Grabocka jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, mes të cilave [[:en:The_Miss_Globe|The Miss Globe]], një garë bukurie ndërkombëtare me bazë në Amerikë. [[Skeda:Juria e X factor.jpg|parapamje|410x410px|Juria e X Factor Albania së bashku me regjisoren Vera Grabocka]] Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë figura kryesore drejtuese dhe prodhuese pranë ‘’Televizionit Klan ([[TV Klan]])’’, njërit prej kanaleve kryesore private televizive të Shqipërisë. Partneriteti kreativ që kishte nisur joformalisht në vitin 1992 me Alketa Vejsuin u kthye në një pikë reference për publikun për prodhimet e Grabockës. Ndër arritjet e para dhe më mbresëlënëse të Grabockës në sektorin privat është krijimi i ’‘[[:en:Euro_Video_Grand_Prix|Euro Video Grand Prix’]]’<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>, një prodhim origjinal i konceptuar dhe organizuar prej saj, me qëllim festimin e muzikës popullore evropiane dhe formatit të videoklipit muzikor. Edicioni i parë u mbajt në Tiranë dhe mblodhi artistë nga ‘’‘27 vende’’’ të ndryshme. Ngjarja transmetohej drejtpërdrejt në ‘’‘mbi 20 rrjete televizive evropiane’’’, duke e bërë atë arritjen ndërkombëtare ndoshta më pak të njohur të karrierës së Grabockës dhe një dëshmi të aftësisë së saj për të konceptuar, jo vetëm adaptuar, përmbajtje me shtrirje evropiane, duke arritur shifra deri në 200 milionë shikues <ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>. Prodhimi për të cilin Grabocka njihet më gjerësisht jashtë Shqipërisë është ‘’‘[[X Factor Albania]]’’, adaptimi shqiptar i formatit britanik të konkurrencës muzikore, i krijuar fillimisht nga [[Simon Cowell]].<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Të drejtat e patentës u siguruan nga Alketa Vejsiu, në partneritet me [[TV Klan]], nga kompania Syco TV. Grabocka shërbeu si bashkëprodhuese dhe regjisore në të gjitha sezoni e programit. [[X Factor Albania]] nisi më ‘’‘8 janar 2012’’’ në [[TV Klan]] dhe u shoqërua menjëherë me interes të jashtëzakonshëm publik: mbi 7,000 individë paraqitën veten për audicion gjatë sezonit të parë, në qytete të ndryshme si Tirana, Vlora, Elbasani, Shkodra dhe Prishtina, raportuar si numri më i madh i audicioneve për ndonjë emision të talentit në historinë e televizionit shqiptar, kosovar dhe të gjerë ballkanik. Katër sezonet e para prodhuan fituesit e mëposhtëm:<nowiki>''</nowiki>[[Sheila Haxhiraj]]’’ (Sezoni 1), ‘‘[[Arilena Ara]]’’ (Sezoni 2), ‘‘[[Ergi Dini]]’’ (Sezoni 3), dhe ‘‘[[Edea Demaliaj]]’’ (Sezoni 4, 2015), pas së cilës programi u ndal. Gjatë viteve 2014 deri në 2019, Grabocka bashkëprodhoi me Vejsuin ‘’‘Dance With Me Albania’’’, një seri gare vallëzimi me të famshmit, e transmetuar në [[TV Klan]] gjatë pesë sezoneve me vlerësime të larta audiencë. Në vitin 2016, ajo drejtoi dhe bashkëprodhoi me të ‘‘[[Your Face Sounds Familiar Albania]]’’, adaptimin shqiptar të formatit ndërkombëtar të imitimeve muzikore, i konfirmuar publikisht nga të dyja gratë para lançimit të tij. Nga viti 2018, Grabocka drejtoi ‘’‘[[Në Kurthin e Piter Pan]]’’’, një program argëtimi për fëmijë në TV Klan, i cili fitoi vëmendje shtesë kur Vejsiu shfrytëzoi njërin nga transmetimet e tij live në qershor 2022 për të shpallur zyrtarisht rikthimin e ‘‘[[X Factor Albania]]’’ pas shtatë vitesh pauzë.<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Në vitin 2020, ajo lançoi bashkë me Vejsuin ‘‘[[Love Story Albania]]’’<ref>{{Cite web |title=Love Story |url=https://tvklan.al/programe/love-story |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref>, një program dating show i transmetuar në [[TV Klan]]. ‘‘[[X Factor Albania]]’’ u rikthye më 8 nëntor 2023 me sezonin e pestë, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese dhe regjisore. Ishte një rikthim tejet i fuqishëm, fituesi i parë i atij sezoni, [[Alis Kallaçi]], i cili më vonë do të fitonte ‘‘Festivalin e Këngës 2025’’, duke fituar kështu të drejtën të përfaqësojë Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Kjo trajektore, nga X Factor Albania tek përfaqësuesimi i Shqipërisë në Eurovision, është ndër dëshmitë më bindëse të aftësisë së programit për të identifikuar dhe zhvilluar talente me rëndësi të vërtetë kombëtare. Sezoni i gjashtë u nis më 8 nëntor 2024<ref>{{Cite web |title=“X Factor Albania” nis me emocion: Historia e dhimbshme e konkurrentes që preku zemrat e publikut |url=https://www.classlifestyle.com/news/67847/x-factor-albania-nis-me-emocion-historia-e-dhimbshme-e-konkurrentes-qe-preku-zemrat-e-publikut |access-date=2026-04-12 |website=www.classlifestyle.com}}</ref> dhe u fitua nga [[Rigersa Loka]]. Në janar 2025, TV Klan njoftoi zhvillimin e ‘’‘[[X Factor Kids Albania]]’’, një format spinoff i X Factor Albania për pjesëmarrës deri në dymbëdhjetë vjeç, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese, i cili filloi transmetimin më 7 nëntor 2025. == Festivali i Këngës i 58 dhe debati publik == Episodi më i debatuar publikisht i karrierës së Vera Grabockës ndodhi në dhjetor 2019, në lidhje të drejtpërdrejtë me rolin e saj si regjisore e ‘’‘edicionit të 58-të të Festivali i Këngës’’’ (FiK 58), ngjarjeje të transmetuar nga RTSH dhe mekanizmi formal i Shqipërisë për përzgjedhjen e përfaqësuesit të saj në Eurovision.<ref>{{Cite web |date=2023-12-09 |title=Hije skandali në Festivalin e Këngës! Konfliktet brenda ambienteve të RTSH-së përfundojnë në Gjykatë, këngëtari: Është i shitur, do e fitojë Elsa! |url=https://pamfleti.net/showbiz/hije-skandali-ne-festivalin-e-kenges-konfliktet-brenda-ambienteve-te-rts-i202366 |access-date=2026-04-12 |website=Pamfleti}}</ref> Alketa Vejsiu shërbeu si prezantuese dhe Grabocka si regjisore e edicionit. Dy nga hyrjet me profil më të lartë të festivalit ishin ato të [[Elvana Gjata|Elvana Gjatës]], një prej artistëve pop më të suksesshëm komercialë të vendit, dhe [[Arilena Ara|Arilena Arës]], fitueses së sezonit të dytë të ‘‘[[X Factor Albania]]’’, program ky të cilin Grabocka vetë e kishte bashkëprodhuar dhe drejtuar. [[Skeda:Arilena Vera.jpg|parapamje|361x361px|Arilena Ara me Vera Grabockën]] Finalja u gjykua nga një panel prej pesë anëtarësh: tre juristë ndërkombëtarë, ndër të cilët kompozitori grek Dimitris Kontopoulos, Kreu i Delegacionit islandez, Felix Bergsson dhe drejtori televiziv suedez Christer Bjorkman, si dhe dy juristë shqiptarë, shkrimtarja Rita Petro dhe etnomuzikologja Mikaela Minga. Të tre juristët ndërkombëtarë i akorduan pikët maksimale Elvana Gjatës, ndërsa dy juristët shqiptarë i akorduan asaj vlerësime shumë të ulëta, me rezultatin e kombinuar që i dhuroi fitoren Arilena Arës.<ref>{{Cite web |title=wiwibloggs |url=https://www.youtube.com/channel/UCOdyQtpWNtNZEDC9mYVvzTQ |access-date=2026-04-12 |website=YouTube |language=sq-AL}}</ref> Shpallja e këtij rezultati nxiti polemikë të menjëhershme dhe intensive në mediat shqiptare dhe në komunitetin ndërkombëtar të Eurovision. Kompozitorja Eriona Rushiti<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=Eriona Rushiti: Edicioni i 58-të i këngës në RTSH, zhvillohet vitin e ardhshëm |url=https://gazetashqiptare.al/2019/12/24/eriona-rushiti-edicioni-58-te-kenges-ne-rtsh-zhvillohet-vitin-e-ardhshem/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Shqiptare Online |language=en-US}}</ref> deklaroi publikisht se, kur u bë e qartë që Elvana po drejtohej drejt fitores bazuar në juritë ndërkombëtare, Grabocka ndërhyri duke prezantuar dy juristë shqiptarë me qëllim kundërvënies ndaj konsensusit ndërkombëtar, duke shtuar se i gjithë edicioni i 58-të ishte strukturuar që nga fillimi me synimin kryesor të dërgimit të [[Arilena Ara|Arilena Arës]] në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Shumë komentatorë dhe figura të industrisë muzikore shqiptare vunë gjithashtu në dukje se roli i Grabockës si regjisore e një gare në të cilën garonte [[Arilena Ara]], fituesja e programit ‘‘[[X Factor Albania]]’’ ku regjisore kishte qenë po Grabocka, paraqiste një konflikt interesi thelbësor. Kritikët vunë gjithashtu në dukje se rregulli i festivalit që kërkonte autorë shqiptarë të këngëve ishte anashkaluar për të lejuar pjesëmarrjen e Arilena Arës, kënga e së cilës ishte kompozuar nga Darko Dimitrov, një kompozitor nga Maqedonia e Veriut, pa asnjë deklaratë zyrtare nga [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH]]. Kompozitori i shquar [[Aleksander Vezuli|Aleksandër Vezuli]], pasi iu refuzua hyrja në FiK 58, iu drejtua Grabockës publikisht duke e quajtur “snobe ekstreme” dhe duke akuzuar se ajo kishte përjashtuar sistematikisht figura të njohura muzikore shqiptare.<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=“Snobe ekstreme”/ Kompozitori shqiptar kundër Vera Grabockës, ironia për festivalin: “Ik ore ti, shqiptar spurdhjak, na |url=https://dosja.al/snobe-ekstreme-kompozitori-shqiptar-kunder-vera-grabockes-ironia-per-festivalin-ik-ore-ti-shqiptar-spurdhjak-na-kerkon-edhe-bekim-pa-le |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> Duhet theksuar se asnjë procedurë ligjore formale nuk u iniciua ndaj Grabockës në lidhje me ngjarjet e FiK 58, dhe akuzat e bëra kundër saj u zhvilluan kryesisht nëpërmjet kanaleve informale të komentit mediatik dhe rrjeteve sociale, jo nëpërmjet mekanizmave institucionalë apo gjyqësorë. Merita artistike e [[Arilena Ara|Arilena Arës]] si performuese nuk u kontestua seriozisht në rrjedhën kryesore të debatit; kundërshtimet lidheshin me proceset, jo me cilësinë artistike të saj. [[Arilena Ara]] përfaqësoi Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës 2021|Eurovision 2021]] (ngjarje e shtytur nga 2020 për shkak të pandemisë). == Çmimet == Grabocka është identifikuar në burime të shumta si një ndër personalitetet e pakta shqiptare që kanë marrë atë që quhet kolokialisht ‘'Oscari Shqiptar”, një çmim i përshkruar si njohje për kontribute të jashtëzakonshme në promovimin e kulturës shqiptare gjatë shekullit të njëzetë. Emri formal institucional i këtij çmimi dhe organi përgjegjës për dhënien e tij nuk janë specifikuar në burimet e disponueshme. Ajo u emërtua ndër ‘'100 Gratë që Ndryshuan Tiranën”në një listë të botuar nga revista digjitale ‘‘Class Lifestyle’’. Një fotografi në regjistrin mediatik të IMDb dokumenton pjesëmarrjen e Grabockës në një pritje zyrtare të organizuar nga Kryeministri i Shqipërisë ‘’‘Sali Berisha’’’ në rezidencën kryeministrore, bashkë me Altin Kaftirën, Natalia Hoffmann dhe figura të tjera nga komuniteti kulturor dhe diplomatik shqiptar.<ref>{{Cite web |url=https://m.imdb.com/name/nm0333258/mediaviewer/rm263180800/ |access-date=2026-04-12 |website=m.imdb.com}}</ref> Kjo pjesëmarrje pasqyron qëndrimin e saj brenda sferës më të gjerë të jetës publike shqiptare dhe njohjen e saj nga vendimmarrësit politikë si figurë me rëndësi kulturore. == Jeta personale == [[Skeda:Vera-timo.jpg|parapamje|378x378px|Vera Grabocka dhe Timo Flloko]] Në vitin 1984, Vera Grabocka u martua me [[Timo Flloko|Timo Fllokon]] (emri i plotë: Timoleo Flloko), aktor, poet, tekstshkrues dhe përkthyes shqiptar me karrierë të shquar dhe njohje të gjerë brenda komunitetit kulturor shqiptar. Flloko lindi më 26 prill 1948 në qytetin e [[Peja|Pejës]], në atë që sot është Republika e Kosovës. Ai studioi Dramaturgjinë pranë Institutit të Lartë të Arteve (sot [[Akademia e Arteve]]) në Tiranë, u diplomua në vitin 1970 dhe më pas punoi si ligjërues në të njëjtin institucion. Karriera e Fllokos si performer përfshin mbi 35 role kinematografike dhe mbi 30 role teatrore të akumuluara gjatë një harku profesional që shtrihet nga viti 1967 e deri sot. Ndër rolet e tij më të njohura janë ato në filmat ‘‘[[Lulëkuqet mbi mure]]’’ (1976), ‘‘[[Njeriu me top]]’’ (1977) dhe ‘‘[[Liri a vdekje]]’’ (1979). Ai ka marrë Kupën e Festivalit Kombëtar Kinematografik Shqiptar në disa raste dhe çmimin për Aktorin më të mirë në Festivalin e Shtatë Kombëtar të Aktimit (2008) për rolin e Eddie Carbone-it në dramën ‘‘[[Pamje nga ura|Pamje nga Ura]]’’ të Arthur Miller, nën drejtimin e Artistit të Popullit Albert Minga. Jashtë aktimit, Flloko ka ushtruar me pasion gjithastu rolin e autorit: ai botoi koleksionin poetik ‘‘[[Robi i manive|Rob i Manive]]’’ në vitin 2003; si tekstshkrues, kënga e tij “Open Yourself” fitoi Çmimin e Parë dhe Çmimin e Kritikëve në Kënga Magjike 2007; dhe në vitin 2008 ai përktheu në gjuhën shqipe biografinë e aktorit amerikan [[Marlon Brando]], të botuar me titullin ‘‘Beyond Fame’’. Në vitin 2007, ai u shpall Personalitet i Vitit nga [[Bashkia Tiranë|Bashkia e Tiranës]]. Ai mban titullin shtetëror ‘‘[[Artist i merituar|Artist i Merituar]]’’, njohja formale shqiptare për artistët që kanë dhënë kontribut thelbësor në disiplinën e tyre. Martesa e Vera Grabockës dhe Timo Fllokos është një nga partneritetet më të qëndrueshme në jetën artistike shqiptare, duke lidhur dy figura të cilat kanë dhënë kontribute individuale në trashëgiminë kulturore të vendit në fusha krejtësisht të ndryshme. Media shqiptare dhe shkrimet kulturore kanë kthyer shpesh vëmendjen tek ky raport, duke e karakterizuar si shembull i respektit të ndërsjellë dhe të dashurisë së vërtetë ndërmjet dy njerëzve me seriozitet të barabartë profesional. Në të paktën një rast të dokumentuar publikisht, Grabocka postoi në Instagram një video me veten dhe Fllokun, të shoqëruar nga teksti “Dashuria është përgjigjja e vetme”, gjest ky që media shqiptare e raportoi me admirim.<ref>{{Cite web |date=2021-11-11 |title=“Dashuria është e vetmja përgjigje”, Vera Grabocka publikon fotografinë e rrallë me Timo Fllokon |url=https://bordo.al/2021/11/11/dashuria-eshte-e-vetmja-pergjigje-vera-grabocka-publikon-fotografine-e-rralle-me-timo-fllokon |access-date=2026-04-12 |website=Bordo}}</ref> Një profil i botuar nga ‘‘Tirana Post’’ në korrik 2023 e përshkroi raportin e tyre me figuracion teatral, duke vënë në dukje se Grabocka kishte “kuruar një shfaqje” për bashkëshortin e saj në Butrint, rajoni arkeologjik më i shquar i Shqipërisë, si një gjest i festimit personal. <ref>{{Cite web |title=Spektakli i (dashurisë) jetës së Verës |url=https://tiranapost.al/showbiz/spektakli-i-dashurise-jetes-se-veres-i526798 |access-date=2026-04-12 |website=tiranapost.al}}</ref> Ata kanë një vajzë të quajtur Linda, por ajo uk duket se ka një jetë shumë publike.<ref>{{cite news |title=Vera Grabocka i shpreh publikisht dashurinë Timo Fllokos: Të dua! |url=https://www.balkanweb.com/vera-grabocka-i-shpreh-publikisht-dashurine-timo-fllokos-te-dua/ |newspaper=Balkanweb |date=11 maj 2018 |language=sq |access-date=6 gusht 2025 }}</ref> == Prodhime televizive == * 12 Vallëzime pa një të Shtunë – konkurs vallëzimi (RTSH, 1992) * Miss Albania – spektakël bukurie * World Folk – emision me muzikë popullore (1999) * Dua më shumë Shqipërinë – varieté patriotike (vitet 1990) * Miss Globe – konkurs ndërkombëtar në SHBA (rreth 1999) * X Factor Albania – (2012, 2015, 2020-2025) * Your Face Sounds Familiar Albania – adaptimi shqiptars (2016) * Dance With Me Albania – spektakël vallëzimi me VIP-a (2014–2019) * Në kurthin e Piter Pan – program për fëmijë (që nga 2018) * Love Story Albania – reality show takimesh (nisur më 2020) * Kënga Magjike – festival muzikor (2003–2004) * Miss World – konkurs ndërkombëtar bukurie (2015–2018) * Festivali i Këngës – festival muzikor vjetor * X Factor Kids - Adaptimi për fëmijë i formatit X Factor (2025-2026) * Miss Universe – konkurs bukurie ndërkombëtar * ‘‘Miss Europe 1996’’ == Referime == <references/> {{DEFAULTSORT:Grabocka, Vera}} [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] 5529kvdckof2cne54zyzv8p7r0o5v1c 2940349 2940348 2026-04-12T14:49:09Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Vera-timo.jpg|Vera-timo.jpg]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] me arsyetimin: [[:c:Commons:Licensing|]]: promo/press photo. 2940349 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vera Grabocka | image = File: Vera Grabocka Portrait.jpg | image_upright = 1.2 | caption = Portreti Zyratar i Vera Grabockës {{!}} Veton Osmani | birth_date = {{birth date and age|df=y|21|3|1950}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Regjisore televizive<br>Producentе | years_active = 1970 - Sot | known_for = Reality Shows | notable_works = Montatorja {{!}} X Factor Albania {{!}} X Factor Kids {{!}} Në Kurthin e Piter Pan {{!}} Dance with Me {{!}} Your Face Sounds Familiar Albania {{!}} Festivali i 58, 33, 30 i Kenges RTSH {{!}} Timo Flloko dhe Yjet në Butrint {{!}} Yjet mbi Kaninë {{!}} Miss Albania {{!}} Miss Universe {{!}} Miss Globe {{!}} Dancing with the Stars {{!}} Eurovideo Grand Prix {{!}} Love Story {{!}} 12 në Hollywood {{!}} 12 Vallëzime pa një të Shtunë {{!}} Festivali Folklorik | television = TV Klan | spouse = [[Timo Flloko]] | children = 1 | mother = Leonora Grabocka | father = Myftar Grabocka | website = https://veragrabocka.com }} '''Vera Grabocka''' (lindur më 21 mars 1950) është regjisore, prodhuese ekzekutive dhe ish-aktore televizive shqiptare, e njohur gjerësisht si një ndër figurat më me ndikim në historinë e argëtimit televiziv shqiptar. Ajo njihet si regjisore dhe bashkëprodhuese e ‘‘X Factor Albania’’ në TV Klan, si dhe e shumë prodhimeve të tjera me audiencë të gjerë, ndër të cilat ‘‘Dance With Me Albania’’, ‘‘Your Face Sounds Familiar Albania’’ dhe ‘‘Love Story Albania’’. <ref>{{Cite web |title=Vera Grabocka - Wikitia |url=https://wikitia.com/wiki/Vera_Grabocka |access-date=2026-04-12 |website=wikitia.com |language=en}}</ref> Grabocka e nisi karrierën e saj si aktore, duke shfaqur prezencën e saj të parë profesionale në filmin shqiptar ‘‘Montatorja’’ (1970), pas saj kësaj ndërmori rrugën e saj drejt botës së regjizurës dhe prodhimit televiziv. Ajo iu bashkua [[Radio Televizioni Shqiptar|Radiotelevizionit Shqiptar]] (RTSH) gjatë viteve 1980 dhe, brenda atij institucioni, drejtoi disa nga prodhimet argëtuese më ambicioze të historisë së transmetimit publik shqiptar, duke arritur audiencë të konsiderueshme ndërkombëtare nëpërmjet ngjarjeve si ‘‘World Folk Dance’’ dhe ‘‘World Sport Dance’’. Gjatë viteve 1997 deri 1999, ajo jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, ndër të cilat ‘‘Miss Globe’’. Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë forca kryesore drejtuese dhe prodhuese e disa prej programeve me vlerësim më të lartë në historinë e televizionit privat shqiptar, duke punuar kryesisht nëpërmjet Televizionit Klan dhe në partneritet krijues afatgjatë me prezantuesen dhe prodhuesen [[Alketa Vejsiu]]. Së bashku, Grabocka dhe Vejsiu kanë bashkëprodhuar disa sezone të ‘‘[[X Factor Albania]]’’ (2012, 2015, dhe sezoni i ri nga 2023), si dhe programe të tjera të suksesshme që kanë mbajtur audiencë kombëtare gjatë gjithë viteve. Grabocka gjithashtu drejton faqen e saj të Instagram-it me mbi 438,000 ndjekës, ku publikon rregullisht materiale nga prodhimet e saj.<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/veragrabocka/ |access-date=2026-04-12 |website=www.instagram.com}}</ref> == Jeta e Hershme == Grabocka ndoqi studimet e larta në ‘’‘Akademinë e Arteve’’’ (shq. ‘‘Akademia e Arteve’’) në Tiranë, institucionin kryesor të vendit për formimin profesional të aktorëve, regjisorëve, kompozitorëve dhe koreografëve. Koha e saktë e regjistrimit dhe e diplomimit të saj nuk është dokumentuar në burimet e disponueshme; megjithatë, duke pasur parasysh debutimin e saj filmografik në vitin 1970, në moshën rreth nëntëmbëdhjetë vjeçare, konkludohet që studimet i ka përfunduar rreth asaj periudhe. Bashkëshorti i saj i ardhshëm, aktori dhe poeti Timo Flloko, u diplomua nga i njëjti institucion po atë vit, duke studiuar drejtimin e Dramaturgjisë, gjë e cila sugjeron se ata të dy kanë qenë pjesë e të njëjtit univers institucional dhe social gjatë viteve të formimit të tyre artistik. <ref>{{Cite web |date=2021-02-25 |title=Rrëfimi i rrallë i Timo Fllokos mbi vendlindjen, jetën personale, karrierën dhe pasionin e tij për poezinë |url=https://dosja.al/rrefimi-i-rralle-i-timo-fllokos-mbi-vendlindjen-jeten-personale-karrieren-dhe-pasionin-e-tij-per-poezine |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> == Karriera == [[Skeda:12 Vallezime pa nje te shtune.jpg|parapamje|330x330px|Prezantuesi Adi Krasta në programin 12 Vallëzime pa një tě Shtunë]] Pas largimit të saj nga aktrimi, Grabocka u angazhua si prodhuese dhe regjisore pranë ‘’‘Radio Televizionit Shqiptar (RTSH)’’’, transmetuesit publik shtetëror shqiptar, ku filloi të punojë gjatë viteve 1980. RTSH ishte, gjatë asaj periudhe, i vetmi transmetues televiziv që operonte në Shqipëri. Një nga prodhimet e saj me rëndësi historike më të lartë nga kjo periudhë është gara televizive e vallëzimit ‘’‘12 Vallëzime pa një të Shtunë’’’, e transmetuar në RTSH në vitin 1992 dhe e prezantuar nga Adi Krasta. Ky program konsiderohet ndër programet e para televizive të vallëzimit në historinë e transmetimit shqiptar. Rëndësia e tij shkon përtej formatit: ishte pikërisht ky program i Grabockës që shënoi ‘’‘debutimin televiziv të Alketa Vejsuit’’’, atëherë shtatëmbëdhjetë vjeçe dhe e ardhmja prezantuese dhe prodhuese më e shquar e televizionit shqiptar. Partneriteti krijues që do të prodhonte më vonë ‘‘X Factor Albania’’, ‘‘Dance With Me Albania’’ dhe shumë prodhime të tjera gjeti rrënjët pikërisht atje, në vitin 1992, në një program vallëzimi në televizionin publik kombëtar. Gjatë viteve 1990, Grabocka drejtoi ‘’‘Miss Albania’’’, garën kombëtare të bukurisë të transmetuar në RTSH. Ajo gjithashtu drejtoi dy ngjarje ndërkombëtare me shkallë të gjerë: ‘’‘World Folk Dance’’’<ref>{{Cite web |last=Erma |date=2000-10-26 |title=“Folk Area 2000”, grupet kroate dhe bullgare shfaqje në Durrës - (26 Tetor 2000) |url=https://tvklan.al/folk-area-2000-grupet-kroate-dhe-bullgare-shfaqje-ne-durres-26-tetor-2000 |access-date=2026-04-12 |website=Tv Klan |language=sq}}</ref> dhe ‘’World Sport Dance’’, të cilat u transmetuan në shumë rrjete televizive evropiane dhe raportohet se kanë arritur një audiencë kumulative prej mbi 200 milionë shikues. Në vitin 1996, ajo drejtoi prodhimin shqiptar të ‘’‘Miss Europe 1996’’’, duke e forcuar edhe më tej reputacionin e saj si regjisore e ngjarjeve prestigjoze ndërkombëtare. Ajo gjithashtu u angazhua në drejtimin e ‘’‘[[Festivali i Këngës në RTSH|Festivalit të Këngës]]’’’ gjatë kësaj periudhe, i cili prodhohet nga RTSH që nga viti 1962 dhe ka shërbyer si mekanizmi i përzgjedhjes së Shqipërisë për Eurovision që nga viti 2004. Ndërmjet viteve 1997 dhe 1999, Grabocka jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, mes të cilave [[:en:The_Miss_Globe|The Miss Globe]], një garë bukurie ndërkombëtare me bazë në Amerikë. [[Skeda:Juria e X factor.jpg|parapamje|410x410px|Juria e X Factor Albania së bashku me regjisoren Vera Grabocka]] Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë figura kryesore drejtuese dhe prodhuese pranë ‘’Televizionit Klan ([[TV Klan]])’’, njërit prej kanaleve kryesore private televizive të Shqipërisë. Partneriteti kreativ që kishte nisur joformalisht në vitin 1992 me Alketa Vejsuin u kthye në një pikë reference për publikun për prodhimet e Grabockës. Ndër arritjet e para dhe më mbresëlënëse të Grabockës në sektorin privat është krijimi i ’‘[[:en:Euro_Video_Grand_Prix|Euro Video Grand Prix’]]’<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>, një prodhim origjinal i konceptuar dhe organizuar prej saj, me qëllim festimin e muzikës popullore evropiane dhe formatit të videoklipit muzikor. Edicioni i parë u mbajt në Tiranë dhe mblodhi artistë nga ‘’‘27 vende’’’ të ndryshme. Ngjarja transmetohej drejtpërdrejt në ‘’‘mbi 20 rrjete televizive evropiane’’’, duke e bërë atë arritjen ndërkombëtare ndoshta më pak të njohur të karrierës së Grabockës dhe një dëshmi të aftësisë së saj për të konceptuar, jo vetëm adaptuar, përmbajtje me shtrirje evropiane, duke arritur shifra deri në 200 milionë shikues <ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>. Prodhimi për të cilin Grabocka njihet më gjerësisht jashtë Shqipërisë është ‘’‘[[X Factor Albania]]’’, adaptimi shqiptar i formatit britanik të konkurrencës muzikore, i krijuar fillimisht nga [[Simon Cowell]].<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Të drejtat e patentës u siguruan nga Alketa Vejsiu, në partneritet me [[TV Klan]], nga kompania Syco TV. Grabocka shërbeu si bashkëprodhuese dhe regjisore në të gjitha sezoni e programit. [[X Factor Albania]] nisi më ‘’‘8 janar 2012’’’ në [[TV Klan]] dhe u shoqërua menjëherë me interes të jashtëzakonshëm publik: mbi 7,000 individë paraqitën veten për audicion gjatë sezonit të parë, në qytete të ndryshme si Tirana, Vlora, Elbasani, Shkodra dhe Prishtina, raportuar si numri më i madh i audicioneve për ndonjë emision të talentit në historinë e televizionit shqiptar, kosovar dhe të gjerë ballkanik. Katër sezonet e para prodhuan fituesit e mëposhtëm:<nowiki>''</nowiki>[[Sheila Haxhiraj]]’’ (Sezoni 1), ‘‘[[Arilena Ara]]’’ (Sezoni 2), ‘‘[[Ergi Dini]]’’ (Sezoni 3), dhe ‘‘[[Edea Demaliaj]]’’ (Sezoni 4, 2015), pas së cilës programi u ndal. Gjatë viteve 2014 deri në 2019, Grabocka bashkëprodhoi me Vejsuin ‘’‘Dance With Me Albania’’’, një seri gare vallëzimi me të famshmit, e transmetuar në [[TV Klan]] gjatë pesë sezoneve me vlerësime të larta audiencë. Në vitin 2016, ajo drejtoi dhe bashkëprodhoi me të ‘‘[[Your Face Sounds Familiar Albania]]’’, adaptimin shqiptar të formatit ndërkombëtar të imitimeve muzikore, i konfirmuar publikisht nga të dyja gratë para lançimit të tij. Nga viti 2018, Grabocka drejtoi ‘’‘[[Në Kurthin e Piter Pan]]’’’, një program argëtimi për fëmijë në TV Klan, i cili fitoi vëmendje shtesë kur Vejsiu shfrytëzoi njërin nga transmetimet e tij live në qershor 2022 për të shpallur zyrtarisht rikthimin e ‘‘[[X Factor Albania]]’’ pas shtatë vitesh pauzë.<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Në vitin 2020, ajo lançoi bashkë me Vejsuin ‘‘[[Love Story Albania]]’’<ref>{{Cite web |title=Love Story |url=https://tvklan.al/programe/love-story |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref>, një program dating show i transmetuar në [[TV Klan]]. ‘‘[[X Factor Albania]]’’ u rikthye më 8 nëntor 2023 me sezonin e pestë, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese dhe regjisore. Ishte një rikthim tejet i fuqishëm, fituesi i parë i atij sezoni, [[Alis Kallaçi]], i cili më vonë do të fitonte ‘‘Festivalin e Këngës 2025’’, duke fituar kështu të drejtën të përfaqësojë Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Kjo trajektore, nga X Factor Albania tek përfaqësuesimi i Shqipërisë në Eurovision, është ndër dëshmitë më bindëse të aftësisë së programit për të identifikuar dhe zhvilluar talente me rëndësi të vërtetë kombëtare. Sezoni i gjashtë u nis më 8 nëntor 2024<ref>{{Cite web |title=“X Factor Albania” nis me emocion: Historia e dhimbshme e konkurrentes që preku zemrat e publikut |url=https://www.classlifestyle.com/news/67847/x-factor-albania-nis-me-emocion-historia-e-dhimbshme-e-konkurrentes-qe-preku-zemrat-e-publikut |access-date=2026-04-12 |website=www.classlifestyle.com}}</ref> dhe u fitua nga [[Rigersa Loka]]. Në janar 2025, TV Klan njoftoi zhvillimin e ‘’‘[[X Factor Kids Albania]]’’, një format spinoff i X Factor Albania për pjesëmarrës deri në dymbëdhjetë vjeç, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese, i cili filloi transmetimin më 7 nëntor 2025. == Festivali i Këngës i 58 dhe debati publik == Episodi më i debatuar publikisht i karrierës së Vera Grabockës ndodhi në dhjetor 2019, në lidhje të drejtpërdrejtë me rolin e saj si regjisore e ‘’‘edicionit të 58-të të Festivali i Këngës’’’ (FiK 58), ngjarjeje të transmetuar nga RTSH dhe mekanizmi formal i Shqipërisë për përzgjedhjen e përfaqësuesit të saj në Eurovision.<ref>{{Cite web |date=2023-12-09 |title=Hije skandali në Festivalin e Këngës! Konfliktet brenda ambienteve të RTSH-së përfundojnë në Gjykatë, këngëtari: Është i shitur, do e fitojë Elsa! |url=https://pamfleti.net/showbiz/hije-skandali-ne-festivalin-e-kenges-konfliktet-brenda-ambienteve-te-rts-i202366 |access-date=2026-04-12 |website=Pamfleti}}</ref> Alketa Vejsiu shërbeu si prezantuese dhe Grabocka si regjisore e edicionit. Dy nga hyrjet me profil më të lartë të festivalit ishin ato të [[Elvana Gjata|Elvana Gjatës]], një prej artistëve pop më të suksesshëm komercialë të vendit, dhe [[Arilena Ara|Arilena Arës]], fitueses së sezonit të dytë të ‘‘[[X Factor Albania]]’’, program ky të cilin Grabocka vetë e kishte bashkëprodhuar dhe drejtuar. [[Skeda:Arilena Vera.jpg|parapamje|361x361px|Arilena Ara me Vera Grabockën]] Finalja u gjykua nga një panel prej pesë anëtarësh: tre juristë ndërkombëtarë, ndër të cilët kompozitori grek Dimitris Kontopoulos, Kreu i Delegacionit islandez, Felix Bergsson dhe drejtori televiziv suedez Christer Bjorkman, si dhe dy juristë shqiptarë, shkrimtarja Rita Petro dhe etnomuzikologja Mikaela Minga. Të tre juristët ndërkombëtarë i akorduan pikët maksimale Elvana Gjatës, ndërsa dy juristët shqiptarë i akorduan asaj vlerësime shumë të ulëta, me rezultatin e kombinuar që i dhuroi fitoren Arilena Arës.<ref>{{Cite web |title=wiwibloggs |url=https://www.youtube.com/channel/UCOdyQtpWNtNZEDC9mYVvzTQ |access-date=2026-04-12 |website=YouTube |language=sq-AL}}</ref> Shpallja e këtij rezultati nxiti polemikë të menjëhershme dhe intensive në mediat shqiptare dhe në komunitetin ndërkombëtar të Eurovision. Kompozitorja Eriona Rushiti<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=Eriona Rushiti: Edicioni i 58-të i këngës në RTSH, zhvillohet vitin e ardhshëm |url=https://gazetashqiptare.al/2019/12/24/eriona-rushiti-edicioni-58-te-kenges-ne-rtsh-zhvillohet-vitin-e-ardhshem/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Shqiptare Online |language=en-US}}</ref> deklaroi publikisht se, kur u bë e qartë që Elvana po drejtohej drejt fitores bazuar në juritë ndërkombëtare, Grabocka ndërhyri duke prezantuar dy juristë shqiptarë me qëllim kundërvënies ndaj konsensusit ndërkombëtar, duke shtuar se i gjithë edicioni i 58-të ishte strukturuar që nga fillimi me synimin kryesor të dërgimit të [[Arilena Ara|Arilena Arës]] në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Shumë komentatorë dhe figura të industrisë muzikore shqiptare vunë gjithashtu në dukje se roli i Grabockës si regjisore e një gare në të cilën garonte [[Arilena Ara]], fituesja e programit ‘‘[[X Factor Albania]]’’ ku regjisore kishte qenë po Grabocka, paraqiste një konflikt interesi thelbësor. Kritikët vunë gjithashtu në dukje se rregulli i festivalit që kërkonte autorë shqiptarë të këngëve ishte anashkaluar për të lejuar pjesëmarrjen e Arilena Arës, kënga e së cilës ishte kompozuar nga Darko Dimitrov, një kompozitor nga Maqedonia e Veriut, pa asnjë deklaratë zyrtare nga [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH]]. Kompozitori i shquar [[Aleksander Vezuli|Aleksandër Vezuli]], pasi iu refuzua hyrja në FiK 58, iu drejtua Grabockës publikisht duke e quajtur “snobe ekstreme” dhe duke akuzuar se ajo kishte përjashtuar sistematikisht figura të njohura muzikore shqiptare.<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=“Snobe ekstreme”/ Kompozitori shqiptar kundër Vera Grabockës, ironia për festivalin: “Ik ore ti, shqiptar spurdhjak, na |url=https://dosja.al/snobe-ekstreme-kompozitori-shqiptar-kunder-vera-grabockes-ironia-per-festivalin-ik-ore-ti-shqiptar-spurdhjak-na-kerkon-edhe-bekim-pa-le |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> Duhet theksuar se asnjë procedurë ligjore formale nuk u iniciua ndaj Grabockës në lidhje me ngjarjet e FiK 58, dhe akuzat e bëra kundër saj u zhvilluan kryesisht nëpërmjet kanaleve informale të komentit mediatik dhe rrjeteve sociale, jo nëpërmjet mekanizmave institucionalë apo gjyqësorë. Merita artistike e [[Arilena Ara|Arilena Arës]] si performuese nuk u kontestua seriozisht në rrjedhën kryesore të debatit; kundërshtimet lidheshin me proceset, jo me cilësinë artistike të saj. [[Arilena Ara]] përfaqësoi Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës 2021|Eurovision 2021]] (ngjarje e shtytur nga 2020 për shkak të pandemisë). == Çmimet == Grabocka është identifikuar në burime të shumta si një ndër personalitetet e pakta shqiptare që kanë marrë atë që quhet kolokialisht ‘'Oscari Shqiptar”, një çmim i përshkruar si njohje për kontribute të jashtëzakonshme në promovimin e kulturës shqiptare gjatë shekullit të njëzetë. Emri formal institucional i këtij çmimi dhe organi përgjegjës për dhënien e tij nuk janë specifikuar në burimet e disponueshme. Ajo u emërtua ndër ‘'100 Gratë që Ndryshuan Tiranën”në një listë të botuar nga revista digjitale ‘‘Class Lifestyle’’. Një fotografi në regjistrin mediatik të IMDb dokumenton pjesëmarrjen e Grabockës në një pritje zyrtare të organizuar nga Kryeministri i Shqipërisë ‘’‘Sali Berisha’’’ në rezidencën kryeministrore, bashkë me Altin Kaftirën, Natalia Hoffmann dhe figura të tjera nga komuniteti kulturor dhe diplomatik shqiptar.<ref>{{Cite web |url=https://m.imdb.com/name/nm0333258/mediaviewer/rm263180800/ |access-date=2026-04-12 |website=m.imdb.com}}</ref> Kjo pjesëmarrje pasqyron qëndrimin e saj brenda sferës më të gjerë të jetës publike shqiptare dhe njohjen e saj nga vendimmarrësit politikë si figurë me rëndësi kulturore. == Jeta personale == Në vitin 1984, Vera Grabocka u martua me [[Timo Flloko|Timo Fllokon]] (emri i plotë: Timoleo Flloko), aktor, poet, tekstshkrues dhe përkthyes shqiptar me karrierë të shquar dhe njohje të gjerë brenda komunitetit kulturor shqiptar. Flloko lindi më 26 prill 1948 në qytetin e [[Peja|Pejës]], në atë që sot është Republika e Kosovës. Ai studioi Dramaturgjinë pranë Institutit të Lartë të Arteve (sot [[Akademia e Arteve]]) në Tiranë, u diplomua në vitin 1970 dhe më pas punoi si ligjërues në të njëjtin institucion. Karriera e Fllokos si performer përfshin mbi 35 role kinematografike dhe mbi 30 role teatrore të akumuluara gjatë një harku profesional që shtrihet nga viti 1967 e deri sot. Ndër rolet e tij më të njohura janë ato në filmat ‘‘[[Lulëkuqet mbi mure]]’’ (1976), ‘‘[[Njeriu me top]]’’ (1977) dhe ‘‘[[Liri a vdekje]]’’ (1979). Ai ka marrë Kupën e Festivalit Kombëtar Kinematografik Shqiptar në disa raste dhe çmimin për Aktorin më të mirë në Festivalin e Shtatë Kombëtar të Aktimit (2008) për rolin e Eddie Carbone-it në dramën ‘‘[[Pamje nga ura|Pamje nga Ura]]’’ të Arthur Miller, nën drejtimin e Artistit të Popullit Albert Minga. Jashtë aktimit, Flloko ka ushtruar me pasion gjithastu rolin e autorit: ai botoi koleksionin poetik ‘‘[[Robi i manive|Rob i Manive]]’’ në vitin 2003; si tekstshkrues, kënga e tij “Open Yourself” fitoi Çmimin e Parë dhe Çmimin e Kritikëve në Kënga Magjike 2007; dhe në vitin 2008 ai përktheu në gjuhën shqipe biografinë e aktorit amerikan [[Marlon Brando]], të botuar me titullin ‘‘Beyond Fame’’. Në vitin 2007, ai u shpall Personalitet i Vitit nga [[Bashkia Tiranë|Bashkia e Tiranës]]. Ai mban titullin shtetëror ‘‘[[Artist i merituar|Artist i Merituar]]’’, njohja formale shqiptare për artistët që kanë dhënë kontribut thelbësor në disiplinën e tyre. Martesa e Vera Grabockës dhe Timo Fllokos është një nga partneritetet më të qëndrueshme në jetën artistike shqiptare, duke lidhur dy figura të cilat kanë dhënë kontribute individuale në trashëgiminë kulturore të vendit në fusha krejtësisht të ndryshme. Media shqiptare dhe shkrimet kulturore kanë kthyer shpesh vëmendjen tek ky raport, duke e karakterizuar si shembull i respektit të ndërsjellë dhe të dashurisë së vërtetë ndërmjet dy njerëzve me seriozitet të barabartë profesional. Në të paktën një rast të dokumentuar publikisht, Grabocka postoi në Instagram një video me veten dhe Fllokun, të shoqëruar nga teksti “Dashuria është përgjigjja e vetme”, gjest ky që media shqiptare e raportoi me admirim.<ref>{{Cite web |date=2021-11-11 |title=“Dashuria është e vetmja përgjigje”, Vera Grabocka publikon fotografinë e rrallë me Timo Fllokon |url=https://bordo.al/2021/11/11/dashuria-eshte-e-vetmja-pergjigje-vera-grabocka-publikon-fotografine-e-rralle-me-timo-fllokon |access-date=2026-04-12 |website=Bordo}}</ref> Një profil i botuar nga ‘‘Tirana Post’’ në korrik 2023 e përshkroi raportin e tyre me figuracion teatral, duke vënë në dukje se Grabocka kishte “kuruar një shfaqje” për bashkëshortin e saj në Butrint, rajoni arkeologjik më i shquar i Shqipërisë, si një gjest i festimit personal. <ref>{{Cite web |title=Spektakli i (dashurisë) jetës së Verës |url=https://tiranapost.al/showbiz/spektakli-i-dashurise-jetes-se-veres-i526798 |access-date=2026-04-12 |website=tiranapost.al}}</ref> Ata kanë një vajzë të quajtur Linda, por ajo uk duket se ka një jetë shumë publike.<ref>{{cite news |title=Vera Grabocka i shpreh publikisht dashurinë Timo Fllokos: Të dua! |url=https://www.balkanweb.com/vera-grabocka-i-shpreh-publikisht-dashurine-timo-fllokos-te-dua/ |newspaper=Balkanweb |date=11 maj 2018 |language=sq |access-date=6 gusht 2025 }}</ref> == Prodhime televizive == * 12 Vallëzime pa një të Shtunë – konkurs vallëzimi (RTSH, 1992) * Miss Albania – spektakël bukurie * World Folk – emision me muzikë popullore (1999) * Dua më shumë Shqipërinë – varieté patriotike (vitet 1990) * Miss Globe – konkurs ndërkombëtar në SHBA (rreth 1999) * X Factor Albania – (2012, 2015, 2020-2025) * Your Face Sounds Familiar Albania – adaptimi shqiptars (2016) * Dance With Me Albania – spektakël vallëzimi me VIP-a (2014–2019) * Në kurthin e Piter Pan – program për fëmijë (që nga 2018) * Love Story Albania – reality show takimesh (nisur më 2020) * Kënga Magjike – festival muzikor (2003–2004) * Miss World – konkurs ndërkombëtar bukurie (2015–2018) * Festivali i Këngës – festival muzikor vjetor * X Factor Kids - Adaptimi për fëmijë i formatit X Factor (2025-2026) * Miss Universe – konkurs bukurie ndërkombëtar * ‘‘Miss Europe 1996’’ == Referime == <references/> {{DEFAULTSORT:Grabocka, Vera}} [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] 5o20q7fgne0cms7zp2r7pnh3ghgloi5 2940350 2940349 2026-04-12T14:49:12Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Arilena_Vera.jpg|Arilena_Vera.jpg]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] me arsyetimin: [[:c:Commons:Licensing|]]: promo/press photo. 2940350 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vera Grabocka | image = File: Vera Grabocka Portrait.jpg | image_upright = 1.2 | caption = Portreti Zyratar i Vera Grabockës {{!}} Veton Osmani | birth_date = {{birth date and age|df=y|21|3|1950}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Regjisore televizive<br>Producentе | years_active = 1970 - Sot | known_for = Reality Shows | notable_works = Montatorja {{!}} X Factor Albania {{!}} X Factor Kids {{!}} Në Kurthin e Piter Pan {{!}} Dance with Me {{!}} Your Face Sounds Familiar Albania {{!}} Festivali i 58, 33, 30 i Kenges RTSH {{!}} Timo Flloko dhe Yjet në Butrint {{!}} Yjet mbi Kaninë {{!}} Miss Albania {{!}} Miss Universe {{!}} Miss Globe {{!}} Dancing with the Stars {{!}} Eurovideo Grand Prix {{!}} Love Story {{!}} 12 në Hollywood {{!}} 12 Vallëzime pa një të Shtunë {{!}} Festivali Folklorik | television = TV Klan | spouse = [[Timo Flloko]] | children = 1 | mother = Leonora Grabocka | father = Myftar Grabocka | website = https://veragrabocka.com }} '''Vera Grabocka''' (lindur më 21 mars 1950) është regjisore, prodhuese ekzekutive dhe ish-aktore televizive shqiptare, e njohur gjerësisht si një ndër figurat më me ndikim në historinë e argëtimit televiziv shqiptar. Ajo njihet si regjisore dhe bashkëprodhuese e ‘‘X Factor Albania’’ në TV Klan, si dhe e shumë prodhimeve të tjera me audiencë të gjerë, ndër të cilat ‘‘Dance With Me Albania’’, ‘‘Your Face Sounds Familiar Albania’’ dhe ‘‘Love Story Albania’’. <ref>{{Cite web |title=Vera Grabocka - Wikitia |url=https://wikitia.com/wiki/Vera_Grabocka |access-date=2026-04-12 |website=wikitia.com |language=en}}</ref> Grabocka e nisi karrierën e saj si aktore, duke shfaqur prezencën e saj të parë profesionale në filmin shqiptar ‘‘Montatorja’’ (1970), pas saj kësaj ndërmori rrugën e saj drejt botës së regjizurës dhe prodhimit televiziv. Ajo iu bashkua [[Radio Televizioni Shqiptar|Radiotelevizionit Shqiptar]] (RTSH) gjatë viteve 1980 dhe, brenda atij institucioni, drejtoi disa nga prodhimet argëtuese më ambicioze të historisë së transmetimit publik shqiptar, duke arritur audiencë të konsiderueshme ndërkombëtare nëpërmjet ngjarjeve si ‘‘World Folk Dance’’ dhe ‘‘World Sport Dance’’. Gjatë viteve 1997 deri 1999, ajo jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, ndër të cilat ‘‘Miss Globe’’. Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë forca kryesore drejtuese dhe prodhuese e disa prej programeve me vlerësim më të lartë në historinë e televizionit privat shqiptar, duke punuar kryesisht nëpërmjet Televizionit Klan dhe në partneritet krijues afatgjatë me prezantuesen dhe prodhuesen [[Alketa Vejsiu]]. Së bashku, Grabocka dhe Vejsiu kanë bashkëprodhuar disa sezone të ‘‘[[X Factor Albania]]’’ (2012, 2015, dhe sezoni i ri nga 2023), si dhe programe të tjera të suksesshme që kanë mbajtur audiencë kombëtare gjatë gjithë viteve. Grabocka gjithashtu drejton faqen e saj të Instagram-it me mbi 438,000 ndjekës, ku publikon rregullisht materiale nga prodhimet e saj.<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/veragrabocka/ |access-date=2026-04-12 |website=www.instagram.com}}</ref> == Jeta e Hershme == Grabocka ndoqi studimet e larta në ‘’‘Akademinë e Arteve’’’ (shq. ‘‘Akademia e Arteve’’) në Tiranë, institucionin kryesor të vendit për formimin profesional të aktorëve, regjisorëve, kompozitorëve dhe koreografëve. Koha e saktë e regjistrimit dhe e diplomimit të saj nuk është dokumentuar në burimet e disponueshme; megjithatë, duke pasur parasysh debutimin e saj filmografik në vitin 1970, në moshën rreth nëntëmbëdhjetë vjeçare, konkludohet që studimet i ka përfunduar rreth asaj periudhe. Bashkëshorti i saj i ardhshëm, aktori dhe poeti Timo Flloko, u diplomua nga i njëjti institucion po atë vit, duke studiuar drejtimin e Dramaturgjisë, gjë e cila sugjeron se ata të dy kanë qenë pjesë e të njëjtit univers institucional dhe social gjatë viteve të formimit të tyre artistik. <ref>{{Cite web |date=2021-02-25 |title=Rrëfimi i rrallë i Timo Fllokos mbi vendlindjen, jetën personale, karrierën dhe pasionin e tij për poezinë |url=https://dosja.al/rrefimi-i-rralle-i-timo-fllokos-mbi-vendlindjen-jeten-personale-karrieren-dhe-pasionin-e-tij-per-poezine |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> == Karriera == [[Skeda:12 Vallezime pa nje te shtune.jpg|parapamje|330x330px|Prezantuesi Adi Krasta në programin 12 Vallëzime pa një tě Shtunë]] Pas largimit të saj nga aktrimi, Grabocka u angazhua si prodhuese dhe regjisore pranë ‘’‘Radio Televizionit Shqiptar (RTSH)’’’, transmetuesit publik shtetëror shqiptar, ku filloi të punojë gjatë viteve 1980. RTSH ishte, gjatë asaj periudhe, i vetmi transmetues televiziv që operonte në Shqipëri. Një nga prodhimet e saj me rëndësi historike më të lartë nga kjo periudhë është gara televizive e vallëzimit ‘’‘12 Vallëzime pa një të Shtunë’’’, e transmetuar në RTSH në vitin 1992 dhe e prezantuar nga Adi Krasta. Ky program konsiderohet ndër programet e para televizive të vallëzimit në historinë e transmetimit shqiptar. Rëndësia e tij shkon përtej formatit: ishte pikërisht ky program i Grabockës që shënoi ‘’‘debutimin televiziv të Alketa Vejsuit’’’, atëherë shtatëmbëdhjetë vjeçe dhe e ardhmja prezantuese dhe prodhuese më e shquar e televizionit shqiptar. Partneriteti krijues që do të prodhonte më vonë ‘‘X Factor Albania’’, ‘‘Dance With Me Albania’’ dhe shumë prodhime të tjera gjeti rrënjët pikërisht atje, në vitin 1992, në një program vallëzimi në televizionin publik kombëtar. Gjatë viteve 1990, Grabocka drejtoi ‘’‘Miss Albania’’’, garën kombëtare të bukurisë të transmetuar në RTSH. Ajo gjithashtu drejtoi dy ngjarje ndërkombëtare me shkallë të gjerë: ‘’‘World Folk Dance’’’<ref>{{Cite web |last=Erma |date=2000-10-26 |title=“Folk Area 2000”, grupet kroate dhe bullgare shfaqje në Durrës - (26 Tetor 2000) |url=https://tvklan.al/folk-area-2000-grupet-kroate-dhe-bullgare-shfaqje-ne-durres-26-tetor-2000 |access-date=2026-04-12 |website=Tv Klan |language=sq}}</ref> dhe ‘’World Sport Dance’’, të cilat u transmetuan në shumë rrjete televizive evropiane dhe raportohet se kanë arritur një audiencë kumulative prej mbi 200 milionë shikues. Në vitin 1996, ajo drejtoi prodhimin shqiptar të ‘’‘Miss Europe 1996’’’, duke e forcuar edhe më tej reputacionin e saj si regjisore e ngjarjeve prestigjoze ndërkombëtare. Ajo gjithashtu u angazhua në drejtimin e ‘’‘[[Festivali i Këngës në RTSH|Festivalit të Këngës]]’’’ gjatë kësaj periudhe, i cili prodhohet nga RTSH që nga viti 1962 dhe ka shërbyer si mekanizmi i përzgjedhjes së Shqipërisë për Eurovision që nga viti 2004. Ndërmjet viteve 1997 dhe 1999, Grabocka jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, mes të cilave [[:en:The_Miss_Globe|The Miss Globe]], një garë bukurie ndërkombëtare me bazë në Amerikë. [[Skeda:Juria e X factor.jpg|parapamje|410x410px|Juria e X Factor Albania së bashku me regjisoren Vera Grabocka]] Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë figura kryesore drejtuese dhe prodhuese pranë ‘’Televizionit Klan ([[TV Klan]])’’, njërit prej kanaleve kryesore private televizive të Shqipërisë. Partneriteti kreativ që kishte nisur joformalisht në vitin 1992 me Alketa Vejsuin u kthye në një pikë reference për publikun për prodhimet e Grabockës. Ndër arritjet e para dhe më mbresëlënëse të Grabockës në sektorin privat është krijimi i ’‘[[:en:Euro_Video_Grand_Prix|Euro Video Grand Prix’]]’<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>, një prodhim origjinal i konceptuar dhe organizuar prej saj, me qëllim festimin e muzikës popullore evropiane dhe formatit të videoklipit muzikor. Edicioni i parë u mbajt në Tiranë dhe mblodhi artistë nga ‘’‘27 vende’’’ të ndryshme. Ngjarja transmetohej drejtpërdrejt në ‘’‘mbi 20 rrjete televizive evropiane’’’, duke e bërë atë arritjen ndërkombëtare ndoshta më pak të njohur të karrierës së Grabockës dhe një dëshmi të aftësisë së saj për të konceptuar, jo vetëm adaptuar, përmbajtje me shtrirje evropiane, duke arritur shifra deri në 200 milionë shikues <ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>. Prodhimi për të cilin Grabocka njihet më gjerësisht jashtë Shqipërisë është ‘’‘[[X Factor Albania]]’’, adaptimi shqiptar i formatit britanik të konkurrencës muzikore, i krijuar fillimisht nga [[Simon Cowell]].<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Të drejtat e patentës u siguruan nga Alketa Vejsiu, në partneritet me [[TV Klan]], nga kompania Syco TV. Grabocka shërbeu si bashkëprodhuese dhe regjisore në të gjitha sezoni e programit. [[X Factor Albania]] nisi më ‘’‘8 janar 2012’’’ në [[TV Klan]] dhe u shoqërua menjëherë me interes të jashtëzakonshëm publik: mbi 7,000 individë paraqitën veten për audicion gjatë sezonit të parë, në qytete të ndryshme si Tirana, Vlora, Elbasani, Shkodra dhe Prishtina, raportuar si numri më i madh i audicioneve për ndonjë emision të talentit në historinë e televizionit shqiptar, kosovar dhe të gjerë ballkanik. Katër sezonet e para prodhuan fituesit e mëposhtëm:<nowiki>''</nowiki>[[Sheila Haxhiraj]]’’ (Sezoni 1), ‘‘[[Arilena Ara]]’’ (Sezoni 2), ‘‘[[Ergi Dini]]’’ (Sezoni 3), dhe ‘‘[[Edea Demaliaj]]’’ (Sezoni 4, 2015), pas së cilës programi u ndal. Gjatë viteve 2014 deri në 2019, Grabocka bashkëprodhoi me Vejsuin ‘’‘Dance With Me Albania’’’, një seri gare vallëzimi me të famshmit, e transmetuar në [[TV Klan]] gjatë pesë sezoneve me vlerësime të larta audiencë. Në vitin 2016, ajo drejtoi dhe bashkëprodhoi me të ‘‘[[Your Face Sounds Familiar Albania]]’’, adaptimin shqiptar të formatit ndërkombëtar të imitimeve muzikore, i konfirmuar publikisht nga të dyja gratë para lançimit të tij. Nga viti 2018, Grabocka drejtoi ‘’‘[[Në Kurthin e Piter Pan]]’’’, një program argëtimi për fëmijë në TV Klan, i cili fitoi vëmendje shtesë kur Vejsiu shfrytëzoi njërin nga transmetimet e tij live në qershor 2022 për të shpallur zyrtarisht rikthimin e ‘‘[[X Factor Albania]]’’ pas shtatë vitesh pauzë.<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Në vitin 2020, ajo lançoi bashkë me Vejsuin ‘‘[[Love Story Albania]]’’<ref>{{Cite web |title=Love Story |url=https://tvklan.al/programe/love-story |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref>, një program dating show i transmetuar në [[TV Klan]]. ‘‘[[X Factor Albania]]’’ u rikthye më 8 nëntor 2023 me sezonin e pestë, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese dhe regjisore. Ishte një rikthim tejet i fuqishëm, fituesi i parë i atij sezoni, [[Alis Kallaçi]], i cili më vonë do të fitonte ‘‘Festivalin e Këngës 2025’’, duke fituar kështu të drejtën të përfaqësojë Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Kjo trajektore, nga X Factor Albania tek përfaqësuesimi i Shqipërisë në Eurovision, është ndër dëshmitë më bindëse të aftësisë së programit për të identifikuar dhe zhvilluar talente me rëndësi të vërtetë kombëtare. Sezoni i gjashtë u nis më 8 nëntor 2024<ref>{{Cite web |title=“X Factor Albania” nis me emocion: Historia e dhimbshme e konkurrentes që preku zemrat e publikut |url=https://www.classlifestyle.com/news/67847/x-factor-albania-nis-me-emocion-historia-e-dhimbshme-e-konkurrentes-qe-preku-zemrat-e-publikut |access-date=2026-04-12 |website=www.classlifestyle.com}}</ref> dhe u fitua nga [[Rigersa Loka]]. Në janar 2025, TV Klan njoftoi zhvillimin e ‘’‘[[X Factor Kids Albania]]’’, një format spinoff i X Factor Albania për pjesëmarrës deri në dymbëdhjetë vjeç, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese, i cili filloi transmetimin më 7 nëntor 2025. == Festivali i Këngës i 58 dhe debati publik == Episodi më i debatuar publikisht i karrierës së Vera Grabockës ndodhi në dhjetor 2019, në lidhje të drejtpërdrejtë me rolin e saj si regjisore e ‘’‘edicionit të 58-të të Festivali i Këngës’’’ (FiK 58), ngjarjeje të transmetuar nga RTSH dhe mekanizmi formal i Shqipërisë për përzgjedhjen e përfaqësuesit të saj në Eurovision.<ref>{{Cite web |date=2023-12-09 |title=Hije skandali në Festivalin e Këngës! Konfliktet brenda ambienteve të RTSH-së përfundojnë në Gjykatë, këngëtari: Është i shitur, do e fitojë Elsa! |url=https://pamfleti.net/showbiz/hije-skandali-ne-festivalin-e-kenges-konfliktet-brenda-ambienteve-te-rts-i202366 |access-date=2026-04-12 |website=Pamfleti}}</ref> Alketa Vejsiu shërbeu si prezantuese dhe Grabocka si regjisore e edicionit. Dy nga hyrjet me profil më të lartë të festivalit ishin ato të [[Elvana Gjata|Elvana Gjatës]], një prej artistëve pop më të suksesshëm komercialë të vendit, dhe [[Arilena Ara|Arilena Arës]], fitueses së sezonit të dytë të ‘‘[[X Factor Albania]]’’, program ky të cilin Grabocka vetë e kishte bashkëprodhuar dhe drejtuar. Finalja u gjykua nga një panel prej pesë anëtarësh: tre juristë ndërkombëtarë, ndër të cilët kompozitori grek Dimitris Kontopoulos, Kreu i Delegacionit islandez, Felix Bergsson dhe drejtori televiziv suedez Christer Bjorkman, si dhe dy juristë shqiptarë, shkrimtarja Rita Petro dhe etnomuzikologja Mikaela Minga. Të tre juristët ndërkombëtarë i akorduan pikët maksimale Elvana Gjatës, ndërsa dy juristët shqiptarë i akorduan asaj vlerësime shumë të ulëta, me rezultatin e kombinuar që i dhuroi fitoren Arilena Arës.<ref>{{Cite web |title=wiwibloggs |url=https://www.youtube.com/channel/UCOdyQtpWNtNZEDC9mYVvzTQ |access-date=2026-04-12 |website=YouTube |language=sq-AL}}</ref> Shpallja e këtij rezultati nxiti polemikë të menjëhershme dhe intensive në mediat shqiptare dhe në komunitetin ndërkombëtar të Eurovision. Kompozitorja Eriona Rushiti<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=Eriona Rushiti: Edicioni i 58-të i këngës në RTSH, zhvillohet vitin e ardhshëm |url=https://gazetashqiptare.al/2019/12/24/eriona-rushiti-edicioni-58-te-kenges-ne-rtsh-zhvillohet-vitin-e-ardhshem/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Shqiptare Online |language=en-US}}</ref> deklaroi publikisht se, kur u bë e qartë që Elvana po drejtohej drejt fitores bazuar në juritë ndërkombëtare, Grabocka ndërhyri duke prezantuar dy juristë shqiptarë me qëllim kundërvënies ndaj konsensusit ndërkombëtar, duke shtuar se i gjithë edicioni i 58-të ishte strukturuar që nga fillimi me synimin kryesor të dërgimit të [[Arilena Ara|Arilena Arës]] në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Shumë komentatorë dhe figura të industrisë muzikore shqiptare vunë gjithashtu në dukje se roli i Grabockës si regjisore e një gare në të cilën garonte [[Arilena Ara]], fituesja e programit ‘‘[[X Factor Albania]]’’ ku regjisore kishte qenë po Grabocka, paraqiste një konflikt interesi thelbësor. Kritikët vunë gjithashtu në dukje se rregulli i festivalit që kërkonte autorë shqiptarë të këngëve ishte anashkaluar për të lejuar pjesëmarrjen e Arilena Arës, kënga e së cilës ishte kompozuar nga Darko Dimitrov, një kompozitor nga Maqedonia e Veriut, pa asnjë deklaratë zyrtare nga [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH]]. Kompozitori i shquar [[Aleksander Vezuli|Aleksandër Vezuli]], pasi iu refuzua hyrja në FiK 58, iu drejtua Grabockës publikisht duke e quajtur “snobe ekstreme” dhe duke akuzuar se ajo kishte përjashtuar sistematikisht figura të njohura muzikore shqiptare.<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=“Snobe ekstreme”/ Kompozitori shqiptar kundër Vera Grabockës, ironia për festivalin: “Ik ore ti, shqiptar spurdhjak, na |url=https://dosja.al/snobe-ekstreme-kompozitori-shqiptar-kunder-vera-grabockes-ironia-per-festivalin-ik-ore-ti-shqiptar-spurdhjak-na-kerkon-edhe-bekim-pa-le |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> Duhet theksuar se asnjë procedurë ligjore formale nuk u iniciua ndaj Grabockës në lidhje me ngjarjet e FiK 58, dhe akuzat e bëra kundër saj u zhvilluan kryesisht nëpërmjet kanaleve informale të komentit mediatik dhe rrjeteve sociale, jo nëpërmjet mekanizmave institucionalë apo gjyqësorë. Merita artistike e [[Arilena Ara|Arilena Arës]] si performuese nuk u kontestua seriozisht në rrjedhën kryesore të debatit; kundërshtimet lidheshin me proceset, jo me cilësinë artistike të saj. [[Arilena Ara]] përfaqësoi Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës 2021|Eurovision 2021]] (ngjarje e shtytur nga 2020 për shkak të pandemisë). == Çmimet == Grabocka është identifikuar në burime të shumta si një ndër personalitetet e pakta shqiptare që kanë marrë atë që quhet kolokialisht ‘'Oscari Shqiptar”, një çmim i përshkruar si njohje për kontribute të jashtëzakonshme në promovimin e kulturës shqiptare gjatë shekullit të njëzetë. Emri formal institucional i këtij çmimi dhe organi përgjegjës për dhënien e tij nuk janë specifikuar në burimet e disponueshme. Ajo u emërtua ndër ‘'100 Gratë që Ndryshuan Tiranën”në një listë të botuar nga revista digjitale ‘‘Class Lifestyle’’. Një fotografi në regjistrin mediatik të IMDb dokumenton pjesëmarrjen e Grabockës në një pritje zyrtare të organizuar nga Kryeministri i Shqipërisë ‘’‘Sali Berisha’’’ në rezidencën kryeministrore, bashkë me Altin Kaftirën, Natalia Hoffmann dhe figura të tjera nga komuniteti kulturor dhe diplomatik shqiptar.<ref>{{Cite web |url=https://m.imdb.com/name/nm0333258/mediaviewer/rm263180800/ |access-date=2026-04-12 |website=m.imdb.com}}</ref> Kjo pjesëmarrje pasqyron qëndrimin e saj brenda sferës më të gjerë të jetës publike shqiptare dhe njohjen e saj nga vendimmarrësit politikë si figurë me rëndësi kulturore. == Jeta personale == Në vitin 1984, Vera Grabocka u martua me [[Timo Flloko|Timo Fllokon]] (emri i plotë: Timoleo Flloko), aktor, poet, tekstshkrues dhe përkthyes shqiptar me karrierë të shquar dhe njohje të gjerë brenda komunitetit kulturor shqiptar. Flloko lindi më 26 prill 1948 në qytetin e [[Peja|Pejës]], në atë që sot është Republika e Kosovës. Ai studioi Dramaturgjinë pranë Institutit të Lartë të Arteve (sot [[Akademia e Arteve]]) në Tiranë, u diplomua në vitin 1970 dhe më pas punoi si ligjërues në të njëjtin institucion. Karriera e Fllokos si performer përfshin mbi 35 role kinematografike dhe mbi 30 role teatrore të akumuluara gjatë një harku profesional që shtrihet nga viti 1967 e deri sot. Ndër rolet e tij më të njohura janë ato në filmat ‘‘[[Lulëkuqet mbi mure]]’’ (1976), ‘‘[[Njeriu me top]]’’ (1977) dhe ‘‘[[Liri a vdekje]]’’ (1979). Ai ka marrë Kupën e Festivalit Kombëtar Kinematografik Shqiptar në disa raste dhe çmimin për Aktorin më të mirë në Festivalin e Shtatë Kombëtar të Aktimit (2008) për rolin e Eddie Carbone-it në dramën ‘‘[[Pamje nga ura|Pamje nga Ura]]’’ të Arthur Miller, nën drejtimin e Artistit të Popullit Albert Minga. Jashtë aktimit, Flloko ka ushtruar me pasion gjithastu rolin e autorit: ai botoi koleksionin poetik ‘‘[[Robi i manive|Rob i Manive]]’’ në vitin 2003; si tekstshkrues, kënga e tij “Open Yourself” fitoi Çmimin e Parë dhe Çmimin e Kritikëve në Kënga Magjike 2007; dhe në vitin 2008 ai përktheu në gjuhën shqipe biografinë e aktorit amerikan [[Marlon Brando]], të botuar me titullin ‘‘Beyond Fame’’. Në vitin 2007, ai u shpall Personalitet i Vitit nga [[Bashkia Tiranë|Bashkia e Tiranës]]. Ai mban titullin shtetëror ‘‘[[Artist i merituar|Artist i Merituar]]’’, njohja formale shqiptare për artistët që kanë dhënë kontribut thelbësor në disiplinën e tyre. Martesa e Vera Grabockës dhe Timo Fllokos është një nga partneritetet më të qëndrueshme në jetën artistike shqiptare, duke lidhur dy figura të cilat kanë dhënë kontribute individuale në trashëgiminë kulturore të vendit në fusha krejtësisht të ndryshme. Media shqiptare dhe shkrimet kulturore kanë kthyer shpesh vëmendjen tek ky raport, duke e karakterizuar si shembull i respektit të ndërsjellë dhe të dashurisë së vërtetë ndërmjet dy njerëzve me seriozitet të barabartë profesional. Në të paktën një rast të dokumentuar publikisht, Grabocka postoi në Instagram një video me veten dhe Fllokun, të shoqëruar nga teksti “Dashuria është përgjigjja e vetme”, gjest ky që media shqiptare e raportoi me admirim.<ref>{{Cite web |date=2021-11-11 |title=“Dashuria është e vetmja përgjigje”, Vera Grabocka publikon fotografinë e rrallë me Timo Fllokon |url=https://bordo.al/2021/11/11/dashuria-eshte-e-vetmja-pergjigje-vera-grabocka-publikon-fotografine-e-rralle-me-timo-fllokon |access-date=2026-04-12 |website=Bordo}}</ref> Një profil i botuar nga ‘‘Tirana Post’’ në korrik 2023 e përshkroi raportin e tyre me figuracion teatral, duke vënë në dukje se Grabocka kishte “kuruar një shfaqje” për bashkëshortin e saj në Butrint, rajoni arkeologjik më i shquar i Shqipërisë, si një gjest i festimit personal. <ref>{{Cite web |title=Spektakli i (dashurisë) jetës së Verës |url=https://tiranapost.al/showbiz/spektakli-i-dashurise-jetes-se-veres-i526798 |access-date=2026-04-12 |website=tiranapost.al}}</ref> Ata kanë një vajzë të quajtur Linda, por ajo uk duket se ka një jetë shumë publike.<ref>{{cite news |title=Vera Grabocka i shpreh publikisht dashurinë Timo Fllokos: Të dua! |url=https://www.balkanweb.com/vera-grabocka-i-shpreh-publikisht-dashurine-timo-fllokos-te-dua/ |newspaper=Balkanweb |date=11 maj 2018 |language=sq |access-date=6 gusht 2025 }}</ref> == Prodhime televizive == * 12 Vallëzime pa një të Shtunë – konkurs vallëzimi (RTSH, 1992) * Miss Albania – spektakël bukurie * World Folk – emision me muzikë popullore (1999) * Dua më shumë Shqipërinë – varieté patriotike (vitet 1990) * Miss Globe – konkurs ndërkombëtar në SHBA (rreth 1999) * X Factor Albania – (2012, 2015, 2020-2025) * Your Face Sounds Familiar Albania – adaptimi shqiptars (2016) * Dance With Me Albania – spektakël vallëzimi me VIP-a (2014–2019) * Në kurthin e Piter Pan – program për fëmijë (që nga 2018) * Love Story Albania – reality show takimesh (nisur më 2020) * Kënga Magjike – festival muzikor (2003–2004) * Miss World – konkurs ndërkombëtar bukurie (2015–2018) * Festivali i Këngës – festival muzikor vjetor * X Factor Kids - Adaptimi për fëmijë i formatit X Factor (2025-2026) * Miss Universe – konkurs bukurie ndërkombëtar * ‘‘Miss Europe 1996’’ == Referime == <references/> {{DEFAULTSORT:Grabocka, Vera}} [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] ct2nfocp4izev2yrwlqr560x5a3ep2u 2940351 2940350 2026-04-12T14:49:16Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Vera_Grabocka_Portrait.jpg|Vera_Grabocka_Portrait.jpg]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] me arsyetimin: [[:c:Commons:Licensing|]]: promo/press photo. 2940351 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vera Grabocka | image = | image_upright = 1.2 | caption = Portreti Zyratar i Vera Grabockës {{!}} Veton Osmani | birth_date = {{birth date and age|df=y|21|3|1950}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Regjisore televizive<br>Producentе | years_active = 1970 - Sot | known_for = Reality Shows | notable_works = Montatorja {{!}} X Factor Albania {{!}} X Factor Kids {{!}} Në Kurthin e Piter Pan {{!}} Dance with Me {{!}} Your Face Sounds Familiar Albania {{!}} Festivali i 58, 33, 30 i Kenges RTSH {{!}} Timo Flloko dhe Yjet në Butrint {{!}} Yjet mbi Kaninë {{!}} Miss Albania {{!}} Miss Universe {{!}} Miss Globe {{!}} Dancing with the Stars {{!}} Eurovideo Grand Prix {{!}} Love Story {{!}} 12 në Hollywood {{!}} 12 Vallëzime pa një të Shtunë {{!}} Festivali Folklorik | television = TV Klan | spouse = [[Timo Flloko]] | children = 1 | mother = Leonora Grabocka | father = Myftar Grabocka | website = https://veragrabocka.com }} '''Vera Grabocka''' (lindur më 21 mars 1950) është regjisore, prodhuese ekzekutive dhe ish-aktore televizive shqiptare, e njohur gjerësisht si një ndër figurat më me ndikim në historinë e argëtimit televiziv shqiptar. Ajo njihet si regjisore dhe bashkëprodhuese e ‘‘X Factor Albania’’ në TV Klan, si dhe e shumë prodhimeve të tjera me audiencë të gjerë, ndër të cilat ‘‘Dance With Me Albania’’, ‘‘Your Face Sounds Familiar Albania’’ dhe ‘‘Love Story Albania’’. <ref>{{Cite web |title=Vera Grabocka - Wikitia |url=https://wikitia.com/wiki/Vera_Grabocka |access-date=2026-04-12 |website=wikitia.com |language=en}}</ref> Grabocka e nisi karrierën e saj si aktore, duke shfaqur prezencën e saj të parë profesionale në filmin shqiptar ‘‘Montatorja’’ (1970), pas saj kësaj ndërmori rrugën e saj drejt botës së regjizurës dhe prodhimit televiziv. Ajo iu bashkua [[Radio Televizioni Shqiptar|Radiotelevizionit Shqiptar]] (RTSH) gjatë viteve 1980 dhe, brenda atij institucioni, drejtoi disa nga prodhimet argëtuese më ambicioze të historisë së transmetimit publik shqiptar, duke arritur audiencë të konsiderueshme ndërkombëtare nëpërmjet ngjarjeve si ‘‘World Folk Dance’’ dhe ‘‘World Sport Dance’’. Gjatë viteve 1997 deri 1999, ajo jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, ndër të cilat ‘‘Miss Globe’’. Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë forca kryesore drejtuese dhe prodhuese e disa prej programeve me vlerësim më të lartë në historinë e televizionit privat shqiptar, duke punuar kryesisht nëpërmjet Televizionit Klan dhe në partneritet krijues afatgjatë me prezantuesen dhe prodhuesen [[Alketa Vejsiu]]. Së bashku, Grabocka dhe Vejsiu kanë bashkëprodhuar disa sezone të ‘‘[[X Factor Albania]]’’ (2012, 2015, dhe sezoni i ri nga 2023), si dhe programe të tjera të suksesshme që kanë mbajtur audiencë kombëtare gjatë gjithë viteve. Grabocka gjithashtu drejton faqen e saj të Instagram-it me mbi 438,000 ndjekës, ku publikon rregullisht materiale nga prodhimet e saj.<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/veragrabocka/ |access-date=2026-04-12 |website=www.instagram.com}}</ref> == Jeta e Hershme == Grabocka ndoqi studimet e larta në ‘’‘Akademinë e Arteve’’’ (shq. ‘‘Akademia e Arteve’’) në Tiranë, institucionin kryesor të vendit për formimin profesional të aktorëve, regjisorëve, kompozitorëve dhe koreografëve. Koha e saktë e regjistrimit dhe e diplomimit të saj nuk është dokumentuar në burimet e disponueshme; megjithatë, duke pasur parasysh debutimin e saj filmografik në vitin 1970, në moshën rreth nëntëmbëdhjetë vjeçare, konkludohet që studimet i ka përfunduar rreth asaj periudhe. Bashkëshorti i saj i ardhshëm, aktori dhe poeti Timo Flloko, u diplomua nga i njëjti institucion po atë vit, duke studiuar drejtimin e Dramaturgjisë, gjë e cila sugjeron se ata të dy kanë qenë pjesë e të njëjtit univers institucional dhe social gjatë viteve të formimit të tyre artistik. <ref>{{Cite web |date=2021-02-25 |title=Rrëfimi i rrallë i Timo Fllokos mbi vendlindjen, jetën personale, karrierën dhe pasionin e tij për poezinë |url=https://dosja.al/rrefimi-i-rralle-i-timo-fllokos-mbi-vendlindjen-jeten-personale-karrieren-dhe-pasionin-e-tij-per-poezine |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> == Karriera == [[Skeda:12 Vallezime pa nje te shtune.jpg|parapamje|330x330px|Prezantuesi Adi Krasta në programin 12 Vallëzime pa një tě Shtunë]] Pas largimit të saj nga aktrimi, Grabocka u angazhua si prodhuese dhe regjisore pranë ‘’‘Radio Televizionit Shqiptar (RTSH)’’’, transmetuesit publik shtetëror shqiptar, ku filloi të punojë gjatë viteve 1980. RTSH ishte, gjatë asaj periudhe, i vetmi transmetues televiziv që operonte në Shqipëri. Një nga prodhimet e saj me rëndësi historike më të lartë nga kjo periudhë është gara televizive e vallëzimit ‘’‘12 Vallëzime pa një të Shtunë’’’, e transmetuar në RTSH në vitin 1992 dhe e prezantuar nga Adi Krasta. Ky program konsiderohet ndër programet e para televizive të vallëzimit në historinë e transmetimit shqiptar. Rëndësia e tij shkon përtej formatit: ishte pikërisht ky program i Grabockës që shënoi ‘’‘debutimin televiziv të Alketa Vejsuit’’’, atëherë shtatëmbëdhjetë vjeçe dhe e ardhmja prezantuese dhe prodhuese më e shquar e televizionit shqiptar. Partneriteti krijues që do të prodhonte më vonë ‘‘X Factor Albania’’, ‘‘Dance With Me Albania’’ dhe shumë prodhime të tjera gjeti rrënjët pikërisht atje, në vitin 1992, në një program vallëzimi në televizionin publik kombëtar. Gjatë viteve 1990, Grabocka drejtoi ‘’‘Miss Albania’’’, garën kombëtare të bukurisë të transmetuar në RTSH. Ajo gjithashtu drejtoi dy ngjarje ndërkombëtare me shkallë të gjerë: ‘’‘World Folk Dance’’’<ref>{{Cite web |last=Erma |date=2000-10-26 |title=“Folk Area 2000”, grupet kroate dhe bullgare shfaqje në Durrës - (26 Tetor 2000) |url=https://tvklan.al/folk-area-2000-grupet-kroate-dhe-bullgare-shfaqje-ne-durres-26-tetor-2000 |access-date=2026-04-12 |website=Tv Klan |language=sq}}</ref> dhe ‘’World Sport Dance’’, të cilat u transmetuan në shumë rrjete televizive evropiane dhe raportohet se kanë arritur një audiencë kumulative prej mbi 200 milionë shikues. Në vitin 1996, ajo drejtoi prodhimin shqiptar të ‘’‘Miss Europe 1996’’’, duke e forcuar edhe më tej reputacionin e saj si regjisore e ngjarjeve prestigjoze ndërkombëtare. Ajo gjithashtu u angazhua në drejtimin e ‘’‘[[Festivali i Këngës në RTSH|Festivalit të Këngës]]’’’ gjatë kësaj periudhe, i cili prodhohet nga RTSH që nga viti 1962 dhe ka shërbyer si mekanizmi i përzgjedhjes së Shqipërisë për Eurovision që nga viti 2004. Ndërmjet viteve 1997 dhe 1999, Grabocka jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, mes të cilave [[:en:The_Miss_Globe|The Miss Globe]], një garë bukurie ndërkombëtare me bazë në Amerikë. [[Skeda:Juria e X factor.jpg|parapamje|410x410px|Juria e X Factor Albania së bashku me regjisoren Vera Grabocka]] Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë figura kryesore drejtuese dhe prodhuese pranë ‘’Televizionit Klan ([[TV Klan]])’’, njërit prej kanaleve kryesore private televizive të Shqipërisë. Partneriteti kreativ që kishte nisur joformalisht në vitin 1992 me Alketa Vejsuin u kthye në një pikë reference për publikun për prodhimet e Grabockës. Ndër arritjet e para dhe më mbresëlënëse të Grabockës në sektorin privat është krijimi i ’‘[[:en:Euro_Video_Grand_Prix|Euro Video Grand Prix’]]’<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>, një prodhim origjinal i konceptuar dhe organizuar prej saj, me qëllim festimin e muzikës popullore evropiane dhe formatit të videoklipit muzikor. Edicioni i parë u mbajt në Tiranë dhe mblodhi artistë nga ‘’‘27 vende’’’ të ndryshme. Ngjarja transmetohej drejtpërdrejt në ‘’‘mbi 20 rrjete televizive evropiane’’’, duke e bërë atë arritjen ndërkombëtare ndoshta më pak të njohur të karrierës së Grabockës dhe një dëshmi të aftësisë së saj për të konceptuar, jo vetëm adaptuar, përmbajtje me shtrirje evropiane, duke arritur shifra deri në 200 milionë shikues <ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>. Prodhimi për të cilin Grabocka njihet më gjerësisht jashtë Shqipërisë është ‘’‘[[X Factor Albania]]’’, adaptimi shqiptar i formatit britanik të konkurrencës muzikore, i krijuar fillimisht nga [[Simon Cowell]].<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Të drejtat e patentës u siguruan nga Alketa Vejsiu, në partneritet me [[TV Klan]], nga kompania Syco TV. Grabocka shërbeu si bashkëprodhuese dhe regjisore në të gjitha sezoni e programit. [[X Factor Albania]] nisi më ‘’‘8 janar 2012’’’ në [[TV Klan]] dhe u shoqërua menjëherë me interes të jashtëzakonshëm publik: mbi 7,000 individë paraqitën veten për audicion gjatë sezonit të parë, në qytete të ndryshme si Tirana, Vlora, Elbasani, Shkodra dhe Prishtina, raportuar si numri më i madh i audicioneve për ndonjë emision të talentit në historinë e televizionit shqiptar, kosovar dhe të gjerë ballkanik. Katër sezonet e para prodhuan fituesit e mëposhtëm:<nowiki>''</nowiki>[[Sheila Haxhiraj]]’’ (Sezoni 1), ‘‘[[Arilena Ara]]’’ (Sezoni 2), ‘‘[[Ergi Dini]]’’ (Sezoni 3), dhe ‘‘[[Edea Demaliaj]]’’ (Sezoni 4, 2015), pas së cilës programi u ndal. Gjatë viteve 2014 deri në 2019, Grabocka bashkëprodhoi me Vejsuin ‘’‘Dance With Me Albania’’’, një seri gare vallëzimi me të famshmit, e transmetuar në [[TV Klan]] gjatë pesë sezoneve me vlerësime të larta audiencë. Në vitin 2016, ajo drejtoi dhe bashkëprodhoi me të ‘‘[[Your Face Sounds Familiar Albania]]’’, adaptimin shqiptar të formatit ndërkombëtar të imitimeve muzikore, i konfirmuar publikisht nga të dyja gratë para lançimit të tij. Nga viti 2018, Grabocka drejtoi ‘’‘[[Në Kurthin e Piter Pan]]’’’, një program argëtimi për fëmijë në TV Klan, i cili fitoi vëmendje shtesë kur Vejsiu shfrytëzoi njërin nga transmetimet e tij live në qershor 2022 për të shpallur zyrtarisht rikthimin e ‘‘[[X Factor Albania]]’’ pas shtatë vitesh pauzë.<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Në vitin 2020, ajo lançoi bashkë me Vejsuin ‘‘[[Love Story Albania]]’’<ref>{{Cite web |title=Love Story |url=https://tvklan.al/programe/love-story |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref>, një program dating show i transmetuar në [[TV Klan]]. ‘‘[[X Factor Albania]]’’ u rikthye më 8 nëntor 2023 me sezonin e pestë, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese dhe regjisore. Ishte një rikthim tejet i fuqishëm, fituesi i parë i atij sezoni, [[Alis Kallaçi]], i cili më vonë do të fitonte ‘‘Festivalin e Këngës 2025’’, duke fituar kështu të drejtën të përfaqësojë Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Kjo trajektore, nga X Factor Albania tek përfaqësuesimi i Shqipërisë në Eurovision, është ndër dëshmitë më bindëse të aftësisë së programit për të identifikuar dhe zhvilluar talente me rëndësi të vërtetë kombëtare. Sezoni i gjashtë u nis më 8 nëntor 2024<ref>{{Cite web |title=“X Factor Albania” nis me emocion: Historia e dhimbshme e konkurrentes që preku zemrat e publikut |url=https://www.classlifestyle.com/news/67847/x-factor-albania-nis-me-emocion-historia-e-dhimbshme-e-konkurrentes-qe-preku-zemrat-e-publikut |access-date=2026-04-12 |website=www.classlifestyle.com}}</ref> dhe u fitua nga [[Rigersa Loka]]. Në janar 2025, TV Klan njoftoi zhvillimin e ‘’‘[[X Factor Kids Albania]]’’, një format spinoff i X Factor Albania për pjesëmarrës deri në dymbëdhjetë vjeç, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese, i cili filloi transmetimin më 7 nëntor 2025. == Festivali i Këngës i 58 dhe debati publik == Episodi më i debatuar publikisht i karrierës së Vera Grabockës ndodhi në dhjetor 2019, në lidhje të drejtpërdrejtë me rolin e saj si regjisore e ‘’‘edicionit të 58-të të Festivali i Këngës’’’ (FiK 58), ngjarjeje të transmetuar nga RTSH dhe mekanizmi formal i Shqipërisë për përzgjedhjen e përfaqësuesit të saj në Eurovision.<ref>{{Cite web |date=2023-12-09 |title=Hije skandali në Festivalin e Këngës! Konfliktet brenda ambienteve të RTSH-së përfundojnë në Gjykatë, këngëtari: Është i shitur, do e fitojë Elsa! |url=https://pamfleti.net/showbiz/hije-skandali-ne-festivalin-e-kenges-konfliktet-brenda-ambienteve-te-rts-i202366 |access-date=2026-04-12 |website=Pamfleti}}</ref> Alketa Vejsiu shërbeu si prezantuese dhe Grabocka si regjisore e edicionit. Dy nga hyrjet me profil më të lartë të festivalit ishin ato të [[Elvana Gjata|Elvana Gjatës]], një prej artistëve pop më të suksesshëm komercialë të vendit, dhe [[Arilena Ara|Arilena Arës]], fitueses së sezonit të dytë të ‘‘[[X Factor Albania]]’’, program ky të cilin Grabocka vetë e kishte bashkëprodhuar dhe drejtuar. Finalja u gjykua nga një panel prej pesë anëtarësh: tre juristë ndërkombëtarë, ndër të cilët kompozitori grek Dimitris Kontopoulos, Kreu i Delegacionit islandez, Felix Bergsson dhe drejtori televiziv suedez Christer Bjorkman, si dhe dy juristë shqiptarë, shkrimtarja Rita Petro dhe etnomuzikologja Mikaela Minga. Të tre juristët ndërkombëtarë i akorduan pikët maksimale Elvana Gjatës, ndërsa dy juristët shqiptarë i akorduan asaj vlerësime shumë të ulëta, me rezultatin e kombinuar që i dhuroi fitoren Arilena Arës.<ref>{{Cite web |title=wiwibloggs |url=https://www.youtube.com/channel/UCOdyQtpWNtNZEDC9mYVvzTQ |access-date=2026-04-12 |website=YouTube |language=sq-AL}}</ref> Shpallja e këtij rezultati nxiti polemikë të menjëhershme dhe intensive në mediat shqiptare dhe në komunitetin ndërkombëtar të Eurovision. Kompozitorja Eriona Rushiti<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=Eriona Rushiti: Edicioni i 58-të i këngës në RTSH, zhvillohet vitin e ardhshëm |url=https://gazetashqiptare.al/2019/12/24/eriona-rushiti-edicioni-58-te-kenges-ne-rtsh-zhvillohet-vitin-e-ardhshem/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Shqiptare Online |language=en-US}}</ref> deklaroi publikisht se, kur u bë e qartë që Elvana po drejtohej drejt fitores bazuar në juritë ndërkombëtare, Grabocka ndërhyri duke prezantuar dy juristë shqiptarë me qëllim kundërvënies ndaj konsensusit ndërkombëtar, duke shtuar se i gjithë edicioni i 58-të ishte strukturuar që nga fillimi me synimin kryesor të dërgimit të [[Arilena Ara|Arilena Arës]] në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Shumë komentatorë dhe figura të industrisë muzikore shqiptare vunë gjithashtu në dukje se roli i Grabockës si regjisore e një gare në të cilën garonte [[Arilena Ara]], fituesja e programit ‘‘[[X Factor Albania]]’’ ku regjisore kishte qenë po Grabocka, paraqiste një konflikt interesi thelbësor. Kritikët vunë gjithashtu në dukje se rregulli i festivalit që kërkonte autorë shqiptarë të këngëve ishte anashkaluar për të lejuar pjesëmarrjen e Arilena Arës, kënga e së cilës ishte kompozuar nga Darko Dimitrov, një kompozitor nga Maqedonia e Veriut, pa asnjë deklaratë zyrtare nga [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH]]. Kompozitori i shquar [[Aleksander Vezuli|Aleksandër Vezuli]], pasi iu refuzua hyrja në FiK 58, iu drejtua Grabockës publikisht duke e quajtur “snobe ekstreme” dhe duke akuzuar se ajo kishte përjashtuar sistematikisht figura të njohura muzikore shqiptare.<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=“Snobe ekstreme”/ Kompozitori shqiptar kundër Vera Grabockës, ironia për festivalin: “Ik ore ti, shqiptar spurdhjak, na |url=https://dosja.al/snobe-ekstreme-kompozitori-shqiptar-kunder-vera-grabockes-ironia-per-festivalin-ik-ore-ti-shqiptar-spurdhjak-na-kerkon-edhe-bekim-pa-le |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> Duhet theksuar se asnjë procedurë ligjore formale nuk u iniciua ndaj Grabockës në lidhje me ngjarjet e FiK 58, dhe akuzat e bëra kundër saj u zhvilluan kryesisht nëpërmjet kanaleve informale të komentit mediatik dhe rrjeteve sociale, jo nëpërmjet mekanizmave institucionalë apo gjyqësorë. Merita artistike e [[Arilena Ara|Arilena Arës]] si performuese nuk u kontestua seriozisht në rrjedhën kryesore të debatit; kundërshtimet lidheshin me proceset, jo me cilësinë artistike të saj. [[Arilena Ara]] përfaqësoi Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës 2021|Eurovision 2021]] (ngjarje e shtytur nga 2020 për shkak të pandemisë). == Çmimet == Grabocka është identifikuar në burime të shumta si një ndër personalitetet e pakta shqiptare që kanë marrë atë që quhet kolokialisht ‘'Oscari Shqiptar”, një çmim i përshkruar si njohje për kontribute të jashtëzakonshme në promovimin e kulturës shqiptare gjatë shekullit të njëzetë. Emri formal institucional i këtij çmimi dhe organi përgjegjës për dhënien e tij nuk janë specifikuar në burimet e disponueshme. Ajo u emërtua ndër ‘'100 Gratë që Ndryshuan Tiranën”në një listë të botuar nga revista digjitale ‘‘Class Lifestyle’’. Një fotografi në regjistrin mediatik të IMDb dokumenton pjesëmarrjen e Grabockës në një pritje zyrtare të organizuar nga Kryeministri i Shqipërisë ‘’‘Sali Berisha’’’ në rezidencën kryeministrore, bashkë me Altin Kaftirën, Natalia Hoffmann dhe figura të tjera nga komuniteti kulturor dhe diplomatik shqiptar.<ref>{{Cite web |url=https://m.imdb.com/name/nm0333258/mediaviewer/rm263180800/ |access-date=2026-04-12 |website=m.imdb.com}}</ref> Kjo pjesëmarrje pasqyron qëndrimin e saj brenda sferës më të gjerë të jetës publike shqiptare dhe njohjen e saj nga vendimmarrësit politikë si figurë me rëndësi kulturore. == Jeta personale == Në vitin 1984, Vera Grabocka u martua me [[Timo Flloko|Timo Fllokon]] (emri i plotë: Timoleo Flloko), aktor, poet, tekstshkrues dhe përkthyes shqiptar me karrierë të shquar dhe njohje të gjerë brenda komunitetit kulturor shqiptar. Flloko lindi më 26 prill 1948 në qytetin e [[Peja|Pejës]], në atë që sot është Republika e Kosovës. Ai studioi Dramaturgjinë pranë Institutit të Lartë të Arteve (sot [[Akademia e Arteve]]) në Tiranë, u diplomua në vitin 1970 dhe më pas punoi si ligjërues në të njëjtin institucion. Karriera e Fllokos si performer përfshin mbi 35 role kinematografike dhe mbi 30 role teatrore të akumuluara gjatë një harku profesional që shtrihet nga viti 1967 e deri sot. Ndër rolet e tij më të njohura janë ato në filmat ‘‘[[Lulëkuqet mbi mure]]’’ (1976), ‘‘[[Njeriu me top]]’’ (1977) dhe ‘‘[[Liri a vdekje]]’’ (1979). Ai ka marrë Kupën e Festivalit Kombëtar Kinematografik Shqiptar në disa raste dhe çmimin për Aktorin më të mirë në Festivalin e Shtatë Kombëtar të Aktimit (2008) për rolin e Eddie Carbone-it në dramën ‘‘[[Pamje nga ura|Pamje nga Ura]]’’ të Arthur Miller, nën drejtimin e Artistit të Popullit Albert Minga. Jashtë aktimit, Flloko ka ushtruar me pasion gjithastu rolin e autorit: ai botoi koleksionin poetik ‘‘[[Robi i manive|Rob i Manive]]’’ në vitin 2003; si tekstshkrues, kënga e tij “Open Yourself” fitoi Çmimin e Parë dhe Çmimin e Kritikëve në Kënga Magjike 2007; dhe në vitin 2008 ai përktheu në gjuhën shqipe biografinë e aktorit amerikan [[Marlon Brando]], të botuar me titullin ‘‘Beyond Fame’’. Në vitin 2007, ai u shpall Personalitet i Vitit nga [[Bashkia Tiranë|Bashkia e Tiranës]]. Ai mban titullin shtetëror ‘‘[[Artist i merituar|Artist i Merituar]]’’, njohja formale shqiptare për artistët që kanë dhënë kontribut thelbësor në disiplinën e tyre. Martesa e Vera Grabockës dhe Timo Fllokos është një nga partneritetet më të qëndrueshme në jetën artistike shqiptare, duke lidhur dy figura të cilat kanë dhënë kontribute individuale në trashëgiminë kulturore të vendit në fusha krejtësisht të ndryshme. Media shqiptare dhe shkrimet kulturore kanë kthyer shpesh vëmendjen tek ky raport, duke e karakterizuar si shembull i respektit të ndërsjellë dhe të dashurisë së vërtetë ndërmjet dy njerëzve me seriozitet të barabartë profesional. Në të paktën një rast të dokumentuar publikisht, Grabocka postoi në Instagram një video me veten dhe Fllokun, të shoqëruar nga teksti “Dashuria është përgjigjja e vetme”, gjest ky që media shqiptare e raportoi me admirim.<ref>{{Cite web |date=2021-11-11 |title=“Dashuria është e vetmja përgjigje”, Vera Grabocka publikon fotografinë e rrallë me Timo Fllokon |url=https://bordo.al/2021/11/11/dashuria-eshte-e-vetmja-pergjigje-vera-grabocka-publikon-fotografine-e-rralle-me-timo-fllokon |access-date=2026-04-12 |website=Bordo}}</ref> Një profil i botuar nga ‘‘Tirana Post’’ në korrik 2023 e përshkroi raportin e tyre me figuracion teatral, duke vënë në dukje se Grabocka kishte “kuruar një shfaqje” për bashkëshortin e saj në Butrint, rajoni arkeologjik më i shquar i Shqipërisë, si një gjest i festimit personal. <ref>{{Cite web |title=Spektakli i (dashurisë) jetës së Verës |url=https://tiranapost.al/showbiz/spektakli-i-dashurise-jetes-se-veres-i526798 |access-date=2026-04-12 |website=tiranapost.al}}</ref> Ata kanë një vajzë të quajtur Linda, por ajo uk duket se ka një jetë shumë publike.<ref>{{cite news |title=Vera Grabocka i shpreh publikisht dashurinë Timo Fllokos: Të dua! |url=https://www.balkanweb.com/vera-grabocka-i-shpreh-publikisht-dashurine-timo-fllokos-te-dua/ |newspaper=Balkanweb |date=11 maj 2018 |language=sq |access-date=6 gusht 2025 }}</ref> == Prodhime televizive == * 12 Vallëzime pa një të Shtunë – konkurs vallëzimi (RTSH, 1992) * Miss Albania – spektakël bukurie * World Folk – emision me muzikë popullore (1999) * Dua më shumë Shqipërinë – varieté patriotike (vitet 1990) * Miss Globe – konkurs ndërkombëtar në SHBA (rreth 1999) * X Factor Albania – (2012, 2015, 2020-2025) * Your Face Sounds Familiar Albania – adaptimi shqiptars (2016) * Dance With Me Albania – spektakël vallëzimi me VIP-a (2014–2019) * Në kurthin e Piter Pan – program për fëmijë (që nga 2018) * Love Story Albania – reality show takimesh (nisur më 2020) * Kënga Magjike – festival muzikor (2003–2004) * Miss World – konkurs ndërkombëtar bukurie (2015–2018) * Festivali i Këngës – festival muzikor vjetor * X Factor Kids - Adaptimi për fëmijë i formatit X Factor (2025-2026) * Miss Universe – konkurs bukurie ndërkombëtar * ‘‘Miss Europe 1996’’ == Referime == <references/> {{DEFAULTSORT:Grabocka, Vera}} [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] g2xeh4q6kwreezxi7uf7huo6llulf3h 2940352 2940351 2026-04-12T14:49:20Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Juria_e_X_factor.jpg|Juria_e_X_factor.jpg]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] me arsyetimin: [[:c:Commons:Licensing|]]: promo/press photo. 2940352 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vera Grabocka | image = | image_upright = 1.2 | caption = Portreti Zyratar i Vera Grabockës {{!}} Veton Osmani | birth_date = {{birth date and age|df=y|21|3|1950}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Regjisore televizive<br>Producentе | years_active = 1970 - Sot | known_for = Reality Shows | notable_works = Montatorja {{!}} X Factor Albania {{!}} X Factor Kids {{!}} Në Kurthin e Piter Pan {{!}} Dance with Me {{!}} Your Face Sounds Familiar Albania {{!}} Festivali i 58, 33, 30 i Kenges RTSH {{!}} Timo Flloko dhe Yjet në Butrint {{!}} Yjet mbi Kaninë {{!}} Miss Albania {{!}} Miss Universe {{!}} Miss Globe {{!}} Dancing with the Stars {{!}} Eurovideo Grand Prix {{!}} Love Story {{!}} 12 në Hollywood {{!}} 12 Vallëzime pa një të Shtunë {{!}} Festivali Folklorik | television = TV Klan | spouse = [[Timo Flloko]] | children = 1 | mother = Leonora Grabocka | father = Myftar Grabocka | website = https://veragrabocka.com }} '''Vera Grabocka''' (lindur më 21 mars 1950) është regjisore, prodhuese ekzekutive dhe ish-aktore televizive shqiptare, e njohur gjerësisht si një ndër figurat më me ndikim në historinë e argëtimit televiziv shqiptar. Ajo njihet si regjisore dhe bashkëprodhuese e ‘‘X Factor Albania’’ në TV Klan, si dhe e shumë prodhimeve të tjera me audiencë të gjerë, ndër të cilat ‘‘Dance With Me Albania’’, ‘‘Your Face Sounds Familiar Albania’’ dhe ‘‘Love Story Albania’’. <ref>{{Cite web |title=Vera Grabocka - Wikitia |url=https://wikitia.com/wiki/Vera_Grabocka |access-date=2026-04-12 |website=wikitia.com |language=en}}</ref> Grabocka e nisi karrierën e saj si aktore, duke shfaqur prezencën e saj të parë profesionale në filmin shqiptar ‘‘Montatorja’’ (1970), pas saj kësaj ndërmori rrugën e saj drejt botës së regjizurës dhe prodhimit televiziv. Ajo iu bashkua [[Radio Televizioni Shqiptar|Radiotelevizionit Shqiptar]] (RTSH) gjatë viteve 1980 dhe, brenda atij institucioni, drejtoi disa nga prodhimet argëtuese më ambicioze të historisë së transmetimit publik shqiptar, duke arritur audiencë të konsiderueshme ndërkombëtare nëpërmjet ngjarjeve si ‘‘World Folk Dance’’ dhe ‘‘World Sport Dance’’. Gjatë viteve 1997 deri 1999, ajo jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, ndër të cilat ‘‘Miss Globe’’. Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë forca kryesore drejtuese dhe prodhuese e disa prej programeve me vlerësim më të lartë në historinë e televizionit privat shqiptar, duke punuar kryesisht nëpërmjet Televizionit Klan dhe në partneritet krijues afatgjatë me prezantuesen dhe prodhuesen [[Alketa Vejsiu]]. Së bashku, Grabocka dhe Vejsiu kanë bashkëprodhuar disa sezone të ‘‘[[X Factor Albania]]’’ (2012, 2015, dhe sezoni i ri nga 2023), si dhe programe të tjera të suksesshme që kanë mbajtur audiencë kombëtare gjatë gjithë viteve. Grabocka gjithashtu drejton faqen e saj të Instagram-it me mbi 438,000 ndjekës, ku publikon rregullisht materiale nga prodhimet e saj.<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/veragrabocka/ |access-date=2026-04-12 |website=www.instagram.com}}</ref> == Jeta e Hershme == Grabocka ndoqi studimet e larta në ‘’‘Akademinë e Arteve’’’ (shq. ‘‘Akademia e Arteve’’) në Tiranë, institucionin kryesor të vendit për formimin profesional të aktorëve, regjisorëve, kompozitorëve dhe koreografëve. Koha e saktë e regjistrimit dhe e diplomimit të saj nuk është dokumentuar në burimet e disponueshme; megjithatë, duke pasur parasysh debutimin e saj filmografik në vitin 1970, në moshën rreth nëntëmbëdhjetë vjeçare, konkludohet që studimet i ka përfunduar rreth asaj periudhe. Bashkëshorti i saj i ardhshëm, aktori dhe poeti Timo Flloko, u diplomua nga i njëjti institucion po atë vit, duke studiuar drejtimin e Dramaturgjisë, gjë e cila sugjeron se ata të dy kanë qenë pjesë e të njëjtit univers institucional dhe social gjatë viteve të formimit të tyre artistik. <ref>{{Cite web |date=2021-02-25 |title=Rrëfimi i rrallë i Timo Fllokos mbi vendlindjen, jetën personale, karrierën dhe pasionin e tij për poezinë |url=https://dosja.al/rrefimi-i-rralle-i-timo-fllokos-mbi-vendlindjen-jeten-personale-karrieren-dhe-pasionin-e-tij-per-poezine |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> == Karriera == [[Skeda:12 Vallezime pa nje te shtune.jpg|parapamje|330x330px|Prezantuesi Adi Krasta në programin 12 Vallëzime pa një tě Shtunë]] Pas largimit të saj nga aktrimi, Grabocka u angazhua si prodhuese dhe regjisore pranë ‘’‘Radio Televizionit Shqiptar (RTSH)’’’, transmetuesit publik shtetëror shqiptar, ku filloi të punojë gjatë viteve 1980. RTSH ishte, gjatë asaj periudhe, i vetmi transmetues televiziv që operonte në Shqipëri. Një nga prodhimet e saj me rëndësi historike më të lartë nga kjo periudhë është gara televizive e vallëzimit ‘’‘12 Vallëzime pa një të Shtunë’’’, e transmetuar në RTSH në vitin 1992 dhe e prezantuar nga Adi Krasta. Ky program konsiderohet ndër programet e para televizive të vallëzimit në historinë e transmetimit shqiptar. Rëndësia e tij shkon përtej formatit: ishte pikërisht ky program i Grabockës që shënoi ‘’‘debutimin televiziv të Alketa Vejsuit’’’, atëherë shtatëmbëdhjetë vjeçe dhe e ardhmja prezantuese dhe prodhuese më e shquar e televizionit shqiptar. Partneriteti krijues që do të prodhonte më vonë ‘‘X Factor Albania’’, ‘‘Dance With Me Albania’’ dhe shumë prodhime të tjera gjeti rrënjët pikërisht atje, në vitin 1992, në një program vallëzimi në televizionin publik kombëtar. Gjatë viteve 1990, Grabocka drejtoi ‘’‘Miss Albania’’’, garën kombëtare të bukurisë të transmetuar në RTSH. Ajo gjithashtu drejtoi dy ngjarje ndërkombëtare me shkallë të gjerë: ‘’‘World Folk Dance’’’<ref>{{Cite web |last=Erma |date=2000-10-26 |title=“Folk Area 2000”, grupet kroate dhe bullgare shfaqje në Durrës - (26 Tetor 2000) |url=https://tvklan.al/folk-area-2000-grupet-kroate-dhe-bullgare-shfaqje-ne-durres-26-tetor-2000 |access-date=2026-04-12 |website=Tv Klan |language=sq}}</ref> dhe ‘’World Sport Dance’’, të cilat u transmetuan në shumë rrjete televizive evropiane dhe raportohet se kanë arritur një audiencë kumulative prej mbi 200 milionë shikues. Në vitin 1996, ajo drejtoi prodhimin shqiptar të ‘’‘Miss Europe 1996’’’, duke e forcuar edhe më tej reputacionin e saj si regjisore e ngjarjeve prestigjoze ndërkombëtare. Ajo gjithashtu u angazhua në drejtimin e ‘’‘[[Festivali i Këngës në RTSH|Festivalit të Këngës]]’’’ gjatë kësaj periudhe, i cili prodhohet nga RTSH që nga viti 1962 dhe ka shërbyer si mekanizmi i përzgjedhjes së Shqipërisë për Eurovision që nga viti 2004. Ndërmjet viteve 1997 dhe 1999, Grabocka jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, mes të cilave [[:en:The_Miss_Globe|The Miss Globe]], një garë bukurie ndërkombëtare me bazë në Amerikë. Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë figura kryesore drejtuese dhe prodhuese pranë ‘’Televizionit Klan ([[TV Klan]])’’, njërit prej kanaleve kryesore private televizive të Shqipërisë. Partneriteti kreativ që kishte nisur joformalisht në vitin 1992 me Alketa Vejsuin u kthye në një pikë reference për publikun për prodhimet e Grabockës. Ndër arritjet e para dhe më mbresëlënëse të Grabockës në sektorin privat është krijimi i ’‘[[:en:Euro_Video_Grand_Prix|Euro Video Grand Prix’]]’<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>, një prodhim origjinal i konceptuar dhe organizuar prej saj, me qëllim festimin e muzikës popullore evropiane dhe formatit të videoklipit muzikor. Edicioni i parë u mbajt në Tiranë dhe mblodhi artistë nga ‘’‘27 vende’’’ të ndryshme. Ngjarja transmetohej drejtpërdrejt në ‘’‘mbi 20 rrjete televizive evropiane’’’, duke e bërë atë arritjen ndërkombëtare ndoshta më pak të njohur të karrierës së Grabockës dhe një dëshmi të aftësisë së saj për të konceptuar, jo vetëm adaptuar, përmbajtje me shtrirje evropiane, duke arritur shifra deri në 200 milionë shikues <ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>. Prodhimi për të cilin Grabocka njihet më gjerësisht jashtë Shqipërisë është ‘’‘[[X Factor Albania]]’’, adaptimi shqiptar i formatit britanik të konkurrencës muzikore, i krijuar fillimisht nga [[Simon Cowell]].<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Të drejtat e patentës u siguruan nga Alketa Vejsiu, në partneritet me [[TV Klan]], nga kompania Syco TV. Grabocka shërbeu si bashkëprodhuese dhe regjisore në të gjitha sezoni e programit. [[X Factor Albania]] nisi më ‘’‘8 janar 2012’’’ në [[TV Klan]] dhe u shoqërua menjëherë me interes të jashtëzakonshëm publik: mbi 7,000 individë paraqitën veten për audicion gjatë sezonit të parë, në qytete të ndryshme si Tirana, Vlora, Elbasani, Shkodra dhe Prishtina, raportuar si numri më i madh i audicioneve për ndonjë emision të talentit në historinë e televizionit shqiptar, kosovar dhe të gjerë ballkanik. Katër sezonet e para prodhuan fituesit e mëposhtëm:<nowiki>''</nowiki>[[Sheila Haxhiraj]]’’ (Sezoni 1), ‘‘[[Arilena Ara]]’’ (Sezoni 2), ‘‘[[Ergi Dini]]’’ (Sezoni 3), dhe ‘‘[[Edea Demaliaj]]’’ (Sezoni 4, 2015), pas së cilës programi u ndal. Gjatë viteve 2014 deri në 2019, Grabocka bashkëprodhoi me Vejsuin ‘’‘Dance With Me Albania’’’, një seri gare vallëzimi me të famshmit, e transmetuar në [[TV Klan]] gjatë pesë sezoneve me vlerësime të larta audiencë. Në vitin 2016, ajo drejtoi dhe bashkëprodhoi me të ‘‘[[Your Face Sounds Familiar Albania]]’’, adaptimin shqiptar të formatit ndërkombëtar të imitimeve muzikore, i konfirmuar publikisht nga të dyja gratë para lançimit të tij. Nga viti 2018, Grabocka drejtoi ‘’‘[[Në Kurthin e Piter Pan]]’’’, një program argëtimi për fëmijë në TV Klan, i cili fitoi vëmendje shtesë kur Vejsiu shfrytëzoi njërin nga transmetimet e tij live në qershor 2022 për të shpallur zyrtarisht rikthimin e ‘‘[[X Factor Albania]]’’ pas shtatë vitesh pauzë.<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Në vitin 2020, ajo lançoi bashkë me Vejsuin ‘‘[[Love Story Albania]]’’<ref>{{Cite web |title=Love Story |url=https://tvklan.al/programe/love-story |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref>, një program dating show i transmetuar në [[TV Klan]]. ‘‘[[X Factor Albania]]’’ u rikthye më 8 nëntor 2023 me sezonin e pestë, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese dhe regjisore. Ishte një rikthim tejet i fuqishëm, fituesi i parë i atij sezoni, [[Alis Kallaçi]], i cili më vonë do të fitonte ‘‘Festivalin e Këngës 2025’’, duke fituar kështu të drejtën të përfaqësojë Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Kjo trajektore, nga X Factor Albania tek përfaqësuesimi i Shqipërisë në Eurovision, është ndër dëshmitë më bindëse të aftësisë së programit për të identifikuar dhe zhvilluar talente me rëndësi të vërtetë kombëtare. Sezoni i gjashtë u nis më 8 nëntor 2024<ref>{{Cite web |title=“X Factor Albania” nis me emocion: Historia e dhimbshme e konkurrentes që preku zemrat e publikut |url=https://www.classlifestyle.com/news/67847/x-factor-albania-nis-me-emocion-historia-e-dhimbshme-e-konkurrentes-qe-preku-zemrat-e-publikut |access-date=2026-04-12 |website=www.classlifestyle.com}}</ref> dhe u fitua nga [[Rigersa Loka]]. Në janar 2025, TV Klan njoftoi zhvillimin e ‘’‘[[X Factor Kids Albania]]’’, një format spinoff i X Factor Albania për pjesëmarrës deri në dymbëdhjetë vjeç, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese, i cili filloi transmetimin më 7 nëntor 2025. == Festivali i Këngës i 58 dhe debati publik == Episodi më i debatuar publikisht i karrierës së Vera Grabockës ndodhi në dhjetor 2019, në lidhje të drejtpërdrejtë me rolin e saj si regjisore e ‘’‘edicionit të 58-të të Festivali i Këngës’’’ (FiK 58), ngjarjeje të transmetuar nga RTSH dhe mekanizmi formal i Shqipërisë për përzgjedhjen e përfaqësuesit të saj në Eurovision.<ref>{{Cite web |date=2023-12-09 |title=Hije skandali në Festivalin e Këngës! Konfliktet brenda ambienteve të RTSH-së përfundojnë në Gjykatë, këngëtari: Është i shitur, do e fitojë Elsa! |url=https://pamfleti.net/showbiz/hije-skandali-ne-festivalin-e-kenges-konfliktet-brenda-ambienteve-te-rts-i202366 |access-date=2026-04-12 |website=Pamfleti}}</ref> Alketa Vejsiu shërbeu si prezantuese dhe Grabocka si regjisore e edicionit. Dy nga hyrjet me profil më të lartë të festivalit ishin ato të [[Elvana Gjata|Elvana Gjatës]], një prej artistëve pop më të suksesshëm komercialë të vendit, dhe [[Arilena Ara|Arilena Arës]], fitueses së sezonit të dytë të ‘‘[[X Factor Albania]]’’, program ky të cilin Grabocka vetë e kishte bashkëprodhuar dhe drejtuar. Finalja u gjykua nga një panel prej pesë anëtarësh: tre juristë ndërkombëtarë, ndër të cilët kompozitori grek Dimitris Kontopoulos, Kreu i Delegacionit islandez, Felix Bergsson dhe drejtori televiziv suedez Christer Bjorkman, si dhe dy juristë shqiptarë, shkrimtarja Rita Petro dhe etnomuzikologja Mikaela Minga. Të tre juristët ndërkombëtarë i akorduan pikët maksimale Elvana Gjatës, ndërsa dy juristët shqiptarë i akorduan asaj vlerësime shumë të ulëta, me rezultatin e kombinuar që i dhuroi fitoren Arilena Arës.<ref>{{Cite web |title=wiwibloggs |url=https://www.youtube.com/channel/UCOdyQtpWNtNZEDC9mYVvzTQ |access-date=2026-04-12 |website=YouTube |language=sq-AL}}</ref> Shpallja e këtij rezultati nxiti polemikë të menjëhershme dhe intensive në mediat shqiptare dhe në komunitetin ndërkombëtar të Eurovision. Kompozitorja Eriona Rushiti<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=Eriona Rushiti: Edicioni i 58-të i këngës në RTSH, zhvillohet vitin e ardhshëm |url=https://gazetashqiptare.al/2019/12/24/eriona-rushiti-edicioni-58-te-kenges-ne-rtsh-zhvillohet-vitin-e-ardhshem/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Shqiptare Online |language=en-US}}</ref> deklaroi publikisht se, kur u bë e qartë që Elvana po drejtohej drejt fitores bazuar në juritë ndërkombëtare, Grabocka ndërhyri duke prezantuar dy juristë shqiptarë me qëllim kundërvënies ndaj konsensusit ndërkombëtar, duke shtuar se i gjithë edicioni i 58-të ishte strukturuar që nga fillimi me synimin kryesor të dërgimit të [[Arilena Ara|Arilena Arës]] në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Shumë komentatorë dhe figura të industrisë muzikore shqiptare vunë gjithashtu në dukje se roli i Grabockës si regjisore e një gare në të cilën garonte [[Arilena Ara]], fituesja e programit ‘‘[[X Factor Albania]]’’ ku regjisore kishte qenë po Grabocka, paraqiste një konflikt interesi thelbësor. Kritikët vunë gjithashtu në dukje se rregulli i festivalit që kërkonte autorë shqiptarë të këngëve ishte anashkaluar për të lejuar pjesëmarrjen e Arilena Arës, kënga e së cilës ishte kompozuar nga Darko Dimitrov, një kompozitor nga Maqedonia e Veriut, pa asnjë deklaratë zyrtare nga [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH]]. Kompozitori i shquar [[Aleksander Vezuli|Aleksandër Vezuli]], pasi iu refuzua hyrja në FiK 58, iu drejtua Grabockës publikisht duke e quajtur “snobe ekstreme” dhe duke akuzuar se ajo kishte përjashtuar sistematikisht figura të njohura muzikore shqiptare.<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=“Snobe ekstreme”/ Kompozitori shqiptar kundër Vera Grabockës, ironia për festivalin: “Ik ore ti, shqiptar spurdhjak, na |url=https://dosja.al/snobe-ekstreme-kompozitori-shqiptar-kunder-vera-grabockes-ironia-per-festivalin-ik-ore-ti-shqiptar-spurdhjak-na-kerkon-edhe-bekim-pa-le |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> Duhet theksuar se asnjë procedurë ligjore formale nuk u iniciua ndaj Grabockës në lidhje me ngjarjet e FiK 58, dhe akuzat e bëra kundër saj u zhvilluan kryesisht nëpërmjet kanaleve informale të komentit mediatik dhe rrjeteve sociale, jo nëpërmjet mekanizmave institucionalë apo gjyqësorë. Merita artistike e [[Arilena Ara|Arilena Arës]] si performuese nuk u kontestua seriozisht në rrjedhën kryesore të debatit; kundërshtimet lidheshin me proceset, jo me cilësinë artistike të saj. [[Arilena Ara]] përfaqësoi Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës 2021|Eurovision 2021]] (ngjarje e shtytur nga 2020 për shkak të pandemisë). == Çmimet == Grabocka është identifikuar në burime të shumta si një ndër personalitetet e pakta shqiptare që kanë marrë atë që quhet kolokialisht ‘'Oscari Shqiptar”, një çmim i përshkruar si njohje për kontribute të jashtëzakonshme në promovimin e kulturës shqiptare gjatë shekullit të njëzetë. Emri formal institucional i këtij çmimi dhe organi përgjegjës për dhënien e tij nuk janë specifikuar në burimet e disponueshme. Ajo u emërtua ndër ‘'100 Gratë që Ndryshuan Tiranën”në një listë të botuar nga revista digjitale ‘‘Class Lifestyle’’. Një fotografi në regjistrin mediatik të IMDb dokumenton pjesëmarrjen e Grabockës në një pritje zyrtare të organizuar nga Kryeministri i Shqipërisë ‘’‘Sali Berisha’’’ në rezidencën kryeministrore, bashkë me Altin Kaftirën, Natalia Hoffmann dhe figura të tjera nga komuniteti kulturor dhe diplomatik shqiptar.<ref>{{Cite web |url=https://m.imdb.com/name/nm0333258/mediaviewer/rm263180800/ |access-date=2026-04-12 |website=m.imdb.com}}</ref> Kjo pjesëmarrje pasqyron qëndrimin e saj brenda sferës më të gjerë të jetës publike shqiptare dhe njohjen e saj nga vendimmarrësit politikë si figurë me rëndësi kulturore. == Jeta personale == Në vitin 1984, Vera Grabocka u martua me [[Timo Flloko|Timo Fllokon]] (emri i plotë: Timoleo Flloko), aktor, poet, tekstshkrues dhe përkthyes shqiptar me karrierë të shquar dhe njohje të gjerë brenda komunitetit kulturor shqiptar. Flloko lindi më 26 prill 1948 në qytetin e [[Peja|Pejës]], në atë që sot është Republika e Kosovës. Ai studioi Dramaturgjinë pranë Institutit të Lartë të Arteve (sot [[Akademia e Arteve]]) në Tiranë, u diplomua në vitin 1970 dhe më pas punoi si ligjërues në të njëjtin institucion. Karriera e Fllokos si performer përfshin mbi 35 role kinematografike dhe mbi 30 role teatrore të akumuluara gjatë një harku profesional që shtrihet nga viti 1967 e deri sot. Ndër rolet e tij më të njohura janë ato në filmat ‘‘[[Lulëkuqet mbi mure]]’’ (1976), ‘‘[[Njeriu me top]]’’ (1977) dhe ‘‘[[Liri a vdekje]]’’ (1979). Ai ka marrë Kupën e Festivalit Kombëtar Kinematografik Shqiptar në disa raste dhe çmimin për Aktorin më të mirë në Festivalin e Shtatë Kombëtar të Aktimit (2008) për rolin e Eddie Carbone-it në dramën ‘‘[[Pamje nga ura|Pamje nga Ura]]’’ të Arthur Miller, nën drejtimin e Artistit të Popullit Albert Minga. Jashtë aktimit, Flloko ka ushtruar me pasion gjithastu rolin e autorit: ai botoi koleksionin poetik ‘‘[[Robi i manive|Rob i Manive]]’’ në vitin 2003; si tekstshkrues, kënga e tij “Open Yourself” fitoi Çmimin e Parë dhe Çmimin e Kritikëve në Kënga Magjike 2007; dhe në vitin 2008 ai përktheu në gjuhën shqipe biografinë e aktorit amerikan [[Marlon Brando]], të botuar me titullin ‘‘Beyond Fame’’. Në vitin 2007, ai u shpall Personalitet i Vitit nga [[Bashkia Tiranë|Bashkia e Tiranës]]. Ai mban titullin shtetëror ‘‘[[Artist i merituar|Artist i Merituar]]’’, njohja formale shqiptare për artistët që kanë dhënë kontribut thelbësor në disiplinën e tyre. Martesa e Vera Grabockës dhe Timo Fllokos është një nga partneritetet më të qëndrueshme në jetën artistike shqiptare, duke lidhur dy figura të cilat kanë dhënë kontribute individuale në trashëgiminë kulturore të vendit në fusha krejtësisht të ndryshme. Media shqiptare dhe shkrimet kulturore kanë kthyer shpesh vëmendjen tek ky raport, duke e karakterizuar si shembull i respektit të ndërsjellë dhe të dashurisë së vërtetë ndërmjet dy njerëzve me seriozitet të barabartë profesional. Në të paktën një rast të dokumentuar publikisht, Grabocka postoi në Instagram një video me veten dhe Fllokun, të shoqëruar nga teksti “Dashuria është përgjigjja e vetme”, gjest ky që media shqiptare e raportoi me admirim.<ref>{{Cite web |date=2021-11-11 |title=“Dashuria është e vetmja përgjigje”, Vera Grabocka publikon fotografinë e rrallë me Timo Fllokon |url=https://bordo.al/2021/11/11/dashuria-eshte-e-vetmja-pergjigje-vera-grabocka-publikon-fotografine-e-rralle-me-timo-fllokon |access-date=2026-04-12 |website=Bordo}}</ref> Një profil i botuar nga ‘‘Tirana Post’’ në korrik 2023 e përshkroi raportin e tyre me figuracion teatral, duke vënë në dukje se Grabocka kishte “kuruar një shfaqje” për bashkëshortin e saj në Butrint, rajoni arkeologjik më i shquar i Shqipërisë, si një gjest i festimit personal. <ref>{{Cite web |title=Spektakli i (dashurisë) jetës së Verës |url=https://tiranapost.al/showbiz/spektakli-i-dashurise-jetes-se-veres-i526798 |access-date=2026-04-12 |website=tiranapost.al}}</ref> Ata kanë një vajzë të quajtur Linda, por ajo uk duket se ka një jetë shumë publike.<ref>{{cite news |title=Vera Grabocka i shpreh publikisht dashurinë Timo Fllokos: Të dua! |url=https://www.balkanweb.com/vera-grabocka-i-shpreh-publikisht-dashurine-timo-fllokos-te-dua/ |newspaper=Balkanweb |date=11 maj 2018 |language=sq |access-date=6 gusht 2025 }}</ref> == Prodhime televizive == * 12 Vallëzime pa një të Shtunë – konkurs vallëzimi (RTSH, 1992) * Miss Albania – spektakël bukurie * World Folk – emision me muzikë popullore (1999) * Dua më shumë Shqipërinë – varieté patriotike (vitet 1990) * Miss Globe – konkurs ndërkombëtar në SHBA (rreth 1999) * X Factor Albania – (2012, 2015, 2020-2025) * Your Face Sounds Familiar Albania – adaptimi shqiptars (2016) * Dance With Me Albania – spektakël vallëzimi me VIP-a (2014–2019) * Në kurthin e Piter Pan – program për fëmijë (që nga 2018) * Love Story Albania – reality show takimesh (nisur më 2020) * Kënga Magjike – festival muzikor (2003–2004) * Miss World – konkurs ndërkombëtar bukurie (2015–2018) * Festivali i Këngës – festival muzikor vjetor * X Factor Kids - Adaptimi për fëmijë i formatit X Factor (2025-2026) * Miss Universe – konkurs bukurie ndërkombëtar * ‘‘Miss Europe 1996’’ == Referime == <references/> {{DEFAULTSORT:Grabocka, Vera}} [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] amewfa4tekgqb6l13rxyv36eue75o20 2940353 2940352 2026-04-12T14:49:23Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:12_Vallezime_pa_nje_te_shtune.jpg|12_Vallezime_pa_nje_te_shtune.jpg]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:EugeneZelenko|EugeneZelenko]] me arsyetimin: [[:c:Commons:Licensing|]]: promo/press photo. 2940353 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vera Grabocka | image = | image_upright = 1.2 | caption = Portreti Zyratar i Vera Grabockës {{!}} Veton Osmani | birth_date = {{birth date and age|df=y|21|3|1950}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Regjisore televizive<br>Producentе | years_active = 1970 - Sot | known_for = Reality Shows | notable_works = Montatorja {{!}} X Factor Albania {{!}} X Factor Kids {{!}} Në Kurthin e Piter Pan {{!}} Dance with Me {{!}} Your Face Sounds Familiar Albania {{!}} Festivali i 58, 33, 30 i Kenges RTSH {{!}} Timo Flloko dhe Yjet në Butrint {{!}} Yjet mbi Kaninë {{!}} Miss Albania {{!}} Miss Universe {{!}} Miss Globe {{!}} Dancing with the Stars {{!}} Eurovideo Grand Prix {{!}} Love Story {{!}} 12 në Hollywood {{!}} 12 Vallëzime pa një të Shtunë {{!}} Festivali Folklorik | television = TV Klan | spouse = [[Timo Flloko]] | children = 1 | mother = Leonora Grabocka | father = Myftar Grabocka | website = https://veragrabocka.com }} '''Vera Grabocka''' (lindur më 21 mars 1950) është regjisore, prodhuese ekzekutive dhe ish-aktore televizive shqiptare, e njohur gjerësisht si një ndër figurat më me ndikim në historinë e argëtimit televiziv shqiptar. Ajo njihet si regjisore dhe bashkëprodhuese e ‘‘X Factor Albania’’ në TV Klan, si dhe e shumë prodhimeve të tjera me audiencë të gjerë, ndër të cilat ‘‘Dance With Me Albania’’, ‘‘Your Face Sounds Familiar Albania’’ dhe ‘‘Love Story Albania’’. <ref>{{Cite web |title=Vera Grabocka - Wikitia |url=https://wikitia.com/wiki/Vera_Grabocka |access-date=2026-04-12 |website=wikitia.com |language=en}}</ref> Grabocka e nisi karrierën e saj si aktore, duke shfaqur prezencën e saj të parë profesionale në filmin shqiptar ‘‘Montatorja’’ (1970), pas saj kësaj ndërmori rrugën e saj drejt botës së regjizurës dhe prodhimit televiziv. Ajo iu bashkua [[Radio Televizioni Shqiptar|Radiotelevizionit Shqiptar]] (RTSH) gjatë viteve 1980 dhe, brenda atij institucioni, drejtoi disa nga prodhimet argëtuese më ambicioze të historisë së transmetimit publik shqiptar, duke arritur audiencë të konsiderueshme ndërkombëtare nëpërmjet ngjarjeve si ‘‘World Folk Dance’’ dhe ‘‘World Sport Dance’’. Gjatë viteve 1997 deri 1999, ajo jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, ndër të cilat ‘‘Miss Globe’’. Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë forca kryesore drejtuese dhe prodhuese e disa prej programeve me vlerësim më të lartë në historinë e televizionit privat shqiptar, duke punuar kryesisht nëpërmjet Televizionit Klan dhe në partneritet krijues afatgjatë me prezantuesen dhe prodhuesen [[Alketa Vejsiu]]. Së bashku, Grabocka dhe Vejsiu kanë bashkëprodhuar disa sezone të ‘‘[[X Factor Albania]]’’ (2012, 2015, dhe sezoni i ri nga 2023), si dhe programe të tjera të suksesshme që kanë mbajtur audiencë kombëtare gjatë gjithë viteve. Grabocka gjithashtu drejton faqen e saj të Instagram-it me mbi 438,000 ndjekës, ku publikon rregullisht materiale nga prodhimet e saj.<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/veragrabocka/ |access-date=2026-04-12 |website=www.instagram.com}}</ref> == Jeta e Hershme == Grabocka ndoqi studimet e larta në ‘’‘Akademinë e Arteve’’’ (shq. ‘‘Akademia e Arteve’’) në Tiranë, institucionin kryesor të vendit për formimin profesional të aktorëve, regjisorëve, kompozitorëve dhe koreografëve. Koha e saktë e regjistrimit dhe e diplomimit të saj nuk është dokumentuar në burimet e disponueshme; megjithatë, duke pasur parasysh debutimin e saj filmografik në vitin 1970, në moshën rreth nëntëmbëdhjetë vjeçare, konkludohet që studimet i ka përfunduar rreth asaj periudhe. Bashkëshorti i saj i ardhshëm, aktori dhe poeti Timo Flloko, u diplomua nga i njëjti institucion po atë vit, duke studiuar drejtimin e Dramaturgjisë, gjë e cila sugjeron se ata të dy kanë qenë pjesë e të njëjtit univers institucional dhe social gjatë viteve të formimit të tyre artistik. <ref>{{Cite web |date=2021-02-25 |title=Rrëfimi i rrallë i Timo Fllokos mbi vendlindjen, jetën personale, karrierën dhe pasionin e tij për poezinë |url=https://dosja.al/rrefimi-i-rralle-i-timo-fllokos-mbi-vendlindjen-jeten-personale-karrieren-dhe-pasionin-e-tij-per-poezine |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> == Karriera == Pas largimit të saj nga aktrimi, Grabocka u angazhua si prodhuese dhe regjisore pranë ‘’‘Radio Televizionit Shqiptar (RTSH)’’’, transmetuesit publik shtetëror shqiptar, ku filloi të punojë gjatë viteve 1980. RTSH ishte, gjatë asaj periudhe, i vetmi transmetues televiziv që operonte në Shqipëri. Një nga prodhimet e saj me rëndësi historike më të lartë nga kjo periudhë është gara televizive e vallëzimit ‘’‘12 Vallëzime pa një të Shtunë’’’, e transmetuar në RTSH në vitin 1992 dhe e prezantuar nga Adi Krasta. Ky program konsiderohet ndër programet e para televizive të vallëzimit në historinë e transmetimit shqiptar. Rëndësia e tij shkon përtej formatit: ishte pikërisht ky program i Grabockës që shënoi ‘’‘debutimin televiziv të Alketa Vejsuit’’’, atëherë shtatëmbëdhjetë vjeçe dhe e ardhmja prezantuese dhe prodhuese më e shquar e televizionit shqiptar. Partneriteti krijues që do të prodhonte më vonë ‘‘X Factor Albania’’, ‘‘Dance With Me Albania’’ dhe shumë prodhime të tjera gjeti rrënjët pikërisht atje, në vitin 1992, në një program vallëzimi në televizionin publik kombëtar. Gjatë viteve 1990, Grabocka drejtoi ‘’‘Miss Albania’’’, garën kombëtare të bukurisë të transmetuar në RTSH. Ajo gjithashtu drejtoi dy ngjarje ndërkombëtare me shkallë të gjerë: ‘’‘World Folk Dance’’’<ref>{{Cite web |last=Erma |date=2000-10-26 |title=“Folk Area 2000”, grupet kroate dhe bullgare shfaqje në Durrës - (26 Tetor 2000) |url=https://tvklan.al/folk-area-2000-grupet-kroate-dhe-bullgare-shfaqje-ne-durres-26-tetor-2000 |access-date=2026-04-12 |website=Tv Klan |language=sq}}</ref> dhe ‘’World Sport Dance’’, të cilat u transmetuan në shumë rrjete televizive evropiane dhe raportohet se kanë arritur një audiencë kumulative prej mbi 200 milionë shikues. Në vitin 1996, ajo drejtoi prodhimin shqiptar të ‘’‘Miss Europe 1996’’’, duke e forcuar edhe më tej reputacionin e saj si regjisore e ngjarjeve prestigjoze ndërkombëtare. Ajo gjithashtu u angazhua në drejtimin e ‘’‘[[Festivali i Këngës në RTSH|Festivalit të Këngës]]’’’ gjatë kësaj periudhe, i cili prodhohet nga RTSH që nga viti 1962 dhe ka shërbyer si mekanizmi i përzgjedhjes së Shqipërisë për Eurovision që nga viti 2004. Ndërmjet viteve 1997 dhe 1999, Grabocka jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, mes të cilave [[:en:The_Miss_Globe|The Miss Globe]], një garë bukurie ndërkombëtare me bazë në Amerikë. Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë figura kryesore drejtuese dhe prodhuese pranë ‘’Televizionit Klan ([[TV Klan]])’’, njërit prej kanaleve kryesore private televizive të Shqipërisë. Partneriteti kreativ që kishte nisur joformalisht në vitin 1992 me Alketa Vejsuin u kthye në një pikë reference për publikun për prodhimet e Grabockës. Ndër arritjet e para dhe më mbresëlënëse të Grabockës në sektorin privat është krijimi i ’‘[[:en:Euro_Video_Grand_Prix|Euro Video Grand Prix’]]’<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>, një prodhim origjinal i konceptuar dhe organizuar prej saj, me qëllim festimin e muzikës popullore evropiane dhe formatit të videoklipit muzikor. Edicioni i parë u mbajt në Tiranë dhe mblodhi artistë nga ‘’‘27 vende’’’ të ndryshme. Ngjarja transmetohej drejtpërdrejt në ‘’‘mbi 20 rrjete televizive evropiane’’’, duke e bërë atë arritjen ndërkombëtare ndoshta më pak të njohur të karrierës së Grabockës dhe një dëshmi të aftësisë së saj për të konceptuar, jo vetëm adaptuar, përmbajtje me shtrirje evropiane, duke arritur shifra deri në 200 milionë shikues <ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com}}</ref>. Prodhimi për të cilin Grabocka njihet më gjerësisht jashtë Shqipërisë është ‘’‘[[X Factor Albania]]’’, adaptimi shqiptar i formatit britanik të konkurrencës muzikore, i krijuar fillimisht nga [[Simon Cowell]].<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Të drejtat e patentës u siguruan nga Alketa Vejsiu, në partneritet me [[TV Klan]], nga kompania Syco TV. Grabocka shërbeu si bashkëprodhuese dhe regjisore në të gjitha sezoni e programit. [[X Factor Albania]] nisi më ‘’‘8 janar 2012’’’ në [[TV Klan]] dhe u shoqërua menjëherë me interes të jashtëzakonshëm publik: mbi 7,000 individë paraqitën veten për audicion gjatë sezonit të parë, në qytete të ndryshme si Tirana, Vlora, Elbasani, Shkodra dhe Prishtina, raportuar si numri më i madh i audicioneve për ndonjë emision të talentit në historinë e televizionit shqiptar, kosovar dhe të gjerë ballkanik. Katër sezonet e para prodhuan fituesit e mëposhtëm:<nowiki>''</nowiki>[[Sheila Haxhiraj]]’’ (Sezoni 1), ‘‘[[Arilena Ara]]’’ (Sezoni 2), ‘‘[[Ergi Dini]]’’ (Sezoni 3), dhe ‘‘[[Edea Demaliaj]]’’ (Sezoni 4, 2015), pas së cilës programi u ndal. Gjatë viteve 2014 deri në 2019, Grabocka bashkëprodhoi me Vejsuin ‘’‘Dance With Me Albania’’’, një seri gare vallëzimi me të famshmit, e transmetuar në [[TV Klan]] gjatë pesë sezoneve me vlerësime të larta audiencë. Në vitin 2016, ajo drejtoi dhe bashkëprodhoi me të ‘‘[[Your Face Sounds Familiar Albania]]’’, adaptimin shqiptar të formatit ndërkombëtar të imitimeve muzikore, i konfirmuar publikisht nga të dyja gratë para lançimit të tij. Nga viti 2018, Grabocka drejtoi ‘’‘[[Në Kurthin e Piter Pan]]’’’, një program argëtimi për fëmijë në TV Klan, i cili fitoi vëmendje shtesë kur Vejsiu shfrytëzoi njërin nga transmetimet e tij live në qershor 2022 për të shpallur zyrtarisht rikthimin e ‘‘[[X Factor Albania]]’’ pas shtatë vitesh pauzë.<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Në vitin 2020, ajo lançoi bashkë me Vejsuin ‘‘[[Love Story Albania]]’’<ref>{{Cite web |title=Love Story |url=https://tvklan.al/programe/love-story |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref>, një program dating show i transmetuar në [[TV Klan]]. ‘‘[[X Factor Albania]]’’ u rikthye më 8 nëntor 2023 me sezonin e pestë, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese dhe regjisore. Ishte një rikthim tejet i fuqishëm, fituesi i parë i atij sezoni, [[Alis Kallaçi]], i cili më vonë do të fitonte ‘‘Festivalin e Këngës 2025’’, duke fituar kështu të drejtën të përfaqësojë Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Kjo trajektore, nga X Factor Albania tek përfaqësuesimi i Shqipërisë në Eurovision, është ndër dëshmitë më bindëse të aftësisë së programit për të identifikuar dhe zhvilluar talente me rëndësi të vërtetë kombëtare. Sezoni i gjashtë u nis më 8 nëntor 2024<ref>{{Cite web |title=“X Factor Albania” nis me emocion: Historia e dhimbshme e konkurrentes që preku zemrat e publikut |url=https://www.classlifestyle.com/news/67847/x-factor-albania-nis-me-emocion-historia-e-dhimbshme-e-konkurrentes-qe-preku-zemrat-e-publikut |access-date=2026-04-12 |website=www.classlifestyle.com}}</ref> dhe u fitua nga [[Rigersa Loka]]. Në janar 2025, TV Klan njoftoi zhvillimin e ‘’‘[[X Factor Kids Albania]]’’, një format spinoff i X Factor Albania për pjesëmarrës deri në dymbëdhjetë vjeç, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese, i cili filloi transmetimin më 7 nëntor 2025. == Festivali i Këngës i 58 dhe debati publik == Episodi më i debatuar publikisht i karrierës së Vera Grabockës ndodhi në dhjetor 2019, në lidhje të drejtpërdrejtë me rolin e saj si regjisore e ‘’‘edicionit të 58-të të Festivali i Këngës’’’ (FiK 58), ngjarjeje të transmetuar nga RTSH dhe mekanizmi formal i Shqipërisë për përzgjedhjen e përfaqësuesit të saj në Eurovision.<ref>{{Cite web |date=2023-12-09 |title=Hije skandali në Festivalin e Këngës! Konfliktet brenda ambienteve të RTSH-së përfundojnë në Gjykatë, këngëtari: Është i shitur, do e fitojë Elsa! |url=https://pamfleti.net/showbiz/hije-skandali-ne-festivalin-e-kenges-konfliktet-brenda-ambienteve-te-rts-i202366 |access-date=2026-04-12 |website=Pamfleti}}</ref> Alketa Vejsiu shërbeu si prezantuese dhe Grabocka si regjisore e edicionit. Dy nga hyrjet me profil më të lartë të festivalit ishin ato të [[Elvana Gjata|Elvana Gjatës]], një prej artistëve pop më të suksesshëm komercialë të vendit, dhe [[Arilena Ara|Arilena Arës]], fitueses së sezonit të dytë të ‘‘[[X Factor Albania]]’’, program ky të cilin Grabocka vetë e kishte bashkëprodhuar dhe drejtuar. Finalja u gjykua nga një panel prej pesë anëtarësh: tre juristë ndërkombëtarë, ndër të cilët kompozitori grek Dimitris Kontopoulos, Kreu i Delegacionit islandez, Felix Bergsson dhe drejtori televiziv suedez Christer Bjorkman, si dhe dy juristë shqiptarë, shkrimtarja Rita Petro dhe etnomuzikologja Mikaela Minga. Të tre juristët ndërkombëtarë i akorduan pikët maksimale Elvana Gjatës, ndërsa dy juristët shqiptarë i akorduan asaj vlerësime shumë të ulëta, me rezultatin e kombinuar që i dhuroi fitoren Arilena Arës.<ref>{{Cite web |title=wiwibloggs |url=https://www.youtube.com/channel/UCOdyQtpWNtNZEDC9mYVvzTQ |access-date=2026-04-12 |website=YouTube |language=sq-AL}}</ref> Shpallja e këtij rezultati nxiti polemikë të menjëhershme dhe intensive në mediat shqiptare dhe në komunitetin ndërkombëtar të Eurovision. Kompozitorja Eriona Rushiti<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=Eriona Rushiti: Edicioni i 58-të i këngës në RTSH, zhvillohet vitin e ardhshëm |url=https://gazetashqiptare.al/2019/12/24/eriona-rushiti-edicioni-58-te-kenges-ne-rtsh-zhvillohet-vitin-e-ardhshem/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Shqiptare Online |language=en-US}}</ref> deklaroi publikisht se, kur u bë e qartë që Elvana po drejtohej drejt fitores bazuar në juritë ndërkombëtare, Grabocka ndërhyri duke prezantuar dy juristë shqiptarë me qëllim kundërvënies ndaj konsensusit ndërkombëtar, duke shtuar se i gjithë edicioni i 58-të ishte strukturuar që nga fillimi me synimin kryesor të dërgimit të [[Arilena Ara|Arilena Arës]] në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Shumë komentatorë dhe figura të industrisë muzikore shqiptare vunë gjithashtu në dukje se roli i Grabockës si regjisore e një gare në të cilën garonte [[Arilena Ara]], fituesja e programit ‘‘[[X Factor Albania]]’’ ku regjisore kishte qenë po Grabocka, paraqiste një konflikt interesi thelbësor. Kritikët vunë gjithashtu në dukje se rregulli i festivalit që kërkonte autorë shqiptarë të këngëve ishte anashkaluar për të lejuar pjesëmarrjen e Arilena Arës, kënga e së cilës ishte kompozuar nga Darko Dimitrov, një kompozitor nga Maqedonia e Veriut, pa asnjë deklaratë zyrtare nga [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH]]. Kompozitori i shquar [[Aleksander Vezuli|Aleksandër Vezuli]], pasi iu refuzua hyrja në FiK 58, iu drejtua Grabockës publikisht duke e quajtur “snobe ekstreme” dhe duke akuzuar se ajo kishte përjashtuar sistematikisht figura të njohura muzikore shqiptare.<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=“Snobe ekstreme”/ Kompozitori shqiptar kundër Vera Grabockës, ironia për festivalin: “Ik ore ti, shqiptar spurdhjak, na |url=https://dosja.al/snobe-ekstreme-kompozitori-shqiptar-kunder-vera-grabockes-ironia-per-festivalin-ik-ore-ti-shqiptar-spurdhjak-na-kerkon-edhe-bekim-pa-le |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL}}</ref> Duhet theksuar se asnjë procedurë ligjore formale nuk u iniciua ndaj Grabockës në lidhje me ngjarjet e FiK 58, dhe akuzat e bëra kundër saj u zhvilluan kryesisht nëpërmjet kanaleve informale të komentit mediatik dhe rrjeteve sociale, jo nëpërmjet mekanizmave institucionalë apo gjyqësorë. Merita artistike e [[Arilena Ara|Arilena Arës]] si performuese nuk u kontestua seriozisht në rrjedhën kryesore të debatit; kundërshtimet lidheshin me proceset, jo me cilësinë artistike të saj. [[Arilena Ara]] përfaqësoi Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës 2021|Eurovision 2021]] (ngjarje e shtytur nga 2020 për shkak të pandemisë). == Çmimet == Grabocka është identifikuar në burime të shumta si një ndër personalitetet e pakta shqiptare që kanë marrë atë që quhet kolokialisht ‘'Oscari Shqiptar”, një çmim i përshkruar si njohje për kontribute të jashtëzakonshme në promovimin e kulturës shqiptare gjatë shekullit të njëzetë. Emri formal institucional i këtij çmimi dhe organi përgjegjës për dhënien e tij nuk janë specifikuar në burimet e disponueshme. Ajo u emërtua ndër ‘'100 Gratë që Ndryshuan Tiranën”në një listë të botuar nga revista digjitale ‘‘Class Lifestyle’’. Një fotografi në regjistrin mediatik të IMDb dokumenton pjesëmarrjen e Grabockës në një pritje zyrtare të organizuar nga Kryeministri i Shqipërisë ‘’‘Sali Berisha’’’ në rezidencën kryeministrore, bashkë me Altin Kaftirën, Natalia Hoffmann dhe figura të tjera nga komuniteti kulturor dhe diplomatik shqiptar.<ref>{{Cite web |url=https://m.imdb.com/name/nm0333258/mediaviewer/rm263180800/ |access-date=2026-04-12 |website=m.imdb.com}}</ref> Kjo pjesëmarrje pasqyron qëndrimin e saj brenda sferës më të gjerë të jetës publike shqiptare dhe njohjen e saj nga vendimmarrësit politikë si figurë me rëndësi kulturore. == Jeta personale == Në vitin 1984, Vera Grabocka u martua me [[Timo Flloko|Timo Fllokon]] (emri i plotë: Timoleo Flloko), aktor, poet, tekstshkrues dhe përkthyes shqiptar me karrierë të shquar dhe njohje të gjerë brenda komunitetit kulturor shqiptar. Flloko lindi më 26 prill 1948 në qytetin e [[Peja|Pejës]], në atë që sot është Republika e Kosovës. Ai studioi Dramaturgjinë pranë Institutit të Lartë të Arteve (sot [[Akademia e Arteve]]) në Tiranë, u diplomua në vitin 1970 dhe më pas punoi si ligjërues në të njëjtin institucion. Karriera e Fllokos si performer përfshin mbi 35 role kinematografike dhe mbi 30 role teatrore të akumuluara gjatë një harku profesional që shtrihet nga viti 1967 e deri sot. Ndër rolet e tij më të njohura janë ato në filmat ‘‘[[Lulëkuqet mbi mure]]’’ (1976), ‘‘[[Njeriu me top]]’’ (1977) dhe ‘‘[[Liri a vdekje]]’’ (1979). Ai ka marrë Kupën e Festivalit Kombëtar Kinematografik Shqiptar në disa raste dhe çmimin për Aktorin më të mirë në Festivalin e Shtatë Kombëtar të Aktimit (2008) për rolin e Eddie Carbone-it në dramën ‘‘[[Pamje nga ura|Pamje nga Ura]]’’ të Arthur Miller, nën drejtimin e Artistit të Popullit Albert Minga. Jashtë aktimit, Flloko ka ushtruar me pasion gjithastu rolin e autorit: ai botoi koleksionin poetik ‘‘[[Robi i manive|Rob i Manive]]’’ në vitin 2003; si tekstshkrues, kënga e tij “Open Yourself” fitoi Çmimin e Parë dhe Çmimin e Kritikëve në Kënga Magjike 2007; dhe në vitin 2008 ai përktheu në gjuhën shqipe biografinë e aktorit amerikan [[Marlon Brando]], të botuar me titullin ‘‘Beyond Fame’’. Në vitin 2007, ai u shpall Personalitet i Vitit nga [[Bashkia Tiranë|Bashkia e Tiranës]]. Ai mban titullin shtetëror ‘‘[[Artist i merituar|Artist i Merituar]]’’, njohja formale shqiptare për artistët që kanë dhënë kontribut thelbësor në disiplinën e tyre. Martesa e Vera Grabockës dhe Timo Fllokos është një nga partneritetet më të qëndrueshme në jetën artistike shqiptare, duke lidhur dy figura të cilat kanë dhënë kontribute individuale në trashëgiminë kulturore të vendit në fusha krejtësisht të ndryshme. Media shqiptare dhe shkrimet kulturore kanë kthyer shpesh vëmendjen tek ky raport, duke e karakterizuar si shembull i respektit të ndërsjellë dhe të dashurisë së vërtetë ndërmjet dy njerëzve me seriozitet të barabartë profesional. Në të paktën një rast të dokumentuar publikisht, Grabocka postoi në Instagram një video me veten dhe Fllokun, të shoqëruar nga teksti “Dashuria është përgjigjja e vetme”, gjest ky që media shqiptare e raportoi me admirim.<ref>{{Cite web |date=2021-11-11 |title=“Dashuria është e vetmja përgjigje”, Vera Grabocka publikon fotografinë e rrallë me Timo Fllokon |url=https://bordo.al/2021/11/11/dashuria-eshte-e-vetmja-pergjigje-vera-grabocka-publikon-fotografine-e-rralle-me-timo-fllokon |access-date=2026-04-12 |website=Bordo}}</ref> Një profil i botuar nga ‘‘Tirana Post’’ në korrik 2023 e përshkroi raportin e tyre me figuracion teatral, duke vënë në dukje se Grabocka kishte “kuruar një shfaqje” për bashkëshortin e saj në Butrint, rajoni arkeologjik më i shquar i Shqipërisë, si një gjest i festimit personal. <ref>{{Cite web |title=Spektakli i (dashurisë) jetës së Verës |url=https://tiranapost.al/showbiz/spektakli-i-dashurise-jetes-se-veres-i526798 |access-date=2026-04-12 |website=tiranapost.al}}</ref> Ata kanë një vajzë të quajtur Linda, por ajo uk duket se ka një jetë shumë publike.<ref>{{cite news |title=Vera Grabocka i shpreh publikisht dashurinë Timo Fllokos: Të dua! |url=https://www.balkanweb.com/vera-grabocka-i-shpreh-publikisht-dashurine-timo-fllokos-te-dua/ |newspaper=Balkanweb |date=11 maj 2018 |language=sq |access-date=6 gusht 2025 }}</ref> == Prodhime televizive == * 12 Vallëzime pa një të Shtunë – konkurs vallëzimi (RTSH, 1992) * Miss Albania – spektakël bukurie * World Folk – emision me muzikë popullore (1999) * Dua më shumë Shqipërinë – varieté patriotike (vitet 1990) * Miss Globe – konkurs ndërkombëtar në SHBA (rreth 1999) * X Factor Albania – (2012, 2015, 2020-2025) * Your Face Sounds Familiar Albania – adaptimi shqiptars (2016) * Dance With Me Albania – spektakël vallëzimi me VIP-a (2014–2019) * Në kurthin e Piter Pan – program për fëmijë (që nga 2018) * Love Story Albania – reality show takimesh (nisur më 2020) * Kënga Magjike – festival muzikor (2003–2004) * Miss World – konkurs ndërkombëtar bukurie (2015–2018) * Festivali i Këngës – festival muzikor vjetor * X Factor Kids - Adaptimi për fëmijë i formatit X Factor (2025-2026) * Miss Universe – konkurs bukurie ndërkombëtar * ‘‘Miss Europe 1996’’ == Referime == <references/> {{DEFAULTSORT:Grabocka, Vera}} [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] 1h8ritn6kb9xn2na7f9gqex4sxn5wcm 2940355 2940353 2026-04-12T14:55:10Z Martinxx1 180115 2940355 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vera Grabocka | image = | image_upright = 1.2 | caption = Portreti Zyratar i Vera Grabockës {{!}} Veton Osmani | birth_date = {{birth date and age|df=y|21|3|1950}} | birth_place = [[Tiranë]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Regjisore televizive<br>Producentе | years_active = 1970 - Sot | known_for = Reality Shows | notable_works = Montatorja {{!}} X Factor Albania {{!}} X Factor Kids {{!}} Në Kurthin e Piter Pan {{!}} Dance with Me {{!}} Your Face Sounds Familiar Albania {{!}} Festivali i 58, 33, 30 i Kenges RTSH {{!}} Timo Flloko dhe Yjet në Butrint {{!}} Yjet mbi Kaninë {{!}} Miss Albania {{!}} Miss Universe {{!}} Miss Globe {{!}} Dancing with the Stars {{!}} Eurovideo Grand Prix {{!}} Love Story {{!}} 12 në Hollywood {{!}} 12 Vallëzime pa një të Shtunë {{!}} Festivali Folklorik | television = TV Klan | spouse = [[Timo Flloko]] | children = 1 | mother = Leonora Grabocka | father = Myftar Grabocka | website = https://veragrabocka.com }} '''Vera Grabocka''' (lindur më 21 mars 1950) është regjisore, prodhuese ekzekutive dhe ish-aktore televizive shqiptare, e njohur gjerësisht si një ndër figurat më me ndikim në historinë e argëtimit televiziv shqiptar. Ajo njihet si regjisore dhe bashkëprodhuese e ‘‘X Factor Albania’’ në TV Klan, si dhe e shumë prodhimeve të tjera me audiencë të gjerë, ndër të cilat ‘‘Dance With Me Albania’’, ‘‘Your Face Sounds Familiar Albania’’ dhe ‘‘Love Story Albania’’. <ref>{{Cite web |title=Vera Grabocka - Wikitia |url=https://wikitia.com/wiki/Vera_Grabocka |access-date=2026-04-12 |website=wikitia.com |language=en}}</ref> Grabocka e nisi karrierën e saj si aktore, duke shfaqur prezencën e saj të parë profesionale në filmin shqiptar ‘‘Montatorja’’ (1970), pas saj kësaj ndërmori rrugën e saj drejt botës së regjizurës dhe prodhimit televiziv. Ajo iu bashkua [[Radio Televizioni Shqiptar|Radiotelevizionit Shqiptar]] (RTSH) gjatë viteve 1980 dhe, brenda atij institucioni, drejtoi disa nga prodhimet argëtuese më ambicioze të historisë së transmetimit publik shqiptar, duke arritur audiencë të konsiderueshme ndërkombëtare nëpërmjet ngjarjeve si ‘‘World Folk Dance’’ dhe ‘‘World Sport Dance’’. Gjatë viteve 1997 deri 1999, ajo jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, ndër të cilat ‘‘Miss Globe’’. Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë forca kryesore drejtuese dhe prodhuese e disa prej programeve me vlerësim më të lartë në historinë e televizionit privat shqiptar, duke punuar kryesisht nëpërmjet Televizionit Klan dhe në partneritet krijues afatgjatë me prezantuesen dhe prodhuesen [[Alketa Vejsiu]]. Së bashku, Grabocka dhe Vejsiu kanë bashkëprodhuar disa sezone të ‘‘[[X Factor Albania]]’’ (2012, 2015, dhe sezoni i ri nga 2023), si dhe programe të tjera të suksesshme që kanë mbajtur audiencë kombëtare gjatë gjithë viteve. Grabocka gjithashtu drejton faqen e saj të Instagram-it me mbi 438,000 ndjekës, ku publikon rregullisht materiale nga prodhimet e saj.<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/veragrabocka/ |access-date=2026-04-12 |website=www.instagram.com|language={{!}}language=sq}}</ref> == Jeta e Hershme == Grabocka ndoqi studimet e larta në ‘’‘Akademinë e Arteve’’’ (shq. ‘‘Akademia e Arteve’’) në Tiranë, institucionin kryesor të vendit për formimin profesional të aktorëve, regjisorëve, kompozitorëve dhe koreografëve. Koha e saktë e regjistrimit dhe e diplomimit të saj nuk është dokumentuar në burimet e disponueshme; megjithatë, duke pasur parasysh debutimin e saj filmografik në vitin 1970, në moshën rreth nëntëmbëdhjetë vjeçare, konkludohet që studimet i ka përfunduar rreth asaj periudhe. Bashkëshorti i saj i ardhshëm, aktori dhe poeti Timo Flloko, u diplomua nga i njëjti institucion po atë vit, duke studiuar drejtimin e Dramaturgjisë, gjë e cila sugjeron se ata të dy kanë qenë pjesë e të njëjtit univers institucional dhe social gjatë viteve të formimit të tyre artistik. <ref>{{Cite web |date=2021-02-25 |title=Rrëfimi i rrallë i Timo Fllokos mbi vendlindjen, jetën personale, karrierën dhe pasionin e tij për poezinë |url=https://dosja.al/rrefimi-i-rralle-i-timo-fllokos-mbi-vendlindjen-jeten-personale-karrieren-dhe-pasionin-e-tij-per-poezine&#124;language=sq |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL|language=sq}}</ref> == Karriera == Pas largimit të saj nga aktrimi, Grabocka u angazhua si prodhuese dhe regjisore pranë ‘’‘Radio Televizionit Shqiptar (RTSH)’’’, transmetuesit publik shtetëror shqiptar, ku filloi të punojë gjatë viteve 1980. RTSH ishte, gjatë asaj periudhe, i vetmi transmetues televiziv që operonte në Shqipëri. Një nga prodhimet e saj me rëndësi historike më të lartë nga kjo periudhë është gara televizive e vallëzimit ‘’‘12 Vallëzime pa një të Shtunë’’’, e transmetuar në RTSH në vitin 1992 dhe e prezantuar nga Adi Krasta. Ky program konsiderohet ndër programet e para televizive të vallëzimit në historinë e transmetimit shqiptar. Rëndësia e tij shkon përtej formatit: ishte pikërisht ky program i Grabockës që shënoi ‘’‘debutimin televiziv të Alketa Vejsuit’’’, atëherë shtatëmbëdhjetë vjeçe dhe e ardhmja prezantuese dhe prodhuese më e shquar e televizionit shqiptar. Partneriteti krijues që do të prodhonte më vonë ‘‘X Factor Albania’’, ‘‘Dance With Me Albania’’ dhe shumë prodhime të tjera gjeti rrënjët pikërisht atje, në vitin 1992, në një program vallëzimi në televizionin publik kombëtar. Gjatë viteve 1990, Grabocka drejtoi ‘’‘Miss Albania’’’, garën kombëtare të bukurisë të transmetuar në RTSH. Ajo gjithashtu drejtoi dy ngjarje ndërkombëtare me shkallë të gjerë: ‘’‘World Folk Dance’’’<ref>{{Cite web |last=Erma |date=2000-10-26 |title=“Folk Area 2000”, grupet kroate dhe bullgare shfaqje në Durrës - (26 Tetor 2000) |url=https://tvklan.al/folk-area-2000-grupet-kroate-dhe-bullgare-shfaqje-ne-durres-26-tetor-2000 |access-date=2026-04-12 |website=Tv Klan |language=sq}}</ref> dhe ‘’World Sport Dance’’, të cilat u transmetuan në shumë rrjete televizive evropiane dhe raportohet se kanë arritur një audiencë kumulative prej mbi 200 milionë shikues. Në vitin 1996, ajo drejtoi prodhimin shqiptar të ‘’‘Miss Europe 1996’’’, duke e forcuar edhe më tej reputacionin e saj si regjisore e ngjarjeve prestigjoze ndërkombëtare. Ajo gjithashtu u angazhua në drejtimin e ‘’‘[[Festivali i Këngës në RTSH|Festivalit të Këngës]]’’’ gjatë kësaj periudhe, i cili prodhohet nga RTSH që nga viti 1962 dhe ka shërbyer si mekanizmi i përzgjedhjes së Shqipërisë për Eurovision që nga viti 2004. Ndërmjet viteve 1997 dhe 1999, Grabocka jetoi dhe punoi në Shtetet e Bashkuara, ku drejtoi gara ndërkombëtare bukurie, mes të cilave [[:en:The_Miss_Globe|The Miss Globe]], një garë bukurie ndërkombëtare me bazë në Amerikë. Pas kthimit të saj në Shqipëri, Grabocka u bë figura kryesore drejtuese dhe prodhuese pranë ‘’Televizionit Klan ([[TV Klan]])’’, njërit prej kanaleve kryesore private televizive të Shqipërisë. Partneriteti kreativ që kishte nisur joformalisht në vitin 1992 me Alketa Vejsuin u kthye në një pikë reference për publikun për prodhimet e Grabockës. Ndër arritjet e para dhe më mbresëlënëse të Grabockës në sektorin privat është krijimi i ’‘[[:en:Euro_Video_Grand_Prix|Euro Video Grand Prix’]]’<ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com|title=imdb|language={{!}}language=sq}}</ref>, një prodhim origjinal i konceptuar dhe organizuar prej saj, me qëllim festimin e muzikës popullore evropiane dhe formatit të videoklipit muzikor. Edicioni i parë u mbajt në Tiranë dhe mblodhi artistë nga ‘’‘27 vende’’’ të ndryshme. Ngjarja transmetohej drejtpërdrejt në ‘’‘mbi 20 rrjete televizive evropiane’’’, duke e bërë atë arritjen ndërkombëtare ndoshta më pak të njohur të karrierës së Grabockës dhe një dëshmi të aftësisë së saj për të konceptuar, jo vetëm adaptuar, përmbajtje me shtrirje evropiane, duke arritur shifra deri në 200 milionë shikues <ref>{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt0829453/ |access-date=2026-04-12 |website=www.imdb.com|title=IMDB|language={{!}}language=sq}}</ref>. Prodhimi për të cilin Grabocka njihet më gjerësisht jashtë Shqipërisë është ‘’‘[[X Factor Albania]]’’, adaptimi shqiptar i formatit britanik të konkurrencës muzikore, i krijuar fillimisht nga [[Simon Cowell]].<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Të drejtat e patentës u siguruan nga Alketa Vejsiu, në partneritet me [[TV Klan]], nga kompania Syco TV. Grabocka shërbeu si bashkëprodhuese dhe regjisore në të gjitha sezoni e programit. [[X Factor Albania]] nisi më ‘’‘8 janar 2012’’’ në [[TV Klan]] dhe u shoqërua menjëherë me interes të jashtëzakonshëm publik: mbi 7,000 individë paraqitën veten për audicion gjatë sezonit të parë, në qytete të ndryshme si Tirana, Vlora, Elbasani, Shkodra dhe Prishtina, raportuar si numri më i madh i audicioneve për ndonjë emision të talentit në historinë e televizionit shqiptar, kosovar dhe të gjerë ballkanik. Katër sezonet e para prodhuan fituesit e mëposhtëm:<nowiki>''</nowiki>[[Sheila Haxhiraj]]’’ (Sezoni 1), ‘‘[[Arilena Ara]]’’ (Sezoni 2), ‘‘[[Ergi Dini]]’’ (Sezoni 3), dhe ‘‘[[Edea Demaliaj]]’’ (Sezoni 4, 2015), pas së cilës programi u ndal. Gjatë viteve 2014 deri në 2019, Grabocka bashkëprodhoi me Vejsuin ‘’‘Dance With Me Albania’’’, një seri gare vallëzimi me të famshmit, e transmetuar në [[TV Klan]] gjatë pesë sezoneve me vlerësime të larta audiencë. Në vitin 2016, ajo drejtoi dhe bashkëprodhoi me të ‘‘[[Your Face Sounds Familiar Albania]]’’, adaptimin shqiptar të formatit ndërkombëtar të imitimeve muzikore, i konfirmuar publikisht nga të dyja gratë para lançimit të tij. Nga viti 2018, Grabocka drejtoi ‘’‘[[Në Kurthin e Piter Pan]]’’’, një program argëtimi për fëmijë në TV Klan, i cili fitoi vëmendje shtesë kur Vejsiu shfrytëzoi njërin nga transmetimet e tij live në qershor 2022 për të shpallur zyrtarisht rikthimin e ‘‘[[X Factor Albania]]’’ pas shtatë vitesh pauzë.<ref>{{Cite web |title=X Factor Albania |url=https://tvklan.al/programe/x-factor-albania |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Në vitin 2020, ajo lançoi bashkë me Vejsuin ‘‘[[Love Story Albania]]’’<ref>{{Cite web |title=Love Story |url=https://tvklan.al/programe/love-story |access-date=2026-04-12 |website=TV Klan |language=sq}}</ref>, një program dating show i transmetuar në [[TV Klan]]. ‘‘[[X Factor Albania]]’’ u rikthye më 8 nëntor 2023 me sezonin e pestë, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese dhe regjisore. Ishte një rikthim tejet i fuqishëm, fituesi i parë i atij sezoni, [[Alis Kallaçi]], i cili më vonë do të fitonte ‘‘Festivalin e Këngës 2025’’, duke fituar kështu të drejtën të përfaqësojë Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Kjo trajektore, nga X Factor Albania tek përfaqësuesimi i Shqipërisë në Eurovision, është ndër dëshmitë më bindëse të aftësisë së programit për të identifikuar dhe zhvilluar talente me rëndësi të vërtetë kombëtare. Sezoni i gjashtë u nis më 8 nëntor 2024<ref>{{Cite web |title=“X Factor Albania” nis me emocion: Historia e dhimbshme e konkurrentes që preku zemrat e publikut |url=https://www.classlifestyle.com/news/67847/x-factor-albania-nis-me-emocion-historia-e-dhimbshme-e-konkurrentes-qe-preku-zemrat-e-publikut |access-date=2026-04-12 |website=www.classlifestyle.com|language={{!}}language=sq}}</ref> dhe u fitua nga [[Rigersa Loka]]. Në janar 2025, TV Klan njoftoi zhvillimin e ‘’‘[[X Factor Kids Albania]]’’, një format spinoff i X Factor Albania për pjesëmarrës deri në dymbëdhjetë vjeç, me Vejsuin si prezantuese dhe Grabockën si bashkëprodhuese, i cili filloi transmetimin më 7 nëntor 2025. == Festivali i Këngës i 58 dhe debati publik == Episodi më i debatuar publikisht i karrierës së Vera Grabockës ndodhi në dhjetor 2019, në lidhje të drejtpërdrejtë me rolin e saj si regjisore e ‘’‘edicionit të 58-të të Festivali i Këngës’’’ (FiK 58), ngjarjeje të transmetuar nga RTSH dhe mekanizmi formal i Shqipërisë për përzgjedhjen e përfaqësuesit të saj në Eurovision.<ref>{{Cite web |date=2023-12-09 |title=Hije skandali në Festivalin e Këngës! Konfliktet brenda ambienteve të RTSH-së përfundojnë në Gjykatë, këngëtari: Është i shitur, do e fitojë Elsa! |url=https://pamfleti.net/showbiz/hije-skandali-ne-festivalin-e-kenges-konfliktet-brenda-ambienteve-te-rts-i202366 |access-date=2026-04-12 |website=Pamfleti|language={{!}}language=sq}}</ref> Alketa Vejsiu shërbeu si prezantuese dhe Grabocka si regjisore e edicionit. Dy nga hyrjet me profil më të lartë të festivalit ishin ato të [[Elvana Gjata|Elvana Gjatës]], një prej artistëve pop më të suksesshëm komercialë të vendit, dhe [[Arilena Ara|Arilena Arës]], fitueses së sezonit të dytë të ‘‘[[X Factor Albania]]’’, program ky të cilin Grabocka vetë e kishte bashkëprodhuar dhe drejtuar. Finalja u gjykua nga një panel prej pesë anëtarësh: tre juristë ndërkombëtarë, ndër të cilët kompozitori grek Dimitris Kontopoulos, Kreu i Delegacionit islandez, Felix Bergsson dhe drejtori televiziv suedez Christer Bjorkman, si dhe dy juristë shqiptarë, shkrimtarja Rita Petro dhe etnomuzikologja Mikaela Minga. Të tre juristët ndërkombëtarë i akorduan pikët maksimale Elvana Gjatës, ndërsa dy juristët shqiptarë i akorduan asaj vlerësime shumë të ulëta, me rezultatin e kombinuar që i dhuroi fitoren Arilena Arës.<ref>{{Cite web |title=wiwibloggs |url=https://www.youtube.com/channel/UCOdyQtpWNtNZEDC9mYVvzTQ |access-date=2026-04-12 |website=YouTube |language=sq-AL}}</ref> Shpallja e këtij rezultati nxiti polemikë të menjëhershme dhe intensive në mediat shqiptare dhe në komunitetin ndërkombëtar të Eurovision. Kompozitorja Eriona Rushiti<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=Eriona Rushiti: Edicioni i 58-të i këngës në RTSH, zhvillohet vitin e ardhshëm |url=https://gazetashqiptare.al/2019/12/24/eriona-rushiti-edicioni-58-te-kenges-ne-rtsh-zhvillohet-vitin-e-ardhshem/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Shqiptare Online |language=en-US}}</ref> deklaroi publikisht se, kur u bë e qartë që Elvana po drejtohej drejt fitores bazuar në juritë ndërkombëtare, Grabocka ndërhyri duke prezantuar dy juristë shqiptarë me qëllim kundërvënies ndaj konsensusit ndërkombëtar, duke shtuar se i gjithë edicioni i 58-të ishte strukturuar që nga fillimi me synimin kryesor të dërgimit të [[Arilena Ara|Arilena Arës]] në [[Festivali Evropian i Këngës|Eurovision]]. Shumë komentatorë dhe figura të industrisë muzikore shqiptare vunë gjithashtu në dukje se roli i Grabockës si regjisore e një gare në të cilën garonte [[Arilena Ara]], fituesja e programit ‘‘[[X Factor Albania]]’’ ku regjisore kishte qenë po Grabocka, paraqiste një konflikt interesi thelbësor. Kritikët vunë gjithashtu në dukje se rregulli i festivalit që kërkonte autorë shqiptarë të këngëve ishte anashkaluar për të lejuar pjesëmarrjen e Arilena Arës, kënga e së cilës ishte kompozuar nga Darko Dimitrov, një kompozitor nga Maqedonia e Veriut, pa asnjë deklaratë zyrtare nga [[Radio Televizioni Shqiptar|RTSH]]. Kompozitori i shquar [[Aleksander Vezuli|Aleksandër Vezuli]], pasi iu refuzua hyrja në FiK 58, iu drejtua Grabockës publikisht duke e quajtur “snobe ekstreme” dhe duke akuzuar se ajo kishte përjashtuar sistematikisht figura të njohura muzikore shqiptare.<ref>{{Cite web |date=2019-12-24 |title=“Snobe ekstreme”/ Kompozitori shqiptar kundër Vera Grabockës, ironia për festivalin: “Ik ore ti, shqiptar spurdhjak, na |url=https://dosja.al/snobe-ekstreme-kompozitori-shqiptar-kunder-vera-grabockes-ironia-per-festivalin-ik-ore-ti-shqiptar-spurdhjak-na-kerkon-edhe-bekim-pa-le |access-date=2026-04-12 |website=DOSJA.AL|language={{!}}language=sq}}</ref> Duhet theksuar se asnjë procedurë ligjore formale nuk u iniciua ndaj Grabockës në lidhje me ngjarjet e FiK 58, dhe akuzat e bëra kundër saj u zhvilluan kryesisht nëpërmjet kanaleve informale të komentit mediatik dhe rrjeteve sociale, jo nëpërmjet mekanizmave institucionalë apo gjyqësorë. Merita artistike e [[Arilena Ara|Arilena Arës]] si performuese nuk u kontestua seriozisht në rrjedhën kryesore të debatit; kundërshtimet lidheshin me proceset, jo me cilësinë artistike të saj. [[Arilena Ara]] përfaqësoi Shqipërinë në [[Festivali Evropian i Këngës 2021|Eurovision 2021]] (ngjarje e shtytur nga 2020 për shkak të pandemisë). == Çmimet == Grabocka është identifikuar në burime të shumta si një ndër personalitetet e pakta shqiptare që kanë marrë atë që quhet kolokialisht ‘'Oscari Shqiptar”, një çmim i përshkruar si njohje për kontribute të jashtëzakonshme në promovimin e kulturës shqiptare gjatë shekullit të njëzetë. Emri formal institucional i këtij çmimi dhe organi përgjegjës për dhënien e tij nuk janë specifikuar në burimet e disponueshme. Ajo u emërtua ndër ‘'100 Gratë që Ndryshuan Tiranën”në një listë të botuar nga revista digjitale ‘‘Class Lifestyle’’. Një fotografi në regjistrin mediatik të IMDb dokumenton pjesëmarrjen e Grabockës në një pritje zyrtare të organizuar nga Kryeministri i Shqipërisë ‘’‘Sali Berisha’’’ në rezidencën kryeministrore, bashkë me Altin Kaftirën, Natalia Hoffmann dhe figura të tjera nga komuniteti kulturor dhe diplomatik shqiptar.<ref>{{Cite web |url=https://m.imdb.com/name/nm0333258/mediaviewer/rm263180800/ |access-date=2026-04-12 |website=m.imdb.com|title=IMDB|language={{!}}language=sq}}</ref> Kjo pjesëmarrje pasqyron qëndrimin e saj brenda sferës më të gjerë të jetës publike shqiptare dhe njohjen e saj nga vendimmarrësit politikë si figurë me rëndësi kulturore. == Jeta personale == Në vitin 1984, Vera Grabocka u martua me [[Timo Flloko|Timo Fllokon]] (emri i plotë: Timoleo Flloko), aktor, poet, tekstshkrues dhe përkthyes shqiptar me karrierë të shquar dhe njohje të gjerë brenda komunitetit kulturor shqiptar. Flloko lindi më 26 prill 1948 në qytetin e [[Peja|Pejës]], në atë që sot është Republika e Kosovës. Ai studioi Dramaturgjinë pranë Institutit të Lartë të Arteve (sot [[Akademia e Arteve]]) në Tiranë, u diplomua në vitin 1970 dhe më pas punoi si ligjërues në të njëjtin institucion. Karriera e Fllokos si performer përfshin mbi 35 role kinematografike dhe mbi 30 role teatrore të akumuluara gjatë një harku profesional që shtrihet nga viti 1967 e deri sot. Ndër rolet e tij më të njohura janë ato në filmat ‘‘[[Lulëkuqet mbi mure]]’’ (1976), ‘‘[[Njeriu me top]]’’ (1977) dhe ‘‘[[Liri a vdekje]]’’ (1979). Ai ka marrë Kupën e Festivalit Kombëtar Kinematografik Shqiptar në disa raste dhe çmimin për Aktorin më të mirë në Festivalin e Shtatë Kombëtar të Aktimit (2008) për rolin e Eddie Carbone-it në dramën ‘‘[[Pamje nga ura|Pamje nga Ura]]’’ të Arthur Miller, nën drejtimin e Artistit të Popullit Albert Minga. Jashtë aktimit, Flloko ka ushtruar me pasion gjithastu rolin e autorit: ai botoi koleksionin poetik ‘‘[[Robi i manive|Rob i Manive]]’’ në vitin 2003; si tekstshkrues, kënga e tij “Open Yourself” fitoi Çmimin e Parë dhe Çmimin e Kritikëve në Kënga Magjike 2007; dhe në vitin 2008 ai përktheu në gjuhën shqipe biografinë e aktorit amerikan [[Marlon Brando]], të botuar me titullin ‘‘Beyond Fame’’. Në vitin 2007, ai u shpall Personalitet i Vitit nga [[Bashkia Tiranë|Bashkia e Tiranës]]. Ai mban titullin shtetëror ‘‘[[Artist i merituar|Artist i Merituar]]’’, njohja formale shqiptare për artistët që kanë dhënë kontribut thelbësor në disiplinën e tyre. Martesa e Vera Grabockës dhe Timo Fllokos është një nga partneritetet më të qëndrueshme në jetën artistike shqiptare, duke lidhur dy figura të cilat kanë dhënë kontribute individuale në trashëgiminë kulturore të vendit në fusha krejtësisht të ndryshme. Media shqiptare dhe shkrimet kulturore kanë kthyer shpesh vëmendjen tek ky raport, duke e karakterizuar si shembull i respektit të ndërsjellë dhe të dashurisë së vërtetë ndërmjet dy njerëzve me seriozitet të barabartë profesional. Në të paktën një rast të dokumentuar publikisht, Grabocka postoi në Instagram një video me veten dhe Fllokun, të shoqëruar nga teksti “Dashuria është përgjigjja e vetme”, gjest ky që media shqiptare e raportoi me admirim.<ref>{{Cite web |date=2021-11-11 |title=“Dashuria është e vetmja përgjigje”, Vera Grabocka publikon fotografinë e rrallë me Timo Fllokon |url=https://bordo.al/2021/11/11/dashuria-eshte-e-vetmja-pergjigje-vera-grabocka-publikon-fotografine-e-rralle-me-timo-fllokon |access-date=2026-04-12 |website=Bordo|language={{!}}language=sq}}</ref> Një profil i botuar nga ‘‘Tirana Post’’ në korrik 2023 e përshkroi raportin e tyre me figuracion teatral, duke vënë në dukje se Grabocka kishte “kuruar një shfaqje” për bashkëshortin e saj në Butrint, rajoni arkeologjik më i shquar i Shqipërisë, si një gjest i festimit personal. <ref>{{Cite web |title=Spektakli i (dashurisë) jetës së Verës |url=https://tiranapost.al/showbiz/spektakli-i-dashurise-jetes-se-veres-i526798 |access-date=2026-04-12 |website=tiranapost.al|language={{!}}language=sq}}</ref> Ata kanë një vajzë të quajtur Linda, por ajo uk duket se ka një jetë shumë publike.<ref>{{cite news |title=Vera Grabocka i shpreh publikisht dashurinë Timo Fllokos: Të dua! |url=https://www.balkanweb.com/vera-grabocka-i-shpreh-publikisht-dashurine-timo-fllokos-te-dua/ |newspaper=Balkanweb |date=11 maj 2018 |language=sq |access-date=6 gusht 2025 }}</ref> == Prodhime televizive == * 12 Vallëzime pa një të Shtunë – konkurs vallëzimi (RTSH, 1992) * Miss Albania – spektakël bukurie * World Folk – emision me muzikë popullore (1999) * Dua më shumë Shqipërinë – varieté patriotike (vitet 1990) * Miss Globe – konkurs ndërkombëtar në SHBA (rreth 1999) * X Factor Albania – (2012, 2015, 2020-2025) * Your Face Sounds Familiar Albania – adaptimi shqiptars (2016) * Dance With Me Albania – spektakël vallëzimi me VIP-a (2014–2019) * Në kurthin e Piter Pan – program për fëmijë (që nga 2018) * Love Story Albania – reality show takimesh (nisur më 2020) * Kënga Magjike – festival muzikor (2003–2004) * Miss World – konkurs ndërkombëtar bukurie (2015–2018) * Festivali i Këngës – festival muzikor vjetor * X Factor Kids - Adaptimi për fëmijë i formatit X Factor (2025-2026) * Miss Universe – konkurs bukurie ndërkombëtar * ‘‘Miss Europe 1996’’ == Referime == <references/> {{DEFAULTSORT:Grabocka, Vera}} [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] e8l4vctl8rooxvq9jwc0lvymerbwbio 0 137634 2940603 2903190 2026-04-13T08:31:18Z Mitrovica02 128863 Mitrovica02 zhvendosi faqen [[Zdravko Kuzmanović]] te [[Zdravko Kuzmanoviq]] përmes ridrejtimi 2903190 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Zdravko Kuzmanović<br><small>Здравко Кузмановић</small> | image = [[Skeda:Zdravko kuzmanovic2012.jpg|200px]] | image_size = 180px | caption = Kuzmanović në vitin 2012. | fullname = Zdravko Kuzmanović | birth_date = {{Birth date and age|22|09|1987|df=y}} | birth_place = [[Thun]], [[Zvicër]] | height = 1.86 m | position = [[Mesfushori|Mesfushor]] | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = 1994–2001 | youthclubs1 = [[FC Dürrenast|Dürrenast]] | youthyears2 = 2001–2003 | youthclubs2 = [[BSC Young Boys|Young Boys]] | youthyears3 = 2003–2005 | youthclubs3 = [[FC Basel]] | years1 = 2005–2007 | clubs1 = [[FC Basel]] | caps1 = 34 | goals1 = 4 | years2 = 2007–2009 | clubs2 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps2 = 70 | goals2 = 3 | years3 = 2009–2013 | clubs3 = [[VfB Stuttgart]] | caps3 = 96 | goals3 = 17 | years4 = 2013–2015 | clubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps4 = 42 | goals4 = 0 | years6 = 2015–2020 | clubs6 = [[FC Basel]] | caps6 = 28 | goals6 = 1 | years7 = 2016 | clubs7 = → [[Udinese Calcio|Udinese]] (huazim) | caps7 = 16 | goals7 = 0 | years8 = 2016–2018 | clubs8 = → [[Málaga CF|Málaga]] (huazim) | caps8 = 12 | goals8 = 0 | nationalyears1 = 2006–2007 | nationalteam1 = [[Kombëtarja zvicerane nën-21 e futbollit|Zvicra U21]] | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2007–2014 | nationalteam2 = [[Kombëtarja serbe e futbollit|Serbia]] | nationalcaps2 = 50 | nationalgoals2 = 6 }} '''Zdravko Kuzmanović''' ([[Gjuha serbe|Serbisht]]: Здравко Кузмановић; lindur më [[22 shtator]] [[1987]]) është një [[futbolli]]st profesionist [[Serbët|serb]] i cili luan si [[Mesfushori (futboll)|mesfushor qëndror]] për klubin zviceran [[FC Basel|Basel]]. Ai gjithashtu ka qënë lojtar i [[Kombëtarja serbe e futbollit|kombëtares serbe]], duke luajtur në [[2010 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2010]]. ==Jeta e hershme== Lindur në [[Thun]], Zvicër nga një familje serbo-boshnjake (babai i tij është nga një fshat i vogël i quajtur Skugrić afër [[Modriča]], [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnje dhe Hercegovinë]], [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RSF Jugosllavi]], Kuzmanović vazhdoi traditën e familjes pasi ai dhe babai i tij Ljubo, gjithashtu dhe gjyshi i tij luatën futboll për ligën më të ulët në Bosnje në klubin lokal të [[Gradačac]] – [[FK Zvijezda]] ku ai filloi karrierën e tij si profesionist.<ref>{{cite web|url=http://sportin.ba/tekst.aspx?id=4885|title=Zdravko Kuzmanović igrat će za Srbiju|publisher=Sportin|language=fr|date=13 mars 2007|accessdate=15 maj 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20070316041041/http://www.sportin.ba/tekst.aspx?id=4885|archive-date=16 mars 2007|url-status=dead}}</ref> Babai i tij gjithashtu ka luajtur futboll si profesionist në Berlin, përpara se përfundimisht të përfundonte karrierën e tij te [[FC Thun]] i Zvicrës, duke vazhduar të jetoj aty. ==Karriera me klube== Kuzmanović filloi karrierën e tij si profesionist te [[FC Basel|Basel]]. Ai u promovua në skuadrën e parë në sezonin 2005–06 dhe gjithashtu luajti edhe me Basel II në [[1. Liga]] në atë sezon. Pas performancave të tij të mira, ai u raportua nga [[UEFA]] si një nga lojtarët e rinj më interesant në Evropë dhe u nderua me çmimin e Lojtari i Artë Zvicran për sezonin 2006. ===Fiorentina=== Herët në vitin 2007, Kuzmanović u afrua nga [[U.S. Città di Palermo|Palermo]], por negociatat me ''Rosaneri'' ndaluan befasisht. Më 30 janar 2007, në moshën 19 vjeç, ai firmosi një kontratë katër-vite e gjysëm me [[ACF Fiorentina|Fiorentinën]] pasi mësoi se mesfushori [[Marco Donadel]] do të qëndronte dy muaj jashtë fushave për shkak të një dëmtimi.<ref>{{Cite web|url=http://www.acffiorentina.it/it/NewsDetail.aspx?Id=79982|title=Acquisito Zdravko Kuzmanovic|publisher=ACF Fiorentina|language=it|access-date=30 nëntor 2014|url-status=dead|archive-date=2 shkurt 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070202030724/http://www.acffiorentina.it/it/NewsDetail.aspx?Id=79982}}</ref> Transferimi u diskutua kur presidenti i Palermos [[Maurizio Zamparini]] dhe drejtori sportiv akuzuan Fiorentinën për 'sjellje të keqe', duke përshkruar drejtorin sportiv të tyre [[Pantaleo Corvino]] si ''çakall''.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&id=50421|title=Palermo: Foschi critica la Fiorentina|trans-title=Palermo: Foschi kritikon Fiorentinën|publisher=Tutto Mercato Web|language=it|date=31 janar 2007|accessdate=20 gusht 2012}}</ref> Në përgjigje të kësaj deklarate, Corvino tha se "më mirë çakall se sa pulë" para se të rifirmuar korrektësinë e veprimeve të tij.<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Fiorentina/Primo_Piano/2007/02_Febbraio/01/corvino.shtml|title=Corvino: "Meglio sciacalli che polli"|trans-title=Corvino: "Më mirë çakall se sa pulë|publisher=La Gazzetta Dello Sport|language=it|date=1 shkurt 2007|accessdate=20 gusht 2012}}</ref> Në një intervistë për uebfaqen e klubit vite më vonë, Kuzmanović shpjegoi se si transferimi i tij te Palermo ra poshtë:<ref name="Kuzmanovic:">{{cite news|url=http://www.fiorentina.it/notizia.asp?IDNotizia=62709|title="Kuzmanovic: "Voglio vincere a Firenze e diventare come Ballack"|publisher=ACF Fiorentina|language=it|date=20 qershor 2008|accessdate=20 gusht 2012}}</ref> {{cquote|''Unë nuk e pëlqeva Zamparinin. Ishte ai dhe djali i gjatë tullac [Foschi, etj] [...] plus një vajzë për përkthimin. Ata më dhanë mua vetëm pesë minuta, duke thënë se ata duhej të riktheheshin në Itali. Kontrata nuk ishte e mirë dhe si mund të vendosja unë shpejtë? I tashë a jam i rëndësishëm apo jo? Nqs unë jam, unë nuk mund t'a bëjë këtë gjë në vetëm pesë minuta. Ata nuk u përgjigjën, unë e mbylla: Merre plainin, unë po shkoj në shtëpi. Një ditë agjeni im më telefonoi dhe më tha se Fiorentina të kërkon, ata janë një klub i madhë dhe e kanë seriozisht për ty. Unë i thash po menjëherë.''|Kuzmanović në dështimin e transferimit të tij te Palermo.<ref name="Kuzmanovic:"/>}} [[Skeda:Zdravko Kuzmanovic.jpg|parapamje|majtas|200px|Kuzmanović te Fiorentina]] Më 4 mars 2007, ai luajti ndeshjen e tij të parë në Serie A në fitoren e skuadrës 5–1 kundër [[Torino F.C.|Torinos]], duke asistuar golin e mbrojtësit [[Alessandro Gamberini]].<ref>{{Cite web|url=http://www.football-lineups.com/games/?game=4474|title=Tactical Formation|trans-title=Formacioni taktik|publisher=Football-Lineups.com|language=en|accessdate=12 mars 2007|archive-date=17 tetor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071017044030/http://football-lineups.com/games/?game=4474|url-status=dead}}</ref> Në pjesën e parë të sezonit te Fiorentina, Kuzmanović bëri katër paraqitje. Në [[Sezoni 2007–08 i ACF Fiorentina|sezonin e tij të parë të plotë]] te Fiorentina, Kuzmanović filloi të jetë pjesë e formacionit titullar dhe shënoi golin e parë me klubin kundër [[Calcio Catania|Catanias]] më 17 shkurt 2008. Në fazën me eleminim direkt në [[2007–08 Kupa UEFA|Kupën UEFA]], më saktësisht në çerek-finale kundër skuadrës skuadrës angleze [[Everton F.C.|Everton]], Kuzmanović shënoi golin e parë europian në fitoren 2–0 në ndeshjen e parë. Në ndeshjen e dytë, Everton arriti të fitonte ndeshjen 2–0, duke bërë që ndeshja të shkonte në kohën shtesë dhe më pas në gjuajtjet e penalltive ku Fiorentina fitoi me rezultatin 4–2. [[Sezoni 2008–09 i ACF Fiorentina|Sezonin]] tjetër, Kuzmanović shënoi golin e parë të sezonit pas një krosimi të [[Riccardo Montolivo]] në fitoren 2–0 kundër [[A.C. Chievo Verona|Chievos]] më 5 tetor 2008 dhe shënoi të dytin në fitoren 3–0 kundër Torinos më 7 dhjetor 2008. Më 14 tetor 2008, Kuzmanović firmosi një kontratë të re me klubin qo do t'a mbante atje deri në vitin 2013.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/fiorentina-kuzmanovic-pronto-l-accordo-fino-al-2013-125322|title=Fiorentina, Kuzmanovic: pronto l'accordo fino al 2013|trans-title=Fiorentina, Kuzmanovic: marrëveshja deri në vitin 2013 gati|publisher=Tutto Mercato Web|language=it|date=14 tetor 2008|accessdate=11 qershor 2013}}</ref> Ai u bë një titullar i rregullt te Fiorentinës, duke luajtur më shumë se 70 ndeshje në Serie A dhe duke u aktivizuar në fushatat e suksesshme të ekipit në kompeticionet evropiane. ===VfB Stuttgart=== [[Skeda:Zdravko Kuzmanović 2010.jpg|parapamje|djathtas|220px|Kuzmanović në stërvitje me Stuttgart.]] Më 31 gusht 2009, në ditën e fundit të merkatos verore, Kuzmanović firmosi një kontratë katër vjeçare me [[VfB Stuttgart]] për shumën e 7 milion [[Paund sterlina|£]].<ref>{{cite web|url= http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/startseite/513907/artikel_kuzmanovic-spielt-fuer-den-vfb.html|title=Kuzmanovic spielt für den VfB|trans-title=Kuzmanovic do të luajë për VfB|website=kicker.de|language=de|date=31 gusht 2009|accessdate=11 qershor 2013}}</ref> Pasmbylljes së transferimit, ai tha se mezi priste për të luajtur në [[Bundesliga|Bundesligë]].<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11095/5529727/|title=Stuttgart secure Kuzmanović|trans-title=Stuttgart siguron Kuzmanović|publisher=Sky Sports|language=en|date=1 shtator 2009|accessdate=1 shtator 2009}}</ref> Më 12 shtator 2009, Kuzmanović ishte gati për të bërë debutimin e tij në ndeshjen kundër Hamburger SV,<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/15/germany/2009/09/11/1494351/new-signing-zdravko-kuzmanovic-set-to-make-stuttgart-debut|title=New Signing Zdravko Kuzmanovic Set To Make Stuttgart Debut|trans-title=Blerja e re Zdravko Kuzmanovic gati të bëjë debutimin me Stuttgardin|publisher=Goal.com|language=en|date=11 shtator 2009|accessdate=11 shtator 2009}}</ref> ku ai debutoi por Stuttgart humbi ndeshjen me rezultatin 3–1. Më 21 nëntor 2009, Kuzmanović shënoi golin e parë me klubin në barazimin 1–1 kundër [[Hertha BSC]].<ref>{{cite web|url=http://www.vfb.de/archiv/en/saison/vfb/bundesliga/spielberichte/2009/13.php|title=VBF Stuttgart 1–1 Hertha BSC|publisher=VfB Stuttgart|language=de|date=21 nëntor 2009|accessdate=6 shkurt 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502060218/http://www.vfb.de/archiv/en/saison/vfb/bundesliga/spielberichte/2009/13.php|archive-date=2 maj 2014|url-status=dead}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] me klubin në humbjen 3–1 në shtëpi kundër klubit spanjoll [[Sevilla FC|Sevilja]] më 20 tetor 2009, dhe më vonë shënoi golin e parë në ndeshjen e kthimit kundër tyre, ku Stuttgart barazoi 1–1. Pas kësaj, Kuzmanović fitoi vendin e tij në formacionin titullar, duke lënë në stol lojtarin e kombëtares gjermane [[Thomas Hitzlsperger]].<ref>{{cite web|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/startseite/519982/artikel_kriegt-der-hammer-noch-die-kurve.html|title=Kriegt der "Hammer" noch die Kurve|trans-title= Will the "hammer" get his act together?|website=kicker.de|language=de|date=22 janar 2010|accessdate=11 qershor 2013}}</ref> Kuzmanović e nisi sezonin 2010–11 duke shënuar gol në të gjitha kompeticionet, përfshirë një gol në fitoren shkatërrimtare 7–0 kundër [[Borussia Mönchengladbach]] më 18 shtator 2010, golin e vetëm në humbjen 4–1 kundër [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] më 25 shtator, një gol në fitoren 2–1 kundër [[Odense Boldklub]] më 30 shtator dhe një gol tjetër në fitoren 2–0 kundër [[FC St. Pauli|St. Pauli]] më 24 tetor 2010. Ai më pas pësoi një dëmtim që e mbajti jashtë fushave për disa kohë.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=1555949.html|title=Celozzi adds to Stuttgart problems|trans-title=Celozzi shton problemet e Stuttgartit|publisher=UEFA|language=en|date=1 nëntor 2010|accessdate=11 qershor 2013}}</ref> Në dhjetor 2010, Kuzmanović largoi interesimet e skuadrave të tjera, duke vazhduar të këmbëngul se është i lumtur te Stuttgart.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/serie-a/genoa-e-napoli-kuzmanovic-sto-bene-a-stoccarda-241581|title=Genoa e Napoli, Kuzmanovic: "Sto bene a Stoccarda"|trans-title=Genoa dhe Napoli, Kuzmanovic: "Jamë mirë në Stuttgart"|publisher=Tutto Mercato Web|language=it|date=6 dhjetor 2010|accessdate=11 qershor 2013}}</ref> Në ndeshjen e dytë të raundit të 32-tave të Ligës së Evropës kundër [[S.L. Benfica|Benficës]], Kuzmanović u ndëshkua me karton të kuq me Stuttgartin që u mposht sërisht dhe u eliminua nga kompeticioni. Ai e mbylli sezonin me 11 gola, përfshirë 9 në Bundesligë, në 47 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Në sezonin 2011–12, spekullimet për transferimin e Kuzmanović vazhduan kur klubi anglez [[Chelsea F.C.|Çelsi]] kishte ofruar 23 milion [[Paund sterlina|£]], por lojtari kishte refuzuar.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/europa/stoccarda-kuzmanovic-offerta-da-23mln-del-chelsea-non-ci-credo-312532|title=Stoccarda, Kuzmanovic: "Offerta da 23mln del Chelsea? Non ci credo"|trans-title=Stuttgart, Kuzmanovic: "23m ofertë nga Çelsi? Nuk besoj"|publisher=Tutto Mercato Web|language=it|date=12 maj 2011|accessdate=11 qershor 2013}}</ref> Kuzmanović filloi sezonin duke luajtur shtatë ndeshje, ku dhe regjistroi golin e parë të sezonit në fitoren 3–0 kundër [[Hannover 96]] përpara se të pësonte një dëmtim, që do t'a mbante jashtë fushave të lojës për dy ndeshje. Ai më pas u rikthye në mesin e muajit tetor.<ref>{{cite web|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/startseite/559537/artikel_schieber-wuerde-laufen---cacau-droht-die-bank.html|title=Schieber würde laufen - Cacau droht die Bank|trans-title=Schieber do të vraponte - Cacau kërcënohet me stolin|website=kicker.de|language=de|date=20 tetor 2011|accessdate=11 qershor 2013}}</ref> Në dhjetor, Kuzmanović tërhoqi interesin e klubeve italiane [[Juventus F.C.|Juventus]] dhe [[S.S. Lazio|Lazio]], por ai tha se ishte i lumtur që luante me klubin gjerman.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11095/7355901/|title=Kuzmanovic happy at Stuttgart|trans-title=Kuzmanović i lumtur te Shtutgardi|publisher=Sky Sport|language=en|date=6 dhjetor 2011|accessdate=6 janar 2012}}</ref> Megjithatë, serbi pati një ndryshim të shpejtë mendimi, duke deklaruar se ai do të largohej nga klubi nëse nuk do të kualifikohej në kompeticionet evropiane.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11095/7590199/|title=Kuzmanovic exit threat|trans-title=Kuzmanovic kërcënon me largim|publisher=Sky Sport|language=en|date=12 mars 2012|accessdate=11 qershor 2013}}</ref> Më 3 mars 2012, Kuzmanović shënoi dy herë në fitoren 4–0 kundër [[Hamburger SV|Hamburg]]. Në sezonin 2012–13, Kuzmanović luajti më pak në fillim të sezonit, duke pësuar një dëmtim në muskulin e kofshës të këmbës së djathtë. Më 24 shtator 2012, u njoftua se Kuzmanović pritej të largohej nga klubi në fund të sezonit 2012–13, pasi pati bisedime ndërmjet klubit dhe lojtarit.<ref>{{cite web|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/startseite/575279/artikel_bankdruecker-kuzmanovic-rechnet-mit-seinem-abschied.html|title=Bankdrücker Kuzmanovic rechnet mit seinem Abschied|trans-title=Kuzmanovic pret lamtumirën e tij|website=kicker.de|language=de|date=24 shtator 2012|accessdate=11 qershor 2013}}</ref> Pas këtij njoftimi, Kuzmanović filloi të aktivizohej nga trajneri në një pozicion jo të përshtatshëm për të, duke luajtur edhe si titullar edhe si rezervë. Në dhjetor 2012, marrëdhënjet e Kuzmanović me klubin u prishën duke dështuar në tentativën për të zgjidhur kontratën.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/europa/stoccarda-rottura-definitiva-con-kuzmanovic-400929|title=Stoccarda, rottura definitiva con Kuzmanovic|trans-title=Stuttgart prishje përfundimtare me Kuzmanovic|publisher=Tutto Mercato Web|language=it|date=20 nëntor 2012|accessdate=11 qershor 2013}}</ref> ===Internazionale=== Më 31 janar 2013, Kuzmanović u transferua te klubi italian [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] për një shumë të pazbuluar.<ref>{{cite news|url=http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2013/wechsel-zdravko-kuzmanovic-vfb-stuttgart-inter-mailand/page/2070-1-1-1359636946.html|title=Kuzmanović signs for Inter|trans-title=Kuzmanoviç firmos për Interin|publisher=[[VfB Stuttgart]]|language=de|date=31 janar 2013|accessdate=31 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502060149/http://www.vfb.de/en/aktuell/meldungen/news/2013/wechsel-zdravko-kuzmanovic-vfb-stuttgart-inter-mailand/page/2070-1-1-1359636946.html|archive-date=2 maj 2014|url-status=dead}}</ref> Në deklaratën e prezantimit të tij ai tha se kalimi te Interi është një ëndërr e bërë realitet.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/kuzmanovic-dhe-skeloto-ne-kor-endrra-u-realizua/|title=Kuzmanoviç dhe Skeloto në kor: Ëndrra u realizua!|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=3 shkurt 2013|accessdate=3 shkurt 2013}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me klubin tre ditë më vonë në një ndeshje jashtë fushe kundër [[A.C. Siena|Sienës]], duke e nisur ndeshjen si titullar dhe duke assistuar golin e vetëm të shënuar nga [[Antonio Cassano]] në humbjen 3–1.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/match/siena-vs-internazionale/1351476/report|title=Siena 3-1 Inter: Chivu dismissed as Nerazzurri crash to defeat|publisher=Goal.com|language=en|date=3 shkurt 2013|accessdate=3 shkurt 2013}}</ref> Ai luajti ndeshjen e dytë të tij si titullar në humbjen tjetër 4–1 kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]] më 17 shkurt.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/us/en/report/351841/report.html?soccernet=true&cc=5901 |title=Fiorentina 4–1 Internazionale|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=17 shkurt 2013}}</ref> Deri në fund të sezonit ai do të luante 14 ndeshje, përfshirë 1 një [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]] dhe 13 në Serie A, me Interin që e mbylli sezonin në një vend të nëntë zhgënjyes, duke dështuar të kualifikohet për në kompeticionet evropiane.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/viti-horror-mbyllet-me-turp-per-interin-e-strames/|title=Viti horror mbyllet me turp për Interin e Stramës|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=21 maj 2013|accessdate=21 maj 2013}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== [[Skeda:Serbian team.jpg|thumb|left|170px|Kuzmanović (i pesti djathtas) me skuadrën e [[Kombëtarja serbe e futbollit|Seribsë]].]] Në vitin 2007, [[Federata Serbe e Futbollit]] filloi bisedimet me Kuzmanović për mundësinë që ai të përfaqsonte [[Kombëtarja serbe e futbollit|kombëtaren serbe]].<ref>{{cite web|url=http://arhiva.kurir-info.rs/Arhiva/2007/januar/16/SP-02-16012007.shtml|title=Terzić ga želi u timu Srbije|publisher=Kurir|language=sr|date=16 janar 2007|accessdate=15 maj 2011|archive-date=5 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005185414/http://arhiva.kurir-info.rs/Arhiva/2007/januar/16/SP-02-16012007.shtml|url-status=dead}}</ref> Lojtari më pas pranoi thirrjen duke u bashkuar me skuadrën për ndeshjet kundër [[Kombëtarja kazakistaneze e futbollit|Kazakistanit]] dhe [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]] në mars 2007. Ai shënoi dy golat e parë me kombëtaren në një ndeshje kundër [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjikës]], por këto gola nuk ishin të mjaftueshëm pasi Serbia humbi ndeshjen me rezultatin 3–2. Pavarësisht se Kuzmanović kishte lindur në [[Thun]] dhe kishte luajtur me kombëtaren nën-21 të Zvicrës, ai ishte i vendosur për të luajtur me kombëtaren e parë serbe, duke deklaruar: "Unë jam Serb dhe dëshiroj të jap gjithçka për vendin tim, dhe ky është një fakt që ju e ndjeni në zemër dhe duhet t'a dëgjoni domosdoshmërisht." Në ndeshjen e [[2010 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2010]] midis Serbisë dhe [[Kombëtarja ganeze e futbollit|Ganës]], Kuzmanović shkaktoi një penallti pasi preku topin me dorë, duke lejuar që Gana të shënonte golin e vetëm të ndeshjes duke e fituar atë.<ref>{{Cite web|url=http://www.euro2008.uefa.com/news/kind=1/newsid=517507.html|title=Clemente calls on new recruits|publisher=UEFA|language=en|date=18 mars 2007|access-date=30 nëntor 2014|url-status=dead|archive-date=17 qershor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080617155636/http://www.euro2008.uefa.com/news/kind=1/newsid=517507.html}}</ref> Ai ka luajtur një herë në kualifikueset e [[UEFA Kampionati Evropian nën-21 i Futbollit 2007|UEFA Kampionatit Evropian nën-21 të Futbollit 2007]] me [[Kombëtarja zvicerane nën-21 e futbollit|Zvicrën nën-21]], kështu që nuk ishte i disponueshëm për të luajtur me Serbinë në të njëjtin turnament. Serbia arriti deri në finale të turnamentit ku u mposht nga [[Kombëtarja holandeze nën-21 e futbollit|Holanda U21]]. Ai luajti edhe një ndeshje tjetër miqësore kundër [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Francës]] në shkurt 2007, përpara se të pranonte thirrjen me Serbinë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fff.fr/selections/espoirs/actualite/358274.shtml|title=Les Bleuets s'imposent (4–0)|website=fff.fr|publisher=Federata Franceze e Futbollit|language=fr|date=7 shkurt 2007|accessdate=7 dhjetor 2009|archive-date=2 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121002234333/http://www.fff.fr/selections/espoirs/actualite/358274.shtml|url-status=dead}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{updated|30 nëntor 2014}}<ref>{{cite news|url=http://int.soccerway.com/players/zdravko-kuzmanovic/17831/|title=Zdravko Kuzmanović|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=31 janar 2013}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan=3 | Performanca ! colspan=2 | Liga ! colspan=2 | Kupa ! colspan=2 | Kontinenti ! colspan=2 | Total |- ! Sezoni !! Klubi !! Liga ! Ndeshje !! Gola ! Ndeshje !! Gola ! Ndeshje !! Gola ! Ndeshje !! Gola |- ! colspan=3 | Zvicër ! colspan=2 | Liga ! colspan=2 | [[Kupa Zvicerane]] ! colspan=2 | [[UEFA|Europa]] ! colspan=2 | Total |- |[[2005–06 Superliga Zvicerane|2005–06]]||rowspan="2"|[[FC Basel|Basel]]||rowspan="2"|[[Superliga Zvicerane|Superliga]]||17||1||0||0||2||1||19||2 |- |[[2006–07 Superliga Zvicerane|2006–07]]||17||3||0||0||10||2||27||5 |- ! colspan=3 | Itali ! colspan=2 | Liga ! colspan=2 | [[Coppa Italia (Kupa e Italisë)|Coppa Italia]] ! colspan=2 | [[UEFA|Europa]] ! colspan=2 | Total |- |[[2006–07 Serie A|2006–07]]||rowspan="3"|[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]||rowspan="3"|[[Serie A]]||4||0||0||0||0||0||4||0 |- |[[2007–08 Serie A|2007–08]]||34||1||2||0||13||2||49||3 |- |[[2008–09 Serie A|2008–09]]||32||2||1||0||8||0||41||2 |- ! colspan=3 | Gjermani ! colspan=2 | Liga ! colspan=2 | [[DFB-Pokal]] ! colspan=2 | [[UEFA|Europa]] ! colspan=2 | Total |- |[[2009–10 Bundesliga|2009–10]]||rowspan="4"|[[VfB Stuttgart]]||rowspan="4"|[[Bundesliga]]||26||3||2||0||6||2||34||5 |- |[[2010–11 Bundesliga|2010–11]]||32||9||3||0||12||2||47||11 |- |[[2011–12 Bundesliga|2011–12]]||26||5||3||1||0||0||29||6 |- |[[2012–13 Bundesliga|2012–13]]||12||0||2||0||3||0||17||0 |- ! colspan=3 | Itali ! colspan=2 | Liga ! colspan=2 | [[Coppa Italia (Kupa e Italisë)|Coppa Italia]] ! colspan=2 | [[UEFA|Europa]] ! colspan=2 | Total |- |[[2012–13 Serie A|2012–13]]||rowspan="3"|[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]]||rowspan="3"|[[Serie A]]||13||0||1||0||0||0||14||0 |- |[[2013–14 Serie A|2013–14]]||15||0||1||0||0||0||16||0 |- |[[2014–15 Serie A|2014–15]]||4||0||0||0||0||0||4||0 |- ! colspan=3 | ! colspan=2 | Liga ! colspan=2 | Kupa ! colspan=2 | Kontinenti ! colspan=2 | Total |- ! rowspan=3 | Total ! colspan=2 | Zvicër !34||4||0||0||12||3||46||7 |- ! colspan=2 | Itali !102||3||5||0||21||2||128||5 |- ! colspan=2 | Gjermani !96||17||10||1||21||4||127||22 |- ! colspan=3 | Karriera në total !232||24||15||1||54||9||301||34 |} ===Kombëtarja=== ''Redaktuar më 30 nëntor 2014'' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | [[Kombëtarja serbe e futbollit|Kombëtarja serbe]] |- !Viti!!Ndeshje!!Gola |- |2007||7||2 |- |2008||8||0 |- |2009||9||1 |- |2010||11||1 |- |2011||8||1 |- |2012||3||1 |- |2013||1||0 |- |2014||3||0 |- !Total||50||6 |} ====Golat me kombëtaren==== :''Lista e golave dhe rezultateve me kombëtaren serbe.'' {| class="wikitable" ! Nr. !! Data !! Vendi !! Kundështari !! Goli !! Rezultati !! Kompedicioni |- | 1. || 22 gusht 2007 || [[King Baudouin Stadium]], [[Brukseli|Bruksel]], [[Belgjika|Belgjikë]] || {{flamuri|Belgjika}} [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjika]] || 2–'''1''' || 3–2 || Kualifikueset e [[UEFA Euro 2008]] |- | 2. || 22 gusht 2007 || King Baudouin Stadium, Bruksel, Belgjikë || {{flamuri|Belgjika}} [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjika]] || 3–'''2''' || 3–2 || Kualifikueset e [[UEFA Euro 2008]] |- | 3. || 10 tetor 2009 || [[Red Star Stadium]], [[Beogradi|Beograd]], [[Serbia|Serbi]] || {{flamuri|Rumania}} [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumania]] || '''3'''–0 || 5–0 || [[Kualifikueset e Kupës së Botës 2010]] |- | 4. || 3 Mars 2010 || [[Stade 5 Juillet 1962]], [[Algeris]], [[Algjeria|Algjeri]] || {{flamuri|Algjeria}} [[Kombëtarja algjeriane e futbollit|Algjeria]] || 0–'''2''' || 0–3 || Ndeshje Miqësore |- | 5. || 6 Shkurt 2011 || [[Stadion FK Partizan]], Beograd, Serbi || {{flamuri|Ishujt Faroe}} [[Kombëtarja faroete e futbollit|Ishujt Faroe]] || '''3'''–1 || 3–1 || [[Kualifikueset e UEFA Euro 2012]] |- | 6. || 28 Shkurt 2012 || [[Tsirion Stadium]], [[Limassol]], [[Qiproja|Qipro]] || {{flamuri|Armenia}} [[Kombëtarja armene e futbollit|Armenia]] || 0–'''1''' || 0–2 || Ndeshje Miqësore |} ==Trofe== ===Klube=== ;Basel * [[Kupa Zvicerane]] (1): [[2006–07 Kupa Zvicerane|2006–07]] ===Personale=== *Lojtari i Artë Zvicran: 2006 == Referime == {{Reflist|2}} ==Lidhje të jashtme== {{commons category|Zdravko Kuzmanović}} * [http://www.football.ch/nm/de/U-21-telegramm.aspx?tg=1135101&t=41643&pid=18805 Profili tek Swiss FA] * [http://www.reprezentacija.rs/index.php?option=com_content&view=article&id=1220&Itemid=12 Zdravko Kuzmanović] te reprezentacija.rs * [http://www.fussballdaten.de/spieler/kuzmanoviczdravko/ Zdravko Kuzmanović] tek fussballdaten.de * [http://www.national-football-teams.com/player/21473/Zdravko_Kuzmanovic.html Zdravko Kuzmanović] te National-Football-Teams.com [[Kategoria:Lindje 1987]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë serbë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren serbe]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Basel]] [[Kategoria:Futbollistë në ACF Fiorentina]] [[Kategoria:Futbollistë në VfB Stuttgart]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Basel]] [[Kategoria:Futbollistë në Udinese Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në Málaga CF]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në Bundesliga]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në Super Liga Zvicerane]] [[Kategoria:Futbollistë në 2010 FIFA Kupën e Botës]] anlmhwdkhcu4ow7pyg2sq9yt4kgba8b 0 137710 2940325 2864374 2026-04-12T12:22:33Z Mitrovica02 128863 /* Koha Amatore */ 2940325 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #083D7A | writing color = #F4B324 | fullname = Club Atlético Boca Juniors | clubname = Boca Juniors | image = Escudo del Club Atlético Boca Juniors 2012.svg | nickname = ''Xeneizes'' <br> ''La Mitad Más Uno'' | founded = [[3 prill]] [[1905]] | ground = [[Estadio Alberto J. Armando]] | capacity = 49,000 | chairman = {{flagicon|ARG}} [[Jorge Ameal]] | manager = {{flagicon|ARG}} [[Miguel Angel Russo]] | league = [[Primera División Argjentinase|Primera División]] | season = 2024 | position = 6të | clubcolors = [[Skeda:600px Blu e Giallo (Bordato) con stelle Gialle w-CABJ.png|20px]] | website = http://www.bocajuniors.com.ar | pattern_la1 = _boca20H | pattern_b1 = _boca20H | pattern_ra1 = _boca20H | pattern_sh1 = _boca20H | pattern_so1 = _boca20H | leftarm1 = 0000B4 | body1 = 0000B4 | rightarm1 = 0000B4 | shorts1 = 0000B4 | socks1 = 0000B4 | pattern_la2 = _boca20A | pattern_b2 = _boca20A | pattern_ra2 = _boca20A | pattern_sh2 = _boca20A | pattern_so2 = _boca20A | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _boca20t | pattern_b3 = _boca20t | pattern_ra3 = _boca20t | pattern_sh3 = _boca20t | pattern_so3 = _boca20t | leftarm3 = FFE100 | body3 = FFE100 | rightarm3 = FFE100 | shorts3 = FFE100 | socks3 = FFE100 }} [[Image:Bocajuniors-primerafoto.jpg|thumb|right|Fotoja e pare e regjistruar dhe e marre ne vitin 1906 pas fitores se Copa Reformista.]] [[File:Boca_juniors_1908.jpg|thumb|left|Skuadra e Boca Juniors ne vitin [[1908]].]] [[Skeda:Hinchada de Boca desplegando sus telones.JPG|parapamje|]] '''Boca Juniors''' është një klub [[argjentina]]s i cili e ka selinë ne [[Buenos Aires]]. Kjo skuadër është krijuar me [[3 prill]] [[1905]]. == Historia == === Krijimi === Me 3 prill 1905, 5 djem [[Italia]]n nga Genova u takuan sebashku me qëllimin për te krijuar një skuadër. Shtëpia ku u organizua takimi ishte ne shtëpinë e Esteban Bagliettos. Katër njerëzit e tjerë qe more pjese ishin : Alfredo Scarpatti, Santiago Sana dhe vëllezërit Juan dhe Teodoro Farenga. Baglietto, Sana dhe Scarpatti kishin marre mësime futbolli nga Patrick "Paddy" McCarthy qe ishte një futbollist irlandez dhe boksier. Ai mbërriti ne [[Argjentina|Argjentine]] ne vitin 1900 dhe i mësoi teknikat sportive fëmijëve emigrant. Ai ishte gjithashtu një anëtar i komisionit komunal te sporteve ne [[Buenos Aires]]. Babai i Baglietto i largoi djemtë e tij nga shtëpia ne mënyre për te vazhduar projektin e krijimit te klubit ne Plaza Solís e cila njihet si vendi ku u themelua Boca Juniors. Disa anëtare themelues te rëndësishëm ishin : Arturo Penney, Marcelino Vergara, Luis Cerezo, Adolfo Taggio, Giovanelli, Donato Abbatángelo, Bertolini. Përdorimi i gjuhës angleze për krijimet e klubeve ishte e zakonshme. === Koha Amatore=== [[File:Panorama La Bombonera (Buenos Aires, Argentina) looking east.jpg|800px|center|]] [[Kategoria:Boca Juniors]] [[Kategoria:Klube futbolli në Argjentinë]] [[Kategoria:Sporti në Buenos Aires]] 57muc53haoalyhax2mr8mahx5b40rx2 3 137905 2940356 2939705 2026-04-12T14:57:05Z Martinxx1 180115 /* Pyetje nga Martinxx1 te Lufta e Nuseve (12 prill 2026 16:57) */ pjesë e re 2940356 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi diskutim:Klein Muçi/Arkivi X}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 maj 2025 01:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == Ndihme == Pershendetje! Kisha kohe pa u futur ne Wikipedia, por po shoh se me eshte bllokuar adresa IP dhe s’po mundem te redaktoj. Me ndihmon dot? [[Përdoruesi:Dga2004|Dga2004]] ([[Përdoruesi diskutim:Dga2004|diskutimet]]) 25 maj 2025 14:24 (CEST) :@[[Përdoruesi:Dga2004|Dga2004]], përshëndetje! Çfarë mesazhi të paraqitet te i njëjti vend ku lexon për bllokimin? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 maj 2025 11:51 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] me rezultonte IP-ja e bllokuar, 192.168.100.7. Por duket se dicka eshte bere, ka ndryshuar. Po e provoj serish dhe komunikojme. Te falenderoj [[Përdoruesi:Dga2004|Dga2004]] ([[Përdoruesi diskutim:Dga2004|diskutimet]]) 26 maj 2025 13:35 (CEST) :::Gjasat janë që IP-ja është sërish e bllokuar pasi është pjesë e ndonjë game të gjerë IP-sh që janë bllokuar globalisht por meqë tani po më shkruan nga llogaria (je kyçur/logged in) nuk prekesh më nga bllokimi. Unë s'do të shqetësohesha shumë për bllokime të tilla për sa kohë redaktimi nga llogaria nuk është prekur. Gjithë të mirat! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 maj 2025 14:09 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 maj 2025 22:04 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == This Month in Education: May 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 5 • May 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania|Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania|Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May|Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program|Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop|Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia |The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje|Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 maj 2025 04:58 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28771448 --> == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|diskuto]]) 29 maj 2025 13:17 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Pyetje nga [[User:MZASLM64|MZASLM64]] nëpërmjet panelit të ndihmës (30 maj 2025 10:28) == Përshëndetje Mentor! Te lutem Kam bërë nje wikipedia biografi për nje dëshmor të atsheut Halil Habilaj dhe shpresoj te pranohet dhe njëkohësisht të përshtatet si e tillë. nuk di në do mundni të më më jepni një përgjigje? Faleminderit --[[Përdoruesi:MZASLM64|MZASLM64]] ([[Përdoruesi diskutim:MZASLM64|diskutimet]]) 30 maj 2025 10:28 (CEST) :Përshëndetje@[[Përdoruesi:MZASLM64|MZASLM64]]! :Unë nuk para merrem shumë me artikujt vetë por mbase @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të të ndihmojë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 2 qershor 2025 18:29 (CEST) ::@[[Përdoruesi:MZASLM64|MZASLM64]], E kam shikuar por a nuk është i njëjti, https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Leutrim.P#Faleminderit . Besoj se e kemi diskutuar tashmë dhe artikulli dhe përmbajtja janë aprovuar, po të duash të shtosh diqka më shumë, redaktimi është i lirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 qershor 2025 16:52 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 qershor 2025 01:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 qershor 2025 03:16 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 qershor 2025 01:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == Growth News #34 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|frameless|class=skin-invert]] ''A quarterly update from the Growth team on our work to improve the new editor experience.'' === Mentoring new editors === In February, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Mentorship 2|Mentorship]] was successfully rolled out to 100% of newcomers on English Wikipedia. Following this milestone, we collaborated with Spanish Wikipedia to expand Mentorship coverage to 70% of new accounts, with plans to reach 85% soon unless concerns are raised by mentors. ([[phab:T394867|T394867]]) === “Add a Link” Task – Iteration and Experimentation === Our efforts to improve and scale the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link|“Add a Link” structured task]] continued across multiple fronts: * '''Community Feedback & Model Improvements''': We’ve responded to community concerns with targeted changes: ** Restricting access to newer accounts ([[phab:T393688|T393688]]) ** Some links types were removed to align with recommendations written in the English Wikipedia Manual of Style ([[phab:T390683|T390683]]) ** Allowing communities to limit “Add a Link” to newcomers ([[phab:T393771|T393771]]) ** The model used to suggest the links was improved to ease its training ([[phab:T388258|T388258]]) * '''English Wikipedia rollout and A/B test''': We increased the rollout to 20% of newcomers, with analysis underway. Preliminary data suggests this feature makes new account holders more likely to complete an unreverted edit. ([[phab:T386029|T386029]], [[phab:T382603|T382603]]) * '''Surfacing Structured Tasks''': An experiment where we show “add a link” suggestions to newly registered users while they are reading an article is running on pilot wikis (French, Persian, Indonesian, Portuguese, Egyptian Arabic). Initial results are under analysis. ([[phab:T386029|T386029]]) === Newcomer Engagement Features === * '''“Get Started” notification''': Engineering is in progress for a new notification (Echo/email) to encourage editing among newcomers with zero edits. Early research shows this type of nudge is effective. ([[phab:T392256|T392256]]) * '''Confirmation email:''' We are exploring ways to simplify and improve the initial account confirmation email newly registered users receive. ([[phab:T215665|T215665]]) === Community Configuration Enhancements === Communities can now manage which namespaces are eligible for Event Registration via [[mw:Community Configuration|Community Configuration]]. ([[phab:T385341|T385341]]) === Annual Planning === The Wikimedia Foundation’s 2025–2026 Annual Plan is taking shape. The Growth and Editing teams will focus on the [[metawiki:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2025-2026/Product_&_Technology_OKRs#Contributor_Experiences_(WE1)|'''Contributor Experiences (WE1)''' objective]], with a focus on increasing '''constructive edits''' by editors with fewer than 100 cumulative contributions. === Get Involved === We value your insights and ideas! If you would like to participate in a discussion, share feedback, or pilot new features, please reach out on the relevant Phabricator tasks or [[mw:Talk:Growth|at our talk page]], in any language. ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 17 qershor 2025 20:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=28750629 --> == Kerkese per patrollues == Pershendetje Klein , uroj te jesh mire, ku mind te aplikoj per patrollues sepse me mbaroi afati i caktuar nga ty me pare? Faleminderit. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 19 qershor 2025 09:59 (CEST) :Shtroje kandidaturën këtu: [[WP:Kontrolluesit#Kandidatura për kontrollues]] [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 qershor 2025 22:15 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Sapo e shtova faleminderit.[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 21 qershor 2025 22:28 (CEST) == Oversized non-free files == Hi! I made [[Përdoruesi:MGA73/ReduceNonFree.js]] as a test because I wanted to make it easy to reduce the size on non-free files. As you can see at [[Përdoruesi:MGA73/Non-FreeOversized]] many of the non-free files are bigger than 100,000 px. That is the limit English Wikipedia has per [[:en:Wikipedia:Non-free_content#Image_resolution]]. I could not find a limit on sqwiki but I think files should not be too big. Do you know if there is a formal limit? If not I suggest that one is introduced. The script should make it easy to downsize the files. But it does not work because only admins can upload a new version of a file. Sadly I spend looooong time trying to find the error before I found out. You are welcome to test it. [[Përdoruesi:MGA73|MGA73]] ([[Përdoruesi diskutim:MGA73|diskutimet]]) 20 qershor 2025 21:02 (CEST) :Hi, I'm a reviewer on the project. Unfortunately there's no given limit to image size on Albanian Wikipedia, since the documentation is incredibly out-of-date here. I've been working to update it however any organized maintenance efforts in either mainspace or others is slow given our numbers. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 qershor 2025 22:28 (CEST) ::Hi [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]! Thank you! I suggest to use bots and scripts for tasks that can be fixed that way so humans do not have to spend time on it. And deleting files in [[Speciale:SkedaTëPapërdorura]] could be a good place to start. If the files are not in use and do not have a license or are non-free they should be deleted. The files in [[:Kategoria:Non Licensed Images]] should be checked. If there are not enough users the help out an alternative is to mass delete all the files. So for example leave a notice on Village Pump and say everyone have 30 days to check and fix files and all files not fixed at the end of that limit will be deleted. --[[Përdoruesi:MGA73|MGA73]] ([[Përdoruesi diskutim:MGA73|diskutimet]]) 21 qershor 2025 23:02 (CEST) :::Klein is currently on a WikiBreak, so I'd like to page @[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] for some help on this so we can sound the alarm with the other Albanian-speaking users. Right now our efforts have been focused on re-examining our featured articles (as evident by the [[Special:PermanentLink/2808642|notice message]] currently on the wiki for logged-in users). [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 qershor 2025 23:11 (CEST) ::::Pinging @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] since he's also a lot more active. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 22 qershor 2025 02:32 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:MGA73|MGA73]] I have raised this issue at the local Village Pump here for Albanian users to comment: '''[[WP:Kuvendi#Pastrimi i skedave jo të lira]]''' [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 24 qershor 2025 03:19 (CEST) == Standardizimi i artikujve të vendbanimeve në Shqipëri == Përshëndetje Klein, Jam duke punuar këto ditë me përpunimin dhe standardizimin e artikujve për vendbanimet në Shqipëri. Si shembull mund të marrësh [[Shtanën]] për të më dhënë vlerësim. Rreth kësaj teme kisha edhe disa pyetje: * Emërtimi i artikujve bëhet zakonisht me trajtën e shquar të emrit të vendbanimit (p.sh. ''[[Kukësi]]''). Kjo është në përputhje me rregullat, apo jo? Të vazhdoj kështu? * Për fshatra me emra të njëjtë, cila formë duhet të zgjidhet për emërtimin e artikujve: ** a) ''Emri i fshatit (emri i njësisë administrative)'' ** b) ''Emri i fshatit (emri i bashkisë)'' ** Mendoj se forma me bashkinë është më e qartë, dhe në rastet kur ka dy fshatra me të njëjtin emër në të njëjtën bashki, mund të përdorim njësinë administrative për dallim. Gjithashtu, a preferohet kllapa apo presja (si në Wikin anglisht) për këtë lloj diferencimi? * Në rastet kur një vend është njëkohësisht fshat/qytet dhe njësi administrative/bashki (si ''[[Kolshi (Kukës)|Kolshi]]'' dhe ''[[Njësia administrative Kolsh (Kukës)|Kolshi]]''), a preferohet që të bashkohen në një artikull (si në Wikin anglisht, p.sh. ''[[:en:Kukës]]'') apo të mbahen të ndara? Faleminderit paraprakisht për kohën dhe ndihmën! [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhulianoo|diskutimet]]) 21 qershor 2025 13:19 (CEST) :Kleini është në pushim për momentin, por për t'u përgjigjur pyetjeve: :* Artikujt për vendet gjithmonë titullohen në të shquar. :* Mënyra se si po përdoren kthjellimet e vendeve aktualisht është: shteti, pastaj bashkia, pastaj njësia administrative. Të shkruar me kllapa si në kthjellimet për [[Drinas (kthjellim)|Drinas]] dhe [[Arbanasi (kthjellim)|Arbanas]]. :* Evidente prej faktit që [[Tirana]] dhe [[Bashkia Tiranë]] janë artikuj të ndarë— jepi ndarazi lirisht. :[[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 qershor 2025 23:20 (CEST) ::Përshëndetje Arbër, ::Edhe pse sa dua unë e shumë të tjerë që të bashkohemi një ditë, teknikisht Drinasi duhet të diferencohet nga shteti, apo jo? Dmth Drinasi (Kosovë) dhe Drinasi (Shqipëri). [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhulianoo|diskutimet]]) 23 qershor 2025 10:42 (CEST) :::Teknikisht "Drinas" është emër alternativ për Ratkocin këtu n'Kosovë, prandaj nuk e di pse ka kthjellim. E pasna përzgjedhë një shembull shumë të keq... [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 23 qershor 2025 11:11 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 qershor 2025 01:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == This Month in Education: June 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 6 • June 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague|Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program|Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota|Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT|Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children|PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College|Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikimedia MKD's Workshops in June|Wikimedia MKD's Workshops in June]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival|Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 27 qershor 2025 09:19 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28903832 --> == Propozoj heqjen e privilegjeve të administratorëve joaktivë == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Unë besoj se është e rëndësisë së veqantë të propozojmë "heqjen e titullit" administrator për "administratorët joaktivë", dhe të kandidojmë përdorues aktivë për administratorë të rinjë. Administratorët joaktivë po na vënë në një situatë të palakmueshme. Nuk ështe në rregull t'i gëzosh gjithë ato privilegje dhe të mos bësh asnjë redaktim të vetëm për vite me radhë. Administratorëve veteran mund të u shtohet një stampë e veqantë te faqja tyre që tregon se perdoruesi kishte të drejta administrative në shenjë mirënjohje. P.sh ''Admin Badge Icon - 2 vjet 2 muaj''. Pra them të shqyrtohet aktiviteti i tyre (p.sh. asnjë redaktim apo veprim administrativ në 12 muajt e fundit), dhe në përputhje me praktikat e tjera të Wikipedias, t’u hiqen të drejtat nëse nuk ka arsye të forta për të mbajtur atë status. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 qershor 2025 16:47 (CEST) :Aktualisht rregullorja thotë se privilegjet u hiqen vetëm atyre administratorëve që nuk kanë kryer asnjë veprim për 2 vjet. Kjo është forma më bazike e rregullores në nivel global dhe meqë SqWiki nuk ka një rregullore të posaçme të veten aplikohen rregullat e përgjithshme. Unë kam propozuar në të shkuarën që rregulli të ndryshohet nga 2 vjet ne 1 dhe që veprimet të jenë administrative në natyrë, sepse ka anëtarë që thjesht bëjnë një redaktim çfarëdo – mjafton dhe t'i shkruajnë një mesazh dikujt vetëm një herë – dhe vazhdojnë të mbajnë në mënyrë jo aq konkrete privilegjet e shtuara. Kjo "fryrje artificiale" e numrit të administratorëve shkakton vështirësi te përdoruesit për të gjetur një administrator aktiv kur kanë nevojë për ndihmë si dhe jep një element artificial bllokimi për kandidaturat e reja pasi kushdo mund të argumentojë që një komunitet kaq i vogël sa i yni nuk ka nevojë për një numër kaq të lartë administratorësh. Pas propozimit tim pati diskutim por nuk u ndërmor kurrë ndonjë veprim konkret në lidhje me të. Kjo dhe për arsye se kontrollimi i veprimeve administrative është disi i vështirë: Ti mund të shohësh lehtësisht kontributet e dikujt por nuk ke një tabelë të mirëfilltë me të gjitha grisjet apo mbrojtjet që ai person ka kryer. Nëse do të vinim një rregullore të tillë, do të duhej që paraprakisht të siguronim një mekanizëm kontrolli për këtë gjë dhe pastaj të mund të nisnim ta aplikonim, përndryshe do të ishte thjesht një rregull fiktiv. [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 23#Kritere të reja për administratorët dhe burokratët|Këtu]] gjendet dhe diskutimi i shkuar në lidhje me këtë çështje. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 30 qershor 2025 11:47 (CEST) ::Atëherë insistoj që të paktën të jetë 1 vit dhe që veprimet të jenë administrative në natyrë. Të njejtat defekte i pashë edhe unë, ne të përditësojmë rregulloren njëherë e pastaj merremi me mekanizmin dhe fillojmë filtrimin. Duhet të i'a nisim diku. Nesër e lexoj më thellësisht atë diskutim.. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 1 korrik 2025 00:48 (CEST) :::Unë dakord jam. "Veprime administrative < 1 për 1 vit => degradim" Nëse dëshiron ta propozosh e të kalohet do të isha dakord. Thjesht duhet diskutuar paraprakisht me Kujdestarët në Meta pasi ata janë të vetmit që kanë mundësi të heqin privilegjet e administratorëve (burokratët mundet vetëm t'i japin). Nëse ata thonë se nuk kanë mekanizma për ta zbatuar atë gjë, edhe nëse pranohet këtu, do të refuzohet nga ata për pazbatueshmëri. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 korrik 2025 15:16 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Na duhet që dikush t'i krijoj dy stampa të reja. [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj_heqjen_e_privilegjeve_t%C3%AB_administrator%C3%ABve_joaktiv%C3%AB | Në fund të diskutimit i kam cekur në pikën 5] . Pasi i siguruam votat është e udhës që pas përditësimit të dy rregulloreve dhe mbylljes së diskutimit të merreshe me këtë pjesë (''Për paralajmërimet kemi një robot pak a shumë''). ::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 korrik 2025 01:08 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], si i imagjinon stampat në fjalë? Ke ndonjë shabllon të ngjashëm parasysh nga EnWiki ku mund të bazohem? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 korrik 2025 03:05 (CEST) :::Pika 5. "Na mbetet krijimi i stampës Stampa e ish-administratorit dhe Stampa e ish-burokratit, stampë mirënjohje për ish-administratorët që shtohet në krye të faqes në anën e djathtë, të jetë e ngjashme me "Administrator topicon". Këto stampa duhet të mund të shtohen apo hiqen në një faqe vetëm nga një Administrator/Burokrat." Une e imagjinoj në ngjyrë Ari (me ndonjë mundësi të shtohet periudha e të qenurit administrator pranë saj, ose klikimi i saj të qoj te faqja e kandidaturës të atij Admin-i). [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 korrik 2025 07:10 (CEST) ::::Krijova diçka që i përngjet një pllakate e mund të përdoret për administratorët e burokratët. Shiko njëherë si të duket te [[Përdoruesi:Klein Muçi/sandbox]]. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 korrik 2025 12:45 (CEST) :::::Besoj se kjo kryen punë, shumë mirë. Tani mund t'e mbylli diskutimin te Kuvendi. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 korrik 2025 23:11 (CEST) ::::::Stampa gjendet te {{tl|Service plaque}} dhe mund të përdoret tashmë. Ndryshimet nga propozimi origjinal janë që nuk është e stilit "topicon" dhe mund të përdoret/vendoset nga kushdo (limitimi i saj me filtra redaktimi vetëm për redaktorët do të ishte pak "over the top" duke qenë se aktualisht atë metodë e kemi shfrytëzuar vetëm për stampat e grisjeve, si stampa shumë të rëndësishme). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 gusht 2025 10:50 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 korrik 2025 01:40 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == Books & Bytes – Issue 69 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 69, May–June 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> In this issue we highlight a new partnership, Citation Watchlist and, as always, a roundup of news and community items related to libraries and digital knowledge. <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 1 korrik 2025 15:11 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=28917472 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 korrik 2025 02:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == Standard i dyfishtë == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Të jenë të dyja me titull të shquar apo të pashquar, sikur t'i standardizoje; [[Wikipedia:Administratorët]] dhe [[Wikipedia:Burokratë]]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 korrik 2025 01:10 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 korrik 2025 01:08 (CEST) ::Nga [[WP:Titujt e artikujve]]: {{xt|Është pajtuar që titujt e artikujve që janë emra apo '''kanë grupe emërore''' në Wikipedia shqip të jenë në '''trajtën e shquar, rasa emërore— mundësisht në numrin njëjës.''' }} [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 13 korrik 2025 12:57 (CEST) :::(https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia%3ABurokrat%C3%ABt&diff=2816046&oldid=2816022) {{U bë}} [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 korrik 2025 16:58 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 korrik 2025 22:08 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|diskuto]]) 16 korrik 2025 14:28 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Dyshim i një llogarie kukull == Ç'kemi Klein, jam t'u i vërejtë faqet që po krijohen. Së fundi u krijua një faqe e ''dytë'' për [[Dava Bulku|Davë Bulkun]] (që është subjekti i një votimi për grisje) tek [[Dava Bulku –Ambasadorja e Paqes nga Shqipëria në Bruksel]]. Faqen e parë e krijoi përdoruesi LILO SHEHU, dhe faqen e dytë e krijoi Toni910et. Jam shumë i sigurt që të dytë po vijnë nga i njëjti person, meqenëse po i shkelin të njëjtat rregulla (shquarësia e paqartë, burimet e cilësisë të ulët dhe të vetëpublikuara), dhe të dytë kanë arsyetuar veten kundër fshirjes me nëntitullin "[[Diskutim:Dava Bulku –Ambasadorja e Paqes nga Shqipëria në Bruksel#Arsye perse nuk duhet fshire|Arsye perse nuk duhet fshire]]" ose "[[Diskutim:Dava Bulku/Arkivi 1#Arsye për të mos e grirë artikullin|Arsye për të mos e grirë artikullin]]" në faqet përkatëse të diskutimit momentin kur iu shtua stampa për grisje. Nuk kemi checkuser-a për ta vërtetuar dhe nuk jam shumë i kuptueshëm me këtë aspekt të verifikimit, prandaj po të drejtohem ty me gjasa që mund të kesh më shumë dijeni për verifikim të IP adresës së këtyre. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 20 korrik 2025 03:36 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], ç'kemi? :) Fatkeqësisht administratorët nuk kanë informacion për IP-të e llogarive të përhershme (llogaritë e përkohshme janë llogaritë që përdorin përdoruesit kur nuk kanë një llogari). Siç e the, ne nuk kemi checkusers (rregullorja botërore e kërkon që të jenë minimalisht 2, mund të ofrohem unë një nëse ofrohet dhe një administrator tjetër për rolin) kështu që kërkesat për të duhet të bëhen në Meta te [[m:Steward requests/Checkuser]]. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 korrik 2025 02:36 (CEST) ::@[[Përdoruesi:AT44|AT44]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. Ndonjë vullnetarë?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 korrik 2025 07:00 (CEST) ::Në rregull, e shtroj unë kërkesën në Meta tash për tash. Ama do të ishte mirë me e pasë këtë punën e checkuserave të rregulluar dikur. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 25 korrik 2025 00:20 (CEST) :::Sapo të dalë dikush vullnetar që të bëhemi minimalisht 2, do të hap një votim në Kuvend atëherë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 korrik 2025 01:30 (CEST) ::::Përshëndetje, mund të paraqitem edhe unë, por nuk besoj se do të arrijmë minimumin prej 25–30 redaktorësh për miratim. - [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 29 korrik 2025 09:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:AT44|AT44]], ku i gjete këto vlera? Po përpiqesha të gjeja kushtet e shkruara diku por nuk ia dola. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 korrik 2025 11:12 (CEST) ::::::Tek [[:m:CheckUser_policy#Appointing_local_CheckUsers]]. - [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 29 korrik 2025 11:50 (CEST) :::::::Ah, e drejtë. 30 votues është e vështirë të gjenden për komunitetin tonë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 korrik 2025 12:10 (CEST) :::::::Ai kusht është për wikit me një Komitet Arbitrazhi, nuk vlen për ne sepse nuk e kemi një gjë të tillë. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 korrik 2025 12:10 (CEST) ::::::::Tek paragrafi i trete i referohet "wiki without an Arbitration Committee". - [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 29 korrik 2025 12:50 (CEST) :::::::::Dua të theksoj: "{{xt|On a wiki without an Arbitration Committee that meets the criterion above, '''or in a project where there is a preference for independent elections''', the community may approve local CheckUsers (stewards not counting as local CheckUsers) '''per consensus'''.}} :::::::::<small>''[Në një wiki pa një Komitet Arbitrazhi, '''ose në një projekt ku ka preferencë për zgjedhje të pavarura''', komuniteti mund të miratojë CheckUserë lokalë (duke mos numëruar kujdestarët si CheckUserë lokalë) '''sipas marrëveshjes.''']''</small> :::::::::Lejohemi të kemi marrëveshje në rast se preferohen zgjedhjet e pavarura. Obligimi nuk është që të presim për 25–30 persona, edhe pse do të ishte rasti më ideal. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 korrik 2025 23:23 (CEST) == Ndihmë në kontrollin e rregullimeve në artikuj == Përshëndetje, Klein! Para disa vitesh kam kërkuar ndihmën tuaj për kontrollin e artikujve. Tani kam mësuar disa fakte të reja, të cilat më kanë detyruar të azhurnoj informacionin në artikujt e mi, në mënyrë që të përputhet me realitetin. A mund të më ndihmoni në kontrollin dhe publikimin e rregullimeve të mia? Artikujt janë këta: https://sq.wikipedia.org/wiki/TVALB dhe https://sq.wikipedia.org/wiki/NimiTV Faleminderit! [[Përdoruesi:Krakozjabla|Krakozjabla]] ([[Përdoruesi diskutim:Krakozjabla|diskutimet]]) 21 korrik 2025 17:00 (CEST) :@[[Përdoruesi:Krakozjabla|Krakozjabla]], përshëndetje! :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ose @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] mund të të ndihmojnë më mirë në çështjet me artikujt. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 korrik 2025 02:38 (CEST) ::{{U bë}} Të dyja të shqyrtuara kohë më parë. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 korrik 2025 23:43 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 korrik 2025 01:41 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 korrik 2025 02:25 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == This Month in Education: July 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 7 • July 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025|Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Educational Outreach with Youth Centers in Albania|Educational Outreach with Youth Centers in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025|Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs|Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning|The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025 |When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD|Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia|Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Various programmes up and rolling with Charles University Prague|Various programmes up and rolling with Charles University Prague]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 gusht 2025 05:01 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29005310 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 gusht 2025 05:39 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 gusht 2025 01:28 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == [[Jose Kaimlett]] == Ciao carissimo Klein Muçi, come stai? Io bene, quì fa molto caldo. Per favore, potresti vedere se questa nuova pagina che ho creato sia a posto? Grazie mille di tutto, se vuoi, ti posso aiutare in Italiano e Portoghese. Buone vacanze e a presto. [[Përdoruesi:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Përdoruesi diskutim:Rei Momo|diskutimet]]) 13 gusht 2025 08:55 (CEST) :Ciao Rei! :Sì, è tutto a posto. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 30 gusht 2025 10:57 (CEST) == Pyetje nga [[User:MARIO ROSHI|MARIO ROSHI]] nëpërmjet panelit të ndihmës (15 gusht 2025 10:17) == HAPA NJE FAQE ZYRTARE ME EMRIN TIM I KA FUTUR TE GJITHA TANI SE DI A ESHTE NE RREGULL --[[Përdoruesi:MARIO ROSHI|MARIO ROSHI]] ([[Përdoruesi diskutim:MARIO ROSHI|diskutimet]]) 15 gusht 2025 10:17 (CEST) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], mbase mund të ndihmojnë më shumë këtu. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 30 gusht 2025 10:58 (CEST) ::@[[Përdoruesi:MARIO ROSHI|MARIO ROSHI]], përshëndetje, ku është problemi, si mund të i'u ndihmojmë?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 30 gusht 2025 11:48 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 gusht 2025 02:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 gusht 2025 02:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == Riemërtimi i [[Wikipedia:Kontrolluesit]] == Përshëndetje Klein, Siç e ke vënë re ndoshta dhe vetë, kohët e fundit jam marrë shumë me përkthime të ndërfaqes së MediaWiki-t në [https://translatewiki.net/ translatewiki.net]. Për këtë arsye doja të të pyesja edhe për një përkthim që ka pak më shumë peshë se të tjerët, dhe që s'mund ta bëj pa u konsultuar me një administrator. Termi "kontrollues" më duket disi i gjerë për kontekstin që ka. Nëse e marrim nga anglishtja, "kontrollues" përkthehet "checker", por në rastin tonë kontrolluesit thjesht kanë të drejtën të shqyrtojnë redaktime ("reviewer" në anglisht), dhe redaktimet e tyre shënohen automatikisht si të shqyrtuara (pranuara). Prandaj, mendon se do të ishte më mirë ta zëvendësonim këtë term me "shqyrtues", meqë edhe folja që përdoret për veprimin është "shqyrto", jo "kontrollo"? PS: Pak jashtë teme, por diçka tjetër që kam vënë re dhe që më "vret syrin" është fakti që te logoja majtas lart është shkruar '''Encikopedia e lirë''', pra mungon një 'l' te fjala "Encikopedia". :P [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhulianoo|diskutimet]]) 28 gusht 2025 10:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]], përshëndetje! Po, e kam parë dhe të përgëzoj për zellin. Për shumë prej termave të përkthyer jam njoftuar automatikisht pasi unë kam qenë një nga kontribuesit kryesorë së fundmi andej. Qëllimi im në përkthime ka qenë që të ketë një stil të njësuar e të jenë fjalë më së shumti me rrënjë shqipe. Në fakt po mendoja të të flisja në lidhje me këtë por mendova që pjesa më kryesore është që stili të jetë i një standardi të vetëm dhe meqë po e merrje me themel, thashë të mos të të ndërpres zellin. Meqë më ra rasti, po munde do të këshilloja të shkoje drejt përdorimit të fjalëve "sa më shqip". Ndryshimet në Wikipedia shpeshherë kanë ndikim të madh në mënyrën se si flitet një gjuhë në rrjet. :Duke u rikthyer te tema, unë jam dakord për të dyja termat. Nëse gjykon se është më mirë të zhvendoset te WP:Shqyrto, ''[[en:WP:BE BOLD|WP:BE BOLD]]''. Personalisht problemin kryesor e shoh te sistemi i kontrollit/shqyrtimit. Ne kemi një version shumë agresiv ku çdo ndryshim duhet kontrolluar paraprakisht. I tërë zgjatimi i kontrollit është një sistem i braktisur prej kohësh pa mbështetje teknike e shumë projekte kanë hequr dorë nga ai. (Ca e aktivizojnë vetëm për faqe që janë nën sulm/ndryshime të shpeshta.) Aktualisht është krijuar dhe një inteligjencë artificiale për kontroll që sërish ne nuk e kemi të aktivizuar. Shpresa ime ishte të zbrazej lista e ndryshimeve në pritje dhe pastaj ta hiqnim këtë formën agresive që kemi dhe të aktivizonim Automoderatorin e mbase pastaj të përqëndroheshim te përmbajtja e faqeve si WP:Kontrolluesit apo titulli i tyre që kanë vite pa u prekur. Por meqë zbrazja e listës po merr kohë përtej parashikimeve, besoj se mund të përfitojmë sa mundemi nga ndryshime si ky që propozon. :Në lidhje me stemën, unë e shoh me L. Mos ndoshta je gabuar? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 gusht 2025 15:07 (CEST) ::Përshëndetje sërish @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], ::E di që duhet të përdorim sa më shumë fjalë shqip, por fatkeqësisht, siç ndoshta e di edhe vetë, shumë terma në anglisht kanë një kontekst specifik që në shqip maksimumi mund t'u gjejmë një përkthim të përafërt, por jo fiks atë që duhet. Për shembull, fjala "section" nuk ka një përkthim të drejtpërdrejtë. Mund të përdorim "paragraf", që në fakt është përkthimi i "paragraph", ose ta "shqipëzojmë" në "seksion", siç kam bërë edhe unë. Edhe unë jam kundër këtyre shqipëzimeve, por fatkeqësisht një përdorues në shqip kupton më lehtë "section" apo "seksion" sesa "pjesë". Ose disa fjalë nuk mund t'i përkthesh dot fare, si p.sh. "cache". Thjesht jam duke shpjeguar pikëpamjen time dmth, se pse kam favorizuar terma të huaj. Megjithatë, së fundmi kam filluar të shkruaj sa më shumë shqip që të jetë e mundur gjithsesi, dhe i kam ndërruar termat e huaj. Ndërsa për njehsimin, edhe unë e kam pikë të dobët. Madje sa herë që gjej një përkthim më të mirë për një term, kthehem pas dhe i përditësoj të gjitha përkthimet e mëparshme që të jenë të njehsuara. Kështu që pa merak, e kam parasysh. ::Bie dakord me ty që sistemi i kontrollimit strikt duhet të hiqet dalëngadalë. Për mua ka qenë arsyeja pse nuk kam redaktuar në Wiki-n shqip tërë këto kohë, dhe vetëm pasi u bëra kontrollues, fillova të redaktoj. Është demotivues (?) fakti që çdo redaktim duhet shqyrtuar, pasi mendoj që psikologjikisht njerëzit motivohen më shumë kur i shohin ndryshimet e tyre të publikohen direkt. Do të përpiqem të ndihmoj dhe aty, që të shqyrtohen sa më shpejt redaktimet e pashqyrtuara dhe të ndërrohet modeli. ::Sa për logon, ashtu më shfaqet vërtet, e çuditshme. Kontrollova burimin e faqes dhe duket se serveri është duke i ofruar shfletuesit tim [https://sq.wikipedia.org/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-sq.svg këtë imazh]. Nuk e di si duket te ti. [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhulianoo|diskutimet]]) 29 gusht 2025 16:52 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]], unë shoh këtë: https://sq.wikipedia.org/static/images/project-logos/sqwiki.png :::Ndoshta po e kontrollon nga celulari? :::Unë do të kisha vajtur me "pjesë". Ne e përdorim dhe në jetën e përditshme "Pjesa hyrëse/mbyllëse". ''[[:en:WP:BE_BOLD|S'duhet të kemi frikë]]'' të flasim shqip dhe nëse shumica nuk flasin. Kjo thjesht parimisht se në përgjithësi jam dakord me ty dhe prandaj nuk kam ndërhyrë në përkthimet që ke bërë. Aktualisht kanë mbetur vetëm 400 redaktime për t'u kontrolluar. Me një angazhim të fundit mund t'i përmbyllim e t'i hapim rrugë ndryshimeve në lidhje me procedurat e shqyrtimit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 gusht 2025 18:57 (CEST) == A lejohet kjo forme emri? == https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Renamed_user_7aef79ad6a85ea8e0f85754cb4d4a1a456711e2a07cec57fd3c469f472bb41e6 .- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 gusht 2025 02:34 (CEST) :Po. Është pjesë e ''[[en:WP:VANISH|WP:VANISH]]''. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 gusht 2025 15:08 (CEST) ::Ne rregull. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 gusht 2025 15:19 (CEST) == Faqet e pashqyrtuara == Unë fillova sot, shpresoj që edhe të tjerë të ndihmojnë në zbrazjen e kësaj liste. Janë rreth 2415 artikuj të pashqyrtuar. [[Speciale:UnreviewedPages]] Etiketoni të tjerë që mund të ndihmojnë; @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Zbulimi|Zbulimi]], @[[Përdoruesi:AT44|AT44]], @[[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]], @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 gusht 2025 02:44 (CEST) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], faleminderit për angazhimin! Hera-herës mundohem të kontrolloj dhe aty, megjithëse më së shumti përpiqem të zeroj listën e ndryshimeve në pritje te artikujt e shqyrtuar. Pyetja është a munden përdoruesit jo-administratorë të bëjnë kontrollime te ajo listë? Kam një përshtypje që nuk munden por mund të gabohem. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 gusht 2025 18:58 (CEST) ::Lejohet për redaktorë, kontrollues e adminë. Të etiketuarit këtu kanë privilegje për të vepruar. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 gusht 2025 19:15 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 shtator 2025 22:49 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == Rekomanduesi bezdisës i listave për krijim të artikujve sllavë është kthyer == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E bllokova këtë IP, por sigurisht do kthehet me ndonjë tjeter. Rasti 1; https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=P%C3%ABrdoruesi_diskutim%3AFallbackintoreality&diff=2829531&oldid=2825947. Rasti 2; https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=P%C3%ABrdoruesi_diskutim%3ALanceloth345&diff=2829530&oldid=2826704. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 2 shtator 2025 06:30 (CEST) == This Month in Education: August 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 8 • August 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Bootcamp Wikipedia in Classroom|Bootcamp Wikipedia in Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Brazil launches campaign about Open Science on Wiki|Brazil launches campaign about Open Science on Wiki]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins|Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI|Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From a Curious Student to a Wikimedia Leader|From a Curious Student to a Wikimedia Leader]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators|From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Higher education with Wikipedia in Spain|Higher education with Wikipedia in Spain]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal|Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network|Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/The brains behind Wikipedia|The brains behind Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers|Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point|Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers|Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia vs AI at La Trobe University|Wikipedia vs AI at La Trobe University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers|St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna|Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education|In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer|Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 2 shtator 2025 17:16 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29205629 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 shtator 2025 03:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 shtator 2025 19:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == Books & Bytes – Issue 70 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 70, July–August 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New collections: ** ''Times of Malta'' ** Africa Intelligence ** Intelligence Online ** ''La Lettre'' ** ''Glitz'' * Spotlight: Wikimania <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/July-August 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 18 shtator 2025 15:16 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=29292435 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 shtator 2025 00:54 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 shtator 2025 22:51 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == This Month in Education: September 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 9 • September 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination|Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners|CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025|2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište|Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Breaking Barriers, Why open Knowledge matters|Breaking Barriers, Why open Knowledge matters]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach |Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan|Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia|Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Monográfico sobre Wikipedia en el aula, Revista Docere|Monograph on Wikipedia in the classroom, Docere Magazine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan|The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025|The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes|Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cultura libre en las aulas|Free culture in the classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia Rwanda Wiki clubs|Wikimedia Rwanda Wiki clubs]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 2 tetor 2025 17:10 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29344785 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 tetor 2025 19:22 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (9 tetor 2025, 14:36) == ju falenderoj per kohen dhe ndihmen tuaj. Ne vijim te parregullsive te raportuara, korrigjimet e duhura u kryen. ju lutem me ndihmoni te raportoj sa me mire informacionin sipas rregullave te vendosura. Edhe nje here faleminderit :@[[Përdoruesi:Parliamentary representative Musaraj|Parliamentary representative Musaraj]], përshëndetje! Artikulli që keni shkruar për [[Dr.Adanela Musaraj]] është i tëri në gjuhë të huaj. Mbase keni dashur ta shkruani te Wikipedia anglisht. Këtu artikujt duhet të jenë në gjuhën shqipe. Më shumë mbase mund t'ju informojë përdoruesi @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 tetor 2025 01:42 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 tetor 2025 20:58 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 tetor 2025 21:35 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == Growth News #35 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|frameless|class=skin-invert]] ''A quarterly update from the Growth team on our work to improve the new editor experience.'' === New releases === ==== English Wikipedia gets "Add a Link" Structured Task ==== We [[w:Wikipedia_talk:Growth_Team_features#"Add_a_link"_experiment_and_next_steps|released]] the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link|"Add a Link" Structured Task]] to 100% of accounts at English Wikipedia on Tuesday, September 2nd (before then it was available to 20% of accounts). ==== Growth features for Wikidata ==== After examining if the Growth features and Mentorship could be adapted to Wikidata, we activated the Growth features on [https://www.wikidata.beta.wmcloud.org/wiki/Wikidata:Main_Page Beta Wikidata] to allow for testing and discussion ([[phab:T400937|T400937]]). Although some features, like Suggested Edits, are Wikipedia-specific, the Growth team designed most features to be more wiki-agnostic. === Work in progress === ==== Revise Tone Structured Task ==== The Growth team is making progress on [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone|the technical architecture, onboarding design, and early user testing]]. We are targeting an A/B test before the end of this year, with constructive edits by newcomers as the primary success metric. ==== Add a link to more wikis ==== The machine learning team has been working on a new model that can suggest links to more languages, including Urdu, Chinese, and Japanese Wikipedias. [[phab:T404460|We are starting to release]] the “Add a Link” feature to Wikipedias that weren’t supported by the previous model. [[mw:Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]], which can be [[mw:Help:Growth/Tools/Add_a_link#Configuration|configured by the community locally]], increases the chance that a new contributor will make their first edit and then continue to participate in Wikipedia. === Research === The Growth team is involved in several research initiatives to help guide our future work: [[mw:Growth/Progression System|Progression System]] – We have [[mw:Growth/Progression_System#Design_Research|published]] initial findings from interviews with 10 English and French Wikipedia newcomers. The research examined motivations, challenges, and feedback on a prototype system intended to help editors build confidence, develop skills, and contribute more constructively over time. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Mobile Web Editing Research|Mobile Web Editing Research]] – This project combines quantitative and qualitative data, community feedback, and user journey analysis to identify possible ways to enhance the mobile editing experience. [[m:Special:MyLanguage/Research:Successful Newcomers Survey 2025|Newcomers Survey]] – This project surveys successful newcomers on English Wikipedia to understand their early editing experiences, tool use, and community interactions. === Community events === The Growth team participated in several community events to listen, share, and collaborate on improving newcomer experiences across Wikimedia projects. '''Wikimania - [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/RPBSEF/ Organizers as key partners to support newcomers' growth in our movement]''' This session invited organizers to share how they introduce newcomers to Growth features and the challenges they encounter. The discussion focused on common newcomer questions and opportunities to strengthen collaboration in supporting new editors. '''Wikimania - [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/review/VCSCUVJCGFRNY89TTKXRVFMGYMWPMSXT Lightning Talk: Structured Tasks]''' This talk demonstrated how Structured Tasks help newcomers take their first successful steps on Wikipedia. It shared impact data, community configurations, and a demo of “Add a Link,” illustrating how these tasks make editing more accessible and sustainable, particularly for mobile contributors. '''Wikimania - [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors]''' With active editor numbers declining, the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Strategy|Contributors Strategy]] aims to create a clearer, more engaging path for participation. This session, led by the WMF Contributors group with involvement from the Editing, Growth, Moderator Tools, and Connection (formerly Campaigns) teams, highlighted efforts to streamline contributor experiences, offer structured and mobile-friendly workflows, and foster meaningful engagement. Participants learned about ongoing initiatives and shared feedback to help shape a more inclusive and sustainable future for Wikimedia contributors. '''CEE Meeting - [[metawiki:Wikimedia_CEE_Meeting_2025/Submissions/Retaining_beginners_and_improving_content_moderation:_an_inclusive_and_sustainable_future_for_Wikipedia_contributors|Retaining beginners and improving content moderation: an inclusive and sustainable future for Wikipedia contributors]]''' Many communities face a decline in volunteer engagement. Newcomers often leave soon after joining, while experienced editors struggle to manage increasingly complex workflows and overwhelming backlogs. We presented the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Strategy|Contributors Strategy]] and the different features and workflows that can help communities to address these challenges. We listened to the specific needs of the CEE communities to help guide the Contributors teams' work. ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 22 tetor 2025 12:23 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=29457883 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 tetor 2025 20:30 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == This Month in Education: October 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 10 • October 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025|"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer|A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Debating open science and scientific dissemination in Brazil|Debating open science and scientific dissemination in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta|Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025|India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/JDACA & Amman Arab University|JDACA & Amman Arab University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/New starting page for Wikipedia users had been launched in September|New starting page for Wikipedia users had been launched in September]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset|Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia MKD’s Education Program activities for October|Wikimedia MKD’s Education Program activities for October]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp|Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania|Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 2 nëntor 2025 07:05 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29511272 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 nëntor 2025 20:33 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kampionati Botëror i Futbollit 2014]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2870945|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kampionati Botëror i Futbollit 2014]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20n%C3%ABntor%202025,%2012:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 nëntor 2025 13:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kampionati Botëror i Futbollit 2006]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2870951|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kampionati Botëror i Futbollit 2006]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20n%C3%ABntor%202025,%2013:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 nëntor 2025 14:02 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 nëntor 2025 21:37 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == Emrat në gjuhë të huaj == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], ky [[Përdoruesi:我是啊啊啊啊啊啊啊啊啊啊]], [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Titujt_e_artikujve#Emrat%20n%C3%AB%20gjuh%C3%AB%20t%C3%AB%20huaj ka emër në gjuhë të huaj]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 nëntor 2025 21:21 (CET) :Emrat e përdoruesve lejohen të jenë në çdo gjuhë për sa kohë nuk janë fyes. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 nëntor 2025 00:09 (CET) ::Në rregull. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 nëntor 2025 00:34 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 nëntor 2025 18:26 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == Books & Bytes – Issue 71 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 71, September–October 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * Spotlight: 1Lib1Ref 2025 in Nigeria * Frankfurt Book Fair * Tech tip: Wikipedia Library access template <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/September-October 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 18 nëntor 2025 16:22 (CET)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=29611655 --> == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 19 nëntor 2025 14:44 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 nëntor 2025 16:56 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == Kërkesë për masa == Hej, a mund ta bllokosh përdoruesin Sojetz? Bëhet fjalë për Goelian, duhet të ta kujtojë nga më herët mendoj, dhe me këtë llogari ai ka shkaktuar sërish shumë dëm, pasi është vetëm duke zhvendosur gjëra. Shumë gjëra janë kthyer tashmë mbrapsht / janë rivendosur, sidomos nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim P.]] dhe Edukatori. Ai thjesht nuk po sjell asnjë kontribut përmbajtësor që na çon përpara. Me shumë gjasë do të kthehet sërish me një llogari të re — por a mund të bëjmë diçka që çdo llogari e re të mos marrë menjëherë pas disa ditësh regjistrimi të drejtën për të bërë ndryshime kaq të gjera si zhvendosjet? (Ose që ti ta nisësh këtë çështje në vendin e duhur / ta propozojmë për diskutim? Unë nuk e di ku tjetër ta ngrë këtë.) Faleminderit shumë për mirëkuptimin! [[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 26 nëntor 2025 19:30 (CET) Një problem të lidhur, pra që zhvendosjet nuk mund të kthehen gjithmonë aq lehtë mbrapsht, e kisha përmendur në lidhje me Goelia/Dribbler që para afërsisht 4 vitesh, përndryshe (https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Qendrimi15#Kujdes). Dhe për informacion, llogaritë e Dribblerit në fakt duhet të bllokohen në nivel global [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/Dasgut][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/Nixfer], por nuk dua të humbas kohë këtu.--[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 26 nëntor 2025 19:56 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 nëntor 2025 21:02 (CET) ::@[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]], përshëndetje! Pjesë e doktrinës së përgjithshme Wiki është se ndëshkimet përgjithësisht duhet të përdoren si mjet ndalues, jo ndëshkues. Duke gjykuar nga kontributet e tij, përdoruesi në fjalë ka mbi 1 muaj që nuk është aktiv dhe disa prej tyre ngjan të kenë qenë të dobishme. Në këto kushte besoj se është më me vend që të ruhet si përdorues e mbase të ndërmerren masa në çastin që mund të fillojë të bëjë veprime që janë dukshëm me qëllime keqdashëse. Në lidhje të tërthortë me diskutimin tënd, sidomos nxitur nga diskutimi që ke përmendur më sipër me mua e Qendrimin, mbase mund të kesh interes për [[Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli i ndryshimeve në pritje|këtë diskutim]] që po zhvillohet këto ditë në Kuvend. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 nëntor 2025 21:49 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Deçani]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2875645|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Deçani]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20n%C3%ABntor%202025,%2001:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 nëntor 2025 02:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Paraket me bark të kuqërremtë]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2875824|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Paraket me bark të kuqërremtë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20n%C3%ABntor%202025,%2000:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 01:29 (CET) == Pyetje nga [[User:Maria0.0111|Maria0.0111]] te [[Ermal Rama]] (28 nëntor 2025 02:17) == Pershendetje. Do deshiroja te publikoja foto te filmave dhe teatrove te z.Ermal Rama e me shume informacione ne lidhje me jeten e tij artistike po nuk e di se si . Faleminderit --[[Përdoruesi:Maria0.0111|Maria0.0111]] ([[Përdoruesi diskutim:Maria0.0111|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 02:17 (CET) :Përshëndetje, @[[Përdoruesi:Maria0.0111|Maria0.0111]]! Materialet multimediale duhen ngarkuar te [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikimedia Commons]. Atje do të gjeni një buton për ngarkimin te lidhjet majtas dhe më pas do të udhëzoheni për vijimin e punës gradualisht. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 02:19 (CET) ::pershendetje ::Faleminderit per sugjerimin tuaj . ::E ndoqa sugjerimin tuaj , ndoqa hapat por asnjera nuk me dergoi me pas ne Faqen Ermal Rama Wikipedia per te shtuar foto te shfaqeve teatrale e filmave per te pasuruar keshtu me shume faqen e Ermal Rama me me shume informacione e foto . ::Faleminderit [[Përdoruesi:Maria0.0111|Maria0.0111]] ([[Përdoruesi diskutim:Maria0.0111|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 02:40 (CET) :::Te artikulli [[Ermal Rama]] keni një buton për ngarkimin e fotografive, pasi e hapni për redaktim. Aty mund të kërkoni për fotografitë që keni ngarkuar në Wikimedia Commons (duke supozuar se i keni ngarkuar tashmë atje). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 11:09 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Eurofederalizmi]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2876025|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Eurofederalizmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20n%C3%ABntor%202025,%2021:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 22:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Cirili i Jeruzalemit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2876690|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Cirili i Jeruzalemit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202025,%2011:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 nëntor 2025 12:09 (CET) == This Month in Education: November 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 11 • November 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026|Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Highly productive autumn education activities in Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Wiki Science Competition in Albania and Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Wiki Workshop 2026 Call for Contributions]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 nëntor 2025 14:46 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29716809 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Azia]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2876938|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Azia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20dhjetor%202025,%2014:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 dhjetor 2025 15:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Antarktiku]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2876940|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Antarktiku]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20dhjetor%202025,%2014:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 dhjetor 2025 15:31 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 dhjetor 2025 19:57 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hilariusi]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2877790|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hilariusi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20dhjetor%202025,%2019:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 dhjetor 2025 20:19 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vasili i Kajserit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2877811|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vasili i Kajserit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20dhjetor%202025,%2019:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 dhjetor 2025 20:32 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjoni i Kryqit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2878240|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjoni i Kryqit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20dhjetor%202025,%2001:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 dhjetor 2025 02:40 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 dhjetor 2025 18:45 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == Veç sa për arsyetim == Kur e "përfundova" procesin e grisjes tek "[[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Agron Rexhepi]]", unë e llogarita që meqë u kërkua nga subjekti disa herë të fshihet artikulli, do të ishte e drejtë. Kërkoj falje. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 12 dhjetor 2025 09:46 (CET) :Asnjë problem. Kërkesa në fjalë i ka aktualisht 2 vota pa tënden. Nëse voton, bëhen 3 e mund të vazhdosh lirshëm me grisjen. Në fakt sasia e faqeve te [[WP:FG]] po kthehet në problem të mëvetësishëm. Aktualisht jan :kaluar 50. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 12 dhjetor 2025 11:20 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 dhjetor 2025 20:02 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == This Month in Education: December 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 12 • December 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages|WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wiki in schools - Architecture and Open Heritage|Wiki in schools - Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context|What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge|WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina|Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University |WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição|Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025|Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClubs and educational partnership in Albania|New WikiClubs and educational partnership in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania|New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025|Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop|Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17 dhjetor 2025 15:22 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29814101 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 dhjetor 2025 22:45 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 janar 2026 20:33 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 janar 2026 21:29 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == editor? == I likely don't need it, but someone else already revoked "reviewer", so my "editor" flag wasn't duplicating. — [[User:Xaosflux|<span style="color:#FF9933; font-weight:bold; font-family:monotype;">xaosflux</span>]] ^{[[User talk:Xaosflux|<span style="color:#009933;">Talk</span>]]} 21 janar 2026 14:36 (CET) :Hello, Xaos! As you have already noticed, we recently voted on a new consensus/policy on how to grant reviewer rights. We gave a month of grace period for users that wanted to keep that right to reach the new minimum limit (by doing 10 reviews) and then removed it from users which had been granted it accidentally or were no longer active. After the vetting process was over, I noticed that the editor user right duplicated with 99% similarity the reviewer user right so I started manually removing it from users that had it. A few moments after I had started that process, I was made aware that the editor right was granted automatically, completely nullifying my efforts and the newly reached consensus so I re-granted it to the 20 users I removed it from and opened a Phab request to handle it further upstream: {{Phab|T415196}}. :Funny enough, I was just about to come and write you a message regarding this task, as I've done in the past when opening similar ones, and I was surprised to see your name on the notifications. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 janar 2026 15:14 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 janar 2026 22:17 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == This Month in Education: January 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 1 • January 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto "25x25" llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 janar 2026 19:26 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29951116 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mali i Zi]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2893838|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mali i Zi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20janar%202026,%2003:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 janar 2026 04:01 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Salvador Dalí]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2893841|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Salvador Dalí]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20janar%202026,%2003:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 janar 2026 04:08 (CET) == Books & Bytes – Issue 72 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 72, November–December 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * Renewed partnerships * Spotlight: Strengthening Wikimedia Collaborations with and for Open Science <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/November-December 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 29 janar 2026 13:44 (CET)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=29991504 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Naurua]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2894650|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Naurua]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20janar%202026,%2017:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 janar 2026 18:10 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arbëreshët në Itali]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2894655|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arbëreshët në Itali]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20janar%202026,%2017:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 janar 2026 18:14 (CET) == Table of pages with the most Linter errors == I ran a database report of the pages with the most Linter errors, as of a few minutes ago. It is at this [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=P%C3%ABrdoruesi:Jonesey95/sandbox&oldid=2894890 permanent link]. If you fix all of the errors on those 299 pages, you will fix 1,729 errors. I have not been able to figure out a set of errors related to [[:Template:fossil]] and a couple of related geological timeline templates. If you find those, I recommend skipping them for now. Some sort of unusual fix may be needed. – [[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]] ([[Përdoruesi diskutim:Jonesey95|diskutimet]]) 31 janar 2026 02:04 (CET) :Thank you very much! I'll treat that as a starting point soon. I'm looking at the templates first and then continuing with this. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 31 janar 2026 02:10 (CET) ::@[[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]], how would you fix the usage of the obsolete tag <nowiki><tt></nowiki> in these cases: [[Përdoruesi:Kurreshtja/koka/Arkiva/20]]? I have a lot of similar pages with the same usage. They all have either some kind of book/story citation or some kind of poetry. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 31 janar 2026 03:37 (CET) :::Actually, looking at it, maybe the tag should not be used at all. Those pages are filled with those kind of passages and only 10% of use utilize those tags. I will remove them altogether. (Maybe even the pages should be deleted themselves...) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 31 janar 2026 03:42 (CET) ::::That looks like a good choice. If in doubt about tt tags, check the Obsolete tags Help page for guidance. I often replace them with kbd tags on pages that seem abandoned. [[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]] ([[Përdoruesi diskutim:Jonesey95|diskutimet]]) 31 janar 2026 15:34 (CET) :::::@[[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]], do you think JWB could handle center and font obsolete tags with a good enough find and replace regex? The non-complex cases, I mean. Apparently all our obsolete tag errors are coming from those two tags. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 shkurt 2026 18:01 (CET) ::::::JWB could probably handle many cases. I have replacement regexes for hundreds of patterns. If you are a brave person, you can look at the gigantic mess that I use to do Linter replacements: https://en.wikipedia.org/wiki/User:Jonesey95/AutoEd/linter.js – [[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]] ([[Përdoruesi diskutim:Jonesey95|diskutimet]]) 2 shkurt 2026 00:43 (CET) :::::::Haha, thank you! I will treat that as a starting point for inspiration if I see some repeating patterns. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 2 shkurt 2026 17:23 (CET) ::::::::@[[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]], hello! I wasn't expecting to be back so soon. I was working through [[Speciale:LintErrors/obsolete-tag]]. I managed to reduce the list significantly, though I wasn't able to bring it below ~60 pages. I'll be moving on to the last remaining category shortly ([[Speciale:LintErrors/missing-end-tag]]). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shkurt 2026 19:15 (CET) :::::::::Good work. I fixed a few center tags. There is help for center tags at [[:mw:Help:Lint_errors/obsolete-tag]]. You sometimes have to try different fixes using Preview until you find one that works. [[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]] ([[Përdoruesi diskutim:Jonesey95|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 02:13 (CET) ::::::::::Thank you! Yes, it's only through those help pages that I've been able to do what I've done. Many times I am able to fix the problem but is not really a fix since it changes the original layout, sometimes drastically. I'm continuously trying to memorize different "patterns" from your contributions though. That and the good ol' trial and error. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 02:27 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pierre Kalulu]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2895258|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pierre Kalulu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20janar%202026,%2019:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 janar 2026 20:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Heckler & Koch MP5]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2895277|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Heckler & Koch MP5]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Adresë e papërshtatshme|Adresë e papërshtatshme]] - Referimet shfaqin këtë problem kur kanë kanë vlerat unfit ose usurped për parametrin dead-url. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unfit URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20janar%202026,%2020:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 janar 2026 21:03 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 shkurt 2026 18:43 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjuha shqipe]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2897622|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjuha shqipe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shkurt%202026,%2017:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shkurt 2026 18:46 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Parku Kombëtar Bjeshkët e Nemuna]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2898296|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Parku Kombëtar Bjeshkët e Nemuna]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shkurt%202026,%2001:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 shkurt 2026 02:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Futbollisti Serb i Vitit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2898403|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Futbollisti Serb i Vitit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shkurt%202026,%2013:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 shkurt 2026 14:25 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 shkurt 2026 00:30 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Major League Soccer]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899417|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Major League Soccer]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20shkurt%202026,%2002:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 shkurt 2026 03:50 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 shkurt 2026 20:17 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Çmimi i madh i Hungarisë 2015]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900995|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çmimi i madh i Hungarisë 2015]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20shkurt%202026,%2023:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 00:01 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Çmimi i madh i Bahrainit 2009]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2901021|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çmimi i madh i Bahrainit 2009]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20shkurt%202026,%2023:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 00:59 (CET) == Mos duhet te falenderoj per gabimet == Ku qendron mungesa e konstruktivitetit zoteri! Mos duhet te lutem dhe perulem edhe kur ben gabime dhe ngaterresa me provimin e veglave. Wikipedia nuk eshte fusha jote e eksperimentimit me veglat automatike. Sado qe te kesh inate te vjetra, Wikipedia nuk eshte prona jote se je burokrati i wikipedise shqipe. Eshte hapsira e te gjitheve per te kontribuar. Nese kam bere dicka gabim korrigjoje me argumentim sic edhe ta argumentova, por mbase nuk e ke pare shkrimin mbrapa tekstit automatik te kthimit (shpresoj te jete keshtu!). Ose po nuk pranon qe une te shkruaj ne Wikipedine shqipe je gabim, hap nje faqe, apo blog personal dhe je i lire te ftosh dhe pranosh ke te duash. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 01:10 (CET) :T'u përgjigja ku shkrove te përmbledhjet e redaktimit. Me gjithë respektin, bllokimi do të vijë në kohëzgjatje të vazhduar nëse vazhdon të shpërfaqësh [[w:en:WP:OWN|WP:OWN]]. Ke një kohë të gjatë që e bën [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Kur administratori eshte "vandalist"|duke nisur që nga 2016]] (madje në të shkuarën e afërt ke kthyer dhe redaktime nga Jonesey95, një nga përdoruesit më të njohur në botë për rregullimet teknike) dhe pas 10 vitesh duhet të ndalojë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 01:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Çmimi i madh i Australisë 2009]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2901038|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çmimi i madh i Australisë 2009]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20shkurt%202026,%2000:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 01:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Korça]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902359|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Korça]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20shkurt%202026,%2008:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 shkurt 2026 09:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[RNK Split]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902379|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:RNK Split]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20shkurt%202026,%2008:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 shkurt 2026 09:35 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[FK Krshko]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902385|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:FK Krshko]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20shkurt%202026,%2008:43)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 shkurt 2026 09:43 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përmendoret në Ulqin]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902753|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përmendoret në Ulqin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20shkurt%202026,%2023:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 00:59 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[David Attenborough]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902757|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:David Attenborough]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shkurt%202026,%2000:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 01:11 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dancigu]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902856|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dancigu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shkurt%202026,%2012:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 13:52 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aeroporti i Kukësit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902857|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aeroporti i Kukësit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shkurt%202026,%2012:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 13:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Los Anxheles]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902866|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Los Anxheles]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shkurt%202026,%2013:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 14:01 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Toni Kroos]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904356|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Toni Kroos]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20shkurt%202026,%2017:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 shkurt 2026 18:37 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 shkurt 2026 20:03 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904533|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20shkurt%202026,%2000:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 01:42 (CET) == Kriminalistika ne Shqiperi == Pershendetje Klein. Ju keni bere redaktim e ndryshime te artikullit mbi Kriminalistiken ne Shqiperi. Titulli, terminologjia e disa fakte jane edituar gabim e duhen korigjuar. Autori i materialit original eshte themeli i Kriminalistikes ne Shqiperi dhe burimi me i sakte i informacionit. Te lutem facilitoni procesin qe artikulli i duhur te publikohet. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 03:47 (CET) :Përshëndetje! Unë nuk kam bërë ndryshime te artikulli në fjalë për sa thoni, duhet të ketë ndonjë keqkuptim. Gjithsesi mund të ndërhyni duke shtypur butonin ''Redakto'' te artikulli dhe të kryeni ndryshimet e nevojshme. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 03:53 (CET) :Faleminderit per pergjigjen e shpejte. U mundova te vendos artikullin e duhur, po nuk me lejon te gris faqen. A ka ndonje menyre te shpejte per te copy paste te gjithe materialin? [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 03:56 (CET) ::Asgjë. Dëshiron të ndryshosh titullin apo përmbajtjen? Nëse dëshiron të ndryshosh titullin, mbase do të ishte më mirë të propozohej paraprakisht te faqja e diskutimit pasi ka pasur një diskutim për të (që mund të gjendet te arkiva e faqes së diskutimit në fjalë). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 03:59 (CET) :::Po titulli duhet ndryshur ne Kriminalistika ne Shqiperi dhe jo Shkencat mjekoligjore. Artikulli eshte specifik per Kriminalistiken. Babai im, Estref Myftari, me dha artikullin e duhur. Bera sugjerimin per editimin e materialit, po shoh qe fotot nuk jane upload correctly. A mund t’i hedhesh nje sy nese ke kohe? [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 04:38 (CET) ::::Mendoj që fotografitë e përmbajtja mund të trajtohen pasi të dakordësohet titulli. Te diskutimi që keni hapur te faqja shoqëruese e artikullit do të duhet të përmendni arsyet pse njëri titull është më mirë se tjetri nga një këndvështrim kuptimor, etimologjik, terminologjik, etj. Pastaj mund të vazhdohet me hollësitë e tjera si përmbajtja, fotografitë, e ndryshime të tjera edhe në nivel më kapilar. Duhet pasur parasysh se në ekosistemin e Wikipedia-s, edhe kur një çështje duket e qartë nga këndvështrimi i një përdoruesi, ajo mund të shihet ndryshe nga një tjetër. Për shembull, dikush mund të jetë i përqendruar te një artikull i vetëm dhe të kërkojë ndryshime specifike në të, ndërsa përdorues të tjerë që merren me kategorizimin apo standardizimin e përmbajtjes ndër gjuhë të ndryshme e shohin atë artikull si pjesë të një grupi shumë më të gjerë që duhet të ndjekë një standard të përbashkët. Diskutimi te faqja shoqëruese synon njësimin e këtyre interesave të ndryshme ndër përdorues të ndryshëm. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 10:28 (CET) :::::Feleminderit Klein. Kush jane perdoruesit qe bene ndryshimin? Cfare autoriteti profesional kane ata apo moderatoret tuaj te bejne editime te titullit e materialit pa baza shkencore? Kriminalistika dhe Shkencat mjekoligjore jane te ndryshme dhe perdorimi i njeres ne vend te tjetres ne artikullin e editur ul cilesine e materialit dhe kredibilitetin e Wikipedias. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 13:08 (CET) ::::::Gjithashtu, artikulli i propozuar (qe bazohet ne origjinalin perpara redaktimeve jokorrekte te 2022) jep pergjigjet per shqetesimet qe ti ngrite si arsyet e nderrimit te titullit ne këndvështrim kuptimor, etimologjik, terminologjik etj. Nese banon ne Shqiperi te ftojme per nje kafe qe t’i diskutosh keto me autorin e tekstit origjinal, Estref Myftari. Faleminderit dhe vleresojme ndihmen tuaj per hir te se vertetes e Kriminalistikes ne Shqiperi. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 13:58 (CET) :::::::Asgjë. Wikipedia nuk funksionon mbi bazën e autoritetit profesional apo titujve akademikë të redaktorëve. Nëse mendon se ka ndodhur një gabim, qasja më e mirë është të hapet një diskutim për këtë në faqen shoqëruese të artikullit, gjë që shoh se e ke bërë tashmë. Unë personalisht merrem më së shumti me pjesën teknike të projektit, jo përmbajtjen e artikujve. Do të përpiqem të etiketoj te diskutimi që ke hapur përdorues që janë më të profilizuar në përmbajtjet e artikujve. Një këshillë e përgjithshme është se gjërat në Wikipedia marrin kohë, në projektin tonë ku aktiviteti është më i ulët e numri i vullnetarëve më i vogël, kjo kohë është akoma më e gjatë. Diskutimet kërkojnë durim për t'u zhvilluar e familjarizim me politikat e përgjithshme të Wikipedia-s. Këtë e them se në një këndvështrim teknik, vë re se, padashje, redaktimi yt i fundit te artikulli e ka prishur krejt faqen, mbase nga nxitimi. Gjithsesi nuk prish punë, gjërat mund të rregullohen lehtësisht pasi diskutimi të përfundojë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 14:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Festivali Evropian i Këngës 2019]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2905349|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Festivali Evropian i Këngës 2019]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shkurt%202026,%2014:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 15:41 (CET) == Pastrimi i skedave jo të lira == [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi/Arkivi_24#Pastrimi%20i%20skedave%20jo%20t%C3%AB%20lira 1], Besoj se ka kaluar mjaftueshëm kohë të licensohen ato që kanë qenë për t'u licensuar ose tjetër. Jam '''për grisjen''' njëheri të materialeve multimediale të ngarkuara lokalisht që kanë mbetur. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 shkurt 2026 18:51 (CET) Në rregull, pajtohem. Me nderime: --[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 27 shkurt 2026 20:17 (CET) :Unë do të sugjeroja të presim, pasi një pjesë e këtyre materialeve, me shumë gjasë, duhen transferuar në Commons dhe jo fshirë. Kam parasysh veçanërisht disa skeda për të cilat e kam pyetur përdoruesin MGA73 në fund të diskutimit të lidhur më sipër, për të cilat nuk mora përgjigje. Duke qenë se ai është rikthyer edhe herë të tjera pas periudhash mungese, mendoj se është e arsyeshme t’i lëmë hapësirë për t'u shprehur dhe për të vijuar procesin aty ku ka mbetur kur të rikthehet. :Ndërkohë mund të fokusohemi te çështje të tjera mirëmbajtjeje. Personalisht, për këtë arsye jam marrë me zbrazjen e listave të gabimeve në kod. Nëse kalon një periudhë e arsyeshme dhe nuk ka reagim, mund ta etiketojmë vetë përdoruesin MGA73 dhe të vazhdojmë procedurën. :Mund ta bënim që tani atë gjë por po mendoja që të përmbyllnim çështjen e Automoderatorit, pasi lista e ndryshimeve në pritje për kontroll ka kaluar 400. Përkthimi i frazave të tij është përfunduar dhe rishikimi i tyre është rreth 50% drejt përfundimit; së shpejti do të duhet ta paraqesim për votim në Kuvend e ta aktivizojmë. :Shënim: Meqë në diskutim janë tërë administratorët aktivë, po gjej rastin të sjell në vëmendje ekzistencën e [[Speciale:FaqeTëPakategorizuara|këtyre artikujve]]. Një pjesë e mirë e tyre duhen kaluar te [[WP:GËRSHËRËT]] por një pjesë kanë nevojë thjesht për vendosjen e një kategorie. Nëse ndokush gjen kohë të merret, do të ishte një rast i mirë për të zbrazur dhe një tjetër listë shumëvjeçare që ka shumë vite e mbushur. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 shkurt 2026 09:45 (CET) ::Mrekulli, botin e mirëpresim. Për mua është me rëndësi të mbyllet si çështje sa më shpejt, i grisëm ose i bartëm në Commons nuk ka rëndësi se si e bëjmë. Ka ardhur koha që ca gjëra që i kemi nisur shumë kohë më parë, të kalojmë në përfundimin e tyre. Po e etiketoj pasi nuk e nisëm diskutimin te Kuvendi por këtu; [[Përdoruesi:MGA73|MGA73]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 28 shkurt 2026 16:50 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 mars 2026 18:51 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == This Month in Education: February 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 2 • February 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 3 mars 2026 12:55 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30155806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 mars 2026 19:52 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == Books & Bytes – Issue 73 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 73, January–February 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * Four new partnerships * User survey thanks <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/January-February 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 11 mars 2026 13:06 (CET)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30224864 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 mars 2026 20:35 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve == Hej, jam duke e vërejtur një trend shqetësues të organizatave (ose individëve në emër të atyre organizatave) duke shkruar artikuj për vetveten. Mendoj se duhet ta trajtojmë pak më seriozisht këtë punë. A mendon që mund t'i mobilizojmë pak forcat në atë drejtim? [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 20 mars 2026 22:33 (CET) :Në fakt që kur Wikipedia mori njohje, ky ka qenë problemi kryesor në të gjitha gjuhët gjatë gjithë kohës. Sigurisht ka periudha kur hovi është më i madh nxitur nga faktorë të jashtëm (fushata politike, ngjarje të tjera me rëndësi, periudhë pushimesh, etj.) E drejtë është të jemi më të kujdesshëm por pa pasur shabllone karakteristike për rastet (''patterns''), është e vështirë të bëjmë gjë përtej kujdesit të shtuar. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 mars 2026 18:19 (CET) ::Fillova duke krijuar një stampë për njoftim tek përdoruesit ofenduesë që t'ia kujtojmë rregullat më lehtë dhe më shpejt (gjendet tek {{tl|uw-reklama1}}), dhe po mendoj të vazhdoj sipas sistemit UW që e ka për momentin enwiki. Ndoshta një udhëzues për redaktorët e tjerë që të mund t'a identifikojnë një faqe reklamuese, me shembuj (përdoruesi krijues ka të njëjtin emër si subjekti, toni lavdërues, mungesa e burimeve etj.)? [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 mars 2026 21:02 (CET) :::Po, ndihmon mendoj. Rrënja e problemit te ne në fakt është pak më thellë: Wikipedia shqip nuk është shumë e qartë në çfarë përbën shquarësi dhe cilat burime janë të besueshme. Këto janë pika ku duhet një përqasje organike pasi adoptimi i rregulloreve nga jashtë nuk ndihmon shumë. Fjala bie, në një këndvështrim të përgjithshëm, rregullat për shquarësinë te EnWiki diktojnë që duhet të shkruajmë vetëm për entitete të cilat janë përmendur në burime të tjera parësore serioze e të besueshme dhe ku janë përmendur në një mënyrë jo të tërthortë. Në parim, ky duket rregull shumë i mirë. Kur e sheh të vënë në jetë në kulturën shqipfolëse ama, rregulli fillon e bëhet problematik. Publistika e kritika te ne nuk është aq aktive sa të shkruajë vazhdimisht për njerëzit tanë të njohur në morinë e ndryshme të fushave shkencore, sportive, kulturore e artistike që ekzistojnë. Nëse qëllon që profesioni yt të jetë diçka që ka lidhje me ekranin, e ke një shans që emri të të përmendet diku por për këdo tjetër në fusha të ndryshme, qoftë dhe vetë kineastët puna e të cilëve qëllon të jetë pas ekranit, mundësitë janë të vogla që diku (dhe jo kudo por në faqe të cilësuara serioze e të besueshme) të gjendet informacion për ta në mënyrë të bollshme sa për të justifikuar shkrimin e një artikulli sipas rregullave të përmendura. Shumë entitete të njohura lokalisht mbeten pa artikuj pasi nuk janë aq të njohur sa për ta të shkruajë shtypi botërorë e ai lokal është pak aktiv. Nëse duam të zgjidhet me rrënjë si problem, duhet të përpiqemi t'i japim përgjigje çështjeve të mësipërme fillimisht e pastaj mund të thellohemi te mënyrat se si do t'i aplikojmë rregullat e nxjerra. Po gjithsesi deri atëherë vegla të tilla si stampat për paralajmërime ndihmojnë. (Edhe pse shpeshherë ndodh që subjekte të ndryshme të cilave u vendosen stampat në fjalë të kundërshtojnë menjëherë duke kërkuar me shpejtësi bazën objektive të standardeve që u përdorën për të përcaktuar shquarësinë tyre të pamjaftueshme.) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 22 mars 2026 02:45 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 mars 2026 17:51 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 mars 2026 21:25 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == This Month in Education: March 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 3 • March 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia & Libraries: Building New Contributors|Wikipedia & Libraries: Building New Contributors]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 prill 2026 12:21 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30317659 --> == Problem me nje bllokim te pjesshem == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Perdoruesi nuk po bllokohet vetem ne redaktimin e Kuvendit edhepse selektova Partial, por Sitewide, poashtu shtova URL; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi. Spo funksionon si duhet. Shih; https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:Blloko/GLOBALIST_LIBERTARIAN . E terhoqa bllokimin teresisht per momentin. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:29 (CEST) :Info shtese; [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kuvendi&action=history 1], [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Grisja%20e%202t%C3%AB%20ABUZIVE%20e%20Ermal%20Beqiri%20nga%20admin%20Leutrim.P 2]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:35 (CEST) ::Bllokimet e pjesshme në faqe specifike kryhen duke vendosur titullin e plotë të faqes, jo adresën e saj. Për shembull, për Kuvendin, do të duhej të vendosej "Wikipedia:Kuvendi". - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 prill 2026 01:25 (CEST) :::Ke të drejtë, në fakt e pata praktikuar më parë si duhej, por këtë herë isha në nxitim e gabova. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 4 prill 2026 10:15 (CEST) == Kategoria "Faqet me harta" == Siç po shihet një kategori po na del çuditërisht e palëvizshme kur përdoren hartat në artikuj. Kategoritë titullohen zakonisht në trajtë të pashquar, por kjo [[:Kategoria:Faqet me harta]] është në të shquar, dhe për t'i vendosur në kategorinë e duhur provova gjithçka, pa sukses. Siç po shihet kategoria është e lidhur ngushtë me veglën [[mw:Extension:Kartographer]] dhe modulin [[Moduli:Mapframe|Mapframe]]. Si administrator i ndërfaqes, a mundesh me kontrollu diku nëpër konfigurimet e Wikipedisë Shqip që kjo të rregullohet? Qëllimi është që kategoria automatike e hartave të kalojë në [[:Kategoria:Faqe me harta|Kategoria:'''Faqe''' me harta]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 17:54 (CEST) :UPDATE: e gjeta. thjesht po u dashka me e gjetë në TranslateWiki: [[TranslateWiki:MediaWiki:Kartographer-tracking-category/sq]] [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 18:01 (CEST) ::UPDATE APET: nuk funksionoi lol, a mundesh me m'ndihmu? [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 00:32 (CEST) :::Aktualisht të dyja kategoritë që ke përmendur dalin bosh. A mund të më japësh një artikull që është i kategorizuar gabim (dhe një përsëritje se si do të duhej të ishte kategorizimi i saktë)? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 prill 2026 00:49 (CEST) ::::kontrolloje edhe një herë. "Faqet me harta" si faqe ridrejton tek "Faqe me harta" ama pa ridrejtim i mban krejt artikujt për momentin -> {{No redirect|Kategoria:Faqet me harta}} [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 00:51 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], problemi qendron te fakti që ato artikuj përdorin stampa të vjetëruara. Provova thjesht të kopjoja kodin nga EnWiki në mënyrë shumë bazike për stampën {{tl|Komunë në Francë}}. Kategoria ndryshon te të gjithë artikujt e komunave të Francës. Kjo nuk është zgjidhja ideale pasi kështu thjesht na del kategoria në anglisht, gjithashtu stampat përkatëse mbeten në shqip ndërkohë që infrastrukturën teknike ne e ruajmë në anglisht dhe për më tepër artikujt janë të mbushur me parametra që do të konsideroheshin të vjetëruar kur të ndryshohej stampa (gjithashtu faqja e udhëzimeve duhet përditësuar) por çfarë dua të them është se rasa e kategorisë nuk është problemi i vërtetë. Problemi i vërtetë mbetet përditësimi i stampës në lidhje me homologen në anglisht. Kategoria e hollësitë e tjera janë thjesht pjesët e procesit më pas. Për momentin po e lë pa e kthyer ndryshimin që bëra te stampa që ta shohësh. Më pas po munde zhbëje redaktimin tim deri në një moment të dytë kur ti apo ndonjë tjetër të ketë mundësinë t'i futet me themel punës duke nisur nga ndryshimi i titullit të stampës në anglisht si punë e parë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 prill 2026 01:10 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 prill 2026 18:19 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == Integriteti i diskutimeve - Formatimi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], ju lutem, nëse mundeni, kini kujdes me formatimin gjatë diskutimeve. Më shumë se sa këshillë për ju vetë e kam në kontekstin e mbikëqyerjes së diskutimeve e rregullimit të çështjeve të formatimit dhe nga përdorues të tjerë "on the go" në mënyrë që të ruhet kohezioni e integriteti i tij (sigurisht pa i cënuar autonominë përdoruesve të tjerë apo pa i ndryshuar kontekstin e mendimit). Këtu kini parasysh që "less is more", pra s'ka nevojë për "fancy editing tricks" se zakonisht më shumë shtojnë rrëmujën për sytë se sa e rregullojnë. Mbase s'do të ishte keq dhe që kur diskutimet të zgjateshin tepër, të bëheshin disa përmbledhje në krye të tyre për të ruajtur koherencën. Wikipedia vuan së tepërmi nga diskutimet për sa i përket formatimit të tyre e, megjithëse kohët e fundit po punohet për të sjellë lehtësira teknike në atë drejtim, deri atëherë të bëjmë sa mundemi dorazi. Jua shkrova si udhëzim meqë jeni ndër administratorët më aktivë nëpër hapësirat e diskutimeve. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 9 prill 2026 12:27 (CEST) :E kam parasysh. Unë e bëj zakonisht për me i theksu fjalët e citume ama s'ka problem nëse e reduktoj pak. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 prill 2026 12:38 (CEST) ::S'e kam te ndonjë veçori konkrete e ndokujt. Thjesht hera-herës hidhini një sy diskutimit në tërësi duke u përqendruar te forma e gjatësia e blloqeve të tekstit. Shikoni nëse ka probleme me ''indentation'', nëse po bëhet tepër i gjatë e duhet përmbledhur apo hapur ndonjë nën-pjesë e re, nëse ndonjëri harron firmosjen apo përpiqet të sjellë lista a formatim teksti dhe e lë përgjysmë, nëse ndonjë përgjigje është e nënrenditur në vendin apo nivelin e gabuar... Sidomos kjo e fundit duhet pasur me kujdes e duhen rregulluar me të parë se tjetërson krejt ''sub-threads'' që vijojnë më pas. I gjithë qëllimi është të kemi diskutime që nuk i trembin përdoruesit e "rinj" të papërfshirë ende në to, përkundrazi, ua lehtësojnë përfshirjen duke i lejuar të marrin informacion për çfarë po flitet dhe çfarë është thënë deri në atë pikë ''at a quick glance'' dhe duke ua bërë të qartë ku ta vendosin përgjigjen/komentin që duan të vendosin.- [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 9 prill 2026 12:51 (CEST) == Pyetje nga [[User:Martinxx1|Martinxx1]] te [[Lufta e Nuseve]] (12 prill 2026 16:57) == Pershendetje te lutem me ndihmon dot me rivenien e logos ne faqen Lufta e Nuseve dhe Vera Grabocka, nuk e di pse mi hoqi? --[[Përdoruesi:Martinxx1|Martinxx1]] ([[Përdoruesi diskutim:Martinxx1|diskutimet]]) 12 prill 2026 16:57 (CEST) l1n71ancfsk4qhkhmkjb74vz18auuni 2940368 2940356 2026-04-12T16:27:38Z Klein Muçi 52109 /* Pyetje nga Martinxx1 te Lufta e Nuseve (12 prill 2026 16:57) */ Përgjigje 2940368 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi diskutim:Klein Muçi/Arkivi X}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 maj 2025 01:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == Ndihme == Pershendetje! Kisha kohe pa u futur ne Wikipedia, por po shoh se me eshte bllokuar adresa IP dhe s’po mundem te redaktoj. Me ndihmon dot? [[Përdoruesi:Dga2004|Dga2004]] ([[Përdoruesi diskutim:Dga2004|diskutimet]]) 25 maj 2025 14:24 (CEST) :@[[Përdoruesi:Dga2004|Dga2004]], përshëndetje! Çfarë mesazhi të paraqitet te i njëjti vend ku lexon për bllokimin? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 maj 2025 11:51 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] me rezultonte IP-ja e bllokuar, 192.168.100.7. Por duket se dicka eshte bere, ka ndryshuar. Po e provoj serish dhe komunikojme. Te falenderoj [[Përdoruesi:Dga2004|Dga2004]] ([[Përdoruesi diskutim:Dga2004|diskutimet]]) 26 maj 2025 13:35 (CEST) :::Gjasat janë që IP-ja është sërish e bllokuar pasi është pjesë e ndonjë game të gjerë IP-sh që janë bllokuar globalisht por meqë tani po më shkruan nga llogaria (je kyçur/logged in) nuk prekesh më nga bllokimi. Unë s'do të shqetësohesha shumë për bllokime të tilla për sa kohë redaktimi nga llogaria nuk është prekur. Gjithë të mirat! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 maj 2025 14:09 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 maj 2025 22:04 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == This Month in Education: May 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 5 • May 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania|Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania|Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May|Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program|Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop|Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia |The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje|Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 maj 2025 04:58 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28771448 --> == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|diskuto]]) 29 maj 2025 13:17 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Pyetje nga [[User:MZASLM64|MZASLM64]] nëpërmjet panelit të ndihmës (30 maj 2025 10:28) == Përshëndetje Mentor! Te lutem Kam bërë nje wikipedia biografi për nje dëshmor të atsheut Halil Habilaj dhe shpresoj te pranohet dhe njëkohësisht të përshtatet si e tillë. nuk di në do mundni të më më jepni një përgjigje? Faleminderit --[[Përdoruesi:MZASLM64|MZASLM64]] ([[Përdoruesi diskutim:MZASLM64|diskutimet]]) 30 maj 2025 10:28 (CEST) :Përshëndetje@[[Përdoruesi:MZASLM64|MZASLM64]]! :Unë nuk para merrem shumë me artikujt vetë por mbase @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të të ndihmojë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 2 qershor 2025 18:29 (CEST) ::@[[Përdoruesi:MZASLM64|MZASLM64]], E kam shikuar por a nuk është i njëjti, https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Leutrim.P#Faleminderit . Besoj se e kemi diskutuar tashmë dhe artikulli dhe përmbajtja janë aprovuar, po të duash të shtosh diqka më shumë, redaktimi është i lirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 qershor 2025 16:52 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 qershor 2025 01:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 qershor 2025 03:16 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 qershor 2025 01:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == Growth News #34 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|frameless|class=skin-invert]] ''A quarterly update from the Growth team on our work to improve the new editor experience.'' === Mentoring new editors === In February, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Mentorship 2|Mentorship]] was successfully rolled out to 100% of newcomers on English Wikipedia. Following this milestone, we collaborated with Spanish Wikipedia to expand Mentorship coverage to 70% of new accounts, with plans to reach 85% soon unless concerns are raised by mentors. ([[phab:T394867|T394867]]) === “Add a Link” Task – Iteration and Experimentation === Our efforts to improve and scale the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link|“Add a Link” structured task]] continued across multiple fronts: * '''Community Feedback & Model Improvements''': We’ve responded to community concerns with targeted changes: ** Restricting access to newer accounts ([[phab:T393688|T393688]]) ** Some links types were removed to align with recommendations written in the English Wikipedia Manual of Style ([[phab:T390683|T390683]]) ** Allowing communities to limit “Add a Link” to newcomers ([[phab:T393771|T393771]]) ** The model used to suggest the links was improved to ease its training ([[phab:T388258|T388258]]) * '''English Wikipedia rollout and A/B test''': We increased the rollout to 20% of newcomers, with analysis underway. Preliminary data suggests this feature makes new account holders more likely to complete an unreverted edit. ([[phab:T386029|T386029]], [[phab:T382603|T382603]]) * '''Surfacing Structured Tasks''': An experiment where we show “add a link” suggestions to newly registered users while they are reading an article is running on pilot wikis (French, Persian, Indonesian, Portuguese, Egyptian Arabic). Initial results are under analysis. ([[phab:T386029|T386029]]) === Newcomer Engagement Features === * '''“Get Started” notification''': Engineering is in progress for a new notification (Echo/email) to encourage editing among newcomers with zero edits. Early research shows this type of nudge is effective. ([[phab:T392256|T392256]]) * '''Confirmation email:''' We are exploring ways to simplify and improve the initial account confirmation email newly registered users receive. ([[phab:T215665|T215665]]) === Community Configuration Enhancements === Communities can now manage which namespaces are eligible for Event Registration via [[mw:Community Configuration|Community Configuration]]. ([[phab:T385341|T385341]]) === Annual Planning === The Wikimedia Foundation’s 2025–2026 Annual Plan is taking shape. The Growth and Editing teams will focus on the [[metawiki:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2025-2026/Product_&_Technology_OKRs#Contributor_Experiences_(WE1)|'''Contributor Experiences (WE1)''' objective]], with a focus on increasing '''constructive edits''' by editors with fewer than 100 cumulative contributions. === Get Involved === We value your insights and ideas! If you would like to participate in a discussion, share feedback, or pilot new features, please reach out on the relevant Phabricator tasks or [[mw:Talk:Growth|at our talk page]], in any language. ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 17 qershor 2025 20:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=28750629 --> == Kerkese per patrollues == Pershendetje Klein , uroj te jesh mire, ku mind te aplikoj per patrollues sepse me mbaroi afati i caktuar nga ty me pare? Faleminderit. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 19 qershor 2025 09:59 (CEST) :Shtroje kandidaturën këtu: [[WP:Kontrolluesit#Kandidatura për kontrollues]] [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 qershor 2025 22:15 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Sapo e shtova faleminderit.[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 21 qershor 2025 22:28 (CEST) == Oversized non-free files == Hi! I made [[Përdoruesi:MGA73/ReduceNonFree.js]] as a test because I wanted to make it easy to reduce the size on non-free files. As you can see at [[Përdoruesi:MGA73/Non-FreeOversized]] many of the non-free files are bigger than 100,000 px. That is the limit English Wikipedia has per [[:en:Wikipedia:Non-free_content#Image_resolution]]. I could not find a limit on sqwiki but I think files should not be too big. Do you know if there is a formal limit? If not I suggest that one is introduced. The script should make it easy to downsize the files. But it does not work because only admins can upload a new version of a file. Sadly I spend looooong time trying to find the error before I found out. You are welcome to test it. [[Përdoruesi:MGA73|MGA73]] ([[Përdoruesi diskutim:MGA73|diskutimet]]) 20 qershor 2025 21:02 (CEST) :Hi, I'm a reviewer on the project. Unfortunately there's no given limit to image size on Albanian Wikipedia, since the documentation is incredibly out-of-date here. I've been working to update it however any organized maintenance efforts in either mainspace or others is slow given our numbers. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 qershor 2025 22:28 (CEST) ::Hi [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]! Thank you! I suggest to use bots and scripts for tasks that can be fixed that way so humans do not have to spend time on it. And deleting files in [[Speciale:SkedaTëPapërdorura]] could be a good place to start. If the files are not in use and do not have a license or are non-free they should be deleted. The files in [[:Kategoria:Non Licensed Images]] should be checked. If there are not enough users the help out an alternative is to mass delete all the files. So for example leave a notice on Village Pump and say everyone have 30 days to check and fix files and all files not fixed at the end of that limit will be deleted. --[[Përdoruesi:MGA73|MGA73]] ([[Përdoruesi diskutim:MGA73|diskutimet]]) 21 qershor 2025 23:02 (CEST) :::Klein is currently on a WikiBreak, so I'd like to page @[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] for some help on this so we can sound the alarm with the other Albanian-speaking users. Right now our efforts have been focused on re-examining our featured articles (as evident by the [[Special:PermanentLink/2808642|notice message]] currently on the wiki for logged-in users). [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 qershor 2025 23:11 (CEST) ::::Pinging @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] since he's also a lot more active. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 22 qershor 2025 02:32 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:MGA73|MGA73]] I have raised this issue at the local Village Pump here for Albanian users to comment: '''[[WP:Kuvendi#Pastrimi i skedave jo të lira]]''' [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 24 qershor 2025 03:19 (CEST) == Standardizimi i artikujve të vendbanimeve në Shqipëri == Përshëndetje Klein, Jam duke punuar këto ditë me përpunimin dhe standardizimin e artikujve për vendbanimet në Shqipëri. Si shembull mund të marrësh [[Shtanën]] për të më dhënë vlerësim. Rreth kësaj teme kisha edhe disa pyetje: * Emërtimi i artikujve bëhet zakonisht me trajtën e shquar të emrit të vendbanimit (p.sh. ''[[Kukësi]]''). Kjo është në përputhje me rregullat, apo jo? Të vazhdoj kështu? * Për fshatra me emra të njëjtë, cila formë duhet të zgjidhet për emërtimin e artikujve: ** a) ''Emri i fshatit (emri i njësisë administrative)'' ** b) ''Emri i fshatit (emri i bashkisë)'' ** Mendoj se forma me bashkinë është më e qartë, dhe në rastet kur ka dy fshatra me të njëjtin emër në të njëjtën bashki, mund të përdorim njësinë administrative për dallim. Gjithashtu, a preferohet kllapa apo presja (si në Wikin anglisht) për këtë lloj diferencimi? * Në rastet kur një vend është njëkohësisht fshat/qytet dhe njësi administrative/bashki (si ''[[Kolshi (Kukës)|Kolshi]]'' dhe ''[[Njësia administrative Kolsh (Kukës)|Kolshi]]''), a preferohet që të bashkohen në një artikull (si në Wikin anglisht, p.sh. ''[[:en:Kukës]]'') apo të mbahen të ndara? Faleminderit paraprakisht për kohën dhe ndihmën! [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhulianoo|diskutimet]]) 21 qershor 2025 13:19 (CEST) :Kleini është në pushim për momentin, por për t'u përgjigjur pyetjeve: :* Artikujt për vendet gjithmonë titullohen në të shquar. :* Mënyra se si po përdoren kthjellimet e vendeve aktualisht është: shteti, pastaj bashkia, pastaj njësia administrative. Të shkruar me kllapa si në kthjellimet për [[Drinas (kthjellim)|Drinas]] dhe [[Arbanasi (kthjellim)|Arbanas]]. :* Evidente prej faktit që [[Tirana]] dhe [[Bashkia Tiranë]] janë artikuj të ndarë— jepi ndarazi lirisht. :[[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 qershor 2025 23:20 (CEST) ::Përshëndetje Arbër, ::Edhe pse sa dua unë e shumë të tjerë që të bashkohemi një ditë, teknikisht Drinasi duhet të diferencohet nga shteti, apo jo? Dmth Drinasi (Kosovë) dhe Drinasi (Shqipëri). [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhulianoo|diskutimet]]) 23 qershor 2025 10:42 (CEST) :::Teknikisht "Drinas" është emër alternativ për Ratkocin këtu n'Kosovë, prandaj nuk e di pse ka kthjellim. E pasna përzgjedhë një shembull shumë të keq... [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 23 qershor 2025 11:11 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 qershor 2025 01:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == This Month in Education: June 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 6 • June 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague|Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program|Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota|Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT|Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children|PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College|Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikimedia MKD's Workshops in June|Wikimedia MKD's Workshops in June]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival|Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 27 qershor 2025 09:19 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28903832 --> == Propozoj heqjen e privilegjeve të administratorëve joaktivë == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Unë besoj se është e rëndësisë së veqantë të propozojmë "heqjen e titullit" administrator për "administratorët joaktivë", dhe të kandidojmë përdorues aktivë për administratorë të rinjë. Administratorët joaktivë po na vënë në një situatë të palakmueshme. Nuk ështe në rregull t'i gëzosh gjithë ato privilegje dhe të mos bësh asnjë redaktim të vetëm për vite me radhë. Administratorëve veteran mund të u shtohet një stampë e veqantë te faqja tyre që tregon se perdoruesi kishte të drejta administrative në shenjë mirënjohje. P.sh ''Admin Badge Icon - 2 vjet 2 muaj''. Pra them të shqyrtohet aktiviteti i tyre (p.sh. asnjë redaktim apo veprim administrativ në 12 muajt e fundit), dhe në përputhje me praktikat e tjera të Wikipedias, t’u hiqen të drejtat nëse nuk ka arsye të forta për të mbajtur atë status. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 qershor 2025 16:47 (CEST) :Aktualisht rregullorja thotë se privilegjet u hiqen vetëm atyre administratorëve që nuk kanë kryer asnjë veprim për 2 vjet. Kjo është forma më bazike e rregullores në nivel global dhe meqë SqWiki nuk ka një rregullore të posaçme të veten aplikohen rregullat e përgjithshme. Unë kam propozuar në të shkuarën që rregulli të ndryshohet nga 2 vjet ne 1 dhe që veprimet të jenë administrative në natyrë, sepse ka anëtarë që thjesht bëjnë një redaktim çfarëdo – mjafton dhe t'i shkruajnë një mesazh dikujt vetëm një herë – dhe vazhdojnë të mbajnë në mënyrë jo aq konkrete privilegjet e shtuara. Kjo "fryrje artificiale" e numrit të administratorëve shkakton vështirësi te përdoruesit për të gjetur një administrator aktiv kur kanë nevojë për ndihmë si dhe jep një element artificial bllokimi për kandidaturat e reja pasi kushdo mund të argumentojë që një komunitet kaq i vogël sa i yni nuk ka nevojë për një numër kaq të lartë administratorësh. Pas propozimit tim pati diskutim por nuk u ndërmor kurrë ndonjë veprim konkret në lidhje me të. Kjo dhe për arsye se kontrollimi i veprimeve administrative është disi i vështirë: Ti mund të shohësh lehtësisht kontributet e dikujt por nuk ke një tabelë të mirëfilltë me të gjitha grisjet apo mbrojtjet që ai person ka kryer. Nëse do të vinim një rregullore të tillë, do të duhej që paraprakisht të siguronim një mekanizëm kontrolli për këtë gjë dhe pastaj të mund të nisnim ta aplikonim, përndryshe do të ishte thjesht një rregull fiktiv. [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 23#Kritere të reja për administratorët dhe burokratët|Këtu]] gjendet dhe diskutimi i shkuar në lidhje me këtë çështje. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 30 qershor 2025 11:47 (CEST) ::Atëherë insistoj që të paktën të jetë 1 vit dhe që veprimet të jenë administrative në natyrë. Të njejtat defekte i pashë edhe unë, ne të përditësojmë rregulloren njëherë e pastaj merremi me mekanizmin dhe fillojmë filtrimin. Duhet të i'a nisim diku. Nesër e lexoj më thellësisht atë diskutim.. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 1 korrik 2025 00:48 (CEST) :::Unë dakord jam. "Veprime administrative < 1 për 1 vit => degradim" Nëse dëshiron ta propozosh e të kalohet do të isha dakord. Thjesht duhet diskutuar paraprakisht me Kujdestarët në Meta pasi ata janë të vetmit që kanë mundësi të heqin privilegjet e administratorëve (burokratët mundet vetëm t'i japin). Nëse ata thonë se nuk kanë mekanizma për ta zbatuar atë gjë, edhe nëse pranohet këtu, do të refuzohet nga ata për pazbatueshmëri. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 korrik 2025 15:16 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Na duhet që dikush t'i krijoj dy stampa të reja. [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj_heqjen_e_privilegjeve_t%C3%AB_administrator%C3%ABve_joaktiv%C3%AB | Në fund të diskutimit i kam cekur në pikën 5] . Pasi i siguruam votat është e udhës që pas përditësimit të dy rregulloreve dhe mbylljes së diskutimit të merreshe me këtë pjesë (''Për paralajmërimet kemi një robot pak a shumë''). ::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 korrik 2025 01:08 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], si i imagjinon stampat në fjalë? Ke ndonjë shabllon të ngjashëm parasysh nga EnWiki ku mund të bazohem? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 korrik 2025 03:05 (CEST) :::Pika 5. "Na mbetet krijimi i stampës Stampa e ish-administratorit dhe Stampa e ish-burokratit, stampë mirënjohje për ish-administratorët që shtohet në krye të faqes në anën e djathtë, të jetë e ngjashme me "Administrator topicon". Këto stampa duhet të mund të shtohen apo hiqen në një faqe vetëm nga një Administrator/Burokrat." Une e imagjinoj në ngjyrë Ari (me ndonjë mundësi të shtohet periudha e të qenurit administrator pranë saj, ose klikimi i saj të qoj te faqja e kandidaturës të atij Admin-i). [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 korrik 2025 07:10 (CEST) ::::Krijova diçka që i përngjet një pllakate e mund të përdoret për administratorët e burokratët. Shiko njëherë si të duket te [[Përdoruesi:Klein Muçi/sandbox]]. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 korrik 2025 12:45 (CEST) :::::Besoj se kjo kryen punë, shumë mirë. Tani mund t'e mbylli diskutimin te Kuvendi. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 korrik 2025 23:11 (CEST) ::::::Stampa gjendet te {{tl|Service plaque}} dhe mund të përdoret tashmë. Ndryshimet nga propozimi origjinal janë që nuk është e stilit "topicon" dhe mund të përdoret/vendoset nga kushdo (limitimi i saj me filtra redaktimi vetëm për redaktorët do të ishte pak "over the top" duke qenë se aktualisht atë metodë e kemi shfrytëzuar vetëm për stampat e grisjeve, si stampa shumë të rëndësishme). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 gusht 2025 10:50 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 korrik 2025 01:40 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == Books & Bytes – Issue 69 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 69, May–June 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> In this issue we highlight a new partnership, Citation Watchlist and, as always, a roundup of news and community items related to libraries and digital knowledge. <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 1 korrik 2025 15:11 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=28917472 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 korrik 2025 02:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == Standard i dyfishtë == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Të jenë të dyja me titull të shquar apo të pashquar, sikur t'i standardizoje; [[Wikipedia:Administratorët]] dhe [[Wikipedia:Burokratë]]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 korrik 2025 01:10 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 korrik 2025 01:08 (CEST) ::Nga [[WP:Titujt e artikujve]]: {{xt|Është pajtuar që titujt e artikujve që janë emra apo '''kanë grupe emërore''' në Wikipedia shqip të jenë në '''trajtën e shquar, rasa emërore— mundësisht në numrin njëjës.''' }} [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 13 korrik 2025 12:57 (CEST) :::(https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia%3ABurokrat%C3%ABt&diff=2816046&oldid=2816022) {{U bë}} [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 korrik 2025 16:58 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 korrik 2025 22:08 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|diskuto]]) 16 korrik 2025 14:28 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Dyshim i një llogarie kukull == Ç'kemi Klein, jam t'u i vërejtë faqet që po krijohen. Së fundi u krijua një faqe e ''dytë'' për [[Dava Bulku|Davë Bulkun]] (që është subjekti i një votimi për grisje) tek [[Dava Bulku –Ambasadorja e Paqes nga Shqipëria në Bruksel]]. Faqen e parë e krijoi përdoruesi LILO SHEHU, dhe faqen e dytë e krijoi Toni910et. Jam shumë i sigurt që të dytë po vijnë nga i njëjti person, meqenëse po i shkelin të njëjtat rregulla (shquarësia e paqartë, burimet e cilësisë të ulët dhe të vetëpublikuara), dhe të dytë kanë arsyetuar veten kundër fshirjes me nëntitullin "[[Diskutim:Dava Bulku –Ambasadorja e Paqes nga Shqipëria në Bruksel#Arsye perse nuk duhet fshire|Arsye perse nuk duhet fshire]]" ose "[[Diskutim:Dava Bulku/Arkivi 1#Arsye për të mos e grirë artikullin|Arsye për të mos e grirë artikullin]]" në faqet përkatëse të diskutimit momentin kur iu shtua stampa për grisje. Nuk kemi checkuser-a për ta vërtetuar dhe nuk jam shumë i kuptueshëm me këtë aspekt të verifikimit, prandaj po të drejtohem ty me gjasa që mund të kesh më shumë dijeni për verifikim të IP adresës së këtyre. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 20 korrik 2025 03:36 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], ç'kemi? :) Fatkeqësisht administratorët nuk kanë informacion për IP-të e llogarive të përhershme (llogaritë e përkohshme janë llogaritë që përdorin përdoruesit kur nuk kanë një llogari). Siç e the, ne nuk kemi checkusers (rregullorja botërore e kërkon që të jenë minimalisht 2, mund të ofrohem unë një nëse ofrohet dhe një administrator tjetër për rolin) kështu që kërkesat për të duhet të bëhen në Meta te [[m:Steward requests/Checkuser]]. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 korrik 2025 02:36 (CEST) ::@[[Përdoruesi:AT44|AT44]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. Ndonjë vullnetarë?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 korrik 2025 07:00 (CEST) ::Në rregull, e shtroj unë kërkesën në Meta tash për tash. Ama do të ishte mirë me e pasë këtë punën e checkuserave të rregulluar dikur. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 25 korrik 2025 00:20 (CEST) :::Sapo të dalë dikush vullnetar që të bëhemi minimalisht 2, do të hap një votim në Kuvend atëherë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 korrik 2025 01:30 (CEST) ::::Përshëndetje, mund të paraqitem edhe unë, por nuk besoj se do të arrijmë minimumin prej 25–30 redaktorësh për miratim. - [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 29 korrik 2025 09:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:AT44|AT44]], ku i gjete këto vlera? Po përpiqesha të gjeja kushtet e shkruara diku por nuk ia dola. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 korrik 2025 11:12 (CEST) ::::::Tek [[:m:CheckUser_policy#Appointing_local_CheckUsers]]. - [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 29 korrik 2025 11:50 (CEST) :::::::Ah, e drejtë. 30 votues është e vështirë të gjenden për komunitetin tonë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 korrik 2025 12:10 (CEST) :::::::Ai kusht është për wikit me një Komitet Arbitrazhi, nuk vlen për ne sepse nuk e kemi një gjë të tillë. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 korrik 2025 12:10 (CEST) ::::::::Tek paragrafi i trete i referohet "wiki without an Arbitration Committee". - [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 29 korrik 2025 12:50 (CEST) :::::::::Dua të theksoj: "{{xt|On a wiki without an Arbitration Committee that meets the criterion above, '''or in a project where there is a preference for independent elections''', the community may approve local CheckUsers (stewards not counting as local CheckUsers) '''per consensus'''.}} :::::::::<small>''[Në një wiki pa një Komitet Arbitrazhi, '''ose në një projekt ku ka preferencë për zgjedhje të pavarura''', komuniteti mund të miratojë CheckUserë lokalë (duke mos numëruar kujdestarët si CheckUserë lokalë) '''sipas marrëveshjes.''']''</small> :::::::::Lejohemi të kemi marrëveshje në rast se preferohen zgjedhjet e pavarura. Obligimi nuk është që të presim për 25–30 persona, edhe pse do të ishte rasti më ideal. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 korrik 2025 23:23 (CEST) == Ndihmë në kontrollin e rregullimeve në artikuj == Përshëndetje, Klein! Para disa vitesh kam kërkuar ndihmën tuaj për kontrollin e artikujve. Tani kam mësuar disa fakte të reja, të cilat më kanë detyruar të azhurnoj informacionin në artikujt e mi, në mënyrë që të përputhet me realitetin. A mund të më ndihmoni në kontrollin dhe publikimin e rregullimeve të mia? Artikujt janë këta: https://sq.wikipedia.org/wiki/TVALB dhe https://sq.wikipedia.org/wiki/NimiTV Faleminderit! [[Përdoruesi:Krakozjabla|Krakozjabla]] ([[Përdoruesi diskutim:Krakozjabla|diskutimet]]) 21 korrik 2025 17:00 (CEST) :@[[Përdoruesi:Krakozjabla|Krakozjabla]], përshëndetje! :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ose @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] mund të të ndihmojnë më mirë në çështjet me artikujt. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 korrik 2025 02:38 (CEST) ::{{U bë}} Të dyja të shqyrtuara kohë më parë. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 korrik 2025 23:43 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 korrik 2025 01:41 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 korrik 2025 02:25 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == This Month in Education: July 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 7 • July 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025|Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Educational Outreach with Youth Centers in Albania|Educational Outreach with Youth Centers in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025|Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs|Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning|The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025 |When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD|Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia|Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Various programmes up and rolling with Charles University Prague|Various programmes up and rolling with Charles University Prague]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 gusht 2025 05:01 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29005310 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 gusht 2025 05:39 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 gusht 2025 01:28 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == [[Jose Kaimlett]] == Ciao carissimo Klein Muçi, come stai? Io bene, quì fa molto caldo. Per favore, potresti vedere se questa nuova pagina che ho creato sia a posto? Grazie mille di tutto, se vuoi, ti posso aiutare in Italiano e Portoghese. Buone vacanze e a presto. [[Përdoruesi:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Përdoruesi diskutim:Rei Momo|diskutimet]]) 13 gusht 2025 08:55 (CEST) :Ciao Rei! :Sì, è tutto a posto. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 30 gusht 2025 10:57 (CEST) == Pyetje nga [[User:MARIO ROSHI|MARIO ROSHI]] nëpërmjet panelit të ndihmës (15 gusht 2025 10:17) == HAPA NJE FAQE ZYRTARE ME EMRIN TIM I KA FUTUR TE GJITHA TANI SE DI A ESHTE NE RREGULL --[[Përdoruesi:MARIO ROSHI|MARIO ROSHI]] ([[Përdoruesi diskutim:MARIO ROSHI|diskutimet]]) 15 gusht 2025 10:17 (CEST) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], mbase mund të ndihmojnë më shumë këtu. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 30 gusht 2025 10:58 (CEST) ::@[[Përdoruesi:MARIO ROSHI|MARIO ROSHI]], përshëndetje, ku është problemi, si mund të i'u ndihmojmë?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 30 gusht 2025 11:48 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 gusht 2025 02:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 gusht 2025 02:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == Riemërtimi i [[Wikipedia:Kontrolluesit]] == Përshëndetje Klein, Siç e ke vënë re ndoshta dhe vetë, kohët e fundit jam marrë shumë me përkthime të ndërfaqes së MediaWiki-t në [https://translatewiki.net/ translatewiki.net]. Për këtë arsye doja të të pyesja edhe për një përkthim që ka pak më shumë peshë se të tjerët, dhe që s'mund ta bëj pa u konsultuar me një administrator. Termi "kontrollues" më duket disi i gjerë për kontekstin që ka. Nëse e marrim nga anglishtja, "kontrollues" përkthehet "checker", por në rastin tonë kontrolluesit thjesht kanë të drejtën të shqyrtojnë redaktime ("reviewer" në anglisht), dhe redaktimet e tyre shënohen automatikisht si të shqyrtuara (pranuara). Prandaj, mendon se do të ishte më mirë ta zëvendësonim këtë term me "shqyrtues", meqë edhe folja që përdoret për veprimin është "shqyrto", jo "kontrollo"? PS: Pak jashtë teme, por diçka tjetër që kam vënë re dhe që më "vret syrin" është fakti që te logoja majtas lart është shkruar '''Encikopedia e lirë''', pra mungon një 'l' te fjala "Encikopedia". :P [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhulianoo|diskutimet]]) 28 gusht 2025 10:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]], përshëndetje! Po, e kam parë dhe të përgëzoj për zellin. Për shumë prej termave të përkthyer jam njoftuar automatikisht pasi unë kam qenë një nga kontribuesit kryesorë së fundmi andej. Qëllimi im në përkthime ka qenë që të ketë një stil të njësuar e të jenë fjalë më së shumti me rrënjë shqipe. Në fakt po mendoja të të flisja në lidhje me këtë por mendova që pjesa më kryesore është që stili të jetë i një standardi të vetëm dhe meqë po e merrje me themel, thashë të mos të të ndërpres zellin. Meqë më ra rasti, po munde do të këshilloja të shkoje drejt përdorimit të fjalëve "sa më shqip". Ndryshimet në Wikipedia shpeshherë kanë ndikim të madh në mënyrën se si flitet një gjuhë në rrjet. :Duke u rikthyer te tema, unë jam dakord për të dyja termat. Nëse gjykon se është më mirë të zhvendoset te WP:Shqyrto, ''[[en:WP:BE BOLD|WP:BE BOLD]]''. Personalisht problemin kryesor e shoh te sistemi i kontrollit/shqyrtimit. Ne kemi një version shumë agresiv ku çdo ndryshim duhet kontrolluar paraprakisht. I tërë zgjatimi i kontrollit është një sistem i braktisur prej kohësh pa mbështetje teknike e shumë projekte kanë hequr dorë nga ai. (Ca e aktivizojnë vetëm për faqe që janë nën sulm/ndryshime të shpeshta.) Aktualisht është krijuar dhe një inteligjencë artificiale për kontroll që sërish ne nuk e kemi të aktivizuar. Shpresa ime ishte të zbrazej lista e ndryshimeve në pritje dhe pastaj ta hiqnim këtë formën agresive që kemi dhe të aktivizonim Automoderatorin e mbase pastaj të përqëndroheshim te përmbajtja e faqeve si WP:Kontrolluesit apo titulli i tyre që kanë vite pa u prekur. Por meqë zbrazja e listës po merr kohë përtej parashikimeve, besoj se mund të përfitojmë sa mundemi nga ndryshime si ky që propozon. :Në lidhje me stemën, unë e shoh me L. Mos ndoshta je gabuar? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 gusht 2025 15:07 (CEST) ::Përshëndetje sërish @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], ::E di që duhet të përdorim sa më shumë fjalë shqip, por fatkeqësisht, siç ndoshta e di edhe vetë, shumë terma në anglisht kanë një kontekst specifik që në shqip maksimumi mund t'u gjejmë një përkthim të përafërt, por jo fiks atë që duhet. Për shembull, fjala "section" nuk ka një përkthim të drejtpërdrejtë. Mund të përdorim "paragraf", që në fakt është përkthimi i "paragraph", ose ta "shqipëzojmë" në "seksion", siç kam bërë edhe unë. Edhe unë jam kundër këtyre shqipëzimeve, por fatkeqësisht një përdorues në shqip kupton më lehtë "section" apo "seksion" sesa "pjesë". Ose disa fjalë nuk mund t'i përkthesh dot fare, si p.sh. "cache". Thjesht jam duke shpjeguar pikëpamjen time dmth, se pse kam favorizuar terma të huaj. Megjithatë, së fundmi kam filluar të shkruaj sa më shumë shqip që të jetë e mundur gjithsesi, dhe i kam ndërruar termat e huaj. Ndërsa për njehsimin, edhe unë e kam pikë të dobët. Madje sa herë që gjej një përkthim më të mirë për një term, kthehem pas dhe i përditësoj të gjitha përkthimet e mëparshme që të jenë të njehsuara. Kështu që pa merak, e kam parasysh. ::Bie dakord me ty që sistemi i kontrollimit strikt duhet të hiqet dalëngadalë. Për mua ka qenë arsyeja pse nuk kam redaktuar në Wiki-n shqip tërë këto kohë, dhe vetëm pasi u bëra kontrollues, fillova të redaktoj. Është demotivues (?) fakti që çdo redaktim duhet shqyrtuar, pasi mendoj që psikologjikisht njerëzit motivohen më shumë kur i shohin ndryshimet e tyre të publikohen direkt. Do të përpiqem të ndihmoj dhe aty, që të shqyrtohen sa më shpejt redaktimet e pashqyrtuara dhe të ndërrohet modeli. ::Sa për logon, ashtu më shfaqet vërtet, e çuditshme. Kontrollova burimin e faqes dhe duket se serveri është duke i ofruar shfletuesit tim [https://sq.wikipedia.org/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-sq.svg këtë imazh]. Nuk e di si duket te ti. [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhulianoo|diskutimet]]) 29 gusht 2025 16:52 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]], unë shoh këtë: https://sq.wikipedia.org/static/images/project-logos/sqwiki.png :::Ndoshta po e kontrollon nga celulari? :::Unë do të kisha vajtur me "pjesë". Ne e përdorim dhe në jetën e përditshme "Pjesa hyrëse/mbyllëse". ''[[:en:WP:BE_BOLD|S'duhet të kemi frikë]]'' të flasim shqip dhe nëse shumica nuk flasin. Kjo thjesht parimisht se në përgjithësi jam dakord me ty dhe prandaj nuk kam ndërhyrë në përkthimet që ke bërë. Aktualisht kanë mbetur vetëm 400 redaktime për t'u kontrolluar. Me një angazhim të fundit mund t'i përmbyllim e t'i hapim rrugë ndryshimeve në lidhje me procedurat e shqyrtimit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 gusht 2025 18:57 (CEST) == A lejohet kjo forme emri? == https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Renamed_user_7aef79ad6a85ea8e0f85754cb4d4a1a456711e2a07cec57fd3c469f472bb41e6 .- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 gusht 2025 02:34 (CEST) :Po. Është pjesë e ''[[en:WP:VANISH|WP:VANISH]]''. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 gusht 2025 15:08 (CEST) ::Ne rregull. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 gusht 2025 15:19 (CEST) == Faqet e pashqyrtuara == Unë fillova sot, shpresoj që edhe të tjerë të ndihmojnë në zbrazjen e kësaj liste. Janë rreth 2415 artikuj të pashqyrtuar. [[Speciale:UnreviewedPages]] Etiketoni të tjerë që mund të ndihmojnë; @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Zbulimi|Zbulimi]], @[[Përdoruesi:AT44|AT44]], @[[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]], @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 gusht 2025 02:44 (CEST) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], faleminderit për angazhimin! Hera-herës mundohem të kontrolloj dhe aty, megjithëse më së shumti përpiqem të zeroj listën e ndryshimeve në pritje te artikujt e shqyrtuar. Pyetja është a munden përdoruesit jo-administratorë të bëjnë kontrollime te ajo listë? Kam një përshtypje që nuk munden por mund të gabohem. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 gusht 2025 18:58 (CEST) ::Lejohet për redaktorë, kontrollues e adminë. Të etiketuarit këtu kanë privilegje për të vepruar. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 gusht 2025 19:15 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 shtator 2025 22:49 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == Rekomanduesi bezdisës i listave për krijim të artikujve sllavë është kthyer == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E bllokova këtë IP, por sigurisht do kthehet me ndonjë tjeter. Rasti 1; https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=P%C3%ABrdoruesi_diskutim%3AFallbackintoreality&diff=2829531&oldid=2825947. Rasti 2; https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=P%C3%ABrdoruesi_diskutim%3ALanceloth345&diff=2829530&oldid=2826704. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 2 shtator 2025 06:30 (CEST) == This Month in Education: August 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 8 • August 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Bootcamp Wikipedia in Classroom|Bootcamp Wikipedia in Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Brazil launches campaign about Open Science on Wiki|Brazil launches campaign about Open Science on Wiki]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins|Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI|Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From a Curious Student to a Wikimedia Leader|From a Curious Student to a Wikimedia Leader]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators|From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Higher education with Wikipedia in Spain|Higher education with Wikipedia in Spain]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal|Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network|Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/The brains behind Wikipedia|The brains behind Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers|Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point|Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers|Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia vs AI at La Trobe University|Wikipedia vs AI at La Trobe University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers|St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna|Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education|In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer|Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 2 shtator 2025 17:16 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29205629 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 shtator 2025 03:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 shtator 2025 19:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == Books & Bytes – Issue 70 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 70, July–August 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New collections: ** ''Times of Malta'' ** Africa Intelligence ** Intelligence Online ** ''La Lettre'' ** ''Glitz'' * Spotlight: Wikimania <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/July-August 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 18 shtator 2025 15:16 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=29292435 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 shtator 2025 00:54 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 shtator 2025 22:51 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == This Month in Education: September 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 9 • September 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination|Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners|CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025|2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište|Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Breaking Barriers, Why open Knowledge matters|Breaking Barriers, Why open Knowledge matters]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach |Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan|Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia|Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Monográfico sobre Wikipedia en el aula, Revista Docere|Monograph on Wikipedia in the classroom, Docere Magazine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan|The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025|The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes|Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cultura libre en las aulas|Free culture in the classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia Rwanda Wiki clubs|Wikimedia Rwanda Wiki clubs]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 2 tetor 2025 17:10 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29344785 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 tetor 2025 19:22 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (9 tetor 2025, 14:36) == ju falenderoj per kohen dhe ndihmen tuaj. Ne vijim te parregullsive te raportuara, korrigjimet e duhura u kryen. ju lutem me ndihmoni te raportoj sa me mire informacionin sipas rregullave te vendosura. Edhe nje here faleminderit :@[[Përdoruesi:Parliamentary representative Musaraj|Parliamentary representative Musaraj]], përshëndetje! Artikulli që keni shkruar për [[Dr.Adanela Musaraj]] është i tëri në gjuhë të huaj. Mbase keni dashur ta shkruani te Wikipedia anglisht. Këtu artikujt duhet të jenë në gjuhën shqipe. Më shumë mbase mund t'ju informojë përdoruesi @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 tetor 2025 01:42 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 tetor 2025 20:58 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 tetor 2025 21:35 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == Growth News #35 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|frameless|class=skin-invert]] ''A quarterly update from the Growth team on our work to improve the new editor experience.'' === New releases === ==== English Wikipedia gets "Add a Link" Structured Task ==== We [[w:Wikipedia_talk:Growth_Team_features#"Add_a_link"_experiment_and_next_steps|released]] the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link|"Add a Link" Structured Task]] to 100% of accounts at English Wikipedia on Tuesday, September 2nd (before then it was available to 20% of accounts). ==== Growth features for Wikidata ==== After examining if the Growth features and Mentorship could be adapted to Wikidata, we activated the Growth features on [https://www.wikidata.beta.wmcloud.org/wiki/Wikidata:Main_Page Beta Wikidata] to allow for testing and discussion ([[phab:T400937|T400937]]). Although some features, like Suggested Edits, are Wikipedia-specific, the Growth team designed most features to be more wiki-agnostic. === Work in progress === ==== Revise Tone Structured Task ==== The Growth team is making progress on [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone|the technical architecture, onboarding design, and early user testing]]. We are targeting an A/B test before the end of this year, with constructive edits by newcomers as the primary success metric. ==== Add a link to more wikis ==== The machine learning team has been working on a new model that can suggest links to more languages, including Urdu, Chinese, and Japanese Wikipedias. [[phab:T404460|We are starting to release]] the “Add a Link” feature to Wikipedias that weren’t supported by the previous model. [[mw:Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]], which can be [[mw:Help:Growth/Tools/Add_a_link#Configuration|configured by the community locally]], increases the chance that a new contributor will make their first edit and then continue to participate in Wikipedia. === Research === The Growth team is involved in several research initiatives to help guide our future work: [[mw:Growth/Progression System|Progression System]] – We have [[mw:Growth/Progression_System#Design_Research|published]] initial findings from interviews with 10 English and French Wikipedia newcomers. The research examined motivations, challenges, and feedback on a prototype system intended to help editors build confidence, develop skills, and contribute more constructively over time. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Mobile Web Editing Research|Mobile Web Editing Research]] – This project combines quantitative and qualitative data, community feedback, and user journey analysis to identify possible ways to enhance the mobile editing experience. [[m:Special:MyLanguage/Research:Successful Newcomers Survey 2025|Newcomers Survey]] – This project surveys successful newcomers on English Wikipedia to understand their early editing experiences, tool use, and community interactions. === Community events === The Growth team participated in several community events to listen, share, and collaborate on improving newcomer experiences across Wikimedia projects. '''Wikimania - [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/RPBSEF/ Organizers as key partners to support newcomers' growth in our movement]''' This session invited organizers to share how they introduce newcomers to Growth features and the challenges they encounter. The discussion focused on common newcomer questions and opportunities to strengthen collaboration in supporting new editors. '''Wikimania - [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/review/VCSCUVJCGFRNY89TTKXRVFMGYMWPMSXT Lightning Talk: Structured Tasks]''' This talk demonstrated how Structured Tasks help newcomers take their first successful steps on Wikipedia. It shared impact data, community configurations, and a demo of “Add a Link,” illustrating how these tasks make editing more accessible and sustainable, particularly for mobile contributors. '''Wikimania - [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors]''' With active editor numbers declining, the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Strategy|Contributors Strategy]] aims to create a clearer, more engaging path for participation. This session, led by the WMF Contributors group with involvement from the Editing, Growth, Moderator Tools, and Connection (formerly Campaigns) teams, highlighted efforts to streamline contributor experiences, offer structured and mobile-friendly workflows, and foster meaningful engagement. Participants learned about ongoing initiatives and shared feedback to help shape a more inclusive and sustainable future for Wikimedia contributors. '''CEE Meeting - [[metawiki:Wikimedia_CEE_Meeting_2025/Submissions/Retaining_beginners_and_improving_content_moderation:_an_inclusive_and_sustainable_future_for_Wikipedia_contributors|Retaining beginners and improving content moderation: an inclusive and sustainable future for Wikipedia contributors]]''' Many communities face a decline in volunteer engagement. Newcomers often leave soon after joining, while experienced editors struggle to manage increasingly complex workflows and overwhelming backlogs. We presented the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Strategy|Contributors Strategy]] and the different features and workflows that can help communities to address these challenges. We listened to the specific needs of the CEE communities to help guide the Contributors teams' work. ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 22 tetor 2025 12:23 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=29457883 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 tetor 2025 20:30 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == This Month in Education: October 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 10 • October 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025|"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer|A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Debating open science and scientific dissemination in Brazil|Debating open science and scientific dissemination in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta|Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025|India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/JDACA & Amman Arab University|JDACA & Amman Arab University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/New starting page for Wikipedia users had been launched in September|New starting page for Wikipedia users had been launched in September]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset|Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia MKD’s Education Program activities for October|Wikimedia MKD’s Education Program activities for October]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp|Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania|Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 2 nëntor 2025 07:05 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29511272 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 nëntor 2025 20:33 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kampionati Botëror i Futbollit 2014]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2870945|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kampionati Botëror i Futbollit 2014]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20n%C3%ABntor%202025,%2012:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 nëntor 2025 13:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kampionati Botëror i Futbollit 2006]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2870951|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kampionati Botëror i Futbollit 2006]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20n%C3%ABntor%202025,%2013:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 nëntor 2025 14:02 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 nëntor 2025 21:37 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == Emrat në gjuhë të huaj == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], ky [[Përdoruesi:我是啊啊啊啊啊啊啊啊啊啊]], [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Titujt_e_artikujve#Emrat%20n%C3%AB%20gjuh%C3%AB%20t%C3%AB%20huaj ka emër në gjuhë të huaj]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 nëntor 2025 21:21 (CET) :Emrat e përdoruesve lejohen të jenë në çdo gjuhë për sa kohë nuk janë fyes. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 nëntor 2025 00:09 (CET) ::Në rregull. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 nëntor 2025 00:34 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 nëntor 2025 18:26 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == Books & Bytes – Issue 71 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 71, September–October 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * Spotlight: 1Lib1Ref 2025 in Nigeria * Frankfurt Book Fair * Tech tip: Wikipedia Library access template <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/September-October 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 18 nëntor 2025 16:22 (CET)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=29611655 --> == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 19 nëntor 2025 14:44 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 nëntor 2025 16:56 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == Kërkesë për masa == Hej, a mund ta bllokosh përdoruesin Sojetz? Bëhet fjalë për Goelian, duhet të ta kujtojë nga më herët mendoj, dhe me këtë llogari ai ka shkaktuar sërish shumë dëm, pasi është vetëm duke zhvendosur gjëra. Shumë gjëra janë kthyer tashmë mbrapsht / janë rivendosur, sidomos nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim P.]] dhe Edukatori. Ai thjesht nuk po sjell asnjë kontribut përmbajtësor që na çon përpara. Me shumë gjasë do të kthehet sërish me një llogari të re — por a mund të bëjmë diçka që çdo llogari e re të mos marrë menjëherë pas disa ditësh regjistrimi të drejtën për të bërë ndryshime kaq të gjera si zhvendosjet? (Ose që ti ta nisësh këtë çështje në vendin e duhur / ta propozojmë për diskutim? Unë nuk e di ku tjetër ta ngrë këtë.) Faleminderit shumë për mirëkuptimin! [[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 26 nëntor 2025 19:30 (CET) Një problem të lidhur, pra që zhvendosjet nuk mund të kthehen gjithmonë aq lehtë mbrapsht, e kisha përmendur në lidhje me Goelia/Dribbler që para afërsisht 4 vitesh, përndryshe (https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Qendrimi15#Kujdes). Dhe për informacion, llogaritë e Dribblerit në fakt duhet të bllokohen në nivel global [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/Dasgut][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/Nixfer], por nuk dua të humbas kohë këtu.--[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 26 nëntor 2025 19:56 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 nëntor 2025 21:02 (CET) ::@[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]], përshëndetje! Pjesë e doktrinës së përgjithshme Wiki është se ndëshkimet përgjithësisht duhet të përdoren si mjet ndalues, jo ndëshkues. Duke gjykuar nga kontributet e tij, përdoruesi në fjalë ka mbi 1 muaj që nuk është aktiv dhe disa prej tyre ngjan të kenë qenë të dobishme. Në këto kushte besoj se është më me vend që të ruhet si përdorues e mbase të ndërmerren masa në çastin që mund të fillojë të bëjë veprime që janë dukshëm me qëllime keqdashëse. Në lidhje të tërthortë me diskutimin tënd, sidomos nxitur nga diskutimi që ke përmendur më sipër me mua e Qendrimin, mbase mund të kesh interes për [[Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli i ndryshimeve në pritje|këtë diskutim]] që po zhvillohet këto ditë në Kuvend. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 nëntor 2025 21:49 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Deçani]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2875645|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Deçani]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20n%C3%ABntor%202025,%2001:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 nëntor 2025 02:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Paraket me bark të kuqërremtë]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2875824|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Paraket me bark të kuqërremtë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20n%C3%ABntor%202025,%2000:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 01:29 (CET) == Pyetje nga [[User:Maria0.0111|Maria0.0111]] te [[Ermal Rama]] (28 nëntor 2025 02:17) == Pershendetje. Do deshiroja te publikoja foto te filmave dhe teatrove te z.Ermal Rama e me shume informacione ne lidhje me jeten e tij artistike po nuk e di se si . Faleminderit --[[Përdoruesi:Maria0.0111|Maria0.0111]] ([[Përdoruesi diskutim:Maria0.0111|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 02:17 (CET) :Përshëndetje, @[[Përdoruesi:Maria0.0111|Maria0.0111]]! Materialet multimediale duhen ngarkuar te [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikimedia Commons]. Atje do të gjeni një buton për ngarkimin te lidhjet majtas dhe më pas do të udhëzoheni për vijimin e punës gradualisht. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 02:19 (CET) ::pershendetje ::Faleminderit per sugjerimin tuaj . ::E ndoqa sugjerimin tuaj , ndoqa hapat por asnjera nuk me dergoi me pas ne Faqen Ermal Rama Wikipedia per te shtuar foto te shfaqeve teatrale e filmave per te pasuruar keshtu me shume faqen e Ermal Rama me me shume informacione e foto . ::Faleminderit [[Përdoruesi:Maria0.0111|Maria0.0111]] ([[Përdoruesi diskutim:Maria0.0111|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 02:40 (CET) :::Te artikulli [[Ermal Rama]] keni një buton për ngarkimin e fotografive, pasi e hapni për redaktim. Aty mund të kërkoni për fotografitë që keni ngarkuar në Wikimedia Commons (duke supozuar se i keni ngarkuar tashmë atje). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 11:09 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Eurofederalizmi]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2876025|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Eurofederalizmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20n%C3%ABntor%202025,%2021:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 22:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Cirili i Jeruzalemit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2876690|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Cirili i Jeruzalemit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202025,%2011:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 nëntor 2025 12:09 (CET) == This Month in Education: November 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 11 • November 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026|Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Highly productive autumn education activities in Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Wiki Science Competition in Albania and Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Wiki Workshop 2026 Call for Contributions]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 nëntor 2025 14:46 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29716809 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Azia]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2876938|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Azia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20dhjetor%202025,%2014:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 dhjetor 2025 15:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Antarktiku]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2876940|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Antarktiku]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20dhjetor%202025,%2014:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 dhjetor 2025 15:31 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 dhjetor 2025 19:57 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hilariusi]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2877790|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hilariusi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20dhjetor%202025,%2019:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 dhjetor 2025 20:19 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vasili i Kajserit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2877811|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vasili i Kajserit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20dhjetor%202025,%2019:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 dhjetor 2025 20:32 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjoni i Kryqit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2878240|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjoni i Kryqit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20dhjetor%202025,%2001:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 dhjetor 2025 02:40 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 dhjetor 2025 18:45 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == Veç sa për arsyetim == Kur e "përfundova" procesin e grisjes tek "[[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Agron Rexhepi]]", unë e llogarita që meqë u kërkua nga subjekti disa herë të fshihet artikulli, do të ishte e drejtë. Kërkoj falje. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 12 dhjetor 2025 09:46 (CET) :Asnjë problem. Kërkesa në fjalë i ka aktualisht 2 vota pa tënden. Nëse voton, bëhen 3 e mund të vazhdosh lirshëm me grisjen. Në fakt sasia e faqeve te [[WP:FG]] po kthehet në problem të mëvetësishëm. Aktualisht jan :kaluar 50. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 12 dhjetor 2025 11:20 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 dhjetor 2025 20:02 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == This Month in Education: December 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 12 • December 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages|WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wiki in schools - Architecture and Open Heritage|Wiki in schools - Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context|What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge|WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina|Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University |WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição|Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025|Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClubs and educational partnership in Albania|New WikiClubs and educational partnership in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania|New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025|Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop|Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17 dhjetor 2025 15:22 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29814101 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 dhjetor 2025 22:45 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 janar 2026 20:33 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 janar 2026 21:29 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == editor? == I likely don't need it, but someone else already revoked "reviewer", so my "editor" flag wasn't duplicating. — [[User:Xaosflux|<span style="color:#FF9933; font-weight:bold; font-family:monotype;">xaosflux</span>]] ^{[[User talk:Xaosflux|<span style="color:#009933;">Talk</span>]]} 21 janar 2026 14:36 (CET) :Hello, Xaos! As you have already noticed, we recently voted on a new consensus/policy on how to grant reviewer rights. We gave a month of grace period for users that wanted to keep that right to reach the new minimum limit (by doing 10 reviews) and then removed it from users which had been granted it accidentally or were no longer active. After the vetting process was over, I noticed that the editor user right duplicated with 99% similarity the reviewer user right so I started manually removing it from users that had it. A few moments after I had started that process, I was made aware that the editor right was granted automatically, completely nullifying my efforts and the newly reached consensus so I re-granted it to the 20 users I removed it from and opened a Phab request to handle it further upstream: {{Phab|T415196}}. :Funny enough, I was just about to come and write you a message regarding this task, as I've done in the past when opening similar ones, and I was surprised to see your name on the notifications. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 janar 2026 15:14 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 janar 2026 22:17 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == This Month in Education: January 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 1 • January 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto "25x25" llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 janar 2026 19:26 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29951116 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mali i Zi]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2893838|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mali i Zi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20janar%202026,%2003:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 janar 2026 04:01 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Salvador Dalí]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2893841|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Salvador Dalí]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20janar%202026,%2003:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 janar 2026 04:08 (CET) == Books & Bytes – Issue 72 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 72, November–December 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * Renewed partnerships * Spotlight: Strengthening Wikimedia Collaborations with and for Open Science <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/November-December 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 29 janar 2026 13:44 (CET)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=29991504 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Naurua]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2894650|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Naurua]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20janar%202026,%2017:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 janar 2026 18:10 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arbëreshët në Itali]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2894655|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arbëreshët në Itali]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20janar%202026,%2017:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 janar 2026 18:14 (CET) == Table of pages with the most Linter errors == I ran a database report of the pages with the most Linter errors, as of a few minutes ago. It is at this [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=P%C3%ABrdoruesi:Jonesey95/sandbox&oldid=2894890 permanent link]. If you fix all of the errors on those 299 pages, you will fix 1,729 errors. I have not been able to figure out a set of errors related to [[:Template:fossil]] and a couple of related geological timeline templates. If you find those, I recommend skipping them for now. Some sort of unusual fix may be needed. – [[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]] ([[Përdoruesi diskutim:Jonesey95|diskutimet]]) 31 janar 2026 02:04 (CET) :Thank you very much! I'll treat that as a starting point soon. I'm looking at the templates first and then continuing with this. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 31 janar 2026 02:10 (CET) ::@[[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]], how would you fix the usage of the obsolete tag <nowiki><tt></nowiki> in these cases: [[Përdoruesi:Kurreshtja/koka/Arkiva/20]]? I have a lot of similar pages with the same usage. They all have either some kind of book/story citation or some kind of poetry. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 31 janar 2026 03:37 (CET) :::Actually, looking at it, maybe the tag should not be used at all. Those pages are filled with those kind of passages and only 10% of use utilize those tags. I will remove them altogether. (Maybe even the pages should be deleted themselves...) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 31 janar 2026 03:42 (CET) ::::That looks like a good choice. If in doubt about tt tags, check the Obsolete tags Help page for guidance. I often replace them with kbd tags on pages that seem abandoned. [[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]] ([[Përdoruesi diskutim:Jonesey95|diskutimet]]) 31 janar 2026 15:34 (CET) :::::@[[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]], do you think JWB could handle center and font obsolete tags with a good enough find and replace regex? The non-complex cases, I mean. Apparently all our obsolete tag errors are coming from those two tags. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 shkurt 2026 18:01 (CET) ::::::JWB could probably handle many cases. I have replacement regexes for hundreds of patterns. If you are a brave person, you can look at the gigantic mess that I use to do Linter replacements: https://en.wikipedia.org/wiki/User:Jonesey95/AutoEd/linter.js – [[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]] ([[Përdoruesi diskutim:Jonesey95|diskutimet]]) 2 shkurt 2026 00:43 (CET) :::::::Haha, thank you! I will treat that as a starting point for inspiration if I see some repeating patterns. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 2 shkurt 2026 17:23 (CET) ::::::::@[[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]], hello! I wasn't expecting to be back so soon. I was working through [[Speciale:LintErrors/obsolete-tag]]. I managed to reduce the list significantly, though I wasn't able to bring it below ~60 pages. I'll be moving on to the last remaining category shortly ([[Speciale:LintErrors/missing-end-tag]]). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shkurt 2026 19:15 (CET) :::::::::Good work. I fixed a few center tags. There is help for center tags at [[:mw:Help:Lint_errors/obsolete-tag]]. You sometimes have to try different fixes using Preview until you find one that works. [[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]] ([[Përdoruesi diskutim:Jonesey95|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 02:13 (CET) ::::::::::Thank you! Yes, it's only through those help pages that I've been able to do what I've done. Many times I am able to fix the problem but is not really a fix since it changes the original layout, sometimes drastically. I'm continuously trying to memorize different "patterns" from your contributions though. That and the good ol' trial and error. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 02:27 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pierre Kalulu]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2895258|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pierre Kalulu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20janar%202026,%2019:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 janar 2026 20:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Heckler & Koch MP5]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2895277|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Heckler & Koch MP5]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Adresë e papërshtatshme|Adresë e papërshtatshme]] - Referimet shfaqin këtë problem kur kanë kanë vlerat unfit ose usurped për parametrin dead-url. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unfit URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20janar%202026,%2020:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 janar 2026 21:03 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 shkurt 2026 18:43 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjuha shqipe]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2897622|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjuha shqipe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shkurt%202026,%2017:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shkurt 2026 18:46 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Parku Kombëtar Bjeshkët e Nemuna]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2898296|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Parku Kombëtar Bjeshkët e Nemuna]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shkurt%202026,%2001:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 shkurt 2026 02:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Futbollisti Serb i Vitit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2898403|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Futbollisti Serb i Vitit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shkurt%202026,%2013:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 shkurt 2026 14:25 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 shkurt 2026 00:30 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Major League Soccer]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899417|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Major League Soccer]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20shkurt%202026,%2002:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 shkurt 2026 03:50 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 shkurt 2026 20:17 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Çmimi i madh i Hungarisë 2015]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900995|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çmimi i madh i Hungarisë 2015]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20shkurt%202026,%2023:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 00:01 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Çmimi i madh i Bahrainit 2009]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2901021|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çmimi i madh i Bahrainit 2009]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20shkurt%202026,%2023:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 00:59 (CET) == Mos duhet te falenderoj per gabimet == Ku qendron mungesa e konstruktivitetit zoteri! Mos duhet te lutem dhe perulem edhe kur ben gabime dhe ngaterresa me provimin e veglave. Wikipedia nuk eshte fusha jote e eksperimentimit me veglat automatike. Sado qe te kesh inate te vjetra, Wikipedia nuk eshte prona jote se je burokrati i wikipedise shqipe. Eshte hapsira e te gjitheve per te kontribuar. Nese kam bere dicka gabim korrigjoje me argumentim sic edhe ta argumentova, por mbase nuk e ke pare shkrimin mbrapa tekstit automatik te kthimit (shpresoj te jete keshtu!). Ose po nuk pranon qe une te shkruaj ne Wikipedine shqipe je gabim, hap nje faqe, apo blog personal dhe je i lire te ftosh dhe pranosh ke te duash. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 01:10 (CET) :T'u përgjigja ku shkrove te përmbledhjet e redaktimit. Me gjithë respektin, bllokimi do të vijë në kohëzgjatje të vazhduar nëse vazhdon të shpërfaqësh [[w:en:WP:OWN|WP:OWN]]. Ke një kohë të gjatë që e bën [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Kur administratori eshte "vandalist"|duke nisur që nga 2016]] (madje në të shkuarën e afërt ke kthyer dhe redaktime nga Jonesey95, një nga përdoruesit më të njohur në botë për rregullimet teknike) dhe pas 10 vitesh duhet të ndalojë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 01:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Çmimi i madh i Australisë 2009]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2901038|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çmimi i madh i Australisë 2009]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20shkurt%202026,%2000:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 01:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Korça]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902359|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Korça]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20shkurt%202026,%2008:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 shkurt 2026 09:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[RNK Split]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902379|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:RNK Split]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20shkurt%202026,%2008:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 shkurt 2026 09:35 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[FK Krshko]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902385|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:FK Krshko]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20shkurt%202026,%2008:43)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 shkurt 2026 09:43 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përmendoret në Ulqin]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902753|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përmendoret në Ulqin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20shkurt%202026,%2023:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 00:59 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[David Attenborough]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902757|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:David Attenborough]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shkurt%202026,%2000:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 01:11 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dancigu]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902856|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dancigu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shkurt%202026,%2012:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 13:52 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aeroporti i Kukësit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902857|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aeroporti i Kukësit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shkurt%202026,%2012:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 13:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Los Anxheles]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902866|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Los Anxheles]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shkurt%202026,%2013:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 14:01 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Toni Kroos]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904356|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Toni Kroos]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20shkurt%202026,%2017:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 shkurt 2026 18:37 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 shkurt 2026 20:03 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904533|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20shkurt%202026,%2000:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 01:42 (CET) == Kriminalistika ne Shqiperi == Pershendetje Klein. Ju keni bere redaktim e ndryshime te artikullit mbi Kriminalistiken ne Shqiperi. Titulli, terminologjia e disa fakte jane edituar gabim e duhen korigjuar. Autori i materialit original eshte themeli i Kriminalistikes ne Shqiperi dhe burimi me i sakte i informacionit. Te lutem facilitoni procesin qe artikulli i duhur te publikohet. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 03:47 (CET) :Përshëndetje! Unë nuk kam bërë ndryshime te artikulli në fjalë për sa thoni, duhet të ketë ndonjë keqkuptim. Gjithsesi mund të ndërhyni duke shtypur butonin ''Redakto'' te artikulli dhe të kryeni ndryshimet e nevojshme. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 03:53 (CET) :Faleminderit per pergjigjen e shpejte. U mundova te vendos artikullin e duhur, po nuk me lejon te gris faqen. A ka ndonje menyre te shpejte per te copy paste te gjithe materialin? [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 03:56 (CET) ::Asgjë. Dëshiron të ndryshosh titullin apo përmbajtjen? Nëse dëshiron të ndryshosh titullin, mbase do të ishte më mirë të propozohej paraprakisht te faqja e diskutimit pasi ka pasur një diskutim për të (që mund të gjendet te arkiva e faqes së diskutimit në fjalë). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 03:59 (CET) :::Po titulli duhet ndryshur ne Kriminalistika ne Shqiperi dhe jo Shkencat mjekoligjore. Artikulli eshte specifik per Kriminalistiken. Babai im, Estref Myftari, me dha artikullin e duhur. Bera sugjerimin per editimin e materialit, po shoh qe fotot nuk jane upload correctly. A mund t’i hedhesh nje sy nese ke kohe? [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 04:38 (CET) ::::Mendoj që fotografitë e përmbajtja mund të trajtohen pasi të dakordësohet titulli. Te diskutimi që keni hapur te faqja shoqëruese e artikullit do të duhet të përmendni arsyet pse njëri titull është më mirë se tjetri nga një këndvështrim kuptimor, etimologjik, terminologjik, etj. Pastaj mund të vazhdohet me hollësitë e tjera si përmbajtja, fotografitë, e ndryshime të tjera edhe në nivel më kapilar. Duhet pasur parasysh se në ekosistemin e Wikipedia-s, edhe kur një çështje duket e qartë nga këndvështrimi i një përdoruesi, ajo mund të shihet ndryshe nga një tjetër. Për shembull, dikush mund të jetë i përqendruar te një artikull i vetëm dhe të kërkojë ndryshime specifike në të, ndërsa përdorues të tjerë që merren me kategorizimin apo standardizimin e përmbajtjes ndër gjuhë të ndryshme e shohin atë artikull si pjesë të një grupi shumë më të gjerë që duhet të ndjekë një standard të përbashkët. Diskutimi te faqja shoqëruese synon njësimin e këtyre interesave të ndryshme ndër përdorues të ndryshëm. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 10:28 (CET) :::::Feleminderit Klein. Kush jane perdoruesit qe bene ndryshimin? Cfare autoriteti profesional kane ata apo moderatoret tuaj te bejne editime te titullit e materialit pa baza shkencore? Kriminalistika dhe Shkencat mjekoligjore jane te ndryshme dhe perdorimi i njeres ne vend te tjetres ne artikullin e editur ul cilesine e materialit dhe kredibilitetin e Wikipedias. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 13:08 (CET) ::::::Gjithashtu, artikulli i propozuar (qe bazohet ne origjinalin perpara redaktimeve jokorrekte te 2022) jep pergjigjet per shqetesimet qe ti ngrite si arsyet e nderrimit te titullit ne këndvështrim kuptimor, etimologjik, terminologjik etj. Nese banon ne Shqiperi te ftojme per nje kafe qe t’i diskutosh keto me autorin e tekstit origjinal, Estref Myftari. Faleminderit dhe vleresojme ndihmen tuaj per hir te se vertetes e Kriminalistikes ne Shqiperi. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 13:58 (CET) :::::::Asgjë. Wikipedia nuk funksionon mbi bazën e autoritetit profesional apo titujve akademikë të redaktorëve. Nëse mendon se ka ndodhur një gabim, qasja më e mirë është të hapet një diskutim për këtë në faqen shoqëruese të artikullit, gjë që shoh se e ke bërë tashmë. Unë personalisht merrem më së shumti me pjesën teknike të projektit, jo përmbajtjen e artikujve. Do të përpiqem të etiketoj te diskutimi që ke hapur përdorues që janë më të profilizuar në përmbajtjet e artikujve. Një këshillë e përgjithshme është se gjërat në Wikipedia marrin kohë, në projektin tonë ku aktiviteti është më i ulët e numri i vullnetarëve më i vogël, kjo kohë është akoma më e gjatë. Diskutimet kërkojnë durim për t'u zhvilluar e familjarizim me politikat e përgjithshme të Wikipedia-s. Këtë e them se në një këndvështrim teknik, vë re se, padashje, redaktimi yt i fundit te artikulli e ka prishur krejt faqen, mbase nga nxitimi. Gjithsesi nuk prish punë, gjërat mund të rregullohen lehtësisht pasi diskutimi të përfundojë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 14:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Festivali Evropian i Këngës 2019]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2905349|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Festivali Evropian i Këngës 2019]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shkurt%202026,%2014:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 15:41 (CET) == Pastrimi i skedave jo të lira == [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi/Arkivi_24#Pastrimi%20i%20skedave%20jo%20t%C3%AB%20lira 1], Besoj se ka kaluar mjaftueshëm kohë të licensohen ato që kanë qenë për t'u licensuar ose tjetër. Jam '''për grisjen''' njëheri të materialeve multimediale të ngarkuara lokalisht që kanë mbetur. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 shkurt 2026 18:51 (CET) Në rregull, pajtohem. Me nderime: --[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 27 shkurt 2026 20:17 (CET) :Unë do të sugjeroja të presim, pasi një pjesë e këtyre materialeve, me shumë gjasë, duhen transferuar në Commons dhe jo fshirë. Kam parasysh veçanërisht disa skeda për të cilat e kam pyetur përdoruesin MGA73 në fund të diskutimit të lidhur më sipër, për të cilat nuk mora përgjigje. Duke qenë se ai është rikthyer edhe herë të tjera pas periudhash mungese, mendoj se është e arsyeshme t’i lëmë hapësirë për t'u shprehur dhe për të vijuar procesin aty ku ka mbetur kur të rikthehet. :Ndërkohë mund të fokusohemi te çështje të tjera mirëmbajtjeje. Personalisht, për këtë arsye jam marrë me zbrazjen e listave të gabimeve në kod. Nëse kalon një periudhë e arsyeshme dhe nuk ka reagim, mund ta etiketojmë vetë përdoruesin MGA73 dhe të vazhdojmë procedurën. :Mund ta bënim që tani atë gjë por po mendoja që të përmbyllnim çështjen e Automoderatorit, pasi lista e ndryshimeve në pritje për kontroll ka kaluar 400. Përkthimi i frazave të tij është përfunduar dhe rishikimi i tyre është rreth 50% drejt përfundimit; së shpejti do të duhet ta paraqesim për votim në Kuvend e ta aktivizojmë. :Shënim: Meqë në diskutim janë tërë administratorët aktivë, po gjej rastin të sjell në vëmendje ekzistencën e [[Speciale:FaqeTëPakategorizuara|këtyre artikujve]]. Një pjesë e mirë e tyre duhen kaluar te [[WP:GËRSHËRËT]] por një pjesë kanë nevojë thjesht për vendosjen e një kategorie. Nëse ndokush gjen kohë të merret, do të ishte një rast i mirë për të zbrazur dhe një tjetër listë shumëvjeçare që ka shumë vite e mbushur. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 shkurt 2026 09:45 (CET) ::Mrekulli, botin e mirëpresim. Për mua është me rëndësi të mbyllet si çështje sa më shpejt, i grisëm ose i bartëm në Commons nuk ka rëndësi se si e bëjmë. Ka ardhur koha që ca gjëra që i kemi nisur shumë kohë më parë, të kalojmë në përfundimin e tyre. Po e etiketoj pasi nuk e nisëm diskutimin te Kuvendi por këtu; [[Përdoruesi:MGA73|MGA73]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 28 shkurt 2026 16:50 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 mars 2026 18:51 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == This Month in Education: February 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 2 • February 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 3 mars 2026 12:55 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30155806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 mars 2026 19:52 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == Books & Bytes – Issue 73 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 73, January–February 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * Four new partnerships * User survey thanks <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/January-February 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 11 mars 2026 13:06 (CET)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30224864 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 mars 2026 20:35 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve == Hej, jam duke e vërejtur një trend shqetësues të organizatave (ose individëve në emër të atyre organizatave) duke shkruar artikuj për vetveten. Mendoj se duhet ta trajtojmë pak më seriozisht këtë punë. A mendon që mund t'i mobilizojmë pak forcat në atë drejtim? [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 20 mars 2026 22:33 (CET) :Në fakt që kur Wikipedia mori njohje, ky ka qenë problemi kryesor në të gjitha gjuhët gjatë gjithë kohës. Sigurisht ka periudha kur hovi është më i madh nxitur nga faktorë të jashtëm (fushata politike, ngjarje të tjera me rëndësi, periudhë pushimesh, etj.) E drejtë është të jemi më të kujdesshëm por pa pasur shabllone karakteristike për rastet (''patterns''), është e vështirë të bëjmë gjë përtej kujdesit të shtuar. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 mars 2026 18:19 (CET) ::Fillova duke krijuar një stampë për njoftim tek përdoruesit ofenduesë që t'ia kujtojmë rregullat më lehtë dhe më shpejt (gjendet tek {{tl|uw-reklama1}}), dhe po mendoj të vazhdoj sipas sistemit UW që e ka për momentin enwiki. Ndoshta një udhëzues për redaktorët e tjerë që të mund t'a identifikojnë një faqe reklamuese, me shembuj (përdoruesi krijues ka të njëjtin emër si subjekti, toni lavdërues, mungesa e burimeve etj.)? [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 mars 2026 21:02 (CET) :::Po, ndihmon mendoj. Rrënja e problemit te ne në fakt është pak më thellë: Wikipedia shqip nuk është shumë e qartë në çfarë përbën shquarësi dhe cilat burime janë të besueshme. Këto janë pika ku duhet një përqasje organike pasi adoptimi i rregulloreve nga jashtë nuk ndihmon shumë. Fjala bie, në një këndvështrim të përgjithshëm, rregullat për shquarësinë te EnWiki diktojnë që duhet të shkruajmë vetëm për entitete të cilat janë përmendur në burime të tjera parësore serioze e të besueshme dhe ku janë përmendur në një mënyrë jo të tërthortë. Në parim, ky duket rregull shumë i mirë. Kur e sheh të vënë në jetë në kulturën shqipfolëse ama, rregulli fillon e bëhet problematik. Publistika e kritika te ne nuk është aq aktive sa të shkruajë vazhdimisht për njerëzit tanë të njohur në morinë e ndryshme të fushave shkencore, sportive, kulturore e artistike që ekzistojnë. Nëse qëllon që profesioni yt të jetë diçka që ka lidhje me ekranin, e ke një shans që emri të të përmendet diku por për këdo tjetër në fusha të ndryshme, qoftë dhe vetë kineastët puna e të cilëve qëllon të jetë pas ekranit, mundësitë janë të vogla që diku (dhe jo kudo por në faqe të cilësuara serioze e të besueshme) të gjendet informacion për ta në mënyrë të bollshme sa për të justifikuar shkrimin e një artikulli sipas rregullave të përmendura. Shumë entitete të njohura lokalisht mbeten pa artikuj pasi nuk janë aq të njohur sa për ta të shkruajë shtypi botërorë e ai lokal është pak aktiv. Nëse duam të zgjidhet me rrënjë si problem, duhet të përpiqemi t'i japim përgjigje çështjeve të mësipërme fillimisht e pastaj mund të thellohemi te mënyrat se si do t'i aplikojmë rregullat e nxjerra. Po gjithsesi deri atëherë vegla të tilla si stampat për paralajmërime ndihmojnë. (Edhe pse shpeshherë ndodh që subjekte të ndryshme të cilave u vendosen stampat në fjalë të kundërshtojnë menjëherë duke kërkuar me shpejtësi bazën objektive të standardeve që u përdorën për të përcaktuar shquarësinë tyre të pamjaftueshme.) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 22 mars 2026 02:45 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 mars 2026 17:51 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 mars 2026 21:25 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == This Month in Education: March 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 3 • March 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia & Libraries: Building New Contributors|Wikipedia & Libraries: Building New Contributors]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 prill 2026 12:21 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30317659 --> == Problem me nje bllokim te pjesshem == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Perdoruesi nuk po bllokohet vetem ne redaktimin e Kuvendit edhepse selektova Partial, por Sitewide, poashtu shtova URL; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi. Spo funksionon si duhet. Shih; https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:Blloko/GLOBALIST_LIBERTARIAN . E terhoqa bllokimin teresisht per momentin. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:29 (CEST) :Info shtese; [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kuvendi&action=history 1], [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Grisja%20e%202t%C3%AB%20ABUZIVE%20e%20Ermal%20Beqiri%20nga%20admin%20Leutrim.P 2]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:35 (CEST) ::Bllokimet e pjesshme në faqe specifike kryhen duke vendosur titullin e plotë të faqes, jo adresën e saj. Për shembull, për Kuvendin, do të duhej të vendosej "Wikipedia:Kuvendi". - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 prill 2026 01:25 (CEST) :::Ke të drejtë, në fakt e pata praktikuar më parë si duhej, por këtë herë isha në nxitim e gabova. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 4 prill 2026 10:15 (CEST) == Kategoria "Faqet me harta" == Siç po shihet një kategori po na del çuditërisht e palëvizshme kur përdoren hartat në artikuj. Kategoritë titullohen zakonisht në trajtë të pashquar, por kjo [[:Kategoria:Faqet me harta]] është në të shquar, dhe për t'i vendosur në kategorinë e duhur provova gjithçka, pa sukses. Siç po shihet kategoria është e lidhur ngushtë me veglën [[mw:Extension:Kartographer]] dhe modulin [[Moduli:Mapframe|Mapframe]]. Si administrator i ndërfaqes, a mundesh me kontrollu diku nëpër konfigurimet e Wikipedisë Shqip që kjo të rregullohet? Qëllimi është që kategoria automatike e hartave të kalojë në [[:Kategoria:Faqe me harta|Kategoria:'''Faqe''' me harta]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 17:54 (CEST) :UPDATE: e gjeta. thjesht po u dashka me e gjetë në TranslateWiki: [[TranslateWiki:MediaWiki:Kartographer-tracking-category/sq]] [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 18:01 (CEST) ::UPDATE APET: nuk funksionoi lol, a mundesh me m'ndihmu? [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 00:32 (CEST) :::Aktualisht të dyja kategoritë që ke përmendur dalin bosh. A mund të më japësh një artikull që është i kategorizuar gabim (dhe një përsëritje se si do të duhej të ishte kategorizimi i saktë)? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 prill 2026 00:49 (CEST) ::::kontrolloje edhe një herë. "Faqet me harta" si faqe ridrejton tek "Faqe me harta" ama pa ridrejtim i mban krejt artikujt për momentin -> {{No redirect|Kategoria:Faqet me harta}} [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 00:51 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], problemi qendron te fakti që ato artikuj përdorin stampa të vjetëruara. Provova thjesht të kopjoja kodin nga EnWiki në mënyrë shumë bazike për stampën {{tl|Komunë në Francë}}. Kategoria ndryshon te të gjithë artikujt e komunave të Francës. Kjo nuk është zgjidhja ideale pasi kështu thjesht na del kategoria në anglisht, gjithashtu stampat përkatëse mbeten në shqip ndërkohë që infrastrukturën teknike ne e ruajmë në anglisht dhe për më tepër artikujt janë të mbushur me parametra që do të konsideroheshin të vjetëruar kur të ndryshohej stampa (gjithashtu faqja e udhëzimeve duhet përditësuar) por çfarë dua të them është se rasa e kategorisë nuk është problemi i vërtetë. Problemi i vërtetë mbetet përditësimi i stampës në lidhje me homologen në anglisht. Kategoria e hollësitë e tjera janë thjesht pjesët e procesit më pas. Për momentin po e lë pa e kthyer ndryshimin që bëra te stampa që ta shohësh. Më pas po munde zhbëje redaktimin tim deri në një moment të dytë kur ti apo ndonjë tjetër të ketë mundësinë t'i futet me themel punës duke nisur nga ndryshimi i titullit të stampës në anglisht si punë e parë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 prill 2026 01:10 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 prill 2026 18:19 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == Integriteti i diskutimeve - Formatimi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], ju lutem, nëse mundeni, kini kujdes me formatimin gjatë diskutimeve. Më shumë se sa këshillë për ju vetë e kam në kontekstin e mbikëqyerjes së diskutimeve e rregullimit të çështjeve të formatimit dhe nga përdorues të tjerë "on the go" në mënyrë që të ruhet kohezioni e integriteti i tij (sigurisht pa i cënuar autonominë përdoruesve të tjerë apo pa i ndryshuar kontekstin e mendimit). Këtu kini parasysh që "less is more", pra s'ka nevojë për "fancy editing tricks" se zakonisht më shumë shtojnë rrëmujën për sytë se sa e rregullojnë. Mbase s'do të ishte keq dhe që kur diskutimet të zgjateshin tepër, të bëheshin disa përmbledhje në krye të tyre për të ruajtur koherencën. Wikipedia vuan së tepërmi nga diskutimet për sa i përket formatimit të tyre e, megjithëse kohët e fundit po punohet për të sjellë lehtësira teknike në atë drejtim, deri atëherë të bëjmë sa mundemi dorazi. Jua shkrova si udhëzim meqë jeni ndër administratorët më aktivë nëpër hapësirat e diskutimeve. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 9 prill 2026 12:27 (CEST) :E kam parasysh. Unë e bëj zakonisht për me i theksu fjalët e citume ama s'ka problem nëse e reduktoj pak. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 prill 2026 12:38 (CEST) ::S'e kam te ndonjë veçori konkrete e ndokujt. Thjesht hera-herës hidhini një sy diskutimit në tërësi duke u përqendruar te forma e gjatësia e blloqeve të tekstit. Shikoni nëse ka probleme me ''indentation'', nëse po bëhet tepër i gjatë e duhet përmbledhur apo hapur ndonjë nën-pjesë e re, nëse ndonjëri harron firmosjen apo përpiqet të sjellë lista a formatim teksti dhe e lë përgjysmë, nëse ndonjë përgjigje është e nënrenditur në vendin apo nivelin e gabuar... Sidomos kjo e fundit duhet pasur me kujdes e duhen rregulluar me të parë se tjetërson krejt ''sub-threads'' që vijojnë më pas. I gjithë qëllimi është të kemi diskutime që nuk i trembin përdoruesit e "rinj" të papërfshirë ende në to, përkundrazi, ua lehtësojnë përfshirjen duke i lejuar të marrin informacion për çfarë po flitet dhe çfarë është thënë deri në atë pikë ''at a quick glance'' dhe duke ua bërë të qartë ku ta vendosin përgjigjen/komentin që duan të vendosin.- [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 9 prill 2026 12:51 (CEST) == Pyetje nga [[User:Martinxx1|Martinxx1]] te [[Lufta e Nuseve]] (12 prill 2026 16:57) == Pershendetje te lutem me ndihmon dot me rivenien e logos ne faqen Lufta e Nuseve dhe Vera Grabocka, nuk e di pse mi hoqi? --[[Përdoruesi:Martinxx1|Martinxx1]] ([[Përdoruesi diskutim:Martinxx1|diskutimet]]) 12 prill 2026 16:57 (CEST) :@[[Përdoruesi:Martinxx1|Martinxx1]], përshëndetje! Fotografitë në fjalë janë fshirë nga Wikimedia Commons me arsyetimin se përbëjnë shkelje të të drejtave të autorëve përkatës. Shiko historikët e artikujve në fjalë. Duhet të diskutosh me ta atje (administratorët në W-Commons) në lidhje me rikthimin e tyre ose me sigurimin e fotografive të tjera për të cilat zotëron të drejta. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 12 prill 2026 18:27 (CEST) s0iyc4mbemqrlpfoo3nvgk44thzl77t 0 150248 2940487 2520836 2026-04-12T23:36:42Z Shqiperia2000 65435 2940487 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Italisë | native_name = Partito Democratico | abbreviation = PD | logo = Partito Democratico Italy.svg | colorcode = #E31E24 | leader1_title = Sekretarja | leader1_name = Elly Schlein<ref name="schlein">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | president = Stefano Bonaccini<ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 tetor 2007<ref name="origjina">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/i-cattolici-e-il-consenso-politico-dopo-la-fine-della-democrazia-cristiana_%28Cristiani-d%27Italia%29/ |title=I cattolici e il consenso politico dopo la fine della Democrazia cristiana |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | merger = Democratici di Sinistra dhe La Margherita<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via Sant'Andrea delle Fratte 16, 00187 [[Romë]]<ref name="selia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Giovani Democratici<ref name="gd">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani Democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="treccani" /><br>[[Progresizmi]]<ref name="treccani" /><br>[[Europeizmi]]<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Qendra e majtë]]<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="schlein" /> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|70|400|#E31E24}} | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|36|205|#E31E24}} | colours = E kuqe, e gjelbër dhe e bardhë | website = {{URL|www.partitodemocratico.it}} | country = {{ITA}} }} '''Partia Demokratike e Italisë''' (italisht: ''Partito Democratico''; shkurt. '''PD''') është një parti politike italiane e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]], e themeluar më 14 tetor 2007 nga bashkimi i ''Democratici di Sinistra'', ''La Margherita'' dhe disa forcave të tjera më të vogla reformiste.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> PD lindi me synimin për të bashkuar në një forcë të vetme traditat kryesore reformiste të qendrës së majtë italiane, në veçanti atë postkomuniste dhe atë katolike-demokratike. Në planin politik partia përkufizohet zakonisht si [[socialdemokracia|socialdemokrate]], [[Progresivizmi|progresiste]] dhe [[Europeizmi|pro-evropiane]].<ref name="treccani" /><ref name="manifesto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretare kombëtare e partisë është [[Elly Schlein]], ndërsa president i partisë është [[Stefano Bonaccini]]. Selia kombëtare ndodhet në Via Sant'Andrea delle Fratte 16, në [[Romë]].<ref name="treccani" /><ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja dhe themelimi === Partia Demokratike u themelua më 14 tetor 2007 si përfundim i një procesi të gjatë afrimi ndërmjet forcave reformiste të qendrës së majtë italiane. Bërthama kryesore e saj u formua nga ''Democratici di Sinistra'' dhe ''La Margherita'', të cilave iu bashkuan edhe subjekte të tjera më të vogla politike. Sekretari i parë kombëtar i partisë ishte [[Walter Veltroni]].<ref name="treccani" /><ref name="treccani-storia" /> Krijimi i partisë u paraqit si përpjekje për të ndërtuar një forcë të vetme të madhe reformiste, të aftë për të kapërcyer fragmentimin historik të qendrës së majtë italiane dhe për të bashkuar kultura politike të ndryshme, por të afërta në planin demokratik dhe evropian.<ref name="treccani-storia" /> === Nga Veltroni te Bersani === Në zgjedhjet politike të vitit 2008 PD mori rreth 33,7% të votave dhe u rendit si partia e dytë në Itali. Pas dorëheqjes së Veltronit në vitin 2009, drejtimin e përkohshëm e mori [[Dario Franceschini]], i pasuar po atë vit nga [[Pier Luigi Bersani]], i zgjedhur sekretar kombëtar.<ref name="treccani" /> Në zgjedhjet politike të vitit 2013 partia u paraqit në koalicion me forca të tjera të qendrës së majtë dhe arriti shumicën në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe shumicën relative në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]], por jo numra të mjaftueshëm për të formuar e vetme një qeveri të qendrës së majtë.<ref name="treccani" /> === Faza e Renzit === Pas zgjedhjeve të vitit 2013, partia hyri në një fazë të re politike që lidhet me ngjitjen e [[Matteo Renzi]]t në krye të saj. Në dhjetor 2013 Renzi u zgjodh sekretar kombëtar, ndërsa pas tij PD njohu një periudhë të fortë protagonizmi institucional dhe elektoral.<ref name="treccani" /><ref name="renzi">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-renzi/ |title=Renzi, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 PD arriti rezultatin e saj më të lartë, duke kaluar 40% të votave. Sipas Treccanit, ky mbetet rezultati më i fortë elektoral i partisë në nivel kombëtar. Në vitin 2017 Renzi u rizgjodh sekretar, por në të njëjtën periudhë partia njohu edhe ndarje të brendshme dhe largimin e disa figurave të saj drejt formacioneve të tjera të majta.<ref name="treccani" /> === Kriza e vitit 2018 dhe fazat pasuese === Në zgjedhjet politike të vitit 2018 PD u ndal rreth 19% të votave, duke shënuar deri atëherë rezultatin e tij më të dobët. Pas dorëheqjes së Renzit, drejtimin e përkohshëm e mori [[Maurizio Martina]], i cili më pas u zgjodh sekretar nga asambleja e partisë.<ref name="treccani" /> Në vitin 2019, pas primareve të reja, sekretar u zgjodh [[Nicola Zingaretti]]. Në zgjedhjet evropiane të atij viti PD rikuperoi konsensus, duke u vendosur rreth 22% të votave.<ref name="treccani" /> Në mars 2021, pas dorëheqjes së Zingarettit, [[Enrico Letta]] u zgjodh sekretar nga Asambleja Kombëtare e partisë. Nën drejtimin e tij PD u përpoq të rindërtonte profilin e vet si forcë qendrore e qendrës së majtë dhe të zgjeronte aleancat politike të saj.<ref name="treccani" /><ref name="letta">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/enrico-letta/ |title=Letta, Enrico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Nga Schlein te zgjedhjet evropiane të vitit 2024 === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 PD u paraqit në koalicion me [[Alleanza Verdi e Sinistra]], [[+Europa]] dhe ''Impegno civico''; koalicioni mori rreth 26% të votave, ndërsa PD u ndal rreth 19% dhe u konfirmua si partia e dytë italiane.<ref name="treccani" /> Në vitin 2023, pas primareve, [[Elly Schlein]] u zgjodh sekretare kombëtare, duke u bërë gruaja e parë në krye të partisë. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 PD mori rreth 24% të votave dhe u rendit sërish si forca e dytë më e votuar në Itali.<ref name="treccani" /> == Ideologjia dhe profili politik == PD paraqitet si një parti reformiste e qendrës së majtë, e ndërtuar mbi bashkimin e kulturave të ndryshme politike: socialdemokrate, social-liberale, ekologjiste dhe katolike-demokratike. Në ''Manifesto dei valori'' partia thekson demokracinë kushtetuese, drejtësinë shoqërore, punën, barazinë, luftën kundër diskriminimeve, zhvillimin e qëndrueshëm dhe integrimin evropian si boshtet kryesore të identitetit të saj.<ref name="manifesto" /><ref name="treccani-storia" /> Në planin evropian, Partia Demokratike është anëtare e plotë e [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partisë së Socialistëve Evropianë]] (PES). Delegacioni i saj në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] bën pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Grupin e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pdeuropa">{{cite web |url=https://www.pdeuropa.eu/ |title=Partito Democratico Europa |website=PD Europa |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, anëtarët marrin pjesë në zgjedhjen e drejtimit politik të partisë përmes zgjedhjes së drejtpërdrejtë të sekretarit dhe të Asamblesë Kombëtare, si edhe përmes primareve. Statuti vendos theks të veçantë mbi pjesëmarrjen demokratike, organizimin territorial dhe rolin e anëtarësisë.<ref name="statuto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/statuto/ |title=Statuto |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ndër organet kryesore të partisë janë sekretarja kombëtare, presidenca, sekretaria kombëtare, drejtoria kombëtare, Asambleja Kombëtare, komiteti kombëtar i thesarit dhe Komisioni Kombëtar i Garancisë.<ref name="segreteria">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/segreteria-nazionale/ |title=Segreteria Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="direzione">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/direzione-nazionale/ |title=Direzione Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="garanzia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/commissione-di-garanzia/ |title=Commissione di Garanzia |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në organizimin e brendshëm partia njeh edhe rolin e ''Giovani Democratici'', organizata rinore e lidhur me PD, si edhe të ''Conferenza delle donne democratiche'', e cila merret me pjesëmarrjen dhe përfaqësimin politik të grave brenda partisë dhe në jetën publike.<ref name="gd">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="democratiche">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/conferenzademocratiche/ |title=Conferenza delle donne democratiche |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] grupi parlamentar ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista'' ka 70 deputetë në Dhomën e Deputetëve dhe 36 senatorë në Senat.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4136 |title=Composizione del gruppo PARTITO DEMOCRATICO - ITALIA DEMOCRATICA E PROGRESSISTA |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në Dhomën e Deputetëve kryetare e grupit është Chiara Braga.<ref name="camera" /> Në nivel evropian partia ka një delegacion të vetin në Parlamentin Evropian, të lidhur me grupin S&D.<ref name="pdeuropa" /> == Shiko edhe == * [[Politika e Italisë]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Qendra e majtë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Itali]] [[Kategoria:Parti socialdemokrate]] [[Kategoria:Të themeluara më 2007]] j0kueo2fps6pxl51h3489nrqkqnhkwu 2940488 2940487 2026-04-12T23:38:40Z Shqiperia2000 65435 2940488 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Italisë | native_name = Partito Democratico | abbreviation = PD | logo = Partito Democratico Italy.svg | colorcode = #E31E24 | leader1_title = Sekretarja | leader1_name = Elly Schlein<ref name="schlein">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | president = Stefano Bonaccini<ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 tetor 2007<ref name="origjina">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/i-cattolici-e-il-consenso-politico-dopo-la-fine-della-democrazia-cristiana_%28Cristiani-d%27Italia%29/ |title=I cattolici e il consenso politico dopo la fine della Democrazia cristiana |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | merger = Democratici di Sinistra dhe La Margherita<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via Sant'Andrea delle Fratte 16, 00187 [[Romë]]<ref name="selia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Giovani Democratici<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani Democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="treccani" /><br>[[Progresizmi]]<ref name="treccani" /><br>[[Europeizmi]]<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="schlein" /> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|70|400|#E31E24}} | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|36|205|#E31E24}} | colours = E kuqe, e gjelbër dhe e bardhë | website = {{URL|www.partitodemocratico.it}} | country = {{ITA}} }} '''Partia Demokratike e Italisë''' (italisht: ''Partito Democratico''; shkurt. '''PD''') është një parti politike italiane e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]], e themeluar më 14 tetor 2007 nga bashkimi i ''Democratici di Sinistra'', ''La Margherita'' dhe disa forcave të tjera më të vogla reformiste.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> PD lindi me synimin për të bashkuar në një forcë të vetme traditat kryesore reformiste të qendrës së majtë italiane, në veçanti atë postkomuniste dhe atë katolike-demokratike. Në planin politik partia përkufizohet zakonisht si [[socialdemokracia|socialdemokrate]], [[Progresivizmi|progresiste]] dhe [[Europeizmi|pro-evropiane]].<ref name="treccani" /><ref name="manifesto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretare kombëtare e partisë është [[Elly Schlein]], ndërsa president i partisë është [[Stefano Bonaccini]]. Selia kombëtare ndodhet në Via Sant'Andrea delle Fratte 16, në [[Romë]].<ref name="treccani" /><ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja dhe themelimi === Partia Demokratike u themelua më 14 tetor 2007 si përfundim i një procesi të gjatë afrimi ndërmjet forcave reformiste të qendrës së majtë italiane. Bërthama kryesore e saj u formua nga ''Democratici di Sinistra'' dhe ''La Margherita'', të cilave iu bashkuan edhe subjekte të tjera më të vogla politike. Sekretari i parë kombëtar i partisë ishte [[Walter Veltroni]].<ref name="treccani" /><ref name="treccani-storia" /> Krijimi i partisë u paraqit si përpjekje për të ndërtuar një forcë të vetme të madhe reformiste, të aftë për të kapërcyer fragmentimin historik të qendrës së majtë italiane dhe për të bashkuar kultura politike të ndryshme, por të afërta në planin demokratik dhe evropian.<ref name="treccani-storia" /> === Nga Veltroni te Bersani === Në zgjedhjet politike të vitit 2008 PD mori rreth 33,7% të votave dhe u rendit si partia e dytë në Itali. Pas dorëheqjes së Veltronit në vitin 2009, drejtimin e përkohshëm e mori [[Dario Franceschini]], i pasuar po atë vit nga [[Pier Luigi Bersani]], i zgjedhur sekretar kombëtar.<ref name="treccani" /> Në zgjedhjet politike të vitit 2013 partia u paraqit në koalicion me forca të tjera të qendrës së majtë dhe arriti shumicën në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe shumicën relative në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]], por jo numra të mjaftueshëm për të formuar e vetme një qeveri të qendrës së majtë.<ref name="treccani" /> === Faza e Renzit === Pas zgjedhjeve të vitit 2013, partia hyri në një fazë të re politike që lidhet me ngjitjen e [[Matteo Renzi]]t në krye të saj. Në dhjetor 2013 Renzi u zgjodh sekretar kombëtar, ndërsa pas tij PD njohu një periudhë të fortë protagonizmi institucional dhe elektoral.<ref name="treccani" /><ref name="renzi">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-renzi/ |title=Renzi, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 PD arriti rezultatin e saj më të lartë, duke kaluar 40% të votave. Sipas Treccanit, ky mbetet rezultati më i fortë elektoral i partisë në nivel kombëtar. Në vitin 2017 Renzi u rizgjodh sekretar, por në të njëjtën periudhë partia njohu edhe ndarje të brendshme dhe largimin e disa figurave të saj drejt formacioneve të tjera të majta.<ref name="treccani" /> === Kriza e vitit 2018 dhe fazat pasuese === Në zgjedhjet politike të vitit 2018 PD u ndal rreth 19% të votave, duke shënuar deri atëherë rezultatin e tij më të dobët. Pas dorëheqjes së Renzit, drejtimin e përkohshëm e mori [[Maurizio Martina]], i cili më pas u zgjodh sekretar nga asambleja e partisë.<ref name="treccani" /> Në vitin 2019, pas primareve të reja, sekretar u zgjodh [[Nicola Zingaretti]]. Në zgjedhjet evropiane të atij viti PD rikuperoi konsensus, duke u vendosur rreth 22% të votave.<ref name="treccani" /> Në mars 2021, pas dorëheqjes së Zingarettit, [[Enrico Letta]] u zgjodh sekretar nga Asambleja Kombëtare e partisë. Nën drejtimin e tij PD u përpoq të rindërtonte profilin e vet si forcë qendrore e qendrës së majtë dhe të zgjeronte aleancat politike të saj.<ref name="treccani" /><ref name="letta">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/enrico-letta/ |title=Letta, Enrico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Nga Schlein te zgjedhjet evropiane të vitit 2024 === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 PD u paraqit në koalicion me [[Alleanza Verdi e Sinistra]], [[+Europa]] dhe ''Impegno civico''; koalicioni mori rreth 26% të votave, ndërsa PD u ndal rreth 19% dhe u konfirmua si partia e dytë italiane.<ref name="treccani" /> Në vitin 2023, pas primareve, [[Elly Schlein]] u zgjodh sekretare kombëtare, duke u bërë gruaja e parë në krye të partisë. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 PD mori rreth 24% të votave dhe u rendit sërish si forca e dytë më e votuar në Itali.<ref name="treccani" /> == Ideologjia dhe profili politik == PD paraqitet si një parti reformiste e qendrës së majtë, e ndërtuar mbi bashkimin e kulturave të ndryshme politike: socialdemokrate, social-liberale, ekologjiste dhe katolike-demokratike. Në ''Manifesto dei valori'' partia thekson demokracinë kushtetuese, drejtësinë shoqërore, punën, barazinë, luftën kundër diskriminimeve, zhvillimin e qëndrueshëm dhe integrimin evropian si boshtet kryesore të identitetit të saj.<ref name="manifesto" /><ref name="treccani-storia" /> Në planin evropian, Partia Demokratike është anëtare e plotë e [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partisë së Socialistëve Evropianë]] (PES). Delegacioni i saj në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] bën pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Grupin e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pdeuropa">{{cite web |url=https://www.pdeuropa.eu/ |title=Partito Democratico Europa |website=PD Europa |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, anëtarët marrin pjesë në zgjedhjen e drejtimit politik të partisë përmes zgjedhjes së drejtpërdrejtë të sekretarit dhe të Asamblesë Kombëtare, si edhe përmes primareve. Statuti vendos theks të veçantë mbi pjesëmarrjen demokratike, organizimin territorial dhe rolin e anëtarësisë.<ref name="statuto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/statuto/ |title=Statuto |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ndër organet kryesore të partisë janë sekretarja kombëtare, presidenca, sekretaria kombëtare, drejtoria kombëtare, Asambleja Kombëtare, komiteti kombëtar i thesarit dhe Komisioni Kombëtar i Garancisë.<ref name="segreteria">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/segreteria-nazionale/ |title=Segreteria Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="direzione">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/direzione-nazionale/ |title=Direzione Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="garanzia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/commissione-di-garanzia/ |title=Commissione di Garanzia |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në organizimin e brendshëm partia njeh edhe rolin e ''Giovani Democratici'', organizata rinore e lidhur me PD, si edhe të ''Conferenza delle donne democratiche'', e cila merret me pjesëmarrjen dhe përfaqësimin politik të grave brenda partisë dhe në jetën publike.<ref name="gd">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="democratiche">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/conferenzademocratiche/ |title=Conferenza delle donne democratiche |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] grupi parlamentar ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista'' ka 70 deputetë në Dhomën e Deputetëve dhe 36 senatorë në Senat.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4136 |title=Composizione del gruppo PARTITO DEMOCRATICO - ITALIA DEMOCRATICA E PROGRESSISTA |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në Dhomën e Deputetëve kryetare e grupit është Chiara Braga.<ref name="camera" /> Në nivel evropian partia ka një delegacion të vetin në Parlamentin Evropian, të lidhur me grupin S&D.<ref name="pdeuropa" /> == Shiko edhe == * [[Politika e Italisë]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Qendra e majtë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Itali]] [[Kategoria:Parti socialdemokrate]] [[Kategoria:Të themeluara më 2007]] lmyr61i07zkp9h5vd28mxa6gkhyj2kj 2940489 2940488 2026-04-12T23:39:29Z Shqiperia2000 65435 2940489 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Italisë | native_name = Partito Democratico | abbreviation = PD | logo = Partito Democratico Italy.svg | colorcode = #E31E24 | leader1_title = Sekretarja | leader1_name = Elly Schlein<ref name="schlein">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | president = Stefano Bonaccini<ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 tetor 2007<ref name="origjina">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/i-cattolici-e-il-consenso-politico-dopo-la-fine-della-democrazia-cristiana_%28Cristiani-d%27Italia%29/ |title=I cattolici e il consenso politico dopo la fine della Democrazia cristiana |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | merger = Democratici di Sinistra dhe La Margherita<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via Sant'Andrea delle Fratte 16, 00187 [[Romë]]<ref name="selia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Giovani Democratici<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani Democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="treccani" /><br>[[Progresivizmi|Progresizmi]]<ref name="treccani" /><br>[[Europeizmi]]<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="schlein" /> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|70|400|#E31E24}} | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|36|205|#E31E24}} | colours = E kuqe, e gjelbër dhe e bardhë | website = {{URL|www.partitodemocratico.it}} | country = {{ITA}} }} '''Partia Demokratike e Italisë''' (italisht: ''Partito Democratico''; shkurt. '''PD''') është një parti politike italiane e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]], e themeluar më 14 tetor 2007 nga bashkimi i ''Democratici di Sinistra'', ''La Margherita'' dhe disa forcave të tjera më të vogla reformiste.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> PD lindi me synimin për të bashkuar në një forcë të vetme traditat kryesore reformiste të qendrës së majtë italiane, në veçanti atë postkomuniste dhe atë katolike-demokratike. Në planin politik partia përkufizohet zakonisht si [[socialdemokracia|socialdemokrate]], [[Progresivizmi|progresiste]] dhe [[Europeizmi|pro-evropiane]].<ref name="treccani" /><ref name="manifesto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretare kombëtare e partisë është [[Elly Schlein]], ndërsa president i partisë është [[Stefano Bonaccini]]. Selia kombëtare ndodhet në Via Sant'Andrea delle Fratte 16, në [[Romë]].<ref name="treccani" /><ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja dhe themelimi === Partia Demokratike u themelua më 14 tetor 2007 si përfundim i një procesi të gjatë afrimi ndërmjet forcave reformiste të qendrës së majtë italiane. Bërthama kryesore e saj u formua nga ''Democratici di Sinistra'' dhe ''La Margherita'', të cilave iu bashkuan edhe subjekte të tjera më të vogla politike. Sekretari i parë kombëtar i partisë ishte [[Walter Veltroni]].<ref name="treccani" /><ref name="treccani-storia" /> Krijimi i partisë u paraqit si përpjekje për të ndërtuar një forcë të vetme të madhe reformiste, të aftë për të kapërcyer fragmentimin historik të qendrës së majtë italiane dhe për të bashkuar kultura politike të ndryshme, por të afërta në planin demokratik dhe evropian.<ref name="treccani-storia" /> === Nga Veltroni te Bersani === Në zgjedhjet politike të vitit 2008 PD mori rreth 33,7% të votave dhe u rendit si partia e dytë në Itali. Pas dorëheqjes së Veltronit në vitin 2009, drejtimin e përkohshëm e mori [[Dario Franceschini]], i pasuar po atë vit nga [[Pier Luigi Bersani]], i zgjedhur sekretar kombëtar.<ref name="treccani" /> Në zgjedhjet politike të vitit 2013 partia u paraqit në koalicion me forca të tjera të qendrës së majtë dhe arriti shumicën në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe shumicën relative në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]], por jo numra të mjaftueshëm për të formuar e vetme një qeveri të qendrës së majtë.<ref name="treccani" /> === Faza e Renzit === Pas zgjedhjeve të vitit 2013, partia hyri në një fazë të re politike që lidhet me ngjitjen e [[Matteo Renzi]]t në krye të saj. Në dhjetor 2013 Renzi u zgjodh sekretar kombëtar, ndërsa pas tij PD njohu një periudhë të fortë protagonizmi institucional dhe elektoral.<ref name="treccani" /><ref name="renzi">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-renzi/ |title=Renzi, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 PD arriti rezultatin e saj më të lartë, duke kaluar 40% të votave. Sipas Treccanit, ky mbetet rezultati më i fortë elektoral i partisë në nivel kombëtar. Në vitin 2017 Renzi u rizgjodh sekretar, por në të njëjtën periudhë partia njohu edhe ndarje të brendshme dhe largimin e disa figurave të saj drejt formacioneve të tjera të majta.<ref name="treccani" /> === Kriza e vitit 2018 dhe fazat pasuese === Në zgjedhjet politike të vitit 2018 PD u ndal rreth 19% të votave, duke shënuar deri atëherë rezultatin e tij më të dobët. Pas dorëheqjes së Renzit, drejtimin e përkohshëm e mori [[Maurizio Martina]], i cili më pas u zgjodh sekretar nga asambleja e partisë.<ref name="treccani" /> Në vitin 2019, pas primareve të reja, sekretar u zgjodh [[Nicola Zingaretti]]. Në zgjedhjet evropiane të atij viti PD rikuperoi konsensus, duke u vendosur rreth 22% të votave.<ref name="treccani" /> Në mars 2021, pas dorëheqjes së Zingarettit, [[Enrico Letta]] u zgjodh sekretar nga Asambleja Kombëtare e partisë. Nën drejtimin e tij PD u përpoq të rindërtonte profilin e vet si forcë qendrore e qendrës së majtë dhe të zgjeronte aleancat politike të saj.<ref name="treccani" /><ref name="letta">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/enrico-letta/ |title=Letta, Enrico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Nga Schlein te zgjedhjet evropiane të vitit 2024 === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 PD u paraqit në koalicion me [[Alleanza Verdi e Sinistra]], [[+Europa]] dhe ''Impegno civico''; koalicioni mori rreth 26% të votave, ndërsa PD u ndal rreth 19% dhe u konfirmua si partia e dytë italiane.<ref name="treccani" /> Në vitin 2023, pas primareve, [[Elly Schlein]] u zgjodh sekretare kombëtare, duke u bërë gruaja e parë në krye të partisë. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 PD mori rreth 24% të votave dhe u rendit sërish si forca e dytë më e votuar në Itali.<ref name="treccani" /> == Ideologjia dhe profili politik == PD paraqitet si një parti reformiste e qendrës së majtë, e ndërtuar mbi bashkimin e kulturave të ndryshme politike: socialdemokrate, social-liberale, ekologjiste dhe katolike-demokratike. Në ''Manifesto dei valori'' partia thekson demokracinë kushtetuese, drejtësinë shoqërore, punën, barazinë, luftën kundër diskriminimeve, zhvillimin e qëndrueshëm dhe integrimin evropian si boshtet kryesore të identitetit të saj.<ref name="manifesto" /><ref name="treccani-storia" /> Në planin evropian, Partia Demokratike është anëtare e plotë e [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partisë së Socialistëve Evropianë]] (PES). Delegacioni i saj në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] bën pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Grupin e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pdeuropa">{{cite web |url=https://www.pdeuropa.eu/ |title=Partito Democratico Europa |website=PD Europa |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, anëtarët marrin pjesë në zgjedhjen e drejtimit politik të partisë përmes zgjedhjes së drejtpërdrejtë të sekretarit dhe të Asamblesë Kombëtare, si edhe përmes primareve. Statuti vendos theks të veçantë mbi pjesëmarrjen demokratike, organizimin territorial dhe rolin e anëtarësisë.<ref name="statuto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/statuto/ |title=Statuto |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ndër organet kryesore të partisë janë sekretarja kombëtare, presidenca, sekretaria kombëtare, drejtoria kombëtare, Asambleja Kombëtare, komiteti kombëtar i thesarit dhe Komisioni Kombëtar i Garancisë.<ref name="segreteria">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/segreteria-nazionale/ |title=Segreteria Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="direzione">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/direzione-nazionale/ |title=Direzione Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="garanzia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/commissione-di-garanzia/ |title=Commissione di Garanzia |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në organizimin e brendshëm partia njeh edhe rolin e ''Giovani Democratici'', organizata rinore e lidhur me PD, si edhe të ''Conferenza delle donne democratiche'', e cila merret me pjesëmarrjen dhe përfaqësimin politik të grave brenda partisë dhe në jetën publike.<ref name="gd">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="democratiche">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/conferenzademocratiche/ |title=Conferenza delle donne democratiche |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] grupi parlamentar ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista'' ka 70 deputetë në Dhomën e Deputetëve dhe 36 senatorë në Senat.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4136 |title=Composizione del gruppo PARTITO DEMOCRATICO - ITALIA DEMOCRATICA E PROGRESSISTA |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në Dhomën e Deputetëve kryetare e grupit është Chiara Braga.<ref name="camera" /> Në nivel evropian partia ka një delegacion të vetin në Parlamentin Evropian, të lidhur me grupin S&D.<ref name="pdeuropa" /> == Shiko edhe == * [[Politika e Italisë]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Qendra e majtë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Itali]] [[Kategoria:Parti socialdemokrate]] [[Kategoria:Të themeluara më 2007]] tetp5uiokppbelqrtqsfli592ei7l09 2940528 2940489 2026-04-13T01:19:19Z Shqiperia2000 65435 2940528 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Italisë | native_name = Partito Democratico | abbreviation = PD | logo = Partito Democratico Italy.svg | colorcode = #E31E24 | leader1_title = Sekretarja | leader1_name = Elly Schlein<ref name="schlein">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | president = Stefano Bonaccini<ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 tetor 2007<ref name="origjina">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/i-cattolici-e-il-consenso-politico-dopo-la-fine-della-democrazia-cristiana_%28Cristiani-d%27Italia%29/ |title=I cattolici e il consenso politico dopo la fine della Democrazia cristiana |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | merger = Democratici di Sinistra dhe La Margherita<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via Sant'Andrea delle Fratte 16, 00187 [[Romë]]<ref name="selia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Giovani Democratici<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani Democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="treccani" /><br>[[Progresivizmi|Progresizmi]]<ref name="treccani" /><br>[[Evropianizmi]]<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="schlein" /> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|70|400|#E31E24}} | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|36|205|#E31E24}} | colours = E kuqe, e gjelbër dhe e bardhë | website = {{URL|www.partitodemocratico.it}} | country = {{ITA}} }} '''Partia Demokratike e Italisë''' (italisht: ''Partito Democratico''; shkurt. '''PD''') është një parti politike italiane e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]], e themeluar më 14 tetor 2007 nga bashkimi i ''Democratici di Sinistra'', ''La Margherita'' dhe disa forcave të tjera më të vogla reformiste.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> PD lindi me synimin për të bashkuar në një forcë të vetme traditat kryesore reformiste të qendrës së majtë italiane, në veçanti atë postkomuniste dhe atë katolike-demokratike. Në planin politik partia përkufizohet zakonisht si [[socialdemokracia|socialdemokrate]], [[Progresivizmi|progresiste]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]].<ref name="treccani" /><ref name="manifesto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretare kombëtare e partisë është [[Elly Schlein]], ndërsa president i partisë është [[Stefano Bonaccini]]. Selia kombëtare ndodhet në Via Sant'Andrea delle Fratte 16, në [[Romë]].<ref name="treccani" /><ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja dhe themelimi === Partia Demokratike u themelua më 14 tetor 2007 si përfundim i një procesi të gjatë afrimi ndërmjet forcave reformiste të qendrës së majtë italiane. Bërthama kryesore e saj u formua nga ''Democratici di Sinistra'' dhe ''La Margherita'', të cilave iu bashkuan edhe subjekte të tjera më të vogla politike. Sekretari i parë kombëtar i partisë ishte [[Walter Veltroni]].<ref name="treccani" /><ref name="treccani-storia" /> Krijimi i partisë u paraqit si përpjekje për të ndërtuar një forcë të vetme të madhe reformiste, të aftë për të kapërcyer fragmentimin historik të qendrës së majtë italiane dhe për të bashkuar kultura politike të ndryshme, por të afërta në planin demokratik dhe evropian.<ref name="treccani-storia" /> === Nga Veltroni te Bersani === Në zgjedhjet politike të vitit 2008 PD mori rreth 33,7% të votave dhe u rendit si partia e dytë në Itali. Pas dorëheqjes së Veltronit në vitin 2009, drejtimin e përkohshëm e mori [[Dario Franceschini]], i pasuar po atë vit nga [[Pier Luigi Bersani]], i zgjedhur sekretar kombëtar.<ref name="treccani" /> Në zgjedhjet politike të vitit 2013 partia u paraqit në koalicion me forca të tjera të qendrës së majtë dhe arriti shumicën në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe shumicën relative në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]], por jo numra të mjaftueshëm për të formuar e vetme një qeveri të qendrës së majtë.<ref name="treccani" /> === Faza e Renzit === Pas zgjedhjeve të vitit 2013, partia hyri në një fazë të re politike që lidhet me ngjitjen e [[Matteo Renzi]]t në krye të saj. Në dhjetor 2013 Renzi u zgjodh sekretar kombëtar, ndërsa pas tij PD njohu një periudhë të fortë protagonizmi institucional dhe elektoral.<ref name="treccani" /><ref name="renzi">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-renzi/ |title=Renzi, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 PD arriti rezultatin e saj më të lartë, duke kaluar 40% të votave. Sipas Treccanit, ky mbetet rezultati më i fortë elektoral i partisë në nivel kombëtar. Në vitin 2017 Renzi u rizgjodh sekretar, por në të njëjtën periudhë partia njohu edhe ndarje të brendshme dhe largimin e disa figurave të saj drejt formacioneve të tjera të majta.<ref name="treccani" /> === Kriza e vitit 2018 dhe fazat pasuese === Në zgjedhjet politike të vitit 2018 PD u ndal rreth 19% të votave, duke shënuar deri atëherë rezultatin e tij më të dobët. Pas dorëheqjes së Renzit, drejtimin e përkohshëm e mori [[Maurizio Martina]], i cili më pas u zgjodh sekretar nga asambleja e partisë.<ref name="treccani" /> Në vitin 2019, pas primareve të reja, sekretar u zgjodh [[Nicola Zingaretti]]. Në zgjedhjet evropiane të atij viti PD rikuperoi konsensus, duke u vendosur rreth 22% të votave.<ref name="treccani" /> Në mars 2021, pas dorëheqjes së Zingarettit, [[Enrico Letta]] u zgjodh sekretar nga Asambleja Kombëtare e partisë. Nën drejtimin e tij PD u përpoq të rindërtonte profilin e vet si forcë qendrore e qendrës së majtë dhe të zgjeronte aleancat politike të saj.<ref name="treccani" /><ref name="letta">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/enrico-letta/ |title=Letta, Enrico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Nga Schlein te zgjedhjet evropiane të vitit 2024 === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 PD u paraqit në koalicion me [[Alleanza Verdi e Sinistra]], [[+Europa]] dhe ''Impegno civico''; koalicioni mori rreth 26% të votave, ndërsa PD u ndal rreth 19% dhe u konfirmua si partia e dytë italiane.<ref name="treccani" /> Në vitin 2023, pas primareve, [[Elly Schlein]] u zgjodh sekretare kombëtare, duke u bërë gruaja e parë në krye të partisë. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 PD mori rreth 24% të votave dhe u rendit sërish si forca e dytë më e votuar në Itali.<ref name="treccani" /> == Ideologjia dhe profili politik == PD paraqitet si një parti reformiste e qendrës së majtë, e ndërtuar mbi bashkimin e kulturave të ndryshme politike: socialdemokrate, social-liberale, ekologjiste dhe katolike-demokratike. Në ''Manifesto dei valori'' partia thekson demokracinë kushtetuese, drejtësinë shoqërore, punën, barazinë, luftën kundër diskriminimeve, zhvillimin e qëndrueshëm dhe integrimin evropian si boshtet kryesore të identitetit të saj.<ref name="manifesto" /><ref name="treccani-storia" /> Në planin evropian, Partia Demokratike është anëtare e plotë e [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partisë së Socialistëve Evropianë]] (PES). Delegacioni i saj në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] bën pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Grupin e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pdeuropa">{{cite web |url=https://www.pdeuropa.eu/ |title=Partito Democratico Europa |website=PD Europa |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, anëtarët marrin pjesë në zgjedhjen e drejtimit politik të partisë përmes zgjedhjes së drejtpërdrejtë të sekretarit dhe të Asamblesë Kombëtare, si edhe përmes primareve. Statuti vendos theks të veçantë mbi pjesëmarrjen demokratike, organizimin territorial dhe rolin e anëtarësisë.<ref name="statuto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/statuto/ |title=Statuto |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ndër organet kryesore të partisë janë sekretarja kombëtare, presidenca, sekretaria kombëtare, drejtoria kombëtare, Asambleja Kombëtare, komiteti kombëtar i thesarit dhe Komisioni Kombëtar i Garancisë.<ref name="segreteria">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/segreteria-nazionale/ |title=Segreteria Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="direzione">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/direzione-nazionale/ |title=Direzione Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="garanzia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/commissione-di-garanzia/ |title=Commissione di Garanzia |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në organizimin e brendshëm partia njeh edhe rolin e ''Giovani Democratici'', organizata rinore e lidhur me PD, si edhe të ''Conferenza delle donne democratiche'', e cila merret me pjesëmarrjen dhe përfaqësimin politik të grave brenda partisë dhe në jetën publike.<ref name="gd">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="democratiche">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/conferenzademocratiche/ |title=Conferenza delle donne democratiche |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] grupi parlamentar ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista'' ka 70 deputetë në Dhomën e Deputetëve dhe 36 senatorë në Senat.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4136 |title=Composizione del gruppo PARTITO DEMOCRATICO - ITALIA DEMOCRATICA E PROGRESSISTA |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në Dhomën e Deputetëve kryetare e grupit është Chiara Braga.<ref name="camera" /> Në nivel evropian partia ka një delegacion të vetin në Parlamentin Evropian, të lidhur me grupin S&D.<ref name="pdeuropa" /> == Shiko edhe == * [[Politika e Italisë]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Qendra e majtë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Itali]] [[Kategoria:Parti socialdemokrate]] [[Kategoria:Të themeluara më 2007]] f7jatiixy73oudgjs0081vezqr58u22 2940529 2940528 2026-04-13T01:20:26Z Shqiperia2000 65435 /* Shiko edhe */ 2940529 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Italisë | native_name = Partito Democratico | abbreviation = PD | logo = Partito Democratico Italy.svg | colorcode = #E31E24 | leader1_title = Sekretarja | leader1_name = Elly Schlein<ref name="schlein">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | president = Stefano Bonaccini<ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 tetor 2007<ref name="origjina">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/i-cattolici-e-il-consenso-politico-dopo-la-fine-della-democrazia-cristiana_%28Cristiani-d%27Italia%29/ |title=I cattolici e il consenso politico dopo la fine della Democrazia cristiana |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | merger = Democratici di Sinistra dhe La Margherita<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via Sant'Andrea delle Fratte 16, 00187 [[Romë]]<ref name="selia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Giovani Democratici<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani Democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="treccani" /><br>[[Progresivizmi|Progresizmi]]<ref name="treccani" /><br>[[Evropianizmi]]<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="schlein" /> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|70|400|#E31E24}} | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|36|205|#E31E24}} | colours = E kuqe, e gjelbër dhe e bardhë | website = {{URL|www.partitodemocratico.it}} | country = {{ITA}} }} '''Partia Demokratike e Italisë''' (italisht: ''Partito Democratico''; shkurt. '''PD''') është një parti politike italiane e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]], e themeluar më 14 tetor 2007 nga bashkimi i ''Democratici di Sinistra'', ''La Margherita'' dhe disa forcave të tjera më të vogla reformiste.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> PD lindi me synimin për të bashkuar në një forcë të vetme traditat kryesore reformiste të qendrës së majtë italiane, në veçanti atë postkomuniste dhe atë katolike-demokratike. Në planin politik partia përkufizohet zakonisht si [[socialdemokracia|socialdemokrate]], [[Progresivizmi|progresiste]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]].<ref name="treccani" /><ref name="manifesto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretare kombëtare e partisë është [[Elly Schlein]], ndërsa president i partisë është [[Stefano Bonaccini]]. Selia kombëtare ndodhet në Via Sant'Andrea delle Fratte 16, në [[Romë]].<ref name="treccani" /><ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja dhe themelimi === Partia Demokratike u themelua më 14 tetor 2007 si përfundim i një procesi të gjatë afrimi ndërmjet forcave reformiste të qendrës së majtë italiane. Bërthama kryesore e saj u formua nga ''Democratici di Sinistra'' dhe ''La Margherita'', të cilave iu bashkuan edhe subjekte të tjera më të vogla politike. Sekretari i parë kombëtar i partisë ishte [[Walter Veltroni]].<ref name="treccani" /><ref name="treccani-storia" /> Krijimi i partisë u paraqit si përpjekje për të ndërtuar një forcë të vetme të madhe reformiste, të aftë për të kapërcyer fragmentimin historik të qendrës së majtë italiane dhe për të bashkuar kultura politike të ndryshme, por të afërta në planin demokratik dhe evropian.<ref name="treccani-storia" /> === Nga Veltroni te Bersani === Në zgjedhjet politike të vitit 2008 PD mori rreth 33,7% të votave dhe u rendit si partia e dytë në Itali. Pas dorëheqjes së Veltronit në vitin 2009, drejtimin e përkohshëm e mori [[Dario Franceschini]], i pasuar po atë vit nga [[Pier Luigi Bersani]], i zgjedhur sekretar kombëtar.<ref name="treccani" /> Në zgjedhjet politike të vitit 2013 partia u paraqit në koalicion me forca të tjera të qendrës së majtë dhe arriti shumicën në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe shumicën relative në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]], por jo numra të mjaftueshëm për të formuar e vetme një qeveri të qendrës së majtë.<ref name="treccani" /> === Faza e Renzit === Pas zgjedhjeve të vitit 2013, partia hyri në një fazë të re politike që lidhet me ngjitjen e [[Matteo Renzi]]t në krye të saj. Në dhjetor 2013 Renzi u zgjodh sekretar kombëtar, ndërsa pas tij PD njohu një periudhë të fortë protagonizmi institucional dhe elektoral.<ref name="treccani" /><ref name="renzi">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-renzi/ |title=Renzi, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 PD arriti rezultatin e saj më të lartë, duke kaluar 40% të votave. Sipas Treccanit, ky mbetet rezultati më i fortë elektoral i partisë në nivel kombëtar. Në vitin 2017 Renzi u rizgjodh sekretar, por në të njëjtën periudhë partia njohu edhe ndarje të brendshme dhe largimin e disa figurave të saj drejt formacioneve të tjera të majta.<ref name="treccani" /> === Kriza e vitit 2018 dhe fazat pasuese === Në zgjedhjet politike të vitit 2018 PD u ndal rreth 19% të votave, duke shënuar deri atëherë rezultatin e tij më të dobët. Pas dorëheqjes së Renzit, drejtimin e përkohshëm e mori [[Maurizio Martina]], i cili më pas u zgjodh sekretar nga asambleja e partisë.<ref name="treccani" /> Në vitin 2019, pas primareve të reja, sekretar u zgjodh [[Nicola Zingaretti]]. Në zgjedhjet evropiane të atij viti PD rikuperoi konsensus, duke u vendosur rreth 22% të votave.<ref name="treccani" /> Në mars 2021, pas dorëheqjes së Zingarettit, [[Enrico Letta]] u zgjodh sekretar nga Asambleja Kombëtare e partisë. Nën drejtimin e tij PD u përpoq të rindërtonte profilin e vet si forcë qendrore e qendrës së majtë dhe të zgjeronte aleancat politike të saj.<ref name="treccani" /><ref name="letta">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/enrico-letta/ |title=Letta, Enrico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Nga Schlein te zgjedhjet evropiane të vitit 2024 === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 PD u paraqit në koalicion me [[Alleanza Verdi e Sinistra]], [[+Europa]] dhe ''Impegno civico''; koalicioni mori rreth 26% të votave, ndërsa PD u ndal rreth 19% dhe u konfirmua si partia e dytë italiane.<ref name="treccani" /> Në vitin 2023, pas primareve, [[Elly Schlein]] u zgjodh sekretare kombëtare, duke u bërë gruaja e parë në krye të partisë. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 PD mori rreth 24% të votave dhe u rendit sërish si forca e dytë më e votuar në Itali.<ref name="treccani" /> == Ideologjia dhe profili politik == PD paraqitet si një parti reformiste e qendrës së majtë, e ndërtuar mbi bashkimin e kulturave të ndryshme politike: socialdemokrate, social-liberale, ekologjiste dhe katolike-demokratike. Në ''Manifesto dei valori'' partia thekson demokracinë kushtetuese, drejtësinë shoqërore, punën, barazinë, luftën kundër diskriminimeve, zhvillimin e qëndrueshëm dhe integrimin evropian si boshtet kryesore të identitetit të saj.<ref name="manifesto" /><ref name="treccani-storia" /> Në planin evropian, Partia Demokratike është anëtare e plotë e [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partisë së Socialistëve Evropianë]] (PES). Delegacioni i saj në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] bën pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Grupin e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pdeuropa">{{cite web |url=https://www.pdeuropa.eu/ |title=Partito Democratico Europa |website=PD Europa |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, anëtarët marrin pjesë në zgjedhjen e drejtimit politik të partisë përmes zgjedhjes së drejtpërdrejtë të sekretarit dhe të Asamblesë Kombëtare, si edhe përmes primareve. Statuti vendos theks të veçantë mbi pjesëmarrjen demokratike, organizimin territorial dhe rolin e anëtarësisë.<ref name="statuto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/statuto/ |title=Statuto |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ndër organet kryesore të partisë janë sekretarja kombëtare, presidenca, sekretaria kombëtare, drejtoria kombëtare, Asambleja Kombëtare, komiteti kombëtar i thesarit dhe Komisioni Kombëtar i Garancisë.<ref name="segreteria">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/segreteria-nazionale/ |title=Segreteria Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="direzione">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/direzione-nazionale/ |title=Direzione Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="garanzia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/commissione-di-garanzia/ |title=Commissione di Garanzia |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në organizimin e brendshëm partia njeh edhe rolin e ''Giovani Democratici'', organizata rinore e lidhur me PD, si edhe të ''Conferenza delle donne democratiche'', e cila merret me pjesëmarrjen dhe përfaqësimin politik të grave brenda partisë dhe në jetën publike.<ref name="gd">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="democratiche">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/conferenzademocratiche/ |title=Conferenza delle donne democratiche |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] grupi parlamentar ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista'' ka 70 deputetë në Dhomën e Deputetëve dhe 36 senatorë në Senat.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4136 |title=Composizione del gruppo PARTITO DEMOCRATICO - ITALIA DEMOCRATICA E PROGRESSISTA |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në Dhomën e Deputetëve kryetare e grupit është Chiara Braga.<ref name="camera" /> Në nivel evropian partia ka një delegacion të vetin në Parlamentin Evropian, të lidhur me grupin S&D.<ref name="pdeuropa" /> == Shiko edhe == * [[Politika e Italisë]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Itali]] [[Kategoria:Parti socialdemokrate]] [[Kategoria:Të themeluara më 2007]] jcnrtjx2kjkzc8eevlkhwoa0snez78h 2940530 2940529 2026-04-13T01:21:15Z Shqiperia2000 65435 2940530 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Italisë | native_name = Partito Democratico | abbreviation = PD | logo = Partito Democratico Italy.svg | colorcode = #E31E24 | leader1_title = Sekretarja | leader1_name = Elly Schlein<ref name="schlein">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | president = Stefano Bonaccini<ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 tetor 2007<ref name="origjina">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/i-cattolici-e-il-consenso-politico-dopo-la-fine-della-democrazia-cristiana_%28Cristiani-d%27Italia%29/ |title=I cattolici e il consenso politico dopo la fine della Democrazia cristiana |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | merger = Democratici di Sinistra dhe La Margherita<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via Sant'Andrea delle Fratte 16, 00187 [[Romë]]<ref name="selia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Giovani Democratici<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani Democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="treccani" /><br>[[Progresivizmi|Progresizmi]]<ref name="treccani" /><br>[[Evropianizmi]]<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="schlein" /> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|70|400|#E31E24}} | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|36|205|#E31E24}} | colours = E kuqe, e gjelbër dhe e bardhë | website = {{URL|www.partitodemocratico.it}} | country = {{ITA}} }} '''Partia Demokratike e Italisë''' (italisht: ''Partito Democratico''; shkurt. '''PD''') është një parti politike italiane e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]], e themeluar më 14 tetor 2007 nga bashkimi i ''Democratici di Sinistra'', ''La Margherita'' dhe disa forcave të tjera më të vogla reformiste.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> PD lindi me synimin për të bashkuar në një forcë të vetme traditat kryesore reformiste të qendrës së majtë italiane, në veçanti atë postkomuniste dhe atë katolike-demokratike. Në planin politik partia përkufizohet zakonisht si [[socialdemokracia|socialdemokrate]], [[Progresivizmi|progresiste]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]].<ref name="treccani" /><ref name="manifesto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretare kombëtare e partisë është [[Elly Schlein]], ndërsa president i partisë është [[Stefano Bonaccini]]. Selia kombëtare ndodhet në Via Sant'Andrea delle Fratte 16, në [[Romë]].<ref name="treccani" /><ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja dhe themelimi === Partia Demokratike u themelua më 14 tetor 2007 si përfundim i një procesi të gjatë afrimi ndërmjet forcave reformiste të qendrës së majtë italiane. Bërthama kryesore e saj u formua nga ''Democratici di Sinistra'' dhe ''La Margherita'', të cilave iu bashkuan edhe subjekte të tjera më të vogla politike. Sekretari i parë kombëtar i partisë ishte [[Walter Veltroni]].<ref name="treccani" /><ref name="treccani-storia" /> Krijimi i partisë u paraqit si përpjekje për të ndërtuar një forcë të vetme të madhe reformiste, të aftë për të kapërcyer fragmentimin historik të qendrës së majtë italiane dhe për të bashkuar kultura politike të ndryshme, por të afërta në planin demokratik dhe evropian.<ref name="treccani-storia" /> === Nga Veltroni te Bersani === Në zgjedhjet politike të vitit 2008 PD mori rreth 33,7% të votave dhe u rendit si partia e dytë në Itali. Pas dorëheqjes së Veltronit në vitin 2009, drejtimin e përkohshëm e mori [[Dario Franceschini]], i pasuar po atë vit nga [[Pier Luigi Bersani]], i zgjedhur sekretar kombëtar.<ref name="treccani" /> Në zgjedhjet politike të vitit 2013 partia u paraqit në koalicion me forca të tjera të qendrës së majtë dhe arriti shumicën në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe shumicën relative në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]], por jo numra të mjaftueshëm për të formuar e vetme një qeveri të qendrës së majtë.<ref name="treccani" /> === Faza e Renzit === Pas zgjedhjeve të vitit 2013, partia hyri në një fazë të re politike që lidhet me ngjitjen e [[Matteo Renzi]]t në krye të saj. Në dhjetor 2013 Renzi u zgjodh sekretar kombëtar, ndërsa pas tij PD njohu një periudhë të fortë protagonizmi institucional dhe elektoral.<ref name="treccani" /><ref name="renzi">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-renzi/ |title=Renzi, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 PD arriti rezultatin e saj më të lartë, duke kaluar 40% të votave. Sipas Treccanit, ky mbetet rezultati më i fortë elektoral i partisë në nivel kombëtar. Në vitin 2017 Renzi u rizgjodh sekretar, por në të njëjtën periudhë partia njohu edhe ndarje të brendshme dhe largimin e disa figurave të saj drejt formacioneve të tjera të majta.<ref name="treccani" /> === Kriza e vitit 2018 dhe fazat pasuese === Në zgjedhjet politike të vitit 2018 PD u ndal rreth 19% të votave, duke shënuar deri atëherë rezultatin e tij më të dobët. Pas dorëheqjes së Renzit, drejtimin e përkohshëm e mori [[Maurizio Martina]], i cili më pas u zgjodh sekretar nga asambleja e partisë.<ref name="treccani" /> Në vitin 2019, pas primareve të reja, sekretar u zgjodh [[Nicola Zingaretti]]. Në zgjedhjet evropiane të atij viti PD rikuperoi konsensus, duke u vendosur rreth 22% të votave.<ref name="treccani" /> Në mars 2021, pas dorëheqjes së Zingarettit, [[Enrico Letta]] u zgjodh sekretar nga Asambleja Kombëtare e partisë. Nën drejtimin e tij PD u përpoq të rindërtonte profilin e vet si forcë qendrore e qendrës së majtë dhe të zgjeronte aleancat politike të saj.<ref name="treccani" /><ref name="letta">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/enrico-letta/ |title=Letta, Enrico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Nga Schlein te zgjedhjet evropiane të vitit 2024 === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 PD u paraqit në koalicion me [[Alleanza Verdi e Sinistra]], [[+Europa]] dhe ''Impegno civico''; koalicioni mori rreth 26% të votave, ndërsa PD u ndal rreth 19% dhe u konfirmua si partia e dytë italiane.<ref name="treccani" /> Në vitin 2023, pas primareve, [[Elly Schlein]] u zgjodh sekretare kombëtare, duke u bërë gruaja e parë në krye të partisë. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 PD mori rreth 24% të votave dhe u rendit sërish si forca e dytë më e votuar në Itali.<ref name="treccani" /> == Ideologjia dhe profili politik == PD paraqitet si një parti reformiste e qendrës së majtë, e ndërtuar mbi bashkimin e kulturave të ndryshme politike: socialdemokrate, social-liberale, ekologjiste dhe katolike-demokratike. Në ''Manifesto dei valori'' partia thekson demokracinë kushtetuese, drejtësinë shoqërore, punën, barazinë, luftën kundër diskriminimeve, zhvillimin e qëndrueshëm dhe integrimin evropian si boshtet kryesore të identitetit të saj.<ref name="manifesto" /><ref name="treccani-storia" /> Në planin evropian, Partia Demokratike është anëtare e plotë e [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partisë së Socialistëve Evropianë]] (PES). Delegacioni i saj në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] bën pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Grupin e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pdeuropa">{{cite web |url=https://www.pdeuropa.eu/ |title=Partito Democratico Europa |website=PD Europa |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, anëtarët marrin pjesë në zgjedhjen e drejtimit politik të partisë përmes zgjedhjes së drejtpërdrejtë të sekretarit dhe të Asamblesë Kombëtare, si edhe përmes primareve. Statuti vendos theks të veçantë mbi pjesëmarrjen demokratike, organizimin territorial dhe rolin e anëtarësisë.<ref name="statuto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/statuto/ |title=Statuto |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ndër organet kryesore të partisë janë sekretarja kombëtare, presidenca, sekretaria kombëtare, drejtoria kombëtare, Asambleja Kombëtare, komiteti kombëtar i thesarit dhe Komisioni Kombëtar i Garancisë.<ref name="segreteria">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/segreteria-nazionale/ |title=Segreteria Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="direzione">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/direzione-nazionale/ |title=Direzione Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="garanzia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/commissione-di-garanzia/ |title=Commissione di Garanzia |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në organizimin e brendshëm partia njeh edhe rolin e ''Giovani Democratici'', organizata rinore e lidhur me PD, si edhe të ''Conferenza delle donne democratiche'', e cila merret me pjesëmarrjen dhe përfaqësimin politik të grave brenda partisë dhe në jetën publike.<ref name="gd">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="democratiche">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/conferenzademocratiche/ |title=Conferenza delle donne democratiche |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] grupi parlamentar ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista'' ka 70 deputetë në Dhomën e Deputetëve dhe 36 senatorë në Senat.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4136 |title=Composizione del gruppo PARTITO DEMOCRATICO - ITALIA DEMOCRATICA E PROGRESSISTA |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në Dhomën e Deputetëve kryetare e grupit është Chiara Braga.<ref name="camera" /> Në nivel evropian partia ka një delegacion të vetin në Parlamentin Evropian, të lidhur me grupin S&D.<ref name="pdeuropa" /> == Shiko edhe == * [[Politika e Italisë]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Itali]] 63kqj71094lmiu8ayzevw1l89a9yf64 2940531 2940530 2026-04-13T01:21:42Z Shqiperia2000 65435 /* Referime */ 2940531 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Italisë | native_name = Partito Democratico | abbreviation = PD | logo = Partito Democratico Italy.svg | colorcode = #E31E24 | leader1_title = Sekretarja | leader1_name = Elly Schlein<ref name="schlein">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | president = Stefano Bonaccini<ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 tetor 2007<ref name="origjina">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/i-cattolici-e-il-consenso-politico-dopo-la-fine-della-democrazia-cristiana_%28Cristiani-d%27Italia%29/ |title=I cattolici e il consenso politico dopo la fine della Democrazia cristiana |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | merger = Democratici di Sinistra dhe La Margherita<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via Sant'Andrea delle Fratte 16, 00187 [[Romë]]<ref name="selia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Giovani Democratici<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani Democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="treccani" /><br>[[Progresivizmi|Progresizmi]]<ref name="treccani" /><br>[[Evropianizmi]]<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="schlein" /> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|70|400|#E31E24}} | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|36|205|#E31E24}} | colours = E kuqe, e gjelbër dhe e bardhë | website = {{URL|www.partitodemocratico.it}} | country = {{ITA}} }} '''Partia Demokratike e Italisë''' (italisht: ''Partito Democratico''; shkurt. '''PD''') është një parti politike italiane e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]], e themeluar më 14 tetor 2007 nga bashkimi i ''Democratici di Sinistra'', ''La Margherita'' dhe disa forcave të tjera më të vogla reformiste.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> PD lindi me synimin për të bashkuar në një forcë të vetme traditat kryesore reformiste të qendrës së majtë italiane, në veçanti atë postkomuniste dhe atë katolike-demokratike. Në planin politik partia përkufizohet zakonisht si [[socialdemokracia|socialdemokrate]], [[Progresivizmi|progresiste]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]].<ref name="treccani" /><ref name="manifesto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretare kombëtare e partisë është [[Elly Schlein]], ndërsa president i partisë është [[Stefano Bonaccini]]. Selia kombëtare ndodhet në Via Sant'Andrea delle Fratte 16, në [[Romë]].<ref name="treccani" /><ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja dhe themelimi === Partia Demokratike u themelua më 14 tetor 2007 si përfundim i një procesi të gjatë afrimi ndërmjet forcave reformiste të qendrës së majtë italiane. Bërthama kryesore e saj u formua nga ''Democratici di Sinistra'' dhe ''La Margherita'', të cilave iu bashkuan edhe subjekte të tjera më të vogla politike. Sekretari i parë kombëtar i partisë ishte [[Walter Veltroni]].<ref name="treccani" /><ref name="treccani-storia" /> Krijimi i partisë u paraqit si përpjekje për të ndërtuar një forcë të vetme të madhe reformiste, të aftë për të kapërcyer fragmentimin historik të qendrës së majtë italiane dhe për të bashkuar kultura politike të ndryshme, por të afërta në planin demokratik dhe evropian.<ref name="treccani-storia" /> === Nga Veltroni te Bersani === Në zgjedhjet politike të vitit 2008 PD mori rreth 33,7% të votave dhe u rendit si partia e dytë në Itali. Pas dorëheqjes së Veltronit në vitin 2009, drejtimin e përkohshëm e mori [[Dario Franceschini]], i pasuar po atë vit nga [[Pier Luigi Bersani]], i zgjedhur sekretar kombëtar.<ref name="treccani" /> Në zgjedhjet politike të vitit 2013 partia u paraqit në koalicion me forca të tjera të qendrës së majtë dhe arriti shumicën në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe shumicën relative në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]], por jo numra të mjaftueshëm për të formuar e vetme një qeveri të qendrës së majtë.<ref name="treccani" /> === Faza e Renzit === Pas zgjedhjeve të vitit 2013, partia hyri në një fazë të re politike që lidhet me ngjitjen e [[Matteo Renzi]]t në krye të saj. Në dhjetor 2013 Renzi u zgjodh sekretar kombëtar, ndërsa pas tij PD njohu një periudhë të fortë protagonizmi institucional dhe elektoral.<ref name="treccani" /><ref name="renzi">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-renzi/ |title=Renzi, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 PD arriti rezultatin e saj më të lartë, duke kaluar 40% të votave. Sipas Treccanit, ky mbetet rezultati më i fortë elektoral i partisë në nivel kombëtar. Në vitin 2017 Renzi u rizgjodh sekretar, por në të njëjtën periudhë partia njohu edhe ndarje të brendshme dhe largimin e disa figurave të saj drejt formacioneve të tjera të majta.<ref name="treccani" /> === Kriza e vitit 2018 dhe fazat pasuese === Në zgjedhjet politike të vitit 2018 PD u ndal rreth 19% të votave, duke shënuar deri atëherë rezultatin e tij më të dobët. Pas dorëheqjes së Renzit, drejtimin e përkohshëm e mori [[Maurizio Martina]], i cili më pas u zgjodh sekretar nga asambleja e partisë.<ref name="treccani" /> Në vitin 2019, pas primareve të reja, sekretar u zgjodh [[Nicola Zingaretti]]. Në zgjedhjet evropiane të atij viti PD rikuperoi konsensus, duke u vendosur rreth 22% të votave.<ref name="treccani" /> Në mars 2021, pas dorëheqjes së Zingarettit, [[Enrico Letta]] u zgjodh sekretar nga Asambleja Kombëtare e partisë. Nën drejtimin e tij PD u përpoq të rindërtonte profilin e vet si forcë qendrore e qendrës së majtë dhe të zgjeronte aleancat politike të saj.<ref name="treccani" /><ref name="letta">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/enrico-letta/ |title=Letta, Enrico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Nga Schlein te zgjedhjet evropiane të vitit 2024 === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 PD u paraqit në koalicion me [[Alleanza Verdi e Sinistra]], [[+Europa]] dhe ''Impegno civico''; koalicioni mori rreth 26% të votave, ndërsa PD u ndal rreth 19% dhe u konfirmua si partia e dytë italiane.<ref name="treccani" /> Në vitin 2023, pas primareve, [[Elly Schlein]] u zgjodh sekretare kombëtare, duke u bërë gruaja e parë në krye të partisë. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 PD mori rreth 24% të votave dhe u rendit sërish si forca e dytë më e votuar në Itali.<ref name="treccani" /> == Ideologjia dhe profili politik == PD paraqitet si një parti reformiste e qendrës së majtë, e ndërtuar mbi bashkimin e kulturave të ndryshme politike: socialdemokrate, social-liberale, ekologjiste dhe katolike-demokratike. Në ''Manifesto dei valori'' partia thekson demokracinë kushtetuese, drejtësinë shoqërore, punën, barazinë, luftën kundër diskriminimeve, zhvillimin e qëndrueshëm dhe integrimin evropian si boshtet kryesore të identitetit të saj.<ref name="manifesto" /><ref name="treccani-storia" /> Në planin evropian, Partia Demokratike është anëtare e plotë e [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partisë së Socialistëve Evropianë]] (PES). Delegacioni i saj në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] bën pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Grupin e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pdeuropa">{{cite web |url=https://www.pdeuropa.eu/ |title=Partito Democratico Europa |website=PD Europa |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, anëtarët marrin pjesë në zgjedhjen e drejtimit politik të partisë përmes zgjedhjes së drejtpërdrejtë të sekretarit dhe të Asamblesë Kombëtare, si edhe përmes primareve. Statuti vendos theks të veçantë mbi pjesëmarrjen demokratike, organizimin territorial dhe rolin e anëtarësisë.<ref name="statuto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/statuto/ |title=Statuto |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ndër organet kryesore të partisë janë sekretarja kombëtare, presidenca, sekretaria kombëtare, drejtoria kombëtare, Asambleja Kombëtare, komiteti kombëtar i thesarit dhe Komisioni Kombëtar i Garancisë.<ref name="segreteria">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/segreteria-nazionale/ |title=Segreteria Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="direzione">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/direzione-nazionale/ |title=Direzione Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="garanzia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/commissione-di-garanzia/ |title=Commissione di Garanzia |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në organizimin e brendshëm partia njeh edhe rolin e ''Giovani Democratici'', organizata rinore e lidhur me PD, si edhe të ''Conferenza delle donne democratiche'', e cila merret me pjesëmarrjen dhe përfaqësimin politik të grave brenda partisë dhe në jetën publike.<ref name="gd">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="democratiche">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/conferenzademocratiche/ |title=Conferenza delle donne democratiche |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] grupi parlamentar ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista'' ka 70 deputetë në Dhomën e Deputetëve dhe 36 senatorë në Senat.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4136 |title=Composizione del gruppo PARTITO DEMOCRATICO - ITALIA DEMOCRATICA E PROGRESSISTA |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në Dhomën e Deputetëve kryetare e grupit është Chiara Braga.<ref name="camera" /> Në nivel evropian partia ka një delegacion të vetin në Parlamentin Evropian, të lidhur me grupin S&D.<ref name="pdeuropa" /> == Shiko edhe == * [[Politika e Italisë]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Italia]] o86j2ywolgo5j7iwssfdy47zrjshemx 2940636 2940531 2026-04-13T09:10:14Z Shqiperia2000 65435 2940636 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Italisë | native_name = Partito Democratico | abbreviation = PD | logo = Partito Democratico Italy.svg | colorcode = #E31E24 | leader1_title = Sekretarja | leader1_name = [[Elly Schlein]]<ref name="schlein">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | president = Stefano Bonaccini<ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 tetor 2007<ref name="origjina">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/i-cattolici-e-il-consenso-politico-dopo-la-fine-della-democrazia-cristiana_%28Cristiani-d%27Italia%29/ |title=I cattolici e il consenso politico dopo la fine della Democrazia cristiana |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | merger = Democratici di Sinistra dhe La Margherita<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via Sant'Andrea delle Fratte 16, 00187 [[Romë]]<ref name="selia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Giovani Democratici<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani Democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="treccani" /><br>[[Progresivizmi|Progresizmi]]<ref name="treccani" /><br>[[Evropianizmi]]<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="schlein" /> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|70|400|#E31E24}} | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|36|205|#E31E24}} | colours = E kuqe, e gjelbër dhe e bardhë | website = {{URL|www.partitodemocratico.it}} | country = {{ITA}} }} '''Partia Demokratike e Italisë''' (italisht: ''Partito Democratico''; shkurt. '''PD''') është një parti politike italiane e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]], e themeluar më 14 tetor 2007 nga bashkimi i ''Democratici di Sinistra'', ''La Margherita'' dhe disa forcave të tjera më të vogla reformiste.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> PD lindi me synimin për të bashkuar në një forcë të vetme traditat kryesore reformiste të qendrës së majtë italiane, në veçanti atë postkomuniste dhe atë katolike-demokratike. Në planin politik partia përkufizohet zakonisht si [[socialdemokracia|socialdemokrate]], [[Progresivizmi|progresiste]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]].<ref name="treccani" /><ref name="manifesto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretare kombëtare e partisë është [[Elly Schlein]], ndërsa president i partisë është [[Stefano Bonaccini]]. Selia kombëtare ndodhet në Via Sant'Andrea delle Fratte 16, në [[Romë]].<ref name="treccani" /><ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja dhe themelimi === Partia Demokratike u themelua më 14 tetor 2007 si përfundim i një procesi të gjatë afrimi ndërmjet forcave reformiste të qendrës së majtë italiane. Bërthama kryesore e saj u formua nga ''Democratici di Sinistra'' dhe ''La Margherita'', të cilave iu bashkuan edhe subjekte të tjera më të vogla politike. Sekretari i parë kombëtar i partisë ishte [[Walter Veltroni]].<ref name="treccani" /><ref name="treccani-storia" /> Krijimi i partisë u paraqit si përpjekje për të ndërtuar një forcë të vetme të madhe reformiste, të aftë për të kapërcyer fragmentimin historik të qendrës së majtë italiane dhe për të bashkuar kultura politike të ndryshme, por të afërta në planin demokratik dhe evropian.<ref name="treccani-storia" /> === Nga Veltroni te Bersani === Në zgjedhjet politike të vitit 2008 PD mori rreth 33,7% të votave dhe u rendit si partia e dytë në Itali. Pas dorëheqjes së Veltronit në vitin 2009, drejtimin e përkohshëm e mori [[Dario Franceschini]], i pasuar po atë vit nga [[Pier Luigi Bersani]], i zgjedhur sekretar kombëtar.<ref name="treccani" /> Në zgjedhjet politike të vitit 2013 partia u paraqit në koalicion me forca të tjera të qendrës së majtë dhe arriti shumicën në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe shumicën relative në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]], por jo numra të mjaftueshëm për të formuar e vetme një qeveri të qendrës së majtë.<ref name="treccani" /> === Faza e Renzit === Pas zgjedhjeve të vitit 2013, partia hyri në një fazë të re politike që lidhet me ngjitjen e [[Matteo Renzi]]t në krye të saj. Në dhjetor 2013 Renzi u zgjodh sekretar kombëtar, ndërsa pas tij PD njohu një periudhë të fortë protagonizmi institucional dhe elektoral.<ref name="treccani" /><ref name="renzi">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-renzi/ |title=Renzi, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 PD arriti rezultatin e saj më të lartë, duke kaluar 40% të votave. Sipas Treccanit, ky mbetet rezultati më i fortë elektoral i partisë në nivel kombëtar. Në vitin 2017 Renzi u rizgjodh sekretar, por në të njëjtën periudhë partia njohu edhe ndarje të brendshme dhe largimin e disa figurave të saj drejt formacioneve të tjera të majta.<ref name="treccani" /> === Kriza e vitit 2018 dhe fazat pasuese === Në zgjedhjet politike të vitit 2018 PD u ndal rreth 19% të votave, duke shënuar deri atëherë rezultatin e tij më të dobët. Pas dorëheqjes së Renzit, drejtimin e përkohshëm e mori [[Maurizio Martina]], i cili më pas u zgjodh sekretar nga asambleja e partisë.<ref name="treccani" /> Në vitin 2019, pas primareve të reja, sekretar u zgjodh [[Nicola Zingaretti]]. Në zgjedhjet evropiane të atij viti PD rikuperoi konsensus, duke u vendosur rreth 22% të votave.<ref name="treccani" /> Në mars 2021, pas dorëheqjes së Zingarettit, [[Enrico Letta]] u zgjodh sekretar nga Asambleja Kombëtare e partisë. Nën drejtimin e tij PD u përpoq të rindërtonte profilin e vet si forcë qendrore e qendrës së majtë dhe të zgjeronte aleancat politike të saj.<ref name="treccani" /><ref name="letta">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/enrico-letta/ |title=Letta, Enrico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Nga Schlein te zgjedhjet evropiane të vitit 2024 === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 PD u paraqit në koalicion me [[Alleanza Verdi e Sinistra]], [[+Europa]] dhe ''Impegno civico''; koalicioni mori rreth 26% të votave, ndërsa PD u ndal rreth 19% dhe u konfirmua si partia e dytë italiane.<ref name="treccani" /> Në vitin 2023, pas primareve, [[Elly Schlein]] u zgjodh sekretare kombëtare, duke u bërë gruaja e parë në krye të partisë. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 PD mori rreth 24% të votave dhe u rendit sërish si forca e dytë më e votuar në Itali.<ref name="treccani" /> == Ideologjia dhe profili politik == PD paraqitet si një parti reformiste e qendrës së majtë, e ndërtuar mbi bashkimin e kulturave të ndryshme politike: socialdemokrate, social-liberale, ekologjiste dhe katolike-demokratike. Në ''Manifesto dei valori'' partia thekson demokracinë kushtetuese, drejtësinë shoqërore, punën, barazinë, luftën kundër diskriminimeve, zhvillimin e qëndrueshëm dhe integrimin evropian si boshtet kryesore të identitetit të saj.<ref name="manifesto" /><ref name="treccani-storia" /> Në planin evropian, Partia Demokratike është anëtare e plotë e [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partisë së Socialistëve Evropianë]] (PES). Delegacioni i saj në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] bën pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Grupin e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pdeuropa">{{cite web |url=https://www.pdeuropa.eu/ |title=Partito Democratico Europa |website=PD Europa |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, anëtarët marrin pjesë në zgjedhjen e drejtimit politik të partisë përmes zgjedhjes së drejtpërdrejtë të sekretarit dhe të Asamblesë Kombëtare, si edhe përmes primareve. Statuti vendos theks të veçantë mbi pjesëmarrjen demokratike, organizimin territorial dhe rolin e anëtarësisë.<ref name="statuto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/statuto/ |title=Statuto |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ndër organet kryesore të partisë janë sekretarja kombëtare, presidenca, sekretaria kombëtare, drejtoria kombëtare, Asambleja Kombëtare, komiteti kombëtar i thesarit dhe Komisioni Kombëtar i Garancisë.<ref name="segreteria">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/segreteria-nazionale/ |title=Segreteria Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="direzione">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/direzione-nazionale/ |title=Direzione Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="garanzia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/commissione-di-garanzia/ |title=Commissione di Garanzia |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në organizimin e brendshëm partia njeh edhe rolin e ''Giovani Democratici'', organizata rinore e lidhur me PD, si edhe të ''Conferenza delle donne democratiche'', e cila merret me pjesëmarrjen dhe përfaqësimin politik të grave brenda partisë dhe në jetën publike.<ref name="gd">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="democratiche">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/conferenzademocratiche/ |title=Conferenza delle donne democratiche |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] grupi parlamentar ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista'' ka 70 deputetë në Dhomën e Deputetëve dhe 36 senatorë në Senat.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4136 |title=Composizione del gruppo PARTITO DEMOCRATICO - ITALIA DEMOCRATICA E PROGRESSISTA |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në Dhomën e Deputetëve kryetare e grupit është Chiara Braga.<ref name="camera" /> Në nivel evropian partia ka një delegacion të vetin në Parlamentin Evropian, të lidhur me grupin S&D.<ref name="pdeuropa" /> == Shiko edhe == * [[Politika e Italisë]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Italia]] g96c1uukcqw7pq529okrt20qxn6fjsu 2940637 2940636 2026-04-13T09:13:40Z Shqiperia2000 65435 2940637 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Italisë | native_name = Partito Democratico | abbreviation = PD | logo = Partito Democratico Italy.svg | colorcode = #FF8000 | leader1_title = Sekretarja | leader1_name = [[Elly Schlein]]<ref name="schlein">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | president = Stefano Bonaccini<ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 tetor 2007<ref name="origjina">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/i-cattolici-e-il-consenso-politico-dopo-la-fine-della-democrazia-cristiana_%28Cristiani-d%27Italia%29/ |title=I cattolici e il consenso politico dopo la fine della Democrazia cristiana |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | merger = Democratici di Sinistra dhe La Margherita<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via Sant'Andrea delle Fratte 16, 00187 [[Romë]]<ref name="selia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Giovani Democratici<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani Democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="treccani" /><br>[[Progresivizmi|Progresizmi]]<ref name="treccani" /><br>[[Evropianizmi]]<ref>{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]]<ref name="schlein" /> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|70|400|#FF8000}} | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|36|205|#FF8000}} | colours = E kuqe, e gjelbër dhe e bardhë | website = | seats3_title = Eurodeputetët | seats3 = {{composition bar|21|720|#FF8000}}{{URL|www.partitodemocratico.it}} | country = {{ITA}} }} '''Partia Demokratike e Italisë''' (italisht: ''Partito Democratico''; shkurt. '''PD''') është një parti politike italiane e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]], e themeluar më 14 tetor 2007 nga bashkimi i ''Democratici di Sinistra'', ''La Margherita'' dhe disa forcave të tjera më të vogla reformiste.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/partito-democratico_res-e3781a72-c03e-11e1-bb7e-d5ce3506d72e_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Partito democratico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> PD lindi me synimin për të bashkuar në një forcë të vetme traditat kryesore reformiste të qendrës së majtë italiane, në veçanti atë postkomuniste dhe atë katolike-demokratike. Në planin politik partia përkufizohet zakonisht si [[socialdemokracia|socialdemokrate]], [[Progresivizmi|progresiste]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]].<ref name="treccani" /><ref name="manifesto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/manifesto-dei-valori/ |title=Manifesto dei valori |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Sekretare kombëtare e partisë është [[Elly Schlein]], ndërsa president i partisë është [[Stefano Bonaccini]]. Selia kombëtare ndodhet në Via Sant'Andrea delle Fratte 16, në [[Romë]].<ref name="treccani" /><ref name="bonaccini">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/bonaccini-con-schlein-perche-e-lora-dellunita-per-battere-la-destra/ |title=Bonaccini: “Con Schlein perché è l'ora dell'unità per battere la destra” |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/contatti/ |title=Contatti |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja dhe themelimi === Partia Demokratike u themelua më 14 tetor 2007 si përfundim i një procesi të gjatë afrimi ndërmjet forcave reformiste të qendrës së majtë italiane. Bërthama kryesore e saj u formua nga ''Democratici di Sinistra'' dhe ''La Margherita'', të cilave iu bashkuan edhe subjekte të tjera më të vogla politike. Sekretari i parë kombëtar i partisë ishte [[Walter Veltroni]].<ref name="treccani" /><ref name="treccani-storia" /> Krijimi i partisë u paraqit si përpjekje për të ndërtuar një forcë të vetme të madhe reformiste, të aftë për të kapërcyer fragmentimin historik të qendrës së majtë italiane dhe për të bashkuar kultura politike të ndryshme, por të afërta në planin demokratik dhe evropian.<ref name="treccani-storia" /> === Nga Veltroni te Bersani === Në zgjedhjet politike të vitit 2008 PD mori rreth 33,7% të votave dhe u rendit si partia e dytë në Itali. Pas dorëheqjes së Veltronit në vitin 2009, drejtimin e përkohshëm e mori [[Dario Franceschini]], i pasuar po atë vit nga [[Pier Luigi Bersani]], i zgjedhur sekretar kombëtar.<ref name="treccani" /> Në zgjedhjet politike të vitit 2013 partia u paraqit në koalicion me forca të tjera të qendrës së majtë dhe arriti shumicën në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe shumicën relative në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]], por jo numra të mjaftueshëm për të formuar e vetme një qeveri të qendrës së majtë.<ref name="treccani" /> === Faza e Renzit === Pas zgjedhjeve të vitit 2013, partia hyri në një fazë të re politike që lidhet me ngjitjen e [[Matteo Renzi]]t në krye të saj. Në dhjetor 2013 Renzi u zgjodh sekretar kombëtar, ndërsa pas tij PD njohu një periudhë të fortë protagonizmi institucional dhe elektoral.<ref name="treccani" /><ref name="renzi">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-renzi/ |title=Renzi, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 PD arriti rezultatin e saj më të lartë, duke kaluar 40% të votave. Sipas Treccanit, ky mbetet rezultati më i fortë elektoral i partisë në nivel kombëtar. Në vitin 2017 Renzi u rizgjodh sekretar, por në të njëjtën periudhë partia njohu edhe ndarje të brendshme dhe largimin e disa figurave të saj drejt formacioneve të tjera të majta.<ref name="treccani" /> === Kriza e vitit 2018 dhe fazat pasuese === Në zgjedhjet politike të vitit 2018 PD u ndal rreth 19% të votave, duke shënuar deri atëherë rezultatin e tij më të dobët. Pas dorëheqjes së Renzit, drejtimin e përkohshëm e mori [[Maurizio Martina]], i cili më pas u zgjodh sekretar nga asambleja e partisë.<ref name="treccani" /> Në vitin 2019, pas primareve të reja, sekretar u zgjodh [[Nicola Zingaretti]]. Në zgjedhjet evropiane të atij viti PD rikuperoi konsensus, duke u vendosur rreth 22% të votave.<ref name="treccani" /> Në mars 2021, pas dorëheqjes së Zingarettit, [[Enrico Letta]] u zgjodh sekretar nga Asambleja Kombëtare e partisë. Nën drejtimin e tij PD u përpoq të rindërtonte profilin e vet si forcë qendrore e qendrës së majtë dhe të zgjeronte aleancat politike të saj.<ref name="treccani" /><ref name="letta">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/enrico-letta/ |title=Letta, Enrico |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Nga Schlein te zgjedhjet evropiane të vitit 2024 === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 PD u paraqit në koalicion me [[Alleanza Verdi e Sinistra]], [[+Europa]] dhe ''Impegno civico''; koalicioni mori rreth 26% të votave, ndërsa PD u ndal rreth 19% dhe u konfirmua si partia e dytë italiane.<ref name="treccani" /> Në vitin 2023, pas primareve, [[Elly Schlein]] u zgjodh sekretare kombëtare, duke u bërë gruaja e parë në krye të partisë. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 PD mori rreth 24% të votave dhe u rendit sërish si forca e dytë më e votuar në Itali.<ref name="treccani" /> == Ideologjia dhe profili politik == PD paraqitet si një parti reformiste e qendrës së majtë, e ndërtuar mbi bashkimin e kulturave të ndryshme politike: socialdemokrate, social-liberale, ekologjiste dhe katolike-demokratike. Në ''Manifesto dei valori'' partia thekson demokracinë kushtetuese, drejtësinë shoqërore, punën, barazinë, luftën kundër diskriminimeve, zhvillimin e qëndrueshëm dhe integrimin evropian si boshtet kryesore të identitetit të saj.<ref name="manifesto" /><ref name="treccani-storia" /> Në planin evropian, Partia Demokratike është anëtare e plotë e [[Partia e Socialistëve Evropianë|Partisë së Socialistëve Evropianë]] (PES). Delegacioni i saj në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] bën pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Grupin e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="pes">{{cite web |url=https://pes.eu/member/partito-democratico-democratic-party/ |title=Partito Democratico – PES Member |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pdeuropa">{{cite web |url=https://www.pdeuropa.eu/ |title=Partito Democratico Europa |website=PD Europa |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, anëtarët marrin pjesë në zgjedhjen e drejtimit politik të partisë përmes zgjedhjes së drejtpërdrejtë të sekretarit dhe të Asamblesë Kombëtare, si edhe përmes primareve. Statuti vendos theks të veçantë mbi pjesëmarrjen demokratike, organizimin territorial dhe rolin e anëtarësisë.<ref name="statuto">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/statuto/ |title=Statuto |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ndër organet kryesore të partisë janë sekretarja kombëtare, presidenca, sekretaria kombëtare, drejtoria kombëtare, Asambleja Kombëtare, komiteti kombëtar i thesarit dhe Komisioni Kombëtar i Garancisë.<ref name="segreteria">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/segreteria-nazionale/ |title=Segreteria Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="direzione">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/direzione-nazionale/ |title=Direzione Nazionale |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="garanzia">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/commissione-di-garanzia/ |title=Commissione di Garanzia |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në organizimin e brendshëm partia njeh edhe rolin e ''Giovani Democratici'', organizata rinore e lidhur me PD, si edhe të ''Conferenza delle donne democratiche'', e cila merret me pjesëmarrjen dhe përfaqësimin politik të grave brenda partisë dhe në jetën publike.<ref name="gd">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/giovani-democratici/ |title=Giovani democratici |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="democratiche">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/conferenzademocratiche/ |title=Conferenza delle donne democratiche |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] grupi parlamentar ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista'' ka 70 deputetë në Dhomën e Deputetëve dhe 36 senatorë në Senat.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4136 |title=Composizione del gruppo PARTITO DEMOCRATICO - ITALIA DEMOCRATICA E PROGRESSISTA |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në Dhomën e Deputetëve kryetare e grupit është Chiara Braga.<ref name="camera" /> Në nivel evropian partia ka një delegacion të vetin në Parlamentin Evropian, të lidhur me grupin S&D.<ref name="pdeuropa" /> == Shiko edhe == * [[Politika e Italisë]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Italia]] r45qyrkkxhykmezjqoepso6apll1shi 0 150290 2940532 2520850 2026-04-13T01:34:41Z Shqiperia2000 65435 2940532 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Forza Italia | native_name = Forza Italia | abbreviation = FI | logo = Logo Forza Italia.svg | colorcode = #0087DC | leader1_title = Sekretari Kombëtar | leader1_name = [[Antonio Tajani]]<ref name="kongresi2024">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/risultati-congresso-nazionale-forza-italia/ |title=Risultati Congresso Nazionale di Forza Italia |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founder = [[Silvio Berlusconi]]<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/forza-italia/ |title=Forza Italia |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 18 janar 1994; rithemeluar më 16 nëntor 2013<ref name="treccani" /> | dissolved = 27 mars 2009<ref name="pdl">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/popolo-della-liberta/ |title=Popolo della Libertà |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via in Lucina 17, 00186 [[Romë]]<ref name="selia">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/ |title=Home page FI |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Forza Italia Giovani<ref name="giovani">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/eventi/congresso-nazionale-forza-italia-giovani-il-futuro-e-adesso/ |title=Congresso Nazionale Forza Italia Giovani Il futuro è adesso |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Liberalizmi|Liberalizmi ekonomik]]<ref name="treccani" /><br>[[Evropianizmi|Popullarizmi evropian]]<ref name="valori">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/i-nostri-valori/ |title=I nostri Valori |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendra e djathtë]]<ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Forza-Italia |title=Forza Italia |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia Popullore Evropiane]]<ref name="epp">{{cite web |url=https://www.epp.eu/parties-and-partners |title=Parties & Partners |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Deputetët | seats1 = 54 / 400<ref name="deputeti">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/deputati/ |title=Deputati |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats2_title = Senatorët | seats2 = 20 / 205<ref name="senatori">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats3_title = Eurodeputetët | seats3 = 8 / 720<ref name="eurodeputeti">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/europarlamentari/ |title=Europarlamentari |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | colours = Blu | website = {{URL|www.forzaitalia.it}} | country = {{ITA}} }} '''Forza Italia''' (shkurt. '''FI''') është një parti politike italiane e [[Politika e qendrës së djathtë|qendrës së djathtë]], e themeluar nga [[Silvio Berlusconi]] më 18 janar 1994 dhe e rithemeluar më 16 nëntor 2013 pas shpërbërjes së [[Popolo della libertà|Popolo della Libertàs]].<ref name="treccani" /><ref name="pdl" /> Partia u krijua në fillim të viteve 1990, në një fazë të thellë transformimi të sistemit politik italian. Ajo u bë shpejt një nga forcat kryesore të qendrës së djathtë dhe për shumë vite përfaqësoi shtyllën kryesore të koalicioneve të udhëhequra nga Berlusconi.<ref name="treccani" /> Në vitin 2009 Forza Italia u shkri në [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]], formacion i ri politik i qendrës së djathtë. Pas krizës së kësaj përvoje, partia u rithemelua në nëntor 2013 duke rimarrë emrin dhe simbolin historik të saj.<ref name="pdl" /> == Historia == === Themelimi dhe faza e parë === Forza Italia u themelua në janar 1994 nga Silvio Berlusconi. Që në zgjedhjet politike të atij viti partia u afirmua si një forcë qendrore në politikën italiane dhe u bë baza kryesore elektorale e koalicioneve të qendrës së djathtë.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Gjatë viteve 1990 dhe 2000, Forza Italia ishte partia kryesore e koalicioneve të djathta që qeverisën Italinë në disa faza. Në vitin 2001 ajo ishte forca udhëheqëse e koalicionit ''Casa delle Libertà'', i cili qëndroi në pushtet deri në vitin 2006.<ref name="treccani" /> === Bashkimi në Popolo della Libertà === Në vitin 2009 Forza Italia u shkri zyrtarisht në [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]], parti e re e krijuar nga bashkimi i Forza Italias me [[Aleanca Kombëtare (Itali)|Aleancën Kombëtare]] dhe forca të tjera të qendrës së djathtë.<ref name="pdl" /> Kjo fazë nuk ishte përfundimtare. Pas ndarjeve të brendshme në kampin e djathtë, Forza Italia u rikrijua më 16 nëntor 2013, duke rifituar identitetin e saj autonom në sistemin partiak italian.<ref name="pdl" /> === Nga rithemelimi te udhëheqja e Tajanit === Pas rithemelimit, partia mbeti e lidhur ngushtë me figurën e Silvio Berlusconit. Pas vdekjes së tij në vitin 2023, Forza Italia hyri në një fazë të re organizative. Në Kongresin Kombëtar të 23–24 shkurtit 2024, [[Antonio Tajani]] u zgjodh unanimisht sekretar kombëtar i partisë.<ref name="kongresi2024" /> == Profili politik == Forza Italia është një parti e [[Politika e qendrës së djathtë|qendrës së djathtë]]. Në planin ideologjik ajo është përshkruar si forcë me profil liberal në ekonomi, ndërsa në planin evropian e vendos veten brenda traditës së popullarizmit evropian.<ref name="treccani" /><ref name="valori" /><ref name="britannica" /> Në dokumentet e saj zyrtare partia thekson vlerat e familjes politike të [[Partia Popullore Evropiane|Partisë Popullore Evropiane]], duke përmendur lirinë, përgjegjësinë, barazinë para ligjit, solidaritetin dhe subsidiaritetin.<ref name="valori" /> == Organizimi == Selia kombëtare e partisë ndodhet në Via in Lucina 17, në [[Romë]]. Krahu rinor i saj është '''Forza Italia Giovani'''.<ref name="selia" /><ref name="giovani" /> Sipas faqes zyrtare të organeve drejtuese, sekretar kombëtar është Antonio Tajani. Nënsekretarë kombëtarë janë Deborah Bergamini, Alberto Cirio, Roberto Occhiuto dhe Stefano Benigni. Figura e Silvio Berlusconit paraqitet si presidente themelues i partisë.<ref name="organe">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/organi-e-funzioni-nazionali/ |title=Organi e Funzioni Nazionali |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi parlamentar == Forza Italia ka aktualisht 54 deputetë në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]], 20 senatorë në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]] dhe 8 eurodeputetë në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]].<ref name="deputeti" /><ref name="senatori" /><ref name="eurodeputeti" /> Në nivel evropian, partia është anëtare e [[Partia Popullore Evropiane|Partisë Popullore Evropiane]].<ref name="epp" /> == Shiko edhe == * [[Antonio Tajani]] * [[Silvio Berlusconi]] * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Politika e Italisë]] * [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Italia]] oxp62m409fqyk7oi3o2skevrjznslu5 2940533 2940532 2026-04-13T01:38:26Z Shqiperia2000 65435 2940533 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Forza Italia | native_name = Forza Italia | abbreviation = FI | logo = Logo Forza Italia.svg | colorcode = #0087DC | leader1_title = Sekretari Kombëtar | leader1_name = [[Antonio Tajani]]<ref name="kongresi2024">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/risultati-congresso-nazionale-forza-italia/ |title=Risultati Congresso Nazionale di Forza Italia |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founder = [[Silvio Berlusconi]]<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/forza-italia/ |title=Forza Italia |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 18 janar 1994; rithemeluar më 16 nëntor 2013<ref name="treccani" /> | dissolved = 27 mars 2009<ref name="pdl">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/popolo-della-liberta/ |title=Popolo della Libertà |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via in Lucina 17, 00186 [[Romë]]<ref name="selia">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/ |title=Home page FI |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Forza Italia Giovani<ref name="giovani">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/eventi/congresso-nazionale-forza-italia-giovani-il-futuro-e-adesso/ |title=Congresso Nazionale Forza Italia Giovani Il futuro è adesso |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Liberalizmi|Liberalizmi ekonomik]]<ref name="treccani" /><br>[[Evropianizmi|Popullarizmi evropian]]<ref name="valori">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/i-nostri-valori/ |title=I nostri Valori |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendra e djathtë]]<ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Forza-Italia |title=Forza Italia |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia Popullore Evropiane]]<ref name="epp">{{cite web |url=https://www.epp.eu/parties-and-partners |title=Parties & Partners |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|54|400|#00008B}}<ref name="deputeti">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/deputati/ |title=Deputati |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|20|205|#00008B}}<ref name="senatori">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats3_title = Eurodeputetët | seats3 = {{composition bar|8|720|#00008B}}<ref name="eurodeputeti">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/europarlamentari/ |title=Europarlamentari |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | colours = Blu | website = {{URL|www.forzaitalia.it}} | country = {{ITA}} }} '''Forza Italia''' (shkurt. '''FI''') është një parti politike italiane e [[Politika e qendrës së djathtë|qendrës së djathtë]], e themeluar nga [[Silvio Berlusconi]] më 18 janar 1994 dhe e rithemeluar më 16 nëntor 2013 pas shpërbërjes së [[Popolo della libertà|Popolo della Libertàs]].<ref name="treccani" /><ref name="pdl" /> Partia u krijua në fillim të viteve 1990, në një fazë të thellë transformimi të sistemit politik italian. Ajo u bë shpejt një nga forcat kryesore të qendrës së djathtë dhe për shumë vite përfaqësoi shtyllën kryesore të koalicioneve të udhëhequra nga Berlusconi.<ref name="treccani" /> Në vitin 2009 Forza Italia u shkri në [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]], formacion i ri politik i qendrës së djathtë. Pas krizës së kësaj përvoje, partia u rithemelua në nëntor 2013 duke rimarrë emrin dhe simbolin historik të saj.<ref name="pdl" /> == Historia == === Themelimi dhe faza e parë === Forza Italia u themelua në janar 1994 nga Silvio Berlusconi. Që në zgjedhjet politike të atij viti partia u afirmua si një forcë qendrore në politikën italiane dhe u bë baza kryesore elektorale e koalicioneve të qendrës së djathtë.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Gjatë viteve 1990 dhe 2000, Forza Italia ishte partia kryesore e koalicioneve të djathta që qeverisën Italinë në disa faza. Në vitin 2001 ajo ishte forca udhëheqëse e koalicionit ''Casa delle Libertà'', i cili qëndroi në pushtet deri në vitin 2006.<ref name="treccani" /> === Bashkimi në Popolo della Libertà === Në vitin 2009 Forza Italia u shkri zyrtarisht në [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]], parti e re e krijuar nga bashkimi i Forza Italias me [[Aleanca Kombëtare (Itali)|Aleancën Kombëtare]] dhe forca të tjera të qendrës së djathtë.<ref name="pdl" /> Kjo fazë nuk ishte përfundimtare. Pas ndarjeve të brendshme në kampin e djathtë, Forza Italia u rikrijua më 16 nëntor 2013, duke rifituar identitetin e saj autonom në sistemin partiak italian.<ref name="pdl" /> === Nga rithemelimi te udhëheqja e Tajanit === Pas rithemelimit, partia mbeti e lidhur ngushtë me figurën e Silvio Berlusconit. Pas vdekjes së tij në vitin 2023, Forza Italia hyri në një fazë të re organizative. Në Kongresin Kombëtar të 23–24 shkurtit 2024, [[Antonio Tajani]] u zgjodh unanimisht sekretar kombëtar i partisë.<ref name="kongresi2024" /> == Profili politik == Forza Italia është një parti e [[Politika e qendrës së djathtë|qendrës së djathtë]]. Në planin ideologjik ajo është përshkruar si forcë me profil liberal në ekonomi, ndërsa në planin evropian e vendos veten brenda traditës së popullarizmit evropian.<ref name="treccani" /><ref name="valori" /><ref name="britannica" /> Në dokumentet e saj zyrtare partia thekson vlerat e familjes politike të [[Partia Popullore Evropiane|Partisë Popullore Evropiane]], duke përmendur lirinë, përgjegjësinë, barazinë para ligjit, solidaritetin dhe subsidiaritetin.<ref name="valori" /> == Organizimi == Selia kombëtare e partisë ndodhet në Via in Lucina 17, në [[Romë]]. Krahu rinor i saj është '''Forza Italia Giovani'''.<ref name="selia" /><ref name="giovani" /> Sipas faqes zyrtare të organeve drejtuese, sekretar kombëtar është Antonio Tajani. Nënsekretarë kombëtarë janë Deborah Bergamini, Alberto Cirio, Roberto Occhiuto dhe Stefano Benigni. Figura e Silvio Berlusconit paraqitet si presidente themelues i partisë.<ref name="organe">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/organi-e-funzioni-nazionali/ |title=Organi e Funzioni Nazionali |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi parlamentar == Forza Italia ka aktualisht 54 deputetë në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]], 20 senatorë në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]] dhe 8 eurodeputetë në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]].<ref name="deputeti" /><ref name="senatori" /><ref name="eurodeputeti" /> Në nivel evropian, partia është anëtare e [[Partia Popullore Evropiane|Partisë Popullore Evropiane]].<ref name="epp" /> == Shiko edhe == * [[Antonio Tajani]] * [[Silvio Berlusconi]] * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Politika e Italisë]] * [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Italia]] d4uq6m4yg7r7bsx46nncalae6c24xo8 2940534 2940533 2026-04-13T01:39:03Z Shqiperia2000 65435 2940534 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Forza Italia | native_name = Forza Italia | abbreviation = FI | logo = Logo Forza Italia.svg | colorcode = #0087DC | leader1_title = Sekretari Kombëtar | leader1_name = [[Antonio Tajani]]<ref name="kongresi2024">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/risultati-congresso-nazionale-forza-italia/ |title=Risultati Congresso Nazionale di Forza Italia |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founder = [[Silvio Berlusconi]]<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/forza-italia/ |title=Forza Italia |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 18 janar 1994; rithemeluar më 16 nëntor 2013<ref name="treccani" /> | dissolved = 27 mars 2009<ref name="pdl">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/popolo-della-liberta/ |title=Popolo della Libertà |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via in Lucina 17, 00186 [[Romë]]<ref name="selia">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/ |title=Home page FI |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Forza Italia Giovani<ref name="giovani">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/eventi/congresso-nazionale-forza-italia-giovani-il-futuro-e-adesso/ |title=Congresso Nazionale Forza Italia Giovani Il futuro è adesso |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Liberalizmi|Liberalizmi ekonomik]]<ref name="treccani" /><br>[[Evropianizmi|Popullarizmi evropian]]<ref name="valori">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/i-nostri-valori/ |title=I nostri Valori |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendra e djathtë]]<ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Forza-Italia |title=Forza Italia |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | european = [[Partia Popullore Evropiane]]<ref name="epp">{{cite web |url=https://www.epp.eu/parties-and-partners |title=Parties & Partners |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|54|400|#0087DC}}<ref name="deputeti">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/deputati/ |title=Deputati |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|20|205|#0087DC}}<ref name="senatori">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats3_title = Eurodeputetët | seats3 = {{composition bar|8|720|#0087DC}}<ref name="eurodeputeti">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/europarlamentari/ |title=Europarlamentari |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | colours = Blu | website = {{URL|www.forzaitalia.it}} | country = {{ITA}} }} '''Forza Italia''' (shkurt. '''FI''') është një parti politike italiane e [[Politika e qendrës së djathtë|qendrës së djathtë]], e themeluar nga [[Silvio Berlusconi]] më 18 janar 1994 dhe e rithemeluar më 16 nëntor 2013 pas shpërbërjes së [[Popolo della libertà|Popolo della Libertàs]].<ref name="treccani" /><ref name="pdl" /> Partia u krijua në fillim të viteve 1990, në një fazë të thellë transformimi të sistemit politik italian. Ajo u bë shpejt një nga forcat kryesore të qendrës së djathtë dhe për shumë vite përfaqësoi shtyllën kryesore të koalicioneve të udhëhequra nga Berlusconi.<ref name="treccani" /> Në vitin 2009 Forza Italia u shkri në [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]], formacion i ri politik i qendrës së djathtë. Pas krizës së kësaj përvoje, partia u rithemelua në nëntor 2013 duke rimarrë emrin dhe simbolin historik të saj.<ref name="pdl" /> == Historia == === Themelimi dhe faza e parë === Forza Italia u themelua në janar 1994 nga Silvio Berlusconi. Që në zgjedhjet politike të atij viti partia u afirmua si një forcë qendrore në politikën italiane dhe u bë baza kryesore elektorale e koalicioneve të qendrës së djathtë.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Gjatë viteve 1990 dhe 2000, Forza Italia ishte partia kryesore e koalicioneve të djathta që qeverisën Italinë në disa faza. Në vitin 2001 ajo ishte forca udhëheqëse e koalicionit ''Casa delle Libertà'', i cili qëndroi në pushtet deri në vitin 2006.<ref name="treccani" /> === Bashkimi në Popolo della Libertà === Në vitin 2009 Forza Italia u shkri zyrtarisht në [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]], parti e re e krijuar nga bashkimi i Forza Italias me [[Aleanca Kombëtare (Itali)|Aleancën Kombëtare]] dhe forca të tjera të qendrës së djathtë.<ref name="pdl" /> Kjo fazë nuk ishte përfundimtare. Pas ndarjeve të brendshme në kampin e djathtë, Forza Italia u rikrijua më 16 nëntor 2013, duke rifituar identitetin e saj autonom në sistemin partiak italian.<ref name="pdl" /> === Nga rithemelimi te udhëheqja e Tajanit === Pas rithemelimit, partia mbeti e lidhur ngushtë me figurën e Silvio Berlusconit. Pas vdekjes së tij në vitin 2023, Forza Italia hyri në një fazë të re organizative. Në Kongresin Kombëtar të 23–24 shkurtit 2024, [[Antonio Tajani]] u zgjodh unanimisht sekretar kombëtar i partisë.<ref name="kongresi2024" /> == Profili politik == Forza Italia është një parti e [[Politika e qendrës së djathtë|qendrës së djathtë]]. Në planin ideologjik ajo është përshkruar si forcë me profil liberal në ekonomi, ndërsa në planin evropian e vendos veten brenda traditës së popullarizmit evropian.<ref name="treccani" /><ref name="valori" /><ref name="britannica" /> Në dokumentet e saj zyrtare partia thekson vlerat e familjes politike të [[Partia Popullore Evropiane|Partisë Popullore Evropiane]], duke përmendur lirinë, përgjegjësinë, barazinë para ligjit, solidaritetin dhe subsidiaritetin.<ref name="valori" /> == Organizimi == Selia kombëtare e partisë ndodhet në Via in Lucina 17, në [[Romë]]. Krahu rinor i saj është '''Forza Italia Giovani'''.<ref name="selia" /><ref name="giovani" /> Sipas faqes zyrtare të organeve drejtuese, sekretar kombëtar është Antonio Tajani. Nënsekretarë kombëtarë janë Deborah Bergamini, Alberto Cirio, Roberto Occhiuto dhe Stefano Benigni. Figura e Silvio Berlusconit paraqitet si presidente themelues i partisë.<ref name="organe">{{cite web |url=https://forzaitalia.it/organi-e-funzioni-nazionali/ |title=Organi e Funzioni Nazionali |website=Forza Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi parlamentar == Forza Italia ka aktualisht 54 deputetë në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]], 20 senatorë në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]] dhe 8 eurodeputetë në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]].<ref name="deputeti" /><ref name="senatori" /><ref name="eurodeputeti" /> Në nivel evropian, partia është anëtare e [[Partia Popullore Evropiane|Partisë Popullore Evropiane]].<ref name="epp" /> == Shiko edhe == * [[Antonio Tajani]] * [[Silvio Berlusconi]] * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Politika e Italisë]] * [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Italia]] iqvmmx2pwvwumisq1zgdki266qljggz 0 155789 2940598 2920195 2026-04-13T08:26:38Z Mitrovica02 128863 2940598 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Andi Ribaj | fullname = Andi Ribaj | image = | birth_date = {{birth date and age|21|11|1989|df=yes}} | birth_place = [[Vlorë]], [[Shqipëri]] | height = 1.83 m | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = [[Flamurtari Vlorë|Flamurtari]] | clubnumber = 21 | youthyears1 = 2002–2008 | youthclubs1 = [[KF Apolonia|Apolonia]] | years1 = 2008–2013 | clubs1 = [[KF Memaliaj]] | caps1 = 83 | goals1 = 12 | years2 = 2013–2014 | clubs2 = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | caps2 = 42 | goals2 = 8 | years3 = 2015–2015 | clubs3 = [[KF Apolonia Fier|Apolonia]] | caps3 = 17 | goals3 = 6 | years4 = 2015–2016 | clubs4 = [[Maccabi Kiryat Gat F.C.|Maccabi Kiryat Gat]] | caps4 = 29 | goals4 = 1 | years5 = 2016–2017 | clubs5 = [[KF Teuta|Teuta]] | caps5 = 26 | goals5 = 4 | years6 = 2017–2018 | clubs6 = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | caps6 = 31 | goals6 = 5 | years7 = 2018– | clubs7 = [[KS Flamurtari|Flamurtari]] | caps7 = 74 | goals7 = 12 | manageryears1 = 2026– | managerclubs1 = [[Flamurtari Vlorë|Flamurtari]] | nationalyears1 = | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | nationalteam1 = | club-update = | ntupdate = }} '''Andi “Ujku” Ribaj''' (lindur më [[21 Nëntor]] [[1989]] në [[Vlora|Vlorë]]) është një futbollist shqiptar i cili eshte pjese e klubit [[Flamurtari]] FC si trainer i ekipit. == Karriera me klube == Ribaj e nisi karrierën e tij te klubi i qytetit të lindjes [[KF Apolonia|Apolonia Fier]] në vitin 2008 ku luajti deri në vitin 2013, ku u transferua te klubi kampion [[KF Skënderbeu|Skënderbeu Korçë]] ku në sezonin [[2013–14 Kategoria Superiore|2013–14]] fitoi [[Kategoria Superiore|kampionatin]]. Gjatë pjesës së parë të sezonit 2014–15, hapsirat e tij në formacion u zvogëluan, duke bërë të rikthehej te Apolonia pas një viti e gjysëm mungesë. Ai firmosi një kontratë gjashtë mujore me klubin deri në fund të sezonit.<ref>{{Cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/apolonia-triplete-ne-merkato/|title=Apolonia, tripletë në merkato|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=31 janar 2015|accessdate=12 maj 2015}}</ref> == Trofe == ;Skënderbeu *[[Kategoria Superiore]]: [[2013–14 Kategoria Superiore|2013–14]] *[[Superkupa e Shqipërisë]]: [[Superkupa e Shqipërisë 2013|2013]], [[Superkupa e Shqipërisë 2014|2014]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == *[http://www.goal.com/en/people/albania/97548/andi-ribaj Profili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731034736/http://www.goal.com/en/people/albania/97548/andi-ribaj |date=31 korrik 2014 }} te Goal.com *[http://www.soccerway.com/players/andi-ribaj/57323/ Statistikat] te Soccerway.com [[Kategoria:Lindje 1989]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Vlora]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Apolonia]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Vlora]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Skënderbeu]] [[Kategoria:Futbollistë në Kategoria Superiore]] sfv2zdh4wp1e849xyexw6iyij2sa4xz 2940599 2940598 2026-04-13T08:27:02Z Mitrovica02 128863 2940599 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Andi Ribaj | fullname = Andi Ribaj | image = | birth_date = {{birth date and age|21|11|1989|df=yes}} | birth_place = [[Vlorë]], [[Shqipëri]] | height = 1.83 m | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = [[Flamurtari Vlorë|Flamurtari]] | clubnumber = 21 | youthyears1 = 2002–2008 | youthclubs1 = [[KF Apolonia|Apolonia]] | years1 = 2008–2013 | clubs1 = [[KF Memaliaj]] | caps1 = 83 | goals1 = 12 | years2 = 2013–2014 | clubs2 = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | caps2 = 42 | goals2 = 8 | years3 = 2015–2015 | clubs3 = [[KF Apolonia Fier|Apolonia]] | caps3 = 17 | goals3 = 6 | years4 = 2015–2016 | clubs4 = [[Maccabi Kiryat Gat F.C.|Maccabi Kiryat Gat]] | caps4 = 29 | goals4 = 1 | years5 = 2016–2017 | clubs5 = [[KF Teuta|Teuta]] | caps5 = 26 | goals5 = 4 | years6 = 2017–2018 | clubs6 = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | caps6 = 31 | goals6 = 5 | years7 = 2018– | clubs7 = [[KS Flamurtari|Flamurtari]] | caps7 = 74 | goals7 = 12 | manageryears1 = 2026– | managerclubs1 = [[KS Flamurtari|Flamurtari Vlorë]] | nationalyears1 = | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | nationalteam1 = | club-update = | ntupdate = }} '''Andi “Ujku” Ribaj''' (lindur më [[21 Nëntor]] [[1989]] në [[Vlora|Vlorë]]) është një futbollist shqiptar i cili eshte pjese e klubit [[Flamurtari]] FC si trainer i ekipit. == Karriera me klube == Ribaj e nisi karrierën e tij te klubi i qytetit të lindjes [[KF Apolonia|Apolonia Fier]] në vitin 2008 ku luajti deri në vitin 2013, ku u transferua te klubi kampion [[KF Skënderbeu|Skënderbeu Korçë]] ku në sezonin [[2013–14 Kategoria Superiore|2013–14]] fitoi [[Kategoria Superiore|kampionatin]]. Gjatë pjesës së parë të sezonit 2014–15, hapsirat e tij në formacion u zvogëluan, duke bërë të rikthehej te Apolonia pas një viti e gjysëm mungesë. Ai firmosi një kontratë gjashtë mujore me klubin deri në fund të sezonit.<ref>{{Cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/apolonia-triplete-ne-merkato/|title=Apolonia, tripletë në merkato|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=31 janar 2015|accessdate=12 maj 2015}}</ref> == Trofe == ;Skënderbeu *[[Kategoria Superiore]]: [[2013–14 Kategoria Superiore|2013–14]] *[[Superkupa e Shqipërisë]]: [[Superkupa e Shqipërisë 2013|2013]], [[Superkupa e Shqipërisë 2014|2014]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == *[http://www.goal.com/en/people/albania/97548/andi-ribaj Profili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731034736/http://www.goal.com/en/people/albania/97548/andi-ribaj |date=31 korrik 2014 }} te Goal.com *[http://www.soccerway.com/players/andi-ribaj/57323/ Statistikat] te Soccerway.com [[Kategoria:Lindje 1989]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Vlora]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Apolonia]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Vlora]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Skënderbeu]] [[Kategoria:Futbollistë në Kategoria Superiore]] aoghjfr0ycinzq85wjbbw6yrl4yt2hw 2940602 2940599 2026-04-13T08:30:02Z Mitrovica02 128863 2940602 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Andi Ribaj | fullname = Andi Ribaj | image = | birth_date = {{birth date and age|21|11|1989|df=yes}} | birth_place = [[Vlorë]], [[Shqipëri]] | height = 1.83 m | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = [[Flamurtari Vlorë|Flamurtari]] | clubnumber = 21 | youthyears1 = 2002–2008 | youthclubs1 = [[KF Apolonia|Apolonia]] | years1 = 2008–2013 | clubs1 = [[KF Memaliaj]] | caps1 = 83 | goals1 = 12 | years2 = 2013–2014 | clubs2 = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | caps2 = 42 | goals2 = 8 | years3 = 2015–2015 | clubs3 = [[KF Apolonia Fier|Apolonia]] | caps3 = 17 | goals3 = 6 | years4 = 2015–2016 | clubs4 = [[Maccabi Kiryat Gat F.C.|Maccabi Kiryat Gat]] | caps4 = 29 | goals4 = 1 | years5 = 2016–2017 | clubs5 = [[KF Teuta|Teuta]] | caps5 = 26 | goals5 = 4 | years6 = 2017–2018 | clubs6 = [[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia]] | caps6 = 31 | goals6 = 5 | years7 = 2018–2023 | clubs7 = [[KS Flamurtari|Flamurtari]] | caps7 = 74 | goals7 = 12 | manageryears1 = 2026– | managerclubs1 = [[KS Flamurtari|Flamurtari Vlorë]] | nationalyears1 = | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | nationalteam1 = | club-update = | ntupdate = }} '''Andi “Ujku” Ribaj''' (lindur më [[21 Nëntor]] [[1989]] në [[Vlora|Vlorë]]) është një futbollist shqiptar i cili eshte pjese e klubit [[Flamurtari]] FC si trainer i ekipit. == Karriera me klube == Ribaj e nisi karrierën e tij te klubi i qytetit të lindjes [[KF Apolonia|Apolonia Fier]] në vitin 2008 ku luajti deri në vitin 2013, ku u transferua te klubi kampion [[KF Skënderbeu|Skënderbeu Korçë]] ku në sezonin [[2013–14 Kategoria Superiore|2013–14]] fitoi [[Kategoria Superiore|kampionatin]]. Gjatë pjesës së parë të sezonit 2014–15, hapsirat e tij në formacion u zvogëluan, duke bërë të rikthehej te Apolonia pas një viti e gjysëm mungesë. Ai firmosi një kontratë gjashtë mujore me klubin deri në fund të sezonit.<ref>{{Cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/apolonia-triplete-ne-merkato/|title=Apolonia, tripletë në merkato|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=31 janar 2015|accessdate=12 maj 2015}}</ref> == Trofe == ;Skënderbeu *[[Kategoria Superiore]]: [[2013–14 Kategoria Superiore|2013–14]] *[[Superkupa e Shqipërisë]]: [[Superkupa e Shqipërisë 2013|2013]], [[Superkupa e Shqipërisë 2014|2014]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == *[http://www.goal.com/en/people/albania/97548/andi-ribaj Profili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731034736/http://www.goal.com/en/people/albania/97548/andi-ribaj |date=31 korrik 2014 }} te Goal.com *[http://www.soccerway.com/players/andi-ribaj/57323/ Statistikat] te Soccerway.com [[Kategoria:Lindje 1989]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Vlora]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Apolonia]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Vlora]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Skënderbeu]] [[Kategoria:Futbollistë në Kategoria Superiore]] hetnvu7fax3nxk7std37nukppl9ax1p 14 156756 2940567 1685300 2026-04-13T08:04:43Z Mitrovica02 128863 2940567 wikitext text/x-wiki Artikuj në kategorinë "Futbollistë në Southampton F.C." [[Kategoria:Futbollistë sipas skuadrave|Southampton F.C.]] [[Kategoria:Southampton F.C.]] f4kxe1ymjyomkhdmx28kr5nyu0do43u 14 164629 2940326 1507149 2026-04-12T12:22:44Z Mitrovica02 128863 2940326 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Klube futbolli në Argjentinë]] [[Kategoria:Sporti në Buenos Aires]] 42s7l1hugopikhbb9elkypcltpxovkv 0 165052 2940597 2617498 2026-04-13T08:21:28Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940597 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Florian Myrtaj | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|15|9|1970}} | birth_place = [[Vlora|Vlorë]], [[Shqipëria|Shqipëri]] | height = {{convert|1.83|m|ftin|0|abbr=on}} | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = 1994–1995 | years2 = 1995–1997 | years3 = 1997–1999 | years4 = 1999–2000 | years5 = 1999–2000 | years6 = 2000–2002 | years7 = 2002–2003 | years8 = 2003–2005 | years9 = 2005–2006 | years10 = 2006 | years11 = 2006–2007 | years12 = 2007–2008 | years13 = 2008–2010 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | clubs2 = [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolo]] | clubs3 = [[U.S.D. Reggiolo|Reggiolo]] | clubs4 = [[A.S.D. F.C. Alzano|Alzano Virescit]] | clubs5 = → [[Teramo Calcio|Teramo]] (Huazim) | clubs6 = [[Teramo Calcio|Teramo]] | clubs7 = [[A.C. Cesena|Cesena]] | clubs8 = [[Hellas Verona F.C.|Verona]] | clubs9 = [[F.C. Catanzaro|Catanzaro]] | clubs10 = [[Perugia Calcio|Perugia]] | clubs11 = [[Teramo Calcio|Teramo]] | clubs12 = [[A.C. Arezzo|Arezzo]] | clubs13 = [[Sorrento Calcio|Sorrento]] | caps1 = 1 | caps2 = 51 | caps3 = 64 | caps4 = 1 | caps5 = 27 | caps6 = 53 | caps7 = 28 | caps8 = 45 | caps9 = 26 | caps10 = 15 | caps11 = 33 | caps12 = 18 | caps13 = 41 | caps14 = | goals1 = 0 | goals2 = 7 | goals3 = 23 | goals4 = 0 | goals5 = 6 | goals6 = 41 | goals7 = 12 | goals8 = 13 | goals9 = 4 | goals10 = 0 | goals11 = 8 | goals12 = 6 | goals13 = 14 | goals14 = | totalcaps = 403 | totalgoals = 134 | nationalyears1 = 2002–2006 | nationalteam1 = [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]] | nationalcaps1 = 25 | nationalgoals1 = 3 | pcupdate = | ntupdate = }} '''Florian Myrtaj''' (lindur më [[15 shtator]] [[1970]], [[Vlora|Vlorë]]) është një ish [[futbolli]]st [[Shqiptarët|shqiptar]] i cili ka luajtur si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] me skuadra të ndryshme italiane. Myrtaj, i cili shkoi në [[Italia|Itali]] që në moshën 13 vjeçare, pasi u ble nga sistemi i të rinjëve të [[Modena F.C.|Modenës]], është gjithashtu një shtetas italian. ==Karriera me klube== Myrtaj arriti kulmin e karrierës gjatë kohës së tij te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], në ato kohë në [[Serie B]], ku ai shpenzoi dy sezone dhe shënoi 13 gola. Përpara se të bashkohej me Veronën ai u ble nga [[Parma F.C.|Parma]] në vitin 2002 dhe u shit te [[A.C. Cesena|Cesena]] në formë e bashkpronsisë sëbashku me italianin [[Christian Terlizzi]]. Në qershor 2003, Parma e bleu sërisht atë dhe e shiti te Verona.<ref>{{cite news|url=http://www.hellasverona.it/news.php?id=1382|title=Calciomercato, altro colpo dell'Hellas: Arriva in Gialloblu anche Florian Myrtaj|date=11 korrik 2003|accessdate=29 tetor 2010|publisher=Hellas Verona F.C.|language=it|archive-date=27 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927014217/http://www.hellasverona.it/news.php?id=1382|url-status=dead}}</ref> Pasi u largua nga Verona në vitin 2005, ai kaloi një periudhë jo-impresionuese te [[F.C. Catanzaro|Catanzaro]], sërisht në Serie B, përpara se të rikthehej në ligën e tretë italiane dhe të luante me një numër skuadrash, përfshirë dhe një rikthim të dështuar te [[Teramo Calcio|Teramo]]; në shtator 2008, ai u bashkua me [[Sorrento Calcio|Sorrento]] nga [[A.C. Arezzo|Arezzo]], duke shpenzuar dy sezone atje. ==Karriera ndërkombëtare== Myrtaj ka qënë lojtar i [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|kombëtares shqiptare]] ku ka shënuar tre herë në 25 paraqitje.<ref>{{cite web|url=http://eu-football.info/_player.php?id=14711|title=Florian Myrtaj|website=eu-football.info|publisher=European Football|language=en|accessdate=7 tetor 2015}}</ref> == Statistikat me kombëtaren == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Kombëtarja shqiptare]] |- !Viti!!Ndeshje!!Gola |- |- |2002||6||0 |- |2003||6||2 |- |2004||6||0 |- |2005||6||1 |- |2006||1||0 |- !Total||25||3 |} == Pas tërheqjes == Pas tërheqjes nga futbolli, Myrtaj punoi si vëzhgues talentësh për [[Modena F.C.|Modenën]] nga korriku i 2013-tës e deri në shkurt të 2014-tës. == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == *[http://www.national-football-teams.com/player/30/Florian_Myrtaj.html Florian Myrtaj] te National-Football-Teams.com *{{it}} [http://www.hellastory.net/pages/scheda.cfm?id=5F26A5A6-4854-12EA-BD75EB64FFC5D434 Faqja e Hellastory.net te Florian Myrtaj] *[http://www.rsssf.com/miscellaneous/alba-recintlp.html#app Paraqitjet me kombëtaren shqiptare] [[Kategoria:Lindje 1970]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Vlora]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren shqiptare]] [[Kategoria:Futbollistë në Modena F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në U.S. Sassuolo Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në U.S.D. Reggiolo]] [[Kategoria:Futbollistë në Teramo Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në A.C. Cesena]] [[Kategoria:Futbollistë në Hellas Verona F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Catanzaro]] [[Kategoria:Futbollistë në A.C. Arezzo]] [[Kategoria:Futbollistë në Sorrento Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie B]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie C1]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie C2]] 2fea1627g2dc56qni95eui3pipmz1to 14 165128 2940608 1510849 2026-04-13T08:31:53Z Mitrovica02 128863 2940608 wikitext text/x-wiki Artikuj në kategorinë "Futbollistë në Málaga CF" [[Kategoria:Málaga CF]] [[Kategoria:Futbollistë sipas skuadrave]] aac484ch4dn3mm3jt0nu2oiicff9jvp 0 185484 2940329 2572960 2026-04-12T12:28:15Z Mitrovica02 128863 Mitrovica02 zhvendosi faqen [[São Paulo]] te [[Sao Paulo]] përmes ridrejtimi 2572960 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = São Paulo | native_name = | settlement_type = Qytet | nicknames = | mottoes = (la): Non ducor, duco | image_flag = Bandeira da cidade de São Paulo.svg | flag_link = Flamuri | image_seal = Brasão da cidade de São Paulo.svg | seal_link = Stema | seal_size = | image_skyline = Montagem Sampa.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Shteti = Brazili |Shteti federal = [[Sao Paulo (shtet)|Sao Paulo]] |Rajoni = Jug-lindor |Guvernorati = |Qarku = |Bashkia = |Komuna = |Konteja = |Komuniteti Autonom = |Provinca = |Distrikti = |Kantoni = |Departamenti = |Famullia civile = |Krahina etnografike/gjeografike = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 1 523 |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane = |Sipërfaqja Tokë = |Sipërfaqja Ujë = | population_total = 11 895 893 | population_total_viti = 2014 |Dendësia = 7 811 |Zona urbane = |Zona metropolitane = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = 760 | population_demonym = Paulistano | established_date = [[25 janar]] [[1554]] |Zona Kohore = UTC-3 |Ora Verore = | postal_code = 01000-000 deri 05999-999 dhe 08000-000 deri 08499-999 |Prefiksi = 11 | registration_plate = |Aeroporti = |Kryetari i Bashkisë = Fernando Haddad |Asambleja rajonale = |Partia udhëheqëse = | website = {{url|http://www.capital.sp.gov.br/}} |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = SaoPaulo Municip SaoPaulo.svg | image_map_shënimi = | map_caption = | map_size = | image_map = |CoordAddon = type:city_region:BR_scale:100000 <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjer_dr = | gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= | gjat_dr = <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësia = -23.6948 |gjatësia = -46.1975 }} '''São Paulo''' (shqiptimi [[portugalisht]] : ''sɐ̃w ˈpawlu'') apo '''Sao Paulo'''<ref>{{cite web|author=Ministri i puneve te jashtme evropiane|url=http://www.legifrance.gouv.fr/jopdf/common/jo_pdf.jsp?numJO=0&dateJO=20080924&numTexte=91&pageDebut=14818&pageFin=14825|title=Rekomandim ne lidhje me emrat e shteteve, banoreve, kryeqyteteve, te selive diplomatike apo konsultative|date=24 shtator 2008|website=[[Légifrance]]|access-date=14 maj 2015|archive-date=2 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002093725/http://www.legifrance.gouv.fr/jopdf/common/jo_pdf.jsp?numJO=0&dateJO=20080924&numTexte=91&pageDebut=14818&pageFin=14825|url-status=dead}}</ref> (« Shën-Pali » [[shqip]]) është një [[qytet]] në jug-lindje të [[Brazili]]t. Me njëmbedhjetë milionë banoret e tij në vitin 2014<ref>Aglomerati i tij numeron më shum se 20 milion banorë</ref>, është qyteti më i madh i shtetit dhe i dyti i [[Amerika latine|Amerikës latine]]<ref name=":0">{{cite web|title = World Urbanization Prospects|url = http://esa.un.org/unpd/wup/Highlights/WUP2014-Highlights.pdf|website = faqja e [[OSHB]]|date = 2014|access-date= 28 shtator 2014}}</ref>. Është gjithashtu qyteti që numëron më së shumti [[Portugezët|portugezë]] në botë<ref>{{cite web|title = RMSP supera 20 milhoes de habitantes, calcula Seade|url = http://economia.estadao.com.br/noticias/geral,rmsp-supera-20-milhoes-de-habitantes-calcula-seade,503095|website = www.estadao.com|date = 28 janar 2010|access-date= 27 shtator 2014|author = Ana Conceicao}}</ref> Rajoni metropolitan São Paulo është njëri nga më të populluarit në kontinentin amerikan, me atë të [[Meksika|Meksikës]] dhe [[New York|New York-ut]], dhe i [[Lista e aglomerateve më të populluara në botë|pesti në botë]]<ref name=":0" />. Kryeqendër e shtetit [[Sao Paulo (shtet)|São Paulo]] — më i popullari i shtetit— dhe qendra kryesore financiare, tregtare dhe industriale e Amerikës latine, në fakt është qyteti kryesor ekonomik i [[Brazili|Brasilit]]. == Historia == {{...}} == Gjeografia == {{...}} == Demografia == {{...}} == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== {{commons|São Paulo (city)}} [[Kategoria:São Paulo]] [[Kategoria:Qytete në Brazil]] {{cung}} 9m3j6ch0px5tieqf0t2jnu5i2c9suuk 2940333 2940329 2026-04-12T12:28:33Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940333 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = São Paulo | native_name = | settlement_type = Qytet | nicknames = | mottoes = (la): Non ducor, duco | image_flag = Bandeira da cidade de São Paulo.svg | flag_link = Flamuri | image_seal = Brasão da cidade de São Paulo.svg | seal_link = Stema | seal_size = | image_skyline = Montagem Sampa.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Shteti = Brazili |Shteti federal = [[Sao Paulo (shtet)|Sao Paulo]] |Rajoni = Jug-lindor |Guvernorati = |Qarku = |Bashkia = |Komuna = |Konteja = |Komuniteti Autonom = |Provinca = |Distrikti = |Kantoni = |Departamenti = |Famullia civile = |Krahina etnografike/gjeografike = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 1 523 |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane = |Sipërfaqja Tokë = |Sipërfaqja Ujë = | population_total = 11 895 893 | population_total_viti = 2014 |Dendësia = 7 811 |Zona urbane = |Zona metropolitane = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = 760 | population_demonym = Paulistano | established_date = [[25 janar]] [[1554]] |Zona Kohore = UTC-3 |Ora Verore = | postal_code = 01000-000 deri 05999-999 dhe 08000-000 deri 08499-999 |Prefiksi = 11 | registration_plate = |Aeroporti = |Kryetari i Bashkisë = Fernando Haddad |Asambleja rajonale = |Partia udhëheqëse = | website = {{url|http://www.capital.sp.gov.br/}} |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = SaoPaulo Municip SaoPaulo.svg | image_map_shënimi = | map_caption = | map_size = | image_map = |CoordAddon = type:city_region:BR_scale:100000 <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjer_dr = | gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= | gjat_dr = <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësia = -23.6948 |gjatësia = -46.1975 }} '''São Paulo''' (shqiptimi [[portugalisht]] : ''sɐ̃w ˈpawlu'') apo '''Sao Paulo'''<ref>{{cite web|author=Ministri i puneve te jashtme evropiane|url=http://www.legifrance.gouv.fr/jopdf/common/jo_pdf.jsp?numJO=0&dateJO=20080924&numTexte=91&pageDebut=14818&pageFin=14825|title=Rekomandim ne lidhje me emrat e shteteve, banoreve, kryeqyteteve, te selive diplomatike apo konsultative|date=24 shtator 2008|website=[[Légifrance]]|access-date=14 maj 2015|archive-date=2 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002093725/http://www.legifrance.gouv.fr/jopdf/common/jo_pdf.jsp?numJO=0&dateJO=20080924&numTexte=91&pageDebut=14818&pageFin=14825|url-status=dead}}</ref> (« Shën-Pali » [[shqip]]) është një [[qytet]] në jug-lindje të [[Brazili]]t. Me njëmbedhjetë milionë banoret e tij në vitin 2014<ref>Aglomerati i tij numeron më shum se 20 milion banorë</ref>, është qyteti më i madh i shtetit dhe i dyti i [[Amerika latine|Amerikës latine]]<ref name=":0">{{cite web|title = World Urbanization Prospects|url = http://esa.un.org/unpd/wup/Highlights/WUP2014-Highlights.pdf|website = faqja e [[OSHB]]|date = 2014|access-date= 28 shtator 2014}}</ref>. Është gjithashtu qyteti që numëron më së shumti [[Portugezët|portugezë]] në botë<ref>{{cite web|title = RMSP supera 20 milhoes de habitantes, calcula Seade|url = http://economia.estadao.com.br/noticias/geral,rmsp-supera-20-milhoes-de-habitantes-calcula-seade,503095|website = www.estadao.com|date = 28 janar 2010|access-date= 27 shtator 2014|author = Ana Conceicao}}</ref> Rajoni metropolitan São Paulo është njëri nga më të populluarit në kontinentin amerikan, me atë të [[Meksika|Meksikës]] dhe [[New York|New York-ut]], dhe i [[Lista e aglomerateve më të populluara në botë|pesti në botë]]<ref name=":0" />. Kryeqendër e shtetit [[Sao Paulo (shtet)|São Paulo]] — më i popullari i shtetit— dhe qendra kryesore financiare, tregtare dhe industriale e Amerikës latine, në fakt është qyteti kryesor ekonomik i [[Brazili|Brasilit]]. == Historia == {{...}} == Gjeografia == {{...}} == Demografia == {{...}} == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== {{commons|São Paulo (city)}} [[Kategoria:Sao Paulo]] [[Kategoria:Qytete në Brazil]] {{cung}} 7pe1c7ia03qg41bdqr6a8gawx050e68 0 202128 2940442 2864402 2026-04-12T20:15:48Z ClovesZag 144100 Ristrukturim i faqes 2940442 wikitext text/x-wiki Ky artikull dokumenton të gjitha bashkëshortet e pushtetarëve të pavarur shqiptarë, pra gjithë gratë (dhe në raste të ralla, burrat) që janë martuar me sundimtarët (monarkët) e shteteve të ndryshme të themeluara përgjatë historisë në trojet shqiptare. == [[Principata e Arbërit]] (1190 - 1257) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titull !Fëmijë !Bashkëshorti |- | rowspan="2" |[[Skeda:Nemanjić_dynasty_coat_of_arms,_Palavestra.png|frameless|198x198px]] | rowspan="2" |'''[[Komnena Nemanjiq]]''' | rowspan="2" |Stefan Nemanjiq | - |1208 |1208 - 1216 | - | rowspan="2" |Princesha e Arbërisë |asnjë |[[Dhimitër Progoni]] |- | - |1216 |1216 - 12?? | - |Gruaja e [[Golemi i Krujës|Golemit të Krujës]] |[[Grigor Kamona, Arhond i Krujës|Grigor Kamona]] |- |[[Skeda:Stema_e_Abacisë_së_Ndërfandinës.png|frameless|216x216px]] | - |[[Grigor Kamona, Arhond i Krujës|Grigor Kamona]] | - |12?? |12?? - 1257 | - |Princesha e Krujës | - |[[Golemi i Krujës]] |} == [[Gropajt|Principata e Gropajve]] (1258 - 1449) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- |[[Skeda:Stema e Muzakajve.png|frameless|190x190px]] |'''[[Kirana Muzaka]]''' |[[Andrea Muzaka II|Andrea II Muzaka]] | - |1371 |1371 - 1380 | - |Princesha e Ohrit |asnjë |Andrea Gropa |} == [[Blinishtajt|Principata e Blinishtit]] (shekulli XIII - 1330) == Nuk kanë mbijetuar të dhëna mbi bashkëshortet e sundimtarëve të [[Blinishtajt|Principatës së Blinishtit]]. == [[Mbretëria e Arbërisë]] (1272 - 1368 dhe 1376 - 1383) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshort(i/e) |- |[[Skeda:Margaret_of_Burgundy,_wife_of_Charles_of_Anjou.jpg|frameless|230x230px]] |[[Margaret e Burgundy, Mbretëresha e Sicilisë|'''Margareta e Burgundisë''']] |Odo i Burgundisë |1250 |18 nëntor 1268 |shkurt 1272 - 7 janar 1285 |4 shtator 1308 | * Mbretëresha e Arbërisë * ''Mbretëresha e Sicilisë'' * ''Mbretëresha e Napolit'' * ''Kontesha e Tonerres'' |Margareta |[[Karli I Anzhu]] |- |[[Skeda:Marie_Uhry_neapol.jpg|frameless|224x224px]] |'''[[Maria e Hungarisë, Mbretëresha e Napolit|Maria e Hungarisë]]''' |Stefani V, Mbreti i Hungarisë |1257 |6 gusht 1270 |7 janar 1285 - 13 gusht 1294 |25 mars 1323 | * Mbretëresha e Arbërisë * ''Mbretëresha e Napolit'' | # Karl Marteli # Margareta Anzhu # Luigji Anzhu # Roberti I i Napolit # Filipi I i Tarantos # Blansha Anzhu # Raimond Berengar # Xhoni # Tristani # Eleanora Anzhu # Maria Anzhu # Pjetër Tempesta # Xhon Anzhui # Beatrica |[[Karli i Dytë|Karli II Anzhu]] |- |[[Skeda:Coat of Arms of the Latin Empire.png|frameless|166x166px]] |'''[[Thamara Angjelina Komnena]]''' |Nikeforo I Komneni i Epirit | - |gusht 1294 |13 gusht 1294 - 1309 |1311 | * Mbretëresha e Arbërisë * ''Princesha e Tarantos'' | # Karli i Tarantos # Xhoana e Tarantos # Filipi, Despoti i Rumanisë # Maria e Konversanos # Beatrica e Brienit # Bianka e Aragonit | rowspan="2" |Filipi I i Tarantos |- |[[Skeda:Catherine_of_Courtenay.jpg|frameless|180x180px]] |'''[[Katerina e Akaiës]]''' |Karli, Konti i Valuas |1303 |korrik 1313 |29 korrik 1313 - 1331 |tetor 1346 | * Mbretëresha e Arbërisë * ''Perandoresha e Kostandinopojës'' * ''Princesha e Tarantos'' * ''Princesha e Akaiës'' | # Margareta, Dukesha e Andrias # Roberti II i Tarantos # Luigji i Tarantos # Filipi II Anzhu |- |[[Skeda:CoA_Charles-Maurice_de_Talleyrand-Perigord_(1817-1830).svg|frameless|162x162px]] |'''[[Anjeza e Perigordit]]''' |Helie VII i Perigordit |? |14 nëntor 1321 |1332 - 1336 |1345 |Dukesha e Durrësit | # Karli, Duka i Durrësit # Luigji i Durrësit # Roberti i Durrësit |Xhon Anzhu, Duka i Durrësit |- |[[Skeda:Maestro_durazzesco_(seguace_dei_f.lli_bertini),_sepolcro_di_maria_di_durazzo_(m._1366),_05.JPG|frameless|150x150px]] |[[Maria e Kalabrisë|'''Maria e Kalabrisë''']] |Karli, Duka i Kalabrisë |6 maj 1329 |21 prill 1343 |1343 - 1348 |20 maj 1366 | * Dukesha e Durrësit * ''Kontesha e Albës'' | # Luigji i Durrësit # Xhoana, Dukesha e Durrësit # Anjeza e Durrësit # Klementina e Durrësit # Margareta e Durrësit |Karli, Duka i Durrësit |- |[[Skeda:Royal_Coat_of_Arms_of_Navarre_(1328-1425).svg|frameless|214x214px]] |'''[[Luigji, Duka i Durrësit]]''' |Filipi III, Mbreti i Navarres |1341 |1365 |1365 - 1368, 1376 |1376 |Duka i Durrësit |asnjë | rowspan="2" |Xhoana, Dukesha e Durrësit |- |[[Skeda:Arms_of_the_County_of_Artois.svg|frameless|175x175px]] |'''[[Roberti IV i Atuas]]''' |Xhoni i Artuas |1356 |1376 |1376 - 1383 |20 korrik 1387 |Duka i Durrësit |asnjë |} == [[Principata e Muzakajve]] (1279 - 1450) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- |[[Skeda:Stema_e_Gropave.png|frameless|178x178px]] | - |Pal Gropa | - | - | - | - |''Princesha e Muzakës?'' | # [[Andrea Muzaka II|Andrea II Muzaka]] # Mentula Muzaka, Konti i Këlcyrës |[[Teodor Muzaka I|Teodor I Muzaka]] |- |[[Skeda:EuphemiaMataranga.jpg|frameless|150x150px]] |[[Efimia Matrënga|'''Efimia Matrënga''']] |Pal Matrënga | - |1328 |1331 - 13?? | - |Despotesha e Arbërisë | # [[Gjin Muzaka I|Gjin I Muzaka]] # [[Teodor Muzaka II|Teodor II Muzaka]] # Stoja Muzaka # Komita Muzaka # Kirana Muzaka |[[Andrea Muzaka II|Andrea II Muzaka]] |- | |[[Kirana Zenebishi|'''Kirana Zenebishi''']] |[[Gjin Zenebishi]] | - | - | - |1471 | * Princesha e Devollit * Princesha e Grabosës | # Gjin II Muzaka # Maria Muzaka # [[Teodor Muzaka III|Teodor III Muzaka]] # Helena Muzaka |[[Andrea Muzaka III|Andrea III Muzaka]] |- |[[Skeda:Stema e Matrangave.png|frameless|188x188px]] |[[Kirana Matrënga|'''Kirana Matrënga''']] | - | - | - |14?? - 1465 | - |Princesha e Tomorricës dhe Devollit | # [[Gjon Muzaka]] # Andrea Muzaka # Zanfina Muzaka # Maria Muzaka # Helena Muzaka # Komita Muzaka # Kondisa Muzaka # Teodora Muzaka |Gjin II Muzaka |} == [[Matrëngat|Principata e Matrëngas]] (shekulli XIII - 1367) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- | - |'''[[Maria Zardari]]''' |Kongo Zardari | - | - | - | - |Princesha e Karavastasë | # Kirana Matrënga # Teodora Matrënga # Komita Matrënga |Gjon Matrënga |} == [[Jonimajt|Principata e Gjonimës]] (1319 - 1430) == Nuk kanë mbijetuar të dhëna mbi bashkëshortet e sundimtarëve të [[Jonimajt|Principatës së]] [[Jonimajt|Gjonimës]]. == [[Principata e Topiajve]] (1328 - 1468) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshort(i/e) |- |[[Skeda:Arms_of_Anjou-_Coat_of_Arms_of_Spain_Template.svg|frameless|178x178px]] |'''[[Elena e Anzhuit]]''' |Roberti I, Mbreti i Napolit |1300 |1338 |1338 - 1342 |1342 |Kontesha e Matit | # [[Karl Topia]] # Gjergj I Topia |[[Andrea Topia|Andrea I Topia]] |- |[[Skeda:Balsic_small_COA.svg|frameless|202x202px]] |[[Vojsava Balshaj|'''Vojsava Balshaj''']] |Balsha I | - |1370 |1370 - 1388 | - |Princesha e Arbërisë | # [[Gjergj Topia]] # [[Elena Topia|Helena Topia]] # Vojsava Topia |[[Karl Topia]] |- |[[Skeda:Jovan_Brankovic_s_pecata.png|frameless|158x158px]] |[[Teodora Brankoviq|'''Teodora Brankoviq''']] |Branko Mladenoviq |1345 | - |1388 - 1392 | - | * Princesha e Arbërisë * Princesha e Durrësit |asnjë |[[Gjergj Topia]] |- |[[Skeda:Coat_of_Arms_of_the_House_of_Barbarigo.svg|frameless|175x175px]] |'''[[Marko Barbarigo]]''' | - | - |1386 |1388 - 1392 |1428 |Guvernatori i Krujës |asnjë | rowspan="2" |[[Elena Topia|Helena Topia]] |- |[[Skeda:Konstantin_Balsic_coin.jpg|frameless|163x163px]] |'''[[Kostandin Balshaj]]''' |[[Gjergj Balshaj I|Gjergj I Balshaj]] | - |1394 |1394 - 1402 |1402 |Princi i Krujës |Shtjefën Balshaj "Maramonte" |- | - | - |Muriq Bua Skuraj | - | - |1392 - 1394, 1403 - 1415 | - |Princi i Krujës |Mara Topia |[[Niketa Topia]] |- |[[Skeda:Stema e Muzakajve.png|frameless|190x190px]] |'''[[Zanfina Muzaka]]''' | - |142? | - |? - 1444 | - |Princesha e Petrelës | # Andrea Topia # Jella Topia | rowspan="2" |Muzakë Topia |- |[[Skeda:Kisha_e_Shna_Ndout_-_Murale_03.jpg|frameless|200x200px]] |[[Mamica Kastrioti|'''Mamica Kastrioti''']] |[[Gjon Kastrioti]] |142? |26 janar 1445 |1445 - 1455 |1461? |Princesha e Petrelës | # Jella Topia # Gjon Topia # Gjergj Topia # Reposh Topia # një vajzë # një djalë |} == [[Principata e Vlorës]] (1345 - 1417) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshort(i/e) |- | - | - | - | - |1350 - 1355 | - | - | rowspan="2" |Princesha e Vlorës |Aleksandër Komnin Asen | rowspan="2" |Joan Komnin Asen |- |[[Skeda:Coat of Arms of the Latin Empire.png|frameless|166x166px]] |[[Paleologët|Ana Palaiologina]] |Andronik Angjeli Palaiologu | - |1355? |1355? - 1363 | - |asnjë |- |[[Skeda:Balsic_small_COA.svg|frameless|202x202px]] |[[Balsha II|'''Balsha II''']] |Balsha I | - |1372 |1372 - 18 shtator 1385 |18 shtator 1385 | * Princi i Vlorës, Kaninës dhe Beratit * Princi i Zentës |[[Rudina Balsha|Rugjina Balshaj]] |[[Komita Komneni|Komita Muzaka]] |- |[[Skeda:Žarkoviccoat.jpg|frameless|163x163px]] |[[Marksha Zharkoviq|'''Marksha Zharkoviq''']] |Zharko |1363 |1391 |1396 - 1414 |1414 |Princi i Vlorës dhe Kaninës |asnjë |[[Rudina Balsha|Rugjina Balshaj]] |} == [[Zeta nën Balshajt|Principata e Balshajve]] (1356 - 1468) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- |[[Skeda:Stema_e_Dukagjinëve_(m.2).svg|frameless|181x181px]] |[[Dukagjinët|'''Jerina Dukagjini''']] |Progon Dukagjini | - | - | - | - |Princesha e Zentës |Gjergj II Balshaj | rowspan="2" |[[Strazimir Balsha|Strazimir Balshaj]] |- |[[Skeda:Mrnjavcevic.jpg|frameless|232x232px]] |[[Milica Mërnjavceviq|'''Milica Mërnjavceviq''']] |Vukashin Mërnjavceviq | - | - | - | - |Princesha e Zentës | # Gojko Balshaj # Joan Balshaj |- |[[Skeda:Mrnjavcevic.jpg|frameless|232x232px]] |[[Olivera Mërnjavceviq|'''Olivera Mërnjavceviq''']] |Vukashin Mërnjavceviq | - |përpara 1364 | - | - |Princesha e Zentës | # Elizabeta Balshaj # Vojsava Balshaj | rowspan="2" |[[Gjergj Balshaj I|Gjergj I Balshaj]] |- |[[Skeda:Zegligovic_Coat_of_Arms.png|frameless|159x159px]] |[[Teodora Dejanoviq Dragashi|'''Teodora Dejanoviq Dragashi''']] |Dejani, Despoti i Serbisë | - |pas 1371 |pas 1371 - 13 janar 1378 | - |Princesha e Zentës | # Evdokia Balshaj # Kostandin Balshaj |- |[[Skeda:Stema e Muzakajve.png|frameless|190x190px]] |[[Komita Komneni|'''Komita Muzaka''']] |[[Andrea Muzaka II|Andrea II Muzaka]] | - |1372 |1372 - 18 shtator 1385 |1396 | * Princesha e Zentës * Princesha e Vlorës, Kaninës dhe Beratit |[[Rudina Balsha|Rugjina Balshaj]] |[[Balsha II]] |- |[[Skeda:Jelena_Lazarević_of_Serbia.jpg|qendër|frameless|322x322px]] |[[Jelena Lazareviq|'''Jelena Lazareviq''']] |[[Llazari i Serbisë]] |1366 |1386 |1386 - 1403 |1443 | * Princesha e Zentës dhe Bregdetit * Dukesha e Madhe e Humit |[[Balsha III]] |Gjergj II Balshaj |- | |[[Mara Topia|'''Mara Topia''']] |[[Niketa Topia]] | - |1407 |1407 - 1412 | - |Princesha e Zentës |Jelena Balshaj | rowspan="2" |[[Balsha III]] |- | |[[Boglia Zaharia|'''Boglia Zaharia''']] |[[Koja Zaharia]] | - |1412 |1412 - 28 prill 1421 | - |Princesha e Zentës | # Teodora Balshaj # Koja Balshaj |} == [[Despotati i Nartës|Despotati i Angelokastronit dhe Lepantos]] (1358 - 1374) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- |[[Skeda:Maria_Angelina_of_Epirus.png|frameless|180x180px]] |[[Irena Preljuboviq|'''Irena Preljuboviq''']] |Tomasi II Preljuboviq | - |1374 |1374 - 29 tetor 1399 | - |Despotesha e Artës | # Irena Shpata # Gruaja e [[Gjin Zenebishi|Gjin Zenebishit]] |[[Gjin Bua Shpata]] |} == [[Despotati i Nartës|Despotati i Artës]] (1360 - 1416) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- | - |'''[[Nerata]]''' | - | - | - | - | - |''Princesha e Artës?'' | # Gruaja e Gjergj Strez II Balshës # Gruaja e Simon Zenebishit # Gruaja e Karlo III Tokos # Gruaja e Gjergj de Buondelmontit |Mauriq Shpata |} == [[Principata e Gjirokastrës|Principata e Zenebishit]] (1386 - 1418) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- | | - |[[Gjin Bua Shpata]] | - | - | - | - |Princesha e Gjirokastrës | # Kirana Zenebishi # Maria Zenebishi # [[Depë Zenebishi]] # Hamza Zenebishi # Hasan Zenebishi |[[Gjin Zenebishi]] |} == [[Principata e Dukagjinit]] (1281 - 1479) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- | - | - |Shtjefën Progani i Kallmetit | - | - | - | - |Princesha e Dukagjinit | - |Princ Dukagjini |- |[[Skeda:Stema e Karl Topisë.png|frameless|196x196px]] |[[Vojsava Topia|'''Vojsava Topia''']] |[[Karl Topia]] |pas 1372 |pas 1400 | - | - |Princesha e Lezhës | - |Progon Dukagjini |- |[[Skeda:Stema_e_Arianito_Komnenëve.png|frameless|183x183px]] | - |[[Komnen Arianiti]] | - | - | - | - |Princesha e Dukagjinit | # Nikollë Dukagjini # Lekë Dukagjini # Progon Dukagjini # Gjergj Dukagjini |Pal II Dukagjini |- |[[Skeda:Stema e Muzakajve.png|frameless|190x190px]] |[[Teodora Muzaka|'''Teodora Muzaka''']] |Gjin II Muzaka | - | - |145? - 1479 | - |Princesha e Dukagjinit | # Shtjefën Dukagjini # Nikollë Dukagjini |[[Lekë Dukagjini|Lekë III Dukagjini]] |} == [[Aranitët|Principata e Arianitëve]] (???? - 1462) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- | | - |Nikollë Zaharia | - |para 1383 | - | - |''Princesha e Arianitit'' | # [[Gjergj Arianiti]] # Muzakë Arianiti # Vladan Arianiti # Gruaja e Pal II Dukagjinit # Dorotea Arianiti |[[Komnen Arianiti]] |- |[[Skeda:Stema e Muzakajve.png|frameless|190x190px]] |[[Maria Muzaka|'''Maria Muzaka''']] |Andrea III Muzaka |141? |para 1428 |143? - 144? |144? |Princesha e Kaninës dhe Shpatit | # [[Donika Kastrioti|Andronika 'Donika' Arianiti]] # Vojsava Arianiti # Kirana Arianiti # Helena Arianiti # Dhespina Arianiti # Angjelina Arianiti # Komita Arianiti # Katerina Arianiti | rowspan="2" |[[Gjergj Arianiti]] |- |[[Skeda:Synode1784 Wappen Tommaso Maria Francone.png|frameless|166x166px]] |[[Pietrina Francone|'''Pietrina Francone''']] |Oliviero Francone | - |pas 144? |144? - 1462 | - |Princesha e Kaninës dhe Shpatit | # Kostandin Arianiti # Teodora Arianiti # Toma Arianiti # Maria Arianiti # Aranit Arianiti |- |[[Skeda:Stema e Muzakajve.png|frameless|190x190px]] |[[Zanfina Muzaka|'''Zanfina Muzaka''']] | - |142? |pas 1445 |pas 1445 - 1465 | - |Princesha e Dibrës dhe Librazhdit | # Çezar Arianiti # Dhespina Arianiti |[[Moisi Golemi|Moisi Arianiti Golemi]] |} == [[Principata e Gjon Kastriotit|Principata e Kastriotit]] (1389 - 1468) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- |[[Skeda:Voisava Kastrioti.jpg|frameless|164x164px]] |[[Vojsava Kastrioti|'''Vojsava Tripalda''']] |Domenik Moncino Muzaka | - |1390 |1402 - 1439 |para 1443 |Princesha e Krujës dhe Matit | # [[Reposh Kastrioti]] # Mara Kastrioti # [[Stanisha Kastrioti|Stanish Kastrioti]] # Kostandin Kastrioti # Jella Kastrioti # [[Skënderbeu|Gjergj Kastrioti]] # Angjelina Kastrioti # Vlajka Kastrioti # [[Mamica Kastrioti]] |[[Gjon Kastrioti]] |- |[[Skeda:Donika Kastrioti engraving.jpg|frameless|177x177px]] |[[Donika Kastrioti|'''Donika Arianiti''']] |[[Gjergj Arianiti]] |1428 |21 prill 1451 |21 prill 1451 - 17 janar 1468 |1506 |Princesha e Kastriotit |[[Gjon Kastrioti II|Gjon II Kastrioti]] |[[Skënderbeu|Gjergj Kastrioti 'Skënderbeu']] |} == [[Zahariajt|Principata e Zaharisë]] (1396 - 1447) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- |[[Skeda:Stema e Dukagjinëve (m.2).svg|frameless|181x181px]] |[[Bosa Dukagjini|'''Bosa Dukagjini''']] |Lekë I Dukagjini | - |para 1396 |1396 - 1442 |19 shtator 1448 |Princesha e Danjës dhe Shatit | # [[Lekë Zaharia]] # Boglia Zaharia # Gruaja e Gjergj I Gjurashit |[[Koja Zaharia]] |- |[[Skeda:Jerinadushmani.jpg|frameless|150x150px]] |[[Jerina Dushmani|'''Jerina Dushmani''']] |Lekë Dushmani |142? |1445 |1445 - 1447 | - |Princesha e Danjës dhe Shatit |asnjë |[[Lekë Zaharia]] |} == [[Shpani|Principata e Shpanit]] (1400 - 1455) == Nuk kanë mbijetuar të dhëna mbi bashkëshortet e sundimtarëve të [[Shpani|Principatës së Shpanit]]. == [[Dushmanët|Principata e Dushmanit]] (1402 - 1455) == Nuk kanë mbijetuar të dhëna mbi bashkëshortet e sundimtarëve të [[Dushmanët|Principatës së Dushmanit]]. == [[Lidhja e Lezhës]] (1444 - 1479) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- |[[Skeda:Donika Kastrioti engraving.jpg|frameless|177x177px]] |[[Donika Kastrioti|'''Donika Arianiti''']] |[[Gjergj Arianiti]] |1428 |21 prill 1451 |21 prill 1451 - 17 janar 1468 |1506 | * Zonja e Arbërisë * Princesha e Kastrioti |[[Gjon Kastrioti II|Gjon II Kastrioti]] |[[Skënderbeu]] |- |[[Skeda:Stema e Muzakajve.png|frameless|190x190px]] |'''[[Teodora Muzaka]]''' |Gjin II Muzaka | - |145? |1468 - 1479 | - | * Zonja e Arbërisë * Princesha e Dukagjinit | # Shtjefën Dukagjini # Nikollë Dukagjini |[[Lekë Dukagjini]] |} == [[Pashallëku i Shkodrës]] (1757 - 1831) == Nuk kanë mbijetuar të dhëna mbi bashkëshortet e sundimtarëve të [[Pashallëku i Shkodrës|Pashallëkut të Shkodrës]]. == [[Pashallëku i Beratit]] (1774 - 1809) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- | - | - |Ismail pashë Velabishti-Vlora | - | - | - | - | - |Mehmet pashë Ngurrëza |[[Ahmet Kurt Pasha|Ahmet Kurt pasha]] |} == [[Pashallëku i Janinës]] (1788 - 1822) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- | - |'''[[Ymi Gylsym hanëmi]]''' |Kaplan Asllanpashalliu | - |1768 | - | - | - | - | rowspan="3" |[[Ali Pashë Tepelena]] |- | - |'''[[Emine hanëm]]''' |Kaplan pasha i Gjirokastrës | - | - | - | - | - | # Myftar Pasha # Veli Pasha # Salih Pasha |- |[[Skeda:H. Helley - Portrait of Kira Vassiliki.jpg|frameless|196x196px]] |'''[[Vasiliqia]]''' | - |1789 |1808 |1808 - 24 janar 1822 |1834 |Zonja Vasiliki | - |} == [[Principata e Shqipërisë]] (1914 - 1925) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- |[[Skeda:Sophie, Princess Consort of Albania.jpg|frameless|224x224px]] |[[Princesha Sofi|'''Princesha Sofi''']] |Viktori i Schonburg-Waldenburgut |21 maj 1885 |30 nëntor 1906 |7 mars 1914 - 3 shtator 1914 |3 shkurt 1936 |Princesha e Shqipërisë | # Marie Eleonora (Donika) e Shqipërisë # [[Karol Viktor, Princi trashëgimtar i Shqipërisë|Karol Viktori (Skënderi) i Shqipërisë]] |[[Princ Vidi|Vilhem Vidi]] |} == [[Mbretëria Shqiptare]] (1928 - 1939) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- |[[Skeda:Geraldine, Queen of Albania.jpg|frameless|204x204px]] |[[Mbretëresha Geraldinë|'''Mbretëresha Geraldinë''']] |Konti Giulia Apponji de Nagy-Appony |6 gusht 1915 |27 prill 1938 |27 prill 1938 - 7 prill 1939 |22 tetor 2002 |Mbretëresha e Shqiptarëve |[[Leka Zogu I|Leka I Zogu]] |[[Mbreti Zogu I|Mbreti Zog]] |} == [[Shqipëria nën pushtimin italian (1939–1943)|Shqipëria nën Italinë fashiste]] (1939 - 1943) == {| class="wikitable" |+ !Imazhi !Emri !Ati !Lindja !Martesa !Sundimi !Vdekja !Titulli !Fëmijë !Bashkëshorti |- |[[Skeda:Bundesarchiv Bild 102-00061, Elena von Montenegro (cropped).jpg|frameless|212x212px]] |[[Elena e Malit të Zi|'''Elena e Malit të Zi''']] |[[Nikolla I i Malit të Zi]] |8 janar 1873 |21 tetor 1896 |16 prill 1939 - 3 shtator 1943 |28 nëntor 1952 | * Mbretëresha e Shqiptarëve * Mbretëresha e Italisë * Perandoresha e Etiopisë | # Jolanda e Savoit # Mafalda e Savoit # Umberto II i Italisë # Xhiovana e Savoit # Maria Franceska e Savoit |[[Viktor Emanueli III]] |} <references></references> ==Shiko edhe == * [[Lista e mbretërve shqiptarë|Lista e mbretërve të Shqipërisë]] [[Kategoria:Mbretër të Shqipërisë| ]] [[Kategoria:Lista të mbretërve]] b3lkzr5eumjzrohjqpd5qgcdl4vq91y 0 204207 2940441 2609831 2026-04-12T20:15:33Z Shqiperia2000 65435 2940441 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Provinca e Pizës | official_name = Provincia di Pisa | native_name = Pisa | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Piza]] | leader_title = Presidenti i provincës | leader_name = [[Massimiliano Angori]] | area_total_km2 = 2444.36 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Pisa (PI) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-pisa/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 418439 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.provincia.pisa.it}} | image_seal = Provincia di Pisa-Stemma.svg | image_flag = Provincia di Pisa-Gonfalone.svg | image_map1 = Map of province of Pisa (region Tuscany, Italy).svg | image_map = Pisa in Italy.svg |image_skyline=Pisa - 2015 - panoramio (4).jpg|image_caption=Pallati i selisë e Provincës së Pizës}} '''Provinca e Pizës''' (italisht: ''Provincia di Pisa'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Piza]]n. Ajo përbëhet nga 37 komuna, ka një sipërfaqe prej 2.444,36 km² dhe 418.439 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Territori i provincës ka një sipërfaqe prej 2.444,36 km², ndërsa qendra administrative e saj është [[Piza]].<ref name="population" /> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 37 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Bientina * Buti * Calci * Calcinaia * Capannoli * Casale Marittimo * Casciana Terme Lari * Cascina * Castelfranco di Sotto * Castellina Marittima * Castelnuovo di Val di Cecina * Chianni * Crespina Lorenzana * Fauglia * Guardistallo * Lajatico * Montecatini Val di Cecina * Montescudaio * Monteverdi Marittimo * Montopoli in Val d'Arno * Orciano Pisano * Palaia * Peccioli * [[Piza]] * Pomarance * Ponsacco * Pontedera * Riparbella * San Giuliano Terme * San Miniato * Santa Croce sull'Arno * Santa Luce * Santa Maria a Monte * Terricciola * Vecchiano * Vicopisano * Volterra == Administrata == Presidenti i provincës është [[Massimiliano Angori]].<ref name="presidente">{{cite web |title=Massimiliano Angori |url=https://www.provincia.pisa.it/amministrazione/politici/massimiliano-angori |publisher=Provincia di Pisa |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Organet e qeverisjes së provincës janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto della Provincia di Pisa |url=https://www.provincia.pisa.it/documenti-e-dati/statuto-e-regolamenti/statuto/allegati/statuto.pdf/%40%40download/file_principale |publisher=Provincia di Pisa |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="consiglio">{{cite web |title=Consiglio |url=https://www.provincia.pisa.it/amministrazione/organi-di-governo/consiglio |publisher=Provincia di Pisa |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="assemblea">{{cite web |title=Assemblea dei Sindaci |url=https://www.provincia.pisa.it/amministrazione/organi-di-governo/assemblea-dei-sindaci |publisher=Provincia di Pisa |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Demografia == Provinca e Pizës kishte 418.439 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Piza]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] 6czxmw5q9zbe8cl6ycm1274ro7yadd2 0 211376 2940566 2930406 2026-04-13T08:04:21Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2940566 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | frame color = #d91f26 | writing color = #FFFFFF | header color = #d91f26 | nickname = The Saints | ground = [[The Dell, Southampton|The Dell]] (1898–2001)<br>[[St Mary's Stadium]] (nga 2001) | capacity = 32,505<ref>{{cite web|url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/handbooks/premier-league-handbook-2015-16.pdf|title=Premier League Handbook Season 2015/16|format=PDF|accessdate=21 mars 2016|work=[[ English Premier League|Premier League]]|archive-date=6 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906045556/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/handbooks/premier-league-handbook-2015-16.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref> | season = [[Premier League 2024–25|2024–25]] | current = | pattern_la1 = _southampton2223h | pattern_b1 = _southampton2223h | pattern_ra1 = _southampton2223h | pattern_sh1 = _southampton2223h | pattern_so1 = _southampton2223hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _southampton2223a | pattern_b2 = _southampton2223a | pattern_ra2 = _southampton2223a | pattern_sh2 = _southampton2223a | pattern_so2 = _southampton2223al | leftarm2 = 78C1D5 | body2 = 78C1D5 | rightarm2 = 78C1D5 | shorts2 = 004860 | socks2 = 78C1D5 | pattern_la3 = _southampton2223t | pattern_b3 = _southampton2223t | pattern_ra3 = _southampton2223t | pattern_sh3 = _southampton2223t | pattern_so3 = _southampton2223t | leftarm3 = 2D392D | body3 = 2D392D | rightarm3 = 2D392D | shorts3 = 182420 | socks3 = 2D392D | clubname = Southampton | image = 600px-Colori di Southampton.png | fullname = Southampton Football Club | founded = {{Start date and age|1885|11|21|df=yes}} si ''St. Mary's Y.M.A.'' | owner = {{flagicon|SUI}} Katharina Liebherr | chairman = {{flagicon|CAN}} [[Ralph Krueger]]<ref name="BBC 26545304">{{cite web|title=Ralph Krueger named Southampton chairman|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/26545304|publisher=BBC Sport|accessdate=12 mars 2014|date=12 mars 2014|language=en}}</ref> | manager = {{flagicon|FRA}} [[Claude Puel]] | league = [[EFL Championship|Championship]] | position = [[Premier League]], 20të nga 20 {{decrease}} | website = http://southamptonfc.com }} '''Southampton Football Club''' është klubi futbollistik i qytetit të Southampton, [[Hampshire]], [[Angli]]. U formua në vitin [[1885]]. ==Lojtarët== {{updated|31 Janar 2017}}<ref name =2016squad>{{cite web|title=Saints' 2016/17 squad numbers confirmed|url=http://www.saintsfc.co.uk/news/article/2016-17/20160803-squad-numbers-southampton-2016-17-3223321.aspx|publisher=Southampton F.C.|date=3 gusht 2016|accessdate=3 gusht 2016|archive-date=16 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816225118/http://www.saintsfc.co.uk/news/article/2016-17/20160803-squad-numbers-southampton-2016-17-3223321.aspx|url-status=dead}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player | no=1 | nat=ENG | pos=GK | name=[[Fraser Forster]]|other}} {{Fs player | no=2 | nat=POR | pos=DF | name=[[Cédric Soares|Cédric]]}} {{Fs player | no=3 | nat=JPN | pos=DF | name=[[Maya Yoshida]]}} {{Fs player | no=4 | nat=NED | pos=MF | name=[[Jordy Clasie]]}} {{Fs player | no=5 | nat=ROM | pos=DF | name=[[Florin Gardoș]]}} {{Fs player | no=7 | nat=IRL | pos=FW | name=[[Shane Long]]}} {{Fs player | no=8 | nat=NIR | pos=MF | name=[[Steven Davis]]|other=[[Captain (association football)#Captain|club captain]]}} {{Fs player | no=9 | nat=ENG | pos=FW | name=[[Jay Rodriguez]]}} {{Fs player | no=10 | nat=ENG | pos=FW | name=[[Charlie Austin]]}} {{Fs player | no=11 | nat=SRB | pos=MF | name=[[Dušan Tadić]]}} {{Fs player | no=13 | nat=ENG | pos=GK | name=[[Alex McCarthy]]}} {{Fs player | no=14 | nat=ESP | pos=MF | name=[[Oriol Romeu]]}} {{Fs player | no=15 | nat=Curaçao | pos=DF | name=[[Cuco Martina]]}} {{Fs player | no=16 | nat=ENG | pos=MF | name=[[James Ward-Prowse]]}} {{Fs player | no=17 | nat=NED | pos=DF | name=[[Virgil van Dijk]]|other=[[Captain (association football)#Captain|team captain]]}} {{Fs player | no=18 | nat=ENG | pos=MF | name=[[Harrison Reed]]}} {{Fs mid}} {{Fs player | no=19 | nat=MAR | pos=MF | name=[[Sofiane Boufal]]}} {{Fs player | no=20 | nat=ITA | pos=FW | name=[[Manolo Gabbiadini]]}} {{Fs player | no=21 | nat=ENG | pos=DF | name=[[Ryan Bertrand]]}} {{Fs player | no=22 | nat=ENG | pos=MF | name=[[Nathan Redmond]]}} {{Fs player | no=23 | nat=DEN | pos=MF | name=[[Pierre-Emile Højbjerg]]}} {{Fs player | no=24 | nat=ENG | pos=DF | name=[[Jack Stephens]]}} {{Fs player | no=26 | nat=FRA | pos=DF | name=[[Jérémy Pied]]}} {{Fs player | no=27 | nat=WAL | pos=MF | name=[[Lloyd Isgrove]]}} {{Fs player | no=28 | nat=ENG | pos=GK | name=[[Stuart Taylor]]}} {{Fs player | no=32 | nat=ENG | pos=FW | name=[[Olufela Olomola]]}} {{Fs player | no=33 | nat=ENG | pos=DF | name=[[Matt Targett]]}} {{Fs player | no=38 | nat=ENG | pos=DF | name=[[Sam McQueen]]}} {{Fs player | no=39 | nat=ENG | pos=MF | name=[[Josh Sims]]}} {{Fs player | no=40 | nat=FRA | pos=GK | name=[[Mouez Hassen]] | other=në huazim nga [[OGC Nice]]}} {{Fs player | no=41 | nat=ENG | pos=GK | name=[[Harry Lewis]]}} {{Fs player | no=42 | nat=ENG | pos=MF | name=[[Jake Hesketh]]}} {{Fs end}} == Referime == {{Reflist|30em}} {{English Premier League}} [[Kategoria:Southampton F.C.]] [[Kategoria:Klube futbolli në Angli]] 7ioowt7d2cr3bqg4ymk669640yxzg7q 0 213581 2940525 1732358 2026-04-13T01:15:34Z Shqiperia2000 65435 2940525 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Elly Schlein | image = Elly Schlein 2023 (cropped).jpg | caption = Elly Schlein më 2023 | office = Sekretarja e [[Partia Demokratike e Italisë|Partisë Demokratike të Italisë]] | term_start = 12 mars 2023 | predecessor = [[Enrico Letta]] | office1 = Deputete | term_start1 = 13 tetor 2022 | constituency1 = Emilia-Romagna | office2 = Nënkryetare e [[Emilia-Romanja]]s | term_start2 = 28 shkurt 2020 | term_end2 = 24 tetor 2022 | president2 = [[Stefano Bonaccini]] | successor2 = Irene Priolo | office3 = Deputete e [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]] | term_start3 = 1 korrik 2014 | term_end3 = 2 korrik 2019 | constituency3 = Italia Verilindore | birth_name = Elena Ethel Schlein | birth_date = {{birth date and age|1985|5|4}} | birth_place = [[Lugano]], [[Zvicra]] | nationality = italiane | party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | alma_mater = [[Universiteti i Bolonjës]] | profession = Politikane | website = {{URL|www.ellyschlein.it}} }} '''Elly Schlein''', emri i plotë i së cilës është '''Elena Ethel Schlein''' (lindur në [[Lugano]] më 4 maj 1985), është një politikane italiane, deputete e [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomës së Deputetëve]] dhe sekretare kombëtare e [[Partia Demokratike e Italisë|Partisë Demokratike të Italisë]] që nga 12 marsi 2023.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/29?idLegislatura=19&lettera=&shadow_deputato=308930&tipoAttivita=&tipoPersona=&tipoVisAtt= |title=XIX Legislatura - SCHLEIN Elly |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pd-bio">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/dem/elly-schlein/ |title=Elly Schlein |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Schlein ka lindur në Lugano më 1985. Që nga viti 2004 jeton në Bolonjë, ku u diplomua me vlerësimin maksimal në jurisprudencë, me dy teza në kriminologji dhe në të drejtë kushtetuese.<ref name="regione-bio">{{cite web |url=https://wwwservizi.regione.emilia-romagna.it/personeorganipolitici/DettaglioAnagrafica.aspx?legislatura=11&mat=14796&tipo=INCA |title=Dettaglio di Elly Schlein |website=Assemblea legislativa della Regione Emilia-Romagna |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="camera" /> == Karriera politike == === Parlamenti Evropian === Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 u zgjodh deputete në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në qarkun e Italisë verilindore. Gjatë legjislaturës së tetë bëri pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|grupin S&D]], ishte anëtare e Komisionit për Zhvillimin dhe nënkryetare e delegacionit për Komisionin Parlamentar të Stabilizim-Asociimit BE–Shqipëri. Mandati i saj përfundoi në vitin 2019.<ref name="ep">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/124804/ELLY_SCHLEIN/history/8 |title=8th parliamentary term | Elly SCHLEIN |website=European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="regione-bio" /> === Emilia-Romanja === Në zgjedhjet rajonale të janarit 2020 drejtoi listën ''Emilia-Romagna Coraggiosa'' dhe u zgjodh në Asamblenë Legjislative të Emilia-Romanjës. Më pas u emërua nënkryetare e Rajonit. Më 24 tetor 2022 dha dorëheqjen nga kjo detyrë pas zgjedhjes në Parlamentin italian.<ref name="regione-bio" /><ref name="regione-dim">{{cite web |url=https://notizie.regione.emilia-romagna.it/comunicati/2022/ottobre/regione-subito-ridefinita-la-giunta-dopo-le-dimissioni-di-elly-schlein-eletta-alla-camera-irene-priolo-vicepresidente-e-igor-taruffi-nuovo-assessore-bonaccini-201cgrazie-a-elly-schlein-per-il-lavoro-fatto-insieme-e-benvenuto-a-igor-taruffi-avanti-senza |title=Regione. Subito ridefinita la Giunta dopo le dimissioni di Elly Schlein, eletta alla Camera |website=Regione Emilia-Romagna |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Dhoma e Deputetëve === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 u zgjodh deputete në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] në qarkun e Emilia-Romanjës, në listën ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista''. Në legjislaturën e 19-të ajo bën pjesë në grupin parlamentar të PD-IDP dhe është anëtare e Komisionit I për çështjet kushtetuese, Presidencën e Këshillit dhe punët e brendshme.<ref name="camera" /> === Sekretare e Partisë Demokratike === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2022 shpalli kandidaturën për drejtimin e Partisë Demokratike. Në primaret e 26 shkurtit 2023 fitoi ndaj Stefano Bonaccinit, ndërsa më 12 mars 2023 mori zyrtarisht detyrën si sekretare kombëtare e partisë.<ref name="primarie">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/primarie-pd-i-risultati-definitivi/ |title=Primarie PD: i risultati definitivi |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pd-bio" /> == Shiko edhe == * [[Partia Demokratike e Italisë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Parlamenti Evropian]] * [[Dhoma e Deputetëve e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Lindje më 1985]] [[Kategoria:Njerëz të gjallë]] sqbua2bovu00ztmbrvptxw833rz2mve 2940526 2940525 2026-04-13T01:16:27Z Shqiperia2000 65435 2940526 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Elly Schlein | image = Elly Schlein 2023 (cropped).jpg | caption = Elly Schlein më 2023 | office = Sekretarja e [[Partia Demokratike e Italisë|Partisë Demokratike të Italisë]] | term_start = 12 mars 2023 | predecessor = [[Enrico Letta]] | office1 = Deputete | term_start1 = 13 tetor 2022 | constituency1 = Emilia-Romagna | office2 = Nënkryetare e [[Emilia-Romanja]]s | term_start2 = 28 shkurt 2020 | term_end2 = 24 tetor 2022 | president2 = [[Stefano Bonaccini]] | successor2 = Irene Priolo | office3 = Deputete e [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]] | term_start3 = 1 korrik 2014 | term_end3 = 2 korrik 2019 | constituency3 = Italia Verilindore | birth_name = Elena Ethel Schlein | birth_date = {{birth date and age|1985|5|4}} | birth_place = [[Lugano]], [[Zvicra]] | nationality = italiane | party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | alma_mater = [[Universiteti i Bolonjës]] | profession = Politikane | website = {{URL|www.ellyschlein.it}} }} '''Elly Schlein''', emri i plotë i së cilës është '''Elena Ethel Schlein''' (lindur në [[Lugano]] më 4 maj 1985), është një politikane italiane, deputete e [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomës së Deputetëve]] dhe sekretare kombëtare e [[Partia Demokratike e Italisë|Partisë Demokratike të Italisë]] që nga 12 marsi 2023.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/29?idLegislatura=19&lettera=&shadow_deputato=308930&tipoAttivita=&tipoPersona=&tipoVisAtt= |title=XIX Legislatura - SCHLEIN Elly |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pd-bio">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/dem/elly-schlein/ |title=Elly Schlein |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Schlein ka lindur në Lugano më 1985. Që nga viti 2004 jeton në Bolonjë, ku u diplomua me vlerësimin maksimal në jurisprudencë, me dy teza në kriminologji dhe në të drejtë kushtetuese.<ref name="regione-bio">{{cite web |url=https://wwwservizi.regione.emilia-romagna.it/personeorganipolitici/DettaglioAnagrafica.aspx?legislatura=11&mat=14796&tipo=INCA |title=Dettaglio di Elly Schlein |website=Assemblea legislativa della Regione Emilia-Romagna |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="camera" /> == Karriera politike == === Parlamenti Evropian === Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 u zgjodh deputete në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në qarkun e Italisë verilindore. Gjatë legjislaturës së tetë bëri pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|grupin S&D]], ishte anëtare e Komisionit për Zhvillimin dhe nënkryetare e delegacionit për Komisionin Parlamentar të Stabilizim-Asociimit BE–Shqipëri. Mandati i saj përfundoi në vitin 2019.<ref name="ep">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/124804/ELLY_SCHLEIN/history/8 |title=8th parliamentary term | Elly SCHLEIN |website=European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="regione-bio" /> === Emilia-Romanja === Në zgjedhjet rajonale të janarit 2020 drejtoi listën ''Emilia-Romagna Coraggiosa'' dhe u zgjodh në Asamblenë Legjislative të Emilia-Romanjës. Më pas u emërua nënkryetare e Rajonit. Më 24 tetor 2022 dha dorëheqjen nga kjo detyrë pas zgjedhjes në Parlamentin italian.<ref name="regione-bio" /><ref name="regione-dim">{{cite web |url=https://notizie.regione.emilia-romagna.it/comunicati/2022/ottobre/regione-subito-ridefinita-la-giunta-dopo-le-dimissioni-di-elly-schlein-eletta-alla-camera-irene-priolo-vicepresidente-e-igor-taruffi-nuovo-assessore-bonaccini-201cgrazie-a-elly-schlein-per-il-lavoro-fatto-insieme-e-benvenuto-a-igor-taruffi-avanti-senza |title=Regione. Subito ridefinita la Giunta dopo le dimissioni di Elly Schlein, eletta alla Camera |website=Regione Emilia-Romagna |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Dhoma e Deputetëve === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 u zgjodh deputete në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] në qarkun e Emilia-Romanjës, në listën ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista''. Në legjislaturën e 19-të ajo bën pjesë në grupin parlamentar të PD-IDP dhe është anëtare e Komisionit I për çështjet kushtetuese, Presidencën e Këshillit dhe punët e brendshme.<ref name="camera" /> === Sekretare e Partisë Demokratike === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2022 shpalli kandidaturën për drejtimin e Partisë Demokratike. Në primaret e 26 shkurtit 2023 fitoi ndaj Stefano Bonaccinit, ndërsa më 12 mars 2023 mori zyrtarisht detyrën si sekretare kombëtare e partisë.<ref name="primarie">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/primarie-pd-i-risultati-definitivi/ |title=Primarie PD: i risultati definitivi |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pd-bio" /> == Shiko edhe == * [[Partia Demokratike e Italisë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Parlamenti Evropian]] * [[Dhoma e Deputetëve e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politikanë italianë]] j8xl06cf005z395w5a6d2e8rw7r4iy5 2940527 2940526 2026-04-13T01:16:58Z Shqiperia2000 65435 2940527 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Elly Schlein | image = Elly Schlein 2023 (cropped).jpg | caption = Elly Schlein më 2023 | office = Sekretarja e [[Partia Demokratike e Italisë|Partisë Demokratike të Italisë]] | term_start = 12 mars 2023 | predecessor = [[Enrico Letta]] | office1 = Deputete | term_start1 = 13 tetor 2022 | constituency1 = Emilia-Romagna | office2 = Nënkryetare e [[Emilia-Romanja]]s | term_start2 = 28 shkurt 2020 | term_end2 = 24 tetor 2022 | president2 = [[Stefano Bonaccini]] | successor2 = Irene Priolo | office3 = Deputete e [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]] | term_start3 = 1 korrik 2014 | term_end3 = 2 korrik 2019 | constituency3 = Italia Verilindore | birth_name = Elena Ethel Schlein | birth_date = {{birth date and age|1985|5|4}} | birth_place = [[Lugano]], [[Zvicra]] | nationality = italiane | party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | alma_mater = [[Universiteti i Bolonjës]] | profession = Politikane | website = {{URL|www.ellyschlein.it}} }} '''Elly Schlein''', emri i plotë i së cilës është '''Elena Ethel Schlein''' (lindur në [[Lugano]] më 4 maj 1985), është një politikane italiane, deputete e [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomës së Deputetëve]] dhe sekretare kombëtare e [[Partia Demokratike e Italisë|Partisë Demokratike të Italisë]] që nga 12 marsi 2023.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/29?idLegislatura=19&lettera=&shadow_deputato=308930&tipoAttivita=&tipoPersona=&tipoVisAtt= |title=XIX Legislatura - SCHLEIN Elly |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pd-bio">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/dem/elly-schlein/ |title=Elly Schlein |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Schlein ka lindur në Lugano më 1985. Që nga viti 2004 jeton në Bolonjë, ku u diplomua me vlerësimin maksimal në jurisprudencë, me dy teza në kriminologji dhe në të drejtë kushtetuese.<ref name="regione-bio">{{cite web |url=https://wwwservizi.regione.emilia-romagna.it/personeorganipolitici/DettaglioAnagrafica.aspx?legislatura=11&mat=14796&tipo=INCA |title=Dettaglio di Elly Schlein |website=Assemblea legislativa della Regione Emilia-Romagna |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="camera" /> == Karriera politike == === Parlamenti Evropian === Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 u zgjodh deputete në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në qarkun e Italisë verilindore. Gjatë legjislaturës së tetë bëri pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|grupin S&D]], ishte anëtare e Komisionit për Zhvillimin dhe nënkryetare e delegacionit për Komisionin Parlamentar të Stabilizim-Asociimit BE–Shqipëri. Mandati i saj përfundoi në vitin 2019.<ref name="ep">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/124804/ELLY_SCHLEIN/history/8 |title=8th parliamentary term |website=European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="regione-bio" /> === Emilia-Romanja === Në zgjedhjet rajonale të janarit 2020 drejtoi listën ''Emilia-Romagna Coraggiosa'' dhe u zgjodh në Asamblenë Legjislative të Emilia-Romanjës. Më pas u emërua nënkryetare e Rajonit. Më 24 tetor 2022 dha dorëheqjen nga kjo detyrë pas zgjedhjes në Parlamentin italian.<ref name="regione-bio" /><ref name="regione-dim">{{cite web |url=https://notizie.regione.emilia-romagna.it/comunicati/2022/ottobre/regione-subito-ridefinita-la-giunta-dopo-le-dimissioni-di-elly-schlein-eletta-alla-camera-irene-priolo-vicepresidente-e-igor-taruffi-nuovo-assessore-bonaccini-201cgrazie-a-elly-schlein-per-il-lavoro-fatto-insieme-e-benvenuto-a-igor-taruffi-avanti-senza |title=Regione. Subito ridefinita la Giunta dopo le dimissioni di Elly Schlein, eletta alla Camera |website=Regione Emilia-Romagna |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Dhoma e Deputetëve === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 u zgjodh deputete në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] në qarkun e Emilia-Romanjës, në listën ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista''. Në legjislaturën e 19-të ajo bën pjesë në grupin parlamentar të PD-IDP dhe është anëtare e Komisionit I për çështjet kushtetuese, Presidencën e Këshillit dhe punët e brendshme.<ref name="camera" /> === Sekretare e Partisë Demokratike === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2022 shpalli kandidaturën për drejtimin e Partisë Demokratike. Në primaret e 26 shkurtit 2023 fitoi ndaj Stefano Bonaccinit, ndërsa më 12 mars 2023 mori zyrtarisht detyrën si sekretare kombëtare e partisë.<ref name="primarie">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/primarie-pd-i-risultati-definitivi/ |title=Primarie PD: i risultati definitivi |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pd-bio" /> == Shiko edhe == * [[Partia Demokratike e Italisë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Parlamenti Evropian]] * [[Dhoma e Deputetëve e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politikanë italianë]] 7t7rir8hjo6s6nau33r1ocbjp64z3qd 2940641 2940527 2026-04-13T09:18:35Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2940641 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Elly Schlein | image = Elly Schlein 2023 (cropped).jpg | caption = Elly Schlein më 2023 | office = Sekretarja e [[Partia Demokratike e Italisë|Partisë Demokratike të Italisë]] | term_start = 12 mars 2023 | predecessor = [[Enrico Letta]] | office1 = Deputete | term_start1 = 13 tetor 2022 | constituency1 = Emilia-Romagna | office2 = Nënkryetare e [[Emilia-Romanja]]s | term_start2 = 28 shkurt 2020 | term_end2 = 24 tetor 2022 | president2 = [[Stefano Bonaccini]] | successor2 = Irene Priolo | office3 = Deputete e [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]] | term_start3 = 1 korrik 2014 | term_end3 = 2 korrik 2019 | constituency3 = Italia Verilindore | birth_name = Elena Ethel Schlein | birth_date = {{birth date and age|1985|5|4}} | birth_place = [[Lugano]], [[Zvicra]] | nationality = italiane | party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | alma_mater = [[Universiteti i Bolonjës]] | profession = Politikane | website = {{URL|www.ellyschlein.it}} }} '''Elly Schlein''', emri i plotë i së cilës është '''Elena Ethel Schlein''' (lindur në [[Lugano]] më 4 maj 1985), është një politikane italiane, deputete e [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomës së Deputetëve]] dhe sekretare kombëtare e [[Partia Demokratike e Italisë|Partisë Demokratike të Italisë]] që nga 12 marsi 2023.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/29?idLegislatura=19&lettera=&shadow_deputato=308930&tipoAttivita=&tipoPersona=&tipoVisAtt= |title=XIX Legislatura - SCHLEIN Elly |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pd-bio">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/dem/elly-schlein/ |title=Elly Schlein |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Schlein ka lindur në Lugano më 1985. Që nga viti 2004 jeton në Bolonjë, ku u diplomua me vlerësimin maksimal në jurisprudencë, me dy teza në kriminologji dhe në të drejtë kushtetuese.<ref name="regione-bio">{{cite web |url=https://wwwservizi.regione.emilia-romagna.it/personeorganipolitici/DettaglioAnagrafica.aspx?legislatura=11&mat=14796&tipo=INCA |title=Dettaglio di Elly Schlein |website=Assemblea legislativa della Regione Emilia-Romagna |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="camera" /> == Karriera politike == === Parlamenti Evropian === Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 u zgjodh deputete në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në qarkun e Italisë verilindore. Gjatë legjislaturës së tetë bëri pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|grupin S&D]], ishte anëtare e Komisionit për Zhvillimin dhe nënkryetare e delegacionit për Komisionin Parlamentar të Stabilizim-Asociimit BE–Shqipëri. Mandati i saj përfundoi në vitin 2019.<ref name="ep">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/124804/ELLY_SCHLEIN/history/8 |title=8th parliamentary term |website=European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="regione-bio" /> === Emilia-Romanja === Në zgjedhjet rajonale të janarit 2020 drejtoi listën ''Emilia-Romagna Coraggiosa'' dhe u zgjodh në Asamblenë Legjislative të Emilia-Romanjës. Më pas u emërua nënkryetare e Rajonit. Më 24 tetor 2022 dha dorëheqjen nga kjo detyrë pas zgjedhjes në Parlamentin italian.<ref name="regione-bio" /><ref name="regione-dim">{{cite web |url=https://notizie.regione.emilia-romagna.it/comunicati/2022/ottobre/regione-subito-ridefinita-la-giunta-dopo-le-dimissioni-di-elly-schlein-eletta-alla-camera-irene-priolo-vicepresidente-e-igor-taruffi-nuovo-assessore-bonaccini-201cgrazie-a-elly-schlein-per-il-lavoro-fatto-insieme-e-benvenuto-a-igor-taruffi-avanti-senza |title=Regione. Subito ridefinita la Giunta dopo le dimissioni di Elly Schlein, eletta alla Camera |website=Regione Emilia-Romagna |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Dhoma e Deputetëve === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 u zgjodh deputete në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] në qarkun e Emilia-Romanjës, në listën ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista''. Në legjislaturën e 19-të ajo bën pjesë në grupin parlamentar të PD-IDP dhe është anëtare e Komisionit I për çështjet kushtetuese, Presidencën e Këshillit dhe punët e brendshme.<ref name="camera" /> === Sekretare e Partisë Demokratike === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2022 shpalli kandidaturën për drejtimin e Partisë Demokratike. Në primaret e 26 shkurtit 2023 fitoi ndaj Stefano Bonaccinit, ndërsa më 12 mars 2023 mori zyrtarisht detyrën si sekretare kombëtare e partisë.<ref name="primarie">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/primarie-pd-i-risultati-definitivi/ |title=Primarie PD: i risultati definitivi |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pd-bio" /> == Shiko edhe == * [[Partia Demokratike e Italisë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Parlamenti Evropian]] * [[Dhoma e Deputetëve e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1085]] [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Njerëz nga Lugano]] 0ryrtlbk1og5f81syb4b9bfd9kn3scq 2940642 2940641 2026-04-13T09:18:45Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2940642 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Elly Schlein | image = Elly Schlein 2023 (cropped).jpg | caption = Elly Schlein më 2023 | office = Sekretarja e [[Partia Demokratike e Italisë|Partisë Demokratike të Italisë]] | term_start = 12 mars 2023 | predecessor = [[Enrico Letta]] | office1 = Deputete | term_start1 = 13 tetor 2022 | constituency1 = Emilia-Romagna | office2 = Nënkryetare e [[Emilia-Romanja]]s | term_start2 = 28 shkurt 2020 | term_end2 = 24 tetor 2022 | president2 = [[Stefano Bonaccini]] | successor2 = Irene Priolo | office3 = Deputete e [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]] | term_start3 = 1 korrik 2014 | term_end3 = 2 korrik 2019 | constituency3 = Italia Verilindore | birth_name = Elena Ethel Schlein | birth_date = {{birth date and age|1985|5|4}} | birth_place = [[Lugano]], [[Zvicra]] | nationality = italiane | party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | alma_mater = [[Universiteti i Bolonjës]] | profession = Politikane | website = {{URL|www.ellyschlein.it}} }} '''Elly Schlein''', emri i plotë i së cilës është '''Elena Ethel Schlein''' (lindur në [[Lugano]] më 4 maj 1985), është një politikane italiane, deputete e [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomës së Deputetëve]] dhe sekretare kombëtare e [[Partia Demokratike e Italisë|Partisë Demokratike të Italisë]] që nga 12 marsi 2023.<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/29?idLegislatura=19&lettera=&shadow_deputato=308930&tipoAttivita=&tipoPersona=&tipoVisAtt= |title=XIX Legislatura - SCHLEIN Elly |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pd-bio">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/dem/elly-schlein/ |title=Elly Schlein |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Schlein ka lindur në Lugano më 1985. Që nga viti 2004 jeton në Bolonjë, ku u diplomua me vlerësimin maksimal në jurisprudencë, me dy teza në kriminologji dhe në të drejtë kushtetuese.<ref name="regione-bio">{{cite web |url=https://wwwservizi.regione.emilia-romagna.it/personeorganipolitici/DettaglioAnagrafica.aspx?legislatura=11&mat=14796&tipo=INCA |title=Dettaglio di Elly Schlein |website=Assemblea legislativa della Regione Emilia-Romagna |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="camera" /> == Karriera politike == === Parlamenti Evropian === Në zgjedhjet evropiane të vitit 2014 u zgjodh deputete në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në qarkun e Italisë verilindore. Gjatë legjislaturës së tetë bëri pjesë në [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|grupin S&D]], ishte anëtare e Komisionit për Zhvillimin dhe nënkryetare e delegacionit për Komisionin Parlamentar të Stabilizim-Asociimit BE–Shqipëri. Mandati i saj përfundoi në vitin 2019.<ref name="ep">{{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/124804/ELLY_SCHLEIN/history/8 |title=8th parliamentary term |website=European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="regione-bio" /> === Emilia-Romanja === Në zgjedhjet rajonale të janarit 2020 drejtoi listën ''Emilia-Romagna Coraggiosa'' dhe u zgjodh në Asamblenë Legjislative të Emilia-Romanjës. Më pas u emërua nënkryetare e Rajonit. Më 24 tetor 2022 dha dorëheqjen nga kjo detyrë pas zgjedhjes në Parlamentin italian.<ref name="regione-bio" /><ref name="regione-dim">{{cite web |url=https://notizie.regione.emilia-romagna.it/comunicati/2022/ottobre/regione-subito-ridefinita-la-giunta-dopo-le-dimissioni-di-elly-schlein-eletta-alla-camera-irene-priolo-vicepresidente-e-igor-taruffi-nuovo-assessore-bonaccini-201cgrazie-a-elly-schlein-per-il-lavoro-fatto-insieme-e-benvenuto-a-igor-taruffi-avanti-senza |title=Regione. Subito ridefinita la Giunta dopo le dimissioni di Elly Schlein, eletta alla Camera |website=Regione Emilia-Romagna |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Dhoma e Deputetëve === Në zgjedhjet politike të vitit 2022 u zgjodh deputete në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] në qarkun e Emilia-Romanjës, në listën ''Partito Democratico – Italia Democratica e Progressista''. Në legjislaturën e 19-të ajo bën pjesë në grupin parlamentar të PD-IDP dhe është anëtare e Komisionit I për çështjet kushtetuese, Presidencën e Këshillit dhe punët e brendshme.<ref name="camera" /> === Sekretare e Partisë Demokratike === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2022 shpalli kandidaturën për drejtimin e Partisë Demokratike. Në primaret e 26 shkurtit 2023 fitoi ndaj Stefano Bonaccinit, ndërsa më 12 mars 2023 mori zyrtarisht detyrën si sekretare kombëtare e partisë.<ref name="primarie">{{cite web |url=https://partitodemocratico.it/primarie-pd-i-risultati-definitivi/ |title=Primarie PD: i risultati definitivi |website=Partito Democratico |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="pd-bio" /> == Shiko edhe == * [[Partia Demokratike e Italisë]] * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Parlamenti Evropian]] * [[Dhoma e Deputetëve e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1985]] [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Njerëz nga Lugano]] bfs7krqgxrfvfunxambdmbkglq44qw7 0 224481 2940654 2304148 2026-04-13T09:28:12Z Kontributor 2K 155890 1x file renamed, update redirect + correct RAW name 2940654 wikitext text/x-wiki {{Komunë në Francë | name =Orcières | native_name = | settlement_type =Komunë | nicknames = | mottoes = | image_flag = | flag_link = | image_seal = Blason ville fr Orcières (Hautes-Alpes).svg | seal_link = | image_skyline = Orcières95.JPG |Rajoni = [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] |Departamenti = [[Hautes-Alpes]] |Qarku = |Kantoni = |Ndërbashkësi = |Sipërfaqja =98.27 |Sipërfaqja urbane = |Sipërfaqja metropolitane= | population_total =728 |Dendësia =7 |Zona urbane = |Zona metropolitane = |Lartësia = | population_demonym = | established_date = | postal_code = 05170 |INSEE = 05096 |Kryetari = |Partia = | website = |gjerësia = 44.684444444444 |gjatësia = 6.325 | image_map = }} '''Orcières''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] [[Francë|franceze]], e cila ndodhet në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Hautes-Alpes]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]. Orcières ka një popullsi prej 728 banorë dhe sipërfaqe 98.27&nbsp;km², me një dendësi prej 7 banor/km². == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == {{commonscat|Orcières}} *[https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-05096 INSEE] {{clear}} [[Kategoria:Komuna në Hautes-Alpes|Orcières]] {{Franca-cung}} ibnk5m4yjti7am6vfu82qqitxahrsqz 0 236292 2940560 2594980 2026-04-13T07:22:12Z AstritZemaj 186045 personal intro part 2940560 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Astrit Zemaj.jpg|thumb|right|300px|Astrit Zemaj]] '''Astrit Zemaj''' (lindur më 8 qershor 1974 në Strellc të Epërm, Komuna e Deçanit) është diplomat karriere nga Republika e Kosovës, me gradën e Ambasadorit. Ai është një figurë e njohur në shërbimin diplomatik të Kosovës, me përvojë të gjerë në marrëdhënie ndërkombëtare, diplomaci të sigurisë dhe bashkëpunim shumëpalësh. Zemaj ka ushtruar funksione të rëndësishme në kuadër të Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës e Republikës së Kosovës, ku ka kontribuar në hartimin dhe zbatimin e politikës së jashtme të vendit, si dhe në avancimin e pozitës ndërkombëtare të Kosovës. Gjatë karrierës së tij, ai ka mbajtur pozita drejtuese dhe përfaqësuese në misione diplomatike dhe struktura institucionale, duke përfshirë angazhime në fushën e integrimit euroatlantik dhe marrëdhënieve me organizata ndërkombëtare. Ai njihet për kontributin e tij në forcimin e marrëdhënieve bilaterale dhe multilaterale të Kosovës, veçanërisht në raport me vendet e Bashkimit Evropian dhe partnerët strategjikë ndërkombëtarë. Aktiviteti i tij profesional është karakterizuar nga përfshirja në procese komplekse diplomatike, koordinim ndërinstitucional dhe përfaqësim në dialogje të nivelit të lartë politik dhe të sigurisë. ==Biografia== Astrit Zemaj studimet bazike dhe ato postdiplomike për menaxhim dhe ekonomi, gjithashtu dhe për marrëdhënie ndërkombëtare i mbaroj në [[Kosova|Kosovë]] dhe Gjermani. Në tetor të vitit 2009, iu bashkua shërbimit diplomatik dhe konsullor të Republikës së Kosovës dhe u emërua Konsull i Republikës së Kosovës në Frankfurt (Gjermani). Nën drejtimin e tij, në vitin 2009 është themeluar dhe konsoliduar me sukses Konsullata e parë e Republikës së Kosovës në Frankfurt, në të cilën ai ka ushtruar funksionin e Shefit të Misionit Konsullor deri në nëntor të vitit 2015. Nga nëntori 2015, ai është transferuar në Ambasadën e Republikës së Kosovës në Berlin, në pozitën e zëvendës-ambasadorit.<ref>{{cito uebin|title=Astrit Zemaj|url=http://www.ambasada-ks.net/de/?page=1,122|website=ambasada-ks.net|language=de|accessdate=4 shkurt 2018|archive-date=26 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181026171635/http://ambasada-ks.net/de/?page=1,122|url-status=dead}}</ref> Në tetor të 2012 Astrit Zemaj, Konsulli i Republikës së Kosovës në Frankfurt, është shpallur Anëtar Nderi i Bordit Ndërkombëtar Diplomatik, i cili vepron në kuadër të Forumit Ekonomik Gjermano-Aziatik, me seli në Frankfurt.<ref>{{Cite web |url=http://www.ambasada-ks.net/de/?page=1,8,143 |title=Kopje e arkivuar|language =de|access-date=15 prill 2018 |archive-date=7 nëntor 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107061425/http://www.ambasada-ks.net/de/?page=1,8,143 |url-status=dead }}</ref> Në qershor të viti 2016, Astrit Zemaj,zv. ambasador i Republikës së Kosovës në Gjermani, ka mbajtur ligjëratë, në Akademinë për Kulturë Diplomatike – ICD, në Berlin, në Temën: ” Procesi i ndërtimit të paqes, ruajtja dhe avancimi i saj në Ballkan si dhe roli i Kosovës”.<ref>http://botapress.info/astrit-zemaj-ligjeron-ne-intitutin-per-kulture-diplomatike-ne-berlin/{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Në muajin dhjetor 2017, ai është emëruar " I ngarkuar me punë i përkohshëm (Chargés d'affaires ad Interim)" në krye të Ambasadës së Republikës së Kosovës në Gjermani. Gjatë viteve të nëntëdhjeta, Astrit Zemaj është angazhuar aktivisht në proceset politike dhe ushtarake për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës. Pas përfundimit të luftës në Kosovë, Zemaj ka ka marrë pjesë në operacionet stërvitëse të forcave të SHBA-ve dhe të NATO-s, në kuadër të misioneve paqeruajtëse për Kosovën. Në vitin 2013 ka botuar librin me titull: „Legjitimiteti i intervenimit humanitar ushtarak në Kosovë“. Libri është promovuar në New York dhe në Frankfurt, dhe për ketë në vitin 2014 nga ana e Kolegjit Monroe në New York të SHBA-së është nderuar me çmimin prestigjioz "Nderi i Kolegjit Moroe“ . Ndërsa në vitin 2017 ka botuar librin e dytë " Evropa në udhëkryq-Lindja dhe ngritja e Rajhut të Tretë në Gjermani, 1918-1939", i cili është një studim i vetëm i këtij lloji në gjuhën shqipe rreth gjendjes në Gjermani nga këndvështrimi politik, diplomatik, ushtarak dhe ekonomik, ndërmjet dy luftërave botërore, 1918-1939.<ref>http://www.ekonomiaonline.com/arte/astrit-zemaj-promovoi-librin-evropa-ne-udhekryq/</ref><ref>http://www.botasot.info/gjermania-diaspora/773802/astrit-zemaj-prezanton-librin-e-tij-te-ri-ne-panairin-e-frankfurtit/</ref> Përveç gjuhës amtare - shqipe, Astrit Zemaj flet dhe e shkruan rrjedhshëm edhe gjuhën angleze, atë gjermane, si dhe atë serbo-kroate. Nga 3 janari 2019 ushtron detyrën e Zëvendës Drejtorit të Pergjithshëm në Ministrinë e Punëve te Jashtme të Republikës së Kosovës, gjithashtu është edhe Sekretari koordinues në MPJ-së në kuadër të grupit punues për anëtarësimin në INTERPOL.<ref>http://www.arbresh.info/lajmet/kosova-ne-proces-te-lobimit-per-anetaresim-ne-interpol/</ref> Astrit Zemaj mori pjesë në punimet Komitetit Ekzekutiv të Interpolit me seli në Lyon( Francë), në të cilin u debatua rreth aplikacionit të Republikës së Kosovës dhe vendosi në favor të dërgimit të dosjës së Policisë së Kosovës për votim në Asamblenë e Përgjithëshme të Interpolit e cila këtë vit do të mbahet në Kili.<ref>https://www.telegraf.rs/vesti/politika/3075575-pristina-korak-blize-interpolu-evo-sta-je-odlucio-izvrsni-komitet-ove-organizacije</ref> Në muajin Qershor 2020, është dekretuar me gradën diplomatike të karrierës, Ambasador. Nga data 15 korrik 2020, vepron në kuadër të Ambasadës së Republikës së Kosovës në Bruksel dhe është emëruar Shef i Misionit për Bashkimin Evropian. Në cilësinë e Shefit të Misionit për BE, ambasadori Zemaj, përveç detyrave tjera është i ngarkuar për thellimin dhe avansimin e marrëdhëneve mes institucioneve të Bashkimit Evropian, të shteteve anëtare dhe Republikës së Kosovës. Astrit Zemaj, jeton në Bruksel. Është i martuar dhe ka katër fëmijë, tri vajza dhe një djalë. ==Shih edhe == [https://www.youtube.com/watch?v=Z5I9uL72nYY/ RTK Mysafiri i Mëngjesit Astrit Zema] == Referime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1974]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Diplomatë]] 076gz9i56udp9c54443sqleloybegb8 2940561 2940560 2026-04-13T07:29:40Z AstritZemaj 186045 I changed my biography added some relevant stuff 2940561 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Astrit Zemaj.jpg|thumb|right|300px|Astrit Zemaj]] '''Astrit Zemaj''' (lindur më 8 qershor 1974 në Strellc të Epërm, Komuna e Deçanit) është diplomat karriere nga Republika e Kosovës, me gradën e Ambasadorit. Ai është një figurë e njohur në shërbimin diplomatik të Kosovës, me përvojë të gjerë në marrëdhënie ndërkombëtare, diplomaci të sigurisë dhe bashkëpunim shumëpalësh. Zemaj ka ushtruar funksione të rëndësishme në kuadër të Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës e Republikës së Kosovës, ku ka kontribuar në hartimin dhe zbatimin e politikës së jashtme të vendit, si dhe në avancimin e pozitës ndërkombëtare të Kosovës. Gjatë karrierës së tij, ai ka mbajtur pozita drejtuese dhe përfaqësuese në misione diplomatike dhe struktura institucionale, duke përfshirë angazhime në fushën e integrimit euroatlantik dhe marrëdhënieve me organizata ndërkombëtare. Ai njihet për kontributin e tij në forcimin e marrëdhënieve bilaterale dhe multilaterale të Kosovës, veçanërisht në raport me vendet e Bashkimit Evropian dhe partnerët strategjikë ndërkombëtarë. Aktiviteti i tij profesional është karakterizuar nga përfshirja në procese komplekse diplomatike, koordinim ndërinstitucional dhe përfaqësim në dialogje të nivelit të lartë politik dhe të sigurisë. ==Biografia== '''Astrit Zemaj''' (lindur më 8 qershor 1974 në Strellc të Epërm, Komuna e Deçanit) është diplomat karriere nga Republika e Kosovës, me gradën e Ambasadorit. Ai është një ndër përfaqësuesit kryesorë të shërbimit të jashtëm të Kosovës, me përvojë të gjerë në diplomaci euroatlantike, politikë të sigurisë dhe marrëdhënie shumëpalëshe, si dhe me poste të larta në Bruksel, Berlin dhe në administratën qendrore të Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës e Republikës së Kosovës. Zemaj studimet universitare dhe pasuniversitare në fushën e menaxhimit, ekonomisë, marrëdhënieve ndërkombëtare dhe politikave të sigurisë i ka përfunduar në Kosovë, Gjermani dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Në tetor të vitit 2009, ai iu bashkua shërbimit diplomatik dhe konsullor të Republikës së Kosovës dhe u emërua Konsull i Përgjithshëm në Frankfurt (Gjermani). Në këtë rol, ai themeloi dhe konsolidoi Konsullatën e parë të Përgjithshme të Kosovës në Frankfurt, duke shërbyer si Shef i Misionit Konsullor deri në vitin 2015. Nga viti 2015 deri në vitin 2018, ai shërbeu në Ambasadën e Republikës së Kosovës në Berlin si Zëvendës Ambasador dhe më pas si I Ngarkuar me Punë (Chargé d’Affaires ad interim), duke udhëhequr angazhimin diplomatik me Republikën Federale të Gjermanisë dhe duke kontribuar në avancimin e marrëdhënieve bilaterale. Në periudhën 2019–2020, Zemaj shërbeu si Zëvendës Drejtor i Përgjithshëm dhe Ushtrues Detyre i Drejtorit të Përgjithshëm në MPJD, ku ishte përgjegjës për koordinimin ndërmjet selisë dhe misioneve diplomatike të Kosovës në botë. Gjatë kësaj periudhe ai gjithashtu kryesoi Grupin Punues për Njohje dhe shërbeu si Sekretar Koordinues Kombëtar në Task Forcën për anëtarësimin e Kosovës në INTERPOL. Në qershor të vitit 2020, ai u dekretua me gradën diplomatike Ambasador dhe u emërua përfaqësues i parë i Republikës së Kosovës pranë institucioneve të Bashkimi Evropian në Bruksel. Në këtë cilësi, ai shërbeu gjithashtu si I Ngarkuar me Punë në Ambasadën e Kosovës në Bruksel, duke menaxhuar marrëdhëniet me Bashkimin Evropian, Mbretërinë e Belgjikës, Dukatin e Madh të Luksemburgut dhe NATO. Nga janari i vitit 2022 deri në mars të vitit 2025, ai shërbeu si Ambasador/Përfaqësues i parë i Republikës së Kosovës për marrëdhëniet me NATO-n, duke luajtur rol kyç në avancimin e bashkëpunimit politik dhe të sigurisë ndërmjet Kosovës dhe Aleancës. Nga prilli i vitit 2025, Zemaj u emërua Drejtor i Departamentit për NATO dhe Politika të Sigurisë në MPJD, duke udhëhequr koordinimin strategjik të politikave të sigurisë dhe angazhimin e Kosovës në strukturat euroatlantike, në bashkëpunim me NATO dhe partnerët ndërkombëtarë. Që nga prilli i vitit 2026, ai ushtron detyrën e Drejtorit të Departamentit për Amerikën në MPJD, ku udhëheq angazhimin diplomatik të Republikës së Kosovës me vendet e Amerikës Veriore, Qendrore dhe Jugore. Në aspektin akademik, Zemaj është autor i veprave ''“Legjitimiteti i intervenimit humanitar ushtarak në Kosovë”'' (2013) dhe ''“Evropa në udhëkryq – Lindja dhe ngritja e Rajhut të Tretë në Gjermani, 1918–1939”'' (2017). Për kontributin e tij akademik, ai është nderuar nga Monroe College. Gjatë viteve 1990, ai ishte i angazhuar në përpjekjet për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës. Pas luftës, ai mori pjesë në programe trajnimi të organizuara nga strukturat e NATO dhe të Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Astrit Zemaj flet dhe shkruan rrjedhshëm gjuhën shqipe, angleze dhe gjermane, si dhe ka njohuri pune në gjuhën kroate/serbo-kroate. Ai jeton në Prishtinë, ndërsa njëkohësisht është rezident në Gjermani. ==Shih edhe == [https://www.youtube.com/watch?v=Z5I9uL72nYY/ RTK Mysafiri i Mëngjesit Astrit Zema] == Referime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1974]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Diplomatë]] o63k0xaxq6nzlm9uzcsuo08rydkfb9q 0 263692 2940646 2931923 2026-04-13T09:21:59Z AltinNatyra 180704 2940646 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Recreation3.jpg|djathtas|parapamje| Llojet e ndryshme të argëtimit. ]] '''Argëtimi''' ose zbavitja është një aktivitet i [[Koha e lirë|kohës së lirë]] dhe asaj diskrecionale. <ref name="yukic">{{Cite book|last=Thomas S. Yukic|title=Fundamentals of Recreation, 2nd edition|publisher=Harpers & Row, 1970, Library of Congress 70-88646|page=1f}}</ref> "Nevoja për të bërë diçka për argëtim" është një element thelbësor i [[Biologjia|biologjisë]] dhe [[Psikologji|psikologjisë njerëzore]]. <ref name="daniels">{{Cite book|last=Bruce C. Daniels|title=Puritans at Play. Leisure and Recreation in Colonial New England.|url=https://archive.org/details/puritansatplayle0000dani|language=en|publisher=St. Martin's Press, New York|year=1995|page=xi|isbn=978-0-312-12500-4}}</ref> Aktivitetet argëtuese shpesh bëhen për [[Lumturia|kënaqësi]], zbavitje apo dëfrim dhe konsiderohen si aktivitete " argëtuese". Shprehja ''argëtim'' duket se është përdorur së pari në gjuhën angleze në fund të shekullit XIV, fillimisht në kuptimin e "rifreskimit ose kurimit të një personi të sëmurë". <ref>[http://www.etymonline.com/index.php?search=recreation&searchmode=none Online Etymology Dictionary]</ref> Fjala argëtim rrjedh nga latinishtja ( ''re'': "përsëri", ''creare'': "[[Krijimi|krijim]], të krijuar, krijimtari "). == Shiko gjithashtu == * [[Koha e lirë]] * [[Sporti]] == Referime == [[Kategoria:Rekreacion]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] 7pck8ws0288xemqp7awz3zp49w9ya5z 1 268462 2940550 2917032 2026-04-13T04:18:32Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Qarku i Prevezës/Arkivi 1]] 2940550 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Qarku i Prevezës/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 9o51gwa8pilpt16nrw81rozr8iegupz 1 268463 2940552 2917035 2026-04-13T04:18:52Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Qarku i Çamërisë/Arkivi 1]] 2940552 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Qarku i Çamërisë/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} soyxmo5eucmr5bgpcj5whtmaj0u7crn 1 269209 2940605 2901199 2026-04-13T08:31:19Z Mitrovica02 128863 Mitrovica02 zhvendosi faqen [[Diskutim:Zdravko Kuzmanović]] te [[Diskutim:Zdravko Kuzmanoviq]] përmes ridrejtimi 2615117 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Zdravko Kuzmanoviq/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} c9x9g6v0d4ocsj7fozb573z8yj65cz9 0 272164 2940579 2889303 2026-04-13T08:12:59Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940579 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Matteo Politano | birth_date = {{birth date and age|3|8|1993|df=y}} | birth_place = [[Romë]], Itali | height = 1.71 m<ref>{{cite web|url=http://www.sassuolocalcio.it/articles/player_details.php?season=2013&competition=21&team=2182&player=153776|title=Statistiche e profilo Giocatore: Matteo Politano|trans-title=Statistikat dhe profili i lojtarit: Matteo Politano|publisher=Sassuolo Calcio|language=it|accessdate=29 maj 2018|url-status=deviated|archivedate=20 tetor 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201020114827/https://www.sassuolocalcio.it/articles/player_details.php?season=2013&competition=21&team=2182&player=153776}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Anësor]] | currentclub = [[S.S.C. Napoli|Napoli]] | clubnumber = 21 | youthyears1 = 2008–2012 | youthclubs1 = [[A.S. Roma|Roma]] | years1 = 2012–2013 | clubs1 = [[A.S. Roma|Roma]] | caps1 = 0 | goals1 = 0 | years2 = 2012–2013 | clubs2 = → [[A.C. Perugia Calcio|Perugia]] (huazim) | caps2 = 28 | goals2 = 8 | years3 = 2013–2015 | clubs3 = [[Delfino Pescara 1936|Pescara]] | caps3 = 72 | goals3 = 11 | years4 = 2015–2019 | clubs4 = [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolo]] | caps4 = 96 | goals4 = 20 | years5 = 2018–2019 | clubs5 = → [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] (huazim) | caps5 = 36 | goals5 = 5 | years6 = 2019–2020 | clubs6 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps6 = 11 | goals6 = 0 | years7 = 2020–2021 | clubs7 = → [[S.S.C. Napoli|Napoli]] (huazim) | caps7 = 52 | goals7 = 11 | years8 = 2021– | clubs8 = [[S.S.C. Napoli|Napoli]] | caps8 = 97 | goals8 = 14 | nationalyears1 = 2011–2012 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane nën-19 e futbollit|Italia U19]] | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2012–2014 | nationalteam2 = [[Kombëtarja italiane nën-20 e futbollit|Italia U20]] | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2013 | nationalteam3 = [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|Italia U21]] | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2018– | nationalteam4 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps4 = 12 | nationalgoals4 = 3 | club-update = 26 maj 2024 | nationalteam-update = 20 nëntor 2023 }} '''Matteo Politano''' (lindur më 3 gusht 1993) është një [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luan si [[Sulmuesi (futboll)|anësor]] për klubin italian [[S.S.C. Napoli|Napoli]] dhe [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren italiane]]. ==Karriera me klube== ===Roma=== I lindur në [[Romë]] me origjinë [[Fiumefreddo Bruzio]], Politano është produkt i akademisë së [[A.S. Roma|Romës]], me të cilën fitoi kampionatin Alievi nën-17 në vitin 2010,<ref>{{cite news|url=http://www.figc.it/it/204/25096/2010/06/News.shtml|title=CAMPIONATI NAZIONALI ALLIEVI E GIOVANISSIMI: ROMA E MILAN VINCONO LO SCUDETTO 2009-2010|publisher=FIGC|language=it|date=17 qershor 2010|accessdate=10 nëntor 2012|archive-date=1 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701194447/http://www.figc.it/it/204/25096/2010/06/News.shtml|url-status=dead}}</ref> [[Campionato Nazionale Primavera]] 2011 si dhe [[Coppa Italia Primavera]] një vit më vonë. Ai ishte golashënuesi i gjashtë më i mirë i [[A.S. Roma Primavera|skuadrës së të rinjëve]] në sezonin 2011–12 (7 gola), mbrapa [[Junior Tallo]], [[Nicolás López (futbollist)|Nicolás López]], Gianluca Leonardi, [[Federico Viviani]] dhe [[Giammario Piscitella]]. Në korrik 2012, ai u huazua te [[A.C. Perugia Calcio|Perugia]].<ref>{{cite news|url=http://www.acperugiacalcio.com/news-societarie/?n=12|title=Calciomercato Perugia, Politano in prestito per un anno|trans-title=Merkato futbolli Perugia, Politano në huazim një-vjeçar|publisher=AC Perugia Calcio|language=it|date=17 korrik 2012|accessdate=10 nëntor 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121001102940/http://www.acperugiacalcio.com/news-societarie/?n=12|archivedate=1 tetor 2012}}</ref> Politano debutoi si profesionist gjatë edicionit 2012–13 të Coppa Italias; ai ishte gjithashtu sulmuesi titullar i ekipit të të rinjëve në [[Lega Pro Prima Divisione]] 2012–13, duke shënuar tre gola në pesë ndeshjet e para në shtator. ===Pescara=== Më 30 qershor 2013, [[Delfino Pescara 1936|Pescara]] bleu Politanon (500,000 €) dhe Piscitellan (1.5 milion €) si pjesë e marrëveshjes që pa sulmuesin Caprari të rikthehej te Roma (2 milion €);<ref>{{cite news|url=http://www.pescaracalcio.com/stagione/archivio-news/6497-calciomercato-e-news.html|title=Calciomercato e news|trans-title=Merkato futbolli dhe lajme|publisher=Delfino Pescara 1936|language=it|date=2 korrik 2013|accessdate=3 korrik 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130706073600/http://www.pescaracalcio.com/stagione/archivio-news/6497-calciomercato-e-news.html|archivedate=6 korrik 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2013_-_07_-_01_operazioni_di_mercato.pdf|title=Operazioni di mercato|trans-title=Operacionet e merkatos|publisher=AS Roma|language=it|date=1 korrik 2013|accessdate=20 mars 2014|archive-date=17 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130717193347/http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2013_-_07_-_01_operazioni_di_mercato.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.pescaracalcio.com/stagione/archivio-news/6483-speciale-calciomercato.html|title=Speciale calciomercato|trans-title=Merkato futbolli speciale|publisher=Delfino Pescara 1936|language=it|date=20 korrik 2013|accessdate=20 mars 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140320125511/http://www.pescaracalcio.com/stagione/archivio-news/6483-speciale-calciomercato.html|archivedate=20 mars 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.asroma.it/pdf/2013-06-21-esercizio-dei-diritti-di-opzione-e-controopzione-e-rapporti-di-partecipazione-ex-art-102-bis-noif.pdf.pdf|title=Esercizio Dei Diritti Di Opzione E Controopzione E Rapporti Di Partecipazione Ex Art. 102 Bis Noif|publisher=AS Roma|language=it|date=21 qershor 2013|accessdate=19 mars 2014|archive-date=26 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130626012700/http://www.asroma.it/pdf/2013-06-21-esercizio-dei-diritti-di-opzione-e-controopzione-e-rapporti-di-partecipazione-ex-art-102-bis-noif.pdf.pdf|url-status=dead}}</ref> megjithatë, Caprari u rikthye te Pescara sërisht (1.5 milion €) për shërbimet e Piscitellas (1.5 milion €) në janar 2014. Më 27 qershor 2015, Roma e ribleu Politanon për 601,000 €, duke sjellë edhe shitjen përfundimtare të Caprarit te Pescara për 125,000 €.<ref>{{cite web|url=http://www.pescaracalcio.com/stagione/archivio-news/8421-alcuni-movimenti-del-pescara-in-questa-prima-fase-di-mercato-.html|title=Alcuni movimenti del Pescara in questa prima fase di mercato|publisher=Delfino Pescara 1936|language=it|date=27 qershor 2015|accessdate=4 korrik 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150629205717/http://www.pescaracalcio.com/stagione/archivio-news/8421-alcuni-movimenti-del-pescara-in-questa-prima-fase-di-mercato-.html|archivedate=29 qershor 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asroma.it/pdf/corporate/bilanci_e_relazioni/2015_10_27_Relazione_Finanzaria_Annuale_Al_30_Giugno_2015.pdf|title=2015 RELAZIONE FINANZIARIA ANNUALE|publisher=A.S. Roma|language=it|date=27 tetor 2015|access-date=7 nëntor 2015|archive-date=23 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151123041811/http://www.asroma.it/pdf/corporate/bilanci_e_relazioni/2015_10_27_Relazione_Finanzaria_Annuale_Al_30_Giugno_2015.pdf|url-status=dead}}</ref> ===Sassuolo=== Më 2 korrik 2015, klubi i [[Serie A]] [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolo]] firmosi me Politanon në një marrëveshje të përkohshme me të drejtë blerje.<ref>{{cite web|url=http://www.sassuolocalcio.it/articles/?id=9&aid=1484/calciomercato-arriva-matteo-politano-dalla-roma|title=Calciomercato: arriva Matteo Politano dalla Roma|trans-title=Merkato futbolli: mbërrin Matteo Politano nga Roma|publisher=U.S. Sassuolo Calcio|language=it|date=2 korrik 2015|accessdate=7 korrik 2015|url-status=deviated|archivedate=3 korrik 2015|archiveurl=https://archive.today/20150703142139/http://www.sassuolocalcio.it/articles/?id=9&aid=1484/calciomercato-arriva-matteo-politano-dalla-roma}}</ref> Në qershor 2016, klubi ushtroi të drejtë për të blerë lojtarin përfundimisht. ===Internazionale=== Më 30 qershor 2018, [[F.C. Internazionale Milano|Interi]] firmosi me Politanon në formë huazimi për një sezon me të drejtë blerje në qershor 2019.<ref name="Politano is a new Inter player">{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/63205/matteo-politano-is-an-inter-player|title=Matteo Politano is a new Inter player|trans-title=Matteo Politano është lojtar i ri i Interit|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=30 qershor 2018|accessdate=30 qershor 2018|url-status=deviated|archivedate=31 mars 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331123538/https://www.inter.it/en/news/63205/matteo-politano-is-an-inter-player}}</ref> Ai debutoi zyrtarisht për klubin më 19 gusht në ndeshjen e parë të Serie A për [[2018–19 Serie A|sezonin 2018–19]] kundër klubit të tij prind Sassuolos, me Interin që u mposht 1–0 në transfertë.<ref>{{cite web|url=https://www.botasot.info/futboll-sporti/938262/sassuolo-e-mposht-interin/|title=Sassuolo e mposht Interin|publisher=Botasot.info|language=sq|date=19 gusht 2018|accessdate=26 janar 2019}}</ref> Më 15 shtator, Politano luajti ndeshjen e 100të në Serie A në disfatën 1–0 kundër [[Parma F.C.|Parmës]] në [[San Siro]].<ref>{{cite web|url=https://www.tetovasot.com/2018/09/parma-e-mposht-interin-ne-san-siro-pas-gati-20-viteve/|title=Parma e mposht Interin në San Siro pas gati 20 viteve|publisher=Tetovasot.com|language=sq|date=15 shtator 2018|accessdate=4 tetor 2019}}</ref> Dy javë më vonë, ai luajti për herë të parë në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] në fitoren 2–1 me përmbysje në shtëpi ndaj [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] në ndeshjen e parë të fazës së grupeve.<ref>{{cite web|url=http://sportekspres.com/furrnalta-zikalter-shkrin-totenhemin-cfare-epilogu-ne-san-siro/|title=“Furrnalta” zikaltër shkrin Totenhemin, çfarë epilogu në San Siro!|publisher=Sport Ekspres|language=sq|date=18 shtator 2018|accessdate=10 dhjetor 2018}}</ref> Më 29 shtator, Politano shënoi golin e tij të parë me fanellën e Interin në suksesin 2–0 ndaj [[Cagliari Calcio|Cagliarit]] në shtëpi në një ndeshje kampionati.<ref>{{cite web|url=http://www.mapo.al/video-martinez-politano-interi-fiton-ndeshjen-e-trete-radhazi/|title=Video / Martinez-Politano, Interi fiton ndeshjen e tretë radhazi|publisher=Mapo.al|language=sq|date=29 shtator 2018|accessdate=26 janar 2019|archive-date=30 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930123854/http://www.mapo.al/video-martinez-politano-interi-fiton-ndeshjen-e-trete-radhazi/|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit 2018–19, Politano ishte lojtari i dytë më i përdorur i Interit, mbrapa portierit [[Samir Handanović]], duke zhvilluar 48 paraqitje në të gjitha kompeticionet. Më 19 qershor 2019, Inter ushtroi të drejtën e blerjen përfundimtare të Politanos nga Sassuolo.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/68039/matteo-politano-signs-for-inter-on-a-permanent-basis|title=Matteo Politano signs for Inter on a permanent basis|trans-title=Matteo Politano firmos për Interin në baza të përhershme|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=19 qershor 2019|accessdate=23 qershor 2019|url-status=deviated|archivedate=19 qershor 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190619195955/https://www.inter.it/en/news/68039/matteo-politano-signs-for-inter-on-a-permanent-basis}}</ref> Me mbërritjen e [[Antonio Conte]]s si trajner i ri, rreshtimi i ekipit ndryshoi nga 4–3–3 në 3–5–2, duke bërë që Politano të humbiste vendin e titullar.<ref>{{cite web|url=https://indeksonline.net/skema-ja-si-pritet-te-rreshtohet-interi-i-contes/|title=Skema / Ja si pritet të rreshtohet Interi i Contes|publisher=Indeksi Online|language=sq|date=13 korrik 2019|accessdate=3 shkurt 2020}}</ref> Gjatë pjesës së parë të sezonit, ai luajti vetëm 11 ndeshje në kampionat, përfshirë dy si titullar – të dy rastet në muajin shtator.<ref>{{cite web|url=https://lajmi.net/inter-i-cakton-cmimin-politanos/|title=Inter i cakton çmimin Politanos|publisher=Lajmi.net|language=sq|date=4 janar 2020|accessdate=3 shkurt 2020}}</ref> Në janar 2020, Politano kaloi me sukses vizitat mjeksore te Roma, duke qënë pjesë e shkëmbimit midis dy klubeve që do të shihte mbrojtësin [[Leonardo Spinazzola]] të kalonte në drejtim të kundërt.<ref>{{cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/spinazzola-kryen-vizitat-mjekesore-te-inter-zikalterit-sigurojne-edhe-eriksen|title=Spinazzola kryen vizitat mjekësore te Inter, zikaltërit sigurojnë edhe Eriksen|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|date=15 janar 2020|accessdate=3 shkurt 2020}}</ref> Megjithatë, transferimi dështoi pasi Interi nuk ishte i kënaqur me gjëndjen fizike të lojtarit, duke dështur të rinegocionte marrëveshjen.<ref>{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/deshton-shkembimi-mes-romes-dhe-interit-spinacola-dhe-politano-bejne-prapakthehu/|title=Dështon shkëmbimi mes Romës dhe Interit, Spinacola dhe Politano bëjnë prapakthehu|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=17 janar 2020|accessdate=3 shkurt 2020}}</ref> ===Napoli=== Më 28 janar 2020, Politano u transferua te klubi tjetër i Serie A Napoli në formë huazimi për dy vite me detyrim blerje.<ref>{{cite web|url=https://www.oranews.tv/article/zyrtare-politano-largohet-nga-interi-prezantohet-te-klubi-i-ri|title=Zyrtare/ Politano "braktis" Interin, prezantohet te klubi i ri|publisher=Ora News|language=sq|date=28 janar 2020|accessdate=3 shkurt 2020}}</ref> Më 17 qershor, ai fitoi trofeun e parë si futbollist profesionist, [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]], ku Napoli mposhti në [[Finalja e Coppa Italia 2020|finale]] [[Juventus F.C.|Juventusin]] 4–2 me penallti pasi koha e rregullt u mbyll në barazim pa gola; Politano shënoi penalltinë e tretë të ekipit të tij.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/video-napoli-merr-kupen-kunder-juves-hysaj-fiton-trofeun-e-pare-ne-itali7/|title=VIDEO/ Napoli merr Kupën kundër Juves, Hysaj fiton trofeun e parë në Itali|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=17 qershor 2020|accessdate=18 qershor 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sportekspres.com/elseid-hysaj-vendos-doren-ne-kupen-e-italise-napoli-mund-ne-finale-juventusin/|title=Elseid Hysaj vendos dorën në Kupën e Italisë, Napoli mund në finale Juventusin|publisher=Sport Ekspres|language=sq|date=17 qershor 2020|accessdate=18 qershor 2020}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== Politano u thirr për herë të parë në [[Kombëtarja italiane nën-19 e futbollit|ekipin nën-19]] për ndeshjen miqësore ndaj [[Kombëtarja italiane C e futbollit|ekipit kombëtar C]] në dhjetor 2011. Ai më pas luajti dy herë në fushatën kualifikuese të Kampionatit Evropian nën-19 2012 (duke u paraqitur si zëvëndësues i [[Elio De Silvestro]]s)<ref name="UEFA Profile">{{cite web|url=http://www.uefa.com/under19/season=2012/teams/player=250050381/index.html|title=UEFA European Under-19 Championship Profile: Matteo Politano|publisher=UEFA.com|language=en|accessdate=29 maj 2018}}</ref> si dhe luajti edhe dy miqësore para raundit elitë të kompeticionit. Më 5 nëntor 2016, Politano mori ftesën e parë në [[Kombëtarja italiane e futbollit|ekipin e parë]] nga trajneri [[Gian Piero Ventura]] për ndeshjen kualifikuese të [[2018 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2018]] kundër [[Kombëtarja lihtenshtajnase e futbollit|Lihtenshtajnit]] dhe ndeshjen miqësore kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]].<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/93951/italy-politano-and-cataldi-debut-calls|title=Italy: Politano and Cataldi debut calls|trans-title=Italia: Thirrjet debutuese të Politanos dhe Cataldi|publisher=Football Italia|language=en|date=5 nëntor 2016|accessdate=7 nëntor 2016}}</ref> Megjithatë, ai debutoi me kombëtaren dy vite më vonë më 28 maj 2018 nën drejtimin e trajnerit [[Roberto Mancini]], duke luajtur si titullar në fitoren 2–1 në miqësoren ndaj [[Kombëtarja saudite e futbollit|Arabisë Saudite]].<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/122048/italy-balotelli-and-mancini-ideal-start|title=Italy: Balotelli and Mancini ideal start|trans-title=Italia: Balotelli dhe Mancini nisje ideale|publisher=Football Italia|language=en|date=28 maj 2018|accessdate=29 maj 2018}}</ref> Më 28 nëntor 2018, Politano shënoi golin e parë me ekipin kombëtar në ndeshjen e tij të dytë në fitoren minimale 1–0 ndaj [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Shteteve të Bashkuara]] në [[Genk]], [[Belgjikë]], duke realizuar në minutën e 94të.<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/130970/politano-breaks-ice-italy|title=Politano breaks the ice for Italy|trans-title=Politano thyen akullin për Italinë|publisher=Football Italia|language=en|date=20 nëntor 2018|accessdate=5 tetor 2019}}</ref> ==Profili i lojtarit== Politano është një lojtar këmbë-majtë i shpejtë dhe i vogël, me instikt për gol, i cili ka dhunti shpejtësinë, vizionin, teknikën e mirë dhe driblimet me shpejtësi, si dhe kontrollin e mirë të topit nga afër dhe pasat e para në hapsira të vogla.<ref name="Politano is a new Inter player"/> Një lojtar i shkathët, ai vendoset zakonisht si [[Sulmuesi (futboll)|anësor]], ku mund të luajë në të dyja krahët, si dhe në disa pozicione të tjera sulmi, përfshirë edhe si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues i dytë]].<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/politano-alla-salah-ecco-come-spalletti-pensa-di-rivoluzionare-l-12265|title=Politano alla Salah, ecco come Spalletti pensa di rivoluzionare l'Inter|trans-title=Politano alla Salah, kjo është mënyra se si Spalletti planifikon të revolucionarizojë Interin|publisher=Calciomercato.com|language=it|author1=Luca Bedogni|date=30 qershor 2018|accessdate=23 nëntor 2018}}</ref> Politano gjithashtu zotëron një gjuajtje të mirë nga distanca, dhe është i rrezikshëm nga goditjet e lira.<ref>{{cite web|url=https://www.fcinternews.it/in-primo-piano/politano-si-e-preso-l-inter-keita-e-inciampato-quali-sono-le-prospettive-292774|title=Politano si è preso l'Inter, Keita è inciampato. Quali sono le prospettive?|trans-title=Politano e mori Interin, Keita u pengua. Cilat janë perspektivat?|publisher=Fcinternews.it|language=it|author1=Marco Lo Prato|date=13 nëntor 2018|accessdate=23 nëntor 2018}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{updated|8 gusht 2019}}<ref name="SW">{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/matteo-pplitano/245593/|title=Matteo Politano|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=29 maj 2018}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Divizoni !rowspan="2"|Sezoni !colspan="2"|Liga !colspan="2"|[[Coppa Italia|Kupa]] !colspan="2"|[[UEFA#Klubet|Evropa]] !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |[[A.C. Perugia Calcio|Perugia]] (huazim) |[[Lega Pro]] |[[2012–13 Lega Pro Prima Divisione|2012–13]] |28||8||3||0||colspan=2|–||2||0||33||8 |- |rowspan=3|[[Delfino Pescara 1936|Pescara]] |rowspan=2|[[Serie B]] |[[2013–14 Serie B|2013–14]] |31||6||1||0||colspan=2|–||colspan=2|–||32||6 |- |[[2014–15 Serie B|2014–15]] |41||5||3||0||colspan=2|–||5||1||49||6 |- !colspan=2|Gjithsej !72!!11!!4!!0!!colspan=2|–!!5!!1!!81!!12 |- |rowspan=4|[[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolo]] |rowspan=3|[[Serie A]] |[[2015–16 Serie A|2015–16]] |28||5||1||0||colspan=2|–||colspan=2|–||29||5 |- |[[2016–17 Serie A|2016–17]] |32||5||1||0||9<ref group="lower-alpha" name="UEL">Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]</ref>||3||colspan=2|–||42||8 |- |[[2017–18 Serie A|2017–18]] |36||10||3||1||colspan=2|–||colspan=2|–||39||11 |- !colspan=2|Gjithsej !96!!20!!5!!1!!9!!3!!colspan=2|–!!110!!24 |- |[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] (huazim) |rowspan=2|[[Serie A]] |[[2018–19 Serie A|2018–19]] |36||5||2||0||10<ref group="lower-alpha">Gjashtë ndeshje në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]], katër ndeshje dhe një gol në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]</ref>||1||colspan=2|–||48||6 |- |rowspan=2|[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] |[[2019–20 Serie A|2019–20]] |11||0||0||0||4<ref group="lower-alpha" name="UCL">Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]]</ref>||0||colspan=2|–||15||0 |- !colspan=2|Gjithsej !37!!5!!2!!0!!10!!1!!colspan=2|–!!49!!6 |- |[[S.S.C. Napoli|Napoli]] (huazim) |Serie A |[[2019–20 Serie A|2019–20]] |15||2||3||0||2<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||0||colspan=2|–||20||2 |- !colspan=3|Gjithsej karriera !258!!46!!17!!1!!25!!4!!7!!1!!307!!52 |} {{Reflist|group=lower-alpha}} ===Kombëtarja=== {{updated|26 mars 2019}}<ref name="SW"/><ref name="FIGC"/> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="3"|[[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] |- |2018||2||1 |- |2019||1||0 |- !colspan=2|Gjithsej||3||1 |} ====Golat me kombëtaren==== {{updated|26 mars 2019}}. ''Rezultatet e Italisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Politano.''<ref name="FIGC">{{cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=45523&squadraId=12|title=Convocazioni e presenze in campo POLITANO MATTEO|publisher=figc.it|language=it|accessdate=24 mars 2019}}</ref> {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ Golat me kombëtaren sipas datës, vendit, ndeshjes, kundërshtarit, rezultatit dhe kompeticionit |- !scope=col|Nr. !scope=col data-sort-type=date|Data !scope=col|Vendi !scope=col|Ndsh !scope=col|Kundërshtari !scope=col|Goli !scope=col|Rezultati !scope=col|Kompeticioni |- !scope=row|1 | 20 nëntor 2018 || [[Luminus Arena]], [[Genk]], Belgjikë || align=center | 2 || {{flamuri|SHBA}} [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Shtetet e Bashkuara]] || align=center | '''1'''–0 || align=center | 1–0 || Ndeshje miqësore |} ==Trofe== ===Klube=== ;Napoli *[[Coppa Italia]]: [[2019–20 Coppa Italia|2019–20]] == Referime == {{reflist|3}} ==Lidhje të jashtme== * [http://www.legaserieb.it/it/serie-bwin/calciatore?p_p_id=BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_pos=2&p_p_col_count=3&_BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC_idPersona=86562 Profili te Lega Serie B] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150708023555/http://www.legaserieb.it/it/serie-bwin/calciatore?p_p_id=BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_pos=2&p_p_col_count=3&_BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC_idPersona=86562 |date=8 korrik 2015 }} * [http://www.legaseriea.it/it/giocatori/matteo-politano/PLTMX Profili te Lega Serie A] * [http://it.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250050381/profile/index.html Profili te UEFA] * [https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId=45523&squadraId=12 Profili te FIGC] {{Skuadra S.S.C. Napoli}} [[Kategoria:Lindje 1993]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Roma]] [[Kategoria:Futbollistë italianë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren italiane]] [[Kategoria:Futbollistë në A.S. Roma]] [[Kategoria:Futbollistë në Delfino Pescara 1936]] [[Kategoria:Futbollistë në U.S. Sassuolo Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në Perugia Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në S.S.C. Napoli]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie C1]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie B]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] 813jhvbtcdnksimz4dinzpjmq9z0tiu 0 279417 2940369 2940216 2026-04-12T16:56:13Z Qendrimi15 122927 2940369 wikitext text/x-wiki {{Infobox snooker player | name = Mark Selby | image = Mark Selby at Snooker German Masters (DerHexer) 2015-02-04 02.jpg | caption = Selby në [[German Masters 2015]] | Nickname = The Jester from Leicester | birth_date = 19 qershor 1983 | birth_place = [[Leicester]], [[Leicestershire]], [[Anglia|Angli]] | Sport country = {{ENG}} | Professional = 1999– | High ranking = '''[[Lista e lojtarëve numër një në botë snooker|1]]''' {{smaller|(shtator 2011–nëntor 2012, dhjetor 2012–shkurt 2013, prill–qershor 2013, maj–korrik 2014, gusht–dhjetor 2014, shkurt 2015–mars 2019; gusht–tetor 2021; nëntor 2021–prill 2022)}} | Current ranking = 8 (prill 2026) | Maximum break = 6 | Century break = 959 | Ranking wins = 25 | Minor wins = 7 | World champ = {{Hlist|[[Kampionati Botëror Snooker 2014|2014]] | [[Kampionati Botëror Snooker 2016|2016]] | [[Kampionati Botëror Snooker 2017|2017]] | [[Kampionati Botëror Snooker 2021|2021]]}} }} '''Mark Anthony Selby''' (lindi më 19 qershor 1983) është një lojtar [[Snooker|snooker]] profesionist anglez. I renditur në [[Lista e lojtarëve numër një në botë snooker|numrin një]] të botës në shumë raste, ai ka fituar gjithsej 23 tituj të renditjes, duke e vendosur atë të tetën në listën e të gjitha kohërave të [[Lista e lojtarëve snooker sipas numrit të titujve të renditjes|fituesve të turneut të renditjes]]. Ai është katër herë [[Kampionati Botëror Snooker|kampionat botëror]] dhe ka fituar tri herë [[Masters (snooker)|Masters]] dhe tri herë [[UK Championship]], duke fituar gjithsej dhjetë tituj [[Triple Crown (snooker)|Triple Crown]]. Selby u bashkua me turneun kryesor snooker profesionist në vitin 1999 në moshën 16 vjeç, pasi garoi në Kampionatin Anglez nën-15 në vitin 1998. Ai arriti në finalen e tij të parë të [[Kampionati Botëror Snooker 2007|Kampionatit Botëror Snooker 2007]] kur ishte nënkampion i [[John Higgins]]. Ai fitoi titullin e tij të parë madhor në [[Masters 2008 (snooker)|Masters 2008]], dhe titullin e tij të parë të renditjes në [[Welsh Open 2008 (snooker)|Welsh Open 2008]]. Midis [[Kampionati Botëror Snooker 2014|2014]] dhe [[Kampionati Botëror Snooker 2017|2017]], ai fitoi Kampionatin Botëror tre herë në katër vjet. Ai u bë për herë të parë numri një i botës në shtator 2011 dhe mbajti pozicionin më të lartë të renditjes për pak më shumë se katër vjet midis shkurtit 2015 dhe marsit 2019. Ai ka përpiluar më shumë se 900 [[century break]] në garat profesionale, duke përfshirë gjashtë [[maximum break]], njëra prej të cilave është i vetmi që është bërë gjatë finales së Kampionatit Botëror. Selby është gjithashtu një lojtar biliardo. Ai ishte kampion i [[World Eight-ball Pool Federation]] në vitin 2006 dhe ishte garuesi i [[Chinese Eight-ball World Championship]] më 2015, duke e bërë atë të vetmin njeri që ka qenë kampion bote si në snooker ashtu edhe në biliardo. == Karriera == === 1998–2007 === Një ish-kampion anglez nën-15 në vitin 1998, Selby iu bashkua turneut profesional një vit më vonë në vitin 1999.<ref name=WPBSA>{{Cite web |title=Mark Selby |work=WPBSA |access-date=10 tetor 2020 |url=https://wpbsa.com/player/mark-selby/ |archive-date=16 maj 2021 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516141248/https://wpbsa.com/player/mark-selby/ |url-status=live }}</ref> Në fillim të vitit 2002, ai arriti në gjysmëfinale të [[China Open 2002 (snooker)|China Open]], pavarësisht se doli nga dhoma e tij e hotelit në orën 2 të mëngjesit në vend të orës 2 të pasdites për një nga ndeshjet e tij për shkak të [[jetlag]].<ref>{{cite web |url=http://www.sportinglife.com/snooker/worldchampionships2005/profiles/story_get.cgi?STORY_NAME=Sporting_Life/05/03/31/manual_113935.html |title=World Snooker Player Profiles: Mark Selby |work=Sporting Life |location=UK |access-date=22 dhjetor 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716121945/http://www.sportinglife.com/snooker/worldchampionships2005/profiles/story_get.cgi?STORY_NAME=Sporting_Life%2F05%2F03%2F31%2Fmanual_113935.html |archive-date=16 korrik 2011 |url-status=dead}}</ref> Në prill 2003, në moshën 19 vjeç, ai arriti në finalen e tij të parë të renditjes në [[Scottish Open 2003 (snooker)|Scottish Open]], ku përfundoi i dyti pas [[David Gray (lojtar snooker)|David Gray]],<ref>{{cite web |url=http://www.snooker.org/trn/0203/so2003_res.shtml |title=Regal Scottish Open 2003 |website=snooker.org |access-date=2 prill 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614030241/http://www.snooker.org/trn/0203/so2003_res.shtml |archive-date=14 qershor 2020 |url-status=live}}</ref> duke fituar një vend në 32 më të mirët për herë të parë.<ref name=WPBSA /> Në tetor 2004, ai arriti në fazën çerekfinale të [[Grand Prix 2004 (snooker)|Grand Prix 2004]] me një fitore 5–3 ndaj [[Peter Ebdon]],<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/3724340.stm|title=O'Sullivan on song|date=7 tetor 2004|work=BBC Sport|url-status=live|archive-date=18 prill 2015|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150418041919/https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/3724340.stm}}</ref> por atje ai u mposht 5–0 nga [[Ronnie O'Sullivan]].<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/3728078.stm|title=O'Sullivan to meet Hunter|date=8 tetor 2004|work=BBC Sport|url-status=live|archive-date=10 maj 2015|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510061908/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/3728078.stm}}</ref> Selby arriti në raundin e fundit kualifikues në Kampionatin Botëror të Snookerit në vitet [[Kampionati Botëror Snooker 2002|2002]], [[Kampionati Botëror Snooker 2003|2003]] dhe [[Kampionati Botëror Snooker 2004|2004]], por nuk arriti të përparonte në fazat eliminatore në [[Crucible Theatre]] në të tre rastet. Në vitin 2005, ai përparoi në barazimin kryesor të [[Kampionati Botëror Snooker 2005|Kampionatit Botëror]], duke humbur 5–10 ndaj [[John Higgins]] në raundin e parë.<ref>{{cite web |last=Harlow |first=Phil |title=Higgins sees off Selby challenge |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/4458889.stm |work=BBC Sport |date=19 prill 2005 |access-date=28 gusht 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306055006/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/4458889.stm |archive-date=6 mars 2016 |url-status=live}}</ref> Ai më pas u përball me Higgins në raundin e parë përsëri në [[Kampionati Botëror Snooker 2006|Kampionatin Botëror 2006]], këtë herë duke mposhtur kampionin në fuqi të [[Grand Prix 2005 (snooker)|Grand Prix]] dhe [[Masters 2006 (snooker)|Masters]] 10–4,<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2006/apr/17/snooker.worldsnookerchampionship2006 |title=Selby keeps his cool to send Higgins crashing out |date=17 prill 2006 |first=Clive |last=Everton |newspaper=The Guardian |access-date=27 shkurt 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140922044946/https://www.theguardian.com/sport/2006/apr/17/snooker.worldsnookerchampionship2006 |archive-date=22 shtator 2014 |url-status=live}}</ref> përpara se të eliminohej në raundin e dytë nga [[Mark Williams (lojtar snooker)|Mark Williams]].<ref>{{cite web |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/4869790.stm |title=Full World Championship results |work=BBC Sport |date=2 maj 2006 |access-date=28 shkurt 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20060619131622/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/4869790.stm |archive-date=19 qershor 2006 |url-status=live}}</ref> Selby arriti në finalen e [[Kampionati Botëror Snooker 2007|Kampionatit Botëror 2007]], duke mposhtur [[Stephen Lee]] 10–7 në raundin e parë, pasi fitoi tetë frame radhazi nga 0–5 prapa për të udhëhequr 8–5,<ref name=bbc3>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/6590115.stm |title=Selby completes amazing comeback |work=BBC Sport |date=25 prill 2007 |access-date=6 maj 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070429053723/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/6590115.stm |archive-date=29 prill 2007 |url-status=live}}</ref> pastaj duke mposhtur ish-kampionin e botës Peter Ebdon 13–8 në raundin e dytë, duke bërë pesë centuries, me tre prej tyre të njëpasnjëshme.<ref name=bbc2>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/6605633.stm |title=Sizzling Selby knocks out Ebdon |work=BBC Sport |date=30 prill 2007 |access-date=6 maj 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070504133856/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/6605633.stm |archive-date=4 maj 2007 |url-status=live}}</ref> Në çerekfinale, ai mundi [[Ali Carter]] 13–12, nga 11–8 përpara dhe 11–12 prapa, në një ndeshje që zgjati më shumë se nëntë orë.<ref name=bbc4>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/6612799.stm |title=Selby finally shakes off Carter |work=BBC Sport |date=2 maj 2007 |access-date=6 maj 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070507035850/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/6612799.stm |archive-date=7 maj 2007 |url-status=live}}</ref> Pastaj, pasi ishte 14–16 prapa, ai fitoi ndeshjen e tij gjysmëfinale 17–16 kundër [[Shaun Murphy]], në një tjetër frame vendimtare që i morri 64 breaks.<ref name=bbc5>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/6621799.stm |title=Selby pips Murphy to reach final |work=BBC Sport |date=5 maj 2007 |access-date=6 maj 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609033311/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/6621799.stm |archive-date=9 qershor 2007 |url-status=live}}</ref> Në finale, John Higgins udhëhoqi 12–4 pas seancës së dytë, por Selby fitoi të gjashtë framet e luajtura në seancën e tretë të hënën pasdite, përpara se koha të mbaronte për shkak të gjatësisë së frameve; Prandaj, ai ishte vetëm 10–12 prapa në seancën e fundit dhe u afrua me një frame në 13–14 përpara se të humbiste ndeshjen përfundimisht 13–18.<ref name="bbc1">{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/6633177.stm |title=Higgins beats brave Selby in epic |work=BBC Sport |date=8 maj 2007 |access-date=8 maj 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20071018131743/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/6633177.stm |archive-date=18 tetor 2007 |url-status=live}}</ref> Higgins theksoi në fjalimin e tij të fitores se Selby ishte "lojtari më i përmirësuar në turne".<ref>{{cite web |url=http://matchroomsport.com/articleDetail.asp?intArticleId=500 |title=Murphy and Selby join Championship Snooker |work=[[Matchroom Sport]] |date=6 shkurt 2008 |access-date=16 nëntor 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080504093838/http://matchroomsport.com/articleDetail.asp?intArticleId=500 |archive-date=4 maj 2008 |url-status=dead}}</ref> Performanca e Selby në sezonin 2006–07 i siguroi atij një vend në 16 më të mirët për herë të parë për sezonin 2007–08,<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/leicester/content/articles/2007/05/04/mark_selby_feature.shtml |title=Hot Shot |work=BBC Leicester |date=4 maj 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070513050451/https://www.bbc.co.uk/leicester/content/articles/2007/05/04/mark_selby_feature.shtml |archive-date=13 maj 2007 |url-status=dead}}</ref> ku ai u rendit i 11-ti.<ref name=WPBSA /> Fitoret e tij ndaj Lee, Ebdon, Carter dhe Murphy në Kampionatin Botëror 2007 i fituan gjithashtu çmimin e parë 888.com Silver Chip për performancë të jashtëzakonshme, të dhënë nga Snooker Writers' Association.<ref name=silverchipaward>{{cite web |url=http://www.worldsnooker.com/news_press_releases-18703.htm |title=Selby's Had His Chip |work=World Snooker |date=5 maj 2007 |access-date=19 maj 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070514012803/http://www.worldsnooker.com/news_press_releases-18703.htm |archive-date=14 maj 2007 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.irishexaminer.com/sport/arid-30309228.html |title=Selby scoops award |work=Irish Examiner |date=4 maj 2007 |access-date=17 tetor 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018002820/https://www.irishexaminer.com/sport/arid-30309228.html |archive-date=18 tetor 2020 |url-status=live}}</ref> Sezonin tjetër, Selby arriti në gjysmëfinale në [[Shanghai Masters 2007]], por u mund nga [[Dominic Dale]], i cili vazhdoi të fitonte turneun.<ref>{{cite news|url=https://wst.tv/shanghai-masters-flashback|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220235225/https://wst.tv/shanghai-masters-flashback/|url-status=dead|archive-date=20 shkurt 2020|title=Shanghai Masters Flashback|date=3 shtator 2014|publisher=World Snooker Tour|language=en}}</ref> Selby pati gjithashtu një performancë të fortë në [[UK Championship 2007|UK Championship]], duke arritur edhe në gjysmëfinale, ku u takua me fituesin përfundimtar të turneut, Ronnie O'Sullivan. Selby udhëhoqi 7–5, por mbeti 7–8 prapa përpara se ta barazonte ndeshjen në 8–8; megjithatë, O'Sullivan bëri një break prej 147 pikësh në framin vendimtar për të fituar 9–8.<ref>{{cite web |url=http://www.sportinglife.com/snooker/news/story_get.cgi?STORY_NAME=snooker/07/12/15/SNOOKER_Telford_Nightlead.html |title=Superb Sullivan stuns Selby |work=Sporting Life |date=16 korrik 2011 |access-date=22 dhjetor 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716122027/http://www.sportinglife.com/snooker/news/story_get.cgi?STORY_NAME=snooker%2F07%2F12%2F15%2FSNOOKER_Telford_Nightlead.html |archive-date=16 korrik 2011 |url-status=dead}}</ref> === 2008-2011 === [[Skeda:WSoS 2008 Moscow-204.jpg|parapamje|upright=0.8|Selby në [[World Series of Snooker]] në Moskë, 2008]] Më 20 janar 2008, Selby fitoi turneun e tij të parë të madh, [[Masters 2008 (snooker)|Masters]] në [[Wembley Arena]] në Londër.<ref name=WPBSA /> Gjatë rrugës për në finale, ai kishte mposhtur [[Stephen Hendry]], [[Stephen Maguire]] dhe [[Ken Doherty]], të gjithë me rezultatin 6–5.<ref name="snoo_WWWS">{{Cite web |url=http://www.snooker.org/res/index.asp?event=1003 |title=SAGA Insurance Masters (2008) |website=snooker.org |access-date=4 dhjetor 2020 |archive-date=4 dhjetor 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204231059/http://www.snooker.org/res/index.asp?event=1003 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=The Masters |url=http://www.snookerscene.co.uk/page.php?id=60 |publisher=Snooker Scene |access-date=8 gusht 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130124071627/http://www.snookerscene.co.uk/page.php?id=60 |archive-date=24 janar 2013}}</ref> Në finalen kundër Stephen Lee, Selby mori kontrollin dhe shënoi tetë frame radhazi nga 2–3 disavantazh për të udhëhequr 5–3 në break dhe për të arritur një fitore vendimtare 10–3. Ai dha një standard të lartë loje në finale, duke arritur gjithsej katër century break; përpjekja e tij në frame-in e fundit, një pastrim total prej 141, barazoi break më të lartë të turneut.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/7198650.stm |title=Selby trounces Lee to win Masters |date=20 janar 2008 |work=BBC Sport |access-date=7 tetor 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080820081547/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/7198650.stm |archive-date=20 gusht 2008 |url-status=live}}</ref> Selby fitoi titullin e tij të parë në [[Renditja botërore e snookerit|renditjen botërore]] në [[Welsh Open 2008 (snooker)|Welsh Open]] më 17 shkurt 2008, duke fituar një finale të ngushtë 9–8 kundër Ronnie O'Sullivan pasi u rikuperua nga disavantazhi 5–8.<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/7249951.stm |title=Selby comeback stuns O'Sullivan |date=17 shkurt 2008 |work=BBC Sport |access-date=7 tetor 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221210812/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/7249951.stm |archive-date=21 shkurt 2009 |url-status=live}}</ref> Ai ishte gjithashtu gjysmëfinalist në [[China Open 2008 (snooker)|China Open]],<ref>{{cite news|url=https://www.chinadaily.com.cn/sports/2008-04/01/content_6581842.htm|title=China Open ends on unseemly note despite 'brilliance'|date=1 prill 2008|last=Zhao|first=Rui|publisher=China Daily|language=en}}</ref> dhe finalist në eventin inaugurues të [[Championship League 2008|Championship League]].<ref name=ChampLeague>{{cite news|url=https://wst.tv/history-of-the-championship-league|title=History of the Championship League|publisher=World Snooker Tour|date=24 maj 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200525161736/https://wst.tv/history-of-the-championship-league/|archive-date=25 maj 2020|url-status=dead}}</ref> Megjithatë, ai nuk mundi ta përsëriste suksesin e tij në Crucible nga sezoni i kaluar; pavarësisht se hyri në [[Kampionati Botëror Snooker 2008|Kampionatin Botëror 2008]] si një nga favoritët e agjencive të basteve për titullin, Selby u mund 8–10 në raundin e parë nga [[Mark King (lojtar snooker)|Mark King]].<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/apr/22/worldsnookerchampionship.snooker1 |title=King reigns supreme as Selby makes early exit |first=Les |last=Roopanarine |newspaper=The Guardian |date=22 prill 2008 |access-date=27 shkurt 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150227040607/https://www.theguardian.com/sport/2008/apr/22/worldsnookerchampionship.snooker1 |archive-date=27 shkurt 2015 |url-status=live}}</ref> Sezonin pasardhës, Selby u mund në [[Shanghai Masters 2008]], edhe një herë në fazën gjysmëfinale nga fituesi përfundimtar i ngjarjes, këtë herë [[Ricky Walden]].<ref>{{cite news|url=https://wst.tv/shanghai-masters-set-for-celebration|title=Shanghai Masters Set For Celebration|publisher=World Snooker Tour|date=12 gusht 2016|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220225739/https://wst.tv/shanghai-masters-set-for-celebration/|url-status=dead|archive-date=20 shkurt 2020}}</ref> Pastaj, në fillim të vitit të ri, ai arriti përsëri në finalen e [[Masters 2009 (snooker)|Masters]], ku zuri vendin e dytë pas Ronnie O'Sullivan, duke humbur ndeshjen 8–10 pasi kryesonte 7–5.<ref name="news_BBCS">{{Cite web |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/7836644.stm |title=O'Sullivan reclaims Masters crown |work=BBC Sport |date=19 janar 2009 |access-date=14 tetor 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090228231648/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/7836644.stm |archive-date=28 shkurt 2009 |url-status=live }}</ref> Në çerekfinalet e [[Welsh Open 2009 (snooker)|Welsh Open]], atij iu dorëzua një urdhër nga një anëtar i audiencës, me sa duket ish-menaxheri i tij George Barmby. Selby komentoi se e vetmja gjë për të cilën mund të mendonte ishte zarfi që i ishte dhënë përpara se të mposhtej 3–5 nga [[Anthony Hamilton (lojtar snooker)|Anthony Hamilton]].<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/7902914.stm |title=Writ claim disrupts Selby match |work=BBC Sport |date=20 shkurt 2009 |access-date=5 janar 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223100438/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/7902914.stm |archive-date=23 shkurt 2009 |url-status=live}}</ref> Më vonë gjatë sezonit, ai arriti përsëri në finale në [[Championship League 2009]],<ref name=ChampLeague /> dhe gjithashtu arriti në çerekfinalet e [[Kampionati Botëror Snooker 2009|Kampionatit Botëror 2009]], duke humbur 12–13 ndaj John Higgins, i cili vazhdoi të fitonte titullin e tij të tretë botëror.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/may/04/john-higgins-world-snooker-championship-shaun-murphy1 |title=John Higgins beats Shaun Murphy to seal world championship title |date=4 maj 2009 |newspaper=The Guardian |access-date=27 shkurt 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150927050932/https://www.theguardian.com/sport/2009/may/04/john-higgins-world-snooker-championship-shaun-murphy1 |archive-date=27 shtator 2015 |url-status=live}}</ref> Selby u rikuperua nga një disavantazh prej 4–8 për të mposhtur [[Jamie Cope]] 9–8 në raundin e parë të [[2009 UK Championship]],<ref>{{cite web |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/8399137.stm |title=Comeback win over Jamie Cope 'surprises' Mark Selby |first=Jonny |last=Bryan |work=BBC Sport |date=7 dhjetor 2009 |access-date=27 shkurt 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20091213132535/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/8399137.stm |archive-date=13 dhjetor 2009 |url-status=live}}</ref> por u mund në çerekfinale 3–9, përsëri nga Ronnie O'Sullivan.<ref>{{cite web |url=http://www.global-snooker.com/professional-tournaments-uk-championship-09-finals.asp |title=Main Event (Results) |publisher=Global Snooker |access-date=17 prill 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100408114749/http://www.global-snooker.com/professional-tournaments-uk-championship-09-finals.asp |archive-date=8 prill 2010 |url-status=dead}}</ref> Më 17 janar 2010, pasi kishte arritur në finale për herë të tretë në po aq vite, ai fitoi titullin e tij të dytë [[Masters 2010 (snooker)|Masters]], në një përsëritje të finales së vitit të kaluar ku kishte humbur ndaj O'Sullivan. Këtë herë, pasi mbeti disavantazh 6–9, me O'Sullivan që kishte nevojë për një frame më shumë për një fitore tjetër, Selby mori katër framet e ardhshme për të fituar kampionatin 10–9.<ref name=ukmasters2010>{{cite web |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/8464301.stm |title=Mark Selby shocks Ronnie O'Sullivan at Masters final |work=BBC Sport |date=18 janar 2010 |access-date=2 prill 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722061646/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/8464301.stm |archive-date=22 korrik 2010 |url-status=live}}</ref> Ai ishte shumë pranë finales së tij të dytë të Kampionatit Botëror më [[Kampionati Botëror Snooker 2010|2010]], duke humbur në gjysmëfinale 14–17 ndaj [[Graeme Dott]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/8653074.stm |title=Graeme Dott beats Mark Selby to reach Crucible final |work=BBC Sport |date=1 maj 2010 |access-date=24 tetor 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100503014702/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/8653074.stm |archive-date=3 maj 2010 |url-status=live}}</ref> Në korrik 2010, Selby fitoi [[6-red World Championship 2010|6-red World Championship]] në Bangkok, me një fitore 8–6 ndaj Ricky Walden në finale.<ref>{{cite web|url=https://wst.tv/six-red-history/ |title=Six Red History |website=wst.tv |date=30 gusht 2019 |access-date=18 maj 2021 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200220221250/https://wst.tv/six-red-history/ |archive-date=20 shkurt 2020 |url-status=dead}}</ref> Në [[China Open 2011 (snooker)|China Open 2011]], ai mundi [[Tian Pengfei]], [[Robert Milkins]], [[Ali Carter]], dhe favoritin vendas [[Ding Junhui]], por u mund 8–10 nga J[[udd Trump]] në finale.<ref>{{cite web |url=http://www.snooker.org/res/index.asp?template=22&event=27 |title=China Open (2011) results |website=snooker.org |access-date=29 mars 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803165739/http://www.snooker.org/res/index.asp?template=22&event=27 |archive-date=3 gusht 2020 |url-status=live}}</ref> Në [[Kampionati Botëror Snooker 2011|Kampionatin Botëror 2011]], ai vendosi rekordin për më shumë [[century break]] të mbledhura në një ndeshje kampionati botëror kur shënoi gjashtë në barazimin e tij të raundit të dytë me Stephen Hendry.<ref>{{cite web |url=http://www.worldsnooker.com/page/NewsArticles/0,,13165~2345958,00.html |title=Selby rewrites the Crucible record books |date=24 prill 2011 |work=World Snooker |access-date=24 prill 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110427230517/http://www.worldsnooker.com/page/NewsArticles/0,,13165~2345958,00.html |archive-date=27 prill 2011 |url-status=dead}}</ref> Ky ishte gjithashtu një rekord për një ndeshje me 25 frame, dhe e çoi numrin e centuries të Selby për sezonin në 54, duke vendosur një rekord të ri për më shumë centuries të mbledhura nga një lojtar në një sezon të vetëm.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/snooker/13181061 |title=World Snooker: Selby beats Hendry to reach last eight |work=BBC Sport |date=25 prill 2011 |access-date=24 prill 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114160553/https://www.bbc.co.uk/sport/snooker/13181061 |archive-date=14 janar 2016 |url-status=live}}</ref> == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.wpbsa.com/player/mark-selby/ Mark Selby] në [[WPBSA]] * [https://www.wst.tv/players/ba7831b4-ab75-4435-946a-c6f02e4e2d4b Mark Selby] në [[World Snooker Tour]] * [https://www.snooker.org/res/index.asp?season=-1&player=17 Mark Selby] në [[Snooker.org]] [[Kategoria:Lindje 1983]] [[Kategoria:Lojtarë snooker anglezë]] [[Kategoria:Kampionë në UK Championship (snooker)]] [[Kategoria:Kampionë në Masters (snooker)]] [[Kategoria:Lojtarët numër një në botë (snooker)]] [[Kategoria:Fituesë të kampionatit botëror të snooker profesional]] t62p6j28cc04y1llk61xf61u5b2kx04 0 283627 2940672 2520825 2026-04-13T10:36:45Z Shqiperia2000 65435 2940672 wikitext text/x-wiki ''Për partinë e sotme me shtrirje kombëtare, shih [[Lega per Salvini Premier]].'' {{Infobox partia politike | name = Lega Nord | native_name = Lega Nord per l'Indipendenza della Padania | abbreviation = LN | logo = Flag of Padania.svg | colorcode = #2B8C3C | founder = [[Umberto Bossi]] | founded = 8 janar 1991 | headquarters = Via Carlo Bellerio 41, [[Milano]] | ideology = [[Federalizmi]]<br>[[Rajonalizmi]]<br>[[Autonomizmi]]<br>Nacionalizmi padan<br>[[Kundërevropianizmi]] | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendra e djathtë]] | country = {{ITA}} }} '''Lega Nord''' ('''LN'''), emri i plotë i së cilës është '''Lega Nord per l'Indipendenza della Padania''', është një parti politike italiane e djathtë dhe rajonaliste, e themeluar më 8 janar 1991 nga [[Umberto Bossi]] si federatë e disa lëvizjeve autonomiste të Italisë veriore. Në fazën e saj historike partia mbrojti federalizmin, federalizmin fiskal dhe autonominë e rajoneve veriore; në disa momente ajo e lidhi identitetin e vet politik me idenë e ''Padanisë'' dhe me kërkesa separatiste.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/lega-nord/ |title=Lega nord |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/lega-nord_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Lega Nord |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Northern-League |title=The League |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Në vitet 2010, sidomos nën drejtimin e [[Matteo Salvini]]t, partia pësoi një transformim të thellë ideologjik dhe organizativ, duke u zhvendosur gradualisht nga një profil kryesisht rajonalist verior drejt një profili më kombëtar, sovranist dhe antiemigracion. Kjo fazë u shoqërua me krijimin e subjektit të veçantë [[Lega per Salvini Premier]], i regjistruar me statut më 2018 dhe i përdorur sot si emri politik aktiv i Legës në shkallë kombëtare.<ref name="albertazzi">{{cite journal |last1=Albertazzi |first1=Daniele |last2=Giovannini |first2=Arianna |last3=Seddone |first3=Antonella |title='No regionalism please, we are Leghisti!'. The transformation of the Italian Lega Nord under the leadership of Matteo Salvini |journal=Regional & Federal Studies |volume=28 |issue=5 |pages=645–671 |date=2018 |doi=10.1080/13597566.2018.1512977 |url=https://doi.org/10.1080/13597566.2018.1512977 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref><ref name="passarelli">{{cite journal |last1=Passarelli |first1=Gianluca |last2=Tuorto |first2=Davide |title=From the Lega Nord to Salvini's League: changing everything to change nothing? |journal=Journal of Modern Italian Studies |volume=27 |issue=2 |date=2022 |doi=10.1080/1354571X.2022.2044649 |url=https://doi.org/10.1080/1354571X.2022.2044649 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref><ref name="statuto-lsp">{{cite web |url=https://www.gazzettaufficiale.it/atto/serie_generale/caricaDettaglioAtto/originario?atto.codiceRedazionale=18A07430&atto.dataPubblicazioneGazzetta=2018-11-22&elenco30giorni=true |title=Statuto del movimento politico "Lega per Salvini premier" |website=Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="site-lsp">{{cite web |url=https://legaonline.it/ |title=Lega per Salvini Premier |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja dhe themelimi === Lega Nord lindi nga bashkimi i një vargu lëvizjesh autonomiste dhe rajonaliste të krijuara në vitet 1980. Në këtë proces patën rol të rëndësishëm sidomos [[Lega Lombarda]], [[Liga Veneta]] dhe ''Piemont Autonomista'', si edhe grupe të tjera më të vogla. Në vitin 1989 këto forca u bashkuan në një aleancë zgjedhore të quajtur ''Lega Nord'', e cila më 1991 u shndërrua në një parti të mirëfilltë federative nën drejtimin e Umberto Bossit.<ref name="treccani-storia" /><ref name="bossi">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/umberto-bossi/ |title=Bòssi, Umberto |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Që në fillesat e saj, Lega Nord e paraqiti veten si forcë që kundërshtonte centralizmin shtetëror dhe kërkonte një organizim federal të Italisë, me më shumë autonomi politike dhe financiare për rajonet veriore.<ref name="treccani" /><ref name="treccani-storia" /> === Ascesa në vitet 1990 === Në zgjedhjet politike të vitit 1992 partia arriti suksesin e saj të parë të madh në rang kombëtar, me 8,6% të votave në pjesën proporcionale të zgjedhjeve për Dhomën e Deputetëve, ndërsa në veri mori pothuajse 20% të votave. Kjo e bëri Lega Nord një nga aktorët e rinj më të rëndësishëm të sistemit politik italian në fazën e krizës së partive tradicionale.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Në vitin 1994 Lega Nord hyri në aleancë me [[Forza Italia]]n e [[Silvio Berlusconi]]t në rajonet veriore dhe u bë forcë qeverisëse në koalicionin e qendrës së djathtë. Aleanca zgjati pak: në dhjetor 1994 Lega i tërhoqi mbështetjen qeverisë Berlusconi, duke kontribuar në rënien e saj.<ref name="bossi" /><ref name="britannica" /> Në mesin e viteve 1990 partia thelloi profilin e saj padanist dhe separatist. Në këtë fazë, krahas kërkesave për federalizëm, ajo përdori gjithnjë e më shumë idenë e ''Padanisë'' si bashkësi politike dhe kulturore të veçantë të Italisë veriore.<ref name="treccani" /><ref name="giordano">{{cite journal |last=Giordano |first=Benito |title=Italian regionalism or 'Padanian' nationalism? The political project of the Lega Nord in Italian politics |journal=Political Geography |volume=19 |issue=4 |pages=445–471 |date=2000 |doi=10.1016/S0962-6298(99)00088-8 |url=https://doi.org/10.1016/S0962-6298(99)00088-8 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref> === Nga partia rajonaliste te transformimi nën Salvini === Pas fazës më të theksuar separatise, Lega Nord u rikthye gradualisht në një profil më të përqendruar te federalizmi dhe autonomia rajonale, duke mbetur megjithatë një nga shtyllat kryesore të koalicioneve të qendrës së djathtë italiane, sidomos në vitet 2001–2006 dhe 2008–2011.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Në vitin 2012, pas skandaleve të brendshme që goditën drejtimin historik të partisë, Umberto Bossi u zëvendësua nga [[Roberto Maroni]], ndërsa në dhjetor 2013 sekretar federal u zgjodh [[Matteo Salvini]]. Nën drejtimin e tij, Lega Nord nisi një transformim të fortë: rajonalizmi tradicional humbi peshë në komunikimin politik, ndërsa u forcuan temat e sovranitetit kombëtar, kundërshtimit të emigracionit dhe euroskepticizmit.<ref name="albertazzi" /><ref name="passarelli" /> Në prag të zgjedhjeve politike të vitit 2018, emri publik ''Lega'' u përdor gjithnjë e më shumë në vend të ''Lega Nord'', ndërsa subjekti ''Lega per Salvini Premier'' u bë instrumenti i ri politik i përdorur nga lëvizja në shkallë kombëtare. Nga kjo fazë e tutje, emri ''Lega Nord'' lidhet kryesisht me periudhën historike të partisë së themeluar nga Bossi.<ref name="albertazzi" /><ref name="passarelli" /><ref name="statuto-lsp" /><ref name="site-lsp" /> == Ideologjia dhe profili politik == Historikisht, Lega Nord u karakterizua nga një përzierje federalizmi, rajonalizmi dhe autonomizmi. Objektivi i saj kryesor ishte transformimi i Italisë nga shtet unitar në shtet federal, me theks të veçantë te autonomia fiskale dhe administrative e rajoneve veriore.<ref name="treccani-storia" /><ref name="britannica" /> Në disa faza, sidomos në vitet 1990, partia përvetësoi gjithashtu elemente të nacionalizmit padan dhe të separatizmit, duke paraqitur veriun italian si një hapësirë të dallueshme nga pjesa tjetër e vendit.<ref name="giordano" /> Nën drejtimin e Salvinit, profili i partisë ndryshoi ndjeshëm. Rajonalizmi tradicional u zëvendësua në masë të madhe nga një gjuhë politike më kombëtare dhe populiste, e orientuar kundër emigracionit, kundër elitave politike dhe, në shumë raste, me tone të forta euroskeptike.<ref name="albertazzi" /><ref name="passarelli" /> == Shiko edhe == * [[Lega per Salvini Premier]] * [[Umberto Bossi]] * [[Matteo Salvini]] * [[Federalizmi]] * [[Rajonalizmi]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti të krahut të djathtë]] izli5m9zv88yzd9xtg1cruwrkvf4utj 2940675 2940672 2026-04-13T10:45:21Z Shqiperia2000 65435 /* Referime */ 2940675 wikitext text/x-wiki ''Për partinë e sotme me shtrirje kombëtare, shih [[Lega per Salvini Premier]].'' {{Infobox partia politike | name = Lega Nord | native_name = Lega Nord per l'Indipendenza della Padania | abbreviation = LN | logo = Flag of Padania.svg | colorcode = #2B8C3C | founder = [[Umberto Bossi]] | founded = 8 janar 1991 | headquarters = Via Carlo Bellerio 41, [[Milano]] | ideology = [[Federalizmi]]<br>[[Rajonalizmi]]<br>[[Autonomizmi]]<br>Nacionalizmi padan<br>[[Kundërevropianizmi]] | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendra e djathtë]] | country = {{ITA}} }} '''Lega Nord''' ('''LN'''), emri i plotë i së cilës është '''Lega Nord per l'Indipendenza della Padania''', është një parti politike italiane e djathtë dhe rajonaliste, e themeluar më 8 janar 1991 nga [[Umberto Bossi]] si federatë e disa lëvizjeve autonomiste të Italisë veriore. Në fazën e saj historike partia mbrojti federalizmin, federalizmin fiskal dhe autonominë e rajoneve veriore; në disa momente ajo e lidhi identitetin e vet politik me idenë e ''Padanisë'' dhe me kërkesa separatiste.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/lega-nord/ |title=Lega nord |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/lega-nord_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Lega Nord |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Northern-League |title=The League |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Në vitet 2010, sidomos nën drejtimin e [[Matteo Salvini]]t, partia pësoi një transformim të thellë ideologjik dhe organizativ, duke u zhvendosur gradualisht nga një profil kryesisht rajonalist verior drejt një profili më kombëtar, sovranist dhe antiemigracion. Kjo fazë u shoqërua me krijimin e subjektit të veçantë [[Lega per Salvini Premier]], i regjistruar me statut më 2018 dhe i përdorur sot si emri politik aktiv i Legës në shkallë kombëtare.<ref name="albertazzi">{{cite journal |last1=Albertazzi |first1=Daniele |last2=Giovannini |first2=Arianna |last3=Seddone |first3=Antonella |title='No regionalism please, we are Leghisti!'. The transformation of the Italian Lega Nord under the leadership of Matteo Salvini |journal=Regional & Federal Studies |volume=28 |issue=5 |pages=645–671 |date=2018 |doi=10.1080/13597566.2018.1512977 |url=https://doi.org/10.1080/13597566.2018.1512977 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref><ref name="passarelli">{{cite journal |last1=Passarelli |first1=Gianluca |last2=Tuorto |first2=Davide |title=From the Lega Nord to Salvini's League: changing everything to change nothing? |journal=Journal of Modern Italian Studies |volume=27 |issue=2 |date=2022 |doi=10.1080/1354571X.2022.2044649 |url=https://doi.org/10.1080/1354571X.2022.2044649 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref><ref name="statuto-lsp">{{cite web |url=https://www.gazzettaufficiale.it/atto/serie_generale/caricaDettaglioAtto/originario?atto.codiceRedazionale=18A07430&atto.dataPubblicazioneGazzetta=2018-11-22&elenco30giorni=true |title=Statuto del movimento politico "Lega per Salvini premier" |website=Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="site-lsp">{{cite web |url=https://legaonline.it/ |title=Lega per Salvini Premier |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja dhe themelimi === Lega Nord lindi nga bashkimi i një vargu lëvizjesh autonomiste dhe rajonaliste të krijuara në vitet 1980. Në këtë proces patën rol të rëndësishëm sidomos [[Lega Lombarda]], [[Liga Veneta]] dhe ''Piemont Autonomista'', si edhe grupe të tjera më të vogla. Në vitin 1989 këto forca u bashkuan në një aleancë zgjedhore të quajtur ''Lega Nord'', e cila më 1991 u shndërrua në një parti të mirëfilltë federative nën drejtimin e Umberto Bossit.<ref name="treccani-storia" /><ref name="bossi">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/umberto-bossi/ |title=Bòssi, Umberto |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Që në fillesat e saj, Lega Nord e paraqiti veten si forcë që kundërshtonte centralizmin shtetëror dhe kërkonte një organizim federal të Italisë, me më shumë autonomi politike dhe financiare për rajonet veriore.<ref name="treccani" /><ref name="treccani-storia" /> === Ascesa në vitet 1990 === Në zgjedhjet politike të vitit 1992 partia arriti suksesin e saj të parë të madh në rang kombëtar, me 8,6% të votave në pjesën proporcionale të zgjedhjeve për Dhomën e Deputetëve, ndërsa në veri mori pothuajse 20% të votave. Kjo e bëri Lega Nord një nga aktorët e rinj më të rëndësishëm të sistemit politik italian në fazën e krizës së partive tradicionale.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Në vitin 1994 Lega Nord hyri në aleancë me [[Forza Italia]]n e [[Silvio Berlusconi]]t në rajonet veriore dhe u bë forcë qeverisëse në koalicionin e qendrës së djathtë. Aleanca zgjati pak: në dhjetor 1994 Lega i tërhoqi mbështetjen qeverisë Berlusconi, duke kontribuar në rënien e saj.<ref name="bossi" /><ref name="britannica" /> Në mesin e viteve 1990 partia thelloi profilin e saj padanist dhe separatist. Në këtë fazë, krahas kërkesave për federalizëm, ajo përdori gjithnjë e më shumë idenë e ''Padanisë'' si bashkësi politike dhe kulturore të veçantë të Italisë veriore.<ref name="treccani" /><ref name="giordano">{{cite journal |last=Giordano |first=Benito |title=Italian regionalism or 'Padanian' nationalism? The political project of the Lega Nord in Italian politics |journal=Political Geography |volume=19 |issue=4 |pages=445–471 |date=2000 |doi=10.1016/S0962-6298(99)00088-8 |url=https://doi.org/10.1016/S0962-6298(99)00088-8 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref> === Nga partia rajonaliste te transformimi nën Salvini === Pas fazës më të theksuar separatise, Lega Nord u rikthye gradualisht në një profil më të përqendruar te federalizmi dhe autonomia rajonale, duke mbetur megjithatë një nga shtyllat kryesore të koalicioneve të qendrës së djathtë italiane, sidomos në vitet 2001–2006 dhe 2008–2011.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Në vitin 2012, pas skandaleve të brendshme që goditën drejtimin historik të partisë, Umberto Bossi u zëvendësua nga [[Roberto Maroni]], ndërsa në dhjetor 2013 sekretar federal u zgjodh [[Matteo Salvini]]. Nën drejtimin e tij, Lega Nord nisi një transformim të fortë: rajonalizmi tradicional humbi peshë në komunikimin politik, ndërsa u forcuan temat e sovranitetit kombëtar, kundërshtimit të emigracionit dhe euroskepticizmit.<ref name="albertazzi" /><ref name="passarelli" /> Në prag të zgjedhjeve politike të vitit 2018, emri publik ''Lega'' u përdor gjithnjë e më shumë në vend të ''Lega Nord'', ndërsa subjekti ''Lega per Salvini Premier'' u bë instrumenti i ri politik i përdorur nga lëvizja në shkallë kombëtare. Nga kjo fazë e tutje, emri ''Lega Nord'' lidhet kryesisht me periudhën historike të partisë së themeluar nga Bossi.<ref name="albertazzi" /><ref name="passarelli" /><ref name="statuto-lsp" /><ref name="site-lsp" /> == Ideologjia dhe profili politik == Historikisht, Lega Nord u karakterizua nga një përzierje federalizmi, rajonalizmi dhe autonomizmi. Objektivi i saj kryesor ishte transformimi i Italisë nga shtet unitar në shtet federal, me theks të veçantë te autonomia fiskale dhe administrative e rajoneve veriore.<ref name="treccani-storia" /><ref name="britannica" /> Në disa faza, sidomos në vitet 1990, partia përvetësoi gjithashtu elemente të nacionalizmit padan dhe të separatizmit, duke paraqitur veriun italian si një hapësirë të dallueshme nga pjesa tjetër e vendit.<ref name="giordano" /> Nën drejtimin e Salvinit, profili i partisë ndryshoi ndjeshëm. Rajonalizmi tradicional u zëvendësua në masë të madhe nga një gjuhë politike më kombëtare dhe populiste, e orientuar kundër emigracionit, kundër elitave politike dhe, në shumë raste, me tone të forta euroskeptike.<ref name="albertazzi" /><ref name="passarelli" /> == Shiko edhe == * [[Lega per Salvini Premier]] * [[Umberto Bossi]] * [[Matteo Salvini]] * [[Federalizmi]] * [[Rajonalizmi]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Italia]] 8qhb53pkkyxh9mdzpq25vzqt22gv284 2 292143 2940364 2929780 2026-04-12T15:32:44Z Klein Muçi 52109 2940364 wikitext text/x-wiki <div style="margin-bottom: 25px;"> {{bot|Klein Muçi}} {{Toolforge bot}} {{AWB bot}} {{JWB bot}} {{Pywikibot}} </div> {{clear}} <div style="max-width: 1050px; width: 95%; margin: 0 auto; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #202122; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 16px; box-shadow: 0 10px 30px rgba(0, 168, 255, 0.08); overflow: hidden; background: #ffffff;"> <div style="background: linear-gradient(135deg, #f8f9fa 0%, #eef2f5 100%); padding: 35px 5%; border-bottom: 3px solid #00a8ff; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; flex-wrap: wrap; gap: 20px;"> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 15px; flex: 1 1 min-content; min-width: 250px;"> <div style="font-size: clamp(2.5em, 8vw, 3.5em); font-weight: 900; color: #101418; letter-spacing: -1.5px; line-height: 1; margin: 0;">SMALLEM</div> <div style="display: flex; gap: 10px; flex-wrap: wrap;"> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; padding: 6px 14px; border-radius: 10px; font-size: 0.85em; font-weight: 700; color: #28a745; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.02); display: flex; align-items: center; gap: 8px;"> <span style="display: inline-block; width: 10px; height: 10px; background: #28a745; border-radius: 50%; box-shadow: 0 0 8px rgba(40, 167, 69, 0.6);"></span> ONLINE </div> <div style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; padding: 6px 14px; border-radius: 10px; font-size: 0.85em; font-weight: 600; color: #586069; box-shadow: 0 2px 5px rgba(0,0,0,0.02);"> 👤 OPR: [[User:Klein Muçi|<span style="color: #00a8ff;">KLEIN MUÇI</span>]] </div> </div> </div> <div style="background: #ffffff; padding: 18px; border-radius: 30px; border: 2px solid #00a8ff; box-shadow: 0 8px 10px rgba(0, 168, 255, 0.2); flex: 0 0 auto; margin: 0 auto;"> [[File:Cartoon Robot.svg|85px|link=]] </div> </div> <div style="padding: 30px 5%;"> <p style="font-size: 1.1em; line-height: 1.7; text-align: justify; color: #202122; margin-bottom: 40px;">Përshëndetje! Unë jam <strong>Smallem</strong>, një robot i komanduar nga [[User:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Skanoj tërë artikujt e platformës që përmbajnë stampa citimesh dhe rregulloj automatikisht problemet teknike që moduli i referimeve nuk mund t'i zgjidhë vetë. Çdo rregullim që kryej është deterministik — nuk kërkon shqyrtim njerëzor.</p> <p style="font-size: 1.1em; line-height: 1.7; text-align: justify; color: #202122; margin-bottom: 40px;">Përmbledhja e secilit redaktim liston kategoritë e rregullimeve që fuqova, p.sh. ''Rregullime: gjuhë, datë, formatim''. Secila etiketë është lidhje direkte drejt seksionit përkatës në [[Përdoruesi:Smallem/Hollësi|faqen e hollësive]], që lexuesit të mund të mësojnë menjëherë për një rregullim specifik pa lexuar faqen e plotë.</p> <div style="display: flex; justify-content: space-between; align-items: baseline; margin-bottom: 15px; flex-wrap: wrap; gap: 10px; width: 100%;"> <div style="font-size: 1.3em; font-weight: 800; color: #24292e; letter-spacing: -0.5px;">Direktivat</div> <div style="font-size: clamp(0.8em, 3vw, 0.9em); font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi|<span style="color: #00a8ff;">[Lexo hollësitë e ekzekutimit]</span>]]</div> </div> <div style="margin-bottom: 50px; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 8px; overflow: hidden;"> <table style="width: 100%; border-collapse: collapse; font-size: 0.9em; line-height: 1.5;"> <tr style="color: #586069; font-size: 0.85em; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.5px;"> <th style="padding: 12px 15px; text-align: left; border-bottom: 3px solid #00a8ff; width: 35%;">Procesi & Sektori</th> <th style="padding: 12px 15px; text-align: left; border-bottom: 3px solid #00a8ff;">Përshkrimi i Procedurës</th> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #ffffff;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Rregullime_me_parametrin_e_gjuhës|Normalizim i gjuhës]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Kthim i vlerave të gjuhëve në kodet përkatëse ISO, përfshirë vlera të shumëfishta të ndara me presje. Rregullim i kodeve të gabuara si <code>al</code> dhe i parametrave të shkruar në shqip.</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #f8f9fa;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Rregullime_me_parametrin_e_datës|Normalizim i datave]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Përkthim i muajve, stinëve dhe festave nga anglishtja në shqip. Rirenditje e datave MDY në DMY, zgjerim i periudhave të shkurtuara, heqje e zerojave kryesuese dhe trajtim i parametrit {{para|year}} të tepërt.</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #ffffff;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Përditësim_i_parametrave_të_vjetruar|Përditësim i parametrave]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Riemërtim i parametrave të vjetruar me format e reja, fshirje e vlerave të pavlefshme si {{para|ref|harv}} dhe konvertim i tërë varianteve të {{para|dead-url}} në {{para|url-status}}.</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #ffffff;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Fshirje_e_shtesave_të_tepërta|Pastrim i vlerave të identifikuesve]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Heqje e parashtesave dhe prapashtesave të tepërta nga vlerat e identifikuesve (DOI, arXiv, ISBN, ISSN, JSTOR, PMID, OCLC, S2CID, PMC, JFM, MR) si dhe e tekstit shtesë nga vëllimet, numrat, botimet, faqet dhe emrat e redaktorëve.</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #f8f9fa;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Rregullim_i_gjendjes_së_adresave|Normalizim i gjendjes së adresave]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Zgjidhje e vlerës {{para|url-status|bot: unknown}} sipas pranisë së arkivimit, normalizim i vlerave të pavlefshme si ''yes/no/true/false'' dhe standardizim i shkronjave të mëdha.</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #ffffff;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Fshirje_e_parametrave_bosh_të_arkivimit|Pastrim i arkivimit jetim]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Fshirje e {{para|archive-date}} dhe {{para|archive-format}} kur {{para|archive-url}} mungon ose është bosh.</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #f8f9fa;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Fshirje_e_parametrave_të_varur|Pastrim i parametrave jetimë]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Fshirje e parametrave si {{para|format}}, {{para|url-access}}, {{para|doi-broken-date}} etj. kur parametri prind përkatës mungon.</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #ffffff;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Rregullim_i_lidhjeve_në_parametrat_e_lidhjes|Pastrim i lidhjeve wiki]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Heqje e kllapave wikitekst <code>&#91;&#91;...&#93;&#93;</code> nga parametrat e lidhjeve si {{para|author-link}}, {{para|editor-link}}, {{para|title-link}} etj.</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #f8f9fa;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Riemërtim_i_adresës_së_faqes|Korrigjim i parametrit të faqes]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Riemërtim i {{para|website|<nowiki>https://...</nowiki>}} në {{para|url}} kur vlera është adresë URL e ngatërruar me emrin e faqes.</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #ffffff;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Fshirje_e_zëvendësime_e_simboleve_të_padukshme|Pastrim i simboleve të padukshme]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Fshirje e kontrolluesve C0/C1, DEL, hapësirës me gjerësi zero dhe simbolit të zëvendësimit. Zëvendësim i tabulacioneve dhe hapësirave speciale me hapësira standarde.</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #f8f9fa;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Fshirje_e_vlerave,_parametrave_e_burimeve_boshe|Pastrim i strukturës boshe]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Largim i parametrave me vlera boshe, vijave ndarëse të dyfishta <code>||</code> dhe vijave fundore <code>|}}</code>.</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #ffffff;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Fshirje_e_burimeve_boshe|Largim i burimeve boshe]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Fshirje e etiketave <code>&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;</code> pa emër që janë bosh ose përmbajnë vetëm stampa citimesh pa parametra.</td> </tr> <tr style="border-bottom: 1px solid #e1e4e8; background: #f8f9fa;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Standardizim_i_nëntitullit_të_referimeve|Standardizim i nëntitullit]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Kthim i varianteve si "Referenca-t", "Referencë", "Citime-t", "Burime-t" në titullin standard "Referime", duke ruajtur nivelin.</td> </tr> <tr style="background: #ffffff;"> <td style="padding: 15px; font-weight: 600;">[[User:Smallem/Hollësi#Fshirje_e_kategorive_të_shtuara_dorazi|Largim i kategorive manuale]]</td> <td style="padding: 15px; color: #202122; text-align: justify;">Fshirje e kategorive CS1 të shtuara dorazi nga redaktorët, të cilat duhet të shtohen vetëm automatikisht nga stampat.</td> </tr> </table> </div> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 25px; margin-bottom: 40px;"> <div style="flex: 2; min-width: 280px; background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); overflow: hidden;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 18px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; display: flex; align-items: center; gap: 12px; font-size: 1.1em;"> <span style="font-size: 1.3em;">🧩</span> Mikroshërbimet </div> <div style="padding: 25px 5%;"> <ul style="margin: 0; padding-left: 20px; font-size: 0.95em; line-height: 1.7; color: #202122; text-align: justify;"> <li style="margin-bottom: 12px;">[[Moduli:Transclusion count|Moduli Transclusion count]] ka nevojë për një robot që të ndihmojë në numërimin e stampave në përdorim për të funksionuar. Në mungesë të një roboti të tillë, ndihmoj unë në këtë çështje.</li> <li style="margin-bottom: 12px;">Artikujt e krijuar me shabllonet e [[Wikipedia:Ndihmësi i Artikujve|Ndihmësit të Artikujve]] kanë nevojë për një robot për të hequr komentet e harruara nga shabllonet dhe stampën {{tl|NIA}}. Detyra thërret dhe unë përgjigjem.</li> <li>Gjithashtu operatori im shpeshherë më kërkon ta ndihmoj në punë të ndryshme në [[w:en:Wikipedia:AWB|AWB]] dhe [[w:en:Wikipedia:JWB|JWB]], punë ku unë jam i gatshëm të ndihmoj.</li> </ul> <div style="margin-top: 20px; padding-top: 15px; border-top: 1px dashed #e1e4e8; font-size: 0.95em; font-weight: 600; color: #24292e; display: flex; align-items: center; flex-wrap: wrap; gap: 8px;"> 🕒 Shumica e punëve të mia kryhet me datën 1 të çdo muaji, por mund të kem dhe aktivizime spontane sipas nevojës. </div> </div> </div> <div style="flex: 1; min-width: 220px; background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); overflow: hidden;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 18px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; display: flex; align-items: center; gap: 12px; font-size: 1.1em;"> <span style="font-size: 1.3em;">⚙️</span> Komponentët </div> <div style="padding: 25px 5%; display: flex; flex-direction: column; gap: 15px;"> <div style="display: flex; align-items: center; gap: 15px; background: #f8f9fa; padding: 15px; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 8px;"> [[File:Lua-Logo.svg|38px|link=]] <div style="line-height: 1.2;"> [[Moduli:Smallem|<span style="font-weight: 800; font-size: clamp(0.9em, 3vw, 1.1em); word-break: break-word; overflow-wrap: anywhere;">Moduli:Smallem</span>]] </div> </div> <div style="display: flex; align-items: center; gap: 15px; background: #f8f9fa; padding: 15px; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 8px;"> <div style="background: #8bc8e7; width: 38px; height: 38px; border-radius: 50%; display: flex; align-items: center; justify-content: center; font-weight: 900; font-size: 1.2em; color: #fff; box-shadow: 0 2px 5px rgba(139, 200, 231, 0.4); flex-shrink: 0;">🤖</div> <div style="line-height: 1.3; min-width: 0;"> <div style="font-weight: 800; color: #24292e; font-size: clamp(0.85em, 3vw, 1.05em); line-height: 1.2; margin-bottom: 3px; word-break: break-word; overflow-wrap: anywhere;">{{tlu|Përdoruesi:Smallem/Stampa}}</div> <div style="font-size: 0.85em; color: #586069;">Stampa Lajmëruese (Merrem unë!)</div> </div> </div> </div> </div> </div> <div style="background: #f1f8ff; border: 1px solid #c8e1ff; border-radius: 12px; padding: 25px 5%; display: flex; flex-wrap: nowrap; gap: 15px; align-items: flex-start; box-shadow: 0 4px 15px rgba(3, 102, 214, 0.08);"> <div style="background: #c8e1ff; width: 50px; height: 50px; border-radius: 50%; display: flex; align-items: center; justify-content: center; font-size: 1.5em; flex-shrink: 0; box-shadow: 0 2px 8px rgba(3, 102, 214, 0.2);"> 💬 </div> <div style="flex: 1; min-width: 0; color: #202122;"> <div style="font-weight: 800; color: #0366d6; margin-bottom: 8px; font-size: 1.1em; letter-spacing: -0.5px; text-align: left;">Raportimi i problemeve</div> <div style="font-size: 0.95em; line-height: 1.6; text-align: left;">Nëse bëj ndonjë gabim, të lutem më lër një mesazh në faqen e diskutimeve duke treguar gabimin dhe faqen ku ndodhi. Mirëmbajtësi im do të kujdeset t'i përgjigjet mesazhit sa më shpejt të mundet. Nëse nuk merr asnjë përgjigje për 3 ditë, lëri një mesazh personalisht atij [[User talk:Klein Muçi|këtu]].</div> </div> </div> </div> </div> b5h9tvpppjrh64s9qlkobfvxs0vy9pr 1 292731 2940551 2801770 2026-04-13T04:18:42Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Qarku i Çamërisë]] 2940551 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Qarku i Çamërisë]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1995459 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131127064844/http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf te http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 07:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Çamërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2038772 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304092748/http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100 për lidhjen http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 24 shtator 2019 09:20 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Çamërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2068773 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131127064844/http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf për lidhjen http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304092748/http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100 për lidhjen http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181008081501/http://cameriainstitute.org/ për lidhjen http://www.cameriainstitute.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 janar 2020 06:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Çamërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2084769 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131127064844/http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf për lidhjen http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200122055103/http://www.sidalbania.org/articles.php?lang=en&pg=comm_en&m=view&commID=66 për lidhjen http://www.sidalbania.org/articles.php?lang=en&pg=comm_en&m=view&commID=66. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304092748/http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100 për lidhjen http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 mars 2020 05:17 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Çamërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2116636 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131127064844/http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf për lidhjen http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200122055103/http://www.sidalbania.org/articles.php?lang=en&pg=comm_en&m=view&commID=66 për lidhjen http://www.sidalbania.org/articles.php?lang=en&pg=comm_en&m=view&commID=66. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304092748/http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100 për lidhjen http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 11:07 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Çamërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2210124 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151018041503/http://www.da.mod.uk/Research-Publications/the-cham-issue-albanian-national-property-claims-in-greece-1131/category/66 për lidhjen http://www.da.mod.uk/Research-Publications/the-cham-issue-albanian-national-property-claims-in-greece-1131/category/66. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160208124842/http://www.da.mod.uk/Research-Publications/the-cham-issue-where-to-now-1029/category/66 për lidhjen http://www.da.mod.uk/Research-Publications/the-cham-issue-where-to-now-1029/category/66. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 mars 2021 06:19 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Çamërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2494683 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150418155644/http://www.thanassismoraitis.gr/works_en.html për lidhjen http://www.thanassismoraitis.gr/works_en.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 nëntor 2022 02:05 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Çamërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2792211 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185146/http://digitalarchive.mcmaster.ca/islandora/object/macrepo:21251 për lidhjen http://digitalarchive.mcmaster.ca/islandora/object/macrepo%3A21251. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 maj 2025 06:16 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Çamërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2796414 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185551/http://digitalarchive.mcmaster.ca/islandora/object/macrepo:23910 për lidhjen http://digitalarchive.mcmaster.ca/islandora/object/macrepo%3A23910. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://digitalarchive.mcmaster.ca/islandora/object/macrepo%3A23911. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 maj 2025 09:16 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Çamërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2917034 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923234057/http://www.eens.org/EENS_congresses/2010/Skoulidas_Elias_G.pdf për lidhjen http://www.eens.org/EENS_congresses/2010/Skoulidas_Elias_G.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 mars 2026 03:18 (CEST) br1rouhub90b4rg13x1uwjdpypio5u0 0 292840 2940652 2568719 2026-04-13T09:26:59Z Mitrovica02 128863 2940652 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography|name=Andi Zeqiri|nationalyears5=2015–2017|nationalteam2=Zvicra U16|nationalcaps2=7|nationalgoals2=3|nationalyears3=2014–2016|nationalteam3=Zvicra U17|nationalcaps3=13|nationalgoals3=4|nationalyears4=2016–2017|nationalteam4=Zvicra U18|nationalcaps4=7|nationalgoals4=3|nationalteam5=Zvicra U19|nationalgoals1=1|nationalcaps5=13|nationalgoals5=2|nationalyears6=2016|nationalteam6=Zvicra U20|nationalcaps6=1|nationalgoals6=1|nationalyears7=2018–2019|nationalteam7=Zvicra U21|nationalcaps7=7|nationalgoals7=6 |nationalyears8 = 2021– |nationalteam8 = Zvicra |nationalcaps8 = 2 |nationalgoals8 = 0 |club-update=2 gusht 2020|nationalyears2=2014–2015|nationalcaps1=3|image=|youthyears2=2011–2017|image_size=|caption=|fullname=|birth_date=22 qershor 1999|birth_place=[[Lozana|Lozanë]], Zvicër|height=1.85 m|position=[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]|currentclub=[[FC Lausanne-Sport|Lausanne]]|clubnumber=9|youthyears1=2008–2011|youthclubs1=[[FC Stade Lausanne-Ouchy|Stade Lausanne-Ouchy]]|youthclubs2=[[FC Lausanne-Sport|Lausanne]]|nationalteam1=Zvicra U15|youthyears3=2016–2017|youthclubs3=→ [[Juventus F.C. Youth Sector|Juventus]] (huazuar)|years1=2015–|clubs1=[[FC Lausanne-Sport|Lausanne]]|caps1=93|goals1=28|years2=2016–2017|clubs2=→ [[Juventus F.C.|Juventus]] (huazuar)|caps2=0|goals2=0|nationalyears1=2013–2014|nationalteam-update=26 gusht 2020}} '''Andi Avdi Zeqiri''' (lindur më 22 qershor 1999) është një [[Futbolli|futbollist]] profesionist zviceran që luan si një [[Sulmuesi (futboll)|qendërsulmues]] për klubin zviceran [[ FC Lausanne-Sport |Lausanne]]. == Karriera në klub == === Karriera e hershme dhe Lozana === Zeqiri në moshën 9 vjeç, filloi të luante futboll në ekipin vendas Stade Lausanne-Ouchy, ku pas tre vjetësh u transferua në Lozanë,<ref>{{Cite news|url=https://www.blick.ch/sport/fussball/nati/zeqiri-gehoert-zu-den-besten-der-welt-das-ist-das-naechste-schweizer-supertalent-17-id5600287.html|title=Andi Zeqiri (17) ist das nächste Schweizer Supertalent|date=13 tetor 2016|publisher=Blick|language=de}}</ref> dhe ai me ekipet e të rinjve luajti 24 ndeshje dhe shënoi 15 gola. Më 22 maj 2015, Zeqiri bëri debutimin e tij si një futbollist profesionist në një humbje 2–1 larg ndeshjes kundër Le Mont, pasi erdhi si zëvendësues në minutën e 71-të në vend të [[Andelko Savic|Anđelko Savić]].<ref>{{Cite news|url=https://int.soccerway.com/matches/2015/05/22/switzerland/challenge-league/fc-le-mont-lausanne/fc-lausanne-sport/1695805/|title=Le Mont vs. Lausanne-Sport 2–1|work=Soccerway|access-date=22 maj 2015|language=en}}</ref> ==== Huazimi në Juventus ==== Më 30 gusht 2016, Zeqiri u bashkua me ekipin e Campionato Primavera 2 të Juventusit, në një hua sezonale me një mundësi për të blerë.<ref>{{Cite news|url=https://www.sfl.ch/fr/news/news/article/le-lausannois-zeqiri-fait-le-grand-saut-a-la-juventus/|title=Le Lausannois Zeqiri fait le grand saut à la Juventus|date=30 gusht 2016|work=Swiss Football League|language=fr|access-date=31 gusht 2020|archive-date=31 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200831213504/https://www.sfl.ch/fr/news/news/article/le-lausannois-zeqiri-fait-le-grand-saut-a-la-juventus/|url-status=dead}}</ref> Më 1 tetor 2016, ai bëri debutimin e tij në një fitore 2–0 në shtëpi kundër Sassuolo pasi erdhi si zëvendësues në minutën e 68-të në vend të Moise Kean.<ref>{{Cite news|url=http://juventusclubmalta.com/juventus-primavera-sassuolo-2-0/|title=Juventus Primavera–Sassuolo 2–0|date=1 tetor 2016|work=Juventus Club Malta|language=mt|access-date=31 gusht 2020|archive-date=31 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200831213504/http://juventusclubmalta.com/juventus-primavera-sassuolo-2-0/|url-status=dead}}</ref> ==== Kthimi nga huazimi ==== Më 1 korrik 2017, Zeqiri u kthye në Swiss Super League në Lozana. Më 12 gusht 2017, ai luajti ndeshjen e parë pas kthimit në raundin e parë të Kupës së Zvicrës 2017–18 kundër NK Pajde Möhlin pasi erdhi si zëvendësues në minutën e 89-të në vend të Gabriel Torres.<ref>{{Cite news|url=https://www.worldfootball.net/report/cup-2017-2018-1-runde-nk-pajde-fc-lausanne-sport/|title=NK Pajde – FC Lausanne-Sport 1:3|work=WorldFootball.net|access-date=12 gusht 2017|language=en}}</ref> == Karriera ndërkombëtare == === Zvicra === Nga viti 2013, deri në vitin 2019, Zeqiri ka qenë pjesë e [[Zvicra|Zvicrës]] në nivelin ndërkombëtar të të rinjve, përkatësisht ka qenë pjesë e ekipeve U15, U16, U17, U18, U19, U20 dhe U21 dhe ai me këto ekipe luajti 51 ndeshje dhe shënoi 20 gola. === Kosova === Më 17 qershor 2020, babai i Zeqirit konfirmoi se ai ka marrë [[Pasaporta e Kosovës|pasaportën kosovare]] dhe është në proces të kompletimit të dokumenteve të nevojshme, të cilat do ta lejonin atë të luante për [[Përfaqësuesja kosovare e futbollit|Kosovën]].<ref>{{Cite news|url=https://futbolli.info/2020/06/17/ekskluzive-flet-babai-i-andi-zeqirit-andi-e-ka-zgjedhur-kosoven/|title=Ekskluzive: Flet babai i Andi Zeqirit; Andi e ka zgjedhur Kosovën!|date=17 qershor 2020|work=Futbolli.info|language=sq|access-date=31 gusht 2020|archive-date=11 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411003435/http://futbolli.info/2020/06/17/ekskluzive-flet-babai-i-andi-zeqirit-andi-e-ka-zgjedhur-kosoven/|url-status=dead}}</ref> == Jeta personale == Zeqiri lindi në Lozanë të Zvicrës nga prindër shqiptarë të Kosovës nga fshati [[Talinoci i Muhaxherve|Talinoc i Muhaxhirëve]] të [[Ferizaj|Ferizajt]].<ref>{{Cite news|url=https://lajmi.net/zyrtare-talenti-17-vjecar-nga-ferizaji-prezantohet-te-juventusi-foto/|title=ZYRTARE: Talenti 17 vjeçar nga Ferizaji prezantohet te Juventusi (FOTO)|date=30 gusht 2016|work=Lajmi.net|language=sq}}</ref> == Statistikat e karrierës == === Klub === {{Përditësuar|2 gusht 2020}}<ref>{{Soccerway|andi-zeqiri/386951}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |Klubi ! rowspan="2" |Sezoni ! colspan="3" |Liga ! colspan="2" |Kupa ! colspan="2" |Kontinentale ! colspan="2" |Tjera ! colspan="2" |Total |- !Divizioni !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals |- | rowspan="7" |Lausanne |2014–15 | rowspan="2" |Swiss Challenge League |3 |0 |0 |0 | colspan="4" |— |3 |0 |- |2015–16 |14 |2 |2 |1 | colspan="4" |— |16 |3 |- |2016–17 | rowspan="2" |Swiss Super League |0 |0 |1 |0 | colspan="4" |— |1 |0 |- |2017–18 |19 |2 |2 |0 | colspan="4" |— |21 |2 |- |2018–19 | rowspan="2" |Swiss Challenge League |24 |7 |1 |1 | colspan="4" |— |25 |8 |- |2019–20 |33 |17 |4 |5 | colspan="4" |— |37 |22 |- ! colspan="2" |Total !93 !28 !10 !7 ! colspan="4" |— !103 !35 |- ! colspan="3" |Total në karrierë !93 !28 !10 !7 ! colspan="4" |— !103 !35 |} == Referime == {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * {{Soccerway|andi-zeqiri/386951}} [[Kategoria:Futbollistë në Super Liga Zvicerane]] [[Kategoria:Futbollistë zviceranë]] [[Kategoria:Njerëz nga Lozana]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1999]] oc2t3qfdofx5n52fon184o86ygiacvc 1 293015 2940549 2801768 2026-04-13T04:18:22Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Qarku i Prevezës]] 2940549 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Qarku i Prevezës]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1995454 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131127064844/http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf te http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20150418152706/http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/article.php?article_id=503&topic_id=111&level=4&belongs=110&area_id=39&lang=gr te http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/article.php?article_id=503&topic_id=111&level=4&belongs=110&area_id=39&lang=gr Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 06:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Prevezës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2038768 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304092748/http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100 për lidhjen http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 24 shtator 2019 09:19 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Prevezës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2068771 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131127064844/http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf për lidhjen http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150418152706/http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/article.php?article_id=503&topic_id=111&level=4&belongs=110&area_id=39&lang=gr për lidhjen http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/article.php?article_id=503&topic_id=111&level=4&belongs=110&area_id=39&lang=gr. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304092748/http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100 për lidhjen http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181008081501/http://cameriainstitute.org/ për lidhjen http://www.cameriainstitute.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 janar 2020 06:50 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Prevezës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2116634 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://hrcolumbia.org/peacebuilding/Cham_papers.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131127064844/http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf për lidhjen http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/upload_files/1197894290_548_ATT00117.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150418152706/http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/article.php?article_id=503&topic_id=111&level=4&belongs=110&area_id=39&lang=gr për lidhjen http://cultureportalweb.uoi.gr/cultureportalweb/article.php?article_id=503&topic_id=111&level=4&belongs=110&area_id=39&lang=gr. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304092748/http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100 për lidhjen http://www.latic-journal.org/index.php/latic/article/viewFile/47/100. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 11:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Prevezës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2209191 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.margariti-gr.de/index.php/el/2012-09-27-18-46-30/117-2012-10-04-16-36-31. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 mars 2021 10:53 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Prevezës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2210122 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151018041503/http://www.da.mod.uk/Research-Publications/the-cham-issue-albanian-national-property-claims-in-greece-1131/category/66 për lidhjen http://www.da.mod.uk/Research-Publications/the-cham-issue-albanian-national-property-claims-in-greece-1131/category/66. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 mars 2021 06:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Prevezës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2370384 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150214114419/http://margariti-gr.de/index.php/el/2012-09-27-18-46-30/117-2012-10-04-16-36-31 për lidhjen http://www.margariti-gr.de/index.php/el/2012-09-27-18-46-30/117-2012-10-04-16-36-31. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 dhjetor 2021 22:25 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Prevezës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2494681 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150418155644/http://www.thanassismoraitis.gr/works_en.html për lidhjen http://www.thanassismoraitis.gr/works_en.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 nëntor 2022 02:05 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Prevezës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2792209 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185146/http://digitalarchive.mcmaster.ca/islandora/object/macrepo:21251 për lidhjen http://digitalarchive.mcmaster.ca/islandora/object/macrepo%3A21251. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 maj 2025 06:14 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Prevezës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2796412 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185551/http://digitalarchive.mcmaster.ca/islandora/object/macrepo:23910 për lidhjen http://digitalarchive.mcmaster.ca/islandora/object/macrepo%3A23910. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://digitalarchive.mcmaster.ca/islandora/object/macrepo%3A23911. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 maj 2025 09:14 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Qarku i Prevezës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2917031 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923234057/http://www.eens.org/EENS_congresses/2010/Skoulidas_Elias_G.pdf për lidhjen http://www.eens.org/EENS_congresses/2010/Skoulidas_Elias_G.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 mars 2026 03:16 (CEST) jaiyoz9dbh1qo901fje41fi5yeadcey 0 305438 2940328 2784168 2026-04-12T12:25:08Z Mitrovica02 128863 /* Shënime */ 2940328 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = River Plate | image = River plate logo 2022.svg | upright = 0.7 | fullname = Club Atlético River Plate | current = 2024 Club Atlético River Plate season | nickname = ''Los Millonarios'' <br /> ''La Banda'' | short name = River | founded = [[25 maj]] [[1901]]{{refn|Kjo u caktua si data zyrtare e themelimit nga vetë klubi, duke deklaruar se River Plate u krijua pas bashkimit të klubeve La Rosales dhe Santa Rosa. Megjithatë, burime të tjera thonë se data e vërtetë e themelimit është 15 maj 1904 pasi River Plate do të kishte marrë datën e themelimit të klubit paraardhës La Rosales si lindjen e tyre. Ky version mbështetet nga historianët të cilët gjetën dëshmi të ndeshjeve të regjistruara të luajtura nga të dyja, La Rosales dhe Santa Rosa, pas vitit 1901. Për më tepër, gazeta ''La Nación'' botoi një artikull më 22 maj 1904 për "themelimin e fundit" të River Plate.}} | ground = [[Estadio Monumental (Buenos Aires)|Estadio Más Monumental]] | capacity = 84,567 | chairman = {{Flamuri|Argjentina}} Jorge Pablo Brito | coach = [[Marcelo Gallardo]] | manager = {{Flamuri|Uruguaji}} [[Enzo Francescoli]] | league = [[Primera División Argjentinase|Primera División]] | season = 2025 | position = [[Primera División Argjentinase|Primera División]], Vendi 5 | website = https://www.cariverplate.com.ar/ <!-- home kit -->| pattern_la1 = _river2425h | pattern_b1 = _river2425h | pattern_ra1 = _river2425h | pattern_sh1 = _river2425h | pattern_so1 = _river2425h | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = 000000 | socks1 = FFFFFF <!-- away kit -->| pattern_la2 = _river2425a | pattern_b2 = _river2425a | pattern_ra2 = _river2425a | pattern_sh2 = _river2425a | pattern_so2 = _river2425al | leftarm2 = 671f2a | body2 = 671f2a | rightarm2 = 671f2a | shorts2 = d55762 | socks2 = 671f2a <!-- third kit |pattern_la3 = _river2324t |pattern_b3 = _river2324t |pattern_ra3 = _river2324t |pattern_sh3 = _river2324h |pattern_so3 = _3_stripes_white |leftarm3 = |body3 = |rightarm3 = |shorts3 = FFFFFF |socks3 = 1E1E1E -->}} '''Club Atlético River Plate''', i njohur zakonisht si '''River Plate''', është një klub sportiv argjentinas i bazuar në lagjen [[Núñez (lagje)|Núñez]] të [[Buenos Aires]], i themeluar më 25 maj 1901 dhe i emëruar sipas emrit anglez për grykëderdhjen e qytetit, [[Río de la Plata]]. Megjithëse shumë sporte praktikohen në klub, River Plate është më i njohur për ekipin e tij profesional të futbollit, i cili ka fituar kampionatin e Argjentinës në Primera División një rekord prej 36 herë, titulli i tij i fundit Finalja 2014.  Arritjet e brendshme gjithashtu përfshijnë 12 kupa kombëtare, me Copa Argentina 2018–19 si më të fundit.  Ato arritje e vendosin River Plate si ekipin më të suksesshëm të garave vendase me 48 tituj të fituar në divizionin e lartë. Në nivel ndërkombëtar, River Plate ka fituar 18 tituj, me 12  organizuar nga [[CONMEBOL]] dhe organe të tjera ndërkombëtare.  Arritjet e River Plate përfshijnë katër Copa Libertadores, një Kupa Intercontinental, një Supercopa Sudamericana, një Copa Sudamericana, tre Recopa Sudamericana, një Copa Interamericana dhe një Suruga Bank Championship. Për më tepër, klubi ka fituar gjithashtu gjashtë turne të organizuar nga AFA dhe AUF së bashku: pesë Copa Dr. Ricardo Aldao, dhe një Tie Cup. Për më tepër, ekipi rezervë i River Plate fitoi Copa Libertadores U-20 në 2012. River Plate është ekipi i parë dhe i vetëm që mbajti njëkohësisht katër garat kryesore ndërkombëtare të CONMEBOL, pasi fitoi [[Copa Sudamericana 2014]], [[Recopa Sudamericana 2015]], [[Copa Libertadores 2015]], dhe Kampionatin Suruga Bank 2015. Në një sondazh të publikuar nga Shoqata e Futbollit Argjentinas në vitin 2016, 6 nga 11 lojtarë të skuadrës kombëtare të Argjentinës kishin luajtur për River Plate. Ajo u caktua nga FIFA si Klubi i nëntë më i mirë i Shekullit, në Dhjetor 2000, duke zënë të njëjtin vend si AC Milan i Italisë dhe Flamengo të Brazilit, dhe duke mposhtur ekipe të tilla si Inter të Italisë, Liverpool të Anglisë ose Benfica të Portugalisë, mes  të tjerët, duke mbetur kështu si skuadra më e mirë argjentinase në këtë renditje dhe e treta në nivel kontinental, pas [[Santos FC]] të Brazilit dhe [[CA Peñarol|Peñarol]] të Uruguajit. Në vitin 2010, Federata Ndërkombëtare e Historisë dhe Statistikave të Futbollit e vendosi River Plate në vendin e 9 -të në një renditje që përfshinte ekipet më të mira të botës gjatë viteve 1990 dhe 2000.  River ishte klubi i Amerikës së Jugut me pozicionin më të mirë në tabelë. Ndër arritjet e tjera, River Plate është në krye të listës në tabelën e të gjitha kohërave në Primera División të Argjentinës, duke qenë skuadra argjentinase me më shumë ndeshje të fituara, më pak humbje, më shumë pikë të grumbulluara, më shumë gola të shënuar, më pak gola kundër dhe diferenca më e mirë e golave  që nga kampionati i parë i mbajtur në 1891 dhe është i pari në tabelën Historike të Copa Libertadores duke qenë skuadra e Amerikës së Jugut me më shumë lojëra të fituara. River ka një rivalitet të ashpër me Boca Juniors.  Ndeshjet mes tyre njihen si Superclásico, dhe rivaliteti i dy skuadrave është ndër më të nxehtat në këtë sport, për shkak të popullaritetit të tyre lokal dhe global. Stadiumi në shtëpi i Riverit është Estadio Monumental Antonio Vespucio Liberti, stadiumi më i madh në vend, dhe njihet thjesht si El Monumental, i cili ndodhet në rrethin Belgrano. Përveç futbollit, klubi pret një larmi të madhe sportesh si atletika, baste pelota, lojë me birila, shah, basketboll, hendboll, cestoball, gjimnastikë, hokej në terren, karate, hokej me rrota, patinazh, not, taekwondo, tenis, volejboll, waterpolo, dhe eSports. == Shënime == {{reflist}} [[Kategoria:Klube futbolli në Argjentinë|River Plate]] [[Kategoria:Sporti në Buenos Aires]] 3o2vuhdjbbo9vuuwvebhsc0ofvnvqgw 1 311262 2940554 2917040 2026-04-13T04:21:17Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Radio stacione në Kosovë/Arkivi 1]] 2940554 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Radio stacione në Kosovë/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} rl5or2p8tkeyx1pd7eleadxwy4kbv33 2 313130 2940365 2929801 2026-04-12T15:39:44Z Klein Muçi 52109 2940365 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="max-width: 1050px; width: 95%; margin: 0 auto; font-family: -apple-system, BlinkMacSystemFont, 'Segoe UI', Roboto, Helvetica, Arial, sans-serif; color: #202122; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 16px; box-shadow: 0 10px 30px rgba(0, 168, 255, 0.08); overflow: hidden; background: #ffffff;"> <div style="background: linear-gradient(135deg, #f8f9fa 0%, #eef2f5 100%); padding: 35px 5%; border-bottom: 3px solid #00a8ff; display: flex; align-items: center; justify-content: space-between; flex-wrap: wrap; gap: 20px;"> <div style="display: flex; flex-direction: column; gap: 15px; flex: 1 1 min-content; min-width: 250px;"> <div style="font-size: clamp(2em, 5vw, 2.5em); font-weight: 900; color: #101418; letter-spacing: -1.5px; line-height: 1; margin: 0;">HOLLËSITË E EKZEKUTIMIT</div> </div> <div style="background: #ffffff; padding: 12px; border-radius: 30px; border: 2px solid #00a8ff; box-shadow: 0 8px 10px rgba(0, 168, 255, 0.2); flex: 0 0 auto; margin: 0 auto;"> [[File:Cartoon Robot.svg|65px|link=]] </div> </div> <div style="padding: 30px 5%;"> <div style="font-size: 1.1em; line-height: 1.7; text-align: justify; color: #202122; margin-bottom: 40px;">Këtu gjenden shpjegimet e hollësishme për punët që kryej. Secila pjesë korrespondon me një nga etiketat që shfaqet në përmbledhjen e redaktimit, të cilat lidhen drejtpërdrejt te seksioni përkatës këtu.</div> <div id="gjuhë" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Parametri i gjuhës </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div style="margin-bottom: 15px;">Moduli i referimeve pranon si vlera gjuhësh kodet [[ISO]] (si <code>en</code>, <code>fr</code>, <code>de</code>) dhe emrat e gjuhëve në shqip ashtu siç ofrohen nga MediaWiki (si ''anglisht'', ''frëngjisht'' etj.). Emrat e gjuhëve në anglisht apo gjuhë të tjera (si {{para|language|English}}, {{para|language|Inglese}} etj.) nuk njihen dhe shkaktojnë kategorizimin e artikullit te [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur]]. Meqë shumica e artikujve tanë janë të përkthyer nga Wikipedia angleze, ky gabim është veçanërisht i shpeshtë. Unë i kthej të tilla vlera në kodin përkatës ISO duke zgjidhur gabimin automatikisht. Kjo vlen njëlloj edhe për variantin {{para|lang}} dhe për vlera të shumëfishta si {{para|language|English, French}} që kthehen në {{para|language|en, fr}}.</div> <div>Kur redaktorët përdorin emrin e parametrit në shqip ({{para|gjuha}}, {{para|gjuhë}} etj.), e kthej në anglisht. Moduli pranon vetëm parametra në anglisht dhe kjo përdorim shkakton kategorizim te [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametra të palejuar|Gabime CS1: Parametra të palejuar]].</div> </div> </div> <div id="datë" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Parametri i datës </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div style="margin-bottom: 15px;">Moduli i referimeve bën një përkthim bazik të muajve në shqip, por shpesh formati i dalë shmanget nga drejtshkrimi shqip dhe artikulli kategorizohet te [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht]]. Unë ofroj një normalizim të plotë: përkthej emrat e muajve (të plotë dhe të shkurtuar), stinëve, tremujorëve dhe festave nga anglishtja në shqip, rishkruaj datat nga formati MDY (''January 15, 2020'') në DMY (''15 janar 2020''), zgjeroj periudhat e shkurtuara (''1990–98'' → ''1990–1998''), heq zerojat kryesuese dhe zëvendësoj vijën e shkurtër me vijën e mesme në periudha datash.</div> <div>Kur redaktorët vendosin datë të plotë te {{para|year}} në vend të {{para|date}}, e kthej parametrin në emrin e saktë. Kur të dy gjenden njëkohësisht me të njëjtin vit, fshij {{para|year}} si të tepërt duke parandaluar kategorizimin te [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Data dhe viti|Mirëmbajtja CS1: Data dhe viti]]. Kur vitet ndryshojnë, situata kërkon gjykim njerëzor dhe nuk ndërhyj.</div> </div> </div> <div id="vjetruar" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Parametra të vjetruar </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div style="margin-bottom: 15px;">Moduli i referimeve evoluon me kalimin e kohës dhe parametra të caktuar bëhen të vjetruar. Përdorimi i tyre shkakton kategorizimin te [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametra të vjetruar|Gabime CS1: Parametra të vjetruar]]. Unë bëj riemërtimet e nevojshme (p.sh. <code>chapterurl</code> → <code>chapter-url</code>, <code>editorfirst</code> → <code>editor-first</code>). Lista e plotë gjendet te [[Module:Citation/CS1/Suggestions]].</div> <div>Po ashtu, vlera të caktuara si {{para|ref|harv}} nuk mbështeten më dhe shkaktojnë të njëjtin gabim. Unë largoj parametrin tërësisht sepse sjellja e tij tashmë është e paracaktuar.</div> </div> </div> <div id="tepërt" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Tekst i tepërt te vlerat </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div style="margin-bottom: 15px;">Disa parametra pranojnë vetëm kodin ose identifikuesin e pastër, por redaktorët shpesh shtojnë parashtesa ose prapashtesa sqaruese që shkaktojnë gabime. Për identifikuesit si {{para|doi}}, {{para|isbn}}, {{para|pmid}}, {{para|arxiv}}, {{para|jstor}}, {{para|oclc}}, {{para|s2cid}}, unë heq parashtesat URL, prapashtesat e tipit ''doi:'', ''ISBN '', ''arXiv:'' etj. që shkaktojnë kategorizim te kategoritë përkatëse të gabimeve.</div> <div style="margin-bottom: 15px;">Emrat e redaktorëve nuk duhet të përmbajnë shkurtesat ''ed.'' apo ''eds.'' dhe vlerat e faqeve nuk duhet të nisin me ''p.'' apo ''fq.''. Prania e tyre shkakton kategorizim te [[:Kategoria:Gabime CS1: Emër i përgjithshëm|Gabime CS1: Emër i përgjithshëm]] dhe [[:Kategoria:Gabime CS1: Tekst shtesë: Faqet|Gabime CS1: Tekst shtesë: Faqet]] respektivisht.</div> <div>Parametrat e vëllimit, numrit dhe botimit gjithashtu vendosen shpesh me parashtesa sqaruese si ''Vol.'', ''No.'', ''Issue'', ''n°'', ''№'', ''n.'' ose prapashtesa si ''ed.'', ''edition''. Kjo shkakton kategorizim te kategoritë e tekstit shtesë. Largoj tekstin shtesë duke lënë vetëm vlerën thelbësore.</div> </div> </div> <div id="padukshme" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Simbole të padukshme </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div style="margin-bottom: 15px;">Simbolet [[Unicode]] të padukshme futen në citime zakonisht përmes kopjim-ngjitjeve dhe shkaktojnë kategorizim te [[:Kategoria:Gabime CS1: simbol i padukshëm|Gabime CS1: simbol i padukshëm]]. Largoj tërë gamën që moduli identifikon si problematike: kontrolluesit C0 (U+0001–U+001F), DEL (U+007F), kontrolluesit C1 (U+0080–U+009F), hapësirën me gjerësi zero (U+200B) dhe simbolin e zëvendësimit (U+FFFD).</div> <div>Po ashtu konvertoj hapësirën pa ndërprerje (U+00A0) dhe hapësirën shumë të hollë (U+200A) në hapësirë të zakonshme, tabulacionet dhe rreshtat e rinj brenda vlerave të citimeve në hapësira (duke kthyer citimet vertikale në format kompakt horizontal), dhe vijën e butë ndarëse (U+00AD) në vijë të zakonshme.</div> </div> </div> <div id="gjendja" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Gjendja e adresës </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div style="margin-bottom: 15px;">Kur roboti IABot arkivon burime, ndonjëherë nuk arrin të përcaktojë gjendjen e adresës origjinale dhe e lë me vlerën {{para|url-status|bot: unknown}}. Kjo shkakton kategorizim te [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: BOT: Gjendja e adresës origjinale është e panjohur|Mirëmbajtja CS1: BOT: Gjendja e adresës origjinale është e panjohur]]. E zgjidh sipas kontekstit: kur {{para|archive-url}} është i pranishëm, e ndryshoj vlerën në <code>dead</code>; kur arkivimi mungon, e fshij parametrin tërësisht.</div> <div>Gjithashtu normalizoj shkronjat e mëdha në vlerat e pranuara (<code>Dead</code>, <code>LIVE</code>, <code>Usurped</code> bëhen me shkronja të vogla) dhe konvertoj vlerat e pavlefshme si <code>yes</code>/<code>true</code> në <code>dead</code>, dhe <code>no</code>/<code>false</code> në <code>live</code>.</div> </div> </div> <div id="arkivim" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Arkivim pa adresë </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div>Parametrat {{para|archive-date}} dhe {{para|archive-format}} varen nga prania e {{para|archive-url}}. Kur {{para|archive-url}} mungon, këta parametra bëhen jofunksionalë dhe shkaktojnë kategorizim te [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Gabime CS1: Adresa e arkivimit]]. Unë i largoj këta parametra të ngelur pa shoqërues.</div> </div> </div> <div id="varur" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Parametra të varur </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div>Disa parametra të citimeve kanë kuptim vetëm në praninë e një parametri tjetër. Për shembull, {{para|format}} kërkon praninë e {{para|url}}; {{para|url-access}} kërkon praninë e {{para|url}}; {{para|chapter-format}} kërkon {{para|chapter-url}}. Kur parametri kryesor mungon, i varuri bëhet jofunksional dhe shkakton kategorizime në kategori si [[:Kategoria:Gabime CS1: Format pa adresë|Format pa adresë]], [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i aksesimit|parametri i aksesimit]], [[:Kategoria:Gabime CS1: Embargo PMC|Embargo PMC]], [[:Kategoria:Gabime CS1: ASIN TLD|ASIN TLD]]. Largoj parametrat e varur kur shoqëruesi i tyre i nevojshëm nuk ekziston.</div> </div> </div> <div id="lidhje-param" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Lidhje në parametrat e lidhjes </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div>Parametrat si {{para|author-link}}, {{para|editor-link}} e {{para|title-link}} duhet të përmbajnë titullin e thjeshtë të artikullit Wikipedia, pa kllapa wikitekst. Kur redaktorët shkruajnë {{para|author-link|&#91;&#91;John Smith&#93;&#93;}} në vend të {{para|author-link|John Smith}}, moduli sinjalizon gabim te [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i lidhjes|Gabime CS1: parametri i lidhjes]]. Heq kllapat duke mbajtur vetëm titullin e synuar — për lidhje me etiketë si <code>[[Synimi|Etiketa]]</code>, mbaj vetëm synimin.</div> </div> </div> <div id="uebfaqe" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Adresa e uebfaqes </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div>Kur redaktorët vendosin një URL te {{para|website}} në vend të {{para|url}}, moduli nuk e njeh si URL të vlefshme sepse {{para|website}} është parametër tekstual (për emrin e uebfaqes, jo adresën). E riemërtoj parametrin në {{para|url}} kur vlera fillon me <code>http://</code> ose <code>https://</code>, dhe vetëm kur {{para|url}} nuk ekziston tashmë në citim.</div> </div> </div> <div id="bosh" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Parametra bosh </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div>Parametrat bosh dhe vijat ndarëse të tepërta shkaktojnë gabime strukturore. Largoj parametrat pa vlerë (si <code>|title=</code>), vijat ndarëse të dyfishta (<code>||</code>) dhe vijat fundore (<code>|}}</code>), që shkaktojnë kategorizim te [[:Kategoria:Gabime CS1: Burim bosh|Gabime CS1: Burim bosh]].</div> </div> </div> <div id="karakter" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Njësi karakteresh </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div style="margin-bottom: 15px;">Stampat {{tl|ndash}}, {{tl|endash}}, {{tl|en dash}}, {{tl|en-dash}} zëvendësohen me karakterin literal të vijës së mesme (''–''), dhe stampat {{tl|mdash}}, {{tl|emdash}}, {{tl|em dash}}, {{tl|em-dash}} me vijën e gjatë (''—''). Kjo bëhet kudo brenda citimeve sepse këto stampa gjithmonë shpërndahen si karakteri përkatës nga MediaWiki — zëvendësimi direkt redukton thirrjet e panevojshme dhe e bën burimin më të lexueshëm.</div> <div style="margin-bottom: 15px;">Po ashtu zëvendësohen njësitë HTML të sigurta globalisht: <code>&amp;quot;</code>, <code>&amp;#34;</code>, <code>&amp;#x22;</code> në <code>"</code>; <code>&amp;apos;</code>, <code>&amp;#39;</code>, <code>&amp;#x27;</code> në <code>'</code>. Këto janë karaktere ASCII që nuk bien ndesh asnjëherë me strukturën e URL-ve ose HTML-së.</div> <div style="margin-bottom: 15px;">Njësitë tipografike si <code>&amp;ndash;</code>, <code>&amp;mdash;</code>, <code>&amp;nbsp;</code>, <code>&amp;hellip;</code>, thonjëzat lakore dhe tregueset zëvendësohen me karakterin përkatës vetëm brenda parametrave që nuk mund të përmbajnë URL (datat, faqet, vendndodhjet, vëllimet, citatet), sepse brenda {{para|url}} dhe të ngjashmëve <code>&amp;ndash;</code> mund të jetë pjesë e vlefshme e adresës.</div> <div>Kur përdorues shkruajnë {{para|url|{{tl|URL|http://example.com}}}} në vend të URL-së së pastër, heq stampën mbështjellëse sepse moduli i referimeve pret URL-në e thjeshtë.</div> </div> </div> <div id="formatim" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Formatim i citimeve </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div style="margin-bottom: 15px;">Normalizoj hapësirat e bardha brenda stampave të citimeve në formatin kompakt: heq hapësirat pas <code>|</code>, rreth <code>=</code> dhe para <code>}}</code>, dhe kufizoj hapësirat e shumëfishta brenda vlerave në një të vetme. Emri i stampës ruhet siç është (p.sh. <code>{{Cite web}}</code> mbetet <code>{{Cite web}}</code>) sepse kapitalizimi është preferencë redaktoriale. Ky normalizim vlen edhe për stampat e citimeve të shkurtra ({{tl|sfn}}, {{tl|sfnp}}, {{tl|harv}}, {{tl|harvnb}} etj.).</div> <div>Normalizoj hapësirat rreth etiketave <code>&lt;ref&gt;</code>: heq hapësirat brenda stampës (rreth përmbajtjes), hapësirat mes etiketave të njëpasnjëshme, dhe hapësirat para një etikete <code>&lt;ref&gt;</code> hapëse siç kërkon [[:en:MOS:REFPUNCT|MOS:REFPUNCT]] — etiketat lidhen drejtpërdrejt me fjalën ose pikësimin paraardhës. Hapësirat që vijnë pas një etikete mbyllëse <code>&lt;/ref&gt;</code> dhe që ndjekin nga tekst i zakonshëm ruhen sepse janë kuptimplota.</div> </div> </div> <div id="tituj" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Tituj referimesh </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div>Titulli i seksionit të referimeve në artikujt e Wikipedia-s shqipe duhet të jetë standardizuar si ''Referime''. Shpesh redaktorët përdorin variante si ''Referencat'', ''Burimet'', ''Shënimet'' etj., që vështirësojnë gjetjen e seksionit dhe thyjnë qëndrueshmërinë në gjithë projektin. Standardizoj titullin në <code>== Referime ==</code>, duke ruajtur nivelin e titullit.</div> </div> </div> <div id="kategori" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Kategori manuale </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div>[[:Kategoria:CS1|Kategoritë CS1]] ekzistojnë për të gjurmuar problemet me citimet dhe për qëllime statistikore. Që ky gjurmim të funksionojë siç duhet, kategoritë duhet të shtohen vetëm automatikisht nga stampat e citimeve — kurrë dorazi. Kur gjej kategori CS1 të shtuara manualisht nga redaktorët, i largoj.</div> </div> </div> <div id="NIA" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Stampa NIA </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div>Stampa {{tl|NIA}} dhe komentet e robotit NIA (<code>&lt;!-- Bot: ... --&gt;</code>) janë mbeturina nga një robot i hershëm që nuk funksionon më. Kur gjej mbeturina të tilla, i largoj.</div> </div> </div> <div id="thonjëza" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Thonjëza te etiketat e referimeve </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div>Etiketat <code>&lt;ref&gt;</code> që kanë atribute pa thonjëza (si <code>&lt;ref name=foo&gt;</code>) funksionojnë për vlera të thjeshta, por thyhen heshturazi kur vlera përmban hapësira ose simbole të veçanta. Shtoj thonjëzat përreth vlerave të pambuluara për të gjitha atributet e vlefshme të etiketës: <code>name</code>, <code>group</code>, <code>follow</code>, <code>extends</code> dhe <code>dir</code>.</div> </div> </div> <div id="ref-bosh" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Referime bosh </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div>Etiketat <code>&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;</code> krejt bosh, ose etiketat që përmbajnë vetëm një stampë citimi të pavlerë (si <code>&lt;ref&gt;{{cite web}}&lt;/ref&gt;</code>), janë mbetje nga përpjekjet e papërfunduara të redaktimit. Heq vetëm referimet e paemërtuara bosh — referimet e emërtuara (si <code>&lt;ref name="a"&gt;&lt;/ref&gt;</code>) mund të kenë lidhje me përkufizime tjera në faqe dhe nuk i prek asnjëherë.</div> </div> </div> <div id="dëmtuara" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Lidhje të dëmtuara </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div>Kur redaktorët gjejnë një adresë që nuk funksionon më, ndonjëherë shtojnë {{tl|dead link}} menjëherë pas citimit në vend të shtimit të {{para|url-status|dead}} brenda tij. Mënyra e dytë është standard dhe zgjidh kategorizimin te [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës]]. Kur gjej një stampë {{tl|dead link}} (ose variantet {{tl|dead-link}}, {{tl|dead url}}) ngjitur me një citim që ka {{para|url}} dhe që nuk ka {{para|url-status}}, e kthej në formatin standard duke shtuar parametrin brenda citimit dhe duke hequr stampën e pavarur.</div> </div> </div> <div id="dyfishta" style="background: #ffffff; border: 1px solid #e1e4e8; border-radius: 12px; box-shadow: 0 4px 15px rgba(0,0,0,0.03); margin-bottom: 30px; overflow: hidden; scroll-margin-top: 20px;"> <div style="background: #f8f9fa; padding: 15px 5%; border-bottom: 1px solid #e1e4e8; font-weight: 800; color: #24292e; font-size: 1.1em;"> Referime të dyfishta </div> <div style="padding: 25px 5%; text-align: justify; line-height: 1.6; color: #202122;"> <div>Kur redaktorët përsërisin të njëjtin referim të emërtuar dy herë rresht (<code>&lt;ref name="a" /&gt;&lt;ref name="a" /&gt;</code>), lexuesit shohin dy tregues të njëpasnjëshëm që lidhen me të njëjtin fundnotë. Kjo është zhurmë vizuale pa qëllim funksional. E zvogëloj në një tregues të vetëm. Prek vetëm etiketat vetëmbyllëse — etiketat që përmbajnë përmbajtje nuk i prek asnjëherë.</div> </div> </div> </div> </div> [[Kategoria:Përdoruesit:Smallem]] ft4s39ol8g9nidn7ua621k0aikxtqp0 1 320695 2940556 2917055 2026-04-13T04:21:37Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Përparim Rama/Arkivi 1]] 2940556 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Përparim Rama/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} if6h4rtejgfonxuiecod4gfjo1xlc33 0 324125 2940429 2849615 2026-04-12T19:41:13Z Fallbackintoreality 102113 2940429 wikitext text/x-wiki Një '''shtet i thellë''' është një lloj qeverisjeje i përbërë nga rrjete potencialisht sekrete dhe të paautorizuara të pushtetit që veprojnë në mënyrë të pavarur nga udhëheqja politike i një [[shteti]] në ndjekje të agjendës dhe qëllimeve të tyre. Në përdorimin popullor, termi mbart konotacione jashtëzakonisht negative. Gama e përdorimeve të mundshme të termit është e ngjashme me atë për [[:en:Shadow_government_(conspiracy_theory)|qeverisjen në hije]]. Shprehja '''shtet brenda një shteti''' është një koncept më i vjetër dhe i ngjashëm. Historikisht, ai caktoi një organizatë të mirëpërcaktuar që kërkon të funksionojë në mënyrë të pavarur, ndërsa shteti i thellë i referohet më shumë një organizate të fshehur që kërkon të manipulojë shtetin publik. Burimet e mundshme për organizimin e shtetit të thellë përfshijnë elementë mashtrues midis organeve të shtetit, të tilla si [[Forcat e Armatosura|forcat e armatosura]] ose autoritetet publike si agjencitë e inteligjencës, [[policia]], [[Policia Sekrete|policia sekrete]], agjencitë administrative dhe [[:en:Bureaucracy|burokracia]] qeveritare. Gjatë [[:en:Presidency_of_Donald_Trump|presidencës së Donald Trump]], retorika e shtetit-të-thellë është përdorur në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] për të përshkruar "qeverinë e përhershme" të burokratëve të karrierës së rrënjosur ose nëpunësve civilë që veprojnë në përputhje me mandatin e agjencisë së tyre dhe statutet e kongresit, kur shihen si në konflikt. me administratën presidenciale në detyrë. Synimi i një shteti të thellë mund të përfshijë vazhdimësinë e vetë shtetit, sigurinë e punës së nëpunësve civilë, fuqinë dhe autoritetin e shtuar dhe ndjekjen e objektivave ideologjikë ose programatikë. Ajo mund të veprojë në kundërshtim me axhendën e zyrtarëve të zgjedhur, duke penguar, rezistuar dhe përmbysur politikat, kushtet dhe direktivat e tyre. == Shiko edhe == * [[Shteti]] * [[Ligji]] * [[Korrupsioni]] == Referime == <references /> [[Kategoria:Vende]] [[Kategoria:Korrupsion]] 75jybo9h6izzm0b1np5dr78t3ok2o75 14 330126 2940321 2546173 2026-04-12T12:16:59Z Mitrovica02 128863 2940321 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Njerëz sipas vendlindjes]] [[Kategoria:Sevastopol]] [[Kategoria:Njerëz sipas qyteteve të Ukrainës]] o4bji439vvt9ob90ner1mp3thoowlbu 0 330493 2940655 2588948 2026-04-13T09:29:09Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940655 wikitext text/x-wiki '''Antonio Albanese''', i lindur në [[1970]] në [[Lozana|Lozanë]], është një [[Shkrimtari|shkrimtar]] dhe [[Muzikanti|muzikant]] italo-zviceran. == Biografia == Antonio Albanese nis të interesohet shumë herët për muzikë dhe filloi studimet në Konservatorin e Lozanës, të cilin e zgjeroi në një klasë master në ''Manhattan School of Music'' në [[Nju Jork (qytet)|Nju Jork]] me [[David Starobin]], specialist në muzikën bashkëkohore [[Kitara|të kitarës]] . I ftuar në CAMI Hall në Nju Jork, ai merr pjesë në disa koncerte me Ansamblin Contemporary Manhattan dhe luan si solist ose në formacionet e dhomës. Në [[Zvicra|Zvicër]], ai mori një diplomë për histori arti në Universitetin e Lozanës .Antonio Albanese e ndan kohën e tij mes shkrimit, mësimdhënies dhe muzikës, veçanërisht brenda ansamblit të muzikës bashkëkohore CH. AU dhe ansambli baBel. Në vitin 2009, shfaqet në edicionet L'âge d'homme, ''Rënia e njeriut'', romani i parë i dhënë nga Çmimi I Dëgjuesve të RTS 2010<ref>{{Cite web |title=Prix des auditeurs de la RTS |url=https://www.rts.ch/dossiers/2013/prix-du-public/4580903-prix-du-public-2010-antonio-albanese.html |access-date=20 dhjetor 2021 |website=RTS|lang=fr}}</ref>. Në vitin 2012, ai botoi ''Le Roman de don Juan'' me të njëjtat botime, pastaj në 2013 ''A është mes gishtit të mesit dhe gishtit tregues, në një cep të kokës, që gjendet vullneti i lirë?'' . Ai është autor i botuar nga BSN Press, i një serie detektivësh satirikë, ku shfaqet Matteo di Genaro, një ndjekës i etikës minimale. == Publikime == * ''La Chute de l'homme'', Lausanne, Suisse, Éditions L'Âge d'Homme, coll. « Contemporains », [[2009 në literaturë|2009]], 175 p. <small style="line-height:1em;">([[ISBN]]&nbsp;<nowiki><span class="nowrap">978-2-8251-3987-5</span></nowiki>)</small> * ''Le Roman de Don Juan'', Lausanne, Suisse, Éditions L'Âge d'Homme, coll. « Contemporains », [[2012 në literaturë|2012]], 304 p. <small style="line-height:1em;">([[ISBN]]&nbsp;<nowiki><span class="nowrap">978-2-8251-4045-1</span></nowiki>)</small> * ''Est-ce entre le majeur et l'index, dans un coin de la tête que se trouve le libre arbitre?'', Éditions L'Âge d'Homme, coll. « Contemporains », 2013, (ISBN 978-2-8251-4329-2) * ''La Disparition des arc-en-ciel dans les rivières du Montana'', Lausanne, Suisse, Edition L'Age d'homme, coll. "Contemporains" 2019 (ISBN 978-2-8251-4786-3) * ''Une Brute au Grand Cœur'', BSN Press, 2014 (ISBN 978-2-940516-17-9) * ''Voir Venise et vomir'', BSN Press, 2016 (ISBN 978-2-940516-65-0) * ''1, Rue de Rivoli'', BSN Press, 2019 (ISBN 978-2-940516-92-6) * ''Les Abricots de la colère'', BSN Press, 2021 (ISBN 978-2-940648-57-3) == Shih edhe == * [[Antonio Albanese]] == Referime == * « Antonio Albanese », sur la base de données des personnalités vaudoises sur la plateforme « Patrinum » de la Bibliothèque cantonale et universitaire de Lausanne. * Marie-Pierre Genecand "Ces prix littéraires qui ont changé leur vie". Le Temps, 29 avril 2011. == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.antonioalbanese.ch Antonio Shqiptar] * [http://www.lavielitteraire.fr/index.php/premiers-romans/la-chute-de-lhomme Antonio Albanese, Rënia e njeriut] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110505064507/http://www.lavielitteraire.fr/index.php/premiers-romans/la-chute-de-lhomme |date=5 maj 2011 }} * [http://librairieagedhomme5rferouparis.blogspot.com/2010/04/antonio-albanese-prime.html Libraria L'Age d'Homme 5 rue Férou Paris : Fitues i çmimeve Antonio Albanese] * [http://www.francisrichard.over-blog.com/article-la-chute-de-l-homme-d-antonio-albanese-50169742.html "Rënia e njeriut" nga Antonio Albanese - Le blog de Francis Richard] * [http://tulalu.wordpress.com/2011/04/11/soiree-antonio-albanese/ Mbrëmje: Antonio Albanese " Takime letrare Tulalu !] [http://tulalu.wordpress.com/2011/04/11/soiree-antonio-albanese/ ?] {{Authority control}} [[Kategoria:Lindje 1970]] [[Kategoria:Njerëz nga Lozana]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] edmxgwzo2o8qrvdwo2zhhz07gb8i8ul 14 330494 2940656 2547112 2026-04-13T09:29:36Z Mitrovica02 128863 2940656 wikitext text/x-wiki {{Grisje}} 96zn6lv726l55t6iskdut717x0p1fm9 0 331515 2940501 2551473 2026-04-13T00:25:10Z Shqiperia2000 65435 Removed redirect to [[Vlerat evropiane]] 2940501 wikitext text/x-wiki [[File:Pulse of Europe in Cologne 2017-04-23 (cropped).jpg|thumb|upright=1.1|right| Pjesëmarrës pro-evropianë gjatë tubimit të Pulse of Europe në Këln, Gjermani (2017)]] '''Evropianizmi''' (i quajtur edhe ''europeizëm'') është një rrymë politike dhe mendimi që synon afrimin gradual të shteteve të Evropës deri te ndërtimi i një hapësire të përbashkët politike, institucionale dhe kulturore. Në kuptimin bashkëkohor, termi lidhet ngushtë me mbështetjen për [[integrimi evropian|integrimin evropian]] dhe për forcimin e bashkëpunimit ndërmjet vendeve të kontinentit.<ref name="treccani-def">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/europeismo/ |title=Europeismo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-voc">{{cite web |url=https://www.treccani.it/vocabolario/europeismo/ |title=Europeismo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja intelektuale === Ideja e bashkimit të Evropës ka rrënjë të hershme në mendimin politik evropian. Ndër pararendësit më të përmendur zakonisht janë [[Dante Alighieri]] dhe Pierre Dubois, ndërsa në shekujt e mëvonshëm tema e unitetit evropian u zhvillua edhe në veprat e [[Volteri|Volterit]], [[Immanuel Kant]]it, [[Giuseppe Mazzini]]t, [[Carlo Cattaneo]]s dhe [[Victor Hugo]]s.<ref name="treccani-esss">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/europeismo_%28Enciclopedia-delle-scienze-sociali%29/ |title=Europeismo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-def" /> Këto përfytyrime të para nuk formuan ende një lëvizje politike të organizuar, por hodhën themelet e idesë se paqja dhe stabiliteti i kontinentit kërkonin kapërcimin e rivaliteteve ndërmjet shteteve evropiane.<ref name="treccani-esss" /> === Shekulli XX === Evropianizmi mori formë më të qartë politike në epokën e luftërave botërore. Gjatë kësaj periudhe u përhap bindja se nacionalizmat rivalë dhe mungesa e një rendi politik të përbashkët ishin ndër shkaqet kryesore të krizave evropiane.<ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/europeismo_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Europeismo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-esss" /> Pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], bashkimi evropian filloi të shihej si një mjet për të shmangur konflikte të reja. Në këtë kuadër u formulua edhe projekti i [[Aristide Briand]]it për një bashkim evropian, i cili megjithatë nuk pati pasoja të menjëhershme në planin institucional.<ref name="treccani-def" /><ref name="treccani-esss" /> Një moment vendimtar në historinë e evropianizmit ishte [[Manifesti i Ventotenes]], i hartuar në vitin 1941 nga [[Altiero Spinelli]] dhe [[Ernesto Rossi]] gjatë internimit të tyre. Teksti paraqiti federatën evropiane si përgjigje ndaj krizës së shtetit kombëtar dhe ndaj përsëritjes së luftërave në kontinent.<ref name="ventotene">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/il-manifesto-di-ventotene_%28Dizionario-di-Economia-e-Finanza%29/ |title=Ventotene, Il Manifesto di |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Pas Luftës së Dytë Botërore === Pas vitit 1945 evropianizmi u shndërrua nga një projekt kryesisht intelektual në një forcë me pasoja konkrete politike dhe institucionale. [[Kongresi i Hagës]] i vitit 1948 dhe krijimi i [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]] në vitin 1949 shënuan disa nga hapat e parë të kësaj faze të re.<ref name="treccani-esss" /> Në vitet pasuese, qasjet evropianiste ndikuan në krijimin e institucioneve të para të integrimit evropian, si [[Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut]] dhe më pas bashkësitë evropiane që do të çonin te [[Bashkimi Evropian]].<ref name="treccani-esss" /> == Rrymat kryesore == === Federalizmi === Federalizmi evropian mbështet krijimin e një federate të vërtetë evropiane, me institucione të përbashkëta politike dhe juridike dhe me transferim të një pjese të sovranitetit të shteteve te niveli mbi kombëtar.<ref name="treccani-esss" /> Kjo rrymë lidhet veçanërisht me figura si [[Altiero Spinelli]], i cili e konsideronte bashkimin federal të Evropës si kusht për paqen dhe për një demokraci më të qëndrueshme në kontinent.<ref name="ventotene" /><ref name="treccani-esss" /> === Funksionalizmi === Funksionalizmi synon afrimin e shteteve evropiane përmes bashkëpunimit gradual në fusha konkrete, sidomos ekonomike dhe teknike, me idenë se ky proces mund të çojë më pas edhe në integrim politik më të thellë.<ref name="treccani-esss" /> Kjo rrymë lidhet shpesh me emra si David Mitrany dhe [[Jean Monnet]], dhe pati ndikim të madh në fazat e para të ndërtimit evropian pas Luftës së Dytë Botërore.<ref name="treccani-esss" /> === Konfederalizmi === Konfederalizmi mbron një model bashkëpunimi evropian të bazuar kryesisht në marrëveshjen ndërmjet shteteve, pa krijuar një federatë të mirëfilltë dhe pa cenuar në mënyrë të thellë sovranitetin kombëtar.<ref name="treccani-esss" /> Kjo mënyrë të menduari lidhet me figura si Aristide Briand, [[Winston Churchill]] dhe [[Charles de Gaulle]], të cilët e shihnin unitetin evropian më shumë si një bashkëpunim të organizuar ndërmjet shteteve sesa si një rend politik federal.<ref name="treccani-esss" /><ref name="treccani-def" /> == Evropianizmi bashkëkohor == Në përdorimin bashkëkohor, evropianizmi lidhet me mbështetjen për procesin e integrimit evropian, për forcimin e institucioneve të përbashkëta dhe për zgjerimin e bashkëpunimit politik, ekonomik dhe juridik ndërmjet shteteve të Evropës.<ref name="treccani-def" /><ref name="treccani-voc" /> Brenda vetë traditës evropianiste vazhdojnë të ekzistojnë vizione të ndryshme mbi formën përfundimtare të bashkimit të Evropës. Disa e mendojnë atë si një federatë politike, disa si një bashkim të thelluar funksional, ndërsa të tjerë si një strukturë më të lirshme ndërqeveritare.<ref name="treccani-esss" /> == Shiko edhe == * [[Integrimi evropian]] * [[Evrofederalizmi|Federalizmi evropian]] * [[Manifesti i Ventotenes]] * [[Bashkimi Evropian]] * [[Kundërevropianizmi]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Ideologji politike]] [[Kategoria:Politika e Evropës]] [[Kategoria:Integrimi evropian]] 07f7absgm9sgl1y41pfqnidzfql5p44 2940502 2940501 2026-04-13T00:25:41Z Shqiperia2000 65435 2940502 wikitext text/x-wiki [[File:Pulse of Europe in Cologne 2017-04-23 (cropped).jpg|thumb|upright=1.1|right| Pjesëmarrës pro-evropianë gjatë tubimit të Pulse of Europe në Këln, Gjermani (2017)]] '''Evropianizmi''' (i quajtur edhe ''europeizëm'') është një rrymë politike dhe mendimi që synon afrimin gradual të shteteve të Evropës deri te ndërtimi i një hapësire të përbashkët politike, institucionale dhe kulturore. Në kuptimin bashkëkohor, termi lidhet ngushtë me mbështetjen për [[integrimi evropian|integrimin evropian]] dhe për forcimin e bashkëpunimit ndërmjet vendeve të kontinentit.<ref name="treccani-def">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/europeismo/ |title=Europeismo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-voc">{{cite web |url=https://www.treccani.it/vocabolario/europeismo/ |title=Europeismo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja intelektuale === Ideja e bashkimit të Evropës ka rrënjë të hershme në mendimin politik evropian. Ndër pararendësit më të përmendur zakonisht janë [[Dante Alighieri]] dhe Pierre Dubois, ndërsa në shekujt e mëvonshëm tema e unitetit evropian u zhvillua edhe në veprat e [[Volteri|Volterit]], [[Immanuel Kant]]it, [[Giuseppe Mazzini]]t, [[Carlo Cattaneo]]s dhe [[Victor Hugo]]s.<ref name="treccani-esss">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/europeismo_%28Enciclopedia-delle-scienze-sociali%29/ |title=Europeismo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-def" /> Këto përfytyrime të para nuk formuan ende një lëvizje politike të organizuar, por hodhën themelet e idesë se paqja dhe stabiliteti i kontinentit kërkonin kapërcimin e rivaliteteve ndërmjet shteteve evropiane.<ref name="treccani-esss" /> === Shekulli XX === Evropianizmi mori formë më të qartë politike në epokën e luftërave botërore. Gjatë kësaj periudhe u përhap bindja se nacionalizmat rivalë dhe mungesa e një rendi politik të përbashkët ishin ndër shkaqet kryesore të krizave evropiane.<ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/europeismo_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Europeismo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-esss" /> Pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], bashkimi evropian filloi të shihej si një mjet për të shmangur konflikte të reja. Në këtë kuadër u formulua edhe projekti i [[Aristide Briand]]it për një bashkim evropian, i cili megjithatë nuk pati pasoja të menjëhershme në planin institucional.<ref name="treccani-def" /><ref name="treccani-esss" /> Një moment vendimtar në historinë e evropianizmit ishte [[Manifesti i Ventotenes]], i hartuar në vitin 1941 nga [[Altiero Spinelli]] dhe [[Ernesto Rossi]] gjatë internimit të tyre. Teksti paraqiti federatën evropiane si përgjigje ndaj krizës së shtetit kombëtar dhe ndaj përsëritjes së luftërave në kontinent.<ref name="ventotene">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/il-manifesto-di-ventotene_%28Dizionario-di-Economia-e-Finanza%29/ |title=Ventotene, Il Manifesto di |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Pas Luftës së Dytë Botërore === Pas vitit 1945 evropianizmi u shndërrua nga një projekt kryesisht intelektual në një forcë me pasoja konkrete politike dhe institucionale. [[Kongresi i Hagës]] i vitit 1948 dhe krijimi i [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]] në vitin 1949 shënuan disa nga hapat e parë të kësaj faze të re.<ref name="treccani-esss" /> Në vitet pasuese, qasjet evropianiste ndikuan në krijimin e institucioneve të para të integrimit evropian, si [[Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut]] dhe më pas bashkësitë evropiane që do të çonin te [[Bashkimi Evropian]].<ref name="treccani-esss" /> == Rrymat kryesore == === Federalizmi === Federalizmi evropian mbështet krijimin e një federate të vërtetë evropiane, me institucione të përbashkëta politike dhe juridike dhe me transferim të një pjese të sovranitetit të shteteve te niveli mbi kombëtar.<ref name="treccani-esss" /> Kjo rrymë lidhet veçanërisht me figura si [[Altiero Spinelli]], i cili e konsideronte bashkimin federal të Evropës si kusht për paqen dhe për një demokraci më të qëndrueshme në kontinent.<ref name="ventotene" /><ref name="treccani-esss" /> === Funksionalizmi === Funksionalizmi synon afrimin e shteteve evropiane përmes bashkëpunimit gradual në fusha konkrete, sidomos ekonomike dhe teknike, me idenë se ky proces mund të çojë më pas edhe në integrim politik më të thellë.<ref name="treccani-esss" /> Kjo rrymë lidhet shpesh me emra si David Mitrany dhe [[Jean Monnet]], dhe pati ndikim të madh në fazat e para të ndërtimit evropian pas Luftës së Dytë Botërore.<ref name="treccani-esss" /> === Konfederalizmi === Konfederalizmi mbron një model bashkëpunimi evropian të bazuar kryesisht në marrëveshjen ndërmjet shteteve, pa krijuar një federatë të mirëfilltë dhe pa cenuar në mënyrë të thellë sovranitetin kombëtar.<ref name="treccani-esss" /> Kjo mënyrë të menduari lidhet me figura si Aristide Briand, [[Winston Churchill]] dhe [[Charles de Gaulle]], të cilët e shihnin unitetin evropian më shumë si një bashkëpunim të organizuar ndërmjet shteteve sesa si një rend politik federal.<ref name="treccani-esss" /><ref name="treccani-def" /> == Evropianizmi bashkëkohor == Në përdorimin bashkëkohor, evropianizmi lidhet me mbështetjen për procesin e integrimit evropian, për forcimin e institucioneve të përbashkëta dhe për zgjerimin e bashkëpunimit politik, ekonomik dhe juridik ndërmjet shteteve të Evropës.<ref name="treccani-def" /><ref name="treccani-voc" /> Brenda vetë traditës evropianiste vazhdojnë të ekzistojnë vizione të ndryshme mbi formën përfundimtare të bashkimit të Evropës. Disa e mendojnë atë si një federatë politike, disa si një bashkim të thelluar funksional, ndërsa të tjerë si një strukturë më të lirshme ndërqeveritare.<ref name="treccani-esss" /> == Shiko edhe == * [[Integrimi evropian]] * [[Evrofederalizmi|Federalizmi evropian]] * [[Manifesti i Ventotenes]] * [[Bashkimi Evropian]] * [[Kundërevropianizmi]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Ideologji politike]] [[Kategoria:Politika e Evropës]] bdwozykllqqpya83d6j4rw1rj231ixu 2940523 2940502 2026-04-13T01:03:05Z Shqiperia2000 65435 /* Pas Luftës së Dytë Botërore */ 2940523 wikitext text/x-wiki [[File:Pulse of Europe in Cologne 2017-04-23 (cropped).jpg|thumb|upright=1.1|right| Pjesëmarrës pro-evropianë gjatë tubimit të Pulse of Europe në Këln, Gjermani (2017)]] '''Evropianizmi''' (i quajtur edhe ''europeizëm'') është një rrymë politike dhe mendimi që synon afrimin gradual të shteteve të Evropës deri te ndërtimi i një hapësire të përbashkët politike, institucionale dhe kulturore. Në kuptimin bashkëkohor, termi lidhet ngushtë me mbështetjen për [[integrimi evropian|integrimin evropian]] dhe për forcimin e bashkëpunimit ndërmjet vendeve të kontinentit.<ref name="treccani-def">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/europeismo/ |title=Europeismo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-voc">{{cite web |url=https://www.treccani.it/vocabolario/europeismo/ |title=Europeismo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == === Prejardhja intelektuale === Ideja e bashkimit të Evropës ka rrënjë të hershme në mendimin politik evropian. Ndër pararendësit më të përmendur zakonisht janë [[Dante Alighieri]] dhe Pierre Dubois, ndërsa në shekujt e mëvonshëm tema e unitetit evropian u zhvillua edhe në veprat e [[Volteri|Volterit]], [[Immanuel Kant]]it, [[Giuseppe Mazzini]]t, [[Carlo Cattaneo]]s dhe [[Victor Hugo]]s.<ref name="treccani-esss">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/europeismo_%28Enciclopedia-delle-scienze-sociali%29/ |title=Europeismo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-def" /> Këto përfytyrime të para nuk formuan ende një lëvizje politike të organizuar, por hodhën themelet e idesë se paqja dhe stabiliteti i kontinentit kërkonin kapërcimin e rivaliteteve ndërmjet shteteve evropiane.<ref name="treccani-esss" /> === Shekulli XX === Evropianizmi mori formë më të qartë politike në epokën e luftërave botërore. Gjatë kësaj periudhe u përhap bindja se nacionalizmat rivalë dhe mungesa e një rendi politik të përbashkët ishin ndër shkaqet kryesore të krizave evropiane.<ref name="treccani-storia">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/europeismo_%28Dizionario-di-Storia%29/ |title=Europeismo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="treccani-esss" /> Pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], bashkimi evropian filloi të shihej si një mjet për të shmangur konflikte të reja. Në këtë kuadër u formulua edhe projekti i [[Aristide Briand]]it për një bashkim evropian, i cili megjithatë nuk pati pasoja të menjëhershme në planin institucional.<ref name="treccani-def" /><ref name="treccani-esss" /> Një moment vendimtar në historinë e evropianizmit ishte [[Manifesti i Ventotenes]], i hartuar në vitin 1941 nga [[Altiero Spinelli]] dhe [[Ernesto Rossi]] gjatë internimit të tyre. Teksti paraqiti federatën evropiane si përgjigje ndaj krizës së shtetit kombëtar dhe ndaj përsëritjes së luftërave në kontinent.<ref name="ventotene">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/il-manifesto-di-ventotene_%28Dizionario-di-Economia-e-Finanza%29/ |title=Ventotene, Il Manifesto di |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Pas Luftës së Dytë Botërore === Pas vitit 1945 evropianizmi u shndërrua nga një projekt kryesisht intelektual në një forcë me pasoja konkrete politike dhe institucionale. [[Kongresi i Hagës]] i vitit 1948 dhe krijimi i [[Këshilli i Evropës|Këshillit të Evropës]] në vitin 1949 shënuan disa nga hapat e parë të kësaj faze të re.<ref name="treccani-esss" /> Në vitet pasuese, qasjet evropianiste ndikuan në krijimin e institucioneve të para të integrimit evropian, si [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut]] dhe më pas bashkësitë evropiane që do të çonin te [[Bashkimi Evropian]].<ref name="treccani-esss" /> == Rrymat kryesore == === Federalizmi === Federalizmi evropian mbështet krijimin e një federate të vërtetë evropiane, me institucione të përbashkëta politike dhe juridike dhe me transferim të një pjese të sovranitetit të shteteve te niveli mbi kombëtar.<ref name="treccani-esss" /> Kjo rrymë lidhet veçanërisht me figura si [[Altiero Spinelli]], i cili e konsideronte bashkimin federal të Evropës si kusht për paqen dhe për një demokraci më të qëndrueshme në kontinent.<ref name="ventotene" /><ref name="treccani-esss" /> === Funksionalizmi === Funksionalizmi synon afrimin e shteteve evropiane përmes bashkëpunimit gradual në fusha konkrete, sidomos ekonomike dhe teknike, me idenë se ky proces mund të çojë më pas edhe në integrim politik më të thellë.<ref name="treccani-esss" /> Kjo rrymë lidhet shpesh me emra si David Mitrany dhe [[Jean Monnet]], dhe pati ndikim të madh në fazat e para të ndërtimit evropian pas Luftës së Dytë Botërore.<ref name="treccani-esss" /> === Konfederalizmi === Konfederalizmi mbron një model bashkëpunimi evropian të bazuar kryesisht në marrëveshjen ndërmjet shteteve, pa krijuar një federatë të mirëfilltë dhe pa cenuar në mënyrë të thellë sovranitetin kombëtar.<ref name="treccani-esss" /> Kjo mënyrë të menduari lidhet me figura si Aristide Briand, [[Winston Churchill]] dhe [[Charles de Gaulle]], të cilët e shihnin unitetin evropian më shumë si një bashkëpunim të organizuar ndërmjet shteteve sesa si një rend politik federal.<ref name="treccani-esss" /><ref name="treccani-def" /> == Evropianizmi bashkëkohor == Në përdorimin bashkëkohor, evropianizmi lidhet me mbështetjen për procesin e integrimit evropian, për forcimin e institucioneve të përbashkëta dhe për zgjerimin e bashkëpunimit politik, ekonomik dhe juridik ndërmjet shteteve të Evropës.<ref name="treccani-def" /><ref name="treccani-voc" /> Brenda vetë traditës evropianiste vazhdojnë të ekzistojnë vizione të ndryshme mbi formën përfundimtare të bashkimit të Evropës. Disa e mendojnë atë si një federatë politike, disa si një bashkim të thelluar funksional, ndërsa të tjerë si një strukturë më të lirshme ndërqeveritare.<ref name="treccani-esss" /> == Shiko edhe == * [[Integrimi evropian]] * [[Evrofederalizmi|Federalizmi evropian]] * [[Manifesti i Ventotenes]] * [[Bashkimi Evropian]] * [[Kundërevropianizmi]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Ideologji politike]] [[Kategoria:Politika e Evropës]] 1cewbi7cjh6mdkhvacxrjwy6ow626y6 0 335702 2940657 2914412 2026-04-13T09:30:03Z Shqiperia2000 65435 2940657 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Vëllezërit e Italisë | native_name = Fratelli d'Italia | abbreviation = FdI | colorcode = #00008B | foundation = {{start date and age|2012|12|21|df=y}} | founder = {{ubl|[[Giorgia Meloni]]|[[Ignazio La Russa]]|[[Guido Crosetto]]}} | split = [[Popolo della Libertà]] | president = [[Giorgia Meloni]]<ref name="presidente">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/deputato/giorgia-meloni/ |title=Giorgia Meloni |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via della Scrofa 39, [[Romë]]<ref name="sede">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/la-nostra-sede/ |title=La nostra sede |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = [[Rinia Kombëtare (Itali)|Rinia Kombëtare]]<ref name="gn">{{cite web |url=https://www.gioventunazionale.it/ |title=Gioventù Nazionale – Sito ufficiale |website=Gioventù Nazionale |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = {{ubl|[[Konservatizmi kombëtar]]|[[Populizmi i djathtë]]}} | position = [[Politikat e krahut të djathtë|Krahu i djathtë]] | national = Koalicioni i qendrës së djathtë | european = [[Partia e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë]] | europarl = [[Konservatorët dhe Reformistët Evropianë|ECR]] | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|117|400|#00008B}}<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4133 |title=Composizione del gruppo Fratelli d'Italia |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|63|205|#00008B}}<ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats3_title = Eurodeputetët | seats3 = {{composition bar|24|720|#00008B}}<ref name="eurodeputati">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/deputati-europei/ |title=Deputati Europei |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|fratelli-italia.it}} | country = Italia }} '''Vëllezërit e Italisë''' (italisht: ''Fratelli d'Italia''; shkurt. '''FdI''') është një parti politike italiane e djathtë, e themeluar më 21 dhjetor 2012 nga [[Giorgia Meloni]], [[Ignazio La Russa]] dhe [[Guido Crosetto]], pas një ndarjeje nga [[Popolo della Libertà]]. Presidentja e partisë është Giorgia Meloni.<ref name="presidente" /><ref name="sede" /> Partia bën pjesë në koalicionin italian të qendrës së djathtë. Në nivel evropian ajo është e lidhur me [[Partia e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë|Partinë e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë]], ndërsa eurodeputetët e saj bëjnë pjesë në grupin [[Konservatorët dhe Reformistët Evropianë|ECR]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]].<ref name="ecrgroup">{{cite web |url=https://ecrgroup.eu/ecr/party/brothers_of_italy |title=Brothers of Italy |website=ECR Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == Partia u krijua në fund të vitit 2012, në një fazë krize dhe riorganizimi të qendrës së djathtë italiane. Në vitet e para ajo u paraqit si trashëgimtare e një pjese të traditës së djathtë kombëtare italiane dhe u konsolidua gradualisht nën udhëheqjen e Giorgia Melonit, e cila u bë presidente e partisë në vitin 2014.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/fratelli-d-italia/ |title=Fratelli d'Italia |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="presidente" /> Në [[Zgjedhjet e përgjithshme italiane 2022|zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2022]] FdI u bë forca kryesore e koalicionit të qendrës së djathtë. Pas kësaj fitoreje, Giorgia Meloni formoi qeverinë e saj dhe u bë kryeministrja e parë grua në historinë e Italisë republikane.<ref name="governo">{{cite web |url=https://www.governo.it/en/governo/meloni/president-council-ministers/giorgia-meloni |title=Giorgia Meloni |website=Governo italiano |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 partia forcoi më tej përfaqësimin e saj në Parlamentin Evropian dhe aktualisht ka 24 eurodeputetë.<ref name="eurodeputati" /> == Profili politik == FdI e paraqet veten si një forcë konservatore dhe patriotike. Në dokumentet e saj politike dhe në programin për zgjedhjet evropiane të vitit 2024 ajo thekson sovranitetin kombëtar, mbrojtjen e identitetit kulturor evropian, subsidiaritetin, familjen dhe një vizion konfederal të Evropës, në kundërvënie me modelet federale më të thelluara.<ref name="programi">{{cite web |url=https://cdn.pagellapolitica.it/wp-content/uploads/2024/05/programma-europee-fratelli-italia.pdf |title=Programma Europee 2024 |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në literaturën akademike dhe në analizat politike partia është përshkruar në mënyra të ndryshme, mes të cilave si forcë nacional-konservatore dhe populiste e djathtë; në disa raste është lidhur edhe me trashëgiminë post-fashiste të së djathtës italiane.<ref name="baldini">{{cite journal |last1=Baldini |first1=Gianfranco |last2=Tronconi |first2=Filippo |last3=Angelucci |first3=Davide |date=2023-01-10 |title=Yet Another Populist Party? Understanding the Rise of Brothers of Italy |journal=South European Society and Politics |pages=1–21 |doi=10.1080/13608746.2022.2159625 |url=https://doi.org/10.1080/13608746.2022.2159625 |access-date=2026-04-13 |language=en }}</ref><ref name="dona">{{cite journal |last=Donà |first=Alessia |date=2022 |title=The rise of the Radical Right in Italy: the case of Fratelli d'Italia |journal=Journal of Modern Italian Studies |volume=27 |issue=5 |pages=775–794 |doi=10.1080/1354571X.2022.2113216 |url=https://doi.org/10.1080/1354571X.2022.2113216 |access-date=2026-04-13 |language=en }}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Brothers-of-Italy |title=Brothers of Italy |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Selia kombëtare e partisë ndodhet në Via della Scrofa 39, në [[Romë]]. Organizata rinore e saj është [[Rinia Kombëtare (Itali)|Rinia Kombëtare]].<ref name="sede" /><ref name="gn" /> Në organet drejtuese të partisë, Giorgia Meloni paraqitet si presidente kombëtare. Në ekzekutivin kombëtar bëjnë pjesë gjithashtu, ndër të tjerë, Ignazio La Russa si president i Asamblesë Kombëtare, Edmondo Cirielli si koordinator i drejtimit kombëtar, Galeazzo Bignami si capogruppo në Dhomën e Deputetëve, Lucio Malan si capogruppo në Senat dhe Carlo Fidanza si capodelegacion në Parlamentin Evropian.<ref name="esecutivo">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/esecutivo-nazionale-2/ |title=Esecutivo |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] FdI ka 117 deputetë në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe 63 senatorë në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]]. Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] partia përfaqësohet nga 24 eurodeputetë.<ref name="camera" /><ref name="senato" /><ref name="eurodeputati" /> == Shiko edhe == * [[Giorgia Meloni]] * [[Koalicioni i qendrës së djathtë]] * [[Partia e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë]] * [[Konservatorët dhe Reformistët Evropianë]] * [[Politika e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Itali]] [[Kategoria:Parti të krahut të djathtë]] [[Kategoria:Të themeluara më 2012]] okuvbrjlcu67te8wep3qbqoyxrevwmf 2940658 2940657 2026-04-13T09:31:28Z Shqiperia2000 65435 2940658 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Vëllezërit e Italisë | native_name = Fratelli d'Italia | abbreviation = FdI | colorcode = #00008B | foundation = {{start date and age|2012|12|21|df=y}} | founder = {{ubl|[[Giorgia Meloni]]|[[Ignazio La Russa]]|[[Guido Crosetto]]}} | split = [[Popolo della Libertà]] | president = [[Giorgia Meloni]]<ref name="presidente">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/deputato/giorgia-meloni/ |title=Giorgia Meloni |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via della Scrofa 39, [[Romë]]<ref name="sede">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/la-nostra-sede/ |title=La nostra sede |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = [[Rinia Kombëtare (Itali)|Rinia Kombëtare]]<ref name="gn">{{cite web |url=https://www.gioventunazionale.it/ |title=Gioventù Nazionale – Sito ufficiale |website=Gioventù Nazionale |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = {{ubl|[[Konservatizmi kombëtar]]|[[Populizmi i djathtë]]}} | position = [[Politikat e krahut të djathtë|Krahu i djathtë]] | national = Koalicioni i qendrës së djathtë | european = [[Partia e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë]] | europarl = [[Konservatorët dhe Reformistët Evropianë|ECR]] | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|117|400|#00008B}}<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4133 |title=Composizione del gruppo Fratelli d'Italia |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|63|205|#00008B}}<ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats3_title = Eurodeputetët | seats3 = {{composition bar|24|720|#00008B}}<ref name="eurodeputati">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/deputati-europei/ |title=Deputati Europei |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|fratelli-italia.it}} | country = Italia }} '''Vëllezërit e Italisë''' (italisht: ''Fratelli d'Italia''; shkurt. '''FdI''') është një parti politike italiane e [[Politika e djathtë|djathtë]], e themeluar më 21 dhjetor 2012 nga [[Giorgia Meloni]], [[Ignazio La Russa]] dhe [[Guido Crosetto]], pas një ndarjeje nga [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]]. Presidentja e partisë është Giorgia Meloni.<ref name="presidente" /><ref name="sede" /> Partia bën pjesë në koalicionin italian të qendrës së djathtë. Në nivel evropian ajo është e lidhur me [[Partia e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë|Partinë e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë]], ndërsa eurodeputetët e saj bëjnë pjesë në grupin [[Konservatorët dhe Reformistët Evropianë|ECR]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]].<ref name="ecrgroup">{{cite web |url=https://ecrgroup.eu/ecr/party/brothers_of_italy |title=Brothers of Italy |website=ECR Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == Partia u krijua në fund të vitit 2012, në një fazë krize dhe riorganizimi të qendrës së djathtë italiane. Në vitet e para ajo u paraqit si trashëgimtare e një pjese të traditës së djathtë kombëtare italiane dhe u konsolidua gradualisht nën udhëheqjen e Giorgia Melonit, e cila u bë presidente e partisë në vitin 2014.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/fratelli-d-italia/ |title=Fratelli d'Italia |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="presidente" /> Në [[Zgjedhjet e përgjithshme italiane 2022|zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2022]] FdI u bë forca kryesore e koalicionit të qendrës së djathtë. Pas kësaj fitoreje, Giorgia Meloni formoi qeverinë e saj dhe u bë kryeministrja e parë grua në historinë e Italisë republikane.<ref name="governo">{{cite web |url=https://www.governo.it/en/governo/meloni/president-council-ministers/giorgia-meloni |title=Giorgia Meloni |website=Governo italiano |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 partia forcoi më tej përfaqësimin e saj në Parlamentin Evropian dhe aktualisht ka 24 eurodeputetë.<ref name="eurodeputati" /> == Profili politik == FdI e paraqet veten si një forcë konservatore dhe patriotike. Në dokumentet e saj politike dhe në programin për zgjedhjet evropiane të vitit 2024 ajo thekson sovranitetin kombëtar, mbrojtjen e identitetit kulturor evropian, subsidiaritetin, familjen dhe një vizion konfederal të Evropës, në kundërvënie me modelet federale më të thelluara.<ref name="programi">{{cite web |url=https://cdn.pagellapolitica.it/wp-content/uploads/2024/05/programma-europee-fratelli-italia.pdf |title=Programma Europee 2024 |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në literaturën akademike dhe në analizat politike partia është përshkruar në mënyra të ndryshme, mes të cilave si forcë nacional-konservatore dhe populiste e djathtë; në disa raste është lidhur edhe me trashëgiminë post-fashiste të së djathtës italiane.<ref name="baldini">{{cite journal |last1=Baldini |first1=Gianfranco |last2=Tronconi |first2=Filippo |last3=Angelucci |first3=Davide |date=2023-01-10 |title=Yet Another Populist Party? Understanding the Rise of Brothers of Italy |journal=South European Society and Politics |pages=1–21 |doi=10.1080/13608746.2022.2159625 |url=https://doi.org/10.1080/13608746.2022.2159625 |access-date=2026-04-13 |language=en }}</ref><ref name="dona">{{cite journal |last=Donà |first=Alessia |date=2022 |title=The rise of the Radical Right in Italy: the case of Fratelli d'Italia |journal=Journal of Modern Italian Studies |volume=27 |issue=5 |pages=775–794 |doi=10.1080/1354571X.2022.2113216 |url=https://doi.org/10.1080/1354571X.2022.2113216 |access-date=2026-04-13 |language=en }}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Brothers-of-Italy |title=Brothers of Italy |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Selia kombëtare e partisë ndodhet në Via della Scrofa 39, në [[Romë]]. Organizata rinore e saj është [[Rinia Kombëtare (Itali)|Rinia Kombëtare]].<ref name="sede" /><ref name="gn" /> Në organet drejtuese të partisë, Giorgia Meloni paraqitet si presidente kombëtare. Në ekzekutivin kombëtar bëjnë pjesë gjithashtu, ndër të tjerë, Ignazio La Russa si president i Asamblesë Kombëtare, Edmondo Cirielli si koordinator i drejtimit kombëtar, Galeazzo Bignami si capogruppo në Dhomën e Deputetëve, Lucio Malan si capogruppo në Senat dhe Carlo Fidanza si capodelegacion në Parlamentin Evropian.<ref name="esecutivo">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/esecutivo-nazionale-2/ |title=Esecutivo |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] FdI ka 117 deputetë në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe 63 senatorë në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]]. Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] partia përfaqësohet nga 24 eurodeputetë.<ref name="camera" /><ref name="senato" /><ref name="eurodeputati" /> == Shiko edhe == * [[Giorgia Meloni]] * [[Koalicioni i qendrës së djathtë]] * [[Partia e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë]] * [[Konservatorët dhe Reformistët Evropianë]] * [[Politika e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Itali]] [[Kategoria:Parti të krahut të djathtë]] [[Kategoria:Të themeluara më 2012]] 20t14ntbwuhv39yky781v311o7n8hao 2940661 2940658 2026-04-13T09:35:42Z Shqiperia2000 65435 2940661 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Vëllezërit e Italisë | native_name = Fratelli d'Italia | logo = Sede Fratelli d'Italia Comiso.jpg | abbreviation = FdI | colorcode = #00008B | foundation = {{start date and age|2012|12|21|df=y}} | founder = {{ubl|[[Giorgia Meloni]]|[[Ignazio La Russa]]|[[Guido Crosetto]]}} | split = [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]] | president = [[Giorgia Meloni]]<ref name="presidente">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/deputato/giorgia-meloni/ |title=Giorgia Meloni |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via della Scrofa 39, [[Romë]]<ref name="sede">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/la-nostra-sede/ |title=La nostra sede |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = [[Rinia Kombëtare (Itali)|Rinia Kombëtare]]<ref name="gn">{{cite web |url=https://www.gioventunazionale.it/ |title=Gioventù Nazionale – Sito ufficiale |website=Gioventù Nazionale |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = {{ubl|[[Konservatizmi|Konservatizmi kombëtar]]|[[Popullizmi|Populizmi i djathtë]]}} | position = [[Politika e djathtë|Krahu i djathtë]] | national = Koalicioni i qendrës së djathtë | european = [[Partia e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë]] | europarl = [[Konservatorët dhe Reformistët Evropianë|ECR]] | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|117|400|#00008B}}<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4133 |title=Composizione del gruppo Fratelli d'Italia |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|63|205|#00008B}}<ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats3_title = Eurodeputetët | seats3 = {{composition bar|24|720|#00008B}}<ref name="eurodeputati">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/deputati-europei/ |title=Deputati Europei |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|fratelli-italia.it}} | country = Italia }} '''Vëllezërit e Italisë''' (italisht: ''Fratelli d'Italia''; shkurt. '''FdI''') është një parti politike italiane e [[Politika e djathtë|djathtë]], e themeluar më 21 dhjetor 2012 nga [[Giorgia Meloni]], [[Ignazio La Russa]] dhe [[Guido Crosetto]], pas një ndarjeje nga [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]]. Presidentja e partisë është Giorgia Meloni.<ref name="presidente" /><ref name="sede" /> Partia bën pjesë në koalicionin italian të qendrës së djathtë. Në nivel evropian ajo është e lidhur me [[Partia e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë|Partinë e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë]], ndërsa eurodeputetët e saj bëjnë pjesë në grupin [[Konservatorët dhe Reformistët Evropianë|ECR]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]].<ref name="ecrgroup">{{cite web |url=https://ecrgroup.eu/ecr/party/brothers_of_italy |title=Brothers of Italy |website=ECR Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == Partia u krijua në fund të vitit 2012, në një fazë krize dhe riorganizimi të qendrës së djathtë italiane. Në vitet e para ajo u paraqit si trashëgimtare e një pjese të traditës së djathtë kombëtare italiane dhe u konsolidua gradualisht nën udhëheqjen e Giorgia Melonit, e cila u bë presidente e partisë në vitin 2014.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/fratelli-d-italia/ |title=Fratelli d'Italia |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="presidente" /> Në [[Zgjedhjet e përgjithshme italiane 2022|zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2022]] FdI u bë forca kryesore e koalicionit të qendrës së djathtë. Pas kësaj fitoreje, Giorgia Meloni formoi qeverinë e saj dhe u bë kryeministrja e parë grua në historinë e Italisë republikane.<ref name="governo">{{cite web |url=https://www.governo.it/en/governo/meloni/president-council-ministers/giorgia-meloni |title=Giorgia Meloni |website=Governo italiano |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 partia forcoi më tej përfaqësimin e saj në Parlamentin Evropian dhe aktualisht ka 24 eurodeputetë.<ref name="eurodeputati" /> == Profili politik == FdI e paraqet veten si një forcë konservatore dhe patriotike. Në dokumentet e saj politike dhe në programin për zgjedhjet evropiane të vitit 2024 ajo thekson sovranitetin kombëtar, mbrojtjen e identitetit kulturor evropian, subsidiaritetin, familjen dhe një vizion konfederal të Evropës, në kundërvënie me modelet federale më të thelluara.<ref name="programi">{{cite web |url=https://cdn.pagellapolitica.it/wp-content/uploads/2024/05/programma-europee-fratelli-italia.pdf |title=Programma Europee 2024 |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në literaturën akademike dhe në analizat politike partia është përshkruar në mënyra të ndryshme, mes të cilave si forcë nacional-konservatore dhe populiste e djathtë; në disa raste është lidhur edhe me trashëgiminë post-fashiste të së djathtës italiane.<ref name="baldini">{{cite journal |last1=Baldini |first1=Gianfranco |last2=Tronconi |first2=Filippo |last3=Angelucci |first3=Davide |date=2023-01-10 |title=Yet Another Populist Party? Understanding the Rise of Brothers of Italy |journal=South European Society and Politics |pages=1–21 |doi=10.1080/13608746.2022.2159625 |url=https://doi.org/10.1080/13608746.2022.2159625 |access-date=2026-04-13 |language=en }}</ref><ref name="dona">{{cite journal |last=Donà |first=Alessia |date=2022 |title=The rise of the Radical Right in Italy: the case of Fratelli d'Italia |journal=Journal of Modern Italian Studies |volume=27 |issue=5 |pages=775–794 |doi=10.1080/1354571X.2022.2113216 |url=https://doi.org/10.1080/1354571X.2022.2113216 |access-date=2026-04-13 |language=en }}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Brothers-of-Italy |title=Brothers of Italy |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Selia kombëtare e partisë ndodhet në Via della Scrofa 39, në [[Romë]]. Organizata rinore e saj është [[Rinia Kombëtare (Itali)|Rinia Kombëtare]].<ref name="sede" /><ref name="gn" /> Në organet drejtuese të partisë, Giorgia Meloni paraqitet si presidente kombëtare. Në ekzekutivin kombëtar bëjnë pjesë gjithashtu, ndër të tjerë, Ignazio La Russa si president i Asamblesë Kombëtare, Edmondo Cirielli si koordinator i drejtimit kombëtar, Galeazzo Bignami si capogruppo në Dhomën e Deputetëve, Lucio Malan si capogruppo në Senat dhe Carlo Fidanza si capodelegacion në Parlamentin Evropian.<ref name="esecutivo">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/esecutivo-nazionale-2/ |title=Esecutivo |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] FdI ka 117 deputetë në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe 63 senatorë në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]]. Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] partia përfaqësohet nga 24 eurodeputetë.<ref name="camera" /><ref name="senato" /><ref name="eurodeputati" /> == Shiko edhe == * [[Giorgia Meloni]] * [[Koalicioni i qendrës së djathtë]] * [[Partia e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë]] * [[Konservatorët dhe Reformistët Evropianë]] * [[Politika e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Itali]] [[Kategoria:Parti të krahut të djathtë]] [[Kategoria:Të themeluara më 2012]] m66cdhcp1wtb0xzzjkbzcsdhtaclm18 2940665 2940661 2026-04-13T09:36:32Z Shqiperia2000 65435 /* Referime */ 2940665 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Vëllezërit e Italisë | native_name = Fratelli d'Italia | logo = Sede Fratelli d'Italia Comiso.jpg | abbreviation = FdI | colorcode = #00008B | foundation = {{start date and age|2012|12|21|df=y}} | founder = {{ubl|[[Giorgia Meloni]]|[[Ignazio La Russa]]|[[Guido Crosetto]]}} | split = [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]] | president = [[Giorgia Meloni]]<ref name="presidente">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/deputato/giorgia-meloni/ |title=Giorgia Meloni |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Via della Scrofa 39, [[Romë]]<ref name="sede">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/la-nostra-sede/ |title=La nostra sede |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = [[Rinia Kombëtare (Itali)|Rinia Kombëtare]]<ref name="gn">{{cite web |url=https://www.gioventunazionale.it/ |title=Gioventù Nazionale – Sito ufficiale |website=Gioventù Nazionale |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = {{ubl|[[Konservatizmi|Konservatizmi kombëtar]]|[[Popullizmi|Populizmi i djathtë]]}} | position = [[Politika e djathtë|Krahu i djathtë]] | national = Koalicioni i qendrës së djathtë | european = [[Partia e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë]] | europarl = [[Konservatorët dhe Reformistët Evropianë|ECR]] | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|117|400|#00008B}}<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/217?idlegislatura=19&shadow_gruppi_parlamentari=4133 |title=Composizione del gruppo Fratelli d'Italia |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|63|205|#00008B}}<ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/gruppi-parlamentari/riepilogo-della-composizione |title=Riepilogo della composizione dei gruppi parlamentari |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats3_title = Eurodeputetët | seats3 = {{composition bar|24|720|#00008B}}<ref name="eurodeputati">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/deputati-europei/ |title=Deputati Europei |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|fratelli-italia.it}} | country = Italia }} '''Vëllezërit e Italisë''' (italisht: ''Fratelli d'Italia''; shkurt. '''FdI''') është një parti politike italiane e [[Politika e djathtë|djathtë]], e themeluar më 21 dhjetor 2012 nga [[Giorgia Meloni]], [[Ignazio La Russa]] dhe [[Guido Crosetto]], pas një ndarjeje nga [[Popolo della libertà|Popolo della Libertà]]. Presidentja e partisë është Giorgia Meloni.<ref name="presidente" /><ref name="sede" /> Partia bën pjesë në koalicionin italian të qendrës së djathtë. Në nivel evropian ajo është e lidhur me [[Partia e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë|Partinë e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë]], ndërsa eurodeputetët e saj bëjnë pjesë në grupin [[Konservatorët dhe Reformistët Evropianë|ECR]] në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]].<ref name="ecrgroup">{{cite web |url=https://ecrgroup.eu/ecr/party/brothers_of_italy |title=Brothers of Italy |website=ECR Group |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> == Historia == Partia u krijua në fund të vitit 2012, në një fazë krize dhe riorganizimi të qendrës së djathtë italiane. Në vitet e para ajo u paraqit si trashëgimtare e një pjese të traditës së djathtë kombëtare italiane dhe u konsolidua gradualisht nën udhëheqjen e Giorgia Melonit, e cila u bë presidente e partisë në vitin 2014.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/fratelli-d-italia/ |title=Fratelli d'Italia |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="presidente" /> Në [[Zgjedhjet e përgjithshme italiane 2022|zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2022]] FdI u bë forca kryesore e koalicionit të qendrës së djathtë. Pas kësaj fitoreje, Giorgia Meloni formoi qeverinë e saj dhe u bë kryeministrja e parë grua në historinë e Italisë republikane.<ref name="governo">{{cite web |url=https://www.governo.it/en/governo/meloni/president-council-ministers/giorgia-meloni |title=Giorgia Meloni |website=Governo italiano |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 partia forcoi më tej përfaqësimin e saj në Parlamentin Evropian dhe aktualisht ka 24 eurodeputetë.<ref name="eurodeputati" /> == Profili politik == FdI e paraqet veten si një forcë konservatore dhe patriotike. Në dokumentet e saj politike dhe në programin për zgjedhjet evropiane të vitit 2024 ajo thekson sovranitetin kombëtar, mbrojtjen e identitetit kulturor evropian, subsidiaritetin, familjen dhe një vizion konfederal të Evropës, në kundërvënie me modelet federale më të thelluara.<ref name="programi">{{cite web |url=https://cdn.pagellapolitica.it/wp-content/uploads/2024/05/programma-europee-fratelli-italia.pdf |title=Programma Europee 2024 |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Në literaturën akademike dhe në analizat politike partia është përshkruar në mënyra të ndryshme, mes të cilave si forcë nacional-konservatore dhe populiste e djathtë; në disa raste është lidhur edhe me trashëgiminë post-fashiste të së djathtës italiane.<ref name="baldini">{{cite journal |last1=Baldini |first1=Gianfranco |last2=Tronconi |first2=Filippo |last3=Angelucci |first3=Davide |date=2023-01-10 |title=Yet Another Populist Party? Understanding the Rise of Brothers of Italy |journal=South European Society and Politics |pages=1–21 |doi=10.1080/13608746.2022.2159625 |url=https://doi.org/10.1080/13608746.2022.2159625 |access-date=2026-04-13 |language=en }}</ref><ref name="dona">{{cite journal |last=Donà |first=Alessia |date=2022 |title=The rise of the Radical Right in Italy: the case of Fratelli d'Italia |journal=Journal of Modern Italian Studies |volume=27 |issue=5 |pages=775–794 |doi=10.1080/1354571X.2022.2113216 |url=https://doi.org/10.1080/1354571X.2022.2113216 |access-date=2026-04-13 |language=en }}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Brothers-of-Italy |title=Brothers of Italy |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> == Organizimi == Selia kombëtare e partisë ndodhet në Via della Scrofa 39, në [[Romë]]. Organizata rinore e saj është [[Rinia Kombëtare (Itali)|Rinia Kombëtare]].<ref name="sede" /><ref name="gn" /> Në organet drejtuese të partisë, Giorgia Meloni paraqitet si presidente kombëtare. Në ekzekutivin kombëtar bëjnë pjesë gjithashtu, ndër të tjerë, Ignazio La Russa si president i Asamblesë Kombëtare, Edmondo Cirielli si koordinator i drejtimit kombëtar, Galeazzo Bignami si capogruppo në Dhomën e Deputetëve, Lucio Malan si capogruppo në Senat dhe Carlo Fidanza si capodelegacion në Parlamentin Evropian.<ref name="esecutivo">{{cite web |url=https://www.fratelli-italia.it/esecutivo-nazionale-2/ |title=Esecutivo |website=Fratelli d'Italia |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Përfaqësimi institucional == Në [[Legjislatura e 19-të e Italisë|legjislaturën e 19-të]] FdI ka 117 deputetë në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] dhe 63 senatorë në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]]. Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] partia përfaqësohet nga 24 eurodeputetë.<ref name="camera" /><ref name="senato" /><ref name="eurodeputati" /> == Shiko edhe == * [[Giorgia Meloni]] * [[Koalicioni i qendrës së djathtë]] * [[Partia e Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë]] * [[Konservatorët dhe Reformistët Evropianë]] * [[Politika e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Italia]] j6ks3dyij4rr7frp56upr9p8tw8cg37 0 336270 2940671 2568280 2026-04-13T10:01:11Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 2940671 wikitext text/x-wiki {{për përmirësim}}'''Nikollë Skana inxhinieri që sfidoi diktaturën''' : monografi, me autor Mark Gj. Zefi, bashkëpunoi Fran Gjoci, red. Ndue Dedaj. Botuar në Tiranë në vitin 2019 nga "Geer". Libri ka 184 faqe. ISBN 9789928076427 Shënime: Inxhinierë, biografia, persekutimi politik. [[Kategoria:Libra shqip]] [[Kategoria:Libra]] [[Kategoria:Libra të botuar në 2019]] amy2ivq0fbtvrgu9iuheaukufrq5vta 0 336271 2940670 2568281 2026-04-13T10:01:01Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 2940670 wikitext text/x-wiki {{për përmirësim}}'''Shko vetë te burimi''' : publicistikë, me autor Prengë Pepa, red. Ndue dedaj. Botuar në Tiranë në vitin 2015 nga "Enja". Libri ka 200 faqe dhe me fotografi me ngjyra. ISBN 9789928432810 Shënime: Bletë, rritja, shkrime, korrespondenca për shtypin. [[Kategoria:Libra shqip]] [[Kategoria:Libra]] [[Kategoria:Libra të botuar në 2015]] cpneneww4ox1kqmnpfwqh164lphwepo 0 336272 2940669 2568282 2026-04-13T09:59:55Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 2940669 wikitext text/x-wiki {{për përmirësim}}'''Mjegullat e gjenezës''' : poezi, me autor Ndue Dedaj. Botuar në Tiranë në vitin 2020 nga "Geer". Libri ka 152 faqe. ISBN 9789928076694 Shënime: Letërsia shqipe, poezia. [[Kategoria:Libra shqip]] [[Kategoria:Libra]] [[Kategoria:Libra të botuar në 2020]] hnxpv4pq42cxuf1me3gs1n4pv5ech7e 0 336273 2940668 2568283 2026-04-13T09:54:08Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 2940668 wikitext text/x-wiki {{për përmirësim}}'''Treni nuk të pret''' : publicistikë, me autor Prengë Pepa, red. Ndue Dedaj. Botuar në Tiranë në vitin 2020 nga "Emal". Libri ka 142 faqe dhe me foto. ISBN 9789928046468 Shënime: Bletë, rritja, kujtime. [[Kategoria:Libra shqip]] [[Kategoria:Libra]] [[Kategoria:Libra të botuar në 2020]] jqfjolla674u29adu1jnpyidrejpn9p 1 337419 2940331 2572961 2026-04-12T12:28:16Z Mitrovica02 128863 Mitrovica02 zhvendosi faqen [[Diskutim:São Paulo]] te [[Diskutim:Sao Paulo]] 2572961 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[São Paulo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2572960 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111002093725/http://www.legifrance.gouv.fr/jopdf/common/jo_pdf.jsp?numJO=0&dateJO=20080924&numTexte=91&pageDebut=14818&pageFin=14825 për lidhjen http://www.legifrance.gouv.fr/jopdf/common/jo_pdf.jsp?numJO=0&dateJO=20080924&numTexte=91&pageDebut=14818&pageFin=14825. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 korrik 2023 07:42 (CEST) mw0vrjxb4mrpb0y8j6aabix6z76ofcf 3 349366 2940444 2920443 2026-04-12T20:17:39Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Kur rruga përkulet... Rrëfimet e një karvani cigan */ 2940444 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Violett 2024}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 19 janar 2024 21:57 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lusi Rie]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652332|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lusi Rie]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20mars%202024,%2013:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 mars 2024 14:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mari-Luiza von Motesicki]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652344|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mari-Luiza von Motesicki]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20mars%202024,%2014:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 mars 2024 15:00 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pylli i Bregenzit]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2654603|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pylli i Bregenzit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20prill%202024,%2014:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 prill 2024 16:58 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Françeskanët e Rotes]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2658220|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Françeskanët e Rotes]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20prill%202024,%2014:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 prill 2024 16:54 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Françeskanët e Rotes]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2658220|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Françeskanët e Rotes]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20prill%202024,%2014:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 prill 2024 16:54 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bernardo Bader]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2661794|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bernardo Bader]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20maj%202024,%2011:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 maj 2024 13:59 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Johana Dohnal]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2661797|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Johana Dohnal]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20maj%202024,%2012:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 maj 2024 14:10 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teatri i Dramës Hrachya Ghaplanyan]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2663896|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teatri i Dramës Hrachya Ghaplanyan]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202024,%2014:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2024 16:25 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kisha e Shën Narekut]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2665084|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kisha e Shën Narekut]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20maj%202024,%2013:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 maj 2024 15:47 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Manastiri i Hogevankut]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2665567|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Manastiri i Hogevankut]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20maj%202024,%2013:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 maj 2024 15:38 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tatimi në Armeni]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2665570|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tatimi në Armeni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20maj%202024,%2014:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 maj 2024 16:00 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Zari Elmasian]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2666088|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Zari Elmasian]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20maj%202024,%2013:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 maj 2024 15:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Umai]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2774286|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Umai]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20mars%202025,%2015:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 mars 2025 16:38 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatiha Aitova]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2784232|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatiha Aitova]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20prill%202025,%2014:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 prill 2025 16:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Travestizmi (identiteti gjinor)]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2795090|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Travestizmi (identiteti gjinor)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20maj%202025,%2011:43)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 maj 2025 13:43 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Transeksual]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2797416|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Transeksual]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20maj%202025,%2011:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 maj 2025 13:49 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Holokausti i romëve]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2919582|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Holokausti i romëve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20prill%202026,%2011:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:10 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Johan Trollman]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2920421|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Johan Trollman]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20prill%202026,%2020:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 prill 2026 22:38 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kur rruga përkulet... Rrëfimet e një karvani cigan]]'' == Përshëndetje, Violett 2024! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2940435|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kur rruga përkulet... Rrëfimet e një karvani cigan]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20prill%202026,%2020:17)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 prill 2026 22:17 (CEST) ix5n4283diztlxvz4246ammxeu6kg4m 0 353485 2940322 2935996 2026-04-12T12:17:16Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2940322 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Севастопольська бухта.gif|parapamje|Harta e [[Gjiri i Sevastopolit|Gjirit të Sevastopolit]].]] '''Baza Detare e Sevastopolit'''<ref>{{Cite web |date=2024-04-11 |title=Sevastopol {{!}} Ukraine, History, Map, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Sevastopol |access-date=2024-04-16 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ([[rusisht]]: ''Sevastopolʹskajavoenno-morskaja baza''; [[ukrainisht]]: ''Sevastopolʹsʹkavіjsʹkovo-morsʹka baza'') është një [[Baza detare|bazë detare]] e pushtuar e vendosur në [[Sevastopoli|Sevastopol]], në gadishullin e diskutueshëm të [[Krimea|Krimesë]]. Baza përdoret nga [[Marina Ruse]] dhe është baza kryesore e [[Flota Ruse e Detit të Zi|Flotës së Detit të Zi]].<ref>{{Cite web |date=2023-08-04 |title=Why Sevastopol is Important to the Russian Black Sea Fleet - Center for Maritime Strategy |url=https://centerformaritimestrategy.org/publications/why-sevastopol-matters-to-the-russian-black-sea-fleet/ |access-date=2024-04-16 |language=en-US}}</ref> Ndërkombëtarisht njihet si tokë ukrainase nën pushtimin rus.<ref>{{Cite news |title=Sevastopol Naval Base |language=en |work=Military Wiki |url=https://military-history.fandom.com/wiki/Sevastopol_Naval_Base |access-date=2024-04-16}}</ref> == Gjeografia == Baza Detare e Sevastopolit është pothuajse plotësisht e vendosur brenda territorit administrativ të Sevastopolit. Ajo ka disa shtretër të vendosura në disa gjire të Sevastopolit - Severnaya (rusisht: Severnaja buhta; ukrainisht: Pіvnіčna buhta), Yuzhnaya (rusisht: Južnaja buhta; ukrainisht: Pіvdenna buhta), Karantinnaya (rusisht: Karantinnaja buhta dhe ukrainisht: Karantinnaja buhtah); dhe të tjera. == Shiko edhe == * [[Sevastopoli]] * [[Flota Ruse e Detit të Zi]] * [[Marina Ruse]] == Referime == [[Kategoria:Ndërtesa dhe struktura në Sevastopol]] [[Kategoria:Instalime ushtarake në Sevastopol]] [[Kategoria:Instalime ushtarake të Rusisë në vende të tjera]] [[Kategoria:Sevastopol]] 8scqt4o8g2scxlcifyuku6gt3znesoh 0 354708 2940576 2811230 2026-04-13T08:10:41Z Mitrovica02 128863 /* Linqe te jashtme */ 2940576 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Khvicha Kvaratskhelia | image = Kvaratskhelia asse psg 2425.png | caption = Kvaratskhelia me [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në 2025 | full_name = Khvicha Kvaratskhelia<ref>{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce233/pdf/SquadLists-English.pdf |title=Squad List: FIFA Club World Cup 2025: Paris Saint-Germain (FRA) |publisher=FIFA |language=en |page=26 |date=16 qershor 2025 |access-date=16 qershor 2025}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|12|2|2001|df=yes}}<ref>{{Cite web |publisher=UEFA |language=en |title=Khvicha Kvaratskhelia {{!}} Georgia |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/players/250101808--khvicha-kvaratskhelia/ |access-date=21 mars 2024}}</ref> | birth_place = [[Tbilisi]], Gjeorgi | height = 1.83 m<ref name="soccerway"/><ref name="wf"/> | currentclub = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | clubnumber = 7 | position = [[Sulmuesi (futboll)|Anësor]] | youthyears1 = 2012–2017 | youthclubs1 = [[FC Dinamo Tbilisi|Dinamo Tbilisi]] | years1 = 2017–2018 | clubs1 = [[FC Dinamo Tbilisi|Dinamo Tbilisi]] | caps1 = 4 | goals1 = 1 | years2 = 2018–2019 | clubs2 = [[FC Rustavi|Rustavi]] | caps2 = 18 | goals2 = 3 | years3 = 2019 | clubs3 = → [[FC Lokomotiv Moskva|Lokomotiv Moskva]] (huazim) | caps3 = 7 | goals3 = 1 | years4 = 2019–2022 | clubs4 = [[FC Rubin Kazan|Rubin Kazan]] | caps4 = 69 | goals4 = 9 | years5 = 2022 | clubs5 = [[FC Dinamo Batumi|Dinamo Batumi]] | caps5 = 11 | goals5 = 8 | years6 = 2022–2025 | clubs6 = [[S.S.C. Napoli|Napoli]] | caps6 = 85 | goals6 = 28 | years7 = 2025– | clubs7 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | caps7 = 14 | goals7 = 4 | nationalyears1 = 2016–2018 | nationalteam1 = [[Kombëtarja gjeorgjiane nën-17 e futbollit|Gjeorgjia U17]] | nationalcaps1 = 28 | nationalgoals1 = 15 | nationalyears2 = 2018 | nationalteam2 = [[Kombëtarja gjeorgjiane nën-18 e futbollit|Gjeorgjia U18]] | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2017–2019 | nationalteam3 = [[Kombëtarja gjeorgjiane nën-19 e futbollit|Gjeorgjia U19]] | nationalcaps3 = 9 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2019 | nationalteam4 = [[Kombëtarja gjeorgjiane nën-21 e futbollit|Gjeorgjia U21]] | nationalcaps4 = 2 | nationalgoals4 = 1 | nationalyears5 = 2019– | nationalteam5 = [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjia]] | nationalcaps5 = 41 | nationalgoals5 = 18 | club-update = 20:51, 17 maj 2025 (UTC) | nationalteam-update = 15:54, 23 mars 2025 (UTC) }} '''Khvicha Kvaratskhelia''' ([[Gjuha gjeorgjeze|Gjeorgjisht]]: ხვიჩა კვარაცხელია; lindur më 13 shkurt 2001) është një [[futbolli]]st profesionist gjeorgjian i cili luan si [[Sulmuesi (futboll)|anësor]] për klubin francez [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] dhe [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|kombëtaren gjeorgjiane]]. Ai konsiderohet si një nga anësorët më të mirë në botë dhe një nga lojtarët gjeorgjian më të mirë të të gjitha kohërave.<ref>{{cite web|url=https://georgiatoday.ge/khvicha-kvaratskhelia-among-the-best-players-of-the-year-at-ballon-dor-awards/|title=Khvicha Kvaratskhelia among the best players of the year at Ballon d'Or Awards|publisher=Georgia Today|language=en|date=31 tetor 2023}}</ref><ref>{{cite web|author1=Marcus Christenson|author2=Pamela Duncan|author3=Steven Bloor|author4=Garry Blight|date=20 dhjetor 2024|title=The 100 best male footballers in the world 2024 |url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2024/dec/17/the-100-best-male-footballers-in-the-world-2024|access-date=11 maj 2025|publisher=The Guardian|language=en|issn=0261-3077}}</ref> == Karriera në klub == === Karriera e hershme === Kvaratskhelia filloi karrierën e tij si senior duke vijuar sistemin e rinjëve, duke filluar në Dinamo Tbilisi në vitin 2017. Debutimi i tij si senior erdh kundër Kolkheti-1913 Poti, duke hyrë në fushë si zëvëndësues në minutën e 62-të, në një barazim 1-1 më 29 shtator 2017. Në total, Kvaratskhelia bëri 5 paraqitje në të gjitha garat për Dinamo Tbilisi, duke shënues parathënë e tij të parë në një fitore 1-0 larg Shukura Kobuleti më 19 nëntor 2017. Në shkallë të performancës së tij për skuadrën e rinj kombëtare të Gjeorgjisë, Kvaratskhelia u bë fituesi i parë i medaljes ari Aleksandre Chivadze në vitin 2017, një çmim i vitit që i takon Federatës së Futbollit të Gjeorgjisë për lojtarë të talentuar të rinj. Viti tjetër, ai mori një medalje argjend për paraqitjet e tij për skuadrën e rinj kombëtare të Gjeorgjisë. Në mars 2018, Kvaratskhelia u largua nga Dinamo Tbilisi për shkak të një kontrate në dispute dhe pastaj nënshkrua me Rustavin si transferi i lirë. Në maj 2018, Kvaratskhelia u bë subjekti i interesit të Bayern Munich,ampionit gjerman, dhe ishte pranë për një takim 0–0 kundër Sevillas në fazën e gjysmëfinaleve të UEFA Champions League. Në sezonin 2018 të Erovnuli Liga, Kvaratskhelia shënuit tre gola në 18 paraqitje për Rustavin. Në vitin 2018, Gazeta The Guardian e emëroi Kvaratskhelia ndër 60 lojtarët më të mirë të rinj në botë. [[Skeda:Khvicha_Kvaratskhelia_2019.jpg|majtas|parapamje| Kvaratskhelia duke luajtur për Lokomotiv Moskë në 2019]] Më 15 shkurt 2019, Kvaratskhelia u bashkua klubit të Rusisë Premier League (RPL) Lokomotiv Moskë për mënjanim. Ai bëri debutimin e tij në ligë më 10 mars si zëvendësues i 86 minutës për Jefferson Farfán kundër Anzhit Makhachkala. Më 1 korrik, Lokomotiv Moskë njoftoi se Kvaratskhelia kishte lënë klubin pasi mënjanimi i tij kishte mbaruar. Pas humbjes së Kvaratskhelia, trajneri i Lokomotiv Moskë, Yuri Semin, tha se ai ishte shumë i pikëlluar pasi nuk kishte arritur të paktosh një transferim të përhershëm me Kvaratskhelia, duke e shikuar atë si një talent i shumtë. === Rubin Kazan === Më 6 korrik 2019, Kvaratskhelia nënshkroi një marrëveshje pesë-vjeçare me Rubin Kazan. Ai luajti ndeshjen e tij të parë më 15 korrik kundër klubit të tij të mëparshëm Lokomotiv, duke vënë në shënj në gjysmën e dytë dhe shënoi barazuesin në një ndeshje 1-1. Kvaratskhelia u emërua si lojtari i miret të ndeshjes nga fansat e Rubin-it në faqen zyrtare të klubit. Në përgjithësi, blerja e tij u falenderua nga disa kanale media të Rusisë si sukses i tranferimit më i madh për Rubin, të cilën shihet vlerën e tij në treg të rritur 5 herë në një sezon vetëm midis qershorit 2019 dhe qershorit 2020. Në bazë të votave të mbështetësve të Rubin-it, Kvaratskhelia fitoi nominimin e Lojtari të Muajit për katër herë në sezonin 2020-21, nëgjithmonë në gusht, shtator, tetor dhe maj. Në fillim të vitit 2021, L'Equipe publikoi një listë të 50 lojtarëve më të mirë të lindur në shekullin 21-të, duke përfshirë Kvaratskhelia si lojtari i vetëm nga RPL për të cilën u nënshkua. === Dinamo Batumi === Më 7 mars 2022, FIFA njoftoi se, për shkak të hyrjes së Rusisë në Ukrainën, lojtarët e huaj në Rusi mund të pengonin unilateralisht kontratat e tyre deri më 30 qershor dhe të zhvillonin në klube jashtë Rusisë deri në datën e njëjtit. Më 24 mars 2022, Rubin Kazan njoftoi se kontrata e Kvaratskhelia kishte pushuar. Në të njëjtin ditë, ai u bashkua me Dinamo Batumi të Gjeorgjisë. Kvaratskhelia mori pjesë në 11 ndeshje të ligës me Dinamo Batumi, duke shënuar gjashtë herë dhe ofrore dy asiste. Erovnuli Liga e cilësoi atë si lojtari më i mirë i njëjtit rundi të sezonit, i cili u përpoq me kohën mes prillit dhe korrikut. === Napoli === Më 1 korrik 2022, Napoli i Serie A e konfirmoi nënshkrimin e Kvaratskhelia për një marrëveshje deri në 2027 nga Dinamo Batumi për një pagesë të raportuar prej €10-12 milion. Debuti i Kvaratskhelia në klub erdhi më 15 gusht, në ndeshjen e parë të Serie A kundër Hellas Verona; ai shënoi dhe asistoi në fitoren 5-2. Ai shënoi dy herë në ndeshjen e ardhshme kundër Monza më 21 gusht, duke regjistruar shënuesin e parë të Serie A në fitoren 4-0. Pas këtyre ndeshjeve, Kvaratskhelia u rendit në listën e mbledhjes së Serie A, duke bërë që të jetë lojtari i parë në historinë e Napoli që shënronte tre gol në dy ndeshje hapësirat. Si pjesë e kësaj performancë, ai u emru Lojtari i Muajit të Serie A në gusht 2022. [[Skeda:Khvicha_kvaratskhelia_napoli.jpg|djathtas|parapamje| Kvaratskhelia duke luajtur për Napolin në 2023]] Më 4 tetor, ai shënoi golin e tij të parë në Champions League në fitoren 6-1 jashtë fusnë kundër Ajax. Me një gol dhe një asistim në ndeshjen e kthjellës së javës tjetër, Kvaratskhelia u emru Lojtari i Ndeshjes dhe u përfshir në skuadrën e javës të Champions League. Me tre gola dhe një asistim në gjithë muajin shkurt 2023, Kvaratskhelia u emru Lojtari i Muajit të Serie A për herë të dyta, duke bërë që të jetë lojtari i parë që të fitojë këtë çmim në një sezon. Muaji tjetër i bringoi për të më shumë vlera kur ai mori çmimin e Lojtari të Muajit të Serie A për herë të dyta, një çmim të ngjashëm nga Federata e Futbollistëve Italian dhe çmimet Gol i Muajit dhe Gol i Sezonit të Serie A për një stunner të shënuesit në fitoren 2-0 kundër Atalantës më 11 mars. Më 4 maj, pas një barazimi 1-1 kundër Udineses, Napoli u konfirmua si kampion i Serie A për herë të parë në 33 vjet. Ai përfundoi sezonin e saj si furnizuesi i parë i asistimit me 10 asistime dhe shënoi 12 gola, duke u dekoruar me çmimin e Lojtari të MVP të Serie A në fund të sezonit, dhe Çmimi i Lojtarit të Ri i Champions League në fillim të sezonit. Më 27 shtator 2023, Kvaratskhelia hyri në listën e golashënuesve në fitoren 4-1 të Napolit kundër Udineses, duke ndërmjetësuar zanafillën e gjashtë muajsh të kohës. == Karriera ndërkombëtare == Kvaratskhelia nisi debutues në skuadrën kombëtare të Gjeorgjisë më 7 qershor 2019, si titullar në një ndeshje kualifikuese Euro 2020 kundër Gibraltari. Më 14 tetor 2020, ai shënoi golin e parë të tij në nivelin senior në një barazim 1-1 në Ligën e Kombeve të UEFA-s kundër Maqedonisë së Veriut. Më 28 mars 2021, Kvaratskhelia shënoi kundër Spanjës, pasardhur nga një gol tjetër tre ditë më vonë kundër Greqisë. Më 11 nëntor 2021, Kvaratskhelia i shkoi dy golashënuesit ndihmën për Gjeorgjinë të fitonte kundër Suedisë. Ai shënoi tre herë në katër ndeshjet e faza të parë të Ligës së Kombeve 2022-23, dhe u shpall më i mirë në dy nominacionet, përfshirë edhe atë në renditjen e përgjithshme. Në dy ndeshjet e mbetura të rinjve të dhjetorit, Kvaratskhelia shtoi dy gola më, duke bërë që të jetë lojtari më i produktiv në kampionat, megjithatë, Whoscored.com e emërtoi si anëtar në XI-t e mrekullueshme në qershor dhe tetor, dhe i dha nivelin më të lartë të caktimit sezonale (8.2) mes lojtarëve të skuadrave të Grupit C. Në pragjë të dhjetorit të 2023, Kvaratskhelia shtoi pesë gola më në listën e tij dhe u bë lojtari i parë ndër Krijuesit që shënoi në katër ndeshje të njohura rresht. == Jeta personale == Khvicha është biri i ish-lojtari ndërkombëtar azër Badri Kvaratskhelia. Ai ka dy vëllezër, ndërsa vëllezëri i tij më vogël, Tornike (lindur në 2010), gjithashtu luajnë futbol. Ai ka marrë njohjen "Kvaradona" pas legendës së Napoli Diego Maradona, me të dytët që kanë stilin e luajtjes të ngjashme. Në gusht të vitit 2022, Kvaratskhelia duke qenë në një intervistë, shpalli se ishte dashuruar me Nitsa Tavadze, një studente në Universitetin e Shkencave Medicale, për një vit. Ceremonia e martesës së tyre u zhvillua në manastirin e Samtavros në Mtskheta në tetor të vitit 2023. == Statistikat e karrierës == {{Përditësuar|match played 11 May 2024}}<ref name="wf">{{WorldFootball.net|khvicha-kvaratskhelia}}</ref><ref name="soccerway"/> === Ndërkombëtare === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Paraqitjet dhe golat sipas kombëtares dhe vitit ! skuadra kombëtare ! viti ! Aplikacionet ! Golat |- | rowspan="6" | [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjia]] | 2019 | 1 | 0 |- | 2020 | 4 | 1 |- | 2021 | 7 | 4 |- | 2022 | 7 | 5 |- | 2023 | 9 | 5 |- | 2024 | 1 | 0 |- ! colspan="2" | Total ! 29 ! 15 |} : ''Rezultatet dhe rezultatet renditin së pari numrin e golave të Gjeorgjisë, kolona e rezultateve tregon rezultatin pas çdo gol të Kvaratskhelia.'' {| class="wikitable sortable" |+List of international goals scored by Khvicha Kvaratskhelia ! scope="col" |No. ! scope="col" |Date ! scope="col" |Venue ! scope="col" |Opponent ! scope="col" |Score ! scope="col" |Result ! scope="col" |Competition |- | align="center" |1 |14 October 2020 |[[Arena Toshe Proeski|Toše Proeski Arena]], [[Shkupi|Skopje]], North Macedonia |{{Fb|MKD}} | align="center" |'''1'''–0 | align="center" |1–1 |[[UEFA Liga e Kombeve 2020–21 Liga C|2020–21 UEFA Nations League C]] |- | align="center" |2 |28 March 2021 |[[Boris Paichadze Dinamo Arena]], [[Tbilisi]], Georgia |{{Fb|ESP}} | align="center" |'''1'''–0 | align="center" |1–2 | rowspan="4" |2022 FIFA World Cup qualification |- | align="center" |3 |31 March 2021 |Toumba Stadium, [[Selaniku|Thessaloniki]], Greece |{{Fb|GRE}} | align="center" |'''1'''–1 | align="center" |1–1 |- | align="center" |4 | rowspan="2" |11 November 2021 | rowspan="2" |[[Adjarabet Arena|Batumi Stadium]], [[Batumi]], Georgia | rowspan="2" |{{Fb|SWE}} | align="center" |'''1'''–0 | rowspan="2" align="center" |2–0 |- | align="center" |5 | align="center" |'''2'''–0 |- | align="center" |6 |2 June 2022 |[[Boris Paichadze Dinamo Arena]], [[Tbilisi]], Georgia |{{Fb|GIB}} | align="center" |'''1'''–0 | align="center" |4–0 | rowspan="5" |2022–23 UEFA Nations League C |- | align="center" |7 |5 June 2022 |Huvepharma Arena, Razgrad, Bulgaria |{{Fb|BUL}} | align="center" |'''4'''–1 | align="center" |5–2 |- | align="center" |8 |9 June 2022 |[[Arena Toshe Proeski|Toše Proeski Arena]], [[Shkupi|Skopje]], North Macedonia |{{Fb|MKD}} | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |3–0 |- | align="center" |9 |23 September 2022 |[[Boris Paichadze Dinamo Arena]], [[Tbilisi]], Georgia |{{Fb|MKD}} | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |2–0 |- | align="center" |10 |26 September 2022 |Victoria Stadium, Gibraltar |{{Fb|GIB}} | align="center" |'''1'''–0 | align="center" |2–1 |- | align="center" |11 |12 October 2023 |Mikheil Meskhi Stadium, Tbilisi, Georgia |{{Fb|THA}} | align="center" |'''8'''–0 | align="center" |8–0 |[[Ndeshje miqësore|Friendly]] |- | align="center" |12 |15 October 2023 |Mikheil Meskhi Stadium, Tbilisi, Georgia |{{Fb|CYP}} | align="center" |'''2'''–0 | align="center" |4–0 | rowspan="4" |UEFA Euro 2024 qualifying |- | align="center" |13 | rowspan="2" |16 November 2023 | rowspan="2" |Boris Paichadze Dinamo Arena, Tbilisi, Georgia | rowspan="2" |{{Fb|SCO}} | align="center" |'''1'''–0 | rowspan="2" align="center" |2–2 |- | align="center" |14 | align="center" |'''2'''–1 |- | align="center" |15 |19 November 2023 |José Zorrilla, [[Valladolid]], Spain |{{Fb|ESP}} | align="center" |'''1'''–1 | align="center" |1–3 |} == Nderimet == '''Lokomotiv Moskë''' * Kupa e Rusisë : 2018–19 <ref>{{Cite web |date=22 maj 2019 |title="Локомотив" – обладатель Олимп-Кубка России по футболу |trans-title=Lokomotiv is the winner of the Olimp-Russian Cup |url=https://rfs.ru/news/209808 |publisher=[[Russian Football Union]] |language=ru}}</ref> '''Napoli''' * [[Serie A|Seria A]] : 2022–23 <ref name="Champions">{{Cite web |date=4 maj 2023 |title=Napoli win Serie A for first time in 33 years |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/65488842 |access-date=4 maj 2023 |website=BBC Sport}}</ref> '''Individual''' * Lojtari i ri i sezonit në Premier League ruse : 2019–20, 2020–21 <ref>{{Cite web |date=26 maj 2021 |title=All individual award winners for RPL 2020/21 season |url=https://eng.premierliga.ru/news/rfpl/news_26652.html |publisher=[[Russian Premier League]]}}</ref> * Anësori i majtë i sezonit në Premier League ruse : 2020–21 <ref>{{Cite web |title=Итоги Исполкома РФС |url=https://rfs.ru/news/213999 |access-date=2023-01-14 |website=Российский футбольный союз |language=ru-RU}}</ref> * Futbollisti Gjeorgjian i Vitit : 2020, <ref>{{Cite web |date=29 dhjetor 2020 |title=საქართველოს საუკეთესო ფეხბურთელი ხვიჩა კვარაცხელია გახდა |url=https://www.worldsport.ge/ge/page/203642_gff-awards-2020-saqartvelos-sauketeso-fexburteli-xvicha-kvaracxelia-gaxda |website=worldsport.ge (in Georgian)}}</ref> 2021, <ref>{{Cite web |date=29 dhjetor 2021 |title=2021 წლის საუკეთესო ფეხბურთელი - ხვიჩა კვარაცხელია |url=https://www.crystalsport.ge/news/39264 |website=crystalsport.ge (in Georgian)}}</ref> 2022 <ref>{{Cite web |date=27 dhjetor 2022 |title=GFF-მა წლის საუკეთესო ფეხბურთელები დაასახელა |url=https://forbes.ge/gff-ma-tslis-sauketheso-phekhburthelebi-daasakhela/ |website=forbes.ge (in Georgian)}}</ref> * [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Champions League]] Lojtari i ri i sezonit: 2022–23 <ref>{{Cite news |date=11 qershor 2023 |title=Khvicha Kvaratskhelia named 2022/23 UEFA Champions League Young Player of the Season |work=UEFA.com |publisher=Union of European Football Associations |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0282-183b47355fb9-5778e4a7c37f-1000--young-player-of-the-season-kvaratskhelia/ |access-date=11 qershor 2023}}</ref> * Lojtari i muajit në Serie A : Gusht 2022, <ref>{{Cite news |date=9 shtator 2022 |title=Khvicha Kvaratskhelia EA Sports Player of the Month for August |publisher=Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/press/news/info/khvicha-kvaratskhelia-ea-sports-player-of-the-month-for-august-1 |url-status=dead |access-date=9 shtator 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220910170056/https://www.legaseriea.it/en/press/news/info/khvicha-kvaratskhelia-ea-sports-player-of-the-month-for-august-1 |archive-date=10 shtator 2022}}</ref> Shkurt 2023, <ref name="February POTM">{{Cite news |date=10 mars 2023 |title=Khvicha Kvaratskhelia EA Sports Player of the Month for February |publisher=Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/media/serie-a/the-ea-sports-player-of-the-month-feb |access-date=10 mars 2023}}</ref> Mars 2023 <ref>{{Cite news |date=30 mars 2023 |title=Khvicha Kvaratskhelia EA Sports Player of the Month for March |publisher=Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/media/serie-a/the-ea-sports-player-of-the-month-mar |access-date=30 mars 2023}}</ref> * Goli i muajit në Serie A : Mars 2023 <ref>{{Cite news |date=27 mars 2023 |title=Khvicha Kvaratskhelia Wins March's Goal of the Month Presented by Crypto.com |publisher=Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/media/serie-a/the-goal-of-the-month-by-crypto-com-march |access-date=29 mars 2023}}</ref> * Lojtari më i vlefshëm i Serisë A : 2022–23 <ref>{{Cite news |date=2 qershor 2023 |title=The MVP – Best Overall of Serie A 2022/2023 |publisher=Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/media/serie-a/the-mvp-best-overall-of-serie-a-2022-2023 |url-status=live |access-date=2 qershor 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230602163630/https://www.legaseriea.it/en/media/serie-a/the-mvp-best-overall-of-serie-a-2022-2023 |archive-date=2 qershor 2023}}</ref> * Skuadra e sezonit në Serie A: 2022–23 <ref>{{Cite news |date=7 qershor 2023 |title=EA Sports™ FIFA 23 Serie A Team of the Season |publisher=Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/media/serie-a/ea-sports-tm-fifa-23-serie-a-team-of-the-season-3 |access-date=7 qershor 2023}}</ref> * Ofruesi kryesor i asistencës në Serie A: 2022–23 <ref>{{Cite news |date=7 qershor 2023 |title=Most Assists Serie A |publisher=Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/serie-a/statistiche |access-date=7 qershor 2023}}</ref> * Goli i sezonit në Serie A: 2022–23 <ref>{{Cite news |date=23 qershor 2023 |title=The Goal of the Season by Crypto.com |publisher=Serie A |url=https://www.legaseriea.it/en/media/serie-a/the-goal-of-the-season-by-crypto-com |access-date=23 qershor 2023}}</ref> * Qëllimi i sezonit të Shoqatës së Futbollistëve Italianë : 2023 <ref>{{Cite web |date=4 dhjetor 2023 |title=Napoli, Spalletti and Kvaratskhelia collect hat-trick of AIC awards |url=https://football-italia.net/napoli-spalletti-and-kvaratskhelia-collect-hat-trick-of-aic-awards/ |access-date=5 dhjetor 2022 |website=Football Italia |language=it}}</ref> * Skuadra e Vitit në Serie A : 2022–23 <ref name="gala2023">{{Cite web |date=4 dhjetor 2023 |title=Gran Galà del Calcio: tutti i vincitori della serata LIVE |url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2023/12/04/gala-del-calcio-2023-premi-vincitori |access-date=5 dhjetor 2023 |website=Sky Sport |language=it}}</ref> == Referime == {{Reflist}} == Linqe te jashtme == * [https://sscnapoli.it/en/player-details/?id=20659 Khvicha Kvaratskhelia] në faqen e internetit të SSC Napoli * [https://www.uefa.com/uefanationsleague/teams/players/250101808--khvicha-kvaratskhelia/ Khvicha Kvaratskhelia] në [[UEFA]] * [https://www.rubin-kazan.ru/teams/rubin/players/hvicha-kvaratsheliya Khvicha Kvaratskhelia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201019114102/https://www.rubin-kazan.ru/teams/rubin/players/hvicha-kvaratsheliya |date=19 tetor 2020 }} në [[Rubin Kazan|FC Rubin Kazan]] [[Kategoria:Lindje 2001]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Sportistë nga Tbilisi]] [[Kategoria:Futbollistë gjeorgjianë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren gjeorgjiane]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Rubin Kazan]] [[Kategoria:Futbollistë në S.S.C. Napoli]] [[Kategoria:Futbollistë në Paris Saint-Germain F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier Ligën Ruse]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në Ligue 1]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Kampionëve]] jvtdqlk0cksj3735ob0h32uvb03myky 0 359422 2940662 2696229 2026-04-13T09:35:49Z Mitrovica02 128863 2940662 wikitext text/x-wiki '''Séverine Cornamusaz''' (lindur më 1975, në [[Lozana|Lausanne]], [[Zvicra|Zvicër]]) është një regjisore zvicerane. Në vitin 2009 filmi i saj i parë ''Cœur animal'' fitoi çmimin "Prix du cinéma suisse Filmi më i mirë" dhe "Aktori më i mirë" u fitua nga Antonio Buil, protagonist në këtë film. <ref>{{Cite web |last=Blaney |first=Martin |title=Animal Heart is surprise winner at Swiss Film Prizes |url=https://www.screendaily.com/-animal-heart-is-surprise-winner-at-swiss-film-prizes/5011565.article |access-date=8 mars 2019 |website=Screendaily.com}}</ref> <ref> Du - Issues 803-805 2010 -- Page 125 "Mit Severine Cornamusaz hat sich ein neues Talent gemeldet: Ihr Erstling Cceur animal ..."</ref> [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1975]] [[Kategoria:Njerëz nga Lozana]] dq4bi3c506hclx2eymrrpla0ek4b2o5 0 359656 2940651 2936529 2026-04-13T09:25:30Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2940651 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #06528c | writing color = #ffffff | clubname = Lausanne-Sport | image = FC_Lausanne-Sport logo.svg | upright = 0.6 | fullname = Football Club Lausanne-Sport | nickname = ''Les bleu et blanc'' (Blu dhe Bardhë) | founded = {{Start date and age|df=yes|1896}} | ground = [[Stade de la Tuilière]] | capacity = 12,544 | chrtitle = President | owner = [[INEOS]] | chairman = Leen Heemskerk | mgrtitle = Manager | manager = [[Ludovic Magnin]] | league = [[Super Liga Zvicerane]] | season = 2024/25 | position = 5. | website = http://www.lausanne-sport.ch | pattern_la1 = _lausanne2021h | pattern_b1 = _lausanne2021h | pattern_ra1 = _lausanne2021h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _lausanne2021a | pattern_b2 = _lausanne2021a | pattern_ra2 = _lausanne2021a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 562f82 | body2 = 562f82 | rightarm2 = 562f82 | shorts2 = 562f82 | socks2 = 562f82 }} '''Football Club Lausanne-Sport''' është një klub [[futbolli]] zviceran me qendër në [[Lozana|Lozanë]] në kantonin [[Kantoni Vaud|Vaud]] . E themeluar në vitin 1896, Lausanne Sport garon në [[Superliga e Zvicrës|Superligën Zvicerane]] të nivelit më të lartë pasi u promovua në sezonin 2022–23 Swiss Challenge League. Ata luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi në [[Stade de la Tuilière]] me kapacitet 12,544. Më parë, Lausanne Sport kishte luajtur në [[Stade Olympique de la Pontaise]], një stadium me 15,850 vende, i përdorur për [[Kampionati Botëror i Futbollit 1954|Kupën e Botës FIFA 1954]] . Ata luajtën në [[Superliga e Zvicrës|Kategorinë e Parë të Zvicrës]] midis viteve 1906 dhe 1931, 1932–2002, 2011–2014, 2016–2018, 2020–2022 dhe 2023–tani. Skuadra ka fituar shtatë tituj të ligës dhe nëntë herë [[Kupa e Zvicrës|Kupën e Zvicrës]]. == Historia == [[Skeda:Lausanne_Performance_Graph.png|parapamje|318x318px| Tabela e pozicioneve të tabelës FC Lausanne-Sport në sistemin e ligës zvicerane të futbollit]] === shekulli i 19-të === Klubi u themelua në vitin 1896 me emrin ''Montriond Lausanne''. Sidoqoftë, [[Klubi i Futbollit dhe Kriketit i Lozanës|Klubi i Futbollit dhe Kriketit të Lozanës]] u krijua në 1860, që besohet të jetë klubi më i vjetër i futbollit në kontinentin evropian nga disa historianë. === shekulli i 20-të === Klubi mori emrin Lausanne-Sports FC në vitin 1920 pasi seksioni i futbollit u bashkua me Club Hygiénique de Lausanne, një klub i edukimit fizik. Fundi i viteve 1950 dhe gjithë vitet 1960 ishin ndër kohët më të mira të klubit. LS fitoi Kupën e Zvicrës dy herë (1962 dhe 1964), humbi një finale shtesë të Kupës Zvicerane ndaj [[FC Basel|Baselit]] me humbje, fitoi kampionatin zviceran (1965) dhe ishte nënkampion katër herë (1961, 1962, 1963), si dhe në 1969 . Viti 1965 ishte viti i titullit të 7-të dhe të fundit të kampionatit zviceran. Ishte ndoshta më i suksesshmi, duke u dhënë protagonistëve të tij pseudonimin “Zotërinjtë e natës”, referencë për disa mbrëmje magjepsëse. Që nga ardhja e prozhektorëve në stadiumin e ri, ndeshjet janë zhvilluar kryesisht në mbrëmje, gjë që në atë kohë ishte një veçori unike. === shekulli 21 === Pas sezonit 2001–02, Lausanne-Sports zbriti nga Superliga për shkak se klubi nuk mori një licencë të nivelit të parë për sezonin 2002–03. Pas sezonit 2002–03 në divizionin e dytë, Lausanne-Sports FC u rrëzua përsëri për shkak të falimentimit. Ata u reformuan si FC Lausanne-Sport për sezonin 2003–04 dhe duhej të fillonin të luanin në nivelin e katërt. Skuadra u promovua në sezone radhazi nga divizioni i katërt pas sezonit 2003–04 dhe divizioni i tretë pas sezonit 2004–05. Pas gjashtë vitesh shtesë në nivelin e dytë të futbollit zviceran, klubi u promovua në [[Superliga e Zvicrës|Superligë]] për sezonin 2011–12 për një qëndrim për tre sezone përpara se të binte në kategorinë në vitin 2014. Pas dy sezonesh në nivelin e dytë, skuadra u promovua për një qëndrim dy-sezonal në divizionin e lartë në 2016 dhe i mbijetoi rënies në sezonin e tyre të parë përpara se të binte përsëri në nivelin e dytë përsëri në 2018. Tani disi si një klub yo-yo, skuadra u promovua përsëri në nivelin më të lartë në 2020. Lausanne-Sport u kualifikua në [[2010–11 UEFA Europa League|UEFA Europa League 2010–11]] pasi arritën në [[Kupa e Zvicrës 2009–10|finalen e Kupës së Zvicrës 2010]] kundër [[FC Basel|Baselit]] të kualifikuar në Champions League. Në Ligën e Evropës 2010–11, ndërsa luanin ende në Ligën Challenge të nivelit të dytë, ata bënë një tronditje duke arritur në fazën e grupeve duke mposhtur favoritët [[FC Lokomotiv Moskë|Lokomotiv Moskë]] gjatë rrugës. Lausanne-Sport zbriti në Swiss Challenge League në fund të sezonit [[Superliga e Zvicrës 2013–14|2013–14 të Superligës zvicerane]].<ref>{{Cite web |date=4 maj 2014 |title=Le FC Lausanne-Sport relégué |url=http://www.sfl.ch/fr/news/news/article/le-fc-lausanne-sport-relegue-rien-nest-fait-pour-le-titre-entre-bale-et-gc/ |access-date=28 nëntor 2016 |language=fr |archive-date=28 nëntor 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128133835/http://www.sfl.ch/fr/news/news/article/le-fc-lausanne-sport-relegue-rien-nest-fait-pour-le-titre-entre-bale-et-gc/ |url-status=dead }}</ref> Dy vjet më vonë, ata përfunduan të parët në [[2015–16 Swiss Challenge League|Swiss Challenge League 2015–16]], e cila i promovoi ata përsëri në nivelin më të lartë të futbollit zviceran për [[Superliga e Zvicrës 2016–17|sezonin 2016–17]].<ref>{{Cite web |date=5 maj 2016 |title=Lausanne accède à l'élite |url=http://www.sfl.ch/fr/news/news/article/chiasso-et-le-mont-font-recours-lausanne-accede-a-lelite/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128221207/http://www.sfl.ch/fr/news/news/article/chiasso-et-le-mont-font-recours-lausanne-accede-a-lelite/ |archive-date=28 nëntor 2016 |access-date=28 nëntor 2016 |language=fr}}</ref> Më 13 nëntor 2017, klubi u ble nga [[Ineos]], një kompani britanike petrokimike me bazë në Zvicër, në pronësi të [[Jim Ratcliffe]], personi më i pasur i vendit.<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Bill |date=13 nëntor 2017 |title=Chemicals giant Ineos buys Swiss football team |language=en |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-41969921 |access-date=9 qershor 2018}}</ref> Transferimi i parë nën pronësinë e re ishte ai i [[Enzo Fernández (futbollist, i lindur 1995)|Enzo Fernández]], djalit të [[Zinedine Zidane]].<ref>{{Cite news |date=1 janar 2018 |title=Enzo Zidane leaves Alaves for Lausanne revolution |language=en |work=FourFourTwo |url=https://www.fourfourtwo.com/news/enzo-zidane-leaves-alaves-lausanne-revolution |access-date=9 qershor 2018}}</ref> Megjithatë, sezoni përfundoi me rënie. Vëllai i Ratcliffe, Bob u bë president i klubit në Mars 2019.<ref>{{Cite news |date=22 mars 2019 |title=After buying Team Sky, Ineos makes change at Lausanne-Sport |language=en |work=[[The Seattle Times]] |agency=Associated Press |url=https://www.seattletimes.com/sports/after-buying-team-sky-ineos-makes-change-at-lausanne-sport/ |access-date=30 janar 2020}}</ref> Klubi fitoi promovimin në ligën më të mirë si kampion i [[2019–20 Swiss Challenge League|Ligës Swiss Challenge 2019–20]].<ref>{{Cite news |date=3 gusht 2020 |title=Bob Ratcliffe: "Tout le monde doit voir le LS comme une équipe de Super League" |language=fr |trans-title=Bob Ratcliffe: "Të gjithë duhet ta shohin LS si një ekip të Superligës" |publisher=RTS |url=https://www.rts.ch/sport/football/11507627-bob-ratcliffe-tout-le-monde-doit-voir-le-ls-comme-une-equipe-de-super-league.html |access-date=25 shtator 2020}}</ref> Më 27 maj 2023, Lausanne-Sport siguroi promovimin në Super Ligë nga viti 2023 në 2024 pas barazimit 2–2 kundër FC Aarau, përfundoi nënkampion dhe u kthye në nivelin më të lartë pas një viti mungesë.<ref>{{Cite news |date=27 maj 2023 |title=Lausanne-Sport zittert sich ins Oberhaus |language=de-ch |publisher=[[Schweizer Radio und Fernsehen|SRF]] |url=https://www.srf.ch/sport/fussball/challenge-league/freude-im-waadtland-lausanne-sport-zittert-sich-ins-oberhaus |access-date=3 korrik 2023}}</ref> == Stadiumi == Lausanne Sport luan në stadiumin e ri në Stade de la Tuiliere, më parë stadiumi Stade Olympique Pontaise. == Nderimet == === Liga === * '''[[Superliga e Zvicrës|Ligue Nationale A/Super League]]''' ** '''Fituesit (7):''' 1912–13, 1931–32, 1934–35, 1935–36, 1943–44, 1950–51, 1964–65 ** Nënkampionët (8): 1946–47, 1954–55, 1961–62, 1962–63, 1968–69, 1969–70, 1989–90, 1999–2000 * '''[[Swiss Challenge League|Ligue Nationale B/Challenge League]]''' ** '''Fituesit (4):''' 1931–32, 2010–11, 2015–16, 2019–20 ** Nënkampionët (1): 2022–23 * '''1.''' '''[[Liga Zviceriane e Promovimit|Promovimi i Ligës]]''' ** '''Fituesit:''' 2004–05 * '''1.''' '''[[1. Liga Classic|Liga Classic]]''' ** '''Fituesit:''' 2003–04 === Kupat === * '''[[Kupa e Zvicrës]]''' ** '''Fituesit (9):''' 1934–35, 1938–39, 1943–44, 1949–50, 1961–62, 1963–64, 1980–81, 1997–98, 1998–99 ** Nënkampionët (8): 1936–37, 1945–46, 1946–47, 1956–57, 1966–67, 1983–84, 1999–2000, 2009–10 * '''[[Kupa e Ligës së Zvicrës]]''' ** Nënkampionët: 1980–81 == Lojtarët == === Skuadra aktuale === Redaktuar me 2024-08-11.{{Fs start}} {{Fs player|no=1|pos=GK|nat=SUI|name=[[Thomas Castella]]|other=[[Captain (association football)|C2]]}} {{Fs player|no=6|pos=DF|nat=BEL|name=[[Noë Dussenne]]}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=KOS|name=[[Alban Ajdini]]}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=SWE|name=[[Jamie Roche]]}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=SEN|name=[[Mamadou Kaly Sène]]}} {{Fs player|no=10|pos=MF|nat=SUI|name=[[Olivier Custodio]]|other=[[Captain (association football)|C]]}} {{Fs player|no=11|pos=FW|nat=Mali|name=[[Fousseni Diabaté]]}} {{Fs player|no=12|pos=DF|nat=HUN|name=[[Gábor Szalai]]}} {{Fs player|no=14|pos=DF|nat=FRA|name=[[Kévin Mouanga]]}} {{Fs player|no=17|pos=FW|nat=CIV|name=Seydou Traoré}} {{Fs player|no=18|pos=DF|nat=Congo|name=[[Morgan Poaty]]}} {{Fs player|no=20|pos=DF|nat=FRA|name=Hamza Abdallah}} {{Fs player|no=21|pos=MF|nat=POR|name=Diogo Carraco}} {{Fs player|no=23|pos=FW|nat=USA|name=[[Konrad de la Fuente]]}} {{fs mid}} {{Fs player|no=24|pos=MF|nat=FRA|name=[[Antoine Bernède]]}} {{Fs player|no=25|pos=GK|nat=CRO|name=[[Karlo Letica]]}} {{Fs player|no=30|pos=MF|nat=ITA|name=[[Simone Pafundi]]|other={{small|në huazim nga [[Udinese Calcio|Udinese]]}}}} {{Fs player|no=34|pos=DF|nat=SUI|name=Raoul Giger}} {{Fs player|no=39|pos=FW|nat=ARG|name=Fabricio Oviedo}} {{Fs player|no=43|pos=MF|nat=AUT|name=Manuel Polster}} {{Fs player|no=44|pos=DF|nat=SUI|name=Dircssi Ngonzo}} {{Fs player|no=47|pos=MF|nat=SEN|name=Souleymane N'Diaye}} {{Fs player|no=71|pos=DF|nat=SUI|name=[[Karim Sow]]}} {{Fs player|no=80|pos=MF|nat=SUI|name=[[Alvyn Sanches]]}} {{Fs player|no=92|pos=FW|nat=FRA|name=[[Teddy Okou]]|other={{small|në huazim nga [[FC Luzern|Luzern]]}}}} {{Fs player|no=93|pos=DF|nat=CIV|name=[[Sekou Fofana]]}} {{Fs player|no=94|pos=GK|nat=SUI|name=Tim Hottiger}} {{Fs player|no=99|pos=MF|nat=ENG|name=[[Trae Coyle]]}} {{Fs end}} == Sezonet e fundit == Performanca e fundit sezon pas sezoni të klubit <ref>{{Cite web |title=Archives des saisons – Challenge League |url=http://www.sfl.ch/fr/statistiques-archives/archives/challenge-league/archives-des-saisons/ |access-date=22 dhjetor 2016 |language=fr |archive-date=29 prill 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190429183330/https://www.sfl.ch/fr/statistiques-archives/archives/challenge-league/archives-des-saisons/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Archives des saisons – Super League |url=http://www.sfl.ch/fr/statistiques-archives/archives/super-league/archives-des-saisons/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171116193116/http://www.sfl.ch/fr/statistiques-archives/archives/super-league/archives-des-saisons/ |archive-date=16 nëntor 2017 |access-date=22 dhjetor 2016 |language=fr}}</ref> {| class="wikitable" !Sezoni ! Divizioni ! Niveli ! Pozicioni |- align="center" | 2005–06 | rowspan="6" | Liga e Sfidës | rowspan="6" | II | 3 |- align="center" | 2006–07 | 13 |- align="center" | 2007–08 | 13 |- align="center" | 2008–09 | 7 |- align="center" | 2009–10 | 10 |- align="center" | 2010–11 | style="background:#ddffdd" | 1 ↑ |- align="center" | 2011–12 | rowspan="3" | Superligë | rowspan="3" | I | 7 |- align="center" | 2012–13 | 9 |- align="center" | 2013–14 | style="background:#ffcccc" | 10 ↓ |- align="center" | 2014–15 | rowspan="2" |Liga e Sfidës | rowspan="2" | II | 5 |- align="center" | 2015–16 | style="background:#ddffdd" | 1 ↑ |- align="center" | 2016–17 | rowspan="2" | Superligë | rowspan="2" | I | 9-të |- align="center" | 2017–18 | style="background:#ffcccc" | 10 ↓ |- align="center" | 2018–19 | rowspan="2" |Liga e Sfidës | rowspan="2" | II | 3 |- align="center" | 2019–20 | style="background:#ddffdd" | 1 |- align="center" | 2020–21 | rowspan="2" | Superligë | rowspan="2" | I | 6 |- align="center" | 2021–22 | style="background:#ffcccc" | 10 ↓ |- align="center" | 2022–23 |Liga e Sfidës | II | style="background:#ddffdd" | 2 ↑ |- align="center" | 2023–24 | Superligë | I | 10 |} ; Çelësi {| class="wikitable" align="center" | style="background:#ddffdd" |↑ <small>Promovuar</small> | style="background:#ffcccc" | ↓ <small>Zbritur</small> |} == Lausanne-Sport Kanotazh == Lausanne-Sports Aviron është klubi [[Kanotazhi|i kanotazhit]] të Lausanne-Sport. == Referime == [[Kategoria:Klube futbolli]] [[Kategoria:Klube futbolli në Zvicër]] [[Kategoria:Sporti në Lozanë]] 82gt4mqg3i0dt6m7q7rziiulgd3l8rl 1 361759 2940553 2798522 2026-04-13T04:21:07Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Radio stacione në Kosovë]] 2940553 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Radio stacione në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2379103 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161027014820/http://www.radioklokot.com/ për lidhjen http://www.radioklokot.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200506122059/http://www.radio-drenica.net/ për lidhjen http://www.radio-drenica.net/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170912034438/http://rzsh.info/ për lidhjen http://www.rzsh.info/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200221041004/http://www.rtviliria.net/ për lidhjen http://www.rtviliria.net/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211110125657/https://s3.free-shoutcast.com/stream/18218 për lidhjen https://s3.free-shoutcast.com/stream/18218. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141217134014/http://ilahishqip.com/ për lidhjen http://www.ilahishqip.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304043632/http://www.kpm-ks.org/materiale/dokument/1366180737.3599.xls për lidhjen http://www.kpm-ks.org/materiale/dokument/1366180737.3599.xls. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 dhjetor 2021 22:33 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Radio stacione në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2383029 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20040802080921/http://www.radio-dukagjini.com/ për lidhjen http://www.radio-dukagjini.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201025164814/https://www.radiostargjilan.net/ për lidhjen http://www.radiostargjilan.net/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 janar 2022 04:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Radio stacione në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2388205 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20011127030101/http://www.prishtina.fm/ për lidhjen http://www.prishtina.fm/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20011127030101/http://www.prishtina.fm/ për lidhjen http://www.prishtina.fm/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141022032217/http://www.topiliriaradio.com/ për lidhjen http://www.topiliriaradio.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shkurt 2022 10:32 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Radio stacione në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2489763 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211113223227/https://paperonair.com/ për lidhjen https://www.paperonair.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211113222414/https://paperonair.com/radio/ për lidhjen https://www.paperonair.com/radio/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://vicianum.online/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 04:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Radio stacione në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2554582 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110715145146/http://www.radiorinia.com/ për lidhjen http://www.radiorinia.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 maj 2023 20:07 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Radio stacione në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2559938 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220328233954/https://www.capital921.com/921CapitalFM.m3u për lidhjen https://www.capital921.com/921capitalFM.m3u. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220328233954/https://www.capital921.com/921CapitalFM.m3u për lidhjen http://www.capital921.com/921CapitalFM.m3u. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 qershor 2023 00:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Radio stacione në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2627437 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211113222819/https://vitezradio.webs.com/ për lidhjen http://www.vitezradio.webs.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 dhjetor 2023 17:38 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Radio stacione në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2738462 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100215025849/http://www.radiohayat.com/ për lidhjen http://www.radiohayat.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 janar 2025 17:22 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Radio stacione në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2792217 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211113222345/http://www.radyotvonline.com/Players.aspx?ID=504 për lidhjen http://www.radyotvonline.com/Players.aspx?ID=504. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 maj 2025 06:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Radio stacione në Kosovë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2917039 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.radiollapi.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 mars 2026 04:06 (CEST) f95kbr5psaokack6g4386w47slcx5f4 0 364422 2940399 2823547 2026-04-12T19:07:29Z ~2026-22659-49 186108 2940399 wikitext text/x-wiki {{Infobox sipërfaqe ujore|image=Δρακολίμνη Γκιστόβα.jpg|caption=Pamje nga liqeni i Gramozit në dimër.|pushpin_map=Greek-Albanian border|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=Location of Lake Gkistova in Greek-Albanian border.|pushpin_map_caption=<!-- Below -->|website=}}'''Liqeni i Gramozit''', është liqen në tokën e republikes e Shqiperise. Ndodhet në lartësi prej rreth 2.350 metra, në [[Mali i Gramozit|malin e Gramozit]] . Vitet e fundit, përmes mediave sociale dhe faqeve të internetit liqeni mori më shumë vëmendje dhe më shumë njerëz vijnë për ta vizituar atë. Sipas bashkisë Kolonje, shtegu per te arritur ne kete liqen fillon nga fshati Kreshovë, Kolonjë dhe eshte i gjatë rreth 18 Km, me një disnivel prej rreth 1200 m. Mali i Gramozit me liqenin e tij akullnajor, është një nga atraksionet më të vizituara në Ersekë. Reshjet e borës dhe të shiut janë ushqimi kryesor i këtij ujëmbledhësi. Përreth ka bimësi të larmishme natyrore. Monumenti ka vlera shkencore, estetike e turistike. Të pasionuarit pas lartësive, ngjiten në këto mjedise të thyera për të ushtruar sportin e alpinizmit, të ecjeve malore dhe të admirojnë natyrën e rrallë të këtyre majave.<ref>{{Cite web |title=Liqeni akullnajor i Gramozit në Kolonjë, ngjitje alpine mes mrekullisë së natyrës |url=https://www.kultplus.com/lajme/liqeni-akullnajor-i-gramozit-ne-kolonje-ngjitje-alpine-mes-mrekullise-se-natyres/ |access-date=2023-05-29 |website=kultplus.com |language=sq}}</ref> == Shiko edhe == * [[Gramozi (Nestrami)]] * Ne vitin 2025 ,Një ekip shkencëtarësh çekë kanë zbuluar liqenin termal nëntokësor më të madh në botë dhe e kanë quajtur Liqeni Neuron, sipas fondacionit që financoi ekspeditën, thuhet në një artikull të botuar në “Czech Radio”. Brenda luginave të zonave kufitare malore midis Shqiperisë dhe Greqisë shkencëtarët çekë kanë eksploruar prej disa vitesh kushtet komplekse të nëndheshme. *Me një gjatësi prej 138 metrash, një gjerësi prej 42 metrash dhe një perimetër 345 metrash, mund të mbajë 8,335 m3 ujë të nxehtë. Madhësia e dhomës së liqenit është tre herë më e madhe se salla kryesore e Teatrit Kombëtar në Pragë. Harta e sistemit të shpellës dhe zbulimi i liqenit kërkuan pajisje teknike, të cilat u mundësuan nga “Fondacioni Neuron”. * == Referime<ref>https://www.visitgreece.gr/inspirations/dragon-lakes/</ref><nowiki>https://grammostrails.gr/en/main-ascent-to-the-alpine-lake-of-gistova/</nowiki> == [[Kategoria:Liqene në Shqipëri]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Shqipëri]] <references /> altt4a17pzlib0dazhfhi6th4vfa1gd 0 367653 2940559 2937214 2026-04-13T05:44:05Z SpinnerLaserzthe2nd 131246 ([[c:GR|GR]]) [[File:2018 singapore passport cover.jpg]] → [[File:Singapore Passport.svg]] 2940559 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Singapore Passport.svg|parapamje|Kopertina e përparme e një pasaporte biometrike bashkëkohore të Singaporit (me çip).]] '''Pasaporta e Singaporit''' është një pasaportë e lëshuar për qytetarët e [[Singapori|Republikës së Singaporit]]. Ai i mundëson bartësit të dalë dhe të rihyjë lirisht në Singapor; udhëtojnë për në dhe nga vende të tjera në përputhje me kërkesat për viza; lehtëson procesin e sigurimit të ndihmës nga zyrtarët konsullorë të Singaporit jashtë vendit, nëse është e nevojshme; dhe kërkon mbrojtje për bartësin gjatë qëndrimit jashtë vendit. Të gjitha pasaportat e Singaporit lëshohen ekskluzivisht nga Autoriteti i Emigracionit dhe Pikat e Kontrollit (ICA) në emër të Ministrisë së Punëve të Brendshme. Pasaporta është e vlefshme për dhjetë vjet. Pasaporta e Singaporit është një nga pasaportat më të fuqishme në botë, e cila është vendosur si vetë pasaporta më e fuqishme në shumë raste. Në vitin 2024, pasaporta e Singaporit është renditur si pasaporta më e fuqishme në botë, me akses pa viza ose viza në mbërritje në 195 vende dhe territore sipas Indeksit të Pasaportave Henley.<ref name="auto">{{cite web |title=Global Passport Power Rank {{!}} The Passport Index 2023 |url=https://www.henleyglobal.com/passport-index/ranking |website=Passport Index – All the world's passports in one place.}}</ref> Më pas, pasaporta e Singaporit është një objektiv popullor për falsifikuesit për shkak të kërkesave relativisht liberale të vizave për Singaporianët dhe tendencës që zyrtarët e imigracionit të pastrojnë më shpejt mbajtësit e pasaportave të Singaporit.<ref>Zaihan Mohd Yusof, [http://newpaper.asia1.com.sg/printfriendly/0,4139,64307,00.html Serangoon Rd man asks undercover reporter: Psst, want to buy a passport?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930225851/http://newpaper.asia1.com.sg/printfriendly/0,4139,64307,00.html|date=30 September 2007}}, [[The New Paper]], 9 June 2004. Retrieved 11 November 2006.</ref> Si përgjigje, ICA ka miratuar kështu disa masa për të fshirë falsifikuesit, duke përfshirë shtimin e fotografive dixhitale dhe bojës speciale që nga tetori 1999 dhe konvertimin në një pasaportë biometrike nga gushti 2006. == Shiko edhe == * [[Singapori]] == Referime == [[Kategoria:Pasaporta sipas vendit]] [[Kategoria:Singapor]] ltzltse09sr94ms1owgzemco4e76lp2 0 374879 2940317 2838879 2026-04-12T12:10:06Z Mitrovica02 128863 2940317 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #DD001A | writing color = #FFFFFF | clubname = Al Ahly SC | image = 600px Flag club Al Ahly 1907.png | upright = 0.85 | fullname = Al Ahly Sporting Club | short name = AHL | nickname = ''Nadi Al-watanniyah'' (Klubi i Patriotizmit)<br>''Al-shayateen Al-homr '' (Djajt e Kuq)<br>''Al-mared Al-ahmar'' (Kuq i madh) | founded = {{Start date and age|df=yes|1907|04|24}} | ground = [[Cairo International Stadium]] | capacity = 75,000 | chairman = {{Flagicon|Egypt}} [[Mahmoud El Khatib]] | manager = {{Flagicon|Switzerland}} [[Marcel Koller]] | league = [[Premier League (Egjipt)|Premier League]] | season = 2024–25 | position = 1rë nga 18 (kampionë) | website = {{url|https://www.alahlyegypt.com/en|alahlyegypt.com}} | pattern_la1 = _alahly2425h | pattern_b1 = _alahly2425h | pattern_ra1 = _alahly2425h | pattern_sh1 = _spraha2425a | pattern_so1 = | leftarm1 = F20000 | body1 = F20000 | rightarm1 = F20000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = F20000 | pattern_la2 = _alahly2425a | pattern_b2 = _alahly2425a | pattern_ra2 = _alahly2425a | pattern_sh2 = _alahly2425a | pattern_so2 = | leftarm2 = 000060 | body2 = 000060 | rightarm2 = 000060 | shorts2 = 000060 | socks2 = 000060 | pattern_la3 = _alahly2425t | pattern_b3 = _alahly2425t | pattern_ra3 = _alahly2425t | pattern_sh3 = _alahly2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = E7C458 | body3 = E7C458 | rightarm3 = E7C458 | shorts3 = E7C458 | socks3 = E7C458 | current = 2024–25 Al Ahly SC season | clubcolors = [[Skeda:600px_diagonal_White_background_HEX-E60607.svg|20px]] }} '''Al-Ahly Sporting Club''' (Gjuha arabe: النادي الأهلي للرياضة البدنية), i njohur zakonisht si '''Al-Ahly''', është një klub sportiv egjiptian me seli në [[Kajro]], [[Egjipt]]. Klubi është i njohur kryesisht për skuadrën e tij profesionale të futbollit i cili aktualisht luan në [[Premier League (Egjipt)|Premier League]], niveli më i lartë në sistemin e ligës së futbollit egjiptian. Klubi është i njohur për suksesin e tij të vazhdueshëm në të dy nivelet vendase dhe kontinentale, duke konkurruar rregullisht në turnetë të [[Konfederata futbollistike e Afrikës|CAF]]. E themeluar më 24 prill 1907 nga Omar Lotfy, Al-Ahly ka një rekord prej 45 titujsh [[Premier League (Egjipt)|Premier League]], 39 [[Kupa e Egjiptit|Kupa të Egjiptit]] dhe 15 [[Superkupa egjiptiane]]. Al-Ahly është klubi më i suksesshëm në [[Konfederata futbollistike e Afrikës|Afrikë]].<ref>{{Cite web |date=29 mars 2021 |title=The 15 Most Successful Football Clubs in Africa |url=https://www.speeli.com/the-15-most-successful-football-clubs-in-africa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200920011528/https://www.speeli.com/the-15-most-successful-football-clubs-in-africa/ |archive-date=20 shtator 2020 |access-date=7 tetor 2021 |website=Speeli.com |language=en-US}}</ref> Në garat ndërkombëtare, Al-Ahly ka fituar një rekord 12 tituj [[CAF Liga e Kampionëve|CAF Champions League]] tituj, 1 [[CAF Kupa e Konfederatës]], një rekord prej 8 [[CAF Superkupa]], një rekord prej 4 [[Kupa e Fituesve të Kupës së Afrikës]], 1 [[Kupa e Kampionëve Afro-Aziatik]], 1 Kupa e Kampionëve të Klubeve, një rekord prej 2 [[Superkupa Arabe]] dhe ka fituar 4 medalje bronzi në [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA World Cup]], Me 26 tituj kontinental, Al Ahly u votua nga CAF si klubi afrikan i shekullit të 20-të.<ref name="TeamProfile">{{Cite web |title=Team profile |url=https://www.cafonline.com/total-caf-champions-league/teams/1555/team-profile |access-date=15 shkurt 2022 |website=Cafonline.com |language=en}}</ref> Al-Ahly u bë klubi sportiv më i vlefshëm në Afrikë, me një vlerë tregu prej 30 milion euro që nga sezoni 2023-2024.<ref>[https://www.statista.com/statistics/1231531/most-valuable-football-clubs-in-africa/ Most valuable football clubs in Africa]</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.alahlyegypt.com/en Faqja zyrtare] {{fut-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Egjipt]] [[Kategoria:Sporti në Kajro]] 3aipjl4hgemh84o5obp2h55s4aw4olf 0 374881 2940319 2808242 2026-04-12T12:11:34Z Mitrovica02 128863 /* Lidhje të jashtme */ 2940319 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Zamalek SC | image = 600px Horizontal White Red HEX-FF0000.svg | upright = 0.85 | fullname = Zamalek Sporting Club | nickname = ''Madraset El fan W El Handasa'' (Shkolla e Artit dhe Inxhinierisë)<br>''El Nady El Malaky'' (Klubi Mbretëror)<br>''El Qalaa El Baida'' (Kalaja e Bardhë) <br> ''El Fares El Abyed'' (Kalorësi i Bardhë) <br> ''Qaher El Aganeb'' (Pushtuesi i të Huajve) | short name = ZSC-ZAM | founded = {{Start date and age|df=yes|1911|01|05}} | ground = [[Cairo International Stadium]] | capacity = 75,000 | chairman = {{Flagicon|Egypt}} [[Hussein Labib]] | mgrtitle = Head Coach | manager = {{Flagicon|Portugal}} [[José Peseiro]] | league = [[Premier League (Egjipt)|Premier League]] | season = 2024–25 | position = 3të nga 18 | website = | pattern_la1 = _zamalek_2425h | pattern_b1 = _zamalek_2425h | pattern_ra1 = _zamalek_2425h | pattern_sh1 = _zamalek_2425h | pattern_so1 = _zamalek_2425h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _zamalek_2425a | pattern_b2 = _zamalek_2425a | pattern_ra2 = _zamalek_2425a | pattern_sh2 = _zamalek_2425a | pattern_so2 = _zamalek_2425a | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | current = 2024–25 Zamalek SC season | clubcolors = [[Skeda:600px Horizontal White Red HEX-FF0000.svg|25px]] }} '''El-Zamalek Sporting Club''' (Arabisht: نادي الزمالك للألعاب الرياضية), i referuar zakonisht si '''Zamalek''', është një klub futbolli egjiptian me bazë në [[Kairo]], [[Egjipt]]. Klubi është më i njohur për skuadrën e tij profesioniste të meshkujve të futbollit, i cili luan në [[Premier League (Egjipt)|Premier League]], niveli më i lartë i sistemi i ligës së futbollit egjiptian.<ref name="auto1">{{cite web |title=تاريخ النادى |url=https://el-zamalek.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D8%AF%D9%89/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220614023826/https://el-zamalek.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D8%AF%D9%89/ |archive-date=14 qershor 2022 |access-date=11 qershor 2022 |website=El-zamalek.com |language=ar}}</ref><ref>{{cite web |title=Africa's greatest teams #2: SC Zamalek |url=https://www.goal.com/en-cm/news/africas-greatest-teams-2-sc-zamalek/12oosiqqw7ksd1aqgmb24njd64 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530215706/https://www.goal.com/en-cm/news/africas-greatest-teams-2-sc-zamalek/12oosiqqw7ksd1aqgmb24njd64 |archive-date=30 maj 2022 |access-date=30 maj 2022 |website=Goal.com |language=en}}</ref> Klubi është i njohur për suksesin e tij të vazhdueshëm në të dy nivelet vendase dhe kontinentale, duke konkurruar rregullisht në turnetë [[Konfederata futbollistike e Afrikës|CAF]].<ref name="Haytham">{{Cite web |last=Haytham |first=Ahmed |date=2017-09-03 |title=Łukasz Gikiewicz: Zamalek are one of the biggest clubs in Africa |url=https://www.kingfut.com/2017/09/03/lukasz-gikiewicz-discusses-zamalek-move/ |access-date=2024-04-01 |website=KingFut |language=en-GB}}</ref><ref>{{cite web |date=26 nëntor 2020 |title=StackPath |url=https://dailynewsegypt.com/2020/11/26/egyptian-giants-al-ahly-and-zamalek-to-face-off-in-final-of-the-century/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230323150126/https://www.dailynewsegypt.com/2020/11/26/egyptian-giants-al-ahly-and-zamalek-to-face-off-in-final-of-the-century/ |archive-date=23 mars 2023 |access-date=30 maj 2022 |website=Dailynewsegypt.com |language=en}}</ref> E themeluar më 5 janar 1911 si Klubi Qasr El Nile, klubi tradicionalisht ka veshur një fanellë të bardhë shtëpie që nga fillimi i tij. Emri i klubit u ndryshua dy vjet më vonë në Kajro International Sports Club (Zamalek).<ref>{{cite web |title=The Sphinx, Vol. 22, No. 351 :: The Sphinx |url=http://digitalcollections.aucegypt.edu/cdm/ref/collection/sphinx/id/2354 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410190134/http://digitalcollections.aucegypt.edu/cdm/ref/collection/sphinx/id/2354 |archive-date=10 prill 2020 |access-date=25 korrik 2020 |website=digitalcollections.aucegypt.edu |language=en}}</ref> == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == {{Commons category|Zamalek SC}} *[https://www.youtube.com/ZamalekTV Zamalek TV] në [[YouTube]] *[https://web.archive.org/web/20190808203446/https://www.fifa.com/news/zamalek-egypt-white-knights-1062684 Zamalek SC] në [[FIFA]] *[https://www.cafonline.com/caf-confederation-cup/news/live-blog-zamalek-1-0-rs-berkane-totalenergies-caf-confederation-cup-final-202324-second-leg/ Zamalek SC] në [[Konfederata futbollistike e Afrikës|CAF]] {{fut-cung}} [[Kategoria:Klube futbolli në Egjipt]] [[Kategoria:Sporti në Kajro]] boie7gvyk8n03xdjt4lc5f23fpbk8m7 0 390125 2940568 2873534 2026-04-13T08:06:02Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2940568 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Riccardo Calafiori | image = 2024 Emirates Cup - Riccardo Calafiori (2) (cropped).jpg | caption = Calafiori me [[Arsenal F.C.|Arsenal]] në 2024 | full_name = Riccardo Calafiori<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/4110099 |title=2024/25 Premier League squad lists |publisher=Premier League |date=13 shtator 2024 |access-date=13 shtator 2024|language=en}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|19|5|2002|df=yes}}<ref name="PremProfile">{{cite web|url=https://www.premierleague.com/players/69914/player/overview|title=Riccardo Calafiori: Overview|publisher=Premier League|access-date=13 shtator 2024|language=en|archive-date=21 korrik 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240721094135/https://www.premierleague.com/players/69914/player/overview|url-status=dead}}</ref> | birth_place = [[Romë]], Itali | height = 1.88 m<ref name="PremProfile"/> | position = [[Mbrojtës (futboll)|Qendërmbrojtës]] / [[Mbrojtës (futboll)|Mbrojtës i majtë]] | currentclub = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | clubnumber = 33 | youthyears1 = 2008–2010 | youthclubs1 = Petriana | youthyears2 = 2010–2020 | youthclubs2 = [[AS Roma|Roma]] | years1 = 2020–2022 | clubs1 = [[AS Roma|Roma]] | caps1 = 10 | goals1 = 0 | years2 = 2022 | clubs2 = → [[Genoa CFC|Genoa]] (huazim) | caps2 = 3 | goals2 = 0 | years3 = 2022–2023 | clubs3 = [[FC Basel|Basel]] | caps3 = 26 | goals3 = 0 | years4 = 2023–2024 | clubs4 = [[Bologna FC 1909|Bologna]] | caps4 = 30 | goals4 = 2 | years5 = 2024– | clubs5 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | caps5 = 28 | goals5 = 3 | nationalyears1 = 2017 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit nën-15 vjeç|Italia U15]] | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2017–2018 | nationalteam2 = [[Kombëtarja italiane e futbollit nën-16 vjeç|Italia U16]] | nationalcaps2 = 9 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2018 | nationalteam3 = [[Kombëtarja italiane e futbollit nën-17 vjeç|Italia U17]] | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2020 | nationalteam4 = [[Kombëtarja italiane e futbollit nën-19 vjeç|Italia U19]] | nationalcaps4 = 2 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2021–2024 | nationalteam5 = [[Kombëtarja italiane e futbollit nën-21 vjeç|Italia U21]] | nationalcaps5 = 9 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2024– | nationalteam6 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps6 = 12 | nationalgoals6 = 0 | club-update = 17:25, 26 tetor 2025 (UTC) | nationalteam-update = 20:45, 14 tetor 2025 (UTC) }} '''Riccardo Calafiori''' (lindur më 19 maj 2002) është një [[association football|futbollist]] profesionist italian i cili luan si [[Mbrojtës (futboll)|mbrojtës]] për klubin anglez [[Arsenal F.C.|Arsenal]] dhe [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren italiane]]. Calafiori e filloi karrierën e tij si senior me [[AS Roma|Roma]]. Ai luajti pak për klubin, duke u huazuar te [[Genoa CFC|Genoa]] përpara se të transferohej te [[FC Basel|Basel]] dhe më vonë te [[Bologna FC 1909|Bologna]]. Në korrik 2024, ai iu bashkua klubit të Premier League, Arsenal, për një tarifë fillestare prej 33.6 milion £. Calafiori ka përfaqësuar [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italinë]] në nivele të ndryshme të të rinjve që nga viti 2017, dhe bëri debutimin e tij me ekipin senior në qershor 2024. Ai luajti për Italinë gjatë [[UEFA Euro 2024]], duke startuar në të gjitha tre ndeshjet e grupit. ==Karriera në klub== ===Roma=== Një produkt i të rinjve të [[A.S. Roma|Romës]], Calafiori nënshkroi kontratën e tij të parë me ta më 16 qershor 2018.<ref>{{Cite web|date=16 qershor 2018|title=Chi è Riccardo Calafiori, il baby-Kolarov della Roma blindato da Monchi|url=https://calcio.fanpage.it/chi-e-riccardo-calafiori-il-baby-kolarov-della-roma-blindato-da-monchi/|access-date=31 janar 2021|website=[[Calcio Fanpage]]|language=it}}</ref> Calafiori pësoi një dëmtim në gju që gati i dha fund karrierës më 2 tetor 2018.<ref>{{Cite web|url=https://www.alfredopedulla.com/potenza-rapidita-e-fisicita-riccardo-calafiori-il-baby-talento-della-roma/|title=Potenza, Rapidita, e Fisicita: Riccardo Calafiori, Il Baby Talento della Roma|work=Alfredo Pedullà |date=7 korrik 2020|language=it}}</ref> Calafiori bëri debutimin e tij profesional si dhe në [[Serie A]] me AS Roma në një fitore 3–1 jashtë fushe kundër [[Juventus FC|Juventus]] më 1 gusht 2020. Gjatë ndeshjes, ai fitoi një penallti e cila u shndërrua me sukses nga bashkëlojtari [[Diego Perotti]], dhe Calafiori gjithashtu shënoi një gol me një goditje nga distanca pas një këndoreje. Megjithatë, goli u anulua, pasi topi kishte dalë më parë jashtë loje.<ref>{{Cite web|url=https://us.soccerway.com/matches/2020/08/01/italy/serie-a/juventus-fc/as-roma/3112076/|title=Juventus vs. Roma|website=Soccerway|publisher=Platform Group|date=1 gusht 2020|access-date=10 tetor 2024|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|first=Sergio|last=Baldini|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/serie-a/2020/08/01-72394010/juve-roma_1-3_higuain_non_basta_ora_testa_alla_champions/|title=Juve-Roma 1–3: Higuain non basta, ora testa alla Champions|website=Tutto Sport|date=1 gusht 2020|access-date=2 gusht 2020|language=it}}</ref> Sezonin pasardhës, më 3 dhjetor 2020, Calafiori u fut nga trajneri i Romës [[Paulo Fonseca]] si zëvendësues i [[Leonardo Spinazzola|Spinazzola]],<ref>{{Cite web|last=Manfredi|first=Jacopo|date=3 dhjetor 2020|title=Europa League, Roma-Young Boys 3–1: Mayoral, Calafiori e Dzeko regalano il primo posto ai giallorossi|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/coppe/2020/12/03/news/roma-young_boys_3-1_mayoral_calafiori_e_dzeko_regalano_il_primo_posto_ai_giallorossi-276931704/|access-date=4 dhjetor 2020|newspaper=[[la Repubblica]]|publisher=GEDI Gruppo Editoriale|language=it}}</ref> dhe shënoi golin e tij të parë profesional në fitoren në shtëpi të Romës kundër [[BSC Young Boys|Young Boys]] në [[UEFA Europa League]].<ref>{{Cite web|date=3 dhjetor 2020|title=Il ginocchio che si rompe, la dedica di Dzeko e il primo gol in giallorosso|url=https://sport.sky.it/calcio/europa-league/2020/12/03/roma-young-boys-calafiori-gol-chi-e|access-date=4 dhjetor 2020|website=[[Sky Sport (Italy)|Sky Sport Italy]]|publisher=[[Sky Group]]|language=it}}</ref> Më 14 janar 2022, Calafiori iu bashkua [[Genoa C.F.C.|Genoa]] në huazim.<ref>{{Cite press release|website=[[Genoa C.F.C.|Genoa]]|url=https://genoacfc.it/riccardo-calafiori-e-rossoblu/|title=Riccardo Calafiori È Rossoblù|date=14 janar 2022|access-date=14 janar 2022|language=it}}</ref> ===Basel=== Më 30 gusht 2022, Roma njoftoi se Calafiori i ishte bashkuar [[FC Basel|Basel]] me një marrëveshje të përhershme.<ref>{{cite web|website=Roma Press|url=https://romapress.net/official-riccardo-calafiori-sold-to-fc-basel/|title=Official: Riccardo Calafiori sold to FC Basel|date=30 gusht 2022|access-date=30 gusht 2022|language=en}}</ref> Calafiori nënshkroi një kontratë trevjeçare me ta dhe iu bashkua ekipit të parë të Baselit për [[Sezoni 2022–23 i FC Basel|sezonin 2022–23]] nën drejtimin e trajnerit [[Alexander Frei]].<ref name="fcb-aktuell-Riccardo Calafiori">{{Cite web|date = 31 gusht 2022 | url = https://www.fcb.ch/aktuell/news/1-mannschaft/transfer | title = Riccardo Calafiori wechselt zum FCB |trans-title=Riccardo Calafiori moves to FCB |website= FC Basel 1893 AG|access-date = 31 gusht 2022|language=de}}</ref> Calafiori luajti debutimin e tij në ligën vendase për klubin e tij të ri në ndeshjen jashtë fushe në [[Cornaredo Stadium|Cornaredo]] më 9 tetor 2022, pasi Baseli u mund 1–0 nga [[FC Lugano|Lugano]].<ref name="fcb-matchcenter-2022/23-Lugano-FCB">{{cite web|date = 9 tetor 2022 | url = https://www.fcb.ch/matchcenter/startcenter/62b02667e3be78190d36301a/2022-FC_Lugano_-_FC_Basel_1893 | title = Ein weitgehend harmloser FCB unterliegt in Lugano mit 0:1|trans-title=A largely harmless FCB beaten 1–0 in Lugano|website= FC Basel 1893 AG | access-date = 16 nëntor 2021|language=de}}</ref> Fillimet e tij me ekipin ishin të vështira, por ndërsa sezoni evoluoi, Calafiori u bë i sigurt dhe përparoi duke u bërë një lojtar i rregullt startues. Ai shënoi golin e tij të parë (dhe të vetëm) për ekipin e tij të ri më 16 mars 2023 në ndeshjen jashtë fushe në [[Tehelné pole]] pasi Baseli barazoi 2–2 me [[SK Slovan Bratislava|Slovan Bratislava]] në raundin e 16-të të [[UEFA Europa Conference League 2022–23|Conference League 2022–23]]. Ndeshja përfundoi me një rezultat të përgjithshëm 4–4. Në gjuajtjet e penalltive, Calafiori gjithashtu shënoi tentativën e tij ndërsa Baseli fitoi këtë për të vazhduar në raundin tjetër. Goli i tij në ndeshjen e kthimit ishte një kontribut i rëndësishëm në rrugën e FCB-së drejt gjysmëfinaleve të kësaj gare.<ref name="fcb-achiv-2022/23-Conference-Slovan Bratislava-FCB">{{cite web|date=16 mars 2023 | url = https://www.fcb-archiv.ch/saison/spiele?command=detail&id=31816 | title = SK Slovan Bratislava – FC Basel 1:4 n.P. (2:2, 2:2, 2:0)|website=Verein Basler Fussballarchiv| access-date=16 nëntor 2023|language=de}}</ref> Përfundimisht në gjysmëfinale, fushata e tyre pati një fund të pafat në minutën e 10-të të kohës shtesë të vazhdimeve, sepse atëherë ata pësuan golin vendimtar dhe u mundën nga [[ACF Fiorentina]].<ref name="UEFA-Conference-2022/23-FCB-Fiorentine">{{Cite web|url = https://www.uefa.com/uefaconferenceleague/match/2037803/ | title = FC Basel 1–3 ACF Fiorentina (1:2, 0:1)|publisher=UEFA|access-date=16 nëntor 2023|language=en}}</ref> Me performancat e tij të forta, veçanërisht në gjysmën e dytë të sezonit, Calafiori ngjalli interesin e disa klubeve nga atdheu i tij dhe përpara se të kthehej në Itali në fund të gushtit.<ref name="fcb-aktuell-FCB-Riccardo Calafiori-Bologna">{{Cite web|date=31 gusht 2023 | url = https://www.fcb.ch/aktuell/news/1-mannschaft/riccardo-calafiori-zu-bologna/ | title = Riccardo Calafiori wechselt nach Bologna|trans-title = Riccardo Calafiori transfers to Bologna|website= FC Basel|access-date=31 gusht 2023|language=de}}</ref> Gjatë kohës së tij me klubin, Calafiori luajti gjithsej 44 ndeshje për Baselin duke shënuar vetëm atë një gol të përmendur më lart. 26 prej këtyre ndeshjeve ishin në [[Swiss Super League]], tre në [[Kupa Zvicerane]], nëntë në [[UEFA Conference League|Conference League]] dhe gjashtë ishin ndeshje miqësore.<ref name="fcb-achiv-2023-FCB-Riccardo Calafiori">{{cite web|url= https://www.fcb-archiv.ch/spieler?command=detail&id=10283 | title = Riccardo Calafiori {{!}} FCB statistics|website=Verein Basler Fussballarchiv|access-date=16 nëntor 2023|language=de}}</ref> ===Bologna=== Më 31 gusht 2023, Calafiori u kthye në [[Serie A]] dhe nënshkroi me [[Bologna FC 1909|Bologna]] së bashku me bashkëlojtari i Baselit [[Dan Ndoye]].<ref>{{cite web|publisher=Bologna FC 1909|url=https://www.bolognafc.it/calafiori-al-bologna/|title=Calafiori al Bologna|trans-title=Calafiori at Bologna|date=31 gusht 2023|access-date=31 gusht 2023|language=it}}</ref> Nën drejtimin e trajnerit [[Thiago Motta]], ai u zhvendos në një rol [[qendërmbrojtës]], ku u shfaq si një nga lojtarët më të mirë në ligë.<ref name="MIGLIORI CENTRALI">{{cite web|publisher=Cronache di Spogliatoio|url=https://www.cronachedispogliatoio.it/e-se-vi-dicessimo-che-calafiori-e-uno-dei-migliori-centrali-della-serie-a/|title=E Se Vi Dicessimo Che Calafiori È Uno Dei Migliori Centrali Della Serie A?|date=24 dhjetor 2023|access-date=8 janar 2024|language=it}}</ref> Më 20 maj 2024, ai shënoi golat e tij të parë në Serie A duke shënuar një dygolësh në një barazim 3–3 kundër Juventusit, me Bolognan që pësoi tre gola të shpejtë pas zëvendësimit të tij në minutën e 75-të.<ref>{{cite web |last=Nevischi |first=Leonardo |url=https://www.bolognasportnews.it/news/406475673094/calafiori-il-pari-non-rovina-la-bellissima-stagione-fatta-il-gol-mi-ero-quasi-arreso |title=Calafiori: "Il pari non rovina la bellissima stagione fatta. Il gol? Mi ero quasi arreso..." |work=Bologna Sport News |language=it |date=20 maj 2024 }}</ref> Gjatë gjithë [[Sezoni 2023–24 i Bologna FC 1909|sezonit]], ai ndihmoi Bolognan të kualifikohej për [[UEFA Champions League]] për herë të parë që nga [[Kupa Evropiane 1964–65|1964–65]], duke siguruar një përfundim në pesë vendet e para në Serie A.<ref>{{cite web|last=Young|first=Peter|url=https://football-italia.net/official-juventus-and-bologna-champions-league/|title=Official: Juventus and Bologna secure 2024–25 Champions League places|website=Football Italia|date=12 maj 2024|language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=11 maj 2024 |title=Bologna back in dreamland as Motta's giddy journey jumbles up old order |url=https://www.theguardian.com/football/blog/article/2024/may/13/bologna-champions-league-serie-a-atalanta |access-date=13 maj 2024 |newspaper=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> ===Arsenal=== Më 29 korrik 2024, Calafiori iu bashkua klubit të [[Premier League]] [[Arsenal F.C.|Arsenal]] me një kontratë afatgjatë<ref>{{Cite web |date=29 korrik 2024 |title=Riccardo Calafiori signs for Arsenal |url=https://www.arsenal.com/news/riccardo-calafiori-signs-arsenal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240830102418/https://www.arsenal.com/news/riccardo-calafiori-signs-arsenal |archive-date=30 gusht 2024 |access-date=29 korrik 2024 |publisher=[[Arsenal F.C.]] |language=en }}</ref> për një tarifë fillestare të raportuar prej 33.6 milion £, duke u rritur në 42 milion £ me shtesa.<ref>{{Cite web|title=Why Riccardo Calafiori can be Arsenal's answer to John Stones |url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/40622068/why-riccardo-calafiori-arsenal-answer-stones|publisher=ESPN|date=29 korrik 2024|access-date=22 shtator 2024|language=en}}</ref> Ai bëri debutimin e tij kundër [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] më 24 gusht 2024.<ref>{{Cite web|title=Calafiori reacts to Premier League debut with Arsenal |url=https://sports.yahoo.com/calafiori-reacts-premier-league-debut-094900602.html|website=[[Yahoo Sports]]|publisher=[[Yahoo!]]|date=25 gusht 2024|access-date=22 shtator 2024|language=en}}</ref> Më 22 shtator, në startin e tij të parë të plotë për Arsenal, Calafiori shënoi golin e tij të parë për klubin në një barazim 2–2 kundër [[Manchester City F.C|Manchester City]] në [[City of Manchester Stadium|Etihad Stadium]], duke shënuar nga jashtë zone pas një pasimi të shkurtër nga [[Gabriel Martinelli]].<ref>{{Cite news |last=Watts |first=Charles|title=Arsenal player ratings vs Man City: Devastation for the Gunners! Leandro Trossard's red card eventually proves costly as colossal Gabriel Magalhaes & Co.'s rearguard is broken at the death in dramatic draw |url=https://www.goal.com/en/lists/arsenal-player-ratings-man-city-gabriel-magalhaes-riccardo-calafiori/blt793199530222ac4b#cs4e67c33981f602b3|website=[[Goal (website)|Goal]]|publisher=Platform Group|date=22 shtator 2024|language=en}}</ref> Goli më vonë u votua si goli i muajit i Arsenalit për shtatorin në uebsajtin e klubit.<ref>{{Cite web |date=10 nëntor 2024 |title=Calafiori wins our Emirates Goal of the Month |url=https://www.arsenal.com/news/calafiori-wins-our-emirates-goal-month#:~:text=Riccardo%20Calafiori%20has%20topped%20our,Goal%20of%20the%20Month%20award. |access-date=9 nëntor 2024 |website=Calafiori wins our Emirates Goal of the Month |language=en}}</ref> Calafiori shënoi golin e tij të dytë për "Topçinjtë" më 25 janar 2025, këtë herë një gol fitues në minutën e 74-të jashtë fushe kundër [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolves]].<ref>{{cite web |date=25 janar 2025 |publisher=Arsenal F.C. |url=https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Jan-25/wolves-0-1-arsenal-match-report |title=Report: Wolves 0–1 Arsenal |first=Josh |last=James|language=en}}</ref> Dy muaj më vonë, më 4 mars, ai shënoi golin e tij të parë në Champions League në një fitore 7–1 jashtë fushe kundër [[PSV Eindhoven]] gjatë [[Faza eliminatore e UEFA Champions League 2024–25|Raundit të 16-të]].<ref>{{cite web |last=Howell |first=Alex |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c8j00ke2r23t |title=PSV 1–7 Arsenal |work=BBC Sport |date=4 mars 2025 |language=en}}</ref> Më 17 gusht 2025, Calafiori shënoi një gol me kokë në ndeshjen e parë të Arsenalit të [[Premier League 2025–26|Premier League 2025–26]], duke ndihmuar ekipin e tij në një fitore 1–0 jashtë fushe kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]].<ref>{{cite web |date=17 gusht 2025 |publisher=Arsenal F.C. |url=https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2025-Aug-17/manchester-united-0-1-arsenal-match-report |title=Report: Manchester United 0-1 Arsenal |first=Josh |last=James|language=en}}</ref> Një fillim i shkëlqyer i sezonit e pa Calafiorin të nominuar për çmimin [[Premier League 2025–26#Çmimet Mujore|Lojtari i Muajit i Premier League]] për gushtin, pasi regjistroi një gol, dy asiste dhe ndihmoi ekipin e tij në dy porta të paprekura në tre ndeshjet hapëse.<ref>{{Cite web |title=Help Calafiori win August’s PL Player of the Month |url=https://www.arsenal.com/news/help-calafiori-win-augusts-pl-player-month |website=Arsenal.com |date=4 shtator 2025 |access-date=28 shtator 2025|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== Më 3 shtator 2021, Calafiori bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja italiane e futbollit nën-21 vjeç|skuadrën U21 të Italisë]], duke luajtur si zëvendësues në ndeshjen [[Kualifikimet e Kampionatit Evropian nën-21 të UEFA 2023|kualifikuese]] kundër [[Kombëtarja luksemburgase e futbollit nën-21 vjeç|Luksemburgut]], të cilën Italia e fitoi 3–0.<ref>{{Cite news|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/under-21-esordio-con-vittoria-per-la-nuova-italia-nicolato-ho-visto-un-grande-impegno-ma-dobbiamo-lavorare/|title=Esordio con vittoria per la nuova Italia. Nicolato: "Ho visto un grande impegno, ma dobbiamo lavorare"|website=Italian Football Federation|date=3 shtator 2021|access-date=3 shtator 2021|language=it}}</ref> Më 23 maj 2024, ai mori thirrjen e tij të parë zyrtare në [[Kombëtarja italiane e futbollit|ekipin kombëtar senior të Italisë]], duke u përfshirë në skuadrën preliminare për [[UEFA Euro 2024]] nga trajneri [[Luciano Spalletti]].<ref>{{cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/scatta-la-missione-euro-2024-il-31-maggio-azzurri-a-coverciano-ecco-i-30-convocati-per-il-raduno/|title=Scatta la missione Euro 2024: il 31 maggio Azzurri a Coverciano, ecco i 30 convocati per il raduno|language=it|website=[[Italian Football Federation]]|date=23 maj 2024|access-date=23 maj 2024}}</ref> Ai debutoi për ekipin senior më 4 qershor, duke u futur si zëvendësues për [[Federico Dimarco]] në minutën e 85-të të një barazimi pa gola në një [[Ndeshje miqësore|miqësore]] kundër [[Kombëtarja turke e futbollit|Turqisë]] në [[Bologna]].<ref>{{Cite news|first=Davide|last=Triolo|title=Italia-Turchia {{!}} Calafiori: "Emozione grandissima, spero di andare all'Europeo"|trans-title=Italy vs. Turkey {{!}} Calafiori: "Great emotion, I hope to go to the European Championship"|url=https://www.sportface.it/calcio/nazionali/italia-turchia-calafiori-emozione-grandissima-spero-andare-europeo/2572697|website=Sportface|date=4 qershor 2024|language=it}}</ref> Pasi u konfirmua më pas në skuadrën përfundimtare për UEFA Euro 2024,<ref>{{Cite web |date=6 qershor 2024|title=Ufficializzati i convocati per EURO 2024, esclusi dalla lista Provedel, Ricci e Orsolini |url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/ufficializzati-i-convocati-per-euro-2024-esclusi-dalla-lista-provedel-ricci-e-orsolini/|publisher=[[Italian Football Federation]]|access-date=16 qershor 2024|language=it}}</ref> Calafiori bëri debutimin e tij konkurrues më 15 qershor, duke startuar në një fitore 2–1 kundër [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipërisë]] në [[UEFA Euro 2024 Grupi B|fazën e grupeve]];<ref>{{Cite web|title=Anche in Europa si sono accorti di Riccardo Calafiori|url=https://www.ilpost.it/2024/06/16/riccardo-calafiori/|website=[[Il Post]]|date=16 qershor 2024 |access-date=16 qershor 2024|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|title=L'Italia parte male, poi rimonta: Bastoni-Barella, Albania ko e primi tre punti per i campioni d'Europa. Spalletti: "Cose buone, ma devono portare a qualcosa"|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/litalia-parte-male-poi-rimonta-bastoni-barella-albania-ko-e-primi-tre-punti-per-i-campioni-deuropa-spalletti-cose-buone-ma-devono-portare-a-qualcosa/|website=[[Italian Football Federation]]|date=15 qershor 2024|access-date=16 qershor 2024|language=it}}</ref> në moshën 22 vjeç e 27 ditë, ai u bë mbrojtësi i dytë më i ri që luan për Italinë në [[Kampionati Evropian i Futbollit|Kampionatin Evropian]], pas vetëm [[Paolo Maldini]].<ref>{{Cite web|title=Calafiori secondo solo a Maldini: il record con l'Italia all'Europeo|url=https://tuttosport.com/news/calcio/euro-2024/italia/2024/06/15-129015370/calafiori_secondo_solo_a_maldini_il_record_con_l_italia_all_europeo|website=[[Tuttosport]]|date=15 qershor 2024|access-date=16 qershor 2024|language=it}}</ref> Ai shënoi një autogol në humbjen 1–0 të Italisë ndaj [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]] në ndeshjen e tyre të dytë.<ref>{{Cite web|title=Euro 2024 {{!}} Spain 1–0 Italy: Riccardo Calafiori own goal sends Spain into last 16 as Group B winners|url=https://www.skysports.com/football/spain-vs-italy/report/500396|website=[[Sky Sports]]|publisher=Sky Group|date=20 qershor 2024|access-date=21 qershor 2024|language=en}}</ref> Në ndeshjen e tyre të fundit të grupit kundër [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]], ai asistoi golin e barazimit në kohën shtesë të [[Mattia Zaccagni]] në një barazim 1–1 që dërgoi Italinë në [[UEFA Euro 2024 faza eliminatore|fazën e 16-të]] me një përfundim në vendin e dytë.<ref>{{Cite web|title=Croatia 1–1 Italy: Zaccagni steers Azzurri into last 16|url=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b3622f2b2f6-790678ad49bd-1000--croatia-1-1-italy-zaccagni-steers-azzurri-into-last-16/|publisher=[[UEFA]]|date=24 qershor 2024|access-date=25 qershor 2024|language=en}}</ref> Megjithatë, ai gjithashtu mori një karton të verdhë gjatë ndeshjes, gjë që e përjashtoi atë nga ndeshja e dytë e Italisë kundër [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Zvicrës]],<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c1ddd9xge50t?page=3 |title=Croatia 1–1 Italy |work=BBC Sport |last1=Johnston |first1=Neil |last2=Begley|first2=Emlyn |date=24 qershor 2024 |access-date=25 qershor 2024 |language=en}}</ref> pas së cilës Italia u eliminua nga turneu pas një humbje 2–0.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40460124/euro-2024-italy-luciano-spalletti-responsibility-switzerland |title=Spalletti: Italy Euro '24 failure my "responsibility"|publisher=ESPN|date=29 qershor 2024 |access-date=29 qershor 2024 |language=en}}</ref> ==Stili i lojës== Një [[Mbrojtës (futboll)|mbrojtës]] me këmbë të majtë, Calafiori filloi të luante si [[mbrojtës i majtë]] ose [[Mbrojtës (futboll)#Mbrojtës anësor|mbrojtës anësor]] në krahun e majtë, përpara se të zhvendosej në një rol qendërmbrojtësi gjatë periudhës së tij te [[Bologna FC 1909|Bologna]], nën drejtimin e trajnerit [[Thiago Motta]], për shkak të aftësisë së tij për të nisur aksione sulmuese nga prapavija me rrezen e tij të pasimit, duke u vendosur si një nga mbrojtësit më të mirë në Serie A gjatë sezonit 2023–24.<ref name="MIGLIORI CENTRALI" /><ref>{{cite web |date=20 mars 2024 |title=The National Goal, the Champions League dream, and the memory of the injury Calafiori: "Without those tough moments, these wouldn't have happened" |url=https://www.figc.it/en/national-teams/news/the-national-goal-the-champions-league-dream-and-the-memory-of-the-injury-calafiori-without-those-tough-moments-these-wouldnt-have-happened/ |access-date=5 qershor 2024 |website=FIGC |language=en}}</ref> Taktikisht, ai është i aftë të luajë në një mbrojtje me tre ose me katër lojtarë, dhe është i njohur për parashikimin e tij, si dhe për stilin e tij agresiv dhe fizik kur i bën presion kundërshtarëve.<ref name="speciale">{{cite web |last=Mongiardo |first=Emmanuele |date=21 maj 2024 |title=Calafiori ci ha remindedato cosa lo rende speciale |url=https://www.ultimouomo.com/riccardo-calafiori-prestazione-bologna-juventus-3-3/ |access-date=5 qershor 2024 |publisher=L'Ultimo Uomo |language=it}}</ref><ref name="sorprendenti">{{cite web |url=https://www.90min.com/it/posts/i-difensori-centrali-piu-sorprendenti-della-prima-parte-di-serie-a |title=I difensori centrali più sorprendenti della prima parte di Serie A|website=90min.com |language=it|date=4 dhjetor 2023 |access-date=5 qershor 2024 }}</ref> Një lojtar i shpejtë dhe i fuqishëm, ai është vlerësuar kryesisht për teknikën e tij dhe aftësinë e tij për të gjuajtur nga distanca, ndërsa është i njohur edhe për aftësinë e tij për të mbajtur topin. Gjatësia e tij e bën atë efektiv edhe në duelet ajrore. Si mbrojtës anësor, ai ishte i aftë të shkonte përpara për të ofruar [[Kros (futboll)|krosime]] nga vija anësore, ose të ndihmonte ekipin e tij në mbrojtje me rikuperimet e tij të shpejta.<ref name="speciale"/><ref name="sorprendenti"/><ref>{{cite news |url=https://www.gazzetta.it/calcio/fantanews/02-05-2024/5-giocatori-con-cui-fare-plusvalenza-al-fanta-nella-35-giornata.shtml |title=Da Calafiori a Piccoli: 5 giocatori da plusvalenza nella 35ª al Fantacampionato|newspaper=La Gazzetta dello Sport|first=Matteo|last=Giachero|date=2 maj 2024 |access-date=5 qershor 2024|language=it}}</ref> Konsiderohet të jetë një nga talentët italianë më premtues të gjeneratës së tij,<ref name="speciale" /><ref>{{cite web |url=https://football-italia.net/reports-leverkusen-interested-in-calafiori/ |title=Calafiori: Reports Bayer Leverkusen interested in promising Bologna defender|website=Football Italia|date=25 prill 2024 |access-date=5 qershor 2024|language=en}}</ref> ai u përfshi në listën e Next Generation 2019 të ''[[The Guardian]]'' si një nga 60 talentët më të mirë të rinj në futbollin botëror,<ref name="Next Generation 2019">{{Cite news |last1=Christenson |first1=Marcus |last2=Powell |first2=Jim |last3=Blight |first3=Garry |last4=Bandini |first4=Nicky |date=10 tetor 2019 |title=Next Generation 2019: 60 of the best young talents in world football |language=en |newspaper=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2019/oct/10/next-generation-2019-60-of-the-best-young-talents-in-world-football |access-date=5 qershor 2024}}</ref> përpara se të emërohej si një nga "50 për të ardhmen" nga [[UEFA]] në 2021.<ref name="50 for the future">{{Cite web |date=19 janar 2021 |title=50 for the future: UEFA.com's ones to watch for 2021 |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0265-113c77c33b88-3dda4706173e-1000--50-for-the-future-uefa-com-s-ones-to-watch-for-2021/ |access-date=5 qershor 2024 |publisher=UEFA |language=en}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klubi=== {{updated|ndeshja e luajtur 26 tetor 2025}}<ref name="SW">{{Soccerway|riccardo-calafiori/572184|access-date=12 shtator 2018|language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Paraqitjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe garës !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa kombëtare{{efn|Përfshin [[Coppa Italia]], [[Kupa Zvicerane]]}} !colspan="2"|Kupa e ligës{{efn|Përfshin [[EFL Cup]]}} !colspan="2"|Evropë !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Paraqitjet!!Golat!!Paraqitjet!!Golat!!Paraqitjet!!Golat!!Paraqitjet!!Golat!!Paraqitjet!!Golat |- |rowspan="4"|[[AS Roma|Roma]] |[[Sezoni 2019–20 i AS Roma|2019–20]] |rowspan="3"|[[Serie A]] |1||0||0||0||colspan="2"|—||0||0||1||0 |- |[[Sezoni 2020–21 i AS Roma|2020–21]] |3||0||0||0||colspan="2"|—||5{{efn|Paraqitjet në [[UEFA Europa League]]|name=UEL}}||1||8||1 |- |[[Sezoni 2021–22 i AS Roma|2021–22]] |6||0||0||0||colspan="2"|—||3{{efn|Paraqitje(t) në [[UEFA Europa Conference League]]|name=UECL}}||0||9||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !10||0||0||0||colspan="2"|—||8||1||18||1 |- |[[Genoa CFC|Genoa]] (huazim) |[[Sezoni 2021–22 i Genoa CFC|2021–22]] |Serie A |3||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||0 |- |rowspan="3"|[[FC Basel|Basel]] |[[Sezoni 2022–23 i FC Basel|2022–23]] |rowspan="2"|[[Swiss Super League]] |23||0||3||0||colspan="2"|—||8{{efn|name=UECL}}||1||34||1 |- |[[Sezoni 2023–24 i FC Basel|2023–24]] |3||0||0||0||colspan="2"|—||1{{efn|name=UECL}}||0||4||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !26!!0!!3!!0!!colspan="2"|—!!9!!1!!38!!1 |- |[[Bologna FC 1909|Bologna]] |[[Sezoni 2023–24 i Bologna FC 1909|2023–24]] |Serie A |30||2||3||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||2 |- |rowspan="3"|[[Arsenal F.C.|Arsenal]] |[[Sezoni 2024–25 i Arsenal F.C.|2024–25]] |rowspan="2"|[[Premier League]] |19||2||0||0||2||0||8{{efn|Paraqitjet në [[UEFA Champions League]]|name=UCL}}||1||29||3 |- |[[Sezoni 2025–26 i Arsenal F.C.|2025–26]] |9||1||0||0||0||0||1{{efn|name=UCL}}||0||10||1 |- !colspan="2"|Gjithsej !28!!3!!0!!0!!2!!0!!9!!1!!39!!4 |- !colspan="3"|Karriera gjithsej !97!!5!!6!!0!!2!!0!!26!!3!!131!!8 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== {{Updated|ndeshja e luajtur 14 tetor 2025}}<ref>{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=32743|title=Riccardo Calafiori|website=EU-Football.info|access-date=4 qershor 2024|language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Paraqitjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit !Ekipi kombëtar!!Viti!!Paraqitjet!!Golat |- |rowspan="2"|[[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] |2024||8||0 |- |2025||4||0 |- !colspan="2"|Gjithsej!!12!!0 |} ==Nderime== '''Individuale''' *[[Serie A Player of the Month|Lojtari i Muajit i Serie A]]: [[Serie A 2023–24#Çmimet mujore|Maj 2024]]<ref>{{cite news |url=https://www.legaseriea.it/en/media/serie-a/riccardo-calafiori-ea-sports-fc-player-of-the-month-for-may |publisher=Serie A |access-date=23 maj 2024 |date=23 maj 2024 |title=Riccardo Calafiori "EA Sports Player Of The Month" for May|language=en}}</ref> *[[Serie A Team of the Year|Ekipi i Vitit i Serie A]]: 2023–24<ref name="gala2024">{{Cite news |last=Young |first=Peter |date=2 dhjetor 2024 |title=Every category and Serie A nominee at the Gran Gala del Calcio |url=https://football-italia.net/every-category-serie-a-nominees-gran-gala-2024/ |access-date=3 dhjetor 2024 |publisher=Football Italia |language=en}}</ref> == Referime == {{reflist|3}} {{Skuadra Arsenal F.C.}} [[Kategoria:Lindje 2002]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Roma]] [[Kategoria:Futbollistë italianë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren italiane]] [[Kategoria:Futbollistë në A.S. Roma]] [[Kategoria:Futbollistë në Genoa C.F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Basel]] [[Kategoria:Futbollistë në Bologna F.C. 1909]] [[Kategoria:Futbollistë në Arsenal F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në Super Liga Zvicerane]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] ag2jn0sjxxuyirj3yf541c1v3hhhm8u 3 391830 2940346 2882304 2026-04-12T13:21:27Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Vera Grabocka */ 2940346 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Martinxx1}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 1 dhjetor 2025 13:44 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lufta e Nuseve]]'' == Përshëndetje, Martinxx1! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2880794|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lufta e Nuseve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20dhjetor%202025,%2017:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 dhjetor 2025 18:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lufta e Nuseve]]'' == Përshëndetje, Martinxx1! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2882298|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lufta e Nuseve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20dhjetor%202025,%2016:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 dhjetor 2025 17:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vera Grabocka]]'' == Përshëndetje, Martinxx1! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2940343|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vera Grabocka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20prill%202026,%2013:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 prill 2026 15:21 (CEST) lj14ptq58665bt9qy1wlq5sdv0p54fq 2940360 2940346 2026-04-12T15:10:11Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Vera Grabocka */ 2940360 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Martinxx1}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 1 dhjetor 2025 13:44 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lufta e Nuseve]]'' == Përshëndetje, Martinxx1! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2880794|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lufta e Nuseve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20dhjetor%202025,%2017:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 dhjetor 2025 18:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lufta e Nuseve]]'' == Përshëndetje, Martinxx1! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2882298|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lufta e Nuseve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20dhjetor%202025,%2016:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 dhjetor 2025 17:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vera Grabocka]]'' == Përshëndetje, Martinxx1! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2940343|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vera Grabocka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20prill%202026,%2013:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 prill 2026 15:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vera Grabocka]]'' == Përshëndetje, Martinxx1! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2940355|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vera Grabocka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20prill%202026,%2015:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 prill 2026 17:10 (CEST) 17rskaijhcmcfbhbo2v98yzvpmd02m0 2940362 2940360 2026-04-12T15:20:06Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Lufta e Nuseve */ 2940362 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Martinxx1}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 1 dhjetor 2025 13:44 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lufta e Nuseve]]'' == Përshëndetje, Martinxx1! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2880794|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lufta e Nuseve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20dhjetor%202025,%2017:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 dhjetor 2025 18:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lufta e Nuseve]]'' == Përshëndetje, Martinxx1! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2882298|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lufta e Nuseve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20dhjetor%202025,%2016:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 dhjetor 2025 17:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vera Grabocka]]'' == Përshëndetje, Martinxx1! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2940343|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vera Grabocka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20prill%202026,%2013:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 prill 2026 15:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vera Grabocka]]'' == Përshëndetje, Martinxx1! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2940355|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vera Grabocka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20prill%202026,%2015:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 prill 2026 17:10 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lufta e Nuseve]]'' == Përshëndetje, Martinxx1! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2940358|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lufta e Nuseve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20prill%202026,%2015:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 prill 2026 17:20 (CEST) e6hplnwen9tjligr0rz454f3gli7rwn 0 391831 2940354 2920497 2026-04-12T14:50:11Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Logo_-_Lufta_e_Nuseve.png|Logo_-_Lufta_e_Nuseve.png]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:Túrelio|Túrelio]] me arsyetimin: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): Non-fre 2940354 wikitext text/x-wiki {{infobox television | name = Lufta e Nuseve | image = | caption = Logo e programit - Lufta e Nuseve | genre = ''[[Reality show]]'' | creator = Lorena Basha | director = Lorena Basha | announcer = [[Eni Shehu]] | country = [[Shqipëri]] | language = [[Shqip]] | num_seasons = 7 | num_episodes = 33 (TV Klan)<br> 5 (Top Channel) | producer = Ermal Mulosmani | runtime = 60 minuta | network = [[TV Klan]] | first_aired = {{start date|2015|02|14|df=yes}} | last_aired = {{End date|2020|02|01|df=yes}} | network2 = [[Top Channel]] | first_aired2 = {{Start date|2025|01|10|df=yes}} | last_aired2 = aktualisht }} '''''Lufta e Nuseve''''' është një ''[[reality show]]'' shqiptar, i cili ka në fokus dasmat, i krijuar nga Lorena Basha.<ref>{{Citation |last=RTV KLAN |title=Takimi i pasdites - "Lufta e Nuseve", reality i dasmave ne televizionin Klan! (20 mars 2015) |date=2015-03-22 |url=https://www.youtube.com/watch?v=T6swdQ74pzg |language=sq |access-date=2025-12-15}}</ref> Programi filloi transmetimin më 14 shkurt 2015<ref>{{Cite web |date=15 shkurt 2015 |title=“Lufta e Nuseve” starton në Tv Klan |url=https://tvklan.al/lufta-e-nuseve-starton-ne-tv-klan |access-date=2025-12-14 |website=[[TV Klan]] |language=sq}}</ref> në [[TV Klan]] dhe vijoi për gjashtë sezone rradhazi deri më 1 shkurt 2020.<ref>{{Cite web |title=Lufta e nuseve |url=https://tvklan.al/programe/lufta-e-nuseve |access-date=2025-12-01 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Pas një mungese prej pesë vitesh, ai vijoi transmetimin për sezonin e shtatë më 10 janar 2025 në [[Top Channel]].<ref name = "interesante">{{Cite web |date=22 janar 2025 |title=Pse “Lufta e Nuseve” është kaq interesante për t’u parë? |url=https://www.anabelmagazine.com/news/80291/pse-lufta-e-nuseve-eshte-kaq-interesante-per-t-u-pare |access-date=2025-12-14 |website=Anabel Magazine |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 janar 2025 |title=Sonte në mbrëmje duke filluar nga ora 21.00, në ekranin e Top Channel fillon transmetimin një nga programet më të dashura të shqiptarëve, “Lufta e Nuseve” |url=https://www.gazetaexpress.com/sonte-ne-mbremje-duke-filluar-nga-ora-21-00-ne-ekranin-e-top-channel-fillon-transmetimin-nje-nga-programet-me-te-dashura-te-shqiptareve-lufta-e-nuseve/ |access-date=2025-12-14 |website=[[Gazeta Express]] |language=sq}}</ref> Sezoni i tetë filloi transmetimin më 11 janar 2026 në [[Top Channel]] çdo të dielë.<ref>{{Citation |last=Top Channel Albania |title=Promo {{!}} "Lufta e Nuseve", nga 11 Janari, cdo të diel ora 21:00 në Top Channel! |date=2026-01-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=TdVPdPPJ-bQ |access-date=2026-01-04}}</ref> == Formati == Tre nuse marrin pjesë në dasmat e gjithësecilës. Programi fillon me historitë e dashurive të secilit çift. Më pas shfaqet takimi i parë i tre nuseve me njëra-tjetrën. Pjesa e dytë e programit është njëkohësisht dhe pjesa kryesore e programit, në të nuset shkojnë në dasmat e njëra-tjetrës.<ref name = "interesante" /> Ato votojnë njëra-tjetrën për: * Atmosferën (20 pikë maksimumi) * Dekorin (10 pikë maksimumi) * Fustanin (10 pikë maksimumi) * Ushqimin (10 pikë maksimumi) Në pjesën e tretë ka dhe një votim të fundit, tek i cili pyetja është: "Cila ishte dasma juaj e parapëlqyer nga të dyja?". Dasma e parapëlqyer merr 20 pikë, ndërsa tjetra 10. Më pas nuset shohin komentet e njëra-tjetrës duke i kthyer përgjigje. Programi përfundon me përballjen e vajzave me njëra-tjetrën dhe pritjen e dhëndrit fitues nga limuzina.<ref>{{Cite web |title='Lufta e Nuseve' një reality show ndryshe në Klan |url=https://www.anabelmagazine.com/news/5884/lufta-e-nuseve-nje-reality-show-ndryshe-ne-klan |access-date=2025-12-14 |website=Anabel Magazine |language=sq}}</ref> == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://luftaenuseve.com|name=Lufta e Nuseve - Website}} * {{Official website|https://top-channel.tv/programe/lufta-e-nuseve/|name=Lufta e Nuseve - Top Channel}} * [https://www.instagram.com/luftaenuseve_official/ ''Lufta e Nuseve''] në [[Instagram]] * [https://www.youtube.com/@LuftaeNuseve ''Lufta e Nuseve''] në [[YouTube]] * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLM8BAxfZddjzS3-B-dgwrSuhT_8ltSAQj ''Lufta e Nuseve - Playlist''] në [[YouTube]] * [https://www.facebook.com/luftaenuseve/ ''Lufta e Nuseve''] në [[Facebook]] * [https://www.youtube.com/watch?v=lBjo8pKsIcw&t=1s ''Lufta e Nuseve - Episodi 1 - Sezoni 7''] * [https://www.imdb.com/title/tt14691926/ ''Imdb''] == Referime == {{reflist}}{{Top Media}}{{Shqipëri-tv-cung}} mjyf1vd1ysp4mx9svmpdq4lgts8q4d9 2940357 2940354 2026-04-12T15:03:40Z Martinxx1 180115 shtova foton e logos 2940357 wikitext text/x-wiki {{infobox television | name = Lufta e Nuseve | image = File: Lufta e Nuseve - Logo.png | caption = Logo e programit - Lufta e Nuseve | genre = ''[[Reality show]]'' | creator = Lorena Basha | director = Lorena Basha | announcer = [[Eni Shehu]] | country = [[Shqipëri]] | language = [[Shqip]] | num_seasons = 7 | num_episodes = 33 (TV Klan)<br> 5 (Top Channel) | producer = Ermal Mulosmani | runtime = 60 minuta | network = [[TV Klan]] | first_aired = {{start date|2015|02|14|df=yes}} | last_aired = {{End date|2020|02|01|df=yes}} | network2 = [[Top Channel]] | first_aired2 = {{Start date|2025|01|10|df=yes}} | last_aired2 = aktualisht }} '''''Lufta e Nuseve''''' është një ''[[reality show]]'' shqiptar, i cili ka në fokus dasmat, i krijuar nga Lorena Basha.<ref>{{Citation |last=RTV KLAN |title=Takimi i pasdites - "Lufta e Nuseve", reality i dasmave ne televizionin Klan! (20 mars 2015) |date=2015-03-22 |url=https://www.youtube.com/watch?v=T6swdQ74pzg |language=sq |access-date=2025-12-15}}</ref> Programi filloi transmetimin më 14 shkurt 2015<ref>{{Cite web |date=15 shkurt 2015 |title=“Lufta e Nuseve” starton në Tv Klan |url=https://tvklan.al/lufta-e-nuseve-starton-ne-tv-klan |access-date=2025-12-14 |website=[[TV Klan]] |language=sq}}</ref> në [[TV Klan]] dhe vijoi për gjashtë sezone rradhazi deri më 1 shkurt 2020.<ref>{{Cite web |title=Lufta e nuseve |url=https://tvklan.al/programe/lufta-e-nuseve |access-date=2025-12-01 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Pas një mungese prej pesë vitesh, ai vijoi transmetimin për sezonin e shtatë më 10 janar 2025 në [[Top Channel]].<ref name = "interesante">{{Cite web |date=22 janar 2025 |title=Pse “Lufta e Nuseve” është kaq interesante për t’u parë? |url=https://www.anabelmagazine.com/news/80291/pse-lufta-e-nuseve-eshte-kaq-interesante-per-t-u-pare |access-date=2025-12-14 |website=Anabel Magazine |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 janar 2025 |title=Sonte në mbrëmje duke filluar nga ora 21.00, në ekranin e Top Channel fillon transmetimin një nga programet më të dashura të shqiptarëve, “Lufta e Nuseve” |url=https://www.gazetaexpress.com/sonte-ne-mbremje-duke-filluar-nga-ora-21-00-ne-ekranin-e-top-channel-fillon-transmetimin-nje-nga-programet-me-te-dashura-te-shqiptareve-lufta-e-nuseve/ |access-date=2025-12-14 |website=[[Gazeta Express]] |language=sq}}</ref> Sezoni i tetë filloi transmetimin më 11 janar 2026 në [[Top Channel]] çdo të dielë.<ref>{{Citation |last=Top Channel Albania |title=Promo {{!}} "Lufta e Nuseve", nga 11 Janari, cdo të diel ora 21:00 në Top Channel! |date=2026-01-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=TdVPdPPJ-bQ |access-date=2026-01-04}}</ref> == Formati == Tre nuse marrin pjesë në dasmat e gjithësecilës. Programi fillon me historitë e dashurive të secilit çift. Më pas shfaqet takimi i parë i tre nuseve me njëra-tjetrën. Pjesa e dytë e programit është njëkohësisht dhe pjesa kryesore e programit, në të nuset shkojnë në dasmat e njëra-tjetrës.<ref name = "interesante" /> Ato votojnë njëra-tjetrën për: * Atmosferën (20 pikë maksimumi) * Dekorin (10 pikë maksimumi) * Fustanin (10 pikë maksimumi) * Ushqimin (10 pikë maksimumi) Në pjesën e tretë ka dhe një votim të fundit, tek i cili pyetja është: "Cila ishte dasma juaj e parapëlqyer nga të dyja?". Dasma e parapëlqyer merr 20 pikë, ndërsa tjetra 10. Më pas nuset shohin komentet e njëra-tjetrës duke i kthyer përgjigje. Programi përfundon me përballjen e vajzave me njëra-tjetrën dhe pritjen e dhëndrit fitues nga limuzina.<ref>{{Cite web |title='Lufta e Nuseve' një reality show ndryshe në Klan |url=https://www.anabelmagazine.com/news/5884/lufta-e-nuseve-nje-reality-show-ndryshe-ne-klan |access-date=2025-12-14 |website=Anabel Magazine |language=sq}}</ref> == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://luftaenuseve.com|name=Lufta e Nuseve - Website}} * {{Official website|https://top-channel.tv/programe/lufta-e-nuseve/|name=Lufta e Nuseve - Top Channel}} * [https://www.instagram.com/luftaenuseve_official/ ''Lufta e Nuseve''] në [[Instagram]] * [https://www.youtube.com/@LuftaeNuseve ''Lufta e Nuseve''] në [[YouTube]] * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLM8BAxfZddjzS3-B-dgwrSuhT_8ltSAQj ''Lufta e Nuseve - Playlist''] në [[YouTube]] * [https://www.facebook.com/luftaenuseve/ ''Lufta e Nuseve''] në [[Facebook]] * [https://www.youtube.com/watch?v=lBjo8pKsIcw&t=1s ''Lufta e Nuseve - Episodi 1 - Sezoni 7''] * [https://www.imdb.com/title/tt14691926/ ''Imdb''] == Referime == {{reflist}}{{Top Media}}{{Shqipëri-tv-cung}} m1nzqac0vuq0dhos9o62kxyl9mt3f4h 2940358 2940357 2026-04-12T15:05:06Z Martinxx1 180115 shtova parametrin gjuhe 2940358 wikitext text/x-wiki {{infobox television | name = Lufta e Nuseve | image = File: Lufta e Nuseve - Logo.png | caption = Logo e programit - Lufta e Nuseve | genre = ''[[Reality show]]'' | creator = Lorena Basha | director = Lorena Basha | announcer = [[Eni Shehu]] | country = [[Shqipëri]] | language = [[Shqip]] | num_seasons = 7 | num_episodes = 33 (TV Klan)<br> 5 (Top Channel) | producer = Ermal Mulosmani | runtime = 60 minuta | network = [[TV Klan]] | first_aired = {{start date|2015|02|14|df=yes}} | last_aired = {{End date|2020|02|01|df=yes}} | network2 = [[Top Channel]] | first_aired2 = {{Start date|2025|01|10|df=yes}} | last_aired2 = aktualisht }} '''''Lufta e Nuseve''''' është një ''[[reality show]]'' shqiptar, i cili ka në fokus dasmat, i krijuar nga Lorena Basha.<ref>{{Citation |last=RTV KLAN |title=Takimi i pasdites - "Lufta e Nuseve", reality i dasmave ne televizionin Klan! (20 mars 2015) |date=2015-03-22 |url=https://www.youtube.com/watch?v=T6swdQ74pzg |language=sq |access-date=2025-12-15}}</ref> Programi filloi transmetimin më 14 shkurt 2015<ref>{{Cite web |date=15 shkurt 2015 |title=“Lufta e Nuseve” starton në Tv Klan |url=https://tvklan.al/lufta-e-nuseve-starton-ne-tv-klan |access-date=2025-12-14 |website=[[TV Klan]] |language=sq}}</ref> në [[TV Klan]] dhe vijoi për gjashtë sezone rradhazi deri më 1 shkurt 2020.<ref>{{Cite web |title=Lufta e nuseve |url=https://tvklan.al/programe/lufta-e-nuseve |access-date=2025-12-01 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Pas një mungese prej pesë vitesh, ai vijoi transmetimin për sezonin e shtatë më 10 janar 2025 në [[Top Channel]].<ref name = "interesante">{{Cite web |date=22 janar 2025 |title=Pse “Lufta e Nuseve” është kaq interesante për t’u parë? |url=https://www.anabelmagazine.com/news/80291/pse-lufta-e-nuseve-eshte-kaq-interesante-per-t-u-pare |access-date=2025-12-14 |website=Anabel Magazine |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 janar 2025 |title=Sonte në mbrëmje duke filluar nga ora 21.00, në ekranin e Top Channel fillon transmetimin një nga programet më të dashura të shqiptarëve, “Lufta e Nuseve” |url=https://www.gazetaexpress.com/sonte-ne-mbremje-duke-filluar-nga-ora-21-00-ne-ekranin-e-top-channel-fillon-transmetimin-nje-nga-programet-me-te-dashura-te-shqiptareve-lufta-e-nuseve/ |access-date=2025-12-14 |website=[[Gazeta Express]] |language=sq}}</ref> Sezoni i tetë filloi transmetimin më 11 janar 2026 në [[Top Channel]] çdo të dielë.<ref>{{Citation |last=Top Channel Albania |title=Promo {{!}} "Lufta e Nuseve", nga 11 Janari, cdo të diel ora 21:00 në Top Channel! |date=2026-01-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=TdVPdPPJ-bQ |access-date=2026-01-04|language={{!}}language=sq}}</ref> == Formati == Tre nuse marrin pjesë në dasmat e gjithësecilës. Programi fillon me historitë e dashurive të secilit çift. Më pas shfaqet takimi i parë i tre nuseve me njëra-tjetrën. Pjesa e dytë e programit është njëkohësisht dhe pjesa kryesore e programit, në të nuset shkojnë në dasmat e njëra-tjetrës.<ref name = "interesante" /> Ato votojnë njëra-tjetrën për: * Atmosferën (20 pikë maksimumi) * Dekorin (10 pikë maksimumi) * Fustanin (10 pikë maksimumi) * Ushqimin (10 pikë maksimumi) Në pjesën e tretë ka dhe një votim të fundit, tek i cili pyetja është: "Cila ishte dasma juaj e parapëlqyer nga të dyja?". Dasma e parapëlqyer merr 20 pikë, ndërsa tjetra 10. Më pas nuset shohin komentet e njëra-tjetrës duke i kthyer përgjigje. Programi përfundon me përballjen e vajzave me njëra-tjetrën dhe pritjen e dhëndrit fitues nga limuzina.<ref>{{Cite web |title='Lufta e Nuseve' një reality show ndryshe në Klan |url=https://www.anabelmagazine.com/news/5884/lufta-e-nuseve-nje-reality-show-ndryshe-ne-klan |access-date=2025-12-14 |website=Anabel Magazine |language=sq}}</ref> == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://luftaenuseve.com|name=Lufta e Nuseve - Website}} * {{Official website|https://top-channel.tv/programe/lufta-e-nuseve/|name=Lufta e Nuseve - Top Channel}} * [https://www.instagram.com/luftaenuseve_official/ ''Lufta e Nuseve''] në [[Instagram]] * [https://www.youtube.com/@LuftaeNuseve ''Lufta e Nuseve''] në [[YouTube]] * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLM8BAxfZddjzS3-B-dgwrSuhT_8ltSAQj ''Lufta e Nuseve - Playlist''] në [[YouTube]] * [https://www.facebook.com/luftaenuseve/ ''Lufta e Nuseve''] në [[Facebook]] * [https://www.youtube.com/watch?v=lBjo8pKsIcw&t=1s ''Lufta e Nuseve - Episodi 1 - Sezoni 7''] * [https://www.imdb.com/title/tt14691926/ ''Imdb''] == Referime == {{reflist}}{{Top Media}}{{Shqipëri-tv-cung}} 0e0jhjzlw9kwnyicf6qcks1kp3vf3lh 2940542 2940358 2026-04-13T02:57:04Z CommonsDelinker 1198 Materiali multimedial [[c:File:Lufta_e_Nuseve_-_Logo.png|Lufta_e_Nuseve_-_Logo.png]] u largua nga faqja; Ai u fshi nga Commons nga [[c:User:DMacks|DMacks]] me arsyetimin: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Logo of Albanian reality television series "Lufta 2940542 wikitext text/x-wiki {{infobox television | name = Lufta e Nuseve | image = | caption = Logo e programit - Lufta e Nuseve | genre = ''[[Reality show]]'' | creator = Lorena Basha | director = Lorena Basha | announcer = [[Eni Shehu]] | country = [[Shqipëri]] | language = [[Shqip]] | num_seasons = 7 | num_episodes = 33 (TV Klan)<br> 5 (Top Channel) | producer = Ermal Mulosmani | runtime = 60 minuta | network = [[TV Klan]] | first_aired = {{start date|2015|02|14|df=yes}} | last_aired = {{End date|2020|02|01|df=yes}} | network2 = [[Top Channel]] | first_aired2 = {{Start date|2025|01|10|df=yes}} | last_aired2 = aktualisht }} '''''Lufta e Nuseve''''' është një ''[[reality show]]'' shqiptar, i cili ka në fokus dasmat, i krijuar nga Lorena Basha.<ref>{{Citation |last=RTV KLAN |title=Takimi i pasdites - "Lufta e Nuseve", reality i dasmave ne televizionin Klan! (20 mars 2015) |date=2015-03-22 |url=https://www.youtube.com/watch?v=T6swdQ74pzg |language=sq |access-date=2025-12-15}}</ref> Programi filloi transmetimin më 14 shkurt 2015<ref>{{Cite web |date=15 shkurt 2015 |title=“Lufta e Nuseve” starton në Tv Klan |url=https://tvklan.al/lufta-e-nuseve-starton-ne-tv-klan |access-date=2025-12-14 |website=[[TV Klan]] |language=sq}}</ref> në [[TV Klan]] dhe vijoi për gjashtë sezone rradhazi deri më 1 shkurt 2020.<ref>{{Cite web |title=Lufta e nuseve |url=https://tvklan.al/programe/lufta-e-nuseve |access-date=2025-12-01 |website=TV Klan |language=sq}}</ref> Pas një mungese prej pesë vitesh, ai vijoi transmetimin për sezonin e shtatë më 10 janar 2025 në [[Top Channel]].<ref name = "interesante">{{Cite web |date=22 janar 2025 |title=Pse “Lufta e Nuseve” është kaq interesante për t’u parë? |url=https://www.anabelmagazine.com/news/80291/pse-lufta-e-nuseve-eshte-kaq-interesante-per-t-u-pare |access-date=2025-12-14 |website=Anabel Magazine |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 janar 2025 |title=Sonte në mbrëmje duke filluar nga ora 21.00, në ekranin e Top Channel fillon transmetimin një nga programet më të dashura të shqiptarëve, “Lufta e Nuseve” |url=https://www.gazetaexpress.com/sonte-ne-mbremje-duke-filluar-nga-ora-21-00-ne-ekranin-e-top-channel-fillon-transmetimin-nje-nga-programet-me-te-dashura-te-shqiptareve-lufta-e-nuseve/ |access-date=2025-12-14 |website=[[Gazeta Express]] |language=sq}}</ref> Sezoni i tetë filloi transmetimin më 11 janar 2026 në [[Top Channel]] çdo të dielë.<ref>{{Citation |last=Top Channel Albania |title=Promo {{!}} "Lufta e Nuseve", nga 11 Janari, cdo të diel ora 21:00 në Top Channel! |date=2026-01-04 |url=https://www.youtube.com/watch?v=TdVPdPPJ-bQ |access-date=2026-01-04|language={{!}}language=sq}}</ref> == Formati == Tre nuse marrin pjesë në dasmat e gjithësecilës. Programi fillon me historitë e dashurive të secilit çift. Më pas shfaqet takimi i parë i tre nuseve me njëra-tjetrën. Pjesa e dytë e programit është njëkohësisht dhe pjesa kryesore e programit, në të nuset shkojnë në dasmat e njëra-tjetrës.<ref name = "interesante" /> Ato votojnë njëra-tjetrën për: * Atmosferën (20 pikë maksimumi) * Dekorin (10 pikë maksimumi) * Fustanin (10 pikë maksimumi) * Ushqimin (10 pikë maksimumi) Në pjesën e tretë ka dhe një votim të fundit, tek i cili pyetja është: "Cila ishte dasma juaj e parapëlqyer nga të dyja?". Dasma e parapëlqyer merr 20 pikë, ndërsa tjetra 10. Më pas nuset shohin komentet e njëra-tjetrës duke i kthyer përgjigje. Programi përfundon me përballjen e vajzave me njëra-tjetrën dhe pritjen e dhëndrit fitues nga limuzina.<ref>{{Cite web |title='Lufta e Nuseve' një reality show ndryshe në Klan |url=https://www.anabelmagazine.com/news/5884/lufta-e-nuseve-nje-reality-show-ndryshe-ne-klan |access-date=2025-12-14 |website=Anabel Magazine |language=sq}}</ref> == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://luftaenuseve.com|name=Lufta e Nuseve - Website}} * {{Official website|https://top-channel.tv/programe/lufta-e-nuseve/|name=Lufta e Nuseve - Top Channel}} * [https://www.instagram.com/luftaenuseve_official/ ''Lufta e Nuseve''] në [[Instagram]] * [https://www.youtube.com/@LuftaeNuseve ''Lufta e Nuseve''] në [[YouTube]] * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLM8BAxfZddjzS3-B-dgwrSuhT_8ltSAQj ''Lufta e Nuseve - Playlist''] në [[YouTube]] * [https://www.facebook.com/luftaenuseve/ ''Lufta e Nuseve''] në [[Facebook]] * [https://www.youtube.com/watch?v=lBjo8pKsIcw&t=1s ''Lufta e Nuseve - Episodi 1 - Sezoni 7''] * [https://www.imdb.com/title/tt14691926/ ''Imdb''] == Referime == {{reflist}}{{Top Media}}{{Shqipëri-tv-cung}} nhfne4ilgs8icklbvbj05nyw3muj62c 1 392149 2940558 2918483 2026-04-13T04:22:23Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Raspberry Pi/Arkivi 1]] 2940558 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Raspberry Pi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} aacit850dp97kl0s6f6hn6ym2crhfpq 0 393698 2940372 2917769 2026-04-12T18:04:55Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 ristrukturova materialin, vendosa referenca. besoj stampa e grisjes mund të hiqet. 2940372 wikitext text/x-wiki {{Grise|Mungon shquarsia. Wikipedia nuk është një platformë showbizi, por një platformë enciklopedike.}} {{pa referenca}} '''Ilir Vrenozi''' (lindur më '''7 maj 1971''') është një personalitet i mediave sociale dhe komentator politik nga [[Korça]], i njohur për videot e tij satirike dhe kritike ndaj klasës politike, dhe opozitën ndaj kryeministrit [[Edi Rama]].<ref>{{Cite web |date=2025-12-20 |title="I am the people's VIP"/ Ilir Vrenozi, part of Big Brother Albania 5 |url=https://www.cna.al/english/aktualitet/jam-vip-i-popullit-ilir-vrenozi-pjese-e-big-brother-albania-5-i449901 |access-date=2026-04-12 |website=CNA |language=en}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=VIDEO/ “Gjithmonë me ty”! Vrenozi përmend Ervin Salianjin, “ndizet” pallati i sportit në Korçë. Çfarë ndodhi gjatë mitingut të PD |url=https://www.balkanweb.com/gjithmone-me-ty-vrenozi-permend-salianjin-ndizet-pallati-i-sportit-ne-korce/ |access-date=2026-04-12 |language=sq}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Kryeministri e ftoi për KAFE në Korçë, Ilir Vrenozi i përgjigjet Ramës: Unë s’shitem, ta di që do ha fasule gjithë jetën! |url=https://www.voxnews.al/politike/kryeministri-i-ftoi-per-kafe-ne-korce-ilir-vrenozi-i-pergjigjet-rames-u-i90221 |access-date=2026-04-12 |website=Vox News |language=sq}}</ref> Në vitin 2025 ai ishte një nga konkurrentët e Big Brother VIP Albania 5. == Jeta == Vrenozi është baba i dy fëmijëve.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-01-07 |title=The Good Ilir Vrenozi |url=https://exit.al/the-good-ilir-vrenozi |access-date=2026-04-12 |website=Exit.al |language=en}}</ref> == Aktivizmi politik dhe social == Vrenozi filloi të tërhiqte vëmendjen e publikut rreth vitit 2015, duke përdorur platformën Facebook për të transmetuar video “live”. Me një stil unik që ndërthur dialektin korçar, humorin dhe gjuhën e ashpër popullore, ai trajtonte tematika poltike, të varfërisë dhe bënte denoncime publike rreth çështjeve shoqërore dhe të aktualitetit. Vrenozi është një aktivist lokal dhe ka marrë pjesë në mitingje të PD në Korçë.<ref name=":1" /> Kritikat e tij ironike dhe provokuese ndaj grandiozitetit absurd të Ramës e kanë sjellë në prominencë mediatike,<ref name=":0" /><ref name=":2" /> aq sa vetë Rama e ka etiketuar si "lideri i vërtetë" i PD.<ref>{{Cite web |last=Express |first=Gazeta |date=2025-04-24 |title="Vrenozi, the real leader of the DP", Rama: My tongue is a sword, not a stick! I got it from Noli and Konica |url=https://www.gazetaexpress.com/en/vrenozi-the-true-leader-of-the-PD-than-rama-my-tongue-is-a-sword-not-jelly-i-got-it-from-noli-and-konica/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Express |language=en}}</ref> Vrenozi është aktiv në Instagram, TikTok dhe Facebook, ku prodhon video-komente kritike ndaj realitetit politik shqiptar. Në dhjetor të vitit 2025, Ilir Vrenozi u bë pjesë e formatit televiziv Big Brother VIP Albania 5, ku e paraqiti veten si "VIP-i i popullit". == Referencat == {{reflist|2}} 77jjymnlu6ljrzk4zqm2mrmov57jt0l 2940373 2940372 2026-04-12T18:05:35Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 riformulova materialin. vendosa referenca. .hiqeni stamën e grisjes (vendosur prej meje) 2940373 wikitext text/x-wiki {{Grise|Mungon shquarsia. Wikipedia nuk është një platformë showbizi, por një platformë enciklopedike.}} {{pa referenca}} '''Ilir Vrenozi''' (lindur më '''7 maj 1971''') është një personalitet i mediave sociale dhe komentator politik nga [[Korça]], i njohur për videot e tij satirike dhe kritike ndaj klasës politike, dhe opozitën ndaj kryeministrit [[Edi Rama]].<ref>{{Cite web |date=2025-12-20 |title="I am the people's VIP"/ Ilir Vrenozi, part of Big Brother Albania 5 |url=https://www.cna.al/english/aktualitet/jam-vip-i-popullit-ilir-vrenozi-pjese-e-big-brother-albania-5-i449901 |access-date=2026-04-12 |website=CNA |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-01-07 |title=The Good Ilir Vrenozi |url=https://exit.al/the-good-ilir-vrenozi |access-date=2026-04-12 |website=Exit.al}}</ref> Në vitin 2025 ai ishte një nga konkurrentët e Big Brother VIP Albania 5. == Jeta == Vrenozi është baba i dy fëmijëve. <ref name=":0">{{Cite web |date=2017-01-07 |title=The Good Ilir Vrenozi |url=https://exit.al/the-good-ilir-vrenozi |access-date=2026-04-12 |website=Exit.al |language=en}}</ref> == Aktivizmi politik dhe social == Vrenozi filloi të tërhiqte vëmendjen e publikut rreth vitit 2015, duke përdorur platformën Facebook për të transmetuar video “live”. Me një stil unik që ndërthur dialektin korçar, humorin dhe gjuhën e ashpër popullore, ai trajtonte tematika poltike, të varfërisë dhe bënte denoncime publike rreth çështjeve shoqërore dhe të aktualitetit. Vrenozi është një aktivist lokal dhe ka marrë pjesë në mitingje të PD në Korçë. Kritikat e tij ironike dhe provokuese ndaj grandiozitetit absurd të Ramës e kanë sjellë në prominencë mediatike,<ref name=":0" /> aq sa vetë Rama e ka etiketuar si "lideri i vërtetë" i PD.<ref>{{Cite web |last=Express |first=Gazeta |date=2025-04-24 |title="Vrenozi, the real leader of the DP", Rama: My tongue is a sword, not a stick! I got it from Noli and Konica |url=https://www.gazetaexpress.com/en/vrenozi-the-true-leader-of-the-PD-than-rama-my-tongue-is-a-sword-not-jelly-i-got-it-from-noli-and-konica/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Express |language=en}}</ref> Vrenozi është aktiv në Instagram, TikTok de Facebook, ku prodhon video-komente kritike ndaj realitetit politik shqiptar. Në dhjetor të vitit 2025, Ilir Vrenozi u bë pjesë e formatit televiziv Big Brother VIP Albania 5, ku e paraqiti veten si "VIP-i i popullit". == Referencat == {{reflist|2}} 4vt6vxcp75t8krkwvdhiwjvbga7z8x4 2940374 2940373 2026-04-12T18:06:09Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 U kthye versioni 2940373 i bërë nga [[Special:Contributions/GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[User talk:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 2940374 wikitext text/x-wiki {{Grise|Mungon shquarsia. Wikipedia nuk është një platformë showbizi, por një platformë enciklopedike.}} {{pa referenca}} '''Ilir Vrenozi''' (lindur më '''7 maj 1971''') është një personalitet i mediave sociale dhe komentator politik nga [[Korça]], i njohur për videot e tij satirike dhe kritike ndaj klasës politike, dhe opozitën ndaj kryeministrit [[Edi Rama]].<ref>{{Cite web |date=2025-12-20 |title="I am the people's VIP"/ Ilir Vrenozi, part of Big Brother Albania 5 |url=https://www.cna.al/english/aktualitet/jam-vip-i-popullit-ilir-vrenozi-pjese-e-big-brother-albania-5-i449901 |access-date=2026-04-12 |website=CNA |language=en}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=VIDEO/ “Gjithmonë me ty”! Vrenozi përmend Ervin Salianjin, “ndizet” pallati i sportit në Korçë. Çfarë ndodhi gjatë mitingut të PD |url=https://www.balkanweb.com/gjithmone-me-ty-vrenozi-permend-salianjin-ndizet-pallati-i-sportit-ne-korce/ |access-date=2026-04-12 |language=sq}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Kryeministri e ftoi për KAFE në Korçë, Ilir Vrenozi i përgjigjet Ramës: Unë s’shitem, ta di që do ha fasule gjithë jetën! |url=https://www.voxnews.al/politike/kryeministri-i-ftoi-per-kafe-ne-korce-ilir-vrenozi-i-pergjigjet-rames-u-i90221 |access-date=2026-04-12 |website=Vox News |language=sq}}</ref> Në vitin 2025 ai ishte një nga konkurrentët e Big Brother VIP Albania 5. == Jeta == Vrenozi është baba i dy fëmijëve.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-01-07 |title=The Good Ilir Vrenozi |url=https://exit.al/the-good-ilir-vrenozi |access-date=2026-04-12 |website=Exit.al |language=en}}</ref> == Aktivizmi politik dhe social == Vrenozi filloi të tërhiqte vëmendjen e publikut rreth vitit 2015, duke përdorur platformën Facebook për të transmetuar video “live”. Me një stil unik që ndërthur dialektin korçar, humorin dhe gjuhën e ashpër popullore, ai trajtonte tematika poltike, të varfërisë dhe bënte denoncime publike rreth çështjeve shoqërore dhe të aktualitetit. Vrenozi është një aktivist lokal dhe ka marrë pjesë në mitingje të PD në Korçë.<ref name=":1" /> Kritikat e tij ironike dhe provokuese ndaj grandiozitetit absurd të Ramës e kanë sjellë në prominencë mediatike,<ref name=":0" /><ref name=":2" /> aq sa vetë Rama e ka etiketuar si "lideri i vërtetë" i PD.<ref>{{Cite web |last=Express |first=Gazeta |date=2025-04-24 |title="Vrenozi, the real leader of the DP", Rama: My tongue is a sword, not a stick! I got it from Noli and Konica |url=https://www.gazetaexpress.com/en/vrenozi-the-true-leader-of-the-PD-than-rama-my-tongue-is-a-sword-not-jelly-i-got-it-from-noli-and-konica/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Express |language=en}}</ref> Vrenozi është aktiv në Instagram, TikTok dhe Facebook, ku prodhon video-komente kritike ndaj realitetit politik shqiptar. Në dhjetor të vitit 2025, Ilir Vrenozi u bë pjesë e formatit televiziv Big Brother VIP Albania 5, ku e paraqiti veten si "VIP-i i popullit". == Referencat == {{reflist|2}} 77jjymnlu6ljrzk4zqm2mrmov57jt0l 2940375 2940374 2026-04-12T18:08:47Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 2940375 wikitext text/x-wiki {{Grise|Mungon shquarsia. Wikipedia nuk është një platformë showbizi, por një platformë enciklopedike.}} {{pa referenca}} '''Ilir Vrenozi''' (lindur më '''7 maj 1971''') është një personalitet i mediave sociale dhe komentator politik nga [[Korça]], i njohur për videot e tij satirike dhe kritike ndaj klasës politike, dhe opozitën ndaj kryeministrit [[Edi Rama]].<ref>{{Cite web |date=2025-12-20 |title="I am the people's VIP"/ Ilir Vrenozi, part of Big Brother Albania 5 |url=https://www.cna.al/english/aktualitet/jam-vip-i-popullit-ilir-vrenozi-pjese-e-big-brother-albania-5-i449901 |access-date=2026-04-12 |website=CNA |language=en}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=VIDEO/ “Gjithmonë me ty”! Vrenozi përmend Ervin Salianjin, “ndizet” pallati i sportit në Korçë. Çfarë ndodhi gjatë mitingut të PD |url=https://www.balkanweb.com/gjithmone-me-ty-vrenozi-permend-salianjin-ndizet-pallati-i-sportit-ne-korce/ |access-date=2026-04-12 |language=sq}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Kryeministri e ftoi për KAFE në Korçë, Ilir Vrenozi i përgjigjet Ramës: Unë s’shitem, ta di që do ha fasule gjithë jetën! |url=https://www.voxnews.al/politike/kryeministri-i-ftoi-per-kafe-ne-korce-ilir-vrenozi-i-pergjigjet-rames-u-i90221 |access-date=2026-04-12 |website=Vox News |language=sq}}</ref> Në vitin 2025 ai ishte një nga konkurrentët e [[Big Brother VIP Albania (sezoni 5)|''Big Brother VIP Albania 5'']]. == Jeta == Vrenozi është baba i dy fëmijëve.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-01-07 |title=The Good Ilir Vrenozi |url=https://exit.al/the-good-ilir-vrenozi |access-date=2026-04-12 |website=Exit.al |language=en}}</ref> == Aktivizmi politik dhe social == Vrenozi filloi të tërhiqte vëmendjen e publikut rreth vitit 2015, duke përdorur platformën Facebook për të transmetuar video “live”. Me një stil unik që ndërthur dialektin korçar, humorin dhe gjuhën e ashpër popullore, ai trajtonte tematika poltike, të varfërisë dhe bënte denoncime publike rreth çështjeve shoqërore dhe të aktualitetit. Vrenozi është një aktivist lokal dhe ka marrë pjesë në mitingje të [[Partia Demokratike e Shqipërisë|PD]] në Korçë.<ref name=":1" /> Kritikat e tij ironike dhe provokuese ndaj grandiozitetit absurd të Ramës e kanë sjellë në prominencë mediatike,<ref name=":0" /><ref name=":2" /> aq sa vetë Rama e ka etiketuar si "lideri i vërtetë" i PD.<ref>{{Cite web |last=Express |first=Gazeta |date=2025-04-24 |title="Vrenozi, the real leader of the DP", Rama: My tongue is a sword, not a stick! I got it from Noli and Konica |url=https://www.gazetaexpress.com/en/vrenozi-the-true-leader-of-the-PD-than-rama-my-tongue-is-a-sword-not-jelly-i-got-it-from-noli-and-konica/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Express |language=en}}</ref> Vrenozi është aktiv në Instagram, TikTok dhe Facebook, ku prodhon video-komente kritike ndaj realitetit politik shqiptar. Në dhjetor të vitit 2025, Ilir Vrenozi u bë pjesë e formatit televiziv Big Brother VIP Albania 5, ku e paraqiti veten si "VIP-i i popullit". == Referencat == {{reflist|2}} t0xcd9i9yb60zop7vsfk92h1k2irg9v 2940382 2940375 2026-04-12T18:20:49Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 /* Aktivizmi politik dhe social */ seksion. ref. 2940382 wikitext text/x-wiki {{Grise|Mungon shquarsia. Wikipedia nuk është një platformë showbizi, por një platformë enciklopedike.}} {{pa referenca}} '''Ilir Vrenozi''' (lindur më '''7 maj 1971''') është një personalitet i mediave sociale dhe komentator politik nga [[Korça]], i njohur për videot e tij satirike dhe kritike ndaj klasës politike, dhe opozitën ndaj kryeministrit [[Edi Rama]].<ref name=":3">{{Cite web |date=2025-12-20 |title="I am the people's VIP"/ Ilir Vrenozi, part of Big Brother Albania 5 |url=https://www.cna.al/english/aktualitet/jam-vip-i-popullit-ilir-vrenozi-pjese-e-big-brother-albania-5-i449901 |access-date=2026-04-12 |website=CNA |language=en}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=VIDEO/ “Gjithmonë me ty”! Vrenozi përmend Ervin Salianjin, “ndizet” pallati i sportit në Korçë. Çfarë ndodhi gjatë mitingut të PD |url=https://www.balkanweb.com/gjithmone-me-ty-vrenozi-permend-salianjin-ndizet-pallati-i-sportit-ne-korce/ |access-date=2026-04-12 |language=sq}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Kryeministri e ftoi për KAFE në Korçë, Ilir Vrenozi i përgjigjet Ramës: Unë s’shitem, ta di që do ha fasule gjithë jetën! |url=https://www.voxnews.al/politike/kryeministri-i-ftoi-per-kafe-ne-korce-ilir-vrenozi-i-pergjigjet-rames-u-i90221 |access-date=2026-04-12 |website=Vox News |language=sq}}</ref> Në vitin 2025 ai ishte një nga konkurrentët e [[Big Brother VIP Albania (sezoni 5)|''Big Brother VIP Albania 5'']]. == Jeta == Vrenozi është baba i dy fëmijëve.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-01-07 |title=The Good Ilir Vrenozi |url=https://exit.al/the-good-ilir-vrenozi |access-date=2026-04-12 |website=Exit.al |language=en}}</ref> == Aktivizmi politik dhe social == Vrenozi filloi të tërhiqte vëmendjen e publikut rreth vitit 2015, duke përdorur platformën Facebook për të transmetuar video “live”. Me një stil unik që ndërthur dialektin korçar, humorin dhe gjuhën e ashpër popullore, ai trajtonte tematika poltike, të varfërisë dhe bënte denoncime publike rreth çështjeve shoqërore dhe të aktualitetit. Vrenozi është një aktivist lokal dhe ka marrë pjesë në mitingje të [[Partia Demokratike e Shqipërisë|PD]] në Korçë.<ref name=":1" /> Kritikat e tij ironike dhe provokuese ndaj grandiozitetit absurd të Ramës e kanë sjellë në prominencë mediatike,<ref name=":0" /><ref name=":2" /> aq sa vetë Rama e ka etiketuar si "lideri i vërtetë" i PD.<ref>{{Cite web |last=Express |first=Gazeta |date=2025-04-24 |title="Vrenozi, the real leader of the DP", Rama: My tongue is a sword, not a stick! I got it from Noli and Konica |url=https://www.gazetaexpress.com/en/vrenozi-the-true-leader-of-the-PD-than-rama-my-tongue-is-a-sword-not-jelly-i-got-it-from-noli-and-konica/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Express |language=en}}</ref> Vrenozi është aktiv në Instagram, TikTok dhe Facebook, ku prodhon video-komente kritike ndaj realitetit politik shqiptar. == Pjesëmarrja në ''Big Brother VIP'' == Në dhjetor të vitit 2025, Ilir Vrenozi u bë pjesë e formatit televiziv Big Brother VIP Albania 5, ku e paraqiti veten si "VIP-i i popullit".<ref name=":3" /> == Referencat == {{reflist|2}} elshy7d7iwf330eocm525qa0882dinq 2940396 2940382 2026-04-12T19:07:02Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 rregullova referencë 2940396 wikitext text/x-wiki {{Grise|Mungon shquarsia. Wikipedia nuk është një platformë showbizi, por një platformë enciklopedike.}} {{pa referenca}} '''Ilir Vrenozi''' (lindur më '''7 maj 1971''') është një personalitet i mediave sociale dhe komentator politik nga [[Korça]], i njohur për videot e tij satirike dhe kritike ndaj klasës politike, dhe opozitën ndaj kryeministrit [[Edi Rama]].<ref name=":3">{{Cite web |date=2025-12-20 |title="I am the people's VIP"/ Ilir Vrenozi, part of Big Brother Albania 5 |url=https://www.cna.al/english/aktualitet/jam-vip-i-popullit-ilir-vrenozi-pjese-e-big-brother-albania-5-i449901 |access-date=2026-04-12 |website=CNA |language=en}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=VIDEO/ “Gjithmonë me ty”! Vrenozi përmend Ervin Salianjin, “ndizet” pallati i sportit në Korçë. Çfarë ndodhi gjatë mitingut të PD |url=https://www.balkanweb.com/gjithmone-me-ty-vrenozi-permend-salianjin-ndizet-pallati-i-sportit-ne-korce/ |access-date=2026-04-12 |language=sq}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Kryeministri e ftoi për KAFE në Korçë, Ilir Vrenozi i përgjigjet Ramës: Unë s’shitem, ta di që do ha fasule gjithë jetën! |url=https://www.voxnews.al/politike/kryeministri-i-ftoi-per-kafe-ne-korce-ilir-vrenozi-i-pergjigjet-rames-u-i90221 |access-date=2026-04-12 |website=Vox News |language=sq}}</ref> Në vitin 2025 ai ishte një nga konkurrentët e [[Big Brother VIP Albania (sezoni 5)|''Big Brother VIP Albania 5'']]. == Jeta == Vrenozi është baba i dy fëmijëve.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-01-07 |title=Njeriu i mirë Ilir Vrenozi |url=https://www.exit.al/njeriu-i-mire-ilir-vrenozi |access-date=2026-04-12 |website=Exit.al |language=sq}}</ref> == Aktivizmi politik dhe social == Vrenozi filloi të tërhiqte vëmendjen e publikut rreth vitit 2015, duke përdorur platformën Facebook për të transmetuar video “live”. Me një stil unik që ndërthur dialektin korçar, humorin dhe gjuhën e ashpër popullore, ai trajtonte tematika poltike, të varfërisë dhe bënte denoncime publike rreth çështjeve shoqërore dhe të aktualitetit. Vrenozi është një aktivist lokal dhe ka marrë pjesë në mitingje të [[Partia Demokratike e Shqipërisë|PD]] në Korçë.<ref name=":1" /> Kritikat e tij ironike dhe provokuese ndaj grandiozitetit absurd të Ramës e kanë sjellë në prominencë mediatike,<ref name=":0" /><ref name=":2" /> aq sa vetë Rama e ka etiketuar si "lideri i vërtetë" i PD.<ref>{{Cite web |last=Express |first=Gazeta |date=2025-04-24 |title="Vrenozi, the real leader of the DP", Rama: My tongue is a sword, not a stick! I got it from Noli and Konica |url=https://www.gazetaexpress.com/en/vrenozi-the-true-leader-of-the-PD-than-rama-my-tongue-is-a-sword-not-jelly-i-got-it-from-noli-and-konica/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Express |language=en}}</ref> Vrenozi është aktiv në Instagram, TikTok dhe Facebook, ku prodhon video-komente kritike ndaj realitetit politik shqiptar. == Pjesëmarrja në ''Big Brother VIP'' == Në dhjetor të vitit 2025, Ilir Vrenozi u bë pjesë e formatit televiziv Big Brother VIP Albania 5, ku e paraqiti veten si "VIP-i i popullit".<ref name=":3" /> == Referencat == {{reflist|2}} hxp6oiomqoqhnpmfl1u8khg7mdcm1hb 2940633 2940396 2026-04-13T08:56:16Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 2940633 wikitext text/x-wiki {{Grise|Mungon shquarsia. Wikipedia nuk është një platformë showbizi, por një platformë enciklopedike.}} {{pa referenca}} '''Ilir Vrenozi''' (lindur më '''7 maj 1971''') është një personalitet i mediave sociale dhe komentator politik nga [[Korça]], i njohur për videot e tij satirike dhe kritike ndaj klasës politike, dhe opozitën ndaj kryeministrit [[Edi Rama]].<ref name=":3">{{Cite web |date=2025-12-20 |title="I am the people's VIP"/ Ilir Vrenozi, part of Big Brother Albania 5 |url=https://www.cna.al/english/aktualitet/jam-vip-i-popullit-ilir-vrenozi-pjese-e-big-brother-albania-5-i449901 |access-date=2026-04-12 |website=CNA |language=en}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=VIDEO/ “Gjithmonë me ty”! Vrenozi përmend Ervin Salianjin, “ndizet” pallati i sportit në Korçë. Çfarë ndodhi gjatë mitingut të PD |url=https://www.balkanweb.com/gjithmone-me-ty-vrenozi-permend-salianjin-ndizet-pallati-i-sportit-ne-korce/ |access-date=2026-04-12 |language=sq}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Kryeministri e ftoi për KAFE në Korçë, Ilir Vrenozi i përgjigjet Ramës: Unë s’shitem, ta di që do ha fasule gjithë jetën! |url=https://www.voxnews.al/politike/kryeministri-i-ftoi-per-kafe-ne-korce-ilir-vrenozi-i-pergjigjet-rames-u-i90221 |access-date=2026-04-12 |website=Vox News |language=sq}}</ref> Në vitin 2025 ai ishte një nga konkurrentët e [[Big Brother VIP Albania (sezoni 5)|''Big Brother VIP Albania 5'']]. == Jeta == Vrenozi është baba i dy fëmijëve.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-01-07 |title=Njeriu i mirë Ilir Vrenozi |url=https://www.exit.al/njeriu-i-mire-ilir-vrenozi |access-date=2026-04-12 |website=Exit.al |language=sq}}</ref> == Aktivizmi politik dhe social == Vrenozi filloi të tërhiqte vëmendjen e publikut rreth vitit 2015, duke përdorur platformën Facebook për të transmetuar video “live”. Me një stil unik që ndërthur dialektin korçar, humorin dhe gjuhën e ashpër popullore, ai trajtonte tematika poltike, të varfërisë dhe bënte denoncime publike rreth çështjeve shoqërore dhe të aktualitetit. Vrenozi është një aktivist lokal dhe ka marrë pjesë në mitingje të [[Partia Demokratike e Shqipërisë|PD]] në Korçë.<ref name=":1" /> Kritikat e tij ironike dhe provokuese ndaj grandiozitetit absurd të Ramës e kanë sjellë në prominencë mediatike,<ref name=":0" /><ref name=":2" /> aq sa vetë Rama e ka etiketuar si "lideri i vërtetë" i PD.<ref>{{Cite web |last=Express |first=Gazeta |date=2025-04-24 |title="Vrenozi, the real leader of the DP", Rama: My tongue is a sword, not a stick! I got it from Noli and Konica |url=https://www.gazetaexpress.com/en/vrenozi-the-true-leader-of-the-PD-than-rama-my-tongue-is-a-sword-not-jelly-i-got-it-from-noli-and-konica/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Express |language=en}}</ref> Vrenozi është aktiv në Instagram, TikTok dhe Facebook, ku prodhon video-komente kritike ndaj realitetit politik shqiptar. == Pjesëmarrja në ''Big Brother VIP'' == Në dhjetor të vitit 2025, Ilir Vrenozi u bë pjesë e formatit televiziv Big Brother VIP Albania 5, ku e paraqiti veten si "VIP-i i popullit".<ref name=":3" /> == Referencat == {{reflist|2}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] 4ub906ih85l2ixspj4dq9143i859a7v 2940634 2940633 2026-04-13T08:56:43Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 cat 2940634 wikitext text/x-wiki {{Grise|Mungon shquarsia. Wikipedia nuk është një platformë showbizi, por një platformë enciklopedike.}} {{pa referenca}} '''Ilir Vrenozi''' (lindur më '''7 maj 1971''') është një personalitet i mediave sociale dhe komentator politik nga [[Korça]], i njohur për videot e tij satirike dhe kritike ndaj klasës politike, dhe opozitën ndaj kryeministrit [[Edi Rama]].<ref name=":3">{{Cite web |date=2025-12-20 |title="I am the people's VIP"/ Ilir Vrenozi, part of Big Brother Albania 5 |url=https://www.cna.al/english/aktualitet/jam-vip-i-popullit-ilir-vrenozi-pjese-e-big-brother-albania-5-i449901 |access-date=2026-04-12 |website=CNA |language=en}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |title=VIDEO/ “Gjithmonë me ty”! Vrenozi përmend Ervin Salianjin, “ndizet” pallati i sportit në Korçë. Çfarë ndodhi gjatë mitingut të PD |url=https://www.balkanweb.com/gjithmone-me-ty-vrenozi-permend-salianjin-ndizet-pallati-i-sportit-ne-korce/ |access-date=2026-04-12 |language=sq}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Kryeministri e ftoi për KAFE në Korçë, Ilir Vrenozi i përgjigjet Ramës: Unë s’shitem, ta di që do ha fasule gjithë jetën! |url=https://www.voxnews.al/politike/kryeministri-i-ftoi-per-kafe-ne-korce-ilir-vrenozi-i-pergjigjet-rames-u-i90221 |access-date=2026-04-12 |website=Vox News |language=sq}}</ref> Në vitin 2025 ai ishte një nga konkurrentët e [[Big Brother VIP Albania (sezoni 5)|''Big Brother VIP Albania 5'']]. == Jeta == Vrenozi është baba i dy fëmijëve.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-01-07 |title=Njeriu i mirë Ilir Vrenozi |url=https://www.exit.al/njeriu-i-mire-ilir-vrenozi |access-date=2026-04-12 |website=Exit.al |language=sq}}</ref> == Aktivizmi politik dhe social == Vrenozi filloi të tërhiqte vëmendjen e publikut rreth vitit 2015, duke përdorur platformën Facebook për të transmetuar video “live”. Me një stil unik që ndërthur dialektin korçar, humorin dhe gjuhën e ashpër popullore, ai trajtonte tematika poltike, të varfërisë dhe bënte denoncime publike rreth çështjeve shoqërore dhe të aktualitetit. Vrenozi është një aktivist lokal dhe ka marrë pjesë në mitingje të [[Partia Demokratike e Shqipërisë|PD]] në Korçë.<ref name=":1" /> Kritikat e tij ironike dhe provokuese ndaj grandiozitetit absurd të Ramës e kanë sjellë në prominencë mediatike,<ref name=":0" /><ref name=":2" /> aq sa vetë Rama e ka etiketuar si "lideri i vërtetë" i PD.<ref>{{Cite web |last=Express |first=Gazeta |date=2025-04-24 |title="Vrenozi, the real leader of the DP", Rama: My tongue is a sword, not a stick! I got it from Noli and Konica |url=https://www.gazetaexpress.com/en/vrenozi-the-true-leader-of-the-PD-than-rama-my-tongue-is-a-sword-not-jelly-i-got-it-from-noli-and-konica/ |access-date=2026-04-12 |website=Gazeta Express |language=en}}</ref> Vrenozi është aktiv në Instagram, TikTok dhe Facebook, ku prodhon video-komente kritike ndaj realitetit politik shqiptar. == Pjesëmarrja në ''Big Brother VIP'' == Në dhjetor të vitit 2025, Ilir Vrenozi u bë pjesë e formatit televiziv Big Brother VIP Albania 5, ku e paraqiti veten si "VIP-i i popullit".<ref name=":3" /> == Referencat == {{reflist|2}} [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1971]] g3qf5dc8odieerhi7fre2a3gsy1to5l 0 397397 2940647 2939153 2026-04-13T09:23:31Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2940647 wikitext text/x-wiki '''FC Dardania Lausanne''' është një klub [[futbolli]] zviceran me seli në [[Lozana|Lozanë]] . Ata janë një klub i mbështetur nga [[Shqiptarët]] . Ata luajnë në Ligën e Dytë Ndërrajonale.<ref>{{Cite news |title=FC Dardania Lausanne nesër zhvillon ndeshjen e parë kualifikuese për ligen e dyte interregjionale |language=sq |work=syri.tv |url=https://syri.tv/?p=3862}}</ref> <ref>{{Cite news |date=17 gusht 2025 |title=En Coupe, le FC Dardania Lausanne a fêté le football et l'Albanie |language=fr |work=[[Blick]] |url=https://www.blick.ch/fr/sport/football/coupe-suisse/servette-facile-vainqueur-en-coupe-le-fc-dardania-lausanne-a-fete-le-football-et-lalbanie-id21145426.html}}</ref> == Historiku == Dardania Lausanne u themelua në vitin 1995 nga komuniteti shqiptar në Zvicër. Ajo mori emrin nga rajoni i lashtë i [[Mbretëria e Dardanisë|Dardanisë]].<ref>{{Cite news |date=1 korrik 2023 |title=Behar Abdullahu, dirigjenti i ri i "F. C. Dardania Lausanne" |language=sq |work=albinfo.ch |url=https://www.albinfo.ch/behar-abdullahu-dirigjenti-i-ri-i-f-c-dardania-lausanne/ |quote=Për të freskuar kujtesën, “FC Dardania Lausanne” është një klub futbolli me seli në regjionin e Lozanës, në Zvicër. I themeluar në vitin 1995, ai ka marrë emrin nga një rajoni historik në Ballkan, Dardania}}</ref> == Lojtarët == === Lojtarë të shquar === Kjo është një listë e lojtarëve të Dardania Lausanne me paraqitje në ekipin kombëtar të nivelit të lartë: {{div col|colwidth=30em}} #{{flagicon|ALB}} [[Migjen Basha]] #{{flagicon|ALB}} [[Lorik Cana]] #{{flagicon|Algeria}} [[Karim Kaddour]] #{{flagicon|Congo}} [[Philtzgérald Mbaka]] {{div col end}} == Lista historike e trajnerëve == {{div col|colwidth=35em|small=yes}} *{{flagicon|Republic of Kosova}} [[Agim Cana]] (1997–2000)<ref>{{cite news |date=19 gusht 1997 |title=Agim Cana Entraîneur du Dardania Lausanne |url=http://archives.24heures.ch/VQ/LAUSANNE/-/article-1997-08-1909/farouches-empoignades-en-perspective-sur-les-terrains-de-deuxieme-liguefootball--a-priori-la |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120708102554/http://archives.24heures.ch/VQ/LAUSANNE/-/article-1997-08-1909/farouches-empoignades-en-perspective-sur-les-terrains-de-deuxieme-liguefootball--a-priori-la |archive-date=8 korrik 2012 |access-date=24 March 2010 |work=[[24 heures (Switzerland)|24heures.ch]] |language=fr}}</ref> *{{flagicon|KOS}}{{flagicon|Switzerland}} [[Gentian Bunjaku]] (2022–2023)<ref>{{cite news|url=https://fcslo.ch/2024/09/06/une-nouvelle-aventure-debute-sous-la-houlette-de-gentian-bunjaku/|title=UNE NOUVELLE AVENTURE DÉBUTE SOUS LA HOULETTE DE GENTIAN BUNJAKU|work=fcslo.ch|language=fr}}</ref> *{{flagicon|FRA}} [[Cédric Faivre]] (2024) {{div col end}} == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Zvicër]] == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://www.dardania-lausanne.ch/}} {{In lang|fr}} == Referime == [[Kategoria:Klube futbolli në Zvicër]] [[Kategoria:KF Dardania Lausane]] [[Kategoria:Klube sportive shqiptare në mërgim]] [[Kategoria:Sporti në Lozanë]] slvf84fml1w8wg6ubmhx5jppwyxlzbq 0 397734 2940366 2939874 2026-04-12T16:12:51Z Sadsadas 51943 /* Genoa */ 2940366 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit. Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. == Referime == {{Reflist}} qb5hg427xdzjd2ud9tssqd7sx1b4ran 2940384 2940366 2026-04-12T18:26:13Z Sadsadas 51943 /* Genoa */ 2940384 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. == Referime == {{Reflist}} 3o53ep8rea5dmrg9zt2gu1vl27a1dea 2940385 2940384 2026-04-12T18:27:43Z Sadsadas 51943 /* Genoa */ 2940385 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. Periudha e Tonit te Genoa u kritikua nga tifozët e klubit si dhe nga vetë presidenti [[Enrico Preziosi]]. Ky i fundit, në një intervistë në fund të vitit, deklaroi: "Një notë për Tonin? 3, si numri i golave që ka shënuar në kampionat." == Referime == {{Reflist}} ev3usmb5fml2ap2d9qpkb3hy5gyayt1 2940386 2940385 2026-04-12T18:28:55Z Sadsadas 51943 /* Genoa */ 2940386 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. Periudha e Tonit te Genoa u kritikua nga tifozët e klubit si dhe nga vetë presidenti [[Enrico Preziosi]]. Ky i fundit, në një intervistë në fund të vitit, deklaroi: "Një notë për Tonin? 3, si numri i golave që ka shënuar në kampionat."<ref>{{Cite web|url=http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|title=Mercato: Toni-Preziosi, non è più come prima|publisher=Datasport|language=it|access-date=11 maj 2011|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522221529/http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{Reflist}} 3ouytbibiburlh46zfikbhb4wcsuedd 2940387 2940386 2026-04-12T18:34:22Z Sadsadas 51943 /* Genoa */ 2940387 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. Periudha e Tonit te Genoa u kritikua nga tifozët e klubit si dhe nga vetë presidenti [[Enrico Preziosi]]. Ky i fundit, në një intervistë në fund të vitit, deklaroi: "Një notë për Tonin? 3, si numri i golave që ka shënuar në kampionat."<ref>{{Cite web|url=http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|title=Mercato: Toni-Preziosi, non è più come prima|publisher=Datasport|language=it|access-date=11 maj 2011|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522221529/http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|url-status=dead}}</ref> ===Juventus=== Më 7 janar 2011, Toni u transferua te [[Juventus F.C.|Juventusi]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2012. Ai debutoi me ekipin dy ditë më vonë, duke luajti si titullar në humbjen 3–0 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]]. Më 5 shkurt, Toni shënoi golin e 100të në Serie A si dhe të parin e tij si lojtar i Juventusit në fitoren 3–1 kundër Cagliarit. Ai e mbylli pjesën e dytë të sezonit 2010–11 me vetëm 2 gola në 14 ndeshje në kampionat. == Referime == {{Reflist}} syu1c6ueqjmuunndikoxzmjejtgfvem 2940388 2940387 2026-04-12T18:42:04Z Sadsadas 51943 /* Juventus */ 2940388 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. Periudha e Tonit te Genoa u kritikua nga tifozët e klubit si dhe nga vetë presidenti [[Enrico Preziosi]]. Ky i fundit, në një intervistë në fund të vitit, deklaroi: "Një notë për Tonin? 3, si numri i golave që ka shënuar në kampionat."<ref>{{Cite web|url=http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|title=Mercato: Toni-Preziosi, non è più come prima|publisher=Datasport|language=it|access-date=11 maj 2011|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522221529/http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|url-status=dead}}</ref> ===Juventus=== Më 7 janar 2011, Toni u transferua te [[Juventus F.C.|Juventusi]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2012. Ai debutoi me ekipin dy ditë më vonë, duke luajti si titullar në humbjen 3–0 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]]. Më 5 shkurt, Toni shënoi golin e 100të në Serie A si dhe të parin e tij si lojtar i Juventusit në fitoren 3–1 kundër Cagliarit. Ai e mbylli pjesën e dytë të sezonit 2010–11 me vetëm 2 gola në 14 ndeshje në kampionat. Në sezonin e rradhës, Toni u la jashtë planeve të trajnerit të ri [[Antonio Conte]], me të cilin Juventusi do të fitonte kampionatin. Megjithatë, ai shënoi golin e parë në ndeshjen përuruese të [[Juventus Stadium]] kundër [[Notts County F.C.|Notts County]] më 8 shtator 2011. == Referime == {{Reflist}} i7xou33t245qwjxecu2ck6f6npaar04 2940390 2940388 2026-04-12T18:50:10Z Sadsadas 51943 /* Juventus */ 2940390 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. Periudha e Tonit te Genoa u kritikua nga tifozët e klubit si dhe nga vetë presidenti [[Enrico Preziosi]]. Ky i fundit, në një intervistë në fund të vitit, deklaroi: "Një notë për Tonin? 3, si numri i golave që ka shënuar në kampionat."<ref>{{Cite web|url=http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|title=Mercato: Toni-Preziosi, non è più come prima|publisher=Datasport|language=it|access-date=11 maj 2011|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522221529/http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|url-status=dead}}</ref> ===Juventus=== Më 7 janar 2011, Toni u transferua te [[Juventus F.C.|Juventusi]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2012. Ai debutoi me ekipin dy ditë më vonë, duke luajti si titullar në humbjen 3–0 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]]. Më 5 shkurt, Toni shënoi golin e 100të në Serie A si dhe të parin e tij si lojtar i Juventusit në fitoren 3–1 kundër Cagliarit. Ai e mbylli pjesën e dytë të sezonit 2010–11 me vetëm 2 gola në 14 ndeshje në kampionat. Në sezonin e rradhës, Toni u la jashtë planeve të trajnerit të ri [[Antonio Conte]],<ref>{{Cite web|url=http://www.soccermagazine.it/calciomercato/juventus-luca-toni-alla-corte-di-zenga-trovato-laccordo-con-lal-nassr-47021/|title=Juventus, Luca Toni alla corte di Zenga: trovato l'accordo con l'Al Nassr|publisher=Soccer Magazine|language=it|access-date=12 prill 2026}}</ref> me të cilin Juventusi do të fitonte kampionatin. Megjithatë, ai shënoi golin e parë në ndeshjen përuruese të [[Juventus Stadium]] kundër [[Notts County F.C.|Notts County]] më 8 shtator 2011.<ref>{{Cite web|url=http://www.calciomercatonews.com/2011/09/09/juventus-notts-county-toni-segna-il-primo-gol-nel-nuovo-stadio/|title=Juventus-Notts County, Toni segna il primo gol nel nuovo stadio|author=Claudio Ruggeri|publisher=CalcioMercatoNews.com|language=it|date=9 shtator 2011|access-date=9 maj 2016}}</ref> == Referime == {{Reflist}} ruk2j8rtuw9iixfgr44fvdsaqemm0tc 2940543 2940390 2026-04-13T03:03:15Z Sadsadas 51943 /* Juventus */ 2940543 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. Periudha e Tonit te Genoa u kritikua nga tifozët e klubit si dhe nga vetë presidenti [[Enrico Preziosi]]. Ky i fundit, në një intervistë në fund të vitit, deklaroi: "Një notë për Tonin? 3, si numri i golave që ka shënuar në kampionat."<ref>{{Cite web|url=http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|title=Mercato: Toni-Preziosi, non è più come prima|publisher=Datasport|language=it|access-date=11 maj 2011|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522221529/http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|url-status=dead}}</ref> ===Juventus=== Më 7 janar 2011, Toni u transferua te [[Juventus F.C.|Juventusi]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2012.<ref>{{Cite web|url=http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|title=Luca Toni alla Juventus|date=7 janar 2011|publisher=Juventus F.C.|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110110034954/http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|archive-date=10 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/articoli/articolo50579.shtml|title=Juve, ufficiale l'arrivo di Toni|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo50620.shtml|title=Toni: "Io bianconero, è un sogno"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}</ref> Ai debutoi me ekipin dy ditë më vonë, duke luajti si titullar në humbjen 3–0 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]]. Më 5 shkurt, Toni shënoi golin e 100të në Serie A si dhe të parin e tij si lojtar i Juventusit në fitoren 3–1 kundër Cagliarit. Ai e mbylli pjesën e dytë të sezonit 2010–11 me vetëm 2 gola në 14 ndeshje në kampionat. Në sezonin e rradhës, Toni u la jashtë planeve të trajnerit të ri [[Antonio Conte]],<ref>{{Cite web|url=http://www.soccermagazine.it/calciomercato/juventus-luca-toni-alla-corte-di-zenga-trovato-laccordo-con-lal-nassr-47021/|title=Juventus, Luca Toni alla corte di Zenga: trovato l'accordo con l'Al Nassr|publisher=Soccer Magazine|language=it|access-date=12 prill 2026}}</ref> me të cilin Juventusi do të fitonte kampionatin. Megjithatë, ai shënoi golin e parë në ndeshjen përuruese të [[Juventus Stadium]] kundër [[Notts County F.C.|Notts County]] më 8 shtator 2011.<ref>{{Cite web|url=http://www.calciomercatonews.com/2011/09/09/juventus-notts-county-toni-segna-il-primo-gol-nel-nuovo-stadio/|title=Juventus-Notts County, Toni segna il primo gol nel nuovo stadio|author=Claudio Ruggeri|publisher=CalcioMercatoNews.com|language=it|date=9 shtator 2011|access-date=9 maj 2016}}</ref> == Referime == {{Reflist}} 1p63bzjhs7nnguvqacgahsiocs3zq6i 2940544 2940543 2026-04-13T03:12:04Z Sadsadas 51943 /* Juventus */ 2940544 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. Periudha e Tonit te Genoa u kritikua nga tifozët e klubit si dhe nga vetë presidenti [[Enrico Preziosi]]. Ky i fundit, në një intervistë në fund të vitit, deklaroi: "Një notë për Tonin? 3, si numri i golave që ka shënuar në kampionat."<ref>{{Cite web|url=http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|title=Mercato: Toni-Preziosi, non è più come prima|publisher=Datasport|language=it|access-date=11 maj 2011|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522221529/http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|url-status=dead}}</ref> ===Juventus=== Më 7 janar 2011, Toni u transferua te [[Juventus F.C.|Juventusi]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2012.<ref>{{Cite web|url=http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|title=Luca Toni alla Juventus|date=7 janar 2011|publisher=Juventus F.C.|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110110034954/http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|archive-date=10 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/articoli/articolo50579.shtml|title=Juve, ufficiale l'arrivo di Toni|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo50620.shtml|title=Toni: "Io bianconero, è un sogno"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}</ref> Ai debutoi me ekipin dy ditë më vonë, duke luajti si titullar në humbjen 3–0 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]].<ref>{{Cite web|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/25602|title=Napoli-Juventus 0-3|publisher=Lega Serie A|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110112185939/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/25602|archive-date=12 janar 2011}}</ref> Më 5 shkurt, Toni shënoi golin e 100të në Serie A si dhe të parin e tij si lojtar i Juventusit në fitoren 3–1 kundër Cagliarit.<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/serie-a-cagliari-juve-in-diretta-233168|title=Legge dell'ex: Matri rilancia la Juve|publisher=Calciomercato.com|language=it|date=5 shkurt 2011|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai e mbylli pjesën e dytë të sezonit 2010–11 me vetëm 2 gola në 14 ndeshje në kampionat. Në sezonin e rradhës, Toni u la jashtë planeve të trajnerit të ri [[Antonio Conte]],<ref>{{Cite web|url=http://www.soccermagazine.it/calciomercato/juventus-luca-toni-alla-corte-di-zenga-trovato-laccordo-con-lal-nassr-47021/|title=Juventus, Luca Toni alla corte di Zenga: trovato l'accordo con l'Al Nassr|publisher=Soccer Magazine|language=it|access-date=12 prill 2026}}</ref> me të cilin Juventusi do të fitonte kampionatin. Megjithatë, ai shënoi golin e parë në ndeshjen përuruese të [[Juventus Stadium]] kundër [[Notts County F.C.|Notts County]] më 8 shtator 2011.<ref>{{Cite web|url=http://www.calciomercatonews.com/2011/09/09/juventus-notts-county-toni-segna-il-primo-gol-nel-nuovo-stadio/|title=Juventus-Notts County, Toni segna il primo gol nel nuovo stadio|author=Claudio Ruggeri|publisher=CalcioMercatoNews.com|language=it|date=9 shtator 2011|access-date=9 maj 2016}}</ref> ===Al Nasr=== == Referime == {{Reflist}} k11gguy9bk1ntnpsspujtot0tf0ueic 2940545 2940544 2026-04-13T03:15:25Z Sadsadas 51943 /* Al Nasr */ 2940545 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. Periudha e Tonit te Genoa u kritikua nga tifozët e klubit si dhe nga vetë presidenti [[Enrico Preziosi]]. Ky i fundit, në një intervistë në fund të vitit, deklaroi: "Një notë për Tonin? 3, si numri i golave që ka shënuar në kampionat."<ref>{{Cite web|url=http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|title=Mercato: Toni-Preziosi, non è più come prima|publisher=Datasport|language=it|access-date=11 maj 2011|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522221529/http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|url-status=dead}}</ref> ===Juventus=== Më 7 janar 2011, Toni u transferua te [[Juventus F.C.|Juventusi]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2012.<ref>{{Cite web|url=http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|title=Luca Toni alla Juventus|date=7 janar 2011|publisher=Juventus F.C.|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110110034954/http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|archive-date=10 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/articoli/articolo50579.shtml|title=Juve, ufficiale l'arrivo di Toni|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo50620.shtml|title=Toni: "Io bianconero, è un sogno"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}</ref> Ai debutoi me ekipin dy ditë më vonë, duke luajti si titullar në humbjen 3–0 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]].<ref>{{Cite web|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/25602|title=Napoli-Juventus 0-3|publisher=Lega Serie A|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110112185939/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/25602|archive-date=12 janar 2011}}</ref> Më 5 shkurt, Toni shënoi golin e 100të në Serie A si dhe të parin e tij si lojtar i Juventusit në fitoren 3–1 kundër Cagliarit.<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/serie-a-cagliari-juve-in-diretta-233168|title=Legge dell'ex: Matri rilancia la Juve|publisher=Calciomercato.com|language=it|date=5 shkurt 2011|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai e mbylli pjesën e dytë të sezonit 2010–11 me vetëm 2 gola në 14 ndeshje në kampionat. Në sezonin e rradhës, Toni u la jashtë planeve të trajnerit të ri [[Antonio Conte]],<ref>{{Cite web|url=http://www.soccermagazine.it/calciomercato/juventus-luca-toni-alla-corte-di-zenga-trovato-laccordo-con-lal-nassr-47021/|title=Juventus, Luca Toni alla corte di Zenga: trovato l'accordo con l'Al Nassr|publisher=Soccer Magazine|language=it|access-date=12 prill 2026}}</ref> me të cilin Juventusi do të fitonte kampionatin. Megjithatë, ai shënoi golin e parë në ndeshjen përuruese të [[Juventus Stadium]] kundër [[Notts County F.C.|Notts County]] më 8 shtator 2011.<ref>{{Cite web|url=http://www.calciomercatonews.com/2011/09/09/juventus-notts-county-toni-segna-il-primo-gol-nel-nuovo-stadio/|title=Juventus-Notts County, Toni segna il primo gol nel nuovo stadio|author=Claudio Ruggeri|publisher=CalcioMercatoNews.com|language=it|date=9 shtator 2011|access-date=9 maj 2016}}</ref> ===Al Nasr=== Më 30 janar 2012, Toni u transferua te klubi emirat [[Al-Nasr SC (Dubai)|Al-Nasr]], duke provuar përvojën e tij të dytë jashtë Italisë.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1015046/luca-toni-leaves-juventus-for-al-nasr?cc=4716|archive-url=https://web.archive.org/web/20120202103458/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1015046/luca-toni-leaves-juventus-for-al-nasr?cc=4716|url-status=dead|archive-date=2 shkurt 2012|title=Toni leaves Juventus|date=30 janar 2012|access-date=30 janar 2012|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> == Referime == {{Reflist}} 765ku9nrvfzuyoen0qyvsjn5vdqa8oz 2940546 2940545 2026-04-13T03:19:44Z Sadsadas 51943 /* Al Nasr */ 2940546 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. Periudha e Tonit te Genoa u kritikua nga tifozët e klubit si dhe nga vetë presidenti [[Enrico Preziosi]]. Ky i fundit, në një intervistë në fund të vitit, deklaroi: "Një notë për Tonin? 3, si numri i golave që ka shënuar në kampionat."<ref>{{Cite web|url=http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|title=Mercato: Toni-Preziosi, non è più come prima|publisher=Datasport|language=it|access-date=11 maj 2011|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522221529/http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|url-status=dead}}</ref> ===Juventus=== Më 7 janar 2011, Toni u transferua te [[Juventus F.C.|Juventusi]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2012.<ref>{{Cite web|url=http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|title=Luca Toni alla Juventus|date=7 janar 2011|publisher=Juventus F.C.|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110110034954/http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|archive-date=10 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/articoli/articolo50579.shtml|title=Juve, ufficiale l'arrivo di Toni|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo50620.shtml|title=Toni: "Io bianconero, è un sogno"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}</ref> Ai debutoi me ekipin dy ditë më vonë, duke luajti si titullar në humbjen 3–0 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]].<ref>{{Cite web|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/25602|title=Napoli-Juventus 0-3|publisher=Lega Serie A|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110112185939/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/25602|archive-date=12 janar 2011}}</ref> Më 5 shkurt, Toni shënoi golin e 100të në Serie A si dhe të parin e tij si lojtar i Juventusit në fitoren 3–1 kundër Cagliarit.<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/serie-a-cagliari-juve-in-diretta-233168|title=Legge dell'ex: Matri rilancia la Juve|publisher=Calciomercato.com|language=it|date=5 shkurt 2011|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai e mbylli pjesën e dytë të sezonit 2010–11 me vetëm 2 gola në 14 ndeshje në kampionat. Në sezonin e rradhës, Toni u la jashtë planeve të trajnerit të ri [[Antonio Conte]],<ref>{{Cite web|url=http://www.soccermagazine.it/calciomercato/juventus-luca-toni-alla-corte-di-zenga-trovato-laccordo-con-lal-nassr-47021/|title=Juventus, Luca Toni alla corte di Zenga: trovato l'accordo con l'Al Nassr|publisher=Soccer Magazine|language=it|access-date=12 prill 2026}}</ref> me të cilin Juventusi do të fitonte kampionatin. Megjithatë, ai shënoi golin e parë në ndeshjen përuruese të [[Juventus Stadium]] kundër [[Notts County F.C.|Notts County]] më 8 shtator 2011.<ref>{{Cite web|url=http://www.calciomercatonews.com/2011/09/09/juventus-notts-county-toni-segna-il-primo-gol-nel-nuovo-stadio/|title=Juventus-Notts County, Toni segna il primo gol nel nuovo stadio|author=Claudio Ruggeri|publisher=CalcioMercatoNews.com|language=it|date=9 shtator 2011|access-date=9 maj 2016}}</ref> ===Al Nasr=== Më 30 janar 2012, Toni u transferua te klubi emirat [[Al-Nasr SC (Dubai)|Al-Nasr]], duke provuar përvojën e tij të dytë jashtë Italisë.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1015046/luca-toni-leaves-juventus-for-al-nasr?cc=4716|archive-url=https://web.archive.org/web/20120202103458/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1015046/luca-toni-leaves-juventus-for-al-nasr?cc=4716|url-status=dead|archive-date=2 shkurt 2012|title=Toni leaves Juventus|date=30 janar 2012|access-date=30 janar 2012|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Ai shënoi golin e fitores në debutimin e tij në Ligën Pro të Emirateve të Bashkuara Arabe kundër [[Ajman Club]]. Më 7 mars, Toni gjithashtu debutoi me gol në [[AFC Liga e Kampionëve|AFC Ligën e Kampionëve]] në fitoren minimale 1–0 në transfertë kundër ekipit iranian [[Sepahan S.C.|Sepahan]]. Pas përfundimit të sezonit, Toni ra dakord me klubin për ndërprerjen e kontratës; ai shënoi 5 gola në 13 ndeshje gjatë qëndrimit të tij të shkurtër në [[Dubai]]. ===Rikthimi te Fiorentina=== == Referime == {{Reflist}} soxs7stg3xn9cgi5bauupthiqptaqxh 2940547 2940546 2026-04-13T03:24:41Z Sadsadas 51943 /* Al Nasr */ 2940547 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. Periudha e Tonit te Genoa u kritikua nga tifozët e klubit si dhe nga vetë presidenti [[Enrico Preziosi]]. Ky i fundit, në një intervistë në fund të vitit, deklaroi: "Një notë për Tonin? 3, si numri i golave që ka shënuar në kampionat."<ref>{{Cite web|url=http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|title=Mercato: Toni-Preziosi, non è più come prima|publisher=Datasport|language=it|access-date=11 maj 2011|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522221529/http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|url-status=dead}}</ref> ===Juventus=== Më 7 janar 2011, Toni u transferua te [[Juventus F.C.|Juventusi]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2012.<ref>{{Cite web|url=http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|title=Luca Toni alla Juventus|date=7 janar 2011|publisher=Juventus F.C.|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110110034954/http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|archive-date=10 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/articoli/articolo50579.shtml|title=Juve, ufficiale l'arrivo di Toni|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo50620.shtml|title=Toni: "Io bianconero, è un sogno"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}</ref> Ai debutoi me ekipin dy ditë më vonë, duke luajti si titullar në humbjen 3–0 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]].<ref>{{Cite web|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/25602|title=Napoli-Juventus 0-3|publisher=Lega Serie A|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110112185939/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/25602|archive-date=12 janar 2011}}</ref> Më 5 shkurt, Toni shënoi golin e 100të në Serie A si dhe të parin e tij si lojtar i Juventusit në fitoren 3–1 kundër Cagliarit.<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/serie-a-cagliari-juve-in-diretta-233168|title=Legge dell'ex: Matri rilancia la Juve|publisher=Calciomercato.com|language=it|date=5 shkurt 2011|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai e mbylli pjesën e dytë të sezonit 2010–11 me vetëm 2 gola në 14 ndeshje në kampionat. Në sezonin e rradhës, Toni u la jashtë planeve të trajnerit të ri [[Antonio Conte]],<ref>{{Cite web|url=http://www.soccermagazine.it/calciomercato/juventus-luca-toni-alla-corte-di-zenga-trovato-laccordo-con-lal-nassr-47021/|title=Juventus, Luca Toni alla corte di Zenga: trovato l'accordo con l'Al Nassr|publisher=Soccer Magazine|language=it|access-date=12 prill 2026}}</ref> me të cilin Juventusi do të fitonte kampionatin. Megjithatë, ai shënoi golin e parë në ndeshjen përuruese të [[Juventus Stadium]] kundër [[Notts County F.C.|Notts County]] më 8 shtator 2011.<ref>{{Cite web|url=http://www.calciomercatonews.com/2011/09/09/juventus-notts-county-toni-segna-il-primo-gol-nel-nuovo-stadio/|title=Juventus-Notts County, Toni segna il primo gol nel nuovo stadio|author=Claudio Ruggeri|publisher=CalcioMercatoNews.com|language=it|date=9 shtator 2011|access-date=9 maj 2016}}</ref> ===Al Nasr=== Më 30 janar 2012, Toni u transferua te klubi emirat [[Al-Nasr SC (Dubai)|Al-Nasr]], duke provuar përvojën e tij të dytë jashtë Italisë.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1015046/luca-toni-leaves-juventus-for-al-nasr?cc=4716|archive-url=https://web.archive.org/web/20120202103458/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1015046/luca-toni-leaves-juventus-for-al-nasr?cc=4716|url-status=dead|archive-date=2 shkurt 2012|title=Toni leaves Juventus|date=30 janar 2012|access-date=30 janar 2012|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Ai shënoi golin e fitores në debutimin e tij në Ligën Pro të Emirateve të Bashkuara Arabe kundër [[Ajman Club]].<ref>{{Cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/02/09/news/toni_gol_debutto_al_nasr-29617615/|title=Toni, esordio con gol. Zenga può sorridere|publisher=La Repubblica|language=it|date=9 shkurt 2012}}</ref> Më 7 mars, Toni gjithashtu debutoi me gol në [[AFC Liga e Kampionëve|AFC Ligën e Kampionëve]] në fitoren minimale 1–0 në transfertë kundër ekipit iranian [[Sepahan S.C.|Sepahan]].<ref>{{Cite web|url=http://it.soccerway.com/matches/2012/03/07/asia/afc-champions-league/sepahan/al-nasr-dubai/1232867/|title=Sepahan-Al Nasr 1–0|publisher=Soccerway|language=it|date=7 mars 2012}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni ra dakord me klubin për ndërprerjen e kontratës; ai shënoi 5 gola në 13 ndeshje gjatë qëndrimit të tij të shkurtër në [[Dubai]]. ===Rikthimi te Fiorentina=== == Referime == {{Reflist}} 8uvu59sud65fuhfa8qxuzpgirtljk27 2940548 2940547 2026-04-13T03:30:37Z Sadsadas 51943 /* Al Nasr */ 2940548 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref name="Prestigiacomo201-202" /> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language =it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead| archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name=TheRepublic>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date =7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. Periudha e Tonit te Genoa u kritikua nga tifozët e klubit si dhe nga vetë presidenti [[Enrico Preziosi]]. Ky i fundit, në një intervistë në fund të vitit, deklaroi: "Një notë për Tonin? 3, si numri i golave që ka shënuar në kampionat."<ref>{{Cite web|url=http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|title=Mercato: Toni-Preziosi, non è più come prima|publisher=Datasport|language=it|access-date=11 maj 2011|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522221529/http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|url-status=dead}}</ref> ===Juventus=== Më 7 janar 2011, Toni u transferua te [[Juventus F.C.|Juventusi]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2012.<ref>{{Cite web|url=http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|title=Luca Toni alla Juventus|date=7 janar 2011|publisher=Juventus F.C.|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110110034954/http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|archive-date=10 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/articoli/articolo50579.shtml|title=Juve, ufficiale l'arrivo di Toni|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo50620.shtml|title=Toni: "Io bianconero, è un sogno"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}</ref> Ai debutoi me ekipin dy ditë më vonë, duke luajti si titullar në humbjen 3–0 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]].<ref>{{Cite web|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/25602|title=Napoli-Juventus 0-3|publisher=Lega Serie A|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110112185939/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/25602|archive-date=12 janar 2011}}</ref> Më 5 shkurt, Toni shënoi golin e 100të në Serie A si dhe të parin e tij si lojtar i Juventusit në fitoren 3–1 kundër Cagliarit.<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/serie-a-cagliari-juve-in-diretta-233168|title=Legge dell'ex: Matri rilancia la Juve|publisher=Calciomercato.com|language=it|date=5 shkurt 2011|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai e mbylli pjesën e dytë të sezonit 2010–11 me vetëm 2 gola në 14 ndeshje në kampionat. Në sezonin e rradhës, Toni u la jashtë planeve të trajnerit të ri [[Antonio Conte]],<ref>{{Cite web|url=http://www.soccermagazine.it/calciomercato/juventus-luca-toni-alla-corte-di-zenga-trovato-laccordo-con-lal-nassr-47021/|title=Juventus, Luca Toni alla corte di Zenga: trovato l'accordo con l'Al Nassr|publisher=Soccer Magazine|language=it|access-date=12 prill 2026}}</ref> me të cilin Juventusi do të fitonte kampionatin. Megjithatë, ai shënoi golin e parë në ndeshjen përuruese të [[Juventus Stadium]] kundër [[Notts County F.C.|Notts County]] më 8 shtator 2011.<ref>{{Cite web|url=http://www.calciomercatonews.com/2011/09/09/juventus-notts-county-toni-segna-il-primo-gol-nel-nuovo-stadio/|title=Juventus-Notts County, Toni segna il primo gol nel nuovo stadio|author=Claudio Ruggeri|publisher=CalcioMercatoNews.com|language=it|date=9 shtator 2011|access-date=9 maj 2016}}</ref> ===Al Nasr=== Më 30 janar 2012, Toni u transferua te klubi emirat [[Al-Nasr SC (Dubai)|Al-Nasr]], duke provuar përvojën e tij të dytë jashtë Italisë.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1015046/luca-toni-leaves-juventus-for-al-nasr?cc=4716|archive-url=https://web.archive.org/web/20120202103458/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1015046/luca-toni-leaves-juventus-for-al-nasr?cc=4716|url-status=dead|archive-date=2 shkurt 2012|title=Toni leaves Juventus|date=30 janar 2012|access-date=30 janar 2012|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Ai shënoi golin e fitores në debutimin e tij në Ligën Pro të Emirateve të Bashkuara Arabe kundër [[Ajman Club]].<ref>{{Cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/02/09/news/toni_gol_debutto_al_nasr-29617615/|title=Toni, esordio con gol. Zenga può sorridere|publisher=La Repubblica|language=it|date=9 shkurt 2012}}</ref> Më 7 mars, Toni gjithashtu debutoi me gol në [[AFC Liga e Kampionëve|AFC Ligën e Kampionëve]] në fitoren minimale 1–0 në transfertë kundër ekipit iranian [[Sepahan S.C.|Sepahan]].<ref>{{Cite web|url=http://it.soccerway.com/matches/2012/03/07/asia/afc-champions-league/sepahan/al-nasr-dubai/1232867/|title=Sepahan-Al Nasr 1–0|publisher=Soccerway|language=it|date=7 mars 2012}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni ra dakord me klubin për ndërprerjen e kontratës;<ref>{{Cite web|url=http://www.sportcafe24.com/15915/calciomercato/mercato-toni-al-nasr-e-gia-finita-chevanton-lecce-amore-eterno.html|title=Mercato, Toni-Al Nasr: è già finita! Chevanton-Lecce, amore eterno|website=sportcafe24.com|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://calciomercato.corriere.it/2012/07/09/il-malaga-punta-su-toni-sfuma-la-pista-robinho/|title=Il Malaga punta su Toni. Sfuma la pista Robinho?|publisher=La Corriere dello Sport|language=it|date=9 korrik 2012}}</ref> ai shënoi 5 gola në 13 ndeshje gjatë qëndrimit të tij të shkurtër në [[Dubai]]. ===Rikthimi te Fiorentina=== == Referime == {{Reflist}} blai0ctpl5ytrsc58wyuzz2p5benud9 1 398043 2940555 2917054 2026-04-13T04:21:27Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Përparim Rama]] 2940555 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Përparim Rama]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2489745 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220203150241/https://kosova.info/bbc-e-cnn-shkruajne-per-te-kush-eshte-perparim-rama-kandidati-i-ldk-se-per-prishtinen/ për lidhjen https://kosova.info/bbc-e-cnn-shkruajne-per-te-kush-eshte-perparim-rama-kandidati-i-ldk-se-per-prishtinen/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 04:14 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Përparim Rama]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2720063 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210806141241/https://ndertimi.info/arkiva/perparim-rama-pjese-e-jurise-per-cmimet-e-dizajnit-te-enterierit-win-awards-2018/ për lidhjen https://ndertimi.info/arkiva/perparim-rama-pjese-e-jurise-per-cmimet-e-dizajnit-te-enterierit-win-awards-2018/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210806155801/https://ndertimi.info/kush-eshte-arkitekti-perparim-rama-qe-synon-ta-drejtoje-prishtinen/ për lidhjen https://ndertimi.info/kush-eshte-arkitekti-perparim-rama-qe-synon-ta-drejtoje-prishtinen/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 nëntor 2024 06:26 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Përparim Rama]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2738449 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210806155659/https://fakteplus.net/gara-per-prishtinen-keta-jane-tre-kandidatet-zyrtar-nga-ldk-aak-dhe-akr/ për lidhjen https://fakteplus.net/gara-per-prishtinen-keta-jane-tre-kandidatet-zyrtar-nga-ldk-aak-dhe-akr/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 janar 2025 16:45 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Përparim Rama]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2808162 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://issuu.com/shkrimtar/docs/nr._48/4. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 qershor 2025 06:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Përparim Rama]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2917025 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210806165949/https://ukalbanians.net/another-slick-interior-in-the-heart-of-london-by-renowned-albanian-architect-perparim-rama/ për lidhjen https://ukalbanians.net/another-slick-interior-in-the-heart-of-london-by-renowned-albanian-architect-perparim-rama/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210806142742/https://ukalbanians.net/voto-kompania-britaniko-shqiptare-4m-group-ne-mesin-e-finalisteve-per-shperblimin-sbid-international-design-awards/ për lidhjen https://ukalbanians.net/voto-kompania-britaniko-shqiptare-4m-group-ne-mesin-e-finalisteve-per-shperblimin-sbid-international-design-awards/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 mars 2026 02:58 (CEST) exq8ea1ncfgg1gx5vbcgm3ou35bfeg7 1 398322 2940557 2918482 2026-04-13T04:22:13Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Raspberry Pi]] 2940557 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Raspberry Pi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2878655 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241207104352/https://raspberrypi.org.uk/jam/ për lidhjen https://raspberrypi.org.uk/jam/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241207104352/https://raspberrypi.org.uk/jam/ për lidhjen https://raspberrypi.org.uk/jam/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241207104352/https://raspberrypi.org.uk/jam/ për lidhjen https://raspberrypi.org.uk/jam/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241207104352/https://raspberrypi.org.uk/jam/ për lidhjen https://raspberrypi.org.uk/jam/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241207104352/https://raspberrypi.org.uk/jam/ për lidhjen https://raspberrypi.org.uk/jam/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 dhjetor 2025 13:26 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Raspberry Pi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2880676 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://investors.raspberrypi.com/ipo/documents/11. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.raspberrypi.com/products/raspberry-pi-5/specifications/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.raspberrypi.com/products/raspberry-pi-5/specifications/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 dhjetor 2025 12:14 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 10 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Raspberry Pi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2917044 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131210115818/http://www.raspberrypi.org/phpBB3/viewtopic.php?f=2&t=5118 për lidhjen https://www.raspberrypi.org/phpBB3/viewtopic.php?f=2&t=5118. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141012022119/http://www.raspberrypi.org/forums/viewtopic.php?f=63&t=2868 për lidhjen https://www.raspberrypi.org/forums/viewtopic.php?f=63&t=2868. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029194032/http://www.raspberrypi.org/phpBB3/viewtopic.php?f=7&t=2886 për lidhjen https://www.raspberrypi.org/phpBB3/viewtopic.php?f=7&t=2886. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120722234203/http://www.raspberrypi.org/phpBB3/viewtopic.php?f=43&t=6120 për lidhjen https://www.raspberrypi.org/phpBB3/viewtopic.php?f=43&t=6120. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304052247/https://www.raspberrypi.org/forums/viewtopic.php?f=38&t=79330 për lidhjen https://www.raspberrypi.org/forums/viewtopic.php?f=38&t=79330. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230928092052/https://forums.raspberrypi.com/viewtopic.php?t=67462 për lidhjen https://forums.raspberrypi.com/viewtopic.php?t=67462. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230928093549/https://forums.raspberrypi.com/viewtopic.php?t=158071 për lidhjen https://forums.raspberrypi.com/viewtopic.php?t=158071. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230928092852/https://forums.raspberrypi.com/viewtopic.php?t=137991 për lidhjen https://forums.raspberrypi.com/viewtopic.php?t=137991. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200714195255/https://www.raspberrypi.org/forums/viewtopic.php?t=243966 për lidhjen https://www.raspberrypi.org/forums/viewtopic.php?t=243966. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131031104134/http://www.raspberrypi.org/phpBB3/viewtopic.php?t=8496 për lidhjen https://www.raspberrypi.org/phpBB3/viewtopic.php?t=8496. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 mars 2026 04:50 (CEST) 5e6ufr3xzezwo6rl0fdvkn22h8axvap 1 398429 2940370 2920102 2026-04-12T17:33:47Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 /* Stampa e grisjes */ Përgjigje 2940370 wikitext text/x-wiki == Stampa e grisjes == @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], A ka rëndësi të mbahet ky artikull? -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 01:15 (CEST) :Jam pro grisjes, nuk ka asnjë rëndësi enciklopedike pse duhet të mbahet. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 09:19 (CEST) :Siç jam shprehur dhe te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje#Stenaldo Mëhilli|kërkesa për Stenaldo Mëhillin]] dhe më parë te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Jozefin Marku|kërkesa për Jozefin Markun]], unë jam për të vepruar me vonesë te personazhet në lidhje me Big Brother se zakonisht një pjesë e madhe e tyre nisin karriera mediatike vetëm 1-2 muaj më mbrapa dhe grisja thjesht i heq kontributet e artikullit kujtdo që e kishte nisur artikullin që grisëm 1-2 muaj më parë. :Në gjykimin tim, problemi i vërtetë me raste të tilla është se nuk kemi rregullore të mirëkodifikuara të përshtatshme për realitetin ''real'' shqiptar, ku ndikojnë dhe faktorë jashtë Wikipedia-s, dhe se adoptimi i rregulloreve shabllon nga EnWiki në këtë çështje nuk është qasja më e mirë. Për këtë kam folur më gjerësisht [[Përdoruesi_diskutim:Klein_Muçi#Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve|këtu]] dhe mendoj që është një problem me rëndësi, zgjidhja e të cilit, do të na lehtësonte shumë punë në raste si ky. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:48 (CEST) ::Jam dakort por mendoj përjashtime të tilla në vonesë vlejnë vetëm në rastet e artit si muzikantë, letrarë, etj, në rastin konkret të Ilir Vrenozit është thjesht militant partiak dhe pjesëmarrës në Big Brother VIP (sezoni 5), nuk ka asnjë funksion zyrtar partiak e shtetëror përtej ksaj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:53 (CEST) :::E kuptoj dhe personalisht jam dakord me cilindo mendim të anojë shumica kur bëhet fjalë për pjesën më të madhe të rasteve individuale, përfshirë rastin në fjalë. Thjesht doja të tërhiqja vëmendjen drejt rrënjës së problemit real që do t'i jepte zgjidhje shumicës së këtyre rasteve pa pasur nevojë të harxhohet shumë kohë me secilin veçanërisht. Në lidhje të tërthortë me rastin, duhet thënë dhe që Wikipedia nuk duhet të ketë frikë të përmbajë të gjitha ngjyrat e realitetit, për shembull, EnWiki ka [[w:en:Category:TikTokers]] dhe [[w:en:Category:TikTokers by nationality]]. Prirje të ndryshme ndaj kësaj do të tentonin drejt njëfarë elitizmi që bie ndesh me frymën e përgjithshme të projektit (e disa politika specifike të tij). Problemi në projektin tonë madje është i dyanshëm se dhe "elitizmin" shpeshherë nuk e përfshijmë dot se nuk kemi burime që mund t'i përdorim për të (siç kam cekur te lidhja më lart). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:14 (CEST) ::::Jam dakort por dhe këto kategori që citove janë njëfarë menyre pjesë e artit, shpërndarë në showbizz etj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:22 (CEST) :Kemi burime që datojnë [https://www.balkanweb.com/hiqja-prizen-ilir-vrenozi-perballet-live-ne-emision-me-te-birin-ore-vaksine-te-ka-bere-salianji-rastesi-ishte-qe-mua-me-cojne-ne-komisariat-dhe-ty-ne-podium/#gsc.tab=0 deri më së largu në 2022]. Detajet për pikëpamjet e tija politike janë deri diku të bollshme, por për një biografi mund të mos mjaftojnë? Unë jam me Kleinin, të presim pak dhe pastaj mund të rikrijohet i freskët. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:27 (CEST) ::Ky ka shumë më shumë shquarësi se psh [[Kristi Lamaj]]. Unë po heq dorë nga propozimi im për grisje të shpejtë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:33 (CEST) ifvsxkjy1mepu8eao4f7vfjg7afowiw 2940371 2940370 2026-04-12T17:51:19Z Lanceloth345 172573 /* Stampa e grisjes */ Përgjigje 2940371 wikitext text/x-wiki == Stampa e grisjes == @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], A ka rëndësi të mbahet ky artikull? -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 01:15 (CEST) :Jam pro grisjes, nuk ka asnjë rëndësi enciklopedike pse duhet të mbahet. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 09:19 (CEST) :Siç jam shprehur dhe te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje#Stenaldo Mëhilli|kërkesa për Stenaldo Mëhillin]] dhe më parë te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Jozefin Marku|kërkesa për Jozefin Markun]], unë jam për të vepruar me vonesë te personazhet në lidhje me Big Brother se zakonisht një pjesë e madhe e tyre nisin karriera mediatike vetëm 1-2 muaj më mbrapa dhe grisja thjesht i heq kontributet e artikullit kujtdo që e kishte nisur artikullin që grisëm 1-2 muaj më parë. :Në gjykimin tim, problemi i vërtetë me raste të tilla është se nuk kemi rregullore të mirëkodifikuara të përshtatshme për realitetin ''real'' shqiptar, ku ndikojnë dhe faktorë jashtë Wikipedia-s, dhe se adoptimi i rregulloreve shabllon nga EnWiki në këtë çështje nuk është qasja më e mirë. Për këtë kam folur më gjerësisht [[Përdoruesi_diskutim:Klein_Muçi#Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve|këtu]] dhe mendoj që është një problem me rëndësi, zgjidhja e të cilit, do të na lehtësonte shumë punë në raste si ky. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:48 (CEST) ::Jam dakort por mendoj përjashtime të tilla në vonesë vlejnë vetëm në rastet e artit si muzikantë, letrarë, etj, në rastin konkret të Ilir Vrenozit është thjesht militant partiak dhe pjesëmarrës në Big Brother VIP (sezoni 5), nuk ka asnjë funksion zyrtar partiak e shtetëror përtej ksaj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:53 (CEST) :::E kuptoj dhe personalisht jam dakord me cilindo mendim të anojë shumica kur bëhet fjalë për pjesën më të madhe të rasteve individuale, përfshirë rastin në fjalë. Thjesht doja të tërhiqja vëmendjen drejt rrënjës së problemit real që do t'i jepte zgjidhje shumicës së këtyre rasteve pa pasur nevojë të harxhohet shumë kohë me secilin veçanërisht. Në lidhje të tërthortë me rastin, duhet thënë dhe që Wikipedia nuk duhet të ketë frikë të përmbajë të gjitha ngjyrat e realitetit, për shembull, EnWiki ka [[w:en:Category:TikTokers]] dhe [[w:en:Category:TikTokers by nationality]]. Prirje të ndryshme ndaj kësaj do të tentonin drejt njëfarë elitizmi që bie ndesh me frymën e përgjithshme të projektit (e disa politika specifike të tij). Problemi në projektin tonë madje është i dyanshëm se dhe "elitizmin" shpeshherë nuk e përfshijmë dot se nuk kemi burime që mund t'i përdorim për të (siç kam cekur te lidhja më lart). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:14 (CEST) ::::Jam dakort por dhe këto kategori që citove janë njëfarë menyre pjesë e artit, shpërndarë në showbizz etj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:22 (CEST) :Kemi burime që datojnë [https://www.balkanweb.com/hiqja-prizen-ilir-vrenozi-perballet-live-ne-emision-me-te-birin-ore-vaksine-te-ka-bere-salianji-rastesi-ishte-qe-mua-me-cojne-ne-komisariat-dhe-ty-ne-podium/#gsc.tab=0 deri më së largu në 2022]. Detajet për pikëpamjet e tija politike janë deri diku të bollshme, por për një biografi mund të mos mjaftojnë? Unë jam me Kleinin, të presim pak dhe pastaj mund të rikrijohet i freskët. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:27 (CEST) ::Ky ka shumë më shumë shquarësi se psh [[Kristi Lamaj]]. Unë po heq dorë nga propozimi im për grisje të shpejtë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:33 (CEST) :::Mëso Wikipedian saktë dhe qartë dhe me '''INTUITË LOGJIKE NJERËZORE''', pastaj bëj krahasime të tilla mes artikujsh, mbase do kuptosh diçka. Gjithë të mirat. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:51 (CEST) kozg6ead90k49sv8fmd2s78lx0a2m1z 2940376 2940371 2026-04-12T18:09:21Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 /* Stampa e grisjes */ Përgjigje 2940376 wikitext text/x-wiki == Stampa e grisjes == @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], A ka rëndësi të mbahet ky artikull? -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 01:15 (CEST) :Jam pro grisjes, nuk ka asnjë rëndësi enciklopedike pse duhet të mbahet. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 09:19 (CEST) :Siç jam shprehur dhe te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje#Stenaldo Mëhilli|kërkesa për Stenaldo Mëhillin]] dhe më parë te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Jozefin Marku|kërkesa për Jozefin Markun]], unë jam për të vepruar me vonesë te personazhet në lidhje me Big Brother se zakonisht një pjesë e madhe e tyre nisin karriera mediatike vetëm 1-2 muaj më mbrapa dhe grisja thjesht i heq kontributet e artikullit kujtdo që e kishte nisur artikullin që grisëm 1-2 muaj më parë. :Në gjykimin tim, problemi i vërtetë me raste të tilla është se nuk kemi rregullore të mirëkodifikuara të përshtatshme për realitetin ''real'' shqiptar, ku ndikojnë dhe faktorë jashtë Wikipedia-s, dhe se adoptimi i rregulloreve shabllon nga EnWiki në këtë çështje nuk është qasja më e mirë. Për këtë kam folur më gjerësisht [[Përdoruesi_diskutim:Klein_Muçi#Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve|këtu]] dhe mendoj që është një problem me rëndësi, zgjidhja e të cilit, do të na lehtësonte shumë punë në raste si ky. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:48 (CEST) ::Jam dakort por mendoj përjashtime të tilla në vonesë vlejnë vetëm në rastet e artit si muzikantë, letrarë, etj, në rastin konkret të Ilir Vrenozit është thjesht militant partiak dhe pjesëmarrës në Big Brother VIP (sezoni 5), nuk ka asnjë funksion zyrtar partiak e shtetëror përtej ksaj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:53 (CEST) :::E kuptoj dhe personalisht jam dakord me cilindo mendim të anojë shumica kur bëhet fjalë për pjesën më të madhe të rasteve individuale, përfshirë rastin në fjalë. Thjesht doja të tërhiqja vëmendjen drejt rrënjës së problemit real që do t'i jepte zgjidhje shumicës së këtyre rasteve pa pasur nevojë të harxhohet shumë kohë me secilin veçanërisht. Në lidhje të tërthortë me rastin, duhet thënë dhe që Wikipedia nuk duhet të ketë frikë të përmbajë të gjitha ngjyrat e realitetit, për shembull, EnWiki ka [[w:en:Category:TikTokers]] dhe [[w:en:Category:TikTokers by nationality]]. Prirje të ndryshme ndaj kësaj do të tentonin drejt njëfarë elitizmi që bie ndesh me frymën e përgjithshme të projektit (e disa politika specifike të tij). Problemi në projektin tonë madje është i dyanshëm se dhe "elitizmin" shpeshherë nuk e përfshijmë dot se nuk kemi burime që mund t'i përdorim për të (siç kam cekur te lidhja më lart). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:14 (CEST) ::::Jam dakort por dhe këto kategori që citove janë njëfarë menyre pjesë e artit, shpërndarë në showbizz etj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:22 (CEST) :Kemi burime që datojnë [https://www.balkanweb.com/hiqja-prizen-ilir-vrenozi-perballet-live-ne-emision-me-te-birin-ore-vaksine-te-ka-bere-salianji-rastesi-ishte-qe-mua-me-cojne-ne-komisariat-dhe-ty-ne-podium/#gsc.tab=0 deri më së largu në 2022]. Detajet për pikëpamjet e tija politike janë deri diku të bollshme, por për një biografi mund të mos mjaftojnë? Unë jam me Kleinin, të presim pak dhe pastaj mund të rikrijohet i freskët. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:27 (CEST) ::Ky ka shumë më shumë shquarësi se psh [[Kristi Lamaj]]. Unë po heq dorë nga propozimi im për grisje të shpejtë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:33 (CEST) :::Mëso Wikipedian saktë dhe qartë dhe me '''INTUITË LOGJIKE NJERËZORE''', pastaj bëj krahasime të tilla mes artikujsh, mbase do kuptosh diçka. Gjithë të mirat. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:51 (CEST) ::::Pse të dogji? [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:09 (CEST) puug3gloax2lw7c5qi48ousk3e8xeeh 2940377 2940376 2026-04-12T18:10:38Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 /* Stampa e grisjes */ Përgjigje 2940377 wikitext text/x-wiki == Stampa e grisjes == @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], A ka rëndësi të mbahet ky artikull? -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 01:15 (CEST) :Jam pro grisjes, nuk ka asnjë rëndësi enciklopedike pse duhet të mbahet. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 09:19 (CEST) :Siç jam shprehur dhe te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje#Stenaldo Mëhilli|kërkesa për Stenaldo Mëhillin]] dhe më parë te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Jozefin Marku|kërkesa për Jozefin Markun]], unë jam për të vepruar me vonesë te personazhet në lidhje me Big Brother se zakonisht një pjesë e madhe e tyre nisin karriera mediatike vetëm 1-2 muaj më mbrapa dhe grisja thjesht i heq kontributet e artikullit kujtdo që e kishte nisur artikullin që grisëm 1-2 muaj më parë. :Në gjykimin tim, problemi i vërtetë me raste të tilla është se nuk kemi rregullore të mirëkodifikuara të përshtatshme për realitetin ''real'' shqiptar, ku ndikojnë dhe faktorë jashtë Wikipedia-s, dhe se adoptimi i rregulloreve shabllon nga EnWiki në këtë çështje nuk është qasja më e mirë. Për këtë kam folur më gjerësisht [[Përdoruesi_diskutim:Klein_Muçi#Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve|këtu]] dhe mendoj që është një problem me rëndësi, zgjidhja e të cilit, do të na lehtësonte shumë punë në raste si ky. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:48 (CEST) ::Jam dakort por mendoj përjashtime të tilla në vonesë vlejnë vetëm në rastet e artit si muzikantë, letrarë, etj, në rastin konkret të Ilir Vrenozit është thjesht militant partiak dhe pjesëmarrës në Big Brother VIP (sezoni 5), nuk ka asnjë funksion zyrtar partiak e shtetëror përtej ksaj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:53 (CEST) :::E kuptoj dhe personalisht jam dakord me cilindo mendim të anojë shumica kur bëhet fjalë për pjesën më të madhe të rasteve individuale, përfshirë rastin në fjalë. Thjesht doja të tërhiqja vëmendjen drejt rrënjës së problemit real që do t'i jepte zgjidhje shumicës së këtyre rasteve pa pasur nevojë të harxhohet shumë kohë me secilin veçanërisht. Në lidhje të tërthortë me rastin, duhet thënë dhe që Wikipedia nuk duhet të ketë frikë të përmbajë të gjitha ngjyrat e realitetit, për shembull, EnWiki ka [[w:en:Category:TikTokers]] dhe [[w:en:Category:TikTokers by nationality]]. Prirje të ndryshme ndaj kësaj do të tentonin drejt njëfarë elitizmi që bie ndesh me frymën e përgjithshme të projektit (e disa politika specifike të tij). Problemi në projektin tonë madje është i dyanshëm se dhe "elitizmin" shpeshherë nuk e përfshijmë dot se nuk kemi burime që mund t'i përdorim për të (siç kam cekur te lidhja më lart). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:14 (CEST) ::::Jam dakort por dhe këto kategori që citove janë njëfarë menyre pjesë e artit, shpërndarë në showbizz etj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:22 (CEST) :Kemi burime që datojnë [https://www.balkanweb.com/hiqja-prizen-ilir-vrenozi-perballet-live-ne-emision-me-te-birin-ore-vaksine-te-ka-bere-salianji-rastesi-ishte-qe-mua-me-cojne-ne-komisariat-dhe-ty-ne-podium/#gsc.tab=0 deri më së largu në 2022]. Detajet për pikëpamjet e tija politike janë deri diku të bollshme, por për një biografi mund të mos mjaftojnë? Unë jam me Kleinin, të presim pak dhe pastaj mund të rikrijohet i freskët. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:27 (CEST) ::Ky ka shumë më shumë shquarësi se psh [[Kristi Lamaj]]. Unë po heq dorë nga propozimi im për grisje të shpejtë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:33 (CEST) :::Mëso Wikipedian saktë dhe qartë dhe me '''INTUITË LOGJIKE NJERËZORE''', pastaj bëj krahasime të tilla mes artikujsh, mbase do kuptosh diçka. Gjithë të mirat. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:51 (CEST) ::::Pse të dogji? [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:09 (CEST) ::Të lutem shife pak artikullin tani. Mund ta heqësh stampën për grisje të shpejtë, vendosur nga unë, sepse e përmirësova vetë artikullin. Të flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:10 (CEST) ssdczywjw85rqaa5pqnelf0ca01wooc 2940378 2940377 2026-04-12T18:14:23Z Lanceloth345 172573 /* Stampa e grisjes */ Përgjigje 2940378 wikitext text/x-wiki == Stampa e grisjes == @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], A ka rëndësi të mbahet ky artikull? -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 01:15 (CEST) :Jam pro grisjes, nuk ka asnjë rëndësi enciklopedike pse duhet të mbahet. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 09:19 (CEST) :Siç jam shprehur dhe te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje#Stenaldo Mëhilli|kërkesa për Stenaldo Mëhillin]] dhe më parë te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Jozefin Marku|kërkesa për Jozefin Markun]], unë jam për të vepruar me vonesë te personazhet në lidhje me Big Brother se zakonisht një pjesë e madhe e tyre nisin karriera mediatike vetëm 1-2 muaj më mbrapa dhe grisja thjesht i heq kontributet e artikullit kujtdo që e kishte nisur artikullin që grisëm 1-2 muaj më parë. :Në gjykimin tim, problemi i vërtetë me raste të tilla është se nuk kemi rregullore të mirëkodifikuara të përshtatshme për realitetin ''real'' shqiptar, ku ndikojnë dhe faktorë jashtë Wikipedia-s, dhe se adoptimi i rregulloreve shabllon nga EnWiki në këtë çështje nuk është qasja më e mirë. Për këtë kam folur më gjerësisht [[Përdoruesi_diskutim:Klein_Muçi#Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve|këtu]] dhe mendoj që është një problem me rëndësi, zgjidhja e të cilit, do të na lehtësonte shumë punë në raste si ky. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:48 (CEST) ::Jam dakort por mendoj përjashtime të tilla në vonesë vlejnë vetëm në rastet e artit si muzikantë, letrarë, etj, në rastin konkret të Ilir Vrenozit është thjesht militant partiak dhe pjesëmarrës në Big Brother VIP (sezoni 5), nuk ka asnjë funksion zyrtar partiak e shtetëror përtej ksaj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:53 (CEST) :::E kuptoj dhe personalisht jam dakord me cilindo mendim të anojë shumica kur bëhet fjalë për pjesën më të madhe të rasteve individuale, përfshirë rastin në fjalë. Thjesht doja të tërhiqja vëmendjen drejt rrënjës së problemit real që do t'i jepte zgjidhje shumicës së këtyre rasteve pa pasur nevojë të harxhohet shumë kohë me secilin veçanërisht. Në lidhje të tërthortë me rastin, duhet thënë dhe që Wikipedia nuk duhet të ketë frikë të përmbajë të gjitha ngjyrat e realitetit, për shembull, EnWiki ka [[w:en:Category:TikTokers]] dhe [[w:en:Category:TikTokers by nationality]]. Prirje të ndryshme ndaj kësaj do të tentonin drejt njëfarë elitizmi që bie ndesh me frymën e përgjithshme të projektit (e disa politika specifike të tij). Problemi në projektin tonë madje është i dyanshëm se dhe "elitizmin" shpeshherë nuk e përfshijmë dot se nuk kemi burime që mund t'i përdorim për të (siç kam cekur te lidhja më lart). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:14 (CEST) ::::Jam dakort por dhe këto kategori që citove janë njëfarë menyre pjesë e artit, shpërndarë në showbizz etj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:22 (CEST) :Kemi burime që datojnë [https://www.balkanweb.com/hiqja-prizen-ilir-vrenozi-perballet-live-ne-emision-me-te-birin-ore-vaksine-te-ka-bere-salianji-rastesi-ishte-qe-mua-me-cojne-ne-komisariat-dhe-ty-ne-podium/#gsc.tab=0 deri më së largu në 2022]. Detajet për pikëpamjet e tija politike janë deri diku të bollshme, por për një biografi mund të mos mjaftojnë? Unë jam me Kleinin, të presim pak dhe pastaj mund të rikrijohet i freskët. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:27 (CEST) ::Ky ka shumë më shumë shquarësi se psh [[Kristi Lamaj]]. Unë po heq dorë nga propozimi im për grisje të shpejtë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:33 (CEST) :::Mëso Wikipedian saktë dhe qartë dhe me '''INTUITË LOGJIKE NJERËZORE''', pastaj bëj krahasime të tilla mes artikujsh, mbase do kuptosh diçka. Gjithë të mirat. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:51 (CEST) ::::Pse të dogji? [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:09 (CEST) :::::Nuk me djeg gjë mua thjesht nuk gjej asnjë vijë logjike në shumicën e pretendimeve që ke! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:14 (CEST) ::Të lutem shife pak artikullin tani. Mund ta heqësh stampën për grisje të shpejtë, vendosur nga unë, sepse e përmirësova vetë artikullin. Të flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:10 (CEST) phbpf30zk6ufjxi24yg83v4clix3rfi 2940379 2940378 2026-04-12T18:15:31Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 /* Stampa e grisjes */ Përgjigje 2940379 wikitext text/x-wiki == Stampa e grisjes == @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], A ka rëndësi të mbahet ky artikull? -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 01:15 (CEST) :Jam pro grisjes, nuk ka asnjë rëndësi enciklopedike pse duhet të mbahet. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 09:19 (CEST) :Siç jam shprehur dhe te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje#Stenaldo Mëhilli|kërkesa për Stenaldo Mëhillin]] dhe më parë te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Jozefin Marku|kërkesa për Jozefin Markun]], unë jam për të vepruar me vonesë te personazhet në lidhje me Big Brother se zakonisht një pjesë e madhe e tyre nisin karriera mediatike vetëm 1-2 muaj më mbrapa dhe grisja thjesht i heq kontributet e artikullit kujtdo që e kishte nisur artikullin që grisëm 1-2 muaj më parë. :Në gjykimin tim, problemi i vërtetë me raste të tilla është se nuk kemi rregullore të mirëkodifikuara të përshtatshme për realitetin ''real'' shqiptar, ku ndikojnë dhe faktorë jashtë Wikipedia-s, dhe se adoptimi i rregulloreve shabllon nga EnWiki në këtë çështje nuk është qasja më e mirë. Për këtë kam folur më gjerësisht [[Përdoruesi_diskutim:Klein_Muçi#Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve|këtu]] dhe mendoj që është një problem me rëndësi, zgjidhja e të cilit, do të na lehtësonte shumë punë në raste si ky. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:48 (CEST) ::Jam dakort por mendoj përjashtime të tilla në vonesë vlejnë vetëm në rastet e artit si muzikantë, letrarë, etj, në rastin konkret të Ilir Vrenozit është thjesht militant partiak dhe pjesëmarrës në Big Brother VIP (sezoni 5), nuk ka asnjë funksion zyrtar partiak e shtetëror përtej ksaj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:53 (CEST) :::E kuptoj dhe personalisht jam dakord me cilindo mendim të anojë shumica kur bëhet fjalë për pjesën më të madhe të rasteve individuale, përfshirë rastin në fjalë. Thjesht doja të tërhiqja vëmendjen drejt rrënjës së problemit real që do t'i jepte zgjidhje shumicës së këtyre rasteve pa pasur nevojë të harxhohet shumë kohë me secilin veçanërisht. Në lidhje të tërthortë me rastin, duhet thënë dhe që Wikipedia nuk duhet të ketë frikë të përmbajë të gjitha ngjyrat e realitetit, për shembull, EnWiki ka [[w:en:Category:TikTokers]] dhe [[w:en:Category:TikTokers by nationality]]. Prirje të ndryshme ndaj kësaj do të tentonin drejt njëfarë elitizmi që bie ndesh me frymën e përgjithshme të projektit (e disa politika specifike të tij). Problemi në projektin tonë madje është i dyanshëm se dhe "elitizmin" shpeshherë nuk e përfshijmë dot se nuk kemi burime që mund t'i përdorim për të (siç kam cekur te lidhja më lart). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:14 (CEST) ::::Jam dakort por dhe këto kategori që citove janë njëfarë menyre pjesë e artit, shpërndarë në showbizz etj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:22 (CEST) :Kemi burime që datojnë [https://www.balkanweb.com/hiqja-prizen-ilir-vrenozi-perballet-live-ne-emision-me-te-birin-ore-vaksine-te-ka-bere-salianji-rastesi-ishte-qe-mua-me-cojne-ne-komisariat-dhe-ty-ne-podium/#gsc.tab=0 deri më së largu në 2022]. Detajet për pikëpamjet e tija politike janë deri diku të bollshme, por për një biografi mund të mos mjaftojnë? Unë jam me Kleinin, të presim pak dhe pastaj mund të rikrijohet i freskët. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:27 (CEST) ::Ky ka shumë më shumë shquarësi se psh [[Kristi Lamaj]]. Unë po heq dorë nga propozimi im për grisje të shpejtë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:33 (CEST) :::Mëso Wikipedian saktë dhe qartë dhe me '''INTUITË LOGJIKE NJERËZORE''', pastaj bëj krahasime të tilla mes artikujsh, mbase do kuptosh diçka. Gjithë të mirat. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:51 (CEST) ::::Pse të dogji? [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:09 (CEST) :::::Nuk me djeg gjë mua thjesht nuk gjej asnjë vijë logjike në shumicën e pretendimeve që ke! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:14 (CEST) ::::::Mirë ik tani merru me ndonjë gjë konstruktive, boll sulmove mua, kot së koti. Se sta përmendi njeri emrin. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:15 (CEST) ::Të lutem shife pak artikullin tani. Mund ta heqësh stampën për grisje të shpejtë, vendosur nga unë, sepse e përmirësova vetë artikullin. Të flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:10 (CEST) tcs6ze6b59phpit1wpzg411fcfm6lic 2940381 2940379 2026-04-12T18:19:30Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 /* Stampa e grisjes */ Përgjigje 2940381 wikitext text/x-wiki == Stampa e grisjes == @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], A ka rëndësi të mbahet ky artikull? -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 01:15 (CEST) :Jam pro grisjes, nuk ka asnjë rëndësi enciklopedike pse duhet të mbahet. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 09:19 (CEST) :Siç jam shprehur dhe te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje#Stenaldo Mëhilli|kërkesa për Stenaldo Mëhillin]] dhe më parë te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Jozefin Marku|kërkesa për Jozefin Markun]], unë jam për të vepruar me vonesë te personazhet në lidhje me Big Brother se zakonisht një pjesë e madhe e tyre nisin karriera mediatike vetëm 1-2 muaj më mbrapa dhe grisja thjesht i heq kontributet e artikullit kujtdo që e kishte nisur artikullin që grisëm 1-2 muaj më parë. :Në gjykimin tim, problemi i vërtetë me raste të tilla është se nuk kemi rregullore të mirëkodifikuara të përshtatshme për realitetin ''real'' shqiptar, ku ndikojnë dhe faktorë jashtë Wikipedia-s, dhe se adoptimi i rregulloreve shabllon nga EnWiki në këtë çështje nuk është qasja më e mirë. Për këtë kam folur më gjerësisht [[Përdoruesi_diskutim:Klein_Muçi#Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve|këtu]] dhe mendoj që është një problem me rëndësi, zgjidhja e të cilit, do të na lehtësonte shumë punë në raste si ky. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:48 (CEST) ::Jam dakort por mendoj përjashtime të tilla në vonesë vlejnë vetëm në rastet e artit si muzikantë, letrarë, etj, në rastin konkret të Ilir Vrenozit është thjesht militant partiak dhe pjesëmarrës në Big Brother VIP (sezoni 5), nuk ka asnjë funksion zyrtar partiak e shtetëror përtej ksaj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:53 (CEST) :::E kuptoj dhe personalisht jam dakord me cilindo mendim të anojë shumica kur bëhet fjalë për pjesën më të madhe të rasteve individuale, përfshirë rastin në fjalë. Thjesht doja të tërhiqja vëmendjen drejt rrënjës së problemit real që do t'i jepte zgjidhje shumicës së këtyre rasteve pa pasur nevojë të harxhohet shumë kohë me secilin veçanërisht. Në lidhje të tërthortë me rastin, duhet thënë dhe që Wikipedia nuk duhet të ketë frikë të përmbajë të gjitha ngjyrat e realitetit, për shembull, EnWiki ka [[w:en:Category:TikTokers]] dhe [[w:en:Category:TikTokers by nationality]]. Prirje të ndryshme ndaj kësaj do të tentonin drejt njëfarë elitizmi që bie ndesh me frymën e përgjithshme të projektit (e disa politika specifike të tij). Problemi në projektin tonë madje është i dyanshëm se dhe "elitizmin" shpeshherë nuk e përfshijmë dot se nuk kemi burime që mund t'i përdorim për të (siç kam cekur te lidhja më lart). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:14 (CEST) ::::Jam dakort por dhe këto kategori që citove janë njëfarë menyre pjesë e artit, shpërndarë në showbizz etj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:22 (CEST) :Kemi burime që datojnë [https://www.balkanweb.com/hiqja-prizen-ilir-vrenozi-perballet-live-ne-emision-me-te-birin-ore-vaksine-te-ka-bere-salianji-rastesi-ishte-qe-mua-me-cojne-ne-komisariat-dhe-ty-ne-podium/#gsc.tab=0 deri më së largu në 2022]. Detajet për pikëpamjet e tija politike janë deri diku të bollshme, por për një biografi mund të mos mjaftojnë? Unë jam me Kleinin, të presim pak dhe pastaj mund të rikrijohet i freskët. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:27 (CEST) ::Ky ka shumë më shumë shquarësi se psh [[Kristi Lamaj]]. Unë po heq dorë nga propozimi im për grisje të shpejtë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:33 (CEST) :::Mëso Wikipedian saktë dhe qartë dhe me '''INTUITË LOGJIKE NJERËZORE''', pastaj bëj krahasime të tilla mes artikujsh, mbase do kuptosh diçka. Gjithë të mirat. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:51 (CEST) ::::Pse të dogji? [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:09 (CEST) :::::Nuk me djeg gjë mua thjesht nuk gjej asnjë vijë logjike në shumicën e pretendimeve që ke! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:14 (CEST) ::::::Mirë ik tani merru me ndonjë gjë konstruktive, boll sulmove mua, kot së koti. Se sta përmendi njeri emrin. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:15 (CEST) ::Të lutem shife pak artikullin tani. Mund ta heqësh stampën për grisje të shpejtë, vendosur nga unë, sepse e përmirësova vetë artikullin. Të flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:10 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] nëse keni ndonjë ide për kategori, se spo më vete mendja. Ju flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:19 (CEST) kcxnr9eiecbwfok51dzxgn5tcb9b0fs 2940383 2940381 2026-04-12T18:22:00Z Lanceloth345 172573 /* Stampa e grisjes */ Përgjigje 2940383 wikitext text/x-wiki == Stampa e grisjes == @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], A ka rëndësi të mbahet ky artikull? -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 01:15 (CEST) :Jam pro grisjes, nuk ka asnjë rëndësi enciklopedike pse duhet të mbahet. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 09:19 (CEST) :Siç jam shprehur dhe te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje#Stenaldo Mëhilli|kërkesa për Stenaldo Mëhillin]] dhe më parë te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Jozefin Marku|kërkesa për Jozefin Markun]], unë jam për të vepruar me vonesë te personazhet në lidhje me Big Brother se zakonisht një pjesë e madhe e tyre nisin karriera mediatike vetëm 1-2 muaj më mbrapa dhe grisja thjesht i heq kontributet e artikullit kujtdo që e kishte nisur artikullin që grisëm 1-2 muaj më parë. :Në gjykimin tim, problemi i vërtetë me raste të tilla është se nuk kemi rregullore të mirëkodifikuara të përshtatshme për realitetin ''real'' shqiptar, ku ndikojnë dhe faktorë jashtë Wikipedia-s, dhe se adoptimi i rregulloreve shabllon nga EnWiki në këtë çështje nuk është qasja më e mirë. Për këtë kam folur më gjerësisht [[Përdoruesi_diskutim:Klein_Muçi#Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve|këtu]] dhe mendoj që është një problem me rëndësi, zgjidhja e të cilit, do të na lehtësonte shumë punë në raste si ky. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:48 (CEST) ::Jam dakort por mendoj përjashtime të tilla në vonesë vlejnë vetëm në rastet e artit si muzikantë, letrarë, etj, në rastin konkret të Ilir Vrenozit është thjesht militant partiak dhe pjesëmarrës në Big Brother VIP (sezoni 5), nuk ka asnjë funksion zyrtar partiak e shtetëror përtej ksaj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:53 (CEST) :::E kuptoj dhe personalisht jam dakord me cilindo mendim të anojë shumica kur bëhet fjalë për pjesën më të madhe të rasteve individuale, përfshirë rastin në fjalë. Thjesht doja të tërhiqja vëmendjen drejt rrënjës së problemit real që do t'i jepte zgjidhje shumicës së këtyre rasteve pa pasur nevojë të harxhohet shumë kohë me secilin veçanërisht. Në lidhje të tërthortë me rastin, duhet thënë dhe që Wikipedia nuk duhet të ketë frikë të përmbajë të gjitha ngjyrat e realitetit, për shembull, EnWiki ka [[w:en:Category:TikTokers]] dhe [[w:en:Category:TikTokers by nationality]]. Prirje të ndryshme ndaj kësaj do të tentonin drejt njëfarë elitizmi që bie ndesh me frymën e përgjithshme të projektit (e disa politika specifike të tij). Problemi në projektin tonë madje është i dyanshëm se dhe "elitizmin" shpeshherë nuk e përfshijmë dot se nuk kemi burime që mund t'i përdorim për të (siç kam cekur te lidhja më lart). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:14 (CEST) ::::Jam dakort por dhe këto kategori që citove janë njëfarë menyre pjesë e artit, shpërndarë në showbizz etj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:22 (CEST) :Kemi burime që datojnë [https://www.balkanweb.com/hiqja-prizen-ilir-vrenozi-perballet-live-ne-emision-me-te-birin-ore-vaksine-te-ka-bere-salianji-rastesi-ishte-qe-mua-me-cojne-ne-komisariat-dhe-ty-ne-podium/#gsc.tab=0 deri më së largu në 2022]. Detajet për pikëpamjet e tija politike janë deri diku të bollshme, por për një biografi mund të mos mjaftojnë? Unë jam me Kleinin, të presim pak dhe pastaj mund të rikrijohet i freskët. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:27 (CEST) ::Ky ka shumë më shumë shquarësi se psh [[Kristi Lamaj]]. Unë po heq dorë nga propozimi im për grisje të shpejtë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:33 (CEST) :::Mëso Wikipedian saktë dhe qartë dhe me '''INTUITË LOGJIKE NJERËZORE''', pastaj bëj krahasime të tilla mes artikujsh, mbase do kuptosh diçka. Gjithë të mirat. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:51 (CEST) ::::Pse të dogji? [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:09 (CEST) :::::Nuk me djeg gjë mua thjesht nuk gjej asnjë vijë logjike në shumicën e pretendimeve që ke! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:14 (CEST) ::::::Mirë ik tani merru me ndonjë gjë konstruktive, boll sulmove mua, kot së koti. Se sta përmendi njeri emrin. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:15 (CEST) :::::::Me ktë ik smë drejtohesh dot mua o mjeshtër! kaq . [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:22 (CEST) ::Të lutem shife pak artikullin tani. Mund ta heqësh stampën për grisje të shpejtë, vendosur nga unë, sepse e përmirësova vetë artikullin. Të flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:10 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] nëse keni ndonjë ide për kategori, se spo më vete mendja. Ju flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:19 (CEST) 9th59sj7tgh7smny47bkvsrnziofwaw 2940392 2940383 2026-04-12T18:53:53Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 /* Stampa e grisjes */ Përgjigje 2940392 wikitext text/x-wiki == Stampa e grisjes == @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], A ka rëndësi të mbahet ky artikull? -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 01:15 (CEST) :Jam pro grisjes, nuk ka asnjë rëndësi enciklopedike pse duhet të mbahet. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 09:19 (CEST) :Siç jam shprehur dhe te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje#Stenaldo Mëhilli|kërkesa për Stenaldo Mëhillin]] dhe më parë te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Jozefin Marku|kërkesa për Jozefin Markun]], unë jam për të vepruar me vonesë te personazhet në lidhje me Big Brother se zakonisht një pjesë e madhe e tyre nisin karriera mediatike vetëm 1-2 muaj më mbrapa dhe grisja thjesht i heq kontributet e artikullit kujtdo që e kishte nisur artikullin që grisëm 1-2 muaj më parë. :Në gjykimin tim, problemi i vërtetë me raste të tilla është se nuk kemi rregullore të mirëkodifikuara të përshtatshme për realitetin ''real'' shqiptar, ku ndikojnë dhe faktorë jashtë Wikipedia-s, dhe se adoptimi i rregulloreve shabllon nga EnWiki në këtë çështje nuk është qasja më e mirë. Për këtë kam folur më gjerësisht [[Përdoruesi_diskutim:Klein_Muçi#Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve|këtu]] dhe mendoj që është një problem me rëndësi, zgjidhja e të cilit, do të na lehtësonte shumë punë në raste si ky. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:48 (CEST) ::Jam dakort por mendoj përjashtime të tilla në vonesë vlejnë vetëm në rastet e artit si muzikantë, letrarë, etj, në rastin konkret të Ilir Vrenozit është thjesht militant partiak dhe pjesëmarrës në Big Brother VIP (sezoni 5), nuk ka asnjë funksion zyrtar partiak e shtetëror përtej ksaj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:53 (CEST) :::E kuptoj dhe personalisht jam dakord me cilindo mendim të anojë shumica kur bëhet fjalë për pjesën më të madhe të rasteve individuale, përfshirë rastin në fjalë. Thjesht doja të tërhiqja vëmendjen drejt rrënjës së problemit real që do t'i jepte zgjidhje shumicës së këtyre rasteve pa pasur nevojë të harxhohet shumë kohë me secilin veçanërisht. Në lidhje të tërthortë me rastin, duhet thënë dhe që Wikipedia nuk duhet të ketë frikë të përmbajë të gjitha ngjyrat e realitetit, për shembull, EnWiki ka [[w:en:Category:TikTokers]] dhe [[w:en:Category:TikTokers by nationality]]. Prirje të ndryshme ndaj kësaj do të tentonin drejt njëfarë elitizmi që bie ndesh me frymën e përgjithshme të projektit (e disa politika specifike të tij). Problemi në projektin tonë madje është i dyanshëm se dhe "elitizmin" shpeshherë nuk e përfshijmë dot se nuk kemi burime që mund t'i përdorim për të (siç kam cekur te lidhja më lart). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:14 (CEST) ::::Jam dakort por dhe këto kategori që citove janë njëfarë menyre pjesë e artit, shpërndarë në showbizz etj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:22 (CEST) :Kemi burime që datojnë [https://www.balkanweb.com/hiqja-prizen-ilir-vrenozi-perballet-live-ne-emision-me-te-birin-ore-vaksine-te-ka-bere-salianji-rastesi-ishte-qe-mua-me-cojne-ne-komisariat-dhe-ty-ne-podium/#gsc.tab=0 deri më së largu në 2022]. Detajet për pikëpamjet e tija politike janë deri diku të bollshme, por për një biografi mund të mos mjaftojnë? Unë jam me Kleinin, të presim pak dhe pastaj mund të rikrijohet i freskët. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:27 (CEST) ::Ky ka shumë më shumë shquarësi se psh [[Kristi Lamaj]]. Unë po heq dorë nga propozimi im për grisje të shpejtë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:33 (CEST) :::Mëso Wikipedian saktë dhe qartë dhe me '''INTUITË LOGJIKE NJERËZORE''', pastaj bëj krahasime të tilla mes artikujsh, mbase do kuptosh diçka. Gjithë të mirat. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:51 (CEST) ::::Pse të dogji? [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:09 (CEST) :::::Nuk me djeg gjë mua thjesht nuk gjej asnjë vijë logjike në shumicën e pretendimeve që ke! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:14 (CEST) ::::::Mirë ik tani merru me ndonjë gjë konstruktive, boll sulmove mua, kot së koti. Se sta përmendi njeri emrin. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:15 (CEST) :::::::Me ktë ik smë drejtohesh dot mua o mjeshtër! kaq . [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:22 (CEST) ::::::::Nuk më duket normale sjellja jote, se nuk të përmendi njeri fare në këtë shkëmbim mesazhesh... unë iu drejtova Fallbackintoreality. [[:en:Ilir_Vrenozi|Unë ndërkohë ia hapa edhe në En.wiki një faqe Vrenozit.]] [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:53 (CEST) ::Të lutem shife pak artikullin tani. Mund ta heqësh stampën për grisje të shpejtë, vendosur nga unë, sepse e përmirësova vetë artikullin. Të flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:10 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] nëse keni ndonjë ide për kategori, se spo më vete mendja. Ju flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:19 (CEST) c04z79r3pvem3sxnpihzryi823hiuey 2940541 2940392 2026-04-13T02:16:15Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 2940541 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ilir Vrenozi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Stampa e grisjes == @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], A ka rëndësi të mbahet ky artikull? -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 01:15 (CEST) :Jam pro grisjes, nuk ka asnjë rëndësi enciklopedike pse duhet të mbahet. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 09:19 (CEST) :Siç jam shprehur dhe te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje#Stenaldo Mëhilli|kërkesa për Stenaldo Mëhillin]] dhe më parë te [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Jozefin Marku|kërkesa për Jozefin Markun]], unë jam për të vepruar me vonesë te personazhet në lidhje me Big Brother se zakonisht një pjesë e madhe e tyre nisin karriera mediatike vetëm 1-2 muaj më mbrapa dhe grisja thjesht i heq kontributet e artikullit kujtdo që e kishte nisur artikullin që grisëm 1-2 muaj më parë. :Në gjykimin tim, problemi i vërtetë me raste të tilla është se nuk kemi rregullore të mirëkodifikuara të përshtatshme për realitetin ''real'' shqiptar, ku ndikojnë dhe faktorë jashtë Wikipedia-s, dhe se adoptimi i rregulloreve shabllon nga EnWiki në këtë çështje nuk është qasja më e mirë. Për këtë kam folur më gjerësisht [[Përdoruesi_diskutim:Klein_Muçi#Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve|këtu]] dhe mendoj që është një problem me rëndësi, zgjidhja e të cilit, do të na lehtësonte shumë punë në raste si ky. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:48 (CEST) ::Jam dakort por mendoj përjashtime të tilla në vonesë vlejnë vetëm në rastet e artit si muzikantë, letrarë, etj, në rastin konkret të Ilir Vrenozit është thjesht militant partiak dhe pjesëmarrës në Big Brother VIP (sezoni 5), nuk ka asnjë funksion zyrtar partiak e shtetëror përtej ksaj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 13:53 (CEST) :::E kuptoj dhe personalisht jam dakord me cilindo mendim të anojë shumica kur bëhet fjalë për pjesën më të madhe të rasteve individuale, përfshirë rastin në fjalë. Thjesht doja të tërhiqja vëmendjen drejt rrënjës së problemit real që do t'i jepte zgjidhje shumicës së këtyre rasteve pa pasur nevojë të harxhohet shumë kohë me secilin veçanërisht. Në lidhje të tërthortë me rastin, duhet thënë dhe që Wikipedia nuk duhet të ketë frikë të përmbajë të gjitha ngjyrat e realitetit, për shembull, EnWiki ka [[w:en:Category:TikTokers]] dhe [[w:en:Category:TikTokers by nationality]]. Prirje të ndryshme ndaj kësaj do të tentonin drejt njëfarë elitizmi që bie ndesh me frymën e përgjithshme të projektit (e disa politika specifike të tij). Problemi në projektin tonë madje është i dyanshëm se dhe "elitizmin" shpeshherë nuk e përfshijmë dot se nuk kemi burime që mund t'i përdorim për të (siç kam cekur te lidhja më lart). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:14 (CEST) ::::Jam dakort por dhe këto kategori që citove janë njëfarë menyre pjesë e artit, shpërndarë në showbizz etj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 3 prill 2026 14:22 (CEST) :Kemi burime që datojnë [https://www.balkanweb.com/hiqja-prizen-ilir-vrenozi-perballet-live-ne-emision-me-te-birin-ore-vaksine-te-ka-bere-salianji-rastesi-ishte-qe-mua-me-cojne-ne-komisariat-dhe-ty-ne-podium/#gsc.tab=0 deri më së largu në 2022]. Detajet për pikëpamjet e tija politike janë deri diku të bollshme, por për një biografi mund të mos mjaftojnë? Unë jam me Kleinin, të presim pak dhe pastaj mund të rikrijohet i freskët. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 prill 2026 03:27 (CEST) ::Ky ka shumë më shumë shquarësi se psh [[Kristi Lamaj]]. Unë po heq dorë nga propozimi im për grisje të shpejtë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:33 (CEST) :::Mëso Wikipedian saktë dhe qartë dhe me '''INTUITË LOGJIKE NJERËZORE''', pastaj bëj krahasime të tilla mes artikujsh, mbase do kuptosh diçka. Gjithë të mirat. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 19:51 (CEST) ::::Pse të dogji? [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:09 (CEST) :::::Nuk me djeg gjë mua thjesht nuk gjej asnjë vijë logjike në shumicën e pretendimeve që ke! [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:14 (CEST) ::::::Mirë ik tani merru me ndonjë gjë konstruktive, boll sulmove mua, kot së koti. Se sta përmendi njeri emrin. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:15 (CEST) :::::::Me ktë ik smë drejtohesh dot mua o mjeshtër! kaq . [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:22 (CEST) ::::::::Nuk më duket normale sjellja jote, se nuk të përmendi njeri fare në këtë shkëmbim mesazhesh... unë iu drejtova Fallbackintoreality. [[:en:Ilir_Vrenozi|Unë ndërkohë ia hapa edhe në En.wiki një faqe Vrenozit.]] [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:53 (CEST) ::Të lutem shife pak artikullin tani. Mund ta heqësh stampën për grisje të shpejtë, vendosur nga unë, sepse e përmirësova vetë artikullin. Të flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:10 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] nëse keni ndonjë ide për kategori, se spo më vete mendja. Ju flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 20:19 (CEST) n0u89bw7uol5pp5yq9z35tjsijl1sod 1 398596 2940632 2940077 2026-04-13T08:55:40Z StructuralMind 185975 /* Biografi e personit të gjallë – përmbajtje e pa verifikuar / denigruese */ pjesë e re 2940632 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ermal Beqiri/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Burime të tjera, në rast se do duhen == Disa burime të tjera mbi Ermal Beqirin and co (ndjesë nëse mund të ketë ndonjë përsëritje me ato që ishin tek artikulli i grisur dhe drafti): * '''''Reporter.al''''' - 23 dhjetor 2025 - ''"Prokuroria e Posaçme akuzon Ergys Agasin dhe rivalin e Meçes në biznes, '''Ermal Beqirin''' për organizimin e pengmarrjes së tij me qëllimin zhdukjen e një pengese në kontrollin e tenderave me vlerë dhjetra milionë euro të AKSHI."'' https://www.reporter.al/2025/12/23/manipulime-zhvatje-dhe-pengmarrje-grupi-kriminal-pas-shqiperise-digjitale/ * '''''Reporter.al''''' - 24 dhjetor 2025 - https://www.reporter.al/2025/12/24/dosja-e-spak-fitimet-marramendese-te-kontraktoreve-te-akshi/ Mirlinda Karçanaj, u mor e pandehur për veprën penale të shkeljes së barazisë në tenderë, kryer në formën e bashkëpunimit në kuadër të një grupi kriminal, krahas Agasit dhe Ermal Beqirit, një biznesmen tjetër fitues i prokurimeve të AKSHI-t, kompania e të cilit SOFT & SOLUTION, pati afro 18 milionë euro të ardhura dhe pothuajse 11 milionë euro fitime në vitin 2024. * '''''Reporter.al''''' - 17 shkurt 2026 - https://www.reporter.al/2026/02/17/rama-shfrytezon-prezantimin-e-kreut-te-ri-te-akshi-per-te-sulmuar-drejtesine/ ''"Ndërkohë, Ergys Agasi dhe '''Ermal Beqiri,''' të cilët akuzohet se drejtonin grupin dhe se u përfshinë në pengmarrje e afera të tjera korruptive, '''janë shpallur në kërkim.'''"'' * '''''Reporter.al''''' https://www.reporter.al/2026/02/16/precedent-i-rrezikshem-drafti-per-tenderat-e-akshi-pritet-me-kritika-ne-kuvend/ Përmendet: Mirlinda Karçanaj, u mor e pandehur për veprën penale të shkeljes së barazisë në tenderë, kryer në formën e bashkëpunimit në kuadër të një grupi kriminal, krahas Ergys Agasit, '''Ermal Beqirit''' dhe disa personave të tjerë. * '''''Albanian Daily News (anglisht)''''' - 16 dhjetor 2025 - https://albaniandailynews.com/news/special-prosecution-conducts-raids-on-businesses-linked-to-money-laundering-case * '''''Fatoje.al''''' - 23 dhjetor 2025 - https://faktoje.al/dosja-e-akshi-4-kompani-ne-9-muaj-siguruan-tendera-ne-vleren-57-milione-euro/ thotë: ''“Nga hetimet e kryera rezulton se shtetasit Ergys Agasi, '''Ermal Beqiri,''' Mirlinda Karçanaj, Hava Delibashi, Erion Ismaili, Andis Papa, Gëzim Hoxha, si dhe persona të tjerë, në bashkëpunim me njëri-tjetrin në formën e grupit të strukturuar kriminal, kanë organizuar dhe implementuar një skemë për paracaktimin e fituesve në proçedurat e prokurimit, të kryera në Agjencinë Kombëtare të Shoqërise së lnformacionit (AKSHl), me qëllim përfitimin e paligjshëm të fondeve publike që rrjedhin nga pagesat, lidhur me kontratat publike të prokuruara”, thuhet në dosjen e Prokurorisë Speciale SPAK, të cilën Faktoje.al e disponon'' * I njëtin lajm risillet edhe nga '''''Telegrafi.com''''' - 27 dhjetor 2025 - https://telegrafi.com/en/Akshi%27s-dossier%3A-4-companies-in-9-months-secured-tenders-worth-57-million-euros/ * '''''BalkanWeb / Gazeta Shqiptare''''' - 23 dhjetor 2025 - https://www.balkanweb.com/pagesa-fiktive-per-cibuke-e-cokollata-birn-manipulime-zhvatje-dhe-pengmarrje-grupi-kriminal-pas-shqiperise-digjitale/#gsc.tab=0 thotë: ''"Prokuroria e Posaçme akuzon Ergys Agasin dhe '''rivalin e Meçes në biznes''', '''Ermal Beqirin për organizimin e pengmarrjes së tij''' me qëllimin zhdukjen e një pengese në kontrollin e tenderave me vlerë dhjetra milionë euro të AKSHI."'' * BalkanWeb / Gazeta Shqiptare - 14 janar 2026 '''''Do fitonin qindra milionë euro nga buxheti pa paguar asnjë taksë, aktorët e AKSHI-t pas Durana Tech Park. Nga Ermal Beqiri te Ergys Agasi, pronarë të njëjtë me kompani të reja''''' https://www.balkanweb.com/zbardhet-skema-do-fitonin-qindra-milione-euro-nga-buxheti-pa-paguar-asnje-takse-aktoret-e-akshi-t-pas-durana-tech-park-nga-ermal-beqiri-te-ergys-agasi-pronare-te-njejte-me-kompani-te-reja/#gsc.tab=0 '''''Disa burime mbi Ermal Beqirin nga Gazeta Panorama.''''' Shumë prej këtyre janë prej dhjetorit të 2025 kur dolën publikisht akuzat. Por siç shihet nga [https://www.panorama.com.al/biznesmeni-ermal-beqiri-ne-spak-i-denoncuar-si-perfitues-i-shume-tenderave-ne-aksh/ ky lajm Beqiri ishte thirrur në SPAK disa muaj më para]. Me bold kam vënë pjesën ku përmendet Ermal Beqiri. * Gazeta Panorama - 16 dhjetor 2025 - https://www.panorama.com.al/lajm-i-fundit-spak-leshon-urdher-arrest-per-drejtoreshen-e-akshi-t-mirlinda-kercanaj-dhe-biznesmenin-ermal-beqiri/ thotë: "''Konkretisht për drejtoreshën e AKSHI-, Mirlinda Karçanaj, GJKKO ka caktuar masën e sigurisë “arrest shtëpie”, ndërsa '''për biznesmenin Ermal Beqiri është caktuar masa “arrest me burg”.''' Masë arresti është lëshuar edhe për Ergys Agasin.''" * Gazeta Panorama - 16 dhjetor 2025 - https://www.panorama.com.al/skandali-dhe-abuzimet-ne-akshi-ergys-agasi-dhe-ermal-beqiri-kishin-ne-dore-transaksionet-brenda-dhe-jashte-vendit-gazetarja-lala-posedonin-te-dhenat-me-dosjet-hetimore-ndikonin-n/ thotë: "'''''Ndaj Ergys Agasit dhe Ermal Beqirajt rëndojnë akuzat''' e konkurrencës së paligjshme nëpërmjet dhunës, grupit të strukturuar kriminal, heqje paligjshme e lirisë, kryerje e veprave penale në kuadër të grupit të strukturuar kriminal, pastrim parash por edhe akuza të tjera."'' * Gazeta Panorama - 26 dhjetor 2025 https://www.panorama.com.al/ermal-beqiri-bleu-nje-jaht-luksoz-e-regjistroi-ne-emer-te-punonjeses-se-softsolutions-dosja-e-akshi-t-kush-eshte-xhenila-tamizi-qe-bente-trajnime-ea-solution/ thotë: ''"Nga dosja e Prokurorisë së Posaçme Anti korrupsion (SPAK) për Agjencinë Kombëtare të Shërbimit të Informacionit (AKSHI) rezulton se biznesmenit '''Ermal Beqiri''' ka blerë një jaht luksoz Predator 50 Skyfall në emër të Xhenila Tamizit." ..."Nga aktet kjo shtetase rezulton të jetë e punësuar në shoqërinë “Soft & Solutions” sh.p.k., madje në emër të saj rezulton edhe sendi i blerë nga Ermal Beqiri, mjeti lundrues Predator 50 Skyfall (jaht)."'' * Gazeta Panorama - 26 shkurt ''2026 -'' https://www.panorama.com.al/hetimet-per-dosjen-e-akshi-t-spak-therret-xhenila-tamizi-biznesmeni-ermal-beqiri-bleu-ne-emer-te-saj-nje-jaht-luksoz-kush-eshte-e-reja-punonjese-e-softsolutions/ thotë: "''SPAK ka thirrur për të dhënë deklarime shtetasen '''Xhenila Tamizi''', e identifikuar si vartëse e '''biznesmenit në arrati Ermal Beqiri.''' Mësohet se Tamizi pritet të japë sqarime mbi disa transaksione dhe pasuri të dyshuara që lidhen me Beqirin."'' [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 4 prill 2026 14:43 (CEST) ::@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] sa per keto burimet shtese, po te them se nuk kane ndonje vlere. Per te vene ne dukje shquarsine mund te permenden, por per te shkruar artikullin nuk jane shume te dobishme... ::E para, pavaresisht punes kembengulese me mbledhjen e ketyre fakteve, ki parasysh se nuk po shkruan per nje gazete, por per nje enciklopedi online. Nese sipas gazetarise nevojitet qe shkrimi te shkruahet me nje gjuhe sa me veprore dhe ngjarje dhe veprime, ne nje enciklopedi shkruhet me ritem me te qete, dhe jo ka veprore. ::E dyta nuk duhet te vihen ne plan te pare skandalet dhe veprimet e tij, por ajo qe ai eshte. Psh. te karriera futesh direkt qe eshte perfshire ne skandale dhe nuk e sqaron mire rolin si sipermarres dhe pjesemarrjen e tij ne administrata te ndryshme si drejtor IT-je ne universitet, pedagog apo keshilltar politik. ::Pasi i thua keto gjera, pra ate qe ai ka qene, mund te ceket se ka pasur akuza, por shkurtimisht. Ne fund te fundit nuk eshte denuar nga nje gjykate dhe nuk mund te thuhet se eshte perfshire ne nje skandal apo tjeter. Meret gazetaria me keto. Nga ana tjeter, nuk mundet edhe per ditelindjen te citosh burime qe e akuzojne per skandale te ndryshme, po te shkruhej nje artikull me asnjanesi vertet te patemete. ::Enciklopedia nuk mund ta lidh nje person ne nje skandal kur me sqarimin perfundimtar te fakteve del psh se ai nuk eshte i perfshire. Edhe pse ti ne kete rast ke burime qe e permendin si te perfshire, madje nje gazete e quan troc hajdut, si mendon ti, ai duhet te mbetet i lidhur me skandalet, pavaresisht fakteve dhe vendimeve gjyqsore. Flas ne teori, se edhe une nuk besoj ne pafajesine e tij. Por si parim nuk mund te shkruaj nje enciklopedi per skandalet ne vazhdimesi... ::Me thene te drejten edhe pse ti mund te kesh konflik interesi, me shume konfliktin e interesit mund ta kene ata qe te kundershtojne. Psh. di qe nje persona te ndryshem ne WP shqip jane te lidhur me IT dhe nuk eshte fare cudi qe ndonje te jete i angazhuar nga drejtues institucionesh. Por tashme mendoj se nuk mund ta shkruash dot artikullin per EB nese nuk ta pranojne shumica e admineve. Madje nese arrihet pa pranimin e Leutrim.P, besoj se do ta kesh te veshtire. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 6 prill 2026 01:50 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]] '''nuk kam asgjë kundër që faqja mbi të të zgjerohet edhe me kontributet e tij në fushën e IT, apo kontribute të tjera'''. Aman, mendoj se është më se legjitime që ne, atje ku kemi burime sekondare të besueshme, të raportojmë në mënyrë konçize ato dhe vetëm ato që thonë burimet sekondare, sepse ky është person publik që ka fituar dhjetra nëmos qindra miliona euro nga buxheti i shtetit Shqiptar. Po deshe mund të të jap shembuj nga Wikipedia anglisht që kjo gjë mund të bëhet dhe lejohet të bëhet (Psh unë kam krijuar një [[:en:Ermal_Beqiri|faqe mbi E.Beqiri në Wikin anglez]], dhe asnjë nuk e ka sfiduar informacionin e botuar atje.. Po ashtu asnjë nuk e ka sfiduar artikullin mbi [[Ergys Agasi|Ergys Agasin]], i akuzuar si bashkëpunëtor i Beqirit... Agasi para ca muajsh u përmend edhe nga një gazetar investigativ italian në një intervistë me kryeministrin tonë Ramën. Pra Agasi të paktën ka reputacion edhe në itali.). Pra thjesht raportimi që ai është nën hetim dhe përse është nën hetim. Për më tepër personi në fjalë siç mund ta lexosh ka qenë edhe një nga ekspertët që tha (po parafrazoj) se videoja që tregonte korrupsionin e I.Metës para shumë vitesh ishte e manipuluar, kur ekspertë ndërkombëtarë e kishin nxjerrë autentike. Pra siç e kupton, nuk është rastësi që ky person është i përfshirë në dy skandale. Një tjetër ësthë ai i Durana Tech Park, edhe ai nën hetim nga SPAK sepse dyshohet se është ngritur formalisht sa për të mos deklaruar taksat. Unë nuk kam ngritur asnjë akuzë ndaj tij, ne thjeshtë po paraqesim burime dytësore të besueshme që raportojnë akuzat që Prokuroria e posaçme ka ngritur për skandalet më të fundit, për akuzat e përfshirjes së tij në rrëmbimin e një biznesmeni tjetër dhe shumë të tjera. Sa për konfliktin e interesit. Nuk di si ta them ndryshe: por qofsha i mallkuar 100 breza nëse unë e njoh personalisht Beqirin, jam ndonjë konkurrent i tij, ose nëse kam ndonjë interes monetar nga pasyqrimi i hetimeve të SPAK këtu. Unë jam një qytetar i thjeshtë që kam kontribuar edhe më parë në Wikipedia (psh kjo llogari është krijuar në 2016), kryesisht në Wikipedian anglisht. Nga ana tjetër fakti që ai është i fushës së IT, siç e the edhe vetë, e bën probabilitetin që ndonjë nga editorët tanë këtu vërtetë të ketë njohje ose të jetë ose ketë patur shkëmbime profesionale apo monetare si nënpunës i tij. Unë vetë '''nuk''' jam i fushës së IT. Të falenderoj për kohën tënde! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 6 prill 2026 10:40 (CEST) ::::@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] Nuk me ke kuptuar mire! Thash se duhet te shkurtohet duke i permendur vetem siperfaqesisht skandalet qe akuzohet. WP nuk eshte gazete, as sajt lajmesh. Fakti qe ke mundur te shkruash ne anglisht, nuk do te thote se ashtu duhet. Bota as qe e njeh, realitetin shqiptar se pari. Dhe arsyet ti kam shpjeguar pse nuk mund te jete i gjere. Kur thash qe ne wikipedia ka shume IT, nuk nenkuptova tyj. Ne fakt e kisha per nje dyshimin tim... Nga ana tjeter kuptoje se une nuk kam ndonje gje ne dore... sa per votimin qe eshte hapur se kuptoj mbi cilen ceshtje dhe baze eshte bere. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 6 prill 2026 22:49 (CEST) :::::Ke në dorë të këmbngulësh që fshirja në atë mënyrë është e gabuar, që artikulli nuk mund të pengohet së krijuari, dhe se për të fshirë një artikull duhet të votohet dhe diskutohet paraprakisht dhe të ofrohen argumente sipas politikave të wikipedisë. Sikundër ke në dorë të tërheqësh vëmendjen e editorëve të tjerë rredh veprimeve abuzive të Leutrim.P në rolin e administratorit. Të flm për kohën tënde! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 7 prill 2026 14:06 (CEST) ::::::@[[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] Jam perpjekur ta bej, por pikerisht per nderhyrjen time te ajo ankesa jote per stalking, me bllokoi 1 muaj zoteria e tij, Leutrim.P. Dhe nuk kam nerva te merem me me te dhe shefin e tij, qe me kane penguar dhe luftuar shume here. Megjithate ti ke bere gabim qe e ke rikrijuar pa mare pelqimin e admineve. Nese nuk do te ishte rikrijuar mund te nderhyja me shume me argumentin e censures... pasi artikulli nuk u korrigjua por u fshi fare pa argumente te pranueshme... Ki parasysh se personi ne fjale duke dashur te me terheq ne diskutime te tjera, pas acarimit tim te meparshem, ka futur te pakten nje artikull te shkruar nga une (qe eshte mbi 100 kb) ne listen e artikujve per tu grisur. Edhe pse mund te gjendet ne disa wp analoge dhe ska te beje me aktualitetin... vetem si provokim ... [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 8 prill 2026 00:03 (CEST) == Stampa == @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], stampa po shfaq 2 mosha. Po të njoftoj se me [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Grisja%20e%202t%C3%AB%20ABUZIVE%20e%20Ermal%20Beqiri%20nga%20admin%20Leutrim.P atë votim] sapo e hapët ''Kutinë e Pandorës'' për krijim të artikujve linçues publikë ndaj kujtdo që ia merr mendja përdoruesit se meriton ndëshkim publik, Wikipedia mori hovin të kalojë në sistem gjyqësor e jo më enciklopedik. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 22:38 (CEST) :Për sa i përket moshës, është llogaritje e bazume mbi burimin që e ceka (thotë ''"Emri i Ermal Beqirit u bë i njohur për publikun në vitin 2021. Në atë kohë, inxhinjeri elektronik 30-vjeçar",'' që e bën të lindur afro 1991 ose 1992) meqë ditën e saktë të lindjes s'e dimë. :Për sa i përket kutisë së Pandorës, unë i shqyrtova burimet mbi të cilët po bazohet artikulli; burimet janë faktuale dhe janë krejt në rregull për nga parimet gazetareske. Artikulli n'sytë e mi nuk po konstaton kurrgja që burimet nuk po e thonë (pra [[WP:HV|nuk po bën hulumtim vetjak]]). Nëse kjo po përbën linçim, je t'u argumentu që ky nuk ka marrë pjesë në krim të organizuar dhe se kjo nuk është temë e vlefshme për një faqe në Wikipedia (t'a kujtoj që vet ti, Leutrimi, e ke kriju faqen [[Korrupsioni në Kosovë]]). :Nuk është ma ndryshe sesa me folë për [[Rezart Taçi]]n apo [[Enver Sekiraqa|Enver Sekiraqën]] (të dy persona që janë marrë me krim të organizuar). Si redaktorë nuk jemi t'u ba kurrfarë gjykimi mbi personin. Gjykimi po konstatohet nëpër burime, dhe po vendoset prej organit anti-korrupsion të Shqipërisë. Na s'jemi t'u linçu, dhe është një dallim shumë i rëndësishëm që duhet me e ba këtu. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 prill 2026 23:51 (CEST) ::S’ka rëndësi mënyra si vendose ta lësh datën por nuk është praktikë e zakonshme të vendosen dy data lindjeje. Mund të shkruash njërën, e nëse është gabim, mund të redaktohet më vonë. Shqyrto, por kur të vendosësh precedent për diçka, bëhu gati për një numër infinit kërkesash në të ardhmen, me argumentin e rastit të parë. Nuk po flas konkretisht, por në parim. ::Kah kam me e ditë unë a ka marrë pjesë apo jo? As mediat s’e dinë; veç transmetojnë të dhëna që u transmetohen nga të tjerët. Madje personalisht as që më intereson a ekziston apo jo ky artikull, ose a i ka 1000 faqe, sepse s’ka çka më pengon mu, sa më shumë artikuj, më mirë (pra, e kam thënë si njoftim, jo si argumentim stoik). Për mua, as ky artikull, as ai [[Ergys Agasi|tjetri]] nuk kanë ndonjë rëndësi të veçantë; thjesht po i procesoj si qindra rastet e tjera që i di edhe ti, në të cilat kemi punu muajt e fundit. Mua veç më intereson precedenti, rregulloret dhe burimet - a e shprehin apo jo. Nuk jam gjyqtar moral; nëse ka kryer krim të organizuar, le ta mbajë burgun 100 vite, ligji për atë punë ekziston, kur ka [[Padrejtësia|padrejtësi]] duhet me pasë edhe [[Drejtësia|drejtësi]].. ::Temë madje shumë e vlefshme, me rëndësi kritike, por kur mënyra e qasjes, e shkrimit dhe e artikulimit bëhet me agresion, kjo t’i rrëzon argumentet direkt; jo që s’mund të ekzistojë, por në atë formë - jo, se jo. ::Unë e kam kriju sepse, siç e di, mundohem të shkruaj për çështje me rëndësi shoqërore dhe të ngjashme, ose herë pas here edhe për tema të parëndësishme publikisht, por që nxisin mendimin kritik te lexuesi, për të ngacmuar intelektin dhe për ta futur trurin në funksion. Shpesh janë edhe tema shkencore, e jo rrallëherë shkruaj edhe për gjëra të thjeshta, për të pasuruar temat për lexuesin kur diçka mungon. Por korrupsioni në Kosovë është një temë më abstrakte dhe jo bash biografi, apo jo? ::Unë, duke e ditur që ke aftësi në një nivel të mirë, besoj se e kupton tashmë se mënyra e trajtimit të çështjes nga ana ime s’ka fare të bëjë me rastin konkret, por me mënyrën si po shkruhet dhe qasjen negative. ::Kohë më parë këtë përmbajtje e pata fshirë, sepse ka nevojë të rishkruhet, ngaqë e pata parë me të njëjtin sy siç po e shoh këtë rast (dhe se wikipedia nuk duhet të kalojë në propagandë) [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Enver_Sekiraqa&diff=2851184&oldid=2799490 1]. ::Hapa rrugë që të vendosësh ti dhe për këtë rast [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskutim%3AErgys_Agasi&diff=2939850&oldid=2939622 1] ::Najher s'ka rëndësi çka thuhet, por mënyra se si thuhet. Si pikë referimi, nëse gjen kohë të sugjeroj ti lexosh këta artikuj (ose versionin anglisht të tyre); [[Konotacioni]], [[Konteksti]], [[Qëllimi]], [[Qëndrimi]]. -- @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 11 prill 2026 07:57 (CEST) :::Për më tepër përmes votës ti respektove mendimin ndryshe të tij, kurse ai nuk po respektonte mendimin ndryshe të të tjerëve [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:GLOBALIST_LIBERTARIAN#Info 1]. Me gjithë fjalët e mençura që u thanë [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Grisja%20e%202t%C3%AB%20ABUZIVE%20e%20Ermal%20Beqiri%20nga%20admin%20Leutrim.P këtu], ai nuk reflektoi e ende në thelb thoshte, ''Po, Po, mirë, por listën që solla zbatojeni, opinioni juaj nuk ka rëndësi''. Nëse kjo s'quhet agjendë, se di si do quhej ndryshe. Në anën tënde nuk pashë gabim diçka, thjesht po mundohem të vë në pah atë që ndodhi me këto që thashë. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 11 prill 2026 09:04 (CEST) == Biografi e personit të gjallë – përmbajtje e pa verifikuar / denigruese == Po hap nje diskutim ne formen e raportimit ne lidhje me permbajtjen e ketij artikulli, pasi problemi kryesor ketu nuk eshte thjesht nje detaj i izoluar si mosha, por menyra se si jane ndertuar te dhenat biografike ne teresi. Rasti i moshes eshte shembulli me i qarte: eshte bere nje llogaritje mbi nje formulim mediatik "30-vjeçar ne vitin 2021" dhe prej aty eshte nxjerre nje vit i supozuar lindjeje. Kjo nuk perben informacion te deklaruar nga burimi, por nje perfundim te nxjerre, qe bie ndesh me parimin e verifikueshmerise dhe me ndalimin e “original research”. E njejta qasje duket se eshte ndjekur edhe ne pjese te tjera te artikullit, ku informacionet jane ndertuar mbi burime mediatike qe japin pershkrime ose narrative, dhe jo te dhena biografike te sakta dhe te konfirmuara drejtperdrejt. Keto burime mund te jene te vlefshme per kontekst lajmi, por nuk jane te mjaftueshme per te mbeshtetur fakte personale ne nje biografi. Si rezultat, artikulli ne disa pjese nuk funksionon si permbledhje neutrale enciklopedike, por me shume si nje perpunim i interpretimit te lajmeve, gje qe krijon pasaktesi dhe rrezik per keqinformim. Ne kete kontekst, nuk behet fjale per te “permiresuar” burimet apo per te shtuar referenca te tjera mbi te njejten logjike, por per te rishikuar qasjen ne themel. Te dhenat biografike qe jane te deduktuara ose te pambeshtetura drejtperdrejt duhet te hiqen, ne perputhje me politikat per biografite e personave te gjalle. Sipas politikes se Wikipedia-s per biografite e personave te gjalle (BLP), permbajtja e pambeshtetur ose e diskutueshme duhet te hiqet menjehere nese nuk mbeshtetet nga burime te besueshme dhe cilesore. Ne kete kontekst, burime te besueshme per te dhena biografike jane ato qe i deklarojne faktet drejtperdrejt, si p.sh. institucione shteterore, regjistra publike ose dokumente zyrtare. Burimet mediatike qe japin pershkrime te pergjithshme ose formulime kontekstuale nuk mund te perdoren per te nxjerre perfundime mbi te dhena personale, pasi kjo do te perbente interpretim dhe jo informacion te konfirmuar. Perndryshe, krijohet precedent qe lejon vendosjen e te dhenave personale mbi hamendesime apo interpretime, gje qe bie ndesh me standardet baze te Wikipedia-s. {{ping|Klein_Muçi}} duke qene se ke marre pjese edhe me pare ne diskutime/vleresime lidhur me kete ceshtje, do ishte me vlere nje mendim edhe ketu. {{BLP unsourced}} {{Disputed}} [[Përdoruesi:StructuralMind|StructuralMind]] ([[Përdoruesi diskutim:StructuralMind|diskutimet]]) 13 prill 2026 10:55 (CEST) g2em092ho0g5t8q2locu5ggdls8dbju 0 398830 2940464 2940031 2026-04-12T21:50:59Z Shqiperia2000 65435 2940464 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Massa | official_name = Comune di Massa | native_name = Massa | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = Massa - Comune di Massa - 2023-09-10 12-00-37 001.jpg | image_caption = | image_shield = Massa-Stemma.svg | image_flag = Flag of Massa.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|44|02|00|N|10|08|00|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = Provinca | subdivision_name2 = [[Provinca e Massa-Kararës|Masa-Kararë]] (MS) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Francesco Persiani]]<ref name="sindaco">{{cite web |title=Francesco Persiani |url=https://www.comune.massa.ms.it/persona/francesco-persiani |publisher=Comune di Massa |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> | leader_party = [[Lega Nord|Lega]] | elevation_m = 65 | area_total_km2 = 93.58 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Comune di Massa (MS) - CAP, dati, popolazione e amministrazione |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/48-massa/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 65814 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 54100 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 0585 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Françesku i Asizit|Shën Françesku i Asizit]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 4 tetor | website = {{URL|www.comune.massa.ms.it}} }} '''Massa''' është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] qendrore, në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], një nga dy kryeqendrat se bashku me [[Karara]] e [[Provinca e Massa-Kararës|provincës së Massa-Kararës]]. Qyteti ndodhet në pjesën veriperëndimore të Toskanës, në këmbët perëndimore të [[Alpet Apuane|Alpeve Apuane]] dhe pranë bregdetit tirrenik.<ref name="britannica">{{cite web |title=Massa |url=https://www.britannica.com/place/Massa-Italy |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref name="vtown">{{cite web |title=Massa |url=https://www.visittuscany.com/en/towns-and-villages/massa/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Massa ndodhet në dalje të luginës së lumit [[Frigido]], midis relievit të Alpeve Apuane dhe bregdetit të [[Deti Tirren|Detit Tirren]]. Territori i saj përfshin si qendrën historike, ashtu edhe zonat bregdetare si Marina di Massa.<ref name="population" /><ref name="vtown" /><ref name="oneday">{{cite web |title=One day in Massa |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/one-day-in-massa/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref> Territori komunal ka një sipërfaqe prej 93,58 km².<ref name="population" /> == Historia == Origjina e Massës dokumentohet të paktën nga viti 882, ndërsa bërthama mesjetare e qytetit u zhvillua midis shekujve XI dhe XII rreth një qendre të fortifikuar në kodër.<ref name="walk">{{cite web |title=Walking through the historic town of Massa |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/walking-through-the-historic-town-of-massa/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref> Në epokën moderne qyteti u afirmua si kryeqendër e [[Dukati i Masës dhe Kararës|Dukatit të Masës dhe Kararës]], duke marrë një profil politik e urban të lidhur ngushtë me familjen Cybo-Malaspina. Në këtë periudhë u formua edhe një pjesë e rëndësishme e pamjes monumentale të qendrës historike.<ref name="population" /><ref name="piazza">{{cite web |title=Piazza Aranci and Palazzo Ducale, in Massa |url=https://www.visittuscany.com/en/attractions/piazza-aranci-and-palazzo-ducale-in-massa/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Demografia == Massa kishte 65.814 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> Qyteti mbetet një nga qendrat urbane më të rëndësishme të territorit apuan dhe një nga dy kryeqendrat e provincës me të njëjtin emër.<ref name="population" /> == Ekonomia == Ekonomia e Massës mbështetet në shërbimet, turizmin, veprimtaritë tregtare dhe në lidhjen historike me territorin e mermerit apuan. Pozita midis detit dhe maleve ka favorizuar edhe zhvillimin e turizmit bregdetar dhe kulturor.<ref name="vtown" /><ref name="marmo">{{cite web |title=Massa and Carrara, a journey into art, history and food |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/massa-and-carrara-a-journey-into-art-history-and-food/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref name="ten">{{cite web |title=10 things to do in Massa |url=https://www.visittuscany.com/en/ideas/10-things-to-do-in-massa/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref> Një rol të rëndësishëm në jetën ekonomike të qytetit ka edhe Marina di Massa, një nga zonat më të njohura bregdetare të Rivierës Apuane.<ref name="oneday" /> == Monumentet dhe kultura == Ndër monumentet më të njohura të qytetit spikasin [[Castello Malaspina (Massa)|Castello Malaspina]], [[Piazza Aranci]], [[Palazzo Ducale di Massa|Palazzo Ducale]], [[Katedralja e Masës|Katedralja dei Santi Pietro e Francesco]] dhe [[Teatro Guglielmi]].<ref name="castle">{{cite web |title=Malaspina Castle in Massa |url=https://www.visittuscany.com/en/attractions/malaspina-castle-in-massa/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref name="piazza" /><ref name="oneday" /><ref name="teatro">{{cite web |title=Teatro Guglielmi |url=https://www.teatroguglielmi.it/ |publisher=Teatro Guglielmi |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Castello Malaspina dominon qytetin nga lartësia e kodrës dhe përbën një nga simbolet më të njohura të Massës.<ref name="castle" /> Një institucion i rëndësishëm kulturor është edhe ''Museo Gigi Guadagnucci'', i vendosur në Villa Rinchiostra dhe kushtuar veprës së skulptorit massese Gigi Guadagnucci.<ref name="guadagnucci">{{cite web |title=Museo Gigi Guadagnucci |url=https://www.comune.massa.ms.it/luogo/museo-gigi-guadagnucci |publisher=Comune di Massa |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Arsimi == Në qytet ndodhet Biblioteka Komunale, e cila ofron shërbime huazimi, reference, ndihmë për kërkime, katalogim dhe projekte të edukimit të leximit.<ref name="biblioteca">{{cite web |title=Biblioteca Comunale |url=https://www.comune.massa.ms.it/unita-organizzativa/biblioteca-comunale |publisher=Comune di Massa |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Transporti == Transporti publik urban dhe ndërurban menaxhohet nga ''Autolinee Toscane'', që operon linjat e Massës dhe të territorit përreth.<ref name="at">{{cite web |title=Linee e orari Massa Carrara |url=https://www.at-bus.it/it/linee-e-orari/massa-carrara |publisher=Autolinee Toscane |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Stacioni hekurudhor i ''Massa Centro'' ka 3 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref name="rfi">{{cite web |title=Massa Centro |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/massa-centro.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Qyteti ka edhe ''Aeroporto comunale di Massa-Cinquale'', i hapur për trafikun e aviacionit të përgjithshëm të zonës Schengen.<ref name="airport">{{cite web |title=Aeroporto comunale di Massa-Cinquale |url=https://www.comune.massa.ms.it/luogo/aeroporto-comunale-di-massa-cinquale |publisher=Comune di Massa |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Massës. Komuna menaxhon impiantet sportive komunale dhe mbështet nismat sportive të territorit.<ref name="sport">{{cite web |title=Sport |url=https://www.comune.massa.ms.it/tutti-gli-argomenti/sport |publisher=Comune di Massa |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref name="sportserv">{{cite web |title=Servizio Sport |url=https://www.comune.massa.ms.it/unita-organizzativa/servizio-sport |publisher=Comune di Massa |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Ndër klubet më të njohura sportive të qytetit është ''U.S. Massese 1919'', ndërsa një nga impiantet më të njohura është ''Stadio Gianpiero Vitali''.<ref name="massese">{{cite web |title=Progetto - siCURAmente - (codice 319122) |url=https://www.comune.massa.ms.it/novita/progetto-sicuramente-codice-319122 |publisher=Comune di Massa |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref name="stadio">{{cite web |title=Biglietti per UNIONE SPORTIVA MASSESE 1919 |url=https://www.liveticket.it/usmassese1919 |publisher=LiveTicket |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është [[Françesku i Asizit|Shën Françesku i Asizit]], dhe festa e tij kremtohet më 4 tetor.<ref name="patrono">{{cite web |title=San Francesco, fiera e festa in città per il santo patrono |url=https://www.comune.massa.ms.it/novita/san-francesco-fiera-e-festa-citta-il-santo-patrono |publisher=Comune di Massa |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref name="patrono2">{{cite web |title=San Francesco, una città e il suo patrono |url=https://www.comune.massa.ms.it/novita/san-francesco-una-citta-e-il-suo-patrono |publisher=Comune di Massa |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Festimet qytetare të 4 tetorit përfshijnë ceremoni publike, ngjarje kulturore dhe veprimtari të lidhura me figurën e shenjtit mbrojtës.<ref name="patrono" /><ref name="patrono2" /> == Shih edhe == * [[Toskana]] * [[Italia]] * [[Provinca e Massa-Kararës]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{Commonscat|Massa}} * [https://www.comune.massa.ms.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Massës] * [https://www.visittuscany.com/en/towns-and-villages/massa/ Faqja turistike për Massën] * [https://www.teatroguglielmi.it/ Faqja e Teatro Guglielmi] [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Komuna në Toskana]] [[Kategoria:Komuna në provincën Masa-Karrara]] azb947048edl7g2ftxfzzd17cam68nq 0 398831 2940465 2940045 2026-04-12T21:51:38Z Shqiperia2000 65435 2940465 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Karara | official_name = Comune di Carrara | native_name = Carrara | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = Carrara, veduta verso il centro storico, avenza e il mare da via salita sponda 03.jpg | image_caption = Pamje e Kararës | image_shield = Coat of arms of Carrara.svg | image_flag = Flag of Carrara.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|44|04|00|N|10|06|00|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = Provinca | subdivision_name2 = [[Provinca e Massa-Kararës|Massa-Kararë]] (MS) | leader_title = Kryetarja | leader_name = [[Serena Arrighi]]<ref name="sindaco">{{cite web |title=Serena Arrighi |url=https://www.comune.carrara.ms.it/it/persone/arrighi-serena |publisher=Comune di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> | elevation_m = 100 | area_total_km2 = 71.34 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Comune di Carrara (MS) - CAP, dati, popolazione e amministrazione |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/76-carrara/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 59662 | population_demonym = kararezë | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 54033 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 0585 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Çekardi]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 16 qershor | website = {{URL|www.comune.carrara.ms.it}} }} '''Karara''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Carrara'') është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] qendrore, në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], një nga dy kryeqendrat së bashku me [[Massa]] e [[Provinca e Massa-Kararës|provincës së Massa-Kararës]]. Qyteti ndodhet në pjesën veriperëndimore të Toskanës, midis [[Alpet Apuane|Alpeve Apuane]] dhe bregdetit tirrenik, dhe është i njohur në mbarë botën për mermerin e tij.<ref>{{cite web |title=Carrara |url=https://www.visittuscany.com/en/towns-and-villages/carrara/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Carrara |url=https://www.britannica.com/place/Carrara |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Karara shtrihet në Rivierën Apuane, në një territor që lidh qendrën historike, zonat malore të guroreve dhe pjesën bregdetare të [[Marina di Carrara]]. Peizazhi i qytetit karakterizohet nga prania e maleve të bardha të mermerit, që zbresin drejt detit në një hapësirë relativisht të kufizuar.<ref>{{cite web |title=Carrara |url=https://www.visittuscany.com/en/towns-and-villages/carrara/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref> Territori komunal ka një sipërfaqe prej 71,34 km².<ref name="population" /> == Historia == Karara lidhet me nxjerrjen dhe përpunimin e mermerit që nga epoka romake. Qyteti u zhvillua si qendër e lidhur me guroret e afërta dhe me transportin e gurit drejt bregdetit e më pas drejt tregjeve të Mesdheut.<ref>{{cite web |title=Carrara |url=https://www.britannica.com/place/Carrara |publisher=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Carrara |url=https://www.visittuscany.com/en/towns-and-villages/carrara/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref> Në Mesjetë dhe në epokën moderne qyteti kaloi nën sundime të ndryshme dhe më pas u lidh ngushtë me familjen Cybo-Malaspina. Kjo lidhje la gjurmë të forta në pamjen monumentale të qendrës historike dhe në zhvillimin politik e kulturor të qytetit.<ref>{{cite web |title=Piazza Duomo a Carrara |url=https://www.visittuscany.com/it/attrazioni/piazza-duomo-a-carrara/ |publisher=Visit Tuscany |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Demografia == Karara kishte 59.662 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> Qyteti mbetet një nga qendrat më të rëndësishme të territorit apuan, me një profil të fortë industrial, artistik dhe kulturor.<ref name="population" /> == Ekonomia == Ekonomia e Kararës lidhet në mënyrë të drejtpërdrejtë me mermerin, me nxjerrjen e tij në gurore, me përpunimin artistik dhe industrial dhe me tregtinë e produkteve të lidhura me gurin natyror.<ref>{{cite web |title=Carrara |url=https://www.visittuscany.com/en/towns-and-villages/carrara/ |publisher=Visit Tuscany |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref> Mermeri i Kararës është një nga materialet italiane më të njohura në botë dhe përbën elementin më identitar të qytetit, si në plan ekonomik ashtu edhe në atë kulturor.<ref>{{cite web |title=Cava Museo Fantiscritti |url=https://www.comune.carrara.ms.it/it/vivere/cava-museo-fantiscritti |publisher=Comune di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Një rol të rëndësishëm kanë edhe aktivitetet artistike, muzeale dhe turistike të lidhura me trashëgiminë e skulpturës dhe të punimit të mermerit.<ref>{{cite web |title=MudaC - Museo delle arti di Carrara |url=https://www.comune.carrara.ms.it/it/vivere/mudac-museo-delle-arti-di-carrara |publisher=Comune di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qendra historike e Kararës ruan një trashëgimi të pasur monumentale të lidhur me historinë e qytetit të mermerit. Hapësira më e njohur është [[Piazza Duomo, Carrara|Piazza Duomo]], zemra historike e qytetit, ku ndodhen ndërtesat më përfaqësuese të jetës civile dhe fetare.<ref>{{cite web |title=Piazza Duomo a Carrara |url=https://www.visittuscany.com/it/attrazioni/piazza-duomo-a-carrara/ |publisher=Visit Tuscany |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Ndër monumentet më të rëndësishme janë [[Duomo di Carrara|Duomo di Sant'Andrea]], [[Palazzo Cybo Malaspina]], [[Accademia di belle arti di Carrara|Accademia di Belle Arti]], ''MudaC – Museo delle Arti di Carrara'' dhe ''Cava Museo Fantiscritti''.<ref>{{cite web |title=Duomo di Carrara |url=https://www.comune.carrara.ms.it/it/vivere/duomo-di-carrara |publisher=Comune di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Accademia delle Belle Arti |url=https://www.comune.carrara.ms.it/it/vivere/accademia-di-celle-arti |publisher=Comune di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=MudaC - Museo delle arti di Carrara |url=https://www.comune.carrara.ms.it/it/vivere/mudac-museo-delle-arti-di-carrara |publisher=Comune di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Cava Museo Fantiscritti |url=https://www.comune.carrara.ms.it/it/vivere/cava-museo-fantiscritti |publisher=Comune di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Duomo i Sant’Andrea, i ndërtuar që nga shekulli XI dhe i kushtuar shenjtit Andrea, është një nga monumentet më të rëndësishme mesjetare të qytetit dhe një nga ndërtesat më karakteristike të arkitekturës së mermerit në territorin apuan.<ref>{{cite web |title=Duomo di Carrara |url=https://www.comune.carrara.ms.it/it/vivere/duomo-di-carrara |publisher=Comune di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Karara ka një profil të fortë artistik dhe akademik falë pranisë së [[Accademia di belle arti di Carrara|Accademia di Belle Arti di Carrara]], një nga institucionet më të rëndësishme italiane për studimin e arteve pamore dhe të skulpturës.<ref>{{cite web |title=Accademia delle Belle Arti |url=https://www.comune.carrara.ms.it/it/vivere/accademia-di-celle-arti |publisher=Comune di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Themeli zyrtar i akademisë daton më 26 shtator 1769, gjë që e bën atë një nga institucionet artistike më të rëndësishme të Italisë.<ref>{{cite web |title=Storia |url=https://accademiacarrara.it/storia/ |publisher=Accademia di Belle Arti di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Transporti == Transporti publik urban dhe ndërurban menaxhohet nga ''Autolinee Toscane'', që operon linjat e Kararës dhe të territorit përreth, përfshirë lidhjet me Marina di Carrara, Avenza dhe zonat malore të qytetit.<ref>{{cite web |title=Lines and timetables at Massa Carrara |url=https://www.at-bus.it/en/travel/lines-and-timetables/massa-carrara |publisher=Autolinee Toscane |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref> Qyteti shërbehet nga stacioni hekurudhor i ''Carrara-Avenza'', i cili ka 2 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref>{{cite web |title=Carrara-Avenza |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/carrara-avenza.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Kararës. Komuna menaxhon impiante dhe shërbime të ndryshme sportive, ndër të cilat qendra sportive komunale, pishina dhe struktura për atletikë e futboll.<ref>{{cite web |title=Sport |url=https://www.comune.carrara.ms.it/it/topics/sport |publisher=Comune di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=U.O. 5.3.2 Attività per lo sport e il tempo libero |url=https://www.comune.carrara.ms.it/it/unita_organizzative/u-o-5-3-2-attivita-per-lo-sport-e-il-tempo-libero |publisher=Comune di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Klubi më i njohur sportiv i qytetit është ''Carrarese Calcio 1908'', ndërsa impianti kryesor është ''Stadio dei Marmi – Quattro Olimpionici Azzurri''.<ref>{{cite web |title=Home |url=https://carraresecalcio1908.it/ |publisher=Carrarese Calcio 1908 |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Stadio |url=https://carraresecalcio1908.it/stadio/ |publisher=Carrarese Calcio 1908 |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është [[Shën Çekardi]], dhe festa e tij kremtohet më 16 qershor.<ref>{{cite web |title=Carrara, San Ceccardo: la città festeggia con le celebrazioni in Duomo e nella chiesa del patrono |url=https://www.voceapuana.com/attualita/2025/06/18/carrara-san-ceccardo-la-citta-festeggia-con-le-celebrazioni-in-duomo-e-nella-chiesa-del-patrono/90209/ |publisher=Voce Apuana |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Festa di san Ceccardo: Carrara, 16.06.22 |url=https://massacarrara.chiesacattolica.it/festa-di-san-ceccardo-carrara-16-06-22/ |publisher=Diocesi di Massa Carrara-Pontremoli |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Ndër ngjarjet më të njohura kulturore të qytetit është edhe ''con-vivere Carrara Festival'', i cili zhvillohet çdo vit në qendrën historike dhe bashkon konferenca, debate, shfaqje dhe veprimtari kulturore.<ref>{{cite web |title=con-vivere Carrara Festival – Plurale |url=https://www.comune.carrara.ms.it/it/eventi/con-vivere-carrara-festival-plurale |publisher=Comune di Carrara |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Toskana]] * [[Italia]] * [[Provinca e Masa-Kararës]] * [[Massa]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == {{Commonscat|Carrara|Karara}} * [https://www.comune.carrara.ms.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Kararës] * [https://www.accademiacarrara.it/ Faqja zyrtare e Accademia di Belle Arti di Carrara] * [https://carraresecalcio1908.it/ Faqja zyrtare e Carrarese Calcio 1908] [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Komuna në Toskana ]] [[Kategoria:Komuna në provincën Masa-Karrara]] r97aaeq6qbypeit7n9xwwx13wemvajf 0 398832 2940342 2940075 2026-04-12T13:01:01Z Shqiperia2000 65435 2940342 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Qyteti metropolitan i Firences | official_name = Città metropolitana di Firenze | native_name = Firenze | settlement_type = [[Qytete metropolitane në Itali|Qytet metropolitan]] | coordinates = {{Coord|43|46|17|N|11|15|15|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Firence]] | leader_party = [[Partia Demokratike e Italisë|PD]] | leader_title = Kryetarja metropolitane | leader_name = [[Sara Funaro]] | area_total_km2 = 3514 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Popolazione per età, sesso e stato civile 2025 - città metropolitana di Firenze |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-firenze/statistiche/popolazione-eta-sesso-stato-civile-2025/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 988068 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.cittametropolitana.fi.it}} |image_seal=Provincia di Firenze-Stemma.svg|image_flag=Flag of the Province of Florence.svg|image_skyline=Palazzo Medici Riccardi.JPG|image_caption=Pallati Mediçi Riçardi|image_map1=Map of Metropolitan city of Florence (region Tuscany, Italy).svg|image_map=Firenze in Italy.svg}} '''Qyteti metropolitan i Firences''' (it. ''Città metropolitana di Firenze'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Firence]]n. Ai zëvendësoi [[Provinca e Firences|Provincën e Firences]] dhe hyri në fuqi më 1 janar 2015.<ref name="legge">{{cite web |title=LEGGE 7 aprile 2014, n. 56 |url=https://www.normattiva.it/uri-res/N2Ls?urn:nir:stato:legge:2014-04-07;56!vig= |publisher=Normattiva |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref name="start">{{cite web |title=Il nuovo Ente |url=https://www.cittametropolitana.fi.it/il-nuovo-ente/ |publisher=Città Metropolitana di Firenze |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Territori i qytetit metropolitan shtrihet në pjesën qendrore-veriore të Toskanës dhe ka një sipërfaqe prej 3.514 km². Ai kufizohet në veri me [[Qyteti Metropolitan i Bolonjës|Qytetin metropolitan të Bolonjës]] dhe me [[Provinca e Ravenës|provincën e Ravenës]], në lindje me [[Provinca e Forli-Çezenës|provincën e Forli-Çezenës]] dhe me [[Provinca e Arexos|provincën e Arexos]], në jug me [[Provinca e Sienës|provincën e Sienës]] dhe në perëndim me [[Provinca e Pizës|provincën e Pizës]], [[Provinca e Lukës|provincën e Lukës]], [[Provinca e Pistoias|provincën e Pistoias]] dhe [[Provinca e Pratos|provincën e Pratos]].<ref name="pc">{{cite web |title=Piano di Protezione Civile della Città Metropolitana – Vers. 2024 |url=https://www.cittametropolitana.fi.it/wp-content/uploads/piano_metropolitano_pc_2024_web.pdf |publisher=Città Metropolitana di Firenze |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Territori përfshin peizazhe shumë të ndryshme, nga zona e urbanizuar përreth Firences te kodrat e [[Chianti]]t, lugina e Empolit, Mugello dhe pjesët malore në kufi me Emilian-Romanjën.<ref name="tourism">{{cite web |title=The Metropolitan City of Florence |url=https://www.feelflorence.it/en/metropolitan-city-florence |publisher=Feel Florence |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Historia == Qyteti metropolitan i Firences u krijua në kuadër të reformës italiane të enteve vendore dhe u bë funksional më 1 janar 2015. Ai trashëgoi territorin e provincës së mëparshme dhe mori funksione të planifikimit strategjik, koordinimit territorial dhe zhvillimit të zonës metropolitane.<ref name="legge" /><ref name="start" /> == Ndarja administrative == Qyteti metropolitan përbëhet nga 41 komuna. Përveç [[Firence]]s, ndër qendrat më të rëndësishme të territorit përfshihen [[Empoli]], [[Scandicci]], [[Sesto Fiorentino]], [[Campi Bisenzio]] dhe [[Bagno a Ripoli]].<ref name="comuni">{{cite web |title=Comuni della Città Metr. di Firenze per popolazione |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-firenze/56-comuni/popolazione/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Nga pikëpamja e promovimit territorial, zona ndahet në katër areale turistike: ''Firenze e area fiorentina'', ''Mugello'', ''Empolese Valdelsa'' dhe ''Chianti''.<ref name="tourism" /> ===Komunat metropolitane=== * Bagno a Ripoli * Barberino di Mugello * Barberino Tavarnelle * Borgo San Lorenzo * Calenzano * Campi Bisenzio * Capraia e Limite * Castelfiorentino * Cerreto Guidi * Certaldo * Dicomano * Empoli * Fiesole * Figline e Incisa Valdarno * [[Firencia|Firence]] * Firenzuola * Fucecchio * Gambassi Terme * Greve in Chianti * Impruneta * Lastra a Signa * Londa * Marradi * Montaione * Montelupo Fiorentino * Montespertoli * Palazzuolo sul Senio * Pelago * Pontassieve * Reggello * Rignano sull'Arno * Rufina * San Casciano in Val di Pesa * San Godenzo * Scandicci * Scarperia e San Piero * Sesto Fiorentino * Signa * Vaglia * Vicchio * [[Vinci]] == Administrata == Kryetarja metropolitane është [[Sara Funaro]], e cila ushtron këtë funksion si kryetare e komunës së Firences.<ref name="sindaca">{{cite web |title=Sindaca della Città Metropolitana |url=https://www.cittametropolitana.fi.it/sindaco-metrocitta/ |publisher=Città Metropolitana di Firenze |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Organet kryesore të entit janë kryetarja metropolitane, këshilli metropolitan dhe konferenca metropolitane. Këshilli metropolitan në Firence përbëhet nga 18 këshilltarë, ndërsa konferenca metropolitane përbëhet nga kryetarët e komunave që bëjnë pjesë në qytetin metropolitan.<ref name="consiglio">{{cite web |title=Consiglio Metropolitano |url=https://www.cittametropolitana.fi.it/organi-della-citt-metropolitana/consiglio-metropolitano/ |publisher=Città Metropolitana di Firenze |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref name="conferenza">{{cite web |title=Conferenza Metropolitana |url=https://www.cittametropolitana.fi.it/organi-della-citt-metropolitana/conferenza-metropolitana/ |publisher=Città Metropolitana di Firenze |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Selia institucionale ndodhet në [[Palazzo Medici Riccardi]], në qendrën historike të Firences.<ref name="sede">{{cite web |title=Palazzo Medici Riccardi |url=https://www.cittametropolitana.fi.it/palazzo-medici-riccardi/ |publisher=Città Metropolitana di Firenze |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref><ref name="sede2">{{cite web |title=Palazzo Medici Riccardi: biglietteria, ospitalità e assistenza |url=https://www.cittametropolitana.fi.it/palazzo-medici-riccardi-biglietteria-ospitalita-e-assistenza/ |publisher=Città Metropolitana di Firenze |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Demografia == Qyteti metropolitan i Firences kishte 988.068 banorë më 1 janar 2025 dhe është territori më i populluar i Toskanës.<ref name="population" /><ref name="pc" /> == Transporti == Territori metropolitan përfaqëson një nga nyjat kryesore të lëvizshmërisë në Toskanë. Stacioni hekurudhor i [[Firenze Santa Maria Novella]] ka 19 binarë për shërbimin e udhëtarëve dhe është pika kryesore hekurudhore e zonës.<ref name="rfi">{{cite web |title=Firenze Santa Maria Novella |url=https://www.rfi.it/it/stazioni/firenze-santa-maria-novella.html |publisher=Rete Ferroviaria Italiana |language=it |access-date=11 prill 2026}}</ref> Në territor ndodhet edhe [[Aeroporto di Firenze-Peretola|Aeroporti “Amerigo Vespucci” i Firences]], i cili e mbylli vitin 2025 me rezultatin më të lartë në historinë e vet, me 3,8 milionë pasagjerë.<ref name="airport">{{cite web |title=Traffic growth of 8.4% in 2025. New record of 9.8 million passengers |url=https://www.toscana-aeroporti.com/console/sites/default/files/2026-01/20260108%20-%20CS%20traffico%202025_en.pdf |publisher=Toscana Aeroporti |language=en |access-date=11 prill 2026}}</ref> == Kultura dhe turizmi == Qyteti metropolitan i Firences përfshin një territor me trashëgimi të pasur historike, artistike dhe peizazhore, që bashkon qytete arti, qendra historike, fshatra, kodra, vreshta dhe zona malore.<ref name="tourism" /> Një nga simbolet institucionale dhe kulturore të entit është Palazzo Medici Riccardi, ndërtesë e lidhur me historinë e familjes [[Familja Mediçi|Mediçi]] dhe sot seli e administratës metropolitane, e prefekturës dhe e muzeut përkatës.<ref name="sede" /><ref name="sede2" /> == Shih edhe == * [[Firence]] * [[Toskana]] * [[Italia]] * [[Provinca e Firences]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.cittametropolitana.fi.it/ Faqja zyrtare e Qytetit metropolitan të Firences] * [https://www.feelflorence.it/en/metropolitan-city-florence Faqja turistike e territorit metropolitan] [[Kategoria:Qytete metropolitane në Itali]] [[Kategoria:Firence]] [[Kategoria:Qytete në Itali]] pkjkccs7tletcrjrj6iv3qtbr0db043 0 398847 2940659 2940119 2026-04-13T09:35:07Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 GLOBALIST LIBERTARIAN zhvendosi faqen [[Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre]] te [[Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey]]: Standardizim: sipas konenvioneve të wikit për emërtimin. titulli shqip nuk ekziston. 2940119 wikitext text/x-wiki {{Infobox book| | name = Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre | title_orig = | translators = | image = File:Bury_Me_Standing,_The_Gypsies_and_Their_Journey.png | border = yes | caption = Titulli ''Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre'' (1995) | author = [[Isabel Fonseca]] | illustrators = | cover_artist = | country = Shtetet e Bashkuara të Amerikës | language = Anglisht | genre = jo-historik | publisher = [[Random House]] | release_date = 1995 | english_release_date = | media_type = shhtypur (kopertinë e trashë dhe letër) | pages = 322fq | isbn = 0-679-73743-X | oclc = | preceded_by = | followed_by = | image_size = }} '''''“Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre"''''' është një libër jo-fiktiv mbi jetën e [[Romët|popullit rom]] nga shkrimtarja amerikano-uruguajane Isabel Fonseca botuar në vitin 1995. Libri është i organizuar në tetë kapituj dhe përmban fotografi dhe harta bardh e zi.<ref name=":0">Fonseca, Isabel "''Bury Me Standing''" Random House. Inc., New York. 1995. Vintage {{ISBN|0-679-73743-X}} ({{ISBN|0-679-40678-6}}). 322 pages including its index. Note: The original hardcover was published by Knopf Inc.</ref> == Përmbledhje == Në librin e saj Fonseca shkruan për zakonet e romëve (veçanërisht, dasmën, ritet e varrimit dhe obsesionin e tyre me pastërtinë) dhe jetën e tyre të përditshme. Ajo, gjithashtu eksploron [[Gjuha (komunikim)|gjuhën]] dhe origjinën e tyre misterioze. Përveç kësaj, ajo diskuton se si [[historia]] ka ndikuar në vendbanimet aktuale të romëve. Për të shkruar këtë libër, Fonseca jetoi me romët e [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe udhëtoi për katër vjet nëpër [[Bullgaria|Bullgari]], [[Polonia|Poloni]], [[Republika Çeke|Republikën Çeke]], [[Sllovakia|Sllovaki]], ish [[Jugosllavia|-Jugosllavi]] dhe [[Rumania|Rumani]].<ref name=":1">{{Cite news |last=Maslin |first=Janet |date=October 25, 1995 |title=A Stranger in the Land of Paradox |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/books/97/03/09/bsp/bury.html}}</ref> Titulli "Më varrosni në këmbë" vjen nga një proverb që përshkruan gjendjen e vështirë të romëve: "Më varrosni në këmbë. Kam qenë në gjunjë gjithë jetën time". == Pritja == Shumë gazeta dhe revista e vlerësuan punën e bërë nga Isabel Fonseca. Në një vlerësim për ''[[The New York Times|New York Times,]]'' Janet Maslin e përshkoi shkrimin e saj si "erudit, të shkruar bukur".<ref name=":1">{{Cite news |last=Maslin |first=Janet |date=October 25, 1995 |title=A Stranger in the Land of Paradox |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/books/97/03/09/bsp/bury.html}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaslin1995">Maslin, Janet (October 25, 1995). [https://www.nytimes.com/books/97/03/09/bsp/bury.html "A Stranger in the Land of Paradox"]. ''The New York Times''.</cite></ref> Disa recensues vunë re se Fonseca ishte e përfshirë emocionalisht në punën e saj, por në përgjithësi, ajo ishte objektive në përshkrimin e jetës dhe vuajtjeve të romëve.<ref>{{Cite web |last=Odenwald |first=Ted |date=September 11, 2008 |title=Bury Me Standing: A Book Review |url=http://theoaklandjournal.com/ted-odenwald/bury-me-standing-a-book-review/ |website=The Oakland Journal}}</ref><ref>{{Cite news |last=Xenos |first=Nicholas |date=1996-08-22 |title=For and against Romanistan |pages=16 |work=London Review of Books |url=https://www.lrb.co.uk/v18/n16/nicholas-xenos/for-and-against-romanistan |access-date=2019-04-25 |issn=0260-9592}}</ref> Akademikët dhe shkencëtarët ishin më kritikë. Disa vunë re se, ndërsa vepra ishte e mirë, ''"'''Më varros në këmbë'''"'' nuk mund të konsiderohej një vepër antropologjike.<ref>{{Cite journal |last=Shandler |first=Jeffrey |date=September 1996 |title=Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey |journal=Tikkun |pages=92 |via=Academic ASAP}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Hills |first=Mils |date=1996 |title=Anthropos |journal=Anthropos |volume=91 |pages=592}}</ref> Një recensues nga Revista e Institutit Mbretëror Antropologjik theksoi se kishte vend për përmirësim në ato kapituj ku ajo regjistroi jetën e përditshme të familjes rome dhe specifikim më të madh të metodologjive të saj të kërkimit.<ref>{{Cite journal |last=Stwewart |first=Michael |date=2002 |title=The Journal of the Royal Anthropological Institute |journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute |volume=8 |pages=599–600}}</ref> == Referencat == {{Reflist}} [[Kategoria:Libra jo-historik]] [[Kategoria:Studime mbi romë]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] gjoj8nj8865kpyd28lztajh0you9zyy 2940663 2940659 2026-04-13T09:36:05Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 titull 2940663 wikitext text/x-wiki {{Infobox book| | name = Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre | title_orig = | translators = | image = File:Bury_Me_Standing,_The_Gypsies_and_Their_Journey.png | border = yes | caption = Titulli ''Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre'' (1995) | author = [[Isabel Fonseca]] | illustrators = | cover_artist = | country = Shtetet e Bashkuara të Amerikës | language = Anglisht | genre = jo-historik | publisher = [[Random House]] | release_date = 1995 | english_release_date = | media_type = shhtypur (kopertinë e trashë dhe letër) | pages = 322fq | isbn = 0-679-73743-X | oclc = | preceded_by = | followed_by = | image_size = }} '''''Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey''' (shqip: '''“Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre"''')'' është një libër jo-fiktiv mbi jetën e [[Romët|popullit rom]] nga shkrimtarja amerikano-uruguajane Isabel Fonseca botuar në vitin 1995. Libri është i organizuar në tetë kapituj dhe përmban fotografi dhe harta bardh e zi.<ref name=":0">Fonseca, Isabel "''Bury Me Standing''" Random House. Inc., New York. 1995. Vintage {{ISBN|0-679-73743-X}} ({{ISBN|0-679-40678-6}}). 322 pages including its index. Note: The original hardcover was published by Knopf Inc.</ref> == Përmbledhje == Në librin e saj Fonseca shkruan për zakonet e romëve (veçanërisht, dasmën, ritet e varrimit dhe obsesionin e tyre me pastërtinë) dhe jetën e tyre të përditshme. Ajo, gjithashtu eksploron [[Gjuha (komunikim)|gjuhën]] dhe origjinën e tyre misterioze. Përveç kësaj, ajo diskuton se si [[historia]] ka ndikuar në vendbanimet aktuale të romëve. Për të shkruar këtë libër, Fonseca jetoi me romët e [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe udhëtoi për katër vjet nëpër [[Bullgaria|Bullgari]], [[Polonia|Poloni]], [[Republika Çeke|Republikën Çeke]], [[Sllovakia|Sllovaki]], ish [[Jugosllavia|-Jugosllavi]] dhe [[Rumania|Rumani]].<ref name=":1">{{Cite news |last=Maslin |first=Janet |date=October 25, 1995 |title=A Stranger in the Land of Paradox |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/books/97/03/09/bsp/bury.html}}</ref> Titulli "Më varrosni në këmbë" vjen nga një proverb që përshkruan gjendjen e vështirë të romëve: "Më varrosni në këmbë. Kam qenë në gjunjë gjithë jetën time". == Pritja == Shumë gazeta dhe revista e vlerësuan punën e bërë nga Isabel Fonseca. Në një vlerësim për ''[[The New York Times|New York Times,]]'' Janet Maslin e përshkoi shkrimin e saj si "erudit, të shkruar bukur".<ref name=":1">{{Cite news |last=Maslin |first=Janet |date=October 25, 1995 |title=A Stranger in the Land of Paradox |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/books/97/03/09/bsp/bury.html}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaslin1995">Maslin, Janet (October 25, 1995). [https://www.nytimes.com/books/97/03/09/bsp/bury.html "A Stranger in the Land of Paradox"]. ''The New York Times''.</cite></ref> Disa recensues vunë re se Fonseca ishte e përfshirë emocionalisht në punën e saj, por në përgjithësi, ajo ishte objektive në përshkrimin e jetës dhe vuajtjeve të romëve.<ref>{{Cite web |last=Odenwald |first=Ted |date=September 11, 2008 |title=Bury Me Standing: A Book Review |url=http://theoaklandjournal.com/ted-odenwald/bury-me-standing-a-book-review/ |website=The Oakland Journal}}</ref><ref>{{Cite news |last=Xenos |first=Nicholas |date=1996-08-22 |title=For and against Romanistan |pages=16 |work=London Review of Books |url=https://www.lrb.co.uk/v18/n16/nicholas-xenos/for-and-against-romanistan |access-date=2019-04-25 |issn=0260-9592}}</ref> Akademikët dhe shkencëtarët ishin më kritikë. Disa vunë re se, ndërsa vepra ishte e mirë, ''"'''Më varros në këmbë'''"'' nuk mund të konsiderohej një vepër antropologjike.<ref>{{Cite journal |last=Shandler |first=Jeffrey |date=September 1996 |title=Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey |journal=Tikkun |pages=92 |via=Academic ASAP}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Hills |first=Mils |date=1996 |title=Anthropos |journal=Anthropos |volume=91 |pages=592}}</ref> Një recensues nga Revista e Institutit Mbretëror Antropologjik theksoi se kishte vend për përmirësim në ato kapituj ku ajo regjistroi jetën e përditshme të familjes rome dhe specifikim më të madh të metodologjive të saj të kërkimit.<ref>{{Cite journal |last=Stwewart |first=Michael |date=2002 |title=The Journal of the Royal Anthropological Institute |journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute |volume=8 |pages=599–600}}</ref> == Referencat == {{Reflist}} [[Kategoria:Libra jo-historik]] [[Kategoria:Studime mbi romë]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] qh6xd3eu3ezp1zds9n4tlvzj2vw3u6s 0 398865 2940648 2940215 2026-04-13T09:23:48Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 2940648 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Antisthenes_BM_1838.jpg|djathtas|parapamje|Busti i mermertë i Antistenit bazuar në të njëjtin origjinal (Muzeu Britanik)]] '''Antisteni''' (/æntɪsθɪniːz/;<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/englishpronounci00dani |title=Cambridge English Pronouncing Dictionary |publisher=Cambridge UP |year=2006 |editor-last=Jones |editor-first=Daniel |edition=17th |editor-last2=Roach |editor-first2=Peter James |editor-last3=Hartman |editor-first3=James |editor-last4=Setter |editor-first4=Jane |url-access=registration|language=en}}</ref>Ancient Greek: Ἀντισθένης,; {{Rreth}} 446{{Snd}} {{Rreth}} 366 p.e.s.) ishte një [[Filozofia e lashtë greke|filozof grek]] dhe një nxënës i [[Sokrati|Sokratit]]. Antisteni fillimisht mësoi [[Retorika|retorikë]] nga [[Gorgias]] përpara se të bëhej një dishepull i zjarrtë i Sokratit. Ai përvetësoi dhe zhvilloi anën [[Etika|etike]] të mësimeve të Sokratit, duke mbrojtur jetën [[Asketizmi|asketike]] të jetuar në përputhje me [[Virtyti|virtytin]]. Shkrimtarët e mëvonshëm e konsideruan atë si themeluesin e filozofisë [[Cinizmi (filozofi)|cinike]]. Nofka e Antistenit ishte ''Qeni (Absolut)'' ( {{Lang|grc|ἁπλοκύων}}, Diog. Laert. 6.13).<ref>{{Cite journal |last=Prince |first=Susan (Dept. of Classics, University of Colorado, Boulder) |title=Review of LE. Navia - Antisthenes of Athens: Setting the World Aright |url=http://bmcr.brynmawr.edu/2001/2001-06-23.html |journal=Bryn Mawr Classical Review |access-date=6 August 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Magill |first=Frank N. |title=The Ancient World: Dictionary of World Biography |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-1-135-45740-2 |page=[https://books.google.com/books?id=7NVFUi7G6TEC&pg=PA89 89]|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Judge |first=Harry George |title=World history |last2=Blake |first2=Robert |publisher=Oxford University Press |year=1988 |isbn=978-0-19-869135-8 |page=[https://books.google.com/books?id=OokYAAAAIAAJ&q=Antisthenes++%27%27+Dog 104]|language=en}}</ref> [[Skeda:Antisthenes_Lebiedzki_Rahl.jpg|djathtas|parapamje|Antisteni, pjesë e një afresku në [[Universiteti i Athinës|Universitetin Kombëtar të Athinës]]]] == Shënime dhe referenca == {{Reflist|30em}} == Lexime të mëtejshme == * {{Cite book |title=The Cynics: The Cynic Movement in Antiquity and Its Legacy |publisher=University of California Press |year=1996 |editor-last=Branham |editor-first=R. Bracht |location=Berkeley |language=en |editor-last2=Cazé |editor-first2=Marie-Odile Goulet}} * {{Cite book |last=Chappuis |first=Charles |url=https://sunnyloupublishing.com |title=Antisthenes: The Founder of Cynicism |publisher=Sunny Lou Publishing |year=2024 |isbn=978-1955392730 |location=Portland, OR |language=en |translator-last=Robinson |translator-first=Richard}} * {{Cite journal |last=Fuentes González |first=Pedro Pablo |year=2013 |title=En defensa del encuentro entre dos Perros, Antístenes y Diógenes: historia de una tensa amistad |journal=Cuadernos de Filología Clásica: Estudios Griegos e Indoeuropeos |language=en |volume=23 |pages=225–267 (reprint in: V. Suvák [ed.], Antisthenica Cynica Socratica, Praha: Oikoumene, 2014, p. 11–71)}} * {{Cite book |last=Guthrie |first=William Keith Chambers |title=The Fifth-Century Enlightenment |publisher=Cambridge University Press |year=1969 |series=A History of Greek Philosophy |volume=3 |location=London |language=en}} * Meijer P. A., ''A New Perspective on Antisthenes: Logos, Predicate and Ethics in his Philosophy'', Amsterdam: Amsterdam University Press B.V., 2017 * {{Cite book |last=Navia |first=Luis E. |title=Classical Cynicism: A Critical Study |publisher=Greenwood Press |year=1996 |location=Westport, CT |language=en}} * {{Cite book |last=Navia |first=Luis E. |title=The Philosophy of Cynicism An Annotated Bibliography |publisher=Greenwood Press |year=1995 |location=Westport, CT |language=en}} * {{Cite book |last=Rankin |first=H. D. |title=Anthisthenes Sokratikos |publisher=A.M. Hakkert |year=1986 |isbn=90-256-0896-5 |location=Amsterdam |language=en}} * {{Cite book |last=Rankin |first=H. D. |url=https://archive.org/details/sophistssocratic0000rank |title=Sophists, Socratics, and Cynics |year=1983 |isbn=9780389204213 |location=London: Croom Helm |language=en |url-access=registration}} * {{Cite journal |last=Sayre |first=Farrand |year=1948 |title=Antisthenes the Socratic |journal=The Classical Journal |language=en |volume=43 |pages=237–244}} == Lidhje të jashtme == *  [http://lucianofsamosata.info/wiki/doku.php?id=cynics:cynic_lives ''Lives & Writings on the Cynics''], directory of literary references to Ancient Cynics * [[Ksenofoni|Xenophon]], [https://web.archive.org/web/20080806130441/http://ebooks.adelaide.edu.au/x/xenophon/x5sy/chapter4.html ''Symposium'', Book IV] [[Kategoria:Nxënës të Sokratit]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] [[Kategoria:Filozofë grekë]] 449rvi7ahegrzfkrqqesaf17z61bcpk 2940650 2940648 2026-04-13T09:24:51Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 hoqa "shqiptrimin" në anglisht. 2940650 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Antisthenes_BM_1838.jpg|djathtas|parapamje|Busti i mermertë i Antistenit bazuar në të njëjtin origjinal (Muzeu Britanik)]] '''Antisteni''' (Greqishte e lashtë: Ἀντισθένης,; {{Rreth}} 446{{Snd}} {{Rreth}} 366 p.e.s.) ishte një [[Filozofia e lashtë greke|filozof grek]] dhe një nxënës i [[Sokrati|Sokratit]]. Antisteni fillimisht mësoi [[Retorika|retorikë]] nga [[Gorgias]] përpara se të bëhej një dishepull i zjarrtë i Sokratit. Ai përvetësoi dhe zhvilloi anën [[Etika|etike]] të mësimeve të Sokratit, duke mbrojtur jetën [[Asketizmi|asketike]] të jetuar në përputhje me [[Virtyti|virtytin]]. Shkrimtarët e mëvonshëm e konsideruan atë si themeluesin e filozofisë [[Cinizmi (filozofi)|cinike]]. Nofka e Antistenit ishte ''Qeni (Absolut)'' ( {{Lang|grc|ἁπλοκύων}}, Diog. Laert. 6.13).<ref>{{Cite journal |last=Prince |first=Susan (Dept. of Classics, University of Colorado, Boulder) |title=Review of LE. Navia - Antisthenes of Athens: Setting the World Aright |url=http://bmcr.brynmawr.edu/2001/2001-06-23.html |journal=Bryn Mawr Classical Review |access-date=6 August 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Magill |first=Frank N. |title=The Ancient World: Dictionary of World Biography |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-1-135-45740-2 |page=[https://books.google.com/books?id=7NVFUi7G6TEC&pg=PA89 89]|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Judge |first=Harry George |title=World history |last2=Blake |first2=Robert |publisher=Oxford University Press |year=1988 |isbn=978-0-19-869135-8 |page=[https://books.google.com/books?id=OokYAAAAIAAJ&q=Antisthenes++%27%27+Dog 104]|language=en}}</ref> [[Skeda:Antisthenes_Lebiedzki_Rahl.jpg|djathtas|parapamje|Antisteni, pjesë e një afresku në [[Universiteti i Athinës|Universitetin Kombëtar të Athinës]]]] == Shënime dhe referenca == {{Reflist|30em}} == Lexime të mëtejshme == * {{Cite book |title=The Cynics: The Cynic Movement in Antiquity and Its Legacy |publisher=University of California Press |year=1996 |editor-last=Branham |editor-first=R. Bracht |location=Berkeley |language=en |editor-last2=Cazé |editor-first2=Marie-Odile Goulet}} * {{Cite book |last=Chappuis |first=Charles |url=https://sunnyloupublishing.com |title=Antisthenes: The Founder of Cynicism |publisher=Sunny Lou Publishing |year=2024 |isbn=978-1955392730 |location=Portland, OR |language=en |translator-last=Robinson |translator-first=Richard}} * {{Cite journal |last=Fuentes González |first=Pedro Pablo |year=2013 |title=En defensa del encuentro entre dos Perros, Antístenes y Diógenes: historia de una tensa amistad |journal=Cuadernos de Filología Clásica: Estudios Griegos e Indoeuropeos |language=en |volume=23 |pages=225–267 (reprint in: V. Suvák [ed.], Antisthenica Cynica Socratica, Praha: Oikoumene, 2014, p. 11–71)}} * {{Cite book |last=Guthrie |first=William Keith Chambers |title=The Fifth-Century Enlightenment |publisher=Cambridge University Press |year=1969 |series=A History of Greek Philosophy |volume=3 |location=London |language=en}} * Meijer P. A., ''A New Perspective on Antisthenes: Logos, Predicate and Ethics in his Philosophy'', Amsterdam: Amsterdam University Press B.V., 2017 * {{Cite book |last=Navia |first=Luis E. |title=Classical Cynicism: A Critical Study |publisher=Greenwood Press |year=1996 |location=Westport, CT |language=en}} * {{Cite book |last=Navia |first=Luis E. |title=The Philosophy of Cynicism An Annotated Bibliography |publisher=Greenwood Press |year=1995 |location=Westport, CT |language=en}} * {{Cite book |last=Rankin |first=H. D. |title=Anthisthenes Sokratikos |publisher=A.M. Hakkert |year=1986 |isbn=90-256-0896-5 |location=Amsterdam |language=en}} * {{Cite book |last=Rankin |first=H. D. |url=https://archive.org/details/sophistssocratic0000rank |title=Sophists, Socratics, and Cynics |year=1983 |isbn=9780389204213 |location=London: Croom Helm |language=en |url-access=registration}} * {{Cite journal |last=Sayre |first=Farrand |year=1948 |title=Antisthenes the Socratic |journal=The Classical Journal |language=en |volume=43 |pages=237–244}} == Lidhje të jashtme == *  [http://lucianofsamosata.info/wiki/doku.php?id=cynics:cynic_lives ''Lives & Writings on the Cynics''], directory of literary references to Ancient Cynics * [[Ksenofoni|Xenophon]], [https://web.archive.org/web/20080806130441/http://ebooks.adelaide.edu.au/x/xenophon/x5sy/chapter4.html ''Symposium'', Book IV] [[Kategoria:Nxënës të Sokratit]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] [[Kategoria:Filozofë grekë]] mvb3elzkkze0y3ffa4b0i6x1rpupe89 14 398881 2940316 2026-04-12T11:59:04Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Qytete në Irak]] [[Kategoria:Kryeqytete në Azi]] 2940316 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Qytete në Irak]] [[Kategoria:Kryeqytete në Azi]] 881ooks5yjm0bmoof343efjy2nscbt4 14 398882 2940318 2026-04-12T12:10:24Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Kajro]] 2940318 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Kajro]] ela58dyszotelqxu8665ho9h1lopdrs 14 398883 2940320 2026-04-12T12:14:06Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Qytete në Ukrainë]] 2940320 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Qytete në Ukrainë]] 15ty9t2it4d7o383a888i4mpcwy7jy6 14 398884 2940323 2026-04-12T12:17:45Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Sevastopol]] 2940323 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Sevastopol]] sfkezbyqdrrrhyynxgmlniy5s84515w 14 398885 2940327 2026-04-12T12:23:45Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Buenos Aires]] 2940327 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Buenos Aires]] f0vpqycyjogbnjbebvawbula7iheutb 0 398886 2940330 2026-04-12T12:28:16Z Mitrovica02 128863 Mitrovica02 zhvendosi faqen [[São Paulo]] te [[Sao Paulo]] përmes ridrejtimi 2940330 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Sao Paulo]] l119yhauu5d8t33ytg3z9pk8rajrh76 1 398887 2940332 2026-04-12T12:28:16Z Mitrovica02 128863 Mitrovica02 zhvendosi faqen [[Diskutim:São Paulo]] te [[Diskutim:Sao Paulo]] 2940332 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Diskutim:Sao Paulo]] cxj6nx4rs2pi5wdpeizj9tfyelien8f 14 398888 2940334 2026-04-12T12:28:45Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Qytete në Brazil]] 2940334 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Qytete në Brazil]] hmlewmt6dbdxm1do2run5bom6ydhtnm 14 398889 2940336 2026-04-12T12:31:51Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Sportistë nga Sao Paulo]] 2940336 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Sportistë nga Sao Paulo]] augi1ca9rz73n43qm4x27qlwhjsf4ek 14 398890 2940337 2026-04-12T12:32:59Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Njerëz nga Sao Paulo]] 2940337 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Njerëz nga Sao Paulo]] a6srokk635w13zli8ji1c5vkqpd126l 14 398891 2940338 2026-04-12T12:33:47Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Sao Paulo]] 2940338 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Sao Paulo]] qtkmi980nihly2mk9mp9cn1in1fn0ec 14 398892 2940341 2026-04-12T12:37:48Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Helsinki]] 2940341 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Helsinki]] dwyjszam1gtjgaqh5xadzhwsrm5wagq 0 398893 2940359 2026-04-12T15:05:25Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: [[Skeda:Ligurian Sea map.png|thumb|Harta e Detit Ligur.]] '''Deti Ligur''' (italisht: ''Mar Ligure''; frëngjisht: ''Mer Ligure'') është një pjesë e [[Deti Mesdhe|Detit Mesdhe]] në pjesën veriperëndimore të tij. Ai shtrihet ndërmjet brigjeve të [[Liguria|Ligurisë]] dhe të [[Toskana|Toskanës veriore]], bregdetit të Provansës lindore dhe ishullit të [[Korsika|Korsikës]]. Në veri përfshin edhe [[Gjiri i Gjenovës|Gjirin e Gjenovës]], ndërsa në juglindje lidhet... 2940359 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Ligurian Sea map.png|thumb|Harta e Detit Ligur.]] '''Deti Ligur''' (italisht: ''Mar Ligure''; frëngjisht: ''Mer Ligure'') është një pjesë e [[Deti Mesdhe|Detit Mesdhe]] në pjesën veriperëndimore të tij. Ai shtrihet ndërmjet brigjeve të [[Liguria|Ligurisë]] dhe të [[Toskana|Toskanës veriore]], bregdetit të Provansës lindore dhe ishullit të [[Korsika|Korsikës]]. Në veri përfshin edhe [[Gjiri i Gjenovës|Gjirin e Gjenovës]], ndërsa në juglindje lidhet me [[Deti Tirren|Detin Tirren]] përmes [[Arkipelagu Toskan|Arkipelagut Toskan]].<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/mare-ligure/ |title=Ligure, Mare |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Ligurian-Sea |title=Ligurian Sea |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-12}}</ref> Deti ka rëndësi të madhe gjeografike, historike dhe ekonomike për Italinë veriperëndimore dhe për bregdetin juglindor të Francës. Porti kryesor i tij është [[Gjenova]], një nga nyjat më të rëndësishme detare të Mesdheut perëndimor. == Gjeografia == Deti Ligur laget në veri dhe në lindje nga brigjet e Italisë, sidomos nga rajonet e Ligurisë dhe të Toskanës veriore. Në perëndim shtrihet drejt bregdetit të Provansës, ndërsa në jug kufizohet nga Korsika. Bregdeti i tij është kryesisht i lartë dhe shkëmbor, me hyrje e dalje të shumta, ndër të cilat dallohen [[Gjiri i Gjenovës]], [[Gjiri i Rapallos]] dhe [[Gjiri i Specias]].<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/mare-ligure/ |title=Ligure, Mare |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-12}}</ref> Sipas përcaktimeve hidrografike ndërkombëtare, Deti Ligur konsiderohet një zonë detare më vete brenda Mesdheut perëndimor.<ref>{{cite web |url=https://marineregions.org/mrgid/3363 |title=Ligurian Sea (IHO Sea Area) |website=Marine Regions |language=en |access-date=2026-04-12}}</ref> == Thellësia dhe hidrografia == Deti Ligur arrin thellësi maksimale mbi 2.850 metra në veriperëndim të Korsikës.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Ligurian-Sea |title=Ligurian Sea |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-12}}</ref> Në të derdhen disa lumenj të shkurtër që zbresin nga [[Apeninet]], ndër ta [[Magra]], Roja, Centa dhe Taggia.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Gulf-of-Genoa |title=Gulf of Genoa |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-12}}</ref> Fundi detar karakterizohet nga pjerrësi të mëdha dhe nga prania e kanioneve nëndetare, sidomos në pjesët veriperëndimore dhe juglindore të pellgut.<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/mare-mediterraneo/ |title=Mediterraneo, Mare |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-12}}</ref> == Rëndësia ekonomike == Deti Ligur është një rrugë e rëndësishme për lundrimin dhe tregtinë detare. Portet kryesore janë [[Gjenova]], [[Savona]], [[La Specia]] dhe [[Livorno]], të cilat luajnë rol të madh në trafikun tregtar, të udhëtarëve dhe në veprimtaritë industriale e ushtarake të zonës. Turizmi është po ashtu një sektor i rëndësishëm ekonomik, sidomos përgjatë rivierës ligure dhe bregdetit toskan, me qendra të njohura si [[Sanremo]], [[Portofino]], [[Cinque Terre]] dhe zona pranë [[Piza|Pizës]]. == Mjedisi natyror == Një pjesë e rëndësishme e Detit Ligur përfshihet në [[Santuario Pelagos për gjitarët detarë|Santuarin Pelagos]], zonë ndërkufitare e krijuar për mbrojtjen e cetaceve dhe të habitateve të tyre. Kjo hapësirë përfshin ujëra të Italisë, Francës dhe [[Monako]]s.<ref>{{cite web |url=https://www.sanctuaire-pelagos.org/en/ |title=Pelagos Sanctuary - Home |website=Pelagos Sanctuary |language=en |access-date=2026-04-12}}</ref> Deti është i njohur për praninë e delfinëve, balenave me pendë dhe llojeve të tjera të gjitarëve detarë, çka e bën një nga zonat me biodiversitet më të lartë në Mesdheun perëndimor.<ref>{{cite web |url=https://www.sanctuaire-pelagos.org/en/ |title=Pelagos Sanctuary - Home |website=Pelagos Sanctuary |language=en |access-date=2026-04-12}}</ref> == Historia == Që në lashtësi, Deti Ligur ka qenë një hapësirë e rëndësishme për lundrimin, tregtinë dhe kontaktet ndërmjet popullsive të brigjeve italiane, galike dhe korsikane. Në Mesjetë ai mori rëndësi të veçantë me zhvillimin e republikës detare të [[Gjenova|Gjenovës]], e cila e përdori këtë det si bazë për fuqinë e saj tregtare dhe ushtarake në Mesdhe. == Shiko edhe == * [[Deti Mesdhe]] * [[Deti Tirren]] * [[Gjiri i Gjenovës]] * [[Liguria]] * [[Toskana]] * [[Korsika]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Dete]] [[Kategoria:Deti Mesdhe]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] o28yx22j19ld2elgsklqynmm27swes1 2940361 2940359 2026-04-12T15:10:19Z Shqiperia2000 65435 2940361 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Ligurian Sea map.png|thumb|Harta e Detit Ligur.]] [[File:Mar Ligure.svg|thumb|300px| Deti Ligur: me të kuqe kufiri sipas Organizatës Ndërkombëtare Hidrografike, me blu kufiri sipas Institutit Hidrografik të Marinës.]] '''Deti Ligur''' (italisht: ''Mar Ligure''; frëngjisht: ''Mer Ligure'') është një pjesë e [[Deti Mesdhe|Detit Mesdhe]] në pjesën veriperëndimore të tij. Ai shtrihet ndërmjet brigjeve të [[Liguria|Ligurisë]] dhe të [[Toskana|Toskanës veriore]], bregdetit të Provansës lindore dhe ishullit të [[Korsika|Korsikës]]. Në veri përfshin edhe [[Gjiri i Gjenovës|Gjirin e Gjenovës]], ndërsa në juglindje lidhet me [[Deti Tirren|Detin Tirren]] përmes [[Arkipelagu Toskan|Arkipelagut Toskan]].<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/mare-ligure/ |title=Ligure, Mare |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Ligurian-Sea |title=Ligurian Sea |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-12}}</ref> Deti ka rëndësi të madhe gjeografike, historike dhe ekonomike për Italinë veriperëndimore dhe për bregdetin juglindor të Francës. Porti kryesor i tij është [[Gjenova]], një nga nyjat më të rëndësishme detare të Mesdheut perëndimor. == Gjeografia == Deti Ligur laget në veri dhe në lindje nga brigjet e Italisë, sidomos nga rajonet e Ligurisë dhe të Toskanës veriore. Në perëndim shtrihet drejt bregdetit të Provansës, ndërsa në jug kufizohet nga Korsika. Bregdeti i tij është kryesisht i lartë dhe shkëmbor, me hyrje e dalje të shumta, ndër të cilat dallohen [[Gjiri i Gjenovës]], [[Gjiri i Rapallos]] dhe [[Gjiri i Specias]].<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/mare-ligure/ |title=Ligure, Mare |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-12}}</ref> Sipas përcaktimeve hidrografike ndërkombëtare, Deti Ligur konsiderohet një zonë detare më vete brenda Mesdheut perëndimor.<ref>{{cite web |url=https://marineregions.org/mrgid/3363 |title=Ligurian Sea (IHO Sea Area) |website=Marine Regions |language=en |access-date=2026-04-12}}</ref> == Thellësia dhe hidrografia == Deti Ligur arrin thellësi maksimale mbi 2.850 metra në veriperëndim të Korsikës.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Ligurian-Sea |title=Ligurian Sea |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-12}}</ref> Në të derdhen disa lumenj të shkurtër që zbresin nga [[Malet Apenine|Apeninet]], ndër ta [[Magra]], Roja, Centa dhe Taggia.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Gulf-of-Genoa |title=Gulf of Genoa |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-12}}</ref> Fundi detar karakterizohet nga pjerrësi të mëdha dhe nga prania e kanioneve nëndetare, sidomos në pjesët veriperëndimore dhe juglindore të pellgut.<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/mare-mediterraneo/ |title=Mediterraneo, Mare |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-12}}</ref> == Rëndësia ekonomike == Deti Ligur është një rrugë e rëndësishme për lundrimin dhe tregtinë detare. Portet kryesore janë [[Gjenova]], [[Savona]], [[La Specia]] dhe [[Livorno]], të cilat luajnë rol të madh në trafikun tregtar, të udhëtarëve dhe në veprimtaritë industriale e ushtarake të zonës. Turizmi është po ashtu një sektor i rëndësishëm ekonomik, sidomos përgjatë rivierës ligure dhe bregdetit toskan, me qendra të njohura si [[Sanremo]], [[Portofino]], [[Cinque Terre]] dhe zona pranë [[Piza|Pizës]]. == Mjedisi natyror == Një pjesë e rëndësishme e Detit Ligur përfshihet në [[Santuario Pelagos për gjitarët detarë|Santuarin Pelagos]], zonë ndërkufitare e krijuar për mbrojtjen e cetaceve dhe të habitateve të tyre. Kjo hapësirë përfshin ujëra të Italisë, Francës dhe [[Monako]]s.<ref>{{cite web |url=https://www.sanctuaire-pelagos.org/en/ |title=Pelagos Sanctuary - Home |website=Pelagos Sanctuary |language=en |access-date=2026-04-12}}</ref> Deti është i njohur për praninë e delfinëve, balenave me pendë dhe llojeve të tjera të gjitarëve detarë, çka e bën një nga zonat me biodiversitet më të lartë në Mesdheun perëndimor.<ref>{{cite web |url=https://www.sanctuaire-pelagos.org/en/ |title=Pelagos Sanctuary - Home |website=Pelagos Sanctuary |language=en |access-date=2026-04-12}}</ref> == Historia == Që në lashtësi, Deti Ligur ka qenë një hapësirë e rëndësishme për lundrimin, tregtinë dhe kontaktet ndërmjet popullsive të brigjeve italiane, galike dhe korsikane. Në Mesjetë ai mori rëndësi të veçantë me zhvillimin e republikës detare të [[Gjenova|Gjenovës]], e cila e përdori këtë det si bazë për fuqinë e saj tregtare dhe ushtarake në Mesdhe. == Shiko edhe == * [[Deti Mesdhe]] * [[Deti Tirren]] * [[Gjiri i Gjenovës]] * [[Liguria]] * [[Toskana]] * [[Korsika]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Dete]] [[Kategoria:Deti Mesdhe]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] s5h5xo3fxubpynlz5xzdbd2jrznclir 0 398894 2940363 2026-04-12T15:23:55Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox settlement|name=Provinca e Livornos|official_name=Provincia di Livorno|native_name=Livorno|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|coordinates={{Coord|43|33|N|10|19|E|display=inline,title}}|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Livorno]]|leader_party=[[Partia Demokratike e Italisë|PD]]|leader_title=Presidentja e provincës|leader_name=San... 2940363 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Provinca e Livornos|official_name=Provincia di Livorno|native_name=Livorno|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|coordinates={{Coord|43|33|N|10|19|E|display=inline,title}}|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Livorno]]|leader_party=[[Partia Demokratike e Italisë|PD]]|leader_title=Presidentja e provincës|leader_name=[[Sandra Scarpellini]]|area_total_km2=1213.39|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Livorno (LI) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-livorno/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=325749|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.provincia.livorno.it}}|image_seal=Coat of Arms of the Province of Livorno.svg|image_flag=Flag of the province of Livorno.svg|image_skyline=Piazza del Municipio Livorno 01.JPG|image_caption=Pallati Grandukal në Livorno|image_map1=Map of province of Livorno (region Tuscany, Italy).svg|image_map=Livorno in Italy.svg}} '''Provinca e Livornos''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Provincia di Livorno'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Livorno|Livornon]]. Ajo është një provincë bregdetare e Toskanës dhe përfshin një pjesë të [[Arkipelagu Toskan|Arkipelagut Toskan]].<ref name="population" /><ref name="ptcp">{{cite web |title=Disciplina PTCP - Art. 18 |url=https://www.provincia.livorno.it/disciplina-ptcp-art.-18 |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref><ref name="arcipelago">{{cite web |title=Toscano, Arcipelago |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arcipelago-toscano/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Treccani |language=it}}</ref> == Gjeografia == Territori i provincës shtrihet përgjatë bregdetit jugperëndimor të Toskanës dhe ka një sipërfaqe prej 1.213,39 km².<ref name="population" /> Ai përfshin si pjesën kontinentale rreth [[Livorno|Livornos]], [[Cecina|Cecinas]] dhe [[Piombino|Piombinos]], ashtu edhe disa ishuj të Arkipelagut Toskan, ndër të cilët [[Elba]], [[Capraia]], [[Gorgona]], [[Pianosa]] dhe [[Montecristo]].<ref name="ptcp" /><ref name="arcipelago" /> == Historia == Institucioni provincial dëshmohet qysh në shekullin XIX; sipas arkivit historik të entit, vendimi i parë i deputacionit provincial daton në vitin 1865.<ref name="archivio">{{cite web |title=Archivio storico provinciale |url=https://www.provincia.livorno.it/archivio-storico-provinciale |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref> Konfigurimi territorial i sotëm u përcaktua me dekretin mbretëror të 15 nëntorit 1925, njëqindvjetori i të cilit u përkujtua në vitin 2025.<ref name="centoanni">{{cite web |title=1925-2025 Provincia di Livorno cento anni di storia |url=https://www.provincia.livorno.it/-/1925-2025-provincia-di-livorno-cento-anni-di-storia |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 19 komuna.<ref name="comuni">{{cite web |title=I Comuni |url=https://www.provincia.livorno.it/i-comuni |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref> === Komunat === * Bibbona * Campiglia Marittima * Campo nell'Elba * Capoliveri * Capraia Isola * Castagneto Carducci * Cecina * Collesalvetti * [[Livorno]] * Marciana * Marciana Marina * Piombino * Porto Azzurro * Portoferraio * Rio * Rosignano Marittimo * San Vincenzo * Sassetta * Suvereto == Administrata == Presidentja e provincës është [[Sandra Scarpellini]].<ref name="presidente">{{cite web |title=Il Presidente |url=https://www.provincia.livorno.it/il-presidente |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidentja e provincës, këshilli provincial dhe asambleja e kryetarëve të komunave.<ref name="consiglio">{{cite web |title=Il Consiglio Provinciale |url=https://www.provincia.livorno.it/il-consiglio |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref><ref name="assemblea">{{cite web |title=Assemblea dei Sindaci |url=https://www.provincia.livorno.it/assemblea-dei-sindaci |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref> Këshilli provincial përbëhet nga 12 administratorë të zgjedhur, ndërsa asambleja përfshin 19 kryetarët aktualë të komunave të territorit provincial.<ref name="consiglio" /><ref name="assemblea" /> Selia institucionale ndodhet në [[Palazzo Granducale|Pallatin Grandukal]], në [[Livorno]].<ref name="istituzionale">{{cite web |title=Istituzionale |url=https://www.provincia.livorno.it/istituzionale |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref> == Demografia == Provinca e Livornos kishte 325.749 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Transporti == [[Porti i Livornos]] është një nga portet kryesore italiane për mallra dhe pasagjerë dhe bën pjesë në rrjetin bazë evropian TEN-T.<ref name="porto">{{cite web |title=Port of Livorno |url=https://www.portialtotirreno.it/port-of-livorno/?lang=en |access-date=12 prill 2026 |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Settentrionale |language=en}}</ref> Në territorin provincial ndodhet edhe [[Aeroporti i Marina di Campos]], me seli operative në Marina di Campo në ishullin [[Elba]].<ref name="airport">{{cite web |title=Home - Elba Island Airport |url=https://www.elbaisland-airport.it/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Elba Island Airport |language=it}}</ref> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Livorno]] * [[Arkipelagu Toskan]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} nyl6w28v8x67pjb8bh7ciqbpqkudg18 2940420 2940363 2026-04-12T19:20:32Z Shqiperia2000 65435 2940420 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Provinca e Livornos|official_name=Provincia di Livorno|native_name=Livorno|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|coordinates={{Coord|43|33|N|10|19|E|display=inline,title}}|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Livorno]]|leader_party=[[Partia Demokratike e Italisë|PD]]|leader_title=Presidentja e provincës|leader_name=[[Sandra Scarpellini]]|area_total_km2=1213.39|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Livorno (LI) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-livorno/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=325749|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.provincia.livorno.it}}|image_seal=Coat of Arms of the Province of Livorno.svg|image_flag=Flag of the province of Livorno.svg|image_skyline=Piazza del Municipio Livorno 01.JPG|image_caption=Pallati Grandukal në Livorno|image_map1=Map of province of Livorno (region Tuscany, Italy).svg|image_map=Livorno in Italy.svg}} '''Provinca e Livornos''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Provincia di Livorno'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Livorno|Livornon]]. Ajo është një provincë bregdetare e Toskanës dhe përfshin një pjesë të [[Arkipelagu Toskan|Arkipelagut Toskan]].<ref name="population" /><ref name="ptcp">{{cite web |title=Disciplina PTCP - Art. 18 |url=https://www.provincia.livorno.it/disciplina-ptcp-art.-18 |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref><ref name="arcipelago">{{cite web |title=Toscano, Arcipelago |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arcipelago-toscano/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Treccani |language=it}}</ref> == Gjeografia == Territori i provincës shtrihet përgjatë bregdetit jugperëndimor të Toskanës dhe ka një sipërfaqe prej 1.213,39 km².<ref name="population" /> Ai përfshin si pjesën kontinentale rreth [[Livorno|Livornos]], [[Cecina|Cecinas]] dhe [[Piombino|Piombinos]], ashtu edhe disa ishuj të Arkipelagut Toskan, ndër të cilët [[Ishulli i Elbës|Elba]], [[Capraia]], [[Gorgona]], [[Pianosa]] dhe [[Montecristo]].<ref name="ptcp" /><ref name="arcipelago" /> == Historia == Institucioni provincial dëshmohet qysh në shekullin XIX; sipas arkivit historik të entit, vendimi i parë i deputacionit provincial daton në vitin 1865.<ref name="archivio">{{cite web |title=Archivio storico provinciale |url=https://www.provincia.livorno.it/archivio-storico-provinciale |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref> Konfigurimi territorial i sotëm u përcaktua me dekretin mbretëror të 15 nëntorit 1925, njëqindvjetori i të cilit u përkujtua në vitin 2025.<ref name="centoanni">{{cite web |title=1925-2025 Provincia di Livorno cento anni di storia |url=https://www.provincia.livorno.it/-/1925-2025-provincia-di-livorno-cento-anni-di-storia |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 19 komuna.<ref name="comuni">{{cite web |title=I Comuni |url=https://www.provincia.livorno.it/i-comuni |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref> === Komunat === * Bibbona * Campiglia Marittima * Campo nell'Elba * Capoliveri * Capraia Isola * Castagneto Carducci * Cecina * Collesalvetti * [[Livorno]] * Marciana * Marciana Marina * Piombino * Porto Azzurro * Portoferraio * Rio * Rosignano Marittimo * San Vincenzo * Sassetta * Suvereto == Administrata == Presidentja e provincës është [[Sandra Scarpellini]].<ref name="presidente">{{cite web |title=Il Presidente |url=https://www.provincia.livorno.it/il-presidente |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidentja e provincës, këshilli provincial dhe asambleja e kryetarëve të komunave.<ref name="consiglio">{{cite web |title=Il Consiglio Provinciale |url=https://www.provincia.livorno.it/il-consiglio |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref><ref name="assemblea">{{cite web |title=Assemblea dei Sindaci |url=https://www.provincia.livorno.it/assemblea-dei-sindaci |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref> Këshilli provincial përbëhet nga 12 administratorë të zgjedhur, ndërsa asambleja përfshin 19 kryetarët aktualë të komunave të territorit provincial.<ref name="consiglio" /><ref name="assemblea" /> Selia institucionale ndodhet në [[Palazzo Granducale|Pallatin Grandukal]], në [[Livorno]].<ref name="istituzionale">{{cite web |title=Istituzionale |url=https://www.provincia.livorno.it/istituzionale |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Livorno |language=it}}</ref> == Demografia == Provinca e Livornos kishte 325.749 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Transporti == [[Porti i Livornos]] është një nga portet kryesore italiane për mallra dhe pasagjerë dhe bën pjesë në rrjetin bazë evropian TEN-T.<ref name="porto">{{cite web |title=Port of Livorno |url=https://www.portialtotirreno.it/port-of-livorno/?lang=en |access-date=12 prill 2026 |publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mar Tirreno Settentrionale |language=en}}</ref> Në territorin provincial ndodhet edhe [[Aeroporti i Marina di Campos]], me seli operative në Marina di Campo në ishullin [[Elba]].<ref name="airport">{{cite web |title=Home - Elba Island Airport |url=https://www.elbaisland-airport.it/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Elba Island Airport |language=it}}</ref> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Livorno]] * [[Arkipelagu Toskan]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} e29oxnh76hc8f7dnqywc4jx0fc7rz8t 0 398895 2940421 2026-04-12T19:25:33Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox settlement | name = Ishulli i Elbës | official_name = Isola d'Elba | native_name = Isola d'Elba | settlement_type = [[Ishulli|Ishull]] | subdivision_type = [[Lista e shteteve sovrane|Vendi]] | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Livornos]] | area_total_km2 = 223.5 | elevation_m = 1019 |image_skyline=A... 2940421 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Ishulli i Elbës | official_name = Isola d'Elba | native_name = Isola d'Elba | settlement_type = [[Ishulli|Ishull]] | subdivision_type = [[Lista e shteteve sovrane|Vendi]] | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Livornos]] | area_total_km2 = 223.5 | elevation_m = 1019 |image_skyline=Aerial view of Elba 1.jpg}} '''Ishulli i Elbës''' (italisht: ''Isola d'Elba'') është një ishull italian në [[Deti Tirren|Detin Tirren]], pjesë e [[Arkipelagu Toskan|Arkipelagut Toskan]] dhe e rajonit të [[Toskana|Toskanës]]. Ai është ishulli më i madh i arkipelagut dhe i treti më i madh në Itali pas [[Siçilia|Siçilisë]] dhe [[Sardenja|Sardenjës]].<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/elba/ |title=Elba |website=Treccani |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Elba-island-Italy |title=Elba |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> Ishulli ndodhet rreth 10 km larg bregdetit toskan dhe ndahet nga kontinenti prej [[Kanali i Piombinos|Kanalit të Piombinos]]. Qendra më e madhe urbane e tij është [[Portoferraio]].<ref name="treccani" /><ref name="visittuscany">{{cite web |url=https://www.visittuscany.com/en/towns-and-villages/elba-island/ |title=Elba Island |website=Visit Tuscany |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Ishulli ka një sipërfaqe prej 223,5 km² dhe një reliev kryesisht malor. Pika më e lartë është [[Monte Capanne]], me 1.019 metra mbi nivelin e detit. Bregdeti është shumë i thyer dhe karakterizohet nga gjire, kepa dhe plazhe të shumta.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Historia == Në lashtësi Elba njihej me emrin ''Aethalia'' dhe ishte e njohur për burimet e saj të hekurit. [[Etruskët]] dhe më pas [[Romakët]] shfrytëzuan minierat e ishullit, të cilat patën rëndësi të madhe ekonomike. Në vitet 1814–1815 ishulli u bë i njohur në mbarë Evropën si vendi i internimit të [[Napoleon Bonaparti|Napoleon Bonapartit]].<ref name="britannica" /> == Ndarja administrative == Administrativisht Ishulli i Elbës bën pjesë në [[Provinca e Livornos|Provincën e Livornos]] dhe ndahet në shtatë komuna.<ref name="comuni">{{cite web |url=https://visitelba.info/en/the-municipalities-of-elba/ |title=The municipalities of Elba |website=Visit Elba |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> === Komunat === * [[Campo nell'Elba]] * [[Capoliveri]] * [[Marciana]] * [[Marciana Marina]] * [[Porto Azzurro]] * [[Portoferraio]] * [[Rio]] == Mjedisi natyror == Një pjesë e madhe e territorit të ishullit përfshihet në [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan|Parkun Kombëtar të Arkipelagut Toskan]]. Rreth gjysma e sipërfaqes së Elbës ndodhet brenda perimetrit të zonës së mbrojtur.<ref name="parco">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ente-parco/ |title=Ente Parco |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Ekonomia == Në të kaluarën ekonomia e Elbës ishte e lidhur ngushtë me nxjerrjen e hekurit. Sot veprimtaria kryesore është turizmi, ndërsa ruajnë rëndësi edhe kultivimi i ullirit dhe prodhimi i verës.<ref name="treccani" /> == Turizmi dhe sporti == Elba është një nga destinacionet turistike më të njohura të Toskanës. Në ishull praktikohen gjerësisht ecja malore, çiklizmi, vela, zhytja dhe sportet e tjera ujore, falë peizazhit të larmishëm dhe vijës së tij bregdetare.<ref name="visittuscany" /> == Demografia == Ishulli ka rreth 30.000 banorë të shpërndarë në shtatë komuna.<ref name="comuni" /> == Shiko edhe == * [[Arkipelagu Toskan]] * [[Toskana]] * [[Provinca e Livornos]] * [[Napoleon Bonaparti]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Ishuj]] [[Kategoria:Toskana]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] dz85ouknvmbo5og91uojkzvozw0912y 2940422 2940421 2026-04-12T19:26:32Z Shqiperia2000 65435 /* Komunat */ 2940422 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Ishulli i Elbës | official_name = Isola d'Elba | native_name = Isola d'Elba | settlement_type = [[Ishulli|Ishull]] | subdivision_type = [[Lista e shteteve sovrane|Vendi]] | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Livornos]] | area_total_km2 = 223.5 | elevation_m = 1019 |image_skyline=Aerial view of Elba 1.jpg}} '''Ishulli i Elbës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Isola d'Elba'') është një ishull italian në [[Deti Tirren|Detin Tirren]], pjesë e [[Arkipelagu Toskan|Arkipelagut Toskan]] dhe e rajonit të [[Toskana|Toskanës]]. Ai është ishulli më i madh i arkipelagut dhe i treti më i madh në Itali pas [[Siçilia|Siçilisë]] dhe [[Sardenja|Sardenjës]].<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/elba/ |title=Elba |website=Treccani |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Elba-island-Italy |title=Elba |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> Ishulli ndodhet rreth 10 km larg bregdetit toskan dhe ndahet nga kontinenti prej [[Kanali i Piombinos|Kanalit të Piombinos]]. Qendra më e madhe urbane e tij është [[Portoferraio]].<ref name="treccani" /><ref name="visittuscany">{{cite web |url=https://www.visittuscany.com/en/towns-and-villages/elba-island/ |title=Elba Island |website=Visit Tuscany |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Ishulli ka një sipërfaqe prej 223,5 km² dhe një reliev kryesisht malor. Pika më e lartë është [[Monte Capanne]], me 1.019 metra mbi nivelin e detit. Bregdeti është shumë i thyer dhe karakterizohet nga gjire, kepa dhe plazhe të shumta.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Historia == Në lashtësi Elba njihej me emrin ''Aethalia'' dhe ishte e njohur për burimet e saj të hekurit. [[Etruskët]] dhe më pas [[Romakët]] shfrytëzuan minierat e ishullit, të cilat patën rëndësi të madhe ekonomike. Në vitet 1814–1815 ishulli u bë i njohur në mbarë Evropën si vendi i internimit të [[Napoleon Bonaparti|Napoleon Bonapartit]].<ref name="britannica" /> == Ndarja administrative == Administrativisht Ishulli i Elbës bën pjesë në [[Provinca e Livornos|Provincën e Livornos]] dhe ndahet në shtatë komuna.<ref name="comuni">{{cite web |url=https://visitelba.info/en/the-municipalities-of-elba/ |title=The municipalities of Elba |website=Visit Elba |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> === Komunat === * Campo nell'Elba * Capoliveri * Marciana * Marciana Marina * Porto Azzurro * Portoferraio * Rio == Mjedisi natyror == Një pjesë e madhe e territorit të ishullit përfshihet në [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan|Parkun Kombëtar të Arkipelagut Toskan]]. Rreth gjysma e sipërfaqes së Elbës ndodhet brenda perimetrit të zonës së mbrojtur.<ref name="parco">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ente-parco/ |title=Ente Parco |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Ekonomia == Në të kaluarën ekonomia e Elbës ishte e lidhur ngushtë me nxjerrjen e hekurit. Sot veprimtaria kryesore është turizmi, ndërsa ruajnë rëndësi edhe kultivimi i ullirit dhe prodhimi i verës.<ref name="treccani" /> == Turizmi dhe sporti == Elba është një nga destinacionet turistike më të njohura të Toskanës. Në ishull praktikohen gjerësisht ecja malore, çiklizmi, vela, zhytja dhe sportet e tjera ujore, falë peizazhit të larmishëm dhe vijës së tij bregdetare.<ref name="visittuscany" /> == Demografia == Ishulli ka rreth 30.000 banorë të shpërndarë në shtatë komuna.<ref name="comuni" /> == Shiko edhe == * [[Arkipelagu Toskan]] * [[Toskana]] * [[Provinca e Livornos]] * [[Napoleon Bonaparti]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Ishuj]] [[Kategoria:Toskana]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] hmqbk690kf30bwxwg5ttd2evq1vokif 2940423 2940422 2026-04-12T19:27:43Z Shqiperia2000 65435 2940423 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Ishulli i Elbës | official_name = Isola d'Elba | native_name = Isola d'Elba | settlement_type = [[Ishulli|Ishull]] | subdivision_type = [[Lista e shteteve|Vendi]] | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Livornos]] | area_total_km2 = 223.5 | elevation_m = 1019 |image_skyline=Aerial view of Elba 1.jpg}} '''Ishulli i Elbës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Isola d'Elba'') është një ishull italian në [[Deti Tirren|Detin Tirren]], pjesë e [[Arkipelagu Toskan|Arkipelagut Toskan]] dhe e rajonit të [[Toskana|Toskanës]]. Ai është ishulli më i madh i arkipelagut dhe i treti më i madh në Itali pas [[Siçilia|Siçilisë]] dhe [[Sardenja|Sardenjës]].<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/elba/ |title=Elba |website=Treccani |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Elba-island-Italy |title=Elba |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> Ishulli ndodhet rreth 10 km larg bregdetit toskan dhe ndahet nga kontinenti prej [[Kanali i Piombinos|Kanalit të Piombinos]]. Qendra më e madhe urbane e tij është [[Portoferraio]].<ref name="treccani" /><ref name="visittuscany">{{cite web |url=https://www.visittuscany.com/en/towns-and-villages/elba-island/ |title=Elba Island |website=Visit Tuscany |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Ishulli ka një sipërfaqe prej 223,5 km² dhe një reliev kryesisht malor. Pika më e lartë është [[Monte Capanne]], me 1.019 metra mbi nivelin e detit. Bregdeti është shumë i thyer dhe karakterizohet nga gjire, kepa dhe plazhe të shumta.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Historia == Në lashtësi Elba njihej me emrin ''Aethalia'' dhe ishte e njohur për burimet e saj të hekurit. [[Etruskët]] dhe më pas [[Romakët]] shfrytëzuan minierat e ishullit, të cilat patën rëndësi të madhe ekonomike. Në vitet 1814–1815 ishulli u bë i njohur në mbarë Evropën si vendi i internimit të [[Napoleon Bonaparti|Napoleon Bonapartit]].<ref name="britannica" /> == Ndarja administrative == Administrativisht Ishulli i Elbës bën pjesë në [[Provinca e Livornos|Provincën e Livornos]] dhe ndahet në shtatë komuna.<ref name="comuni">{{cite web |url=https://visitelba.info/en/the-municipalities-of-elba/ |title=The municipalities of Elba |website=Visit Elba |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> === Komunat === * Campo nell'Elba * Capoliveri * Marciana * Marciana Marina * Porto Azzurro * Portoferraio * Rio == Mjedisi natyror == Një pjesë e madhe e territorit të ishullit përfshihet në [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan|Parkun Kombëtar të Arkipelagut Toskan]]. Rreth gjysma e sipërfaqes së Elbës ndodhet brenda perimetrit të zonës së mbrojtur.<ref name="parco">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ente-parco/ |title=Ente Parco |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Ekonomia == Në të kaluarën ekonomia e Elbës ishte e lidhur ngushtë me nxjerrjen e hekurit. Sot veprimtaria kryesore është turizmi, ndërsa ruajnë rëndësi edhe kultivimi i ullirit dhe prodhimi i verës.<ref name="treccani" /> == Turizmi dhe sporti == Elba është një nga destinacionet turistike më të njohura të Toskanës. Në ishull praktikohen gjerësisht ecja malore, çiklizmi, vela, zhytja dhe sportet e tjera ujore, falë peizazhit të larmishëm dhe vijës së tij bregdetare.<ref name="visittuscany" /> == Demografia == Ishulli ka rreth 30.000 banorë të shpërndarë në shtatë komuna.<ref name="comuni" /> == Shiko edhe == * [[Arkipelagu Toskan]] * [[Toskana]] * [[Provinca e Livornos]] * [[Napoleon Bonaparti]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Ishuj]] [[Kategoria:Toskana]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] gn3o9nv1je6gmrgryeb34ke1au43ef0 2940424 2940423 2026-04-12T19:35:07Z Shqiperia2000 65435 2940424 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Ishulli i Elbës | official_name = Isola d'Elba | native_name = Isola d'Elba | settlement_type = [[Ishulli|Ishull]] | subdivision_type = [[Lista e shteteve|Vendi]] | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Livornos]] | area_total_km2 = 223.5 | elevation_m = 1019 | coordinates = {{Coord|42|47|N|10|18|E|display=inline,title}} | image_map = Elba in Italy.svg | image_map_caption = Vendndodhja e ishullit të Elbës në Itali |image_skyline=Aerial view of Elba 1.jpg|image_caption=Pamje ajrore e ishullit të Elbës}} '''Ishulli i Elbës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Isola d'Elba'') është një ishull italian në [[Deti Tirren|Detin Tirren]], pjesë e [[Arkipelagu Toskan|Arkipelagut Toskan]] dhe e rajonit të [[Toskana|Toskanës]]. Ai është ishulli më i madh i arkipelagut dhe i treti më i madh në Itali pas [[Siçilia|Siçilisë]] dhe [[Sardenja|Sardenjës]].<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/elba/ |title=Elba |website=Treccani |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Elba-island-Italy |title=Elba |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> Ishulli ndodhet rreth 10 km larg bregdetit toskan dhe ndahet nga kontinenti prej [[Kanali i Piombinos|Kanalit të Piombinos]]. Qendra më e madhe urbane e tij është [[Portoferraio]].<ref name="treccani" /><ref name="visittuscany">{{cite web |url=https://www.visittuscany.com/en/towns-and-villages/elba-island/ |title=Elba Island |website=Visit Tuscany |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Ishulli ka një sipërfaqe prej 223,5 km² dhe një reliev kryesisht malor. Pika më e lartë është [[Monte Capanne]], me 1.019 metra mbi nivelin e detit. Bregdeti është shumë i thyer dhe karakterizohet nga gjire, kepa dhe plazhe të shumta.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Historia == Në lashtësi Elba njihej me emrin ''Aethalia'' dhe ishte e njohur për burimet e saj të hekurit. [[Etruskët]] dhe më pas [[Romakët]] shfrytëzuan minierat e ishullit, të cilat patën rëndësi të madhe ekonomike. Në vitet 1814–1815 ishulli u bë i njohur në mbarë Evropën si vendi i internimit të [[Napoleon Bonaparti|Napoleon Bonapartit]].<ref name="britannica" /> == Ndarja administrative == Administrativisht Ishulli i Elbës bën pjesë në [[Provinca e Livornos|Provincën e Livornos]] dhe ndahet në shtatë komuna.<ref name="comuni">{{cite web |url=https://visitelba.info/en/the-municipalities-of-elba/ |title=The municipalities of Elba |website=Visit Elba |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> === Komunat === * Campo nell'Elba * Capoliveri * Marciana * Marciana Marina * Porto Azzurro * Portoferraio * Rio == Mjedisi natyror == Një pjesë e madhe e territorit të ishullit përfshihet në [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan|Parkun Kombëtar të Arkipelagut Toskan]]. Rreth gjysma e sipërfaqes së Elbës ndodhet brenda perimetrit të zonës së mbrojtur.<ref name="parco">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ente-parco/ |title=Ente Parco |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Ekonomia == Në të kaluarën ekonomia e Elbës ishte e lidhur ngushtë me nxjerrjen e hekurit. Sot veprimtaria kryesore është turizmi, ndërsa ruajnë rëndësi edhe kultivimi i ullirit dhe prodhimi i verës.<ref name="treccani" /> == Turizmi dhe sporti == Elba është një nga destinacionet turistike më të njohura të Toskanës. Në ishull praktikohen gjerësisht ecja malore, çiklizmi, vela, zhytja dhe sportet e tjera ujore, falë peizazhit të larmishëm dhe vijës së tij bregdetare.<ref name="visittuscany" /> == Demografia == Ishulli ka rreth 30.000 banorë të shpërndarë në shtatë komuna.<ref name="comuni" /> == Shiko edhe == * [[Arkipelagu Toskan]] * [[Toskana]] * [[Provinca e Livornos]] * [[Napoleon Bonaparti]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Ishuj]] [[Kategoria:Toskana]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] 51nplughu33lzchy96piq4062gozpci 2940426 2940424 2026-04-12T19:37:27Z Shqiperia2000 65435 2940426 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Ishulli i Elbës | official_name = Isola d'Elba | native_name = Isola d'Elba | settlement_type = [[Ishulli|Ishull]] | subdivision_type = [[Lista e shteteve|Vendi]] | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Livornos]] | area_total_km2 = 223.5 | elevation_m = 1019 | coordinates = {{Coord|42|47|N|10|18|E|display=inline,title}} | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes |image_skyline=Aerial view of Elba 1.jpg|image_caption=Pamje ajrore e ishullit të Elbës}} '''Ishulli i Elbës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Isola d'Elba'') është një ishull italian në [[Deti Tirren|Detin Tirren]], pjesë e [[Arkipelagu Toskan|Arkipelagut Toskan]] dhe e rajonit të [[Toskana|Toskanës]]. Ai është ishulli më i madh i arkipelagut dhe i treti më i madh në Itali pas [[Siçilia|Siçilisë]] dhe [[Sardenja|Sardenjës]].<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/elba/ |title=Elba |website=Treccani |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Elba-island-Italy |title=Elba |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> Ishulli ndodhet rreth 10 km larg bregdetit toskan dhe ndahet nga kontinenti prej [[Kanali i Piombinos|Kanalit të Piombinos]]. Qendra më e madhe urbane e tij është [[Portoferraio]].<ref name="treccani" /><ref name="visittuscany">{{cite web |url=https://www.visittuscany.com/en/towns-and-villages/elba-island/ |title=Elba Island |website=Visit Tuscany |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Ishulli ka një sipërfaqe prej 223,5 km² dhe një reliev kryesisht malor. Pika më e lartë është [[Monte Capanne]], me 1.019 metra mbi nivelin e detit. Bregdeti është shumë i thyer dhe karakterizohet nga gjire, kepa dhe plazhe të shumta.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Historia == Në lashtësi Elba njihej me emrin ''Aethalia'' dhe ishte e njohur për burimet e saj të hekurit. [[Etruskët]] dhe më pas [[Romakët]] shfrytëzuan minierat e ishullit, të cilat patën rëndësi të madhe ekonomike. Në vitet 1814–1815 ishulli u bë i njohur në mbarë Evropën si vendi i internimit të [[Napoleon Bonaparti|Napoleon Bonapartit]].<ref name="britannica" /> == Ndarja administrative == Administrativisht Ishulli i Elbës bën pjesë në [[Provinca e Livornos|Provincën e Livornos]] dhe ndahet në shtatë komuna.<ref name="comuni">{{cite web |url=https://visitelba.info/en/the-municipalities-of-elba/ |title=The municipalities of Elba |website=Visit Elba |language=en |access-date=12 prill 2026}}</ref> === Komunat === * Campo nell'Elba * Capoliveri * Marciana * Marciana Marina * Porto Azzurro * Portoferraio * Rio == Mjedisi natyror == Një pjesë e madhe e territorit të ishullit përfshihet në [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan|Parkun Kombëtar të Arkipelagut Toskan]]. Rreth gjysma e sipërfaqes së Elbës ndodhet brenda perimetrit të zonës së mbrojtur.<ref name="parco">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ente-parco/ |title=Ente Parco |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Ekonomia == Në të kaluarën ekonomia e Elbës ishte e lidhur ngushtë me nxjerrjen e hekurit. Sot veprimtaria kryesore është turizmi, ndërsa ruajnë rëndësi edhe kultivimi i ullirit dhe prodhimi i verës.<ref name="treccani" /> == Turizmi dhe sporti == Elba është një nga destinacionet turistike më të njohura të Toskanës. Në ishull praktikohen gjerësisht ecja malore, çiklizmi, vela, zhytja dhe sportet e tjera ujore, falë peizazhit të larmishëm dhe vijës së tij bregdetare.<ref name="visittuscany" /> == Demografia == Ishulli ka rreth 30.000 banorë të shpërndarë në shtatë komuna.<ref name="comuni" /> == Shiko edhe == * [[Arkipelagu Toskan]] * [[Toskana]] * [[Provinca e Livornos]] * [[Napoleon Bonaparti]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Ishuj]] [[Kategoria:Toskana]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] swvyneyegvh62dnkuxcwmzf1a6m1pmt 0 398896 2940425 2026-04-12T19:36:24Z Violett 2024 159632 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:es:Special:Redirect/revision/172234229|Denis Vega]]" 2940425 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | website = }} '''Denis Vega''' ([[Algeciras]], lindur më 20 nëntor 1978) është një [[Aktori|aktor]], [[Modelja|model]] dhe [[Këngëtari|këngëtar]] spanjoll. == Biografia == Ai ka lindur në [[Algeciras]] në [[Provinca Cadiz|provincën Cadiz]], në një familje [[Kisha Katolike Romake|katolike]] cigane nga [[Andaluzia]]. Vega ka punuar pranë studiove filmi të ndryshme, në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]]. <ref>{{Cite web |last= |date= |title=Denis Vega Menatplay Gay Pornstar |url=https://menatplay.com/models/denis-vega.html |access-date=6 de mayo de 2019 |website=Menatplay.com |language=inglés}}</ref> Ai këngëtar i muzikëz pop dhe kënga e tij e parë është "Un Superhéroe". <ref>{{Cite news |last= |first= |date=28 de abril de 2019 |title=Denis Vega nos descubre su nueva faceta como cantante |page= |agency=Madrid 4 Gays |issue= |location= |url=http://www.madrid4gays.com/denis-vega-nos-presenta-superheroe-primer-tema-cantante |access-date=6 de mayo de 2019}}/</ref> Para se të bëhej aktor, ai punonte në një kompani tekstili dhe në klube nate në [[Tarifa]] si balerin go-go dhe ishte jetonte hapur si gej. <ref>{{Cite news |last=Carrasco de Juanas |first=Pablo |date=18 de marzo de 2016 |title=Denis Vega, gitano y estrella del porno gay |publisher= |agency=[[Shangay Express]] |url=https://shangay.com/2016/03/28/denis-vega-gitano-y-estrella-del-porno-gay/ |access-date=6 de mayo de 2019}}</ref> Pas audicioneve të ndryshme në vitin 2014, ai filloi të debutonte në filma për të rritur dhe filloi të binte të spikatej për pamjen, fizikun muskulor dhe pushin e trupit. Ai ka luajtur në [[Filmi i shkurtër|filma të shkurtër]] dhe seriale televizive si ''El Príncipe'' dhe ''La que se avecina''. * Dokumentar (2025) == Filmografia == === Filma === {{lista de columnas|2|* ''101 Things to Do with a Straight Guy'' (2014; menatplay.com) * ''Casting Couch 314'' (2014; kristenbjorn.com) * ''Line Up'' (2014; menatplay.com) * ''Madrid Stories - An Unexpected Visitor I'' (2014; kristenbjorn.com) * ''Madrid Stories - An Unexpected Visitor II'' (2014; kristenbjorn.com) * ''Str8 Mate'' (2014; menatplay.com) * ''Bottom Buffet'' (2015; MEN.com) * ''Business of Sex'' (2015; MEN.com) * ''Find the Mole 1'' (2015; MEN.com) * ''Good Head'' (2015; menatplay.com) * ''Good Morning Love'' (2015; menatplay.com) * ''Good Morning Love'' (II) (2015; MEN.com) * ''Him 2'' (2015; MEN.com) * ''Men in the City 2'' (2015; Kristen Bjorn) * ''Rock Candy'' (2015; menatplay.com) * ''Sex, Lies and Surveillance 4'' (2015; MEN.com) * ''That's the Way'' (2015; menatplay.com) * ''Unexpected Passion'' (2015; MEN.com) * ''Affairs of State'' (2016; menatplay.com) * ''Cut'' (2016; menatplay.com) * ''Rough Trade'' (2016; menatplay.com) * ''Straigtht Swap'' (2016; menatplay.com) * ''Strangers and Lovers'' (2016; Lucas Kazan Productions) * ''Torero'' (2016; Independiente) * ''Al Fresco'' (2017; menatplay.com) * ''Guaranteed Deposit'' (2017; Reality Studio Network) * ''Paris Perfect'' (2017; Naked Sword) * ''Star Fuck'' (2017; menatplay.com) * ''Bad Pup'' (2018; menatplay.com) * ''Maitre X'' (2018; menatplay.com) * ''Mansion'' (2019; menatplay.com) ETC....}} === Filma të shkurtër === * ''Unaza'' (2016; Quoncor Productions) * I vdekur në vaskë; regjisori Juan Dresán. 2020. === Seriale televizive === * ''Princi'' (2014; Telecinco ) * ''Ai që po vjen'' (2016; Telecinco) * ''Dokumentar (2025; mencrush.com)'' == Çmime dhe nominime == Vega është nominuar për disa çmime ndërkombëtare për filma pornografikë: * ÇMIMI MË I MIRË I FITUAR NGA ÇMIMET PËR VITIN 2025 * PENI MË I MIRË FITUES I ÇMIMEVE PËR VITIN 2025 * ÇMIMI I LOJTARIT MË TË MIRË 2025 * SHFAQJA MË E MIRË E DUSHIT 2024 E ÇMUAR {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- align="center" bgcolor="#F0E68C" !Viti ! Kategoria ! Çmimi ! Rezultati |- | 2014 | ''Interpretuesi i Vitit në Ueb'' | ''Çmimet Grabby''||{{Celda|Nominado}} |- | 2017 | Aktor i shquar | ''Çmimet Cybersocket Web''||{{Celda|Nominado}} |- | 2017 | Aktori më i mirë i pornografisë gej në filmat më të mirë të pornografisë gej | ''Çmimet e Nimfës''||{{Celda|Nominado}} |- | 2019 | Skena më e mirë e seksit në grup : Paris Perfect (2017) | ''[[Premios GayVN|Çmimet GayVN]]''||{{Celda|Nominado}} |- |} == Referime == [[Kategoria:Këngëtarë spanjollë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1978]] [[Kategoria:Burra]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] jcw88ki9kl03s2i1ijl6fje3kuuglwq 2940427 2940425 2026-04-12T19:39:43Z Violett 2024 159632 referime 2940427 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | website = }} '''Denis Vega''' ([[Algeciras]], lindur më 20 nëntor 1978) është një [[Aktori|aktor]], [[Modelja|model]] dhe [[Këngëtari|këngëtar]] spanjoll. == Biografia == Ai ka lindur në [[Algeciras]] në [[Provinca Cadiz|provincën Cadiz]], në një familje [[Kisha Katolike Romake|katolike]] cigane nga [[Andaluzia]]. Vega ka punuar pranë studiove filmi të ndryshme, në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]]. <ref>{{Cite web |last= |date= |title=Denis Vega Menatplay Gay Pornstar |url=https://menatplay.com/models/denis-vega.html |access-date=6 maj 2019 |website=Menatplay.com |language=en}}</ref> Ai këngëtar i muzikës pop dhe kënga e tij e parë është "Un Superhéroe". <ref>{{Cite news |last= |first= |date=28 prill 2019 |title=Denis Vega nos descubre su nueva faceta como cantante |page= |agency=Madrid 4 Gays |issue= |location= |url=http://www.madrid4gays.com/denis-vega-nos-presenta-superheroe-primer-tema-cantante |access-date=6 maj 2019|language=spanjisht}}/</ref> Para se të bëhej aktor, ai punonte në një kompani tekstili dhe në klube nate në [[Tarifa]] si balerin go-go dhe ishte jetonte hapur si gej. <ref>{{Cite news |last=Carrasco de Juanas |first=Pablo |date=18 mars 2016 |title=Denis Vega, gitano y estrella del porno gay |publisher= |agency=[[Shangay Express]] |url=https://shangay.com/2016/03/28/denis-vega-gitano-y-estrella-del-porno-gay/ |access-date=6 maj 2019|language=spanjisht}}</ref> Pas audicioneve të ndryshme në vitin 2014, ai filloi të debutonte në filma për të rritur dhe filloi të binte të spikatej për pamjen, fizikun muskulor dhe pushin e trupit. Ai ka luajtur në [[Filmi i shkurtër|filma të shkurtër]] dhe seriale televizive si ''El Príncipe'' dhe ''La que se avecina''. * Dokumentar (2025) == Filmografia == === Filma === {{lista de columnas|2|* ''101 Things to Do with a Straight Guy'' (2014; menatplay.com) * ''Casting Couch 314'' (2014; kristenbjorn.com) * ''Line Up'' (2014; menatplay.com) * ''Madrid Stories - An Unexpected Visitor I'' (2014; kristenbjorn.com) * ''Madrid Stories - An Unexpected Visitor II'' (2014; kristenbjorn.com) * ''Str8 Mate'' (2014; menatplay.com) * ''Bottom Buffet'' (2015; MEN.com) * ''Business of Sex'' (2015; MEN.com) * ''Find the Mole 1'' (2015; MEN.com) * ''Good Head'' (2015; menatplay.com) * ''Good Morning Love'' (2015; menatplay.com) * ''Good Morning Love'' (II) (2015; MEN.com) * ''Him 2'' (2015; MEN.com) * ''Men in the City 2'' (2015; Kristen Bjorn) * ''Rock Candy'' (2015; menatplay.com) * ''Sex, Lies and Surveillance 4'' (2015; MEN.com) * ''That's the Way'' (2015; menatplay.com) * ''Unexpected Passion'' (2015; MEN.com) * ''Affairs of State'' (2016; menatplay.com) * ''Cut'' (2016; menatplay.com) * ''Rough Trade'' (2016; menatplay.com) * ''Straigtht Swap'' (2016; menatplay.com) * ''Strangers and Lovers'' (2016; Lucas Kazan Productions) * ''Torero'' (2016; Independiente) * ''Al Fresco'' (2017; menatplay.com) * ''Guaranteed Deposit'' (2017; Reality Studio Network) * ''Paris Perfect'' (2017; Naked Sword) * ''Star Fuck'' (2017; menatplay.com) * ''Bad Pup'' (2018; menatplay.com) * ''Maitre X'' (2018; menatplay.com) * ''Mansion'' (2019; menatplay.com) ETC....}} === Filma të shkurtër === * ''Unaza'' (2016; Quoncor Productions) * I vdekur në vaskë; regjisori Juan Dresán. 2020. === Seriale televizive === * ''Princi'' (2014; Telecinco ) * ''Ai që po vjen'' (2016; Telecinco) * ''Dokumentar (2025; mencrush.com)'' == Çmime dhe nominime == Vega është nominuar për disa çmime ndërkombëtare për filma pornografikë: * ÇMIMI MË I MIRË I FITUAR NGA ÇMIMET PËR VITIN 2025 * PENI MË I MIRË FITUES I ÇMIMEVE PËR VITIN 2025 * ÇMIMI I LOJTARIT MË TË MIRË 2025 * SHFAQJA MË E MIRË E DUSHIT 2024 E ÇMUAR {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- align="center" bgcolor="#F0E68C" !Viti ! Kategoria ! Çmimi ! Rezultati |- | 2014 | ''Interpretuesi i Vitit në Ueb'' | ''Çmimet Grabby''||{{Celda|Nominado}} |- | 2017 | Aktor i shquar | ''Çmimet Cybersocket Web''||{{Celda|Nominado}} |- | 2017 | Aktori më i mirë i pornografisë gej në filmat më të mirë të pornografisë gej | ''Çmimet e Nimfës''||{{Celda|Nominado}} |- | 2019 | Skena më e mirë e seksit në grup : Paris Perfect (2017) | ''[[Premios GayVN|Çmimet GayVN]]''||{{Celda|Nominado}} |- |} == Referime == [[Kategoria:Këngëtarë spanjollë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1978]] [[Kategoria:Burra]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] 6ie65ud3jofx2zpv9yltyhyqjf08rek 2940428 2940427 2026-04-12T19:40:47Z Violett 2024 159632 /* Filmografia */ referenca 2940428 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | website = }} '''Denis Vega''' ([[Algeciras]], lindur më 20 nëntor 1978) është një [[Aktori|aktor]], [[Modelja|model]] dhe [[Këngëtari|këngëtar]] spanjoll. == Biografia == Ai ka lindur në [[Algeciras]] në [[Provinca Cadiz|provincën Cadiz]], në një familje [[Kisha Katolike Romake|katolike]] cigane nga [[Andaluzia]]. Vega ka punuar pranë studiove filmi të ndryshme, në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]]. <ref>{{Cite web |last= |date= |title=Denis Vega Menatplay Gay Pornstar |url=https://menatplay.com/models/denis-vega.html |access-date=6 maj 2019 |website=Menatplay.com |language=en}}</ref> Ai këngëtar i muzikës pop dhe kënga e tij e parë është "Un Superhéroe". <ref>{{Cite news |last= |first= |date=28 prill 2019 |title=Denis Vega nos descubre su nueva faceta como cantante |page= |agency=Madrid 4 Gays |issue= |location= |url=http://www.madrid4gays.com/denis-vega-nos-presenta-superheroe-primer-tema-cantante |access-date=6 maj 2019|language=spanjisht}}/</ref> Para se të bëhej aktor, ai punonte në një kompani tekstili dhe në klube nate në [[Tarifa]] si balerin go-go dhe ishte jetonte hapur si gej. <ref>{{Cite news |last=Carrasco de Juanas |first=Pablo |date=18 mars 2016 |title=Denis Vega, gitano y estrella del porno gay |publisher= |agency=[[Shangay Express]] |url=https://shangay.com/2016/03/28/denis-vega-gitano-y-estrella-del-porno-gay/ |access-date=6 maj 2019|language=spanjisht}}</ref> Pas audicioneve të ndryshme në vitin 2014, ai filloi të debutonte në filma për të rritur dhe filloi të binte të spikatej për pamjen, fizikun muskulor dhe pushin e trupit. Ai ka luajtur në [[Filmi i shkurtër|filma të shkurtër]] dhe seriale televizive si ''El Príncipe'' dhe ''La que se avecina''. * Dokumentar (2025) == Filmografia == === Filma të shkurtër === * ''Unaza'' (2016; Quoncor Productions) * I vdekur në vaskë; regjisori Juan Dresán. 2020. === Seriale televizive === * ''Princi'' (2014; Telecinco ) * ''Ai që po vjen'' (2016; Telecinco) * ''Dokumentar (2025; mencrush.com)'' == Çmime dhe nominime == Vega është nominuar për disa çmime ndërkombëtare për filma pornografikë: * ÇMIMI MË I MIRË I FITUAR NGA ÇMIMET PËR VITIN 2025 * PENI MË I MIRË FITUES I ÇMIMEVE PËR VITIN 2025 * ÇMIMI I LOJTARIT MË TË MIRË 2025 * SHFAQJA MË E MIRË E DUSHIT 2024 E ÇMUAR {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- align="center" bgcolor="#F0E68C" !Viti ! Kategoria ! Çmimi ! Rezultati |- | 2014 | ''Interpretuesi i Vitit në Ueb'' | ''Çmimet Grabby''||{{Celda|Nominado}} |- | 2017 | Aktor i shquar | ''Çmimet Cybersocket Web''||{{Celda|Nominado}} |- | 2017 | Aktori më i mirë i pornografisë gej në filmat më të mirë të pornografisë gej | ''Çmimet e Nimfës''||{{Celda|Nominado}} |- | 2019 | Skena më e mirë e seksit në grup : Paris Perfect (2017) | ''[[Premios GayVN|Çmimet GayVN]]''||{{Celda|Nominado}} |- |} == Referime == [[Kategoria:Këngëtarë spanjollë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1978]] [[Kategoria:Burra]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] j5z8ox8jsvrhs5w3w4f6vdyej0mxdpd 0 398897 2940430 2026-04-12T19:51:14Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox sipërfaqe ujore | emri = Arkipelagu Toskan | emri_vendas = Arcipelago toscano | image = Arcipelago Toscano.png | caption = Harta e Arkipelagut Toskan | vendi = [[Italia]] | kordinatat = {{Coord|42|46|N|10|10|E|display=inline,title}} | lloji = [[Arkipelagu]] | pjesë_e = ndërmjet [[Deti Ligur]] dhe [[Deti Tirren]] | ishuj = [[Ishulli i Elbës|Elba]], Capraia, Giglio, Montecristo, Pianosa, Gorgona, Giannutri | pushpin_map = Italy | pushpin_map_caption = Vendndodhja e Ar... 2940430 wikitext text/x-wiki {{Infobox sipërfaqe ujore | emri = Arkipelagu Toskan | emri_vendas = Arcipelago toscano | image = Arcipelago Toscano.png | caption = Harta e Arkipelagut Toskan | vendi = [[Italia]] | kordinatat = {{Coord|42|46|N|10|10|E|display=inline,title}} | lloji = [[Arkipelagu]] | pjesë_e = ndërmjet [[Deti Ligur]] dhe [[Deti Tirren]] | ishuj = [[Ishulli i Elbës|Elba]], Capraia, Giglio, Montecristo, Pianosa, Gorgona, Giannutri | pushpin_map = Italy | pushpin_map_caption = Vendndodhja e Arkipelagut Toskan në Itali }} '''Arkipelagu Toskan''' (italisht: ''Arcipelago toscano'') është një grup ishujsh italianë në pjesën veriperëndimore të [[Deti Tirren|Detit Tirren]], ndërmjet bregdetit të [[Toskana|Toskanës]] dhe [[Korsika|Korsikës]]. Ai përbëhet nga shtatë ishuj kryesorë: Elba, Capraia, Giglio, Montecristo, Pianosa, Gorgona dhe Giannutri. Ishulli më i madh është [[Ishulli i Elbës|Elba]].<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arcipelago-toscano/ |title=Toscano, Arcipelago |website=Treccani |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="parco-ente">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ente-parco/ |title=Ente Parco |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Arkipelagu shtrihet midis brigjeve toskane dhe Korsikës, në hapësirën detare që lidh [[Deti Ligur|Detin Ligur]] me [[Deti Tirren|Detin Tirren]]. Sipërfaqja e përgjithshme e ishujve është rreth 300 km², ndërsa zhvillimi bregdetar arrin rreth 250 km.<ref name="treccani" /><ref name="parco-ente" /> Pika më e lartë e arkipelagut është [[Monte Capanne]], në ishullin e Elbës, me 1.019 metra mbi nivelin e detit.<ref name="elba">{{cite web |url=https://www.islepark.it/isola-d-elba/ |title=Isola d'Elba |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Ishujt == Shtatë ishujt kryesorë të arkipelagut janë:<ref name="treccani" /><ref name="parco-home">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ |title=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> * [[Ishulli i Elbës|Elba]] * Capraia * Giglio * Montecristo * Pianosa * Gorgona * Giannutri Përveç tyre, arkipelagu përfshin edhe disa ishuj të vegjël, shkëmbinj dhe izolota të tjerë.<ref name="treccani" /> == Administrata == Shumica e ishujve të arkipelagut bëjnë pjesë në [[Provinca e Livornos|Provincën e Livornos]], ndërsa Giglio dhe Giannutri i përkasin [[Provinca e Grossetos|Provincës së Grossetos]].<ref name="treccani" /> == Mjedisi natyror == Pjesa më e madhe e arkipelagut përfshihet në [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan|Parkun Kombëtar të Arkipelagut Toskan]], i krijuar në vitin 1996. Zona e mbrojtur shtrihet në tokë dhe në det dhe përfshin një sipërfaqe të përgjithshme prej 79.160 hektarësh, nga të cilat rreth 22% janë sipërfaqe tokësore dhe 78% sipërfaqe detare.<ref name="sustainability">{{cite web |url=https://sostenibilita.islepark.it/ |title=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |website=Bilancio di sostenibilità del Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Arkipelagu ka rëndësi të madhe natyrore dhe biogjeografike, për shkak të pranisë së shumë habitateve mesdhetare, specieve endemike dhe rolit të tij si zonë kalimi për shpendët shtegtarë.<ref name="parco-ente" /> == Demografia == Në ishujt e Arkipelagut Toskan jetojnë në mënyrë të qëndrueshme rreth 30.000 banorë; gjatë stinës verore prania njerëzore rritet ndjeshëm për shkak të turizmit.<ref name="strategia">{{cite web |url=https://www.islepark.it/wp-content/uploads/2026/02/Allegato-3_Strategia-e-Piano-delle-Azioni_PNAT-2026-2030.pdf |title=Strategia e Piano delle Azioni 2026-2030 |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Shiko edhe == * [[Ishulli i Elbës]] * [[Toskana]] * [[Deti Tirren]] * [[Deti Ligur]] * [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Arkipelagë]] [[Kategoria:Toskana]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] [[Kategoria:Deti Tirren]] ms0cj2if7la35d8lrxfhqvmeryurn34 2940431 2940430 2026-04-12T19:51:39Z Shqiperia2000 65435 2940431 wikitext text/x-wiki {{Infobox sipërfaqe ujore | emri = Arkipelagu Toskan | emri_vendas = Arcipelago toscano | image = Arcipelago Toscano.png | caption = Harta e Arkipelagut Toskan | vendi = [[Italia]] | kordinatat = {{Coord|42|46|N|10|10|E|display=inline,title}} | lloji = [[Arkipelagu]] | pjesë_e = ndërmjet [[Deti Ligur]] dhe [[Deti Tirren]] | ishuj = [[Ishulli i Elbës|Elba]], Capraia, Giglio, Montecristo, Pianosa, Gorgona, Giannutri | pushpin_map = Italy | pushpin_map_caption = Vendndodhja e Arkipelagut Toskan në Itali }} '''Arkipelagu Toskan''' (italisht: ''Arcipelago toscano'') është një grup ishujsh italianë në pjesën veriperëndimore të [[Deti Tirren|Detit Tirren]], ndërmjet bregdetit të [[Toskana|Toskanës]] dhe [[Korsika|Korsikës]]. Ai përbëhet nga shtatë ishuj kryesorë: Elba, Capraia, Giglio, Montecristo, Pianosa, Gorgona dhe Giannutri. Ishulli më i madh është [[Ishulli i Elbës|Elba]].<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arcipelago-toscano/ |title=Toscano, Arcipelago |website=Treccani |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="parco-ente">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ente-parco/ |title=Ente Parco |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Arkipelagu shtrihet midis brigjeve toskane dhe Korsikës, në hapësirën detare që lidh [[Deti Ligur|Detin Ligur]] me [[Deti Tirren|Detin Tirren]]. Sipërfaqja e përgjithshme e ishujve është rreth 300 km², ndërsa zhvillimi bregdetar arrin rreth 250 km.<ref name="treccani" /><ref name="parco-ente" /> Pika më e lartë e arkipelagut është [[Monte Capanne]], në ishullin e Elbës, me 1.019 metra mbi nivelin e detit.<ref name="elba">{{cite web |url=https://www.islepark.it/isola-d-elba/ |title=Isola d'Elba |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Ishujt == Shtatë ishujt kryesorë të arkipelagut janë:<ref name="treccani" /><ref name="parco-home">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ |title=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> * [[Ishulli i Elbës|Elba]] * Capraia * Giglio * Montecristo * Pianosa * Gorgona * Giannutri Përveç tyre, arkipelagu përfshin edhe disa ishuj të vegjël, shkëmbinj dhe izolota të tjerë.<ref name="treccani" /> == Administrata == Shumica e ishujve të arkipelagut bëjnë pjesë në [[Provinca e Livornos|Provincën e Livornos]], ndërsa Giglio dhe Giannutri i përkasin [[Provinca e Grossetos|Provincës së Grossetos]].<ref name="treccani" /> == Mjedisi natyror == Pjesa më e madhe e arkipelagut përfshihet në [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan|Parkun Kombëtar të Arkipelagut Toskan]], i krijuar në vitin 1996. Zona e mbrojtur shtrihet në tokë dhe në det dhe përfshin një sipërfaqe të përgjithshme prej 79.160 hektarësh, nga të cilat rreth 22% janë sipërfaqe tokësore dhe 78% sipërfaqe detare.<ref name="sustainability">{{cite web |url=https://sostenibilita.islepark.it/ |title=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |website=Bilancio di sostenibilità del Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Arkipelagu ka rëndësi të madhe natyrore dhe biogjeografike, për shkak të pranisë së shumë habitateve mesdhetare, specieve endemike dhe rolit të tij si zonë kalimi për shpendët shtegtarë.<ref name="parco-ente" /> == Demografia == Në ishujt e Arkipelagut Toskan jetojnë në mënyrë të qëndrueshme rreth 30.000 banorë; gjatë stinës verore prania njerëzore rritet ndjeshëm për shkak të turizmit.<ref name="strategia">{{cite web |url=https://www.islepark.it/wp-content/uploads/2026/02/Allegato-3_Strategia-e-Piano-delle-Azioni_PNAT-2026-2030.pdf |title=Strategia e Piano delle Azioni 2026-2030 |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Shiko edhe == * [[Ishulli i Elbës]] * [[Toskana]] * [[Deti Tirren]] * [[Deti Ligur]] * [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Arkipelagë]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] 7s4p9d2a80zpc1qqv4rcr6myedbk01k 2940432 2940431 2026-04-12T19:58:20Z Shqiperia2000 65435 2940432 wikitext text/x-wiki {{Infobox sipërfaqe ujore | emri = Arkipelagu Toskan | emri_vendas = Arcipelago toscano | image = ISS028-E-10265 - View of Italy.jpg | caption = | vendi = [[Italia]] | kordinatat = {{Coord|42|46|N|10|10|E|display=inline,title}} | lloji = [[Arkipelagu]] | pjesë_e = ndërmjet [[Deti Ligur]] dhe [[Deti Tirren]] | ishuj = [[Ishulli i Elbës|Elba]], Capraia, Giglio, Montecristo, Pianosa, Gorgona, Giannutri | pushpin_map = Italy | pushpin_map_caption = Vendndodhja e Arkipelagut Toskan në Itali |image_map=Arcipelago Toscano.png|caption_map=Harta e Arkipelagut Toskan}} '''Arkipelagu Toskan''' (italisht: ''Arcipelago toscano'') është një grup ishujsh italianë në pjesën veriperëndimore të [[Deti Tirren|Detit Tirren]], ndërmjet bregdetit të [[Toskana|Toskanës]] dhe [[Korsika|Korsikës]]. Ai përbëhet nga shtatë ishuj kryesorë: Elba, Capraia, Giglio, Montecristo, Pianosa, Gorgona dhe Giannutri. Ishulli më i madh është [[Ishulli i Elbës|Elba]].<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arcipelago-toscano/ |title=Toscano, Arcipelago |website=Treccani |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="parco-ente">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ente-parco/ |title=Ente Parco |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Arkipelagu shtrihet midis brigjeve toskane dhe Korsikës, në hapësirën detare që lidh [[Deti Ligur|Detin Ligur]] me [[Deti Tirren|Detin Tirren]]. Sipërfaqja e përgjithshme e ishujve është rreth 300 km², ndërsa zhvillimi bregdetar arrin rreth 250 km.<ref name="treccani" /><ref name="parco-ente" /> Pika më e lartë e arkipelagut është [[Monte Capanne]], në ishullin e Elbës, me 1.019 metra mbi nivelin e detit.<ref name="elba">{{cite web |url=https://www.islepark.it/isola-d-elba/ |title=Isola d'Elba |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Ishujt == Shtatë ishujt kryesorë të arkipelagut janë:<ref name="treccani" /><ref name="parco-home">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ |title=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> * [[Ishulli i Elbës|Elba]] * Capraia * Giglio * Montecristo * Pianosa * Gorgona * Giannutri Përveç tyre, arkipelagu përfshin edhe disa ishuj të vegjël, shkëmbinj dhe izolota të tjerë.<ref name="treccani" /> == Administrata == Shumica e ishujve të arkipelagut bëjnë pjesë në [[Provinca e Livornos|Provincën e Livornos]], ndërsa Giglio dhe Giannutri i përkasin [[Provinca e Grossetos|Provincës së Grossetos]].<ref name="treccani" /> == Mjedisi natyror == Pjesa më e madhe e arkipelagut përfshihet në [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan|Parkun Kombëtar të Arkipelagut Toskan]], i krijuar në vitin 1996. Zona e mbrojtur shtrihet në tokë dhe në det dhe përfshin një sipërfaqe të përgjithshme prej 79.160 hektarësh, nga të cilat rreth 22% janë sipërfaqe tokësore dhe 78% sipërfaqe detare.<ref name="sustainability">{{cite web |url=https://sostenibilita.islepark.it/ |title=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |website=Bilancio di sostenibilità del Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Arkipelagu ka rëndësi të madhe natyrore dhe biogjeografike, për shkak të pranisë së shumë habitateve mesdhetare, specieve endemike dhe rolit të tij si zonë kalimi për shpendët shtegtarë.<ref name="parco-ente" /> == Demografia == Në ishujt e Arkipelagut Toskan jetojnë në mënyrë të qëndrueshme rreth 30.000 banorë; gjatë stinës verore prania njerëzore rritet ndjeshëm për shkak të turizmit.<ref name="strategia">{{cite web |url=https://www.islepark.it/wp-content/uploads/2026/02/Allegato-3_Strategia-e-Piano-delle-Azioni_PNAT-2026-2030.pdf |title=Strategia e Piano delle Azioni 2026-2030 |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Shiko edhe == * [[Ishulli i Elbës]] * [[Toskana]] * [[Deti Tirren]] * [[Deti Ligur]] * [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Arkipelagë]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] mq0wtzidmsgskjwrq3ltnymfko5jfo4 2940433 2940432 2026-04-12T20:01:00Z Shqiperia2000 65435 2940433 wikitext text/x-wiki {{Infobox sipërfaqe ujore | emri = Arkipelagu Toskan | emri_vendas = Arcipelago toscano | image = ISS028-E-10265 - View of Italy.jpg | caption = | vendi = [[Italia]] | kordinatat = {{Coord|42|46|N|10|10|E|display=inline,title}} | lloji = [[Arkipelagu]] | pjesë_e = ndërmjet [[Deti Ligur]] dhe [[Deti Tirren]] | ishuj = [[Ishulli i Elbës|Elba]], Capraia, Giglio, Montecristo, Pianosa, Gorgona, Giannutri | pushpin_map = Italy | pushpin_map_caption = Vendndodhja e Arkipelagut Toskan në Itali |image_map=Arcipelago Toscano.png|caption_map=Harta e Arkipelagut Toskan|countries=[[Italia]]}} '''Arkipelagu Toskan''' (italisht: ''Arcipelago toscano'') është një grup ishujsh italianë në pjesën veriperëndimore të [[Deti Tirren|Detit Tirren]], ndërmjet bregdetit të [[Toskana|Toskanës]] dhe [[Korsika|Korsikës]]. Ai përbëhet nga shtatë ishuj kryesorë: Elba, Capraia, Giglio, Montecristo, Pianosa, Gorgona dhe Giannutri. Ishulli më i madh është [[Ishulli i Elbës|Elba]].<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arcipelago-toscano/ |title=Toscano, Arcipelago |website=Treccani |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="parco-ente">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ente-parco/ |title=Ente Parco |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Arkipelagu shtrihet midis brigjeve toskane dhe Korsikës, në hapësirën detare që lidh [[Deti Ligur|Detin Ligur]] me [[Deti Tirren|Detin Tirren]]. Sipërfaqja e përgjithshme e ishujve është rreth 300 km², ndërsa zhvillimi bregdetar arrin rreth 250 km.<ref name="treccani" /><ref name="parco-ente" /> Pika më e lartë e arkipelagut është [[Monte Capanne]], në ishullin e Elbës, me 1.019 metra mbi nivelin e detit.<ref name="elba">{{cite web |url=https://www.islepark.it/isola-d-elba/ |title=Isola d'Elba |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Ishujt == Shtatë ishujt kryesorë të arkipelagut janë:<ref name="treccani" /><ref name="parco-home">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ |title=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> * [[Ishulli i Elbës|Elba]] * Capraia * Giglio * Montecristo * Pianosa * Gorgona * Giannutri Përveç tyre, arkipelagu përfshin edhe disa ishuj të vegjël, shkëmbinj dhe izolota të tjerë.<ref name="treccani" /> == Administrata == Shumica e ishujve të arkipelagut bëjnë pjesë në [[Provinca e Livornos|Provincën e Livornos]], ndërsa Giglio dhe Giannutri i përkasin [[Provinca e Grossetos|Provincës së Grossetos]].<ref name="treccani" /> == Mjedisi natyror == Pjesa më e madhe e arkipelagut përfshihet në [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan|Parkun Kombëtar të Arkipelagut Toskan]], i krijuar në vitin 1996. Zona e mbrojtur shtrihet në tokë dhe në det dhe përfshin një sipërfaqe të përgjithshme prej 79.160 hektarësh, nga të cilat rreth 22% janë sipërfaqe tokësore dhe 78% sipërfaqe detare.<ref name="sustainability">{{cite web |url=https://sostenibilita.islepark.it/ |title=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |website=Bilancio di sostenibilità del Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Arkipelagu ka rëndësi të madhe natyrore dhe biogjeografike, për shkak të pranisë së shumë habitateve mesdhetare, specieve endemike dhe rolit të tij si zonë kalimi për shpendët shtegtarë.<ref name="parco-ente" /> == Demografia == Në ishujt e Arkipelagut Toskan jetojnë në mënyrë të qëndrueshme rreth 30.000 banorë; gjatë stinës verore prania njerëzore rritet ndjeshëm për shkak të turizmit.<ref name="strategia">{{cite web |url=https://www.islepark.it/wp-content/uploads/2026/02/Allegato-3_Strategia-e-Piano-delle-Azioni_PNAT-2026-2030.pdf |title=Strategia e Piano delle Azioni 2026-2030 |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Shiko edhe == * [[Ishulli i Elbës]] * [[Toskana]] * [[Deti Tirren]] * [[Deti Ligur]] * [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Arkipelagë]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] ooe3qbaeo4md5qqfdg6kk72aytf9m7s 2940434 2940433 2026-04-12T20:01:53Z Shqiperia2000 65435 U kthye versioni 2940433 i bërë nga [[Special:Contributions/Shqiperia2000|Shqiperia2000]] ([[User talk:Shqiperia2000|diskutimet]]) 2940434 wikitext text/x-wiki {{Infobox sipërfaqe ujore | emri = Arkipelagu Toskan | emri_vendas = Arcipelago toscano | image = ISS028-E-10265 - View of Italy.jpg | caption = | vendi = [[Italia]] | kordinatat = {{Coord|42|46|N|10|10|E|display=inline,title}} | lloji = [[Arkipelagu]] | pjesë_e = ndërmjet [[Deti Ligur]] dhe [[Deti Tirren]] | ishuj = [[Ishulli i Elbës|Elba]], Capraia, Giglio, Montecristo, Pianosa, Gorgona, Giannutri | pushpin_map = Italy | pushpin_map_caption = Vendndodhja e Arkipelagut Toskan në Itali |image_map=Arcipelago Toscano.png|caption_map=Harta e Arkipelagut Toskan}} '''Arkipelagu Toskan''' (italisht: ''Arcipelago toscano'') është një grup ishujsh italianë në pjesën veriperëndimore të [[Deti Tirren|Detit Tirren]], ndërmjet bregdetit të [[Toskana|Toskanës]] dhe [[Korsika|Korsikës]]. Ai përbëhet nga shtatë ishuj kryesorë: Elba, Capraia, Giglio, Montecristo, Pianosa, Gorgona dhe Giannutri. Ishulli më i madh është [[Ishulli i Elbës|Elba]].<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arcipelago-toscano/ |title=Toscano, Arcipelago |website=Treccani |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="parco-ente">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ente-parco/ |title=Ente Parco |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Arkipelagu shtrihet midis brigjeve toskane dhe Korsikës, në hapësirën detare që lidh [[Deti Ligur|Detin Ligur]] me [[Deti Tirren|Detin Tirren]]. Sipërfaqja e përgjithshme e ishujve është rreth 300 km², ndërsa zhvillimi bregdetar arrin rreth 250 km.<ref name="treccani" /><ref name="parco-ente" /> Pika më e lartë e arkipelagut është [[Monte Capanne]], në ishullin e Elbës, me 1.019 metra mbi nivelin e detit.<ref name="elba">{{cite web |url=https://www.islepark.it/isola-d-elba/ |title=Isola d'Elba |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Ishujt == Shtatë ishujt kryesorë të arkipelagut janë:<ref name="treccani" /><ref name="parco-home">{{cite web |url=https://www.islepark.it/ |title=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> * [[Ishulli i Elbës|Elba]] * Capraia * Giglio * Montecristo * Pianosa * Gorgona * Giannutri Përveç tyre, arkipelagu përfshin edhe disa ishuj të vegjël, shkëmbinj dhe izolota të tjerë.<ref name="treccani" /> == Administrata == Shumica e ishujve të arkipelagut bëjnë pjesë në [[Provinca e Livornos|Provincën e Livornos]], ndërsa Giglio dhe Giannutri i përkasin [[Provinca e Grossetos|Provincës së Grossetos]].<ref name="treccani" /> == Mjedisi natyror == Pjesa më e madhe e arkipelagut përfshihet në [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan|Parkun Kombëtar të Arkipelagut Toskan]], i krijuar në vitin 1996. Zona e mbrojtur shtrihet në tokë dhe në det dhe përfshin një sipërfaqe të përgjithshme prej 79.160 hektarësh, nga të cilat rreth 22% janë sipërfaqe tokësore dhe 78% sipërfaqe detare.<ref name="sustainability">{{cite web |url=https://sostenibilita.islepark.it/ |title=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |website=Bilancio di sostenibilità del Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Arkipelagu ka rëndësi të madhe natyrore dhe biogjeografike, për shkak të pranisë së shumë habitateve mesdhetare, specieve endemike dhe rolit të tij si zonë kalimi për shpendët shtegtarë.<ref name="parco-ente" /> == Demografia == Në ishujt e Arkipelagut Toskan jetojnë në mënyrë të qëndrueshme rreth 30.000 banorë; gjatë stinës verore prania njerëzore rritet ndjeshëm për shkak të turizmit.<ref name="strategia">{{cite web |url=https://www.islepark.it/wp-content/uploads/2026/02/Allegato-3_Strategia-e-Piano-delle-Azioni_PNAT-2026-2030.pdf |title=Strategia e Piano delle Azioni 2026-2030 |website=Parco Nazionale Arcipelago Toscano |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Shiko edhe == * [[Ishulli i Elbës]] * [[Toskana]] * [[Deti Tirren]] * [[Deti Ligur]] * [[Parku Kombëtar i Arkipelagut Toskan]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Arkipelagë]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] mq0wtzidmsgskjwrq3ltnymfko5jfo4 0 398898 2940435 2026-04-12T20:02:38Z Violett 2024 159632 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1340506091|When the Road Bends... Tales of a Gypsy Caravan]]" 2940435 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = When the Road Bends... Tales of a Gypsy Caravan | director = [[Jasmine Dellal]] | producer = {{ubl|[[Jasmine Dellal]]|Sara P. Nolan|}} | studio = Little Dust Productions | released = {{Film date|2006}} | country = United States | language = English }} '''''Kur rruga përkulet... Rrëfimet e një karvani cigan''''' është një [[Filmi dokumentar|film dokumentar]] i vitit 2006 me regji nga Jasmine Dellal për muzikantët ciganë në Shtetet e Bashkuara. == Subjekti == Filmi përshkruan 5 grupe muzikore rome në turne koncertesh në Shtetet e Bashkuara. Filmi përmban performanca të drejtpërdrejta, prapaskenat, familjet e muzikantëve në Indi, Spanjë, Maqedoni dhe Rumani, si dhe intervista. <ref name="Guardian review">{{Cite web |date=2007-09-27 |title=Gypsy Caravan: When the Road Bends |url=http://www.theguardian.com/film/2007/sep/28/5 |access-date=2021-05-24 |website=[[The Guardian]] |language=en}}</ref> Shfaqet muzikantja [[Esma Rexhepova|Esma Redžepova]]. <ref name="Guardian review" /> Si dhe një intervistë me [[Johnny Depp]]. <ref name="Variety review">{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}</ref> Gjithashtu në film shfaqen: * Taraf de Haïdouks * [[Esma Rexhepova|Esma Redžepova]] * Fanfare Ciocărlia * Maharaxha (përfshirë Mbretëreshën Harish ) * Ansambli [[Antonio El Pipa]] Flemenco me ''kantaorën'' [[Juana la del Pipa]] "e cila është e lidhur me familjen e kitarës Parrilla dhe me klanet e këngëtarëve Zambo dhe Terremoto." <ref>{{Cite web |last=Puga |first=Kristina |date=10 February 2017 |title=Flamenco singer Juana la del Pipa on her Gypsy culture |url=http://wiserwithage.com/2017/02/10/flamenco-singer-juana-la-del-pipa-on-her-gypsy-culture/ |access-date=13 February 2022 |website=Wiser with Age}}</ref> * Johnny Depp * Xhorxh Eli <ref name="Variety review">{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFScheib2006">Scheib, Ronnie (May 16, 2006). [https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ "When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan"]. ''Variety''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 24,</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="BBC Review">{{Cite web |title=BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends |url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml |access-date=2021-05-24 |website=www.bbc.co.uk}}</ref> == Prodhimi == Jasmine Dellal e drejtori dhe u bashkëprodhua me Dellal dhe Sara P. Nolan. Producentë ekzekutivë ishin San Fu Maltha, Wouter Barendrecht dhe Michael J. Werner. <ref name="Variety review">{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFScheib2006">Scheib, Ronnie (May 16, 2006). [https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ "When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan"]. ''Variety''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 24,</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref name="BBC Review">{{Cite web |title=BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends |url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml |access-date=2021-05-24 |website=www.bbc.co.uk}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml "BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends"]. ''www.bbc.co.uk''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 24,</span> 2021</span>.</cite></ref> Kompania që e prodhoi ishte Little Dust Productions në bashkëpunim me ITVS, Fu Works Filmrights dhe Fortissimo Films. <ref name="Variety review" /> U xhirua nga Albert Maysles, Alain de Halleux dhe Dellal. == Publikimi == U publikua në Amerikën e Veriut në vitin 2006. <ref name="Variety review">{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFScheib2006">Scheib, Ronnie (May 16, 2006). [https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ "When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan"]. ''Variety''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 24,</span> 2021</span>.</cite></ref> U publikua në vitin 2007 në Mbretërinë e Bashkuar. <ref name="BBC Review">{{Cite web |title=BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends |url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml |access-date=2021-05-24 |website=www.bbc.co.uk}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml "BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends"]. ''www.bbc.co.uk''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 24,</span> 2021</span>.</cite></ref> == Recensioni == Sipas Rotten Tomatoes, kritikët u shprehën: Një dokumentar dinamik që ndjek pesë grupe muzikore rome është një kënaqësi për shqisat falë ngjyrave të gjalla dhe muzikës eklektike. <ref>{{Citation |title=Gypsy Caravan (2006) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/gypsy_caravan_when_the_road_bends |work=[[Rotten Tomatoes]] |language=en |access-date=2021-05-24}}</ref> == Referencat == [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2006]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] 382lhlndpbi92e6oswqsn1425aj7n27 2940438 2940435 2026-04-12T20:11:18Z Violett 2024 159632 referenca 2940438 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = When the Road Bends... Tales of a Gypsy Caravan | director = [[Jasmine Dellal]] | producer = {{ubl|[[Jasmine Dellal]]|Sara P. Nolan|}} | studio = Little Dust Productions | released = {{Film date|2006}} | country = United States | language = English }} '''''Kur rruga përkulet... Rrëfimet e një karvani cigan''''' është një [[Filmi dokumentar|film dokumentar]] i vitit 2006 me regji nga Jasmine Dellal për muzikantët ciganë në Shtetet e Bashkuara. == Subjekti == Filmi përshkruan 5 grupe muzikore rome në turne koncertesh në Shtetet e Bashkuara. Filmi përmban performanca të drejtpërdrejta, prapaskenat, familjet e muzikantëve në Indi, Spanjë, Maqedoni dhe Rumani, si dhe intervista. Shfaqet muzikantja [[Esma Rexhepova|Esma Redžepova]]. Si dhe një intervistë me [[Johnny Depp]]. Gjithashtu në film shfaqen: * Taraf de Haïdouks * [[Esma Rexhepova|Esma Redžepova]] * Fanfare Ciocărlia * Maharaxha (përfshirë Mbretëreshën Harish ) * Ansambli [[Antonio El Pipa]] Flemenco me ''kantaorën'' [[Juana la del Pipa]] "e cila është e lidhur me familjen e kitarës Parrilla dhe me klanet e këngëtarëve Zambo dhe Terremoto." <ref>{{Cite web |last=Puga |first=Kristina |date=10 February 2017 |title=Flamenco singer Juana la del Pipa on her Gypsy culture |url=http://wiserwithage.com/2017/02/10/flamenco-singer-juana-la-del-pipa-on-her-gypsy-culture/ |access-date=13 February 2022 |website=Wiser with Age}}</ref> * Johnny Depp * Xhorxh Eli <ref name="Variety review">{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}</ref> <ref name="BBC Review">{{Cite web |title=BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends |url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml |access-date=2021-05-24 |website=www.bbc.co.uk}}</ref> == Prodhimi == Jasmine Dellal e drejtori dhe u bashkëprodhua me Dellal dhe Sara P. Nolan. Producentë ekzekutivë ishin San Fu Maltha, Wouter Barendrecht dhe Michael J. Werner. <ref name="Variety review">{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFScheib2006">Scheib, Ronnie (May 16, 2006). [https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ "When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan"]. ''Variety''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 24,</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |title=BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends |url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml |access-date=2021-05-24 |website=www.bbc.co.uk}}</ref> Kompania që e prodhoi ishte Little Dust Productions në bashkëpunim me ITVS, Fu Works Filmrights dhe Fortissimo Films. <ref name="Variety review"/> U xhirua nga Albert Maysles, Alain de Halleux dhe Dellal. == Publikimi == U publikua në Amerikën e Veriut në vitin 2006. <ref name="Variety review">{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFScheib2006">Scheib, Ronnie (May 16, 2006). [https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ "When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan"]. ''Variety''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 24,</span> 2021</span>.</cite></ref> U publikua në vitin 2007 në Mbretërinë e Bashkuar. <ref>{{Cite web |title=BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends |url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml |access-date=2021-05-24 |website=www.bbc.co.uk}}</ref> == Recensioni == Sipas Rotten Tomatoes, kritikët u shprehën: Një dokumentar dinamik që ndjek pesë grupe muzikore rome është një kënaqësi për shqisat falë ngjyrave të gjalla dhe muzikës eklektike. <ref>{{Citation |title=Gypsy Caravan (2006) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/gypsy_caravan_when_the_road_bends |work=[[Rotten Tomatoes]] |language=en |access-date=2021-05-24}}</ref> == Referencat == [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2006]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] 9tu47o1a15yx8fpwiawt9i2gsn0rcrb 2940439 2940438 2026-04-12T20:13:07Z Violett 2024 159632 referenca 2940439 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = When the Road Bends... Tales of a Gypsy Caravan | director = [[Jasmine Dellal]] | producer = {{ubl|[[Jasmine Dellal]]|Sara P. Nolan|}} | studio = Little Dust Productions | released = {{Film date|2006}} | country = United States | language = English }} '''''Kur rruga përkulet... Rrëfimet e një karvani cigan''''' është një [[Filmi dokumentar|film dokumentar]] i vitit 2006 me regji nga Jasmine Dellal për muzikantët ciganë në Shtetet e Bashkuara. == Subjekti == Filmi përshkruan 5 grupe muzikore rome në turne koncertesh në Shtetet e Bashkuara. Filmi përmban performanca të drejtpërdrejta, prapaskenat, familjet e muzikantëve në Indi, Spanjë, Maqedoni dhe Rumani, si dhe intervista. Shfaqet muzikantja [[Esma Rexhepova|Esma Redžepova]]. Si dhe një intervistë me [[Johnny Depp]]. Gjithashtu në film shfaqen: * Taraf de Haïdouks * [[Esma Rexhepova|Esma Redžepova]] * Fanfare Ciocărlia * Maharaxha (përfshirë Mbretëreshën Harish ) * Ansambli [[Antonio El Pipa]] Flemenco me ''kantaorën'' [[Juana la del Pipa]] "e cila është e lidhur me familjen e kitarës Parrilla dhe me klanet e këngëtarëve Zambo dhe Terremoto." <ref>{{Cite web |last=Puga |first=Kristina |date=10 February 2017 |title=Flamenco singer Juana la del Pipa on her Gypsy culture |url=http://wiserwithage.com/2017/02/10/flamenco-singer-juana-la-del-pipa-on-her-gypsy-culture/ |access-date=13 February 2022 |website=Wiser with Age|language=en}}</ref> * Johnny Depp * Xhorxh Eli <ref name="Variety review">{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}</ref> <ref name="BBC Review">{{Cite web |title=BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends |url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml |access-date=2021-05-24 |website=www.bbc.co.uk|language=en}}</ref> == Prodhimi == Jasmine Dellal e drejtori dhe u bashkëprodhua me Dellal dhe Sara P. Nolan. Producentë ekzekutivë ishin San Fu Maltha, Wouter Barendrecht dhe Michael J. Werner. <ref name="Variety review">{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFScheib2006">Scheib, Ronnie (May 16, 2006). [https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ "When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan"]. ''Variety''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 24,</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |title=BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends |url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml |access-date=2021-05-24 |website=www.bbc.co.uk|language=en}}</ref> Kompania që e prodhoi ishte Little Dust Productions në bashkëpunim me ITVS, Fu Works Filmrights dhe Fortissimo Films. <ref name="Variety review"/> U xhirua nga Albert Maysles, Alain de Halleux dhe Dellal. == Publikimi == U publikua në Amerikën e Veriut në vitin 2006. <ref name="Variety review">{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFScheib2006">Scheib, Ronnie (May 16, 2006). [https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ "When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan"]. ''Variety''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 24,</span> 2021</span>.</cite></ref> U publikua në vitin 2007 në Mbretërinë e Bashkuar. <ref>{{Cite web |title=BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends |url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml |access-date=2021-05-24 |website=www.bbc.co.uk|language=en}}</ref> == Recensioni == Sipas Rotten Tomatoes, kritikët u shprehën: Një dokumentar dinamik që ndjek pesë grupe muzikore rome është një kënaqësi për shqisat falë ngjyrave të gjalla dhe muzikës eklektike. <ref>{{Citation |title=Gypsy Caravan (2006) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/gypsy_caravan_when_the_road_bends |work=[[Rotten Tomatoes]] |language=en |access-date=2021-05-24}}</ref> == Referencat == [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2006]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] 9vov6dn5nm4v3qo7ikn180yu51sohdx 2940440 2940439 2026-04-12T20:14:18Z Violett 2024 159632 2940440 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = When the Road Bends... Tales of a Gypsy Caravan | director = [[Jasmine Dellal]] | producer = {{ubl|[[Jasmine Dellal]]|Sara P. Nolan|}} | studio = Little Dust Productions | released = {{Film date|2006}} | country = United States | language = English }} '''''Kur rruga përkulet... Rrëfimet e një karvani cigan''''' është një [[Filmi dokumentar|film dokumentar]] i vitit 2006 me regji nga Jasmine Dellal për muzikantët ciganë në Shtetet e Bashkuara. == Subjekti == Filmi përshkruan 5 grupe muzikore rome në turne koncertesh në Shtetet e Bashkuara. Filmi përmban performanca të drejtpërdrejta, prapaskenat, familjet e muzikantëve në Indi, Spanjë, Maqedoni dhe Rumani, si dhe intervista. Shfaqet muzikantja [[Esma Rexhepova|Esma Redžepova]]. Si dhe një intervistë me [[Johnny Depp]]. Gjithashtu në film shfaqen: * Taraf de Haïdouks * [[Esma Rexhepova|Esma Redžepova]] * Fanfare Ciocărlia * Maharaxha (përfshirë Mbretëreshën Harish ) * Ansambli [[Antonio El Pipa]] Flemenco me ''kantaorën'' [[Juana la del Pipa]] "e cila është e lidhur me familjen e kitarës Parrilla dhe me klanet e këngëtarëve Zambo dhe Terremoto." <ref>{{Cite web |last=Puga |first=Kristina |date=10 February 2017 |title=Flamenco singer Juana la del Pipa on her Gypsy culture |url=http://wiserwithage.com/2017/02/10/flamenco-singer-juana-la-del-pipa-on-her-gypsy-culture/ |access-date=13 February 2022 |website=Wiser with Age|language=en}}</ref> * Johnny Depp * Xhorxh Eli <ref>{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}</ref> <ref name="BBC Review">{{Cite web |title=BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends |url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml |access-date=2021-05-24 |website=www.bbc.co.uk|language=en}}</ref> == Prodhimi == Jasmine Dellal e drejtori dhe u bashkëprodhua me Dellal dhe Sara P. Nolan. Producentë ekzekutivë ishin San Fu Maltha, Wouter Barendrecht dhe Michael J. Werner. <ref name="Variety review">{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFScheib2006">Scheib, Ronnie (May 16, 2006). [https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ "When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan"]. ''Variety''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 24,</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |title=BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends |url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml |access-date=2021-05-24 |website=www.bbc.co.uk|language=en}}</ref> Kompania që e prodhoi ishte Little Dust Productions në bashkëpunim me ITVS, Fu Works Filmrights dhe Fortissimo Films. <ref name="Variety review"/> U xhirua nga Albert Maysles, Alain de Halleux dhe Dellal. == Publikimi == U publikua në Amerikën e Veriut në vitin 2006. <ref name="Variety review">{{Cite web |last=Scheib |first=Ronnie |date=2006-05-16 |title=When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan |url=https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ |access-date=2021-05-24 |website=Variety |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFScheib2006">Scheib, Ronnie (May 16, 2006). [https://variety.com/2006/film/reviews/when-the-road-bends-tales-of-a-gypsy-caravan-1200516238/ "When the Road Bends: Tales of a Gypsy Caravan"]. ''Variety''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 24,</span> 2021</span>.</cite></ref> U publikua në vitin 2007 në Mbretërinë e Bashkuar. <ref>{{Cite web |title=BBC - Movies - review - Gypsy Caravan: When The Road Bends |url=https://www.bbc.co.uk/films/2007/09/24/gypsy_caravan_when_the_road_bends_2007_review.shtml |access-date=2021-05-24 |website=www.bbc.co.uk|language=en}}</ref> == Recensioni == Sipas Rotten Tomatoes, kritikët u shprehën: Një dokumentar dinamik që ndjek pesë grupe muzikore rome është një kënaqësi për shqisat falë ngjyrave të gjalla dhe muzikës eklektike. <ref>{{Citation |title=Gypsy Caravan (2006) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/gypsy_caravan_when_the_road_bends |work=[[Rotten Tomatoes]] |language=en |access-date=2021-05-24}}</ref> == Referencat == [[Kategoria:Stampa film date me 1 datë publikimi]] [[Kategoria:Filma 2006]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] oq10u9nguo3tf1ilovwvnrtivrtrxy6 3 398899 2940436 2026-04-12T20:06:17Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 2940436 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Dixhani}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 12 prill 2026 22:06 (CEST) c80zz75rqk5wufkr1sti4opwbzua820 1 398900 2940448 2026-04-12T20:42:00Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 /* titulli */ pjesë e re 2940448 wikitext text/x-wiki == titulli == @[[Përdoruesi:Violett 2024|Violett 2024]] Unë mendoj titujt e filmave, librave apo mediave të tjera, për sa kohë nuk janë përkthyer, dubluar apo përshtatur në shqip, duhet të mbeten në gjuhën origjinale. Për shembull, Në En.Wiki titlulli i këtij doumentare është në origjinal. https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%80_la_d%C3%A9couverte_de_l%27A%C3%AFd_al-Adha ose edhe e këtij tjetrit https://en.wikipedia.org/wiki/Vizhi_Moodi_Yosithaal (Pastaj në brendësi të artikullit pas titullit origjinal mund të vësh në kllapa mënyrën e përkthimit në shqip) [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 22:42 (CEST) 5oh5gqm3mxf0rt6vbcu6tjc54ghc4gh 2940512 2940448 2026-04-13T00:38:06Z Fallbackintoreality 102113 /* titulli */ Përgjigje 2940512 wikitext text/x-wiki == titulli == @[[Përdoruesi:Violett 2024|Violett 2024]] Unë mendoj titujt e filmave, librave apo mediave të tjera, për sa kohë nuk janë përkthyer, dubluar apo përshtatur në shqip, duhet të mbeten në gjuhën origjinale. Për shembull, Në En.Wiki titlulli i këtij doumentare është në origjinal. https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%80_la_d%C3%A9couverte_de_l%27A%C3%AFd_al-Adha ose edhe e këtij tjetrit https://en.wikipedia.org/wiki/Vizhi_Moodi_Yosithaal (Pastaj në brendësi të artikullit pas titullit origjinal mund të vësh në kllapa mënyrën e përkthimit në shqip) [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 22:42 (CEST) :Këshilla relevante këtu është ''[[:en:Wikipedia:Naming conventions (use English-language sources)|Naming conventions (use English-language sources)]]'', ku inkurajohet titulli sipas burimeve në gjuhën angleze, nëse ekzistojnë, ose të përdoret emri më i popullarizuar nëse nuk mund të mbërrihet një marrëveshje tjetër. Në mungesë të mbulimit në gjuhën angleze, të përdoret emri origjinal (me transliterim nëse duhet) dhe përkthimi të shtohet në majë të artikullit. :rasti ynë këtu është që burimet në shqip mungojnë për këtë subjekt. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 13 prill 2026 02:38 (CEST) p8dvc2ewwf4orhu72xe72jqwrxoxyfc 2940578 2940512 2026-04-13T08:12:00Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 /* titulli */ Përgjigje 2940578 wikitext text/x-wiki == titulli == @[[Përdoruesi:Violett 2024|Violett 2024]] Unë mendoj titujt e filmave, librave apo mediave të tjera, për sa kohë nuk janë përkthyer, dubluar apo përshtatur në shqip, duhet të mbeten në gjuhën origjinale. Për shembull, Në En.Wiki titlulli i këtij doumentare është në origjinal. https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%80_la_d%C3%A9couverte_de_l%27A%C3%AFd_al-Adha ose edhe e këtij tjetrit https://en.wikipedia.org/wiki/Vizhi_Moodi_Yosithaal (Pastaj në brendësi të artikullit pas titullit origjinal mund të vësh në kllapa mënyrën e përkthimit në shqip) [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 12 prill 2026 22:42 (CEST) :Këshilla relevante këtu është ''[[:en:Wikipedia:Naming conventions (use English-language sources)|Naming conventions (use English-language sources)]]'', ku inkurajohet titulli sipas burimeve në gjuhën angleze, nëse ekzistojnë, ose të përdoret emri më i popullarizuar nëse nuk mund të mbërrihet një marrëveshje tjetër. Në mungesë të mbulimit në gjuhën angleze, të përdoret emri origjinal (me transliterim nëse duhet) dhe përkthimi të shtohet në majë të artikullit. :rasti ynë këtu është që burimet në shqip mungojnë për këtë subjekt. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 13 prill 2026 02:38 (CEST) ::Po, edhe më specifikisht këtu https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Naming_conventions_(films) [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 13 prill 2026 10:12 (CEST) dnrq68vpaq7550ctzqh9fijqgzxdwrs 0 398901 2940449 2026-04-12T20:51:32Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox settlement|name=Provinca e Grossetos|official_name=Provincia di Grosseto|native_name=Grosseto|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Grosseto]]|leader_title=Presidenti i provincës|leader_name=Francesco Limatola|area_total_km2=4502.28|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web |title=Provinc... 2940449 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Provinca e Grossetos|official_name=Provincia di Grosseto|native_name=Grosseto|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Grosseto]]|leader_title=Presidenti i provincës|leader_name=Francesco Limatola|area_total_km2=4502.28|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Grosseto (GR) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-grosseto/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=215005|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.provincia.grosseto.it}}|image_seal=Provincia di Grosseto-Stemma.svg|image_flag=Flag of the Province of Grosseto.svg|image_map1=Map of province of Grosseto (region Tuscany, Italy).svg|image_map=Grosseto in Italy.svg}} '''Provinca e Grossetos''' (italisht: ''Provincia di Grosseto'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Grosseto|Grosseton]]. Ajo përbëhet nga 28 komuna, ka një sipërfaqe prej 4.502,28 km² dhe 215.005 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Territori i provincës shtrihet në pjesën jugperëndimore të Toskanës dhe përfshin një pjesë të [[Marema|Maremës]] toskane, bregdetin tirrenik, zonat kodrinore të brendshme dhe [[Isola del Giglio|Ishullin Giglio]]. Në brendësi ai shtrihet deri në zonën e [[Monte Amiata|Malit Amiata]].<ref name="treccani">{{cite web |title=Grosseto |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/grosseto_(Enciclopedia-Italiana)/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Treccani |language=it}}</ref> Provinca e Grossetos është provinca më e madhe e Toskanës për nga sipërfaqja.<ref name="territorio">{{cite web |title=Storia e territorio |url=https://www.provincia.grosseto.it/storia-e-territorio/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 28 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Arcidosso * Campagnatico * Capalbio * Castel del Piano * Castell'Azzara * Castiglione della Pescaia * Cinigiano * Civitella Paganico * Follonica * Gavorrano * [[Grosseto]] * Isola del Giglio * Magliano in Toscana * Manciano * Massa Marittima * Monte Argentario * Monterotondo Marittimo * Montieri * Orbetello * Pitigliano * Roccalbegna * Roccastrada * Santa Fiora * Scansano * Scarlino * Seggiano * Semproniano * Sorano * == Administrata == Presidenti i provincës është Francesco Limatola.<ref name="presidente">{{cite web |title=Il presidente della provincia di Grosseto |url=https://www.provincia.grosseto.it/organi-e-uffici/il-presidente-della-provincia-di-grosseto/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="organi">{{cite web |title=Organi e Uffici |url=https://www.provincia.grosseto.it/organi-e-uffici/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref><ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto della Provincia di Grosseto |url=https://www.provincia.grosseto.it/wp-content/uploads/2022/10/statuto-provincia-gr-grosseto.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> Selia institucionale e provincës ndodhet në Piazza Dante Alighieri 35, në [[Grosseto]].<ref name="population" /> == Demografia == Provinca e Grossetos kishte 215.005 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Grosseto]] * [[Marema]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} 4997i4sxj1arnpvsq8mxcn16fg0hktg 2940450 2940449 2026-04-12T20:52:33Z Shqiperia2000 65435 2940450 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Provinca e Grossetos|official_name=Provincia di Grosseto|native_name=Grosseto|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Grosseto]]|leader_title=Presidenti i provincës|leader_name=Francesco Limatola|area_total_km2=4502.28|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Grosseto (GR) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-grosseto/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=215005|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.provincia.grosseto.it}}|image_seal=Provincia di Grosseto-Stemma.svg|image_flag=Flag of the Province of Grosseto.svg|image_map1=Map of province of Grosseto (region Tuscany, Italy).svg|image_map=Grosseto in Italy.svg}} '''Provinca e Grossetos''' (italisht: ''Provincia di Grosseto'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Grosseto|Grosseton]]. Ajo përbëhet nga 28 komuna, ka një sipërfaqe prej 4.502,28 km² dhe 215.005 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Territori i provincës shtrihet në pjesën jugperëndimore të Toskanës dhe përfshin një pjesë të [[Marema|Maremës]] toskane, bregdetin tirrenik, zonat kodrinore të brendshme dhe [[Isola del Giglio|Ishullin Giglio]]. Në brendësi ai shtrihet deri në zonën e [[Monte Amiata|Malit Amiata]].<ref name="treccani">{{cite web |title=Grosseto |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/grosseto_(Enciclopedia-Italiana)/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Treccani |language=it}}</ref> Provinca e Grossetos është provinca më e madhe e Toskanës për nga sipërfaqja.<ref name="territorio">{{cite web |title=Storia e territorio |url=https://www.provincia.grosseto.it/storia-e-territorio/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 28 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Arcidosso * Campagnatico * Capalbio * Castel del Piano * Castell'Azzara * Castiglione della Pescaia * Cinigiano * Civitella Paganico * Follonica * Gavorrano * [[Grosseto]] * Isola del Giglio * Magliano in Toscana * Manciano * Massa Marittima * Monte Argentario * Monterotondo Marittimo * Montieri * Orbetello * Pitigliano * Roccalbegna * Roccastrada * Santa Fiora * Scansano * Scarlino * Seggiano * Semproniano * Sorano * == Administrata == Presidenti i provincës është Francesco Limatola.<ref name="presidente">{{cite web |title=Il presidente della provincia di Grosseto |url=https://www.provincia.grosseto.it/organi-e-uffici/il-presidente-della-provincia-di-grosseto/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="organi">{{cite web |title=Organi e Uffici |url=https://www.provincia.grosseto.it/organi-e-uffici/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref><ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto della Provincia di Grosseto |url=https://www.provincia.grosseto.it/wp-content/uploads/2022/10/statuto-provincia-gr-grosseto.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> Selia institucionale e provincës ndodhet në Piazza Dante Alighieri 35, në [[Grosseto]].<ref name="population" /> == Demografia == Provinca e Grossetos kishte 215.005 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Grosseto]] * [[Marema]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] 80ubg8ibndu53txv2bfzhbau72jyezr 2940451 2940450 2026-04-12T20:54:15Z Shqiperia2000 65435 2940451 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Provinca e Grossetos|official_name=Provincia di Grosseto|native_name=Grosseto|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Grosseto]]|leader_title=Presidenti i provincës|leader_name=Francesco Limatola|area_total_km2=4502.28|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Grosseto (GR) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-grosseto/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=215005|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.provincia.grosseto.it}}|image_seal=Provincia di Grosseto-Stemma.svg|image_flag=Flag of the Province of Grosseto.svg|image_map1=Map of province of Grosseto (region Tuscany, Italy).svg|image_map=Grosseto in Italy.svg|image_skyline=Palazzo Aldobrandeschi, Grosseto, Italy - panoramio.jpg|image_caption=Pallati Aldobrandeschi, selia e Provincës.}} '''Provinca e Grossetos''' (italisht: ''Provincia di Grosseto'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Grosseto|Grosseton]]. Ajo përbëhet nga 28 komuna, ka një sipërfaqe prej 4.502,28 km² dhe 215.005 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Territori i provincës shtrihet në pjesën jugperëndimore të Toskanës dhe përfshin një pjesë të [[Marema|Maremës]] toskane, bregdetin tirrenik, zonat kodrinore të brendshme dhe [[Isola del Giglio|Ishullin Giglio]]. Në brendësi ai shtrihet deri në zonën e [[Monte Amiata|Malit Amiata]].<ref name="treccani">{{cite web |title=Grosseto |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/grosseto_(Enciclopedia-Italiana)/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Treccani |language=it}}</ref> Provinca e Grossetos është provinca më e madhe e Toskanës për nga sipërfaqja.<ref name="territorio">{{cite web |title=Storia e territorio |url=https://www.provincia.grosseto.it/storia-e-territorio/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 28 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Arcidosso * Campagnatico * Capalbio * Castel del Piano * Castell'Azzara * Castiglione della Pescaia * Cinigiano * Civitella Paganico * Follonica * Gavorrano * [[Grosseto]] * Isola del Giglio * Magliano in Toscana * Manciano * Massa Marittima * Monte Argentario * Monterotondo Marittimo * Montieri * Orbetello * Pitigliano * Roccalbegna * Roccastrada * Santa Fiora * Scansano * Scarlino * Seggiano * Semproniano * Sorano * == Administrata == Presidenti i provincës është Francesco Limatola.<ref name="presidente">{{cite web |title=Il presidente della provincia di Grosseto |url=https://www.provincia.grosseto.it/organi-e-uffici/il-presidente-della-provincia-di-grosseto/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="organi">{{cite web |title=Organi e Uffici |url=https://www.provincia.grosseto.it/organi-e-uffici/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref><ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto della Provincia di Grosseto |url=https://www.provincia.grosseto.it/wp-content/uploads/2022/10/statuto-provincia-gr-grosseto.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> Selia institucionale e provincës ndodhet në Piazza Dante Alighieri 35, në [[Grosseto]].<ref name="population" /> == Demografia == Provinca e Grossetos kishte 215.005 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Grosseto]] * [[Marema]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] pwupp7vrnixoldrw3asthz6c1y5nz9t 2940452 2940451 2026-04-12T20:55:16Z Shqiperia2000 65435 2940452 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Provinca e Grossetos|official_name=Provincia di Grosseto|native_name=Grosseto|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Grosseto]]|leader_title=Presidenti i provincës|leader_name=Francesco Limatola|area_total_km2=4502.28|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Grosseto (GR) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-grosseto/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=215005|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.provincia.grosseto.it}}|image_seal=Provincia di Grosseto-Stemma.svg|image_flag=Flag of the Province of Grosseto.svg|image_map1=Map of province of Grosseto (region Tuscany, Italy).svg|image_map=Grosseto in Italy.svg|image_skyline=Palazzo Aldobrandeschi, Grosseto, Italy - panoramio.jpg|image_caption=Pallati Aldobrandeschi, selia e Provincës.}} '''Provinca e Grossetos''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Provincia di Grosseto'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Grosseto|Grosseton]]. Ajo përbëhet nga 28 komuna, ka një sipërfaqe prej 4.502,28 km² dhe 215.005 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Territori i provincës shtrihet në pjesën jugperëndimore të Toskanës dhe përfshin një pjesë të [[Marema|Maremës]] toskane, bregdetin tirrenik, zonat kodrinore të brendshme dhe [[Isola del Giglio|Ishullin Giglio]]. Në brendësi ai shtrihet deri në zonën e [[Monte Amiata|Malit Amiata]].<ref name="treccani">{{cite web |title=Grosseto |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/grosseto_(Enciclopedia-Italiana)/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Treccani |language=it}}</ref> Provinca e Grossetos është provinca më e madhe e Toskanës për nga sipërfaqja.<ref name="territorio">{{cite web |title=Storia e territorio |url=https://www.provincia.grosseto.it/storia-e-territorio/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 28 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Arcidosso * Campagnatico * Capalbio * Castel del Piano * Castell'Azzara * Castiglione della Pescaia * Cinigiano * Civitella Paganico * Follonica * Gavorrano * [[Grosseto]] * Isola del Giglio * Magliano in Toscana * Manciano * Massa Marittima * Monte Argentario * Monterotondo Marittimo * Montieri * Orbetello * Pitigliano * Roccalbegna * Roccastrada * Santa Fiora * Scansano * Scarlino * Seggiano * Semproniano * Sorano * == Administrata == Presidenti i provincës është Francesco Limatola.<ref name="presidente">{{cite web |title=Il presidente della provincia di Grosseto |url=https://www.provincia.grosseto.it/organi-e-uffici/il-presidente-della-provincia-di-grosseto/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="organi">{{cite web |title=Organi e Uffici |url=https://www.provincia.grosseto.it/organi-e-uffici/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref><ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto della Provincia di Grosseto |url=https://www.provincia.grosseto.it/wp-content/uploads/2022/10/statuto-provincia-gr-grosseto.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> Selia institucionale e provincës ndodhet në Piazza Dante Alighieri 35, në [[Grosseto]].<ref name="population" /> == Demografia == Provinca e Grossetos kishte 215.005 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Grosseto]] * [[Marema]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] liibs4be57zbc7xtea9quk0r82wksig 2940453 2940452 2026-04-12T21:04:48Z Shqiperia2000 65435 /* Ndarja administrative */ 2940453 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Provinca e Grossetos|official_name=Provincia di Grosseto|native_name=Grosseto|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Grosseto]]|leader_title=Presidenti i provincës|leader_name=Francesco Limatola|area_total_km2=4502.28|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Grosseto (GR) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-grosseto/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=215005|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.provincia.grosseto.it}}|image_seal=Provincia di Grosseto-Stemma.svg|image_flag=Flag of the Province of Grosseto.svg|image_map1=Map of province of Grosseto (region Tuscany, Italy).svg|image_map=Grosseto in Italy.svg|image_skyline=Palazzo Aldobrandeschi, Grosseto, Italy - panoramio.jpg|image_caption=Pallati Aldobrandeschi, selia e Provincës.}} '''Provinca e Grossetos''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Provincia di Grosseto'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Grosseto|Grosseton]]. Ajo përbëhet nga 28 komuna, ka një sipërfaqe prej 4.502,28 km² dhe 215.005 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Territori i provincës shtrihet në pjesën jugperëndimore të Toskanës dhe përfshin një pjesë të [[Marema|Maremës]] toskane, bregdetin tirrenik, zonat kodrinore të brendshme dhe [[Isola del Giglio|Ishullin Giglio]]. Në brendësi ai shtrihet deri në zonën e [[Monte Amiata|Malit Amiata]].<ref name="treccani">{{cite web |title=Grosseto |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/grosseto_(Enciclopedia-Italiana)/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Treccani |language=it}}</ref> Provinca e Grossetos është provinca më e madhe e Toskanës për nga sipërfaqja.<ref name="territorio">{{cite web |title=Storia e territorio |url=https://www.provincia.grosseto.it/storia-e-territorio/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 28 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Arcidosso * Campagnatico * Capalbio * Castel del Piano * Castell'Azzara * [[Castiglione della Pescaia]] * Cinigiano * Civitella Paganico * Follonica * Gavorrano * [[Grosseto]] * Isola del Giglio * Magliano in Toscana * Manciano * Massa Marittima * Monte Argentario * Monterotondo Marittimo * Montieri * Orbetello * Pitigliano * Roccalbegna * Roccastrada * Santa Fiora * Scansano * Scarlino * Seggiano * Semproniano * Sorano * == Administrata == Presidenti i provincës është Francesco Limatola.<ref name="presidente">{{cite web |title=Il presidente della provincia di Grosseto |url=https://www.provincia.grosseto.it/organi-e-uffici/il-presidente-della-provincia-di-grosseto/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="organi">{{cite web |title=Organi e Uffici |url=https://www.provincia.grosseto.it/organi-e-uffici/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref><ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto della Provincia di Grosseto |url=https://www.provincia.grosseto.it/wp-content/uploads/2022/10/statuto-provincia-gr-grosseto.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Grosseto |language=it}}</ref> Selia institucionale e provincës ndodhet në Piazza Dante Alighieri 35, në [[Grosseto]].<ref name="population" /> == Demografia == Provinca e Grossetos kishte 215.005 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Grosseto]] * [[Marema]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] c29u7z961n9q80skrsull7vxnydg5eq 0 398902 2940454 2026-04-12T21:09:21Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox settlement|name=Castiglione della Pescaia|official_name=Comune di Castiglione della Pescaia|native_name=Castiglione della Pescaia|settlement_type=[[Komunat e Italisë|Komunë]]|coordinates={{Coord|42|45|56|N|10|52|51|E|display=inline,title}}|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|subdivision_type2=[[Provincat e Italisë|Provinca]]|subdivision_name2=[[Provinca e Grossetos]]|leader_... 2940454 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Castiglione della Pescaia|official_name=Comune di Castiglione della Pescaia|native_name=Castiglione della Pescaia|settlement_type=[[Komunat e Italisë|Komunë]]|coordinates={{Coord|42|45|56|N|10|52|51|E|display=inline,title}}|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|subdivision_type2=[[Provincat e Italisë|Provinca]]|subdivision_name2=[[Provinca e Grossetos]]|leader_title=Kryetarja|leader_name=Elena Nappi|area_total_km2=208.77|population_footnotes=<ref name="pop">{{cite web |title=Comune di Castiglione della Pescaia (GR) |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/95-castiglione-della-pescaia/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=7026|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.comune.castiglionedellapescaia.gr.it}}|image_skyline=Castiglione della Pescaia - Province of Grosseto - Tuscany, Italy - 19 June 2013.jpg|image_caption=Pamje e Castiglione della Pescaia | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali}} '''Castiglione della Pescaia''' është një komunë në [[Provinca e Grossetos|Provincën e Grossetos]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], në [[Italia|Itali]]. Ajo shtrihet në [[Marema|Maremën]] grossetane, përgjatë bregdetit të [[Deti Tirren|Detit Tirren]], dhe është një nga qendrat bregdetare më të njohura të Toskanës. Komuna ka 7.026 banorë dhe një sipërfaqe prej 208,77 km².<ref name="pop" /><ref name="visit-home">{{cite web |title=Visit Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Gjeografia == Territori i komunës përfshin bregdet ranor, zona kodrinore dhe një pjesë të rëndësishme të mjedisit ligatinor të [[Diaccia Botrona|Diaccia Botronës]]. Në territorin e saj ndodhen edhe Punta Ala dhe disa qendra historike të brendshme si Vetulonia.<ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto comunale |url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-gr-castiglione-della-pescaia.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Ministero dell'Interno |language=it}}</ref><ref name="puntaala">{{cite web |title=Punta Ala |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/punta-ala/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Historia == Castiglione della Pescaia ka origjinë të lashtë dhe lidhet me praninë etruske në këtë pjesë të Maremës. Qendra historike u zhvillua mbi kodrën që dominon detin dhe u fortifikua gjatë Mesjetës; mbi të ngrihet kalaja, e cila mbetet elementi më i njohur monumental i vendbanimit.<ref name="borgo">{{cite web |title=Borgo di Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/castiglione-della-pescaia/borgo/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="castello">{{cite web |title=Castello Aragonese a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/castello-aragonese/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Sipas statutit komunal, Castiglione della Pescaia ka katër frazione zyrtare: Buriano, Punta Ala, Tirli dhe Vetulonia.<ref name="statuto" /> == Monumente dhe vende me interes == Qendra historike dominohet nga kalaja e Castiglione della Pescaia dhe nga sistemi i mureve mesjetare. Në frazionin Vetulonia ndodhen zona arkeologjike kombëtare dhe muzeu qytetar arkeologjik “Isidoro Falchi”, që lidhen me të kaluarën etruske të territorit.<ref name="castello" /><ref name="vetulonia">{{cite web |title=Vetulonia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/vetulonia/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="areevet">{{cite web |title=Aree Archeologiche Nazionali di Vetulonia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/aree-archeologiche-nazionali-di-vetulonia/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="muvet">{{cite web |title=MuVet – Museo Civico Archeologico “Isidoro Falchi” |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/muvet-museo-civico-archeologico-isidoro-falchi/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Mjedisi natyror == Një pjesë shumë e rëndësishme e territorit komunal përfshihet në rezervatin natyror rajonal të Diaccia Botronës, një nga ligatinat bregdetare më të rëndësishme të Italisë. Zona ka një sipërfaqe prej 1.273 hektarësh dhe që nga viti 1971 njihet si zonë e lagësht me rëndësi ndërkombëtare sipas Konventës së Ramsarit.<ref name="diaccia">{{cite web |title=Diaccia Botrona |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/diaccia-botrona/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="rnnews">{{cite web |title=R.n. Diaccia Botrona |url=https://comune.castiglionedellapescaia.gr.it/it/news/r-n-diaccia-botrona |access-date=12 prill 2026 |publisher=Comune di Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Ekonomia == Ekonomia lokale lidhet kryesisht me turizmin bregdetar, shërbimet, veprimtaritë portuale dhe valorizimin e trashëgimisë historike e natyrore të territorit.<ref name="visit-home" /><ref name="porto">{{cite web |title=Il Porto a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/castiglione-della-pescaia/il-porto/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Turizmi dhe sporti == Castiglione della Pescaia është një qendër e rëndësishme turistike e Toskanës jugore. Në territor praktikohen gjerësisht sportet ujore, vela, biçikleta dhe trekkingu; rrjeti i shtigjeve lokale arrin rreth 130 kilometra. Ndër ngjarjet tradicionale më të njohura është ''Palio Marinaro'', i lidhur me identitetin historik të qendrës bregdetare.<ref name="sport">{{cite web |title=Sport a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/cosa-fare/sport/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="bike">{{cite web |title=Bike & Trekking: 130 chilometri di tracciati mappati |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/cosa-fare/bike-trekking/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="palio">{{cite web |title=Palio Marinaro dell'Assunta |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/palio-marinaro-dellassunta/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Administrata == Kryetarja e komunës është Elena Nappi.<ref name="sindaca">{{cite web |title=Elena Nappi |url=https://www.comune.castiglionedellapescaia.gr.it/it/persone/nappi-elena |access-date=12 prill 2026 |publisher=Comune di Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Demografia == Më 1 janar 2025 komuna kishte 7.026 banorë.<ref name="pop" /> == Shiko edhe == * [[Provinca e Grossetos]] * [[Toskana]] * [[Diaccia Botrona]] * Vetulonia * Punta Ala == Referime == {{Reflist}} lh8dh6k0qawk1qd6wn7aj4gevc4p8sa 2940455 2940454 2026-04-12T21:11:35Z Shqiperia2000 65435 2940455 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Castiglione della Pescaia|official_name=Comune di Castiglione della Pescaia|native_name=Castiglione della Pescaia|settlement_type=[[Komunat e Italisë|Komunë]]|coordinates={{Coord|42|45|56|N|10|52|51|E|display=inline,title}}|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|subdivision_type2=[[Provincat e Italisë|Provinca]]|subdivision_name2=[[Provinca e Grossetos]]|leader_title=Kryetarja|leader_name=Elena Nappi|area_total_km2=208.77|population_footnotes=<ref name="pop">{{cite web |title=Comune di Castiglione della Pescaia (GR) |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/95-castiglione-della-pescaia/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=7026|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.comune.castiglionedellapescaia.gr.it}}|image_skyline=Castiglione della Pescaia - Province of Grosseto - Tuscany, Italy - 19 June 2013.jpg|image_caption=Pamje e Castiglione della Pescaia | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali}} '''Castiglione della Pescaia''' është një komunë në [[Provinca e Grossetos|Provincën e Grossetos]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], në [[Italia|Itali]]. Ajo shtrihet në [[Marema|Maremën]] grossetane, përgjatë bregdetit të [[Deti Tirren|Detit Tirren]], dhe është një nga qendrat bregdetare më të njohura të Toskanës. Komuna ka 7.026 banorë dhe një sipërfaqe prej 208,77 km².<ref name="pop" /><ref name="visit-home">{{cite web |title=Visit Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Gjeografia == Territori i komunës përfshin bregdet ranor, zona kodrinore dhe një pjesë të rëndësishme të mjedisit ligatinor të [[Diaccia Botrona|Diaccia Botronës]]. Në territorin e saj ndodhen edhe Punta Ala dhe disa qendra historike të brendshme si Vetulonia.<ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto comunale |url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-gr-castiglione-della-pescaia.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Ministero dell'Interno |language=it}}</ref><ref name="puntaala">{{cite web |title=Punta Ala |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/punta-ala/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Historia == Castiglione della Pescaia ka origjinë të lashtë dhe lidhet me praninë [[Etruskët|etruske]] në këtë pjesë të Maremës. Qendra historike u zhvillua mbi kodrën që dominon detin dhe u fortifikua gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]]; mbi të ngrihet kalaja, e cila mbetet elementi më i njohur monumental i vendbanimit.<ref name="borgo">{{cite web |title=Borgo di Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/castiglione-della-pescaia/borgo/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="castello">{{cite web |title=Castello Aragonese a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/castello-aragonese/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Sipas statutit komunal, Castiglione della Pescaia ka katër frazione zyrtare: Buriano, Punta Ala, Tirli dhe Vetulonia.<ref name="statuto" /> == Monumente dhe vende me interes == Qendra historike dominohet nga kalaja e Castiglione della Pescaia dhe nga sistemi i mureve mesjetare. Në frazionin Vetulonia ndodhen zona arkeologjike kombëtare dhe muzeu qytetar arkeologjik “Isidoro Falchi”, që lidhen me të kaluarën etruske të territorit.<ref name="castello" /><ref name="vetulonia">{{cite web |title=Vetulonia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/vetulonia/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="areevet">{{cite web |title=Aree Archeologiche Nazionali di Vetulonia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/aree-archeologiche-nazionali-di-vetulonia/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="muvet">{{cite web |title=MuVet – Museo Civico Archeologico “Isidoro Falchi” |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/muvet-museo-civico-archeologico-isidoro-falchi/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Mjedisi natyror == Një pjesë shumë e rëndësishme e territorit komunal përfshihet në rezervatin natyror rajonal të Diaccia Botronës, një nga ligatinat bregdetare më të rëndësishme të Italisë. Zona ka një sipërfaqe prej 1.273 hektarësh dhe që nga viti 1971 njihet si zonë e lagësht me rëndësi ndërkombëtare sipas Konventës së Ramsarit.<ref name="diaccia">{{cite web |title=Diaccia Botrona |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/diaccia-botrona/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="rnnews">{{cite web |title=R.n. Diaccia Botrona |url=https://comune.castiglionedellapescaia.gr.it/it/news/r-n-diaccia-botrona |access-date=12 prill 2026 |publisher=Comune di Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Ekonomia == Ekonomia lokale lidhet kryesisht me turizmin bregdetar, shërbimet, veprimtaritë portuale dhe valorizimin e trashëgimisë historike e natyrore të territorit.<ref name="visit-home" /><ref name="porto">{{cite web |title=Il Porto a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/castiglione-della-pescaia/il-porto/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Turizmi dhe sporti == Castiglione della Pescaia është një qendër e rëndësishme turistike e Toskanës jugore. Në territor praktikohen gjerësisht sportet ujore, vela, biçikleta dhe trekkingu; rrjeti i shtigjeve lokale arrin rreth 130 kilometra. Ndër ngjarjet tradicionale më të njohura është ''Palio Marinaro'', i lidhur me identitetin historik të qendrës bregdetare.<ref name="sport">{{cite web |title=Sport a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/cosa-fare/sport/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="bike">{{cite web |title=Bike & Trekking: 130 chilometri di tracciati mappati |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/cosa-fare/bike-trekking/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="palio">{{cite web |title=Palio Marinaro dell'Assunta |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/palio-marinaro-dellassunta/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Administrata == Kryetarja e komunës është Elena Nappi.<ref name="sindaca">{{cite web |title=Elena Nappi |url=https://www.comune.castiglionedellapescaia.gr.it/it/persone/nappi-elena |access-date=12 prill 2026 |publisher=Comune di Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Demografia == Më 1 janar 2025 komuna kishte 7.026 banorë.<ref name="pop" /> == Shiko edhe == * [[Provinca e Grossetos]] * [[Toskana]] * Diaccia Botrona * Vetulonia * Punta Ala == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Qytet në Itali]] [[Kategoria:Komuna në Toskana]] [[Kategoria:Komuna në provincën Groseto]] 36uvsu3obatjdwnt7rjqvy1f70yl8uj 2940456 2940455 2026-04-12T21:16:20Z Shqiperia2000 65435 2940456 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Castiglione della Pescaia|official_name=Comune di Castiglione della Pescaia|native_name=Castiglione della Pescaia|settlement_type=[[Komunat e Italisë|Komunë]]|coordinates={{Coord|42|45|56|N|10|52|51|E|display=inline,title}}|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|subdivision_type2=[[Provincat e Italisë|Provinca]]|subdivision_name2=[[Provinca e Grossetos]]|leader_title=Kryetarja|leader_name=Elena Nappi|area_total_km2=208.77|population_footnotes=<ref name="pop">{{cite web |title=Comune di Castiglione della Pescaia (GR) |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/95-castiglione-della-pescaia/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=7026|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.comune.castiglionedellapescaia.gr.it}}|image_skyline=Castiglione della Pescaia - Province of Grosseto - Tuscany, Italy - 19 June 2013.jpg|image_caption=Pamje e Castiglione della Pescaia | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali|image_map=Map of comune of Castiglione della Pescaia (province of Grosseto, region Tuscany, Italy).svg|map_caption=Harta e komunës së Castiglione della Pescai|postal_code=58043}} '''Castiglione della Pescaia''' është një komunë në [[Provinca e Grossetos|Provincën e Grossetos]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], në [[Italia|Itali]]. Ajo shtrihet në [[Marema|Maremën]] grossetane, përgjatë bregdetit të [[Deti Tirren|Detit Tirren]], dhe është një nga qendrat bregdetare më të njohura të Toskanës. Komuna ka 7.026 banorë dhe një sipërfaqe prej 208,77 km².<ref name="pop" /><ref name="visit-home">{{cite web |title=Visit Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Gjeografia == Territori i komunës përfshin bregdet ranor, zona kodrinore dhe një pjesë të rëndësishme të mjedisit ligatinor të [[Diaccia Botrona|Diaccia Botronës]]. Në territorin e saj ndodhen edhe Punta Ala dhe disa qendra historike të brendshme si Vetulonia.<ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto comunale |url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-gr-castiglione-della-pescaia.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Ministero dell'Interno |language=it}}</ref><ref name="puntaala">{{cite web |title=Punta Ala |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/punta-ala/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Historia == Castiglione della Pescaia ka origjinë të lashtë dhe lidhet me praninë [[Etruskët|etruske]] në këtë pjesë të Maremës. Qendra historike u zhvillua mbi kodrën që dominon detin dhe u fortifikua gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]]; mbi të ngrihet kalaja, e cila mbetet elementi më i njohur monumental i vendbanimit.<ref name="borgo">{{cite web |title=Borgo di Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/castiglione-della-pescaia/borgo/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="castello">{{cite web |title=Castello Aragonese a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/castello-aragonese/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Sipas statutit komunal, Castiglione della Pescaia ka katër frazione zyrtare: Buriano, Punta Ala, Tirli dhe Vetulonia.<ref name="statuto" /> == Monumente dhe vende me interes == Qendra historike dominohet nga kalaja e Castiglione della Pescaia dhe nga sistemi i mureve mesjetare. Në frazionin Vetulonia ndodhen zona arkeologjike kombëtare dhe muzeu qytetar arkeologjik “Isidoro Falchi”, që lidhen me të kaluarën etruske të territorit.<ref name="castello" /><ref name="vetulonia">{{cite web |title=Vetulonia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/vetulonia/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="areevet">{{cite web |title=Aree Archeologiche Nazionali di Vetulonia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/aree-archeologiche-nazionali-di-vetulonia/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="muvet">{{cite web |title=MuVet – Museo Civico Archeologico “Isidoro Falchi” |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/muvet-museo-civico-archeologico-isidoro-falchi/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Mjedisi natyror == Një pjesë shumë e rëndësishme e territorit komunal përfshihet në rezervatin natyror rajonal të Diaccia Botronës, një nga ligatinat bregdetare më të rëndësishme të Italisë. Zona ka një sipërfaqe prej 1.273 hektarësh dhe që nga viti 1971 njihet si zonë e lagësht me rëndësi ndërkombëtare sipas Konventës së Ramsarit.<ref name="diaccia">{{cite web |title=Diaccia Botrona |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/diaccia-botrona/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="rnnews">{{cite web |title=R.n. Diaccia Botrona |url=https://comune.castiglionedellapescaia.gr.it/it/news/r-n-diaccia-botrona |access-date=12 prill 2026 |publisher=Comune di Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Ekonomia == Ekonomia lokale lidhet kryesisht me turizmin bregdetar, shërbimet, veprimtaritë portuale dhe valorizimin e trashëgimisë historike e natyrore të territorit.<ref name="visit-home" /><ref name="porto">{{cite web |title=Il Porto a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/castiglione-della-pescaia/il-porto/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Turizmi dhe sporti == Castiglione della Pescaia është një qendër e rëndësishme turistike e Toskanës jugore. Në territor praktikohen gjerësisht sportet ujore, vela, biçikleta dhe trekkingu; rrjeti i shtigjeve lokale arrin rreth 130 kilometra. Ndër ngjarjet tradicionale më të njohura është ''Palio Marinaro'', i lidhur me identitetin historik të qendrës bregdetare.<ref name="sport">{{cite web |title=Sport a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/cosa-fare/sport/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="bike">{{cite web |title=Bike & Trekking: 130 chilometri di tracciati mappati |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/cosa-fare/bike-trekking/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="palio">{{cite web |title=Palio Marinaro dell'Assunta |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/palio-marinaro-dellassunta/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Administrata == Kryetarja e komunës është Elena Nappi.<ref name="sindaca">{{cite web |title=Elena Nappi |url=https://www.comune.castiglionedellapescaia.gr.it/it/persone/nappi-elena |access-date=12 prill 2026 |publisher=Comune di Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Demografia == Më 1 janar 2025 komuna kishte 7.026 banorë.<ref name="pop" /> == Shiko edhe == * [[Provinca e Grossetos]] * [[Toskana]] * Diaccia Botrona * Vetulonia * Punta Ala == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Qytet në Itali]] [[Kategoria:Komuna në Toskana]] [[Kategoria:Komuna në provincën Groseto]] i8kmfs4m4dybbcy6jrdp9uox538f0h9 2940457 2940456 2026-04-12T21:17:04Z Shqiperia2000 65435 2940457 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Castiglione della Pescaia|official_name=Comune di Castiglione della Pescaia|native_name=Castiglione della Pescaia|settlement_type=[[Komunat e Italisë|Komunë]]|coordinates={{Coord|42|45|56|N|10|52|51|E|display=inline,title}}|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|subdivision_type2=[[Provincat e Italisë|Provinca]]|subdivision_name2=[[Provinca e Grossetos]]|leader_title=Kryetarja|leader_name=Elena Nappi|area_total_km2=208.77|population_footnotes=<ref name="pop">{{cite web |title=Comune di Castiglione della Pescaia (GR) |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/95-castiglione-della-pescaia/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=7026|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.comune.castiglionedellapescaia.gr.it}}|image_skyline=Castiglione della Pescaia - Province of Grosseto - Tuscany, Italy - 19 June 2013.jpg|image_caption=Pamje e Castiglione della Pescaia | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali|image_map=|map_caption=|postal_code=58043}} '''Castiglione della Pescaia''' është një komunë në [[Provinca e Grossetos|Provincën e Grossetos]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], në [[Italia|Itali]]. Ajo shtrihet në [[Marema|Maremën]] grossetane, përgjatë bregdetit të [[Deti Tirren|Detit Tirren]], dhe është një nga qendrat bregdetare më të njohura të Toskanës. Komuna ka 7.026 banorë dhe një sipërfaqe prej 208,77 km².<ref name="pop" /><ref name="visit-home">{{cite web |title=Visit Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Gjeografia == Territori i komunës përfshin bregdet ranor, zona kodrinore dhe një pjesë të rëndësishme të mjedisit ligatinor të [[Diaccia Botrona|Diaccia Botronës]]. Në territorin e saj ndodhen edhe Punta Ala dhe disa qendra historike të brendshme si Vetulonia.<ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto comunale |url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-gr-castiglione-della-pescaia.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Ministero dell'Interno |language=it}}</ref><ref name="puntaala">{{cite web |title=Punta Ala |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/punta-ala/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Historia == Castiglione della Pescaia ka origjinë të lashtë dhe lidhet me praninë [[Etruskët|etruske]] në këtë pjesë të Maremës. Qendra historike u zhvillua mbi kodrën që dominon detin dhe u fortifikua gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]]; mbi të ngrihet kalaja, e cila mbetet elementi më i njohur monumental i vendbanimit.<ref name="borgo">{{cite web |title=Borgo di Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/castiglione-della-pescaia/borgo/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="castello">{{cite web |title=Castello Aragonese a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/castello-aragonese/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Sipas statutit komunal, Castiglione della Pescaia ka katër frazione zyrtare: Buriano, Punta Ala, Tirli dhe Vetulonia.<ref name="statuto" /> == Monumente dhe vende me interes == Qendra historike dominohet nga kalaja e Castiglione della Pescaia dhe nga sistemi i mureve mesjetare. Në frazionin Vetulonia ndodhen zona arkeologjike kombëtare dhe muzeu qytetar arkeologjik “Isidoro Falchi”, që lidhen me të kaluarën etruske të territorit.<ref name="castello" /><ref name="vetulonia">{{cite web |title=Vetulonia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/vetulonia/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="areevet">{{cite web |title=Aree Archeologiche Nazionali di Vetulonia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/aree-archeologiche-nazionali-di-vetulonia/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="muvet">{{cite web |title=MuVet – Museo Civico Archeologico “Isidoro Falchi” |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/muvet-museo-civico-archeologico-isidoro-falchi/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Mjedisi natyror == Një pjesë shumë e rëndësishme e territorit komunal përfshihet në rezervatin natyror rajonal të Diaccia Botronës, një nga ligatinat bregdetare më të rëndësishme të Italisë. Zona ka një sipërfaqe prej 1.273 hektarësh dhe që nga viti 1971 njihet si zonë e lagësht me rëndësi ndërkombëtare sipas Konventës së Ramsarit.<ref name="diaccia">{{cite web |title=Diaccia Botrona |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/diaccia-botrona/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="rnnews">{{cite web |title=R.n. Diaccia Botrona |url=https://comune.castiglionedellapescaia.gr.it/it/news/r-n-diaccia-botrona |access-date=12 prill 2026 |publisher=Comune di Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Ekonomia == Ekonomia lokale lidhet kryesisht me turizmin bregdetar, shërbimet, veprimtaritë portuale dhe valorizimin e trashëgimisë historike e natyrore të territorit.<ref name="visit-home" /><ref name="porto">{{cite web |title=Il Porto a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/castiglione-della-pescaia/il-porto/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Turizmi dhe sporti == Castiglione della Pescaia është një qendër e rëndësishme turistike e Toskanës jugore. Në territor praktikohen gjerësisht sportet ujore, vela, biçikleta dhe trekkingu; rrjeti i shtigjeve lokale arrin rreth 130 kilometra. Ndër ngjarjet tradicionale më të njohura është ''Palio Marinaro'', i lidhur me identitetin historik të qendrës bregdetare.<ref name="sport">{{cite web |title=Sport a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/cosa-fare/sport/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="bike">{{cite web |title=Bike & Trekking: 130 chilometri di tracciati mappati |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/cosa-fare/bike-trekking/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="palio">{{cite web |title=Palio Marinaro dell'Assunta |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/palio-marinaro-dellassunta/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Administrata == Kryetarja e komunës është Elena Nappi.<ref name="sindaca">{{cite web |title=Elena Nappi |url=https://www.comune.castiglionedellapescaia.gr.it/it/persone/nappi-elena |access-date=12 prill 2026 |publisher=Comune di Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Demografia == Më 1 janar 2025 komuna kishte 7.026 banorë.<ref name="pop" /> == Shiko edhe == * [[Provinca e Grossetos]] * [[Toskana]] * Diaccia Botrona * Vetulonia * Punta Ala == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Qytet në Itali]] [[Kategoria:Komuna në Toskana]] [[Kategoria:Komuna në provincën Groseto]] 6w46ndmva6rrnltul5acvgsm09mi557 2940458 2940457 2026-04-12T21:18:18Z Shqiperia2000 65435 2940458 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Castiglione della Pescaia|official_name=Comune di Castiglione della Pescaia|native_name=Castiglione della Pescaia|settlement_type=[[Komunat e Italisë|Komunë]]|coordinates={{Coord|42|45|56|N|10|52|51|E|display=inline,title}}|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|subdivision_type2=[[Provincat e Italisë|Provinca]]|subdivision_name2=[[Provinca e Grossetos]]|leader_title=Kryetarja|leader_name=Elena Nappi|area_total_km2=208.77|population_footnotes=<ref name="pop">{{cite web |title=Comune di Castiglione della Pescaia (GR) |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/95-castiglione-della-pescaia/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=7026|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.comune.castiglionedellapescaia.gr.it}}|image_skyline=Castiglione della Pescaia - Province of Grosseto - Tuscany, Italy - 19 June 2013.jpg|image_caption=Pamje e Castiglione della Pescaia | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali|image_map=|map_caption=|postal_code=58043}} '''Castiglione della Pescaia''' është një komunë në [[Provinca e Grossetos|Provincën e Grossetos]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], në [[Italia|Itali]]. Ajo shtrihet në [[Marema|Maremën]] grossetane, përgjatë bregdetit të [[Deti Tirren|Detit Tirren]], dhe është një nga qendrat bregdetare më të njohura të Toskanës. Komuna ka 7.026 banorë dhe një sipërfaqe prej 208,77 km².<ref name="pop" /><ref name="visit-home">{{cite web |title=Visit Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Gjeografia == Territori i komunës përfshin bregdet ranor, zona kodrinore dhe një pjesë të rëndësishme të mjedisit ligatinor të [[Diaccia Botrona|Diaccia Botronës]]. Në territorin e saj ndodhen edhe Punta Ala dhe disa qendra historike të brendshme si Vetulonia.<ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto comunale |url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-gr-castiglione-della-pescaia.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Ministero dell'Interno |language=it}}</ref><ref name="puntaala">{{cite web |title=Punta Ala |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/punta-ala/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Historia == Castiglione della Pescaia ka origjinë të lashtë dhe lidhet me praninë [[Etruskët|etruske]] në këtë pjesë të Maremës. Qendra historike u zhvillua mbi kodrën që dominon detin dhe u fortifikua gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]]; mbi të ngrihet kalaja, e cila mbetet elementi më i njohur monumental i vendbanimit.<ref name="borgo">{{cite web |title=Borgo di Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/castiglione-della-pescaia/borgo/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="castello">{{cite web |title=Castello Aragonese a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/castello-aragonese/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Sipas statutit komunal, Castiglione della Pescaia ka katër frazione zyrtare: Buriano, Punta Ala, Tirli dhe Vetulonia.<ref name="statuto" /> == Monumente dhe vende me interes == Qendra historike dominohet nga kalaja e Castiglione della Pescaia dhe nga sistemi i mureve mesjetare. Në frazionin Vetulonia ndodhen zona arkeologjike kombëtare dhe muzeu qytetar arkeologjik “Isidoro Falchi”, që lidhen me të kaluarën etruske të territorit.<ref name="castello" /><ref name="vetulonia">{{cite web |title=Vetulonia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/vetulonia/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="areevet">{{cite web |title=Aree Archeologiche Nazionali di Vetulonia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/aree-archeologiche-nazionali-di-vetulonia/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="muvet">{{cite web |title=MuVet – Museo Civico Archeologico “Isidoro Falchi” |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/attrazioni/muvet-museo-civico-archeologico-isidoro-falchi/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Mjedisi natyror == Një pjesë shumë e rëndësishme e territorit komunal përfshihet në rezervatin natyror rajonal të Diaccia Botronës, një nga ligatinat bregdetare më të rëndësishme të Italisë. Zona ka një sipërfaqe prej 1.273 hektarësh dhe që nga viti 1971 njihet si zonë e lagësht me rëndësi ndërkombëtare sipas Konventës së Ramsarit.<ref name="diaccia">{{cite web |title=Diaccia Botrona |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/diaccia-botrona/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="rnnews">{{cite web |title=R.n. Diaccia Botrona |url=https://comune.castiglionedellapescaia.gr.it/it/news/r-n-diaccia-botrona |access-date=12 prill 2026 |publisher=Comune di Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Ekonomia == Ekonomia lokale lidhet kryesisht me turizmin bregdetar, shërbimet, veprimtaritë portuale dhe valorizimin e trashëgimisë historike e natyrore të territorit.<ref name="visit-home" /><ref name="porto">{{cite web |title=Il Porto a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/castiglione-della-pescaia/il-porto/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Turizmi dhe sporti == Castiglione della Pescaia është një qendër e rëndësishme turistike e Toskanës jugore. Në territor praktikohen gjerësisht sportet ujore, vela, biçikleta dhe trekkingu; rrjeti i shtigjeve lokale arrin rreth 130 kilometra. Ndër ngjarjet tradicionale më të njohura është ''Palio Marinaro'', i lidhur me identitetin historik të qendrës bregdetare.<ref name="sport">{{cite web |title=Sport a Castiglione della Pescaia |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/cosa-fare/sport/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="bike">{{cite web |title=Bike & Trekking: 130 chilometri di tracciati mappati |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/cosa-fare/bike-trekking/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref><ref name="palio">{{cite web |title=Palio Marinaro dell'Assunta |url=https://visitcastiglionedellapescaia.it/palio-marinaro-dellassunta/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Visit Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Administrata == Kryetarja e komunës është Elena Nappi.<ref name="sindaca">{{cite web |title=Elena Nappi |url=https://www.comune.castiglionedellapescaia.gr.it/it/persone/nappi-elena |access-date=12 prill 2026 |publisher=Comune di Castiglione della Pescaia |language=it}}</ref> == Demografia == Më 1 janar 2025 komuna kishte 7.026 banorë.<ref name="pop" /> == Shiko edhe == * [[Provinca e Grossetos]] * [[Toskana]] * Diaccia Botrona * Vetulonia * Punta Ala == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Komuna në Toskana]] [[Kategoria:Komuna në provincën Groseto]] [[Kategoria:Qytete në Itali]] 14xt04cx89xt3beftva6cdnr9ta2pk0 0 398903 2940459 2026-04-12T21:32:10Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox settlement|name=Provinca e Lukës|official_name=Provincia di Lucca|native_name=Lucca|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Luka]]|leader_title=Presidenti i provincës|leader_name=Marcello Pierucci|area_total_km2=1774.03|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Lucca (L... 2940459 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Provinca e Lukës|official_name=Provincia di Lucca|native_name=Lucca|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Luka]]|leader_title=Presidenti i provincës|leader_name=Marcello Pierucci|area_total_km2=1774.03|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Lucca (LU) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-lucca/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=381390|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.provincia.lucca.it}}|image_seal=Provincia di Lucca-Stemma.svg|image_flag=Provincia di Lucca-Bandiera.svg|image_map1=Map of province of Lucca (region Tuscany, Italy).svg|image_map=Lucca in Italy.svg|image_skyline=PalazzoDucale-Lucca.jpg|image_caption=Pallati Dukal, selia e Provincës.}} '''Provinca e Lukës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Provincia di Lucca'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Luka|Lukan]]. Ajo përbëhet nga 33 komuna, ka një sipërfaqe prej 1.774,03 km² dhe 381.390 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Territori i provincës shtrihet nga bregdeti i [[Deti Tirren|Detit Tirren]] deri te shpatet jugore të [[Malet Apenine|Apenineve]] toskano-emiliane dhe përfshin zona me tipare të ndryshme historike e gjeografike, si Versilia, Piana e Lukës dhe Lugina e Serchios me Garfagnanën.<ref name="treccani">{{cite web |title=Lucca |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/lucca/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Treccani |language=it}}</ref><ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto |url=https://www.provincia.lucca.it/sites/default/files/Regolamenti/statuto.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Lucca |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 33 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Altopascio * Bagni di Lucca * Barga * Borgo a Mozzano * Camaiore * Camporgiano * Capannori * Careggine * Castelnuovo di Garfagnana * Castiglione di Garfagnana * Coreglia Antelminelli * Fabbriche di Vergemoli * Forte dei Marmi * Fosciandora * Gallicano * [[Luka]] * Massarosa * Minucciano * Molazzana * Montecarlo * Pescaglia * Piazza al Serchio * Pietrasanta * Pieve Fosciana * Porcari * San Romano in Garfagnana * Seravezza * Sillano Giuncugnano * Stazzema * Vagli Sotto * Viareggio * Villa Basilica * Villa Collemandina == Administrata == Presidenti i provincës është Marcello Pierucci.<ref name="presidente">{{cite web |title=Presidente |url=https://www.provincia.lucca.it/presidente |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Lucca |language=it}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="organi">{{cite web |title=Organi di governo |url=https://www.provincia.lucca.it/organi-di-governo |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Lucca |language=it}}</ref> Selia institucionale e provincës ndodhet në [[Pallati Dukal|Pallatin Dukal]], në [[Luka|Lukë]].<ref name="population" /> == Demografia == Provinca e Lukës kishte 381.390 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Luka]] * Versilia * Garfagnana * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} 6rclqwoqvwvm0n6b3wi5we74um6zqeb 2940460 2940459 2026-04-12T21:33:42Z Shqiperia2000 65435 2940460 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Provinca e Lukës|official_name=Provincia di Lucca|native_name=Lucca|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Luka]]|leader_title=Presidenti i provincës|leader_name=Marcello Pierucci|area_total_km2=1774.03|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Lucca (LU) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-lucca/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=381390|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.provincia.lucca.it}}|image_seal=Provincia di Lucca-Stemma.svg|image_flag=Provincia di Lucca-Bandiera.svg|image_map1=Map of province of Lucca (region Tuscany, Italy).svg|image_map=Lucca in Italy.svg|image_skyline=PalazzoDucale-Lucca.jpg|image_caption=Pallati Dukal, selia e Provincës.}} '''Provinca e Lukës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Provincia di Lucca'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Luka|Lukan]]. Ajo përbëhet nga 33 komuna, ka një sipërfaqe prej 1.774,03 km² dhe 381.390 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Territori i provincës shtrihet nga bregdeti i [[Deti Tirren|Detit Tirren]] deri te shpatet jugore të [[Malet Apenine|Apenineve]] toskano-emiliane dhe përfshin zona me tipare të ndryshme historike e gjeografike, si Versilia, Piana e Lukës dhe Lugina e Serchios me Garfagnanën.<ref name="treccani">{{cite web |title=Lucca |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/lucca/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Treccani |language=it}}</ref><ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto |url=https://www.provincia.lucca.it/sites/default/files/Regolamenti/statuto.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Lucca |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 33 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Altopascio * Bagni di Lucca * Barga * Borgo a Mozzano * Camaiore * Camporgiano * Capannori * Careggine * Castelnuovo di Garfagnana * Castiglione di Garfagnana * Coreglia Antelminelli * Fabbriche di Vergemoli * Forte dei Marmi * Fosciandora * Gallicano * [[Luka]] * Massarosa * Minucciano * Molazzana * Montecarlo * Pescaglia * Piazza al Serchio * Pietrasanta * Pieve Fosciana * Porcari * San Romano in Garfagnana * Seravezza * Sillano Giuncugnano * Stazzema * Vagli Sotto * Viareggio * Villa Basilica * Villa Collemandina == Administrata == Presidenti i provincës është Marcello Pierucci.<ref name="presidente">{{cite web |title=Presidente |url=https://www.provincia.lucca.it/presidente |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Lucca |language=it}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="organi">{{cite web |title=Organi di governo |url=https://www.provincia.lucca.it/organi-di-governo |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Lucca |language=it}}</ref> Selia institucionale e provincës ndodhet në [[Pallati Dukal|Pallatin Dukal]], në [[Luka|Lukë]].<ref name="population" /> == Demografia == Provinca e Lukës kishte 381.390 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Luka]] * Versilia * Garfagnana * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] giy2uby1sstwnfn6ifalilvrfgev6ru 2940475 2940460 2026-04-12T22:32:58Z Shqiperia2000 65435 /* Komunat */ 2940475 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Provinca e Lukës|official_name=Provincia di Lucca|native_name=Lucca|settlement_type=[[Provincat e Italisë|Provincë]]|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Italia]]|subdivision_type1=[[Rajonet e Italisë|Rajoni]]|subdivision_name1=[[Toskana]]|seat_type=Kryeqendra|seat=[[Luka]]|leader_title=Presidenti i provincës|leader_name=Marcello Pierucci|area_total_km2=1774.03|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Lucca (LU) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-lucca/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref>|population_as_of=1 janar 2025|population_total=381390|timezone1=CET|utc_offset1=+1|timezone1_DST=CEST|utc_offset1_DST=+2|website={{URL|www.provincia.lucca.it}}|image_seal=Provincia di Lucca-Stemma.svg|image_flag=Provincia di Lucca-Bandiera.svg|image_map1=Map of province of Lucca (region Tuscany, Italy).svg|image_map=Lucca in Italy.svg|image_skyline=PalazzoDucale-Lucca.jpg|image_caption=Pallati Dukal, selia e Provincës.}} '''Provinca e Lukës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Provincia di Lucca'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Luka|Lukan]]. Ajo përbëhet nga 33 komuna, ka një sipërfaqe prej 1.774,03 km² dhe 381.390 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Territori i provincës shtrihet nga bregdeti i [[Deti Tirren|Detit Tirren]] deri te shpatet jugore të [[Malet Apenine|Apenineve]] toskano-emiliane dhe përfshin zona me tipare të ndryshme historike e gjeografike, si Versilia, Piana e Lukës dhe Lugina e Serchios me Garfagnanën.<ref name="treccani">{{cite web |title=Lucca |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/lucca/ |access-date=12 prill 2026 |publisher=Treccani |language=it}}</ref><ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto |url=https://www.provincia.lucca.it/sites/default/files/Regolamenti/statuto.pdf |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Lucca |language=it}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 33 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Altopascio * Bagni di Lucca * Barga * Borgo a Mozzano * Camaiore * Camporgiano * Capannori * Careggine * Castelnuovo di Garfagnana * Castiglione di Garfagnana * Coreglia Antelminelli * Fabbriche di Vergemoli * [[Forte dei Marmi]] * Fosciandora * Gallicano * [[Luka]] * Massarosa * Minucciano * Molazzana * Montecarlo * Pescaglia * Piazza al Serchio * Pietrasanta * Pieve Fosciana * Porcari * San Romano in Garfagnana * Seravezza * Sillano Giuncugnano * Stazzema * Vagli Sotto * Viareggio * Villa Basilica * Villa Collemandina == Administrata == Presidenti i provincës është Marcello Pierucci.<ref name="presidente">{{cite web |title=Presidente |url=https://www.provincia.lucca.it/presidente |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Lucca |language=it}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="organi">{{cite web |title=Organi di governo |url=https://www.provincia.lucca.it/organi-di-governo |access-date=12 prill 2026 |publisher=Provincia di Lucca |language=it}}</ref> Selia institucionale e provincës ndodhet në [[Pallati Dukal|Pallatin Dukal]], në [[Luka|Lukë]].<ref name="population" /> == Demografia == Provinca e Lukës kishte 381.390 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Luka]] * Versilia * Garfagnana * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] 876k4m8f69msqcvjh73p4crs90aa0l2 0 398904 2940462 2026-04-12T21:49:27Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox settlement | name = Provinca e Massa-Kararës | official_name = Provincia di Massa-Carrara | native_name = Massa-Carrara | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendrat | seat = [[Massa]]<br/>[[Karara]] | leader_title = Presidenti i provincës | leader_name = Roberto Valettini | area_total_km2... 2940462 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Provinca e Massa-Kararës | official_name = Provincia di Massa-Carrara | native_name = Massa-Carrara | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendrat | seat = [[Massa]]<br/>[[Karara]] | leader_title = Presidenti i provincës | leader_name = Roberto Valettini | area_total_km2 = 1155.28 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Massa-Carrara (MS) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-massa-carrara/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 186783 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.provincia.ms.it}} | image_skyline = Palazzo Ducale, Massa.jpg | image_caption = Pallati Dukal, selia e Provincës. | image_seal = Provincia di Massa-Carrara-Stemma.svg | image_flag = Flag of the Province of Massa-Carrara.svg | image_map1 = Map of province of Massa and Carrara (region Tuscany, Italy).svg | image_map = Massa-Carrara in Italy.svg }} '''Provinca e Massa-Kararës''' (italisht: ''Provincia di Massa-Carrara'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendra [[Massa]] dhe [[Karara]], dhe me seli institucionale në [[Massa]]. Ajo përbëhet nga 17 komuna, ka një sipërfaqe prej 1.155,28 km² dhe 186.783 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Provinca shtrihet në pjesën veriperëndimore të Toskanës. Territori i saj përfshin [[Lunigiana]]n, shpatet perëndimore të [[Alpet Apuane|Alpeve Apuane]] dhe fushën bregdetare ngjitur me detin. Ajo kufizohet me [[Liguria|Ligurinë]], me [[Emilia-Romanja|Emilia-Romanjën]] dhe me [[Provinca e Lukës|Provincën e Lukës]].<ref name="treccani">{{cite web |title=Massa-carrara |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/massa-carrara/ |publisher=Treccani |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Historia == Provinca u krijua në vitin 1859. Sipas arkivit provincial, dokumentacioni i entit ka si skaj kronologjik fillestar pikërisht vitin 1859.<ref name="historia">{{cite web |title=Provincia di Massa-Carrara |url=https://www.provincia.ms.it/settori-e-uffici/settore-1-amministrativo-finanziario/uo-servizio-per-la-gestione-documentale/archivio-provinciale/fondi-archivistici/provincia-di-massa-carrara/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 17 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Aulla * Bagnone * Casola in Lunigiana * Comano * Filattiera * Fivizzano * Fosdinovo * Licciana Nardi * [[Karara]] * [[Massa]] * Montignoso * Mulazzo * Podenzana * Pontremoli * Tresana * Villafranca in Lunigiana * Zeri == Administrata == Presidenti i provincës është Roberto Valettini, i zgjedhur më 20 dhjetor 2025.<ref name="presidente">{{cite web |title=Presidente |url=https://www.provincia.ms.it/amministrazione-provinciale/governo-dellente/presidente/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="consiglio">{{cite web |title=Il Consiglio Provinciale 2024-2026 |url=https://www.provincia.ms.it/amministrazione-provinciale/governo-dellente/il-consiglio-provinciale-2024-2026/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="assemblea">{{cite web |title=Assemblea dei sindaci |url=https://www.provincia.ms.it/amministrazione-provinciale/governo-dellente/assemblea-dei-sindaci/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Asambleja e sindakëve përbëhet nga 17 sindakët e komunave të territorit provincial.<ref name="assemblea-composizione">{{cite web |title=Assemblea dei sindaci. Composizione |url=https://www.provincia.ms.it/amministrazione-provinciale/governo-dellente/assemblea-dei-sindaci/assemblea-dei-sindaci-composizione/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Selia institucionale e provincës ndodhet në [[Pallati Dukal (Massa)|Pallatin Dukal]], në Piazza Aranci në [[Massa]].<ref name="sede">{{cite web |title=Sedi |url=https://www.provincia.ms.it/amministrazione-provinciale/contatti/sedi/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="palazzo">{{cite web |title=Il Palazzo Ducale di Massa |url=https://www.provincia.ms.it/amministrazione-provinciale/contatti/sedi/palazzo-ducale-massa/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Demografia == Provinca e Massa-Kararës kishte 186.783 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Massa]] * [[Karara]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Toskana]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] 0e8frrnoe53jtgumwak0cvq091tyvh9 2940463 2940462 2026-04-12T21:49:54Z Shqiperia2000 65435 2940463 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Provinca e Massa-Kararës | official_name = Provincia di Massa-Carrara | native_name = Massa-Carrara | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendrat | seat = [[Massa]]<br/>[[Karara]] | leader_title = Presidenti i provincës | leader_name = Roberto Valettini | area_total_km2 = 1155.28 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Massa-Carrara (MS) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-massa-carrara/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 186783 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.provincia.ms.it}} | image_skyline = Palazzo Ducale, Massa.jpg | image_caption = Pallati Dukal, selia e Provincës. | image_seal = Provincia di Massa-Carrara-Stemma.svg | image_flag = Flag of the Province of Massa-Carrara.svg | image_map1 = Map of province of Massa and Carrara (region Tuscany, Italy).svg | image_map = Massa-Carrara in Italy.svg }} '''Provinca e Massa-Kararës''' (italisht: ''Provincia di Massa-Carrara'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendra [[Massa]] dhe [[Karara]], dhe me seli institucionale në [[Massa]]. Ajo përbëhet nga 17 komuna, ka një sipërfaqe prej 1.155,28 km² dhe 186.783 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Provinca shtrihet në pjesën veriperëndimore të Toskanës. Territori i saj përfshin [[Lunigiana]]n, shpatet perëndimore të [[Alpet Apuane|Alpeve Apuane]] dhe fushën bregdetare ngjitur me detin. Ajo kufizohet me [[Liguria|Ligurinë]], me [[Emilia-Romanja|Emilia-Romanjën]] dhe me [[Provinca e Lukës|Provincën e Lukës]].<ref name="treccani">{{cite web |title=Massa-carrara |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/massa-carrara/ |publisher=Treccani |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Historia == Provinca u krijua në vitin 1859. Sipas arkivit provincial, dokumentacioni i entit ka si skaj kronologjik fillestar pikërisht vitin 1859.<ref name="historia">{{cite web |title=Provincia di Massa-Carrara |url=https://www.provincia.ms.it/settori-e-uffici/settore-1-amministrativo-finanziario/uo-servizio-per-la-gestione-documentale/archivio-provinciale/fondi-archivistici/provincia-di-massa-carrara/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 17 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Aulla * Bagnone * Casola in Lunigiana * Comano * Filattiera * Fivizzano * Fosdinovo * Licciana Nardi * [[Karara]] * [[Massa]] * Montignoso * Mulazzo * Podenzana * Pontremoli * Tresana * Villafranca in Lunigiana * Zeri == Administrata == Presidenti i provincës është Roberto Valettini, i zgjedhur më 20 dhjetor 2025.<ref name="presidente">{{cite web |title=Presidente |url=https://www.provincia.ms.it/amministrazione-provinciale/governo-dellente/presidente/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="consiglio">{{cite web |title=Il Consiglio Provinciale 2024-2026 |url=https://www.provincia.ms.it/amministrazione-provinciale/governo-dellente/il-consiglio-provinciale-2024-2026/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="assemblea">{{cite web |title=Assemblea dei sindaci |url=https://www.provincia.ms.it/amministrazione-provinciale/governo-dellente/assemblea-dei-sindaci/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Asambleja e sindakëve përbëhet nga 17 sindakët e komunave të territorit provincial.<ref name="assemblea-composizione">{{cite web |title=Assemblea dei sindaci. Composizione |url=https://www.provincia.ms.it/amministrazione-provinciale/governo-dellente/assemblea-dei-sindaci/assemblea-dei-sindaci-composizione/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Selia institucionale e provincës ndodhet në [[Pallati Dukal (Massa)|Pallatin Dukal]], në Piazza Aranci në [[Massa]].<ref name="sede">{{cite web |title=Sedi |url=https://www.provincia.ms.it/amministrazione-provinciale/contatti/sedi/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref><ref name="palazzo">{{cite web |title=Il Palazzo Ducale di Massa |url=https://www.provincia.ms.it/amministrazione-provinciale/contatti/sedi/palazzo-ducale-massa/ |publisher=Provincia di Massa-Carrara |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Demografia == Provinca e Massa-Kararës kishte 186.783 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Massa]] * [[Karara]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] rm157nipqtxwpw2ppieuoax3ddsjokj 0 398905 2940466 2026-04-12T21:58:14Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox settlement | name = Provinca e Pistoias | official_name = Provincia di Pistoia | native_name = Pistoia | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Pistoia]] | leader_title = Presidenti i provincës | leader_name = Luca Marmo | area_total_km2 = 963.53 | population_footnotes = <ref... 2940466 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Provinca e Pistoias | official_name = Provincia di Pistoia | native_name = Pistoia | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Pistoia]] | leader_title = Presidenti i provincës | leader_name = Luca Marmo | area_total_km2 = 963.53 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Pistoia (PT) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-pistoia/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 289925 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.provincia.pistoia.it}} | image_skyline = Pistoia, palazzo del Governo (01).jpg | image_caption = Pallati i Qeverisë, selia e Provincës. | image_seal = Provincia di Pistoia-Stemma.svg | image_flag = Flag of Pistoia.svg | image_map1 = Map of province of Pistoia (region Tuscany, Italy).svg | image_map = Pistoia in Italy.svg }} '''Provinca e Pistoias''' (italisht: ''Provincia di Pistoia'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Pistoia]]n. Ajo përbëhet nga 20 komuna, ka një sipërfaqe prej 963,53 km² dhe 289.925 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Provinca shtrihet në pjesën veriore të Toskanës, në kufi me [[Emilia-Romanja|Emilia-Romanjën]], ndërmjet provincave të [[Provinca e Lukës|Lukës]], [[Provinca e Pratos|Pratos]] dhe [[Qyteti metropolitan i Firences|Firences]]. Territori i saj përfshin tri zona kryesore: zonën e Pistoias, Valdinievolen dhe zonën malore pistojane.<ref name="territorio">{{cite web |title=I Comuni della Provincia di Pistoia |url=https://www.provincia.pistoia.it/provincia/comuni |publisher=Provincia di Pistoia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Historia == Provinca e Pistoias u krijua me dy dekrete të viteve 1927 dhe 1928.<ref name="storia">{{cite web |title=La Storia |url=https://www.provincia.pistoia.it/provincia/storia |publisher=Provincia di Pistoia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Krijimi i saj përkoi me riorganizimin administrativ të kryer në Itali në atë periudhë.<ref name="storia" /> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 20 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Abetone Cutigliano * Agliana * Buggiano * Chiesina Uzzanese * Lamporecchio * Larciano * Marliana * Massa e Cozzile * Monsummano Terme * Montale * Montecatini Terme * Pescia * Pieve a Nievole * [[Pistoia]] * Ponte Buggianese * Quarrata * Sambuca Pistoiese * San Marcello Piteglio * Serravalle Pistoiese * Uzzano == Administrata == Presidenti i provincës është Luca Marmo.<ref name="presidente">{{cite web |title=Il Presidente Luca Marmo |url=https://www.provincia.pistoia.it/organizzazione/presidente/mandato2023-2027 |publisher=Provincia di Pistoia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Sipas statutit të provincës, organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto della Provincia di Pistoia |url=https://www.provincia.pistoia.it/articolo/2018/03/statuto-della-provincia-di-pistoia |publisher=Provincia di Pistoia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Selia institucionale ndodhet në Piazza San Leone 1, në [[Pistoia]].<ref name="sede">{{cite web |title=La Sede |url=https://www.provincia.pistoia.it/provincia/sede |publisher=Provincia di Pistoia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Demografia == Provinca e Pistoias kishte 289.925 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Pistoia]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] kzuruzac950py73dpyz7g6yxhaojxfh 2940467 2940466 2026-04-12T22:01:21Z Shqiperia2000 65435 2940467 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Provinca e Pistoias | official_name = Provincia di Pistoia | native_name = Pistoia | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Pistoia]] | leader_title = Presidenti i provincës | leader_name = Luca Marmo | area_total_km2 = 963.53 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Pistoia (PT) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-pistoia/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 289925 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.provincia.pistoia.it}} | image_skyline = Pistoia, palazzo del Governo (01).jpg | image_caption = Pallati i Qeverisë, selia e Provincës. | image_seal = Provincia di Pistoia-Stemma.svg | image_flag = | image_map1 = Map of province of Pistoia (region Tuscany, Italy).svg | image_map = Pistoia in Italy.svg }} '''Provinca e Pistoias''' (italisht: ''Provincia di Pistoia'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Pistoia]]n. Ajo përbëhet nga 20 komuna, ka një sipërfaqe prej 963,53 km² dhe 289.925 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Provinca shtrihet në pjesën veriore të Toskanës, në kufi me [[Emilia-Romanja|Emilia-Romanjën]], ndërmjet provincave të [[Provinca e Lukës|Lukës]], [[Provinca e Pratos|Pratos]] dhe [[Qyteti metropolitan i Firences|Firences]]. Territori i saj përfshin tri zona kryesore: zonën e Pistoias, Valdinievolen dhe zonën malore pistojane.<ref name="territorio">{{cite web |title=I Comuni della Provincia di Pistoia |url=https://www.provincia.pistoia.it/provincia/comuni |publisher=Provincia di Pistoia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Historia == Provinca e Pistoias u krijua me dy dekrete të viteve 1927 dhe 1928.<ref name="storia">{{cite web |title=La Storia |url=https://www.provincia.pistoia.it/provincia/storia |publisher=Provincia di Pistoia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Krijimi i saj përkoi me riorganizimin administrativ të kryer në Itali në atë periudhë.<ref name="storia" /> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 20 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Abetone Cutigliano * Agliana * Buggiano * Chiesina Uzzanese * Lamporecchio * Larciano * Marliana * Massa e Cozzile * Monsummano Terme * Montale * Montecatini Terme * Pescia * Pieve a Nievole * [[Pistoia]] * Ponte Buggianese * Quarrata * Sambuca Pistoiese * San Marcello Piteglio * Serravalle Pistoiese * Uzzano == Administrata == Presidenti i provincës është Luca Marmo.<ref name="presidente">{{cite web |title=Il Presidente Luca Marmo |url=https://www.provincia.pistoia.it/organizzazione/presidente/mandato2023-2027 |publisher=Provincia di Pistoia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Sipas statutit të provincës, organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto della Provincia di Pistoia |url=https://www.provincia.pistoia.it/articolo/2018/03/statuto-della-provincia-di-pistoia |publisher=Provincia di Pistoia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> Selia institucionale ndodhet në Piazza San Leone 1, në [[Pistoia]].<ref name="sede">{{cite web |title=La Sede |url=https://www.provincia.pistoia.it/provincia/sede |publisher=Provincia di Pistoia |language=it |access-date=12 prill 2026}}</ref> == Demografia == Provinca e Pistoias kishte 289.925 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Pistoia]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] lhzqk25cb32ieabx7ionfurglyyqvl2 0 398906 2940468 2026-04-12T22:06:22Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox settlement | name = Provinca e Pratos | official_name = Provincia di Prato | native_name = Prato | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Prato]] | leader_title = Presidenti i provincës | leader_name = Simone Calamai | area_total_km2 = 365.72 | population_footnotes = <ref name... 2940468 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Provinca e Pratos | official_name = Provincia di Prato | native_name = Prato | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Prato]] | leader_title = Presidenti i provincës | leader_name = Simone Calamai | area_total_km2 = 365.72 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Prato (PO) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-prato/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 259657 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.provincia.prato.it}} | image_skyline = Piazza buonamici e palazzo vai, prato.JPG | image_caption = Pallati Banci Buonamici, selia e Provincës. | image_seal = Provincia di Prato-Stemma.svg | image_flag = Flag of the Province of Prato.svg | image_map1 = Map of province of Prato (region Tuscany, Italy).svg | image_map = Prato in Italy.svg }} '''Provinca e Pratos''' (italisht: ''Provincia di Prato'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Prato]]n. Ajo përbëhet nga 7 komuna, ka një sipërfaqe prej 365,72 km² dhe 259.657 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Provinca shtrihet në pjesën veriore të Toskanës dhe kufizohet në veri me [[Emilia-Romanja|Emilia-Romanjën]], në lindje e në jug me [[Qyteti metropolitan i Firences|Qytetin metropolitan të Firences]] dhe në perëndim me [[Provinca e Pistoias|Provincën e Pistoias]]. Territori i saj përfshin tri zona kryesore: Pianën e Pratos, Val di Bisenzion dhe Montalbanon pratez.<ref name="dup">{{cite web |title=Documento unico di programmazione 2024-2026 |url=https://pubblicazioneatti.provincia.prato.it/doc/2024/CC_2024_0000003_1.pdf |publisher=Provincia di Prato |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Historia == Provinca e Pratos është një ent relativisht i ri në kuadrin administrativ italian. Ajo u krijua më 16 prill 1992, duke u shkëputur nga [[Provinca e Firences|Provinca e Firences]].<ref name="storia">{{cite web |title=Storia |url=https://www.provincia.prato.it/pagina2370_storia.html |publisher=Provincia di Prato |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 7 komuna.<ref name="population" /><ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto |url=https://amministrazione-trasparente.provincia.prato.it/archiviofile/provinciaprato/Segreteria%20Generale/Disposizioni%20generali/Statuto.pdf |publisher=Provincia di Prato |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> === Komunat === * Cantagallo * Carmignano * Montemurlo * Poggio a Caiano * [[Prato]] * Vaiano * Vernio == Administrata == Presidenti i provincës është Simone Calamai.<ref name="presidente">{{cite web |title=Simone Calamai |url=https://amministrazione-trasparente.provincia.prato.it/archivio3_personale_0_41983_701_1.html |publisher=Provincia di Prato |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="statuto" /> Selia institucionale ndodhet në Pallatin Banci Buonamici, në Via Bettino Ricasoli 25, në [[Prato]].<ref name="sede">{{cite web |title=Palazzo Banci Buonamici sede Provincia di Prato |url=https://amministrazione-trasparente.provincia.prato.it/archivio55_patrimonio-immobiliare_0_97_734_1.html |publisher=Provincia di Prato |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Demografia == Provinca e Pratos kishte 259.657 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Prato]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] 11darskzhq8zg4pm6oxx9ti15v1oszi 2940469 2940468 2026-04-12T22:07:49Z Shqiperia2000 65435 2940469 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Provinca e Pratos | official_name = Provincia di Prato | native_name = Prato | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Prato]] | leader_title = Presidenti i provincës | leader_name = Simone Calamai | area_total_km2 = 365.72 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Prato (PO) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-prato/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 259657 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.provincia.prato.it}} | image_skyline = Piazza buonamici e palazzo vai, prato.JPG | image_caption = Pallati Banci Buonamici, selia e Provincës. | image_seal = Provincia di Prato-Stemma.svg | image_flag = Flag of the Province of Prato.svg | image_map1 = Map of province of Prato (region Tuscany, Italy).svg | image_map = Prato in Italy.svg }} '''Provinca e Pratos''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Provincia di Prato'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Prato]]n. Ajo përbëhet nga 7 komuna, ka një sipërfaqe prej 365,72 km² dhe 259.657 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Provinca shtrihet në pjesën veriore të Toskanës dhe kufizohet në veri me [[Emilia-Romanja|Emilia-Romanjën]], në lindje e në jug me [[Qyteti metropolitan i Firences|Qytetin metropolitan të Firences]] dhe në perëndim me [[Provinca e Pistoias|Provincën e Pistoias]]. Territori i saj përfshin tri zona kryesore: Pianën e Pratos, Val di Bisenzion dhe Montalbanon pratez.<ref name="dup">{{cite web |title=Documento unico di programmazione 2024-2026 |url=https://pubblicazioneatti.provincia.prato.it/doc/2024/CC_2024_0000003_1.pdf |publisher=Provincia di Prato |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Historia == Provinca e Pratos është një ent relativisht i ri në kuadrin administrativ italian. Ajo u krijua më 16 prill 1992, duke u shkëputur nga [[Provinca e Firences|Provinca e Firences]].<ref name="storia">{{cite web |title=Storia |url=https://www.provincia.prato.it/pagina2370_storia.html |publisher=Provincia di Prato |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 7 komuna.<ref name="population" /><ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto |url=https://amministrazione-trasparente.provincia.prato.it/archiviofile/provinciaprato/Segreteria%20Generale/Disposizioni%20generali/Statuto.pdf |publisher=Provincia di Prato |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> === Komunat === * Cantagallo * Carmignano * Montemurlo * Poggio a Caiano * [[Prato]] * Vaiano * Vernio == Administrata == Presidenti i provincës është Simone Calamai.<ref name="presidente">{{cite web |title=Simone Calamai |url=https://amministrazione-trasparente.provincia.prato.it/archivio3_personale_0_41983_701_1.html |publisher=Provincia di Prato |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> Organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="statuto" /> Selia institucionale ndodhet në Pallatin Banci Buonamici, në Via Bettino Ricasoli 25, në [[Prato]].<ref name="sede">{{cite web |title=Palazzo Banci Buonamici sede Provincia di Prato |url=https://amministrazione-trasparente.provincia.prato.it/archivio55_patrimonio-immobiliare_0_97_734_1.html |publisher=Provincia di Prato |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Demografia == Provinca e Pratos kishte 259.657 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Prato]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] 3k6pfmkvvquyev6qjoz5125x7h708p4 0 398907 2940470 2026-04-12T22:13:27Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox settlement | name = Provinca e Sienës | official_name = Provincia di Siena | native_name = Siena | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Siena]] | leader_title = Presidentja e provincës | leader_name = Agnese Carletti | area_total_km2 = 3819.70 | population_footnotes = <ref... 2940470 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Provinca e Sienës | official_name = Provincia di Siena | native_name = Siena | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Siena]] | leader_title = Presidentja e provincës | leader_name = Agnese Carletti | area_total_km2 = 3819.70 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Siena (SI) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-siena/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 259460 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.provincia.siena.it}} | image_skyline = Siena Lupa in front of palazzo.JPG | image_caption = Palazzo del Governo, selia e Provincës. | image_seal = Provincia di Siena-Stemma.svg | image_flag = Flag of Siena Province.png | image_map1 = Map of province of Siena (region Tuscany, Italy).svg | image_map = Siena in Italy.svg }} '''Provinca e Sienës''' (italisht: ''Provincia di Siena'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Siena]]n. Ajo përbëhet nga 35 komuna, ka një sipërfaqe prej 3.819,70 km² dhe 259.460 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Provinca shtrihet në pjesën jugore të Toskanës. Territori i saj përfshin zona historike e gjeografike si Chianti, Val di Chiana, Monte Amiata dhe Colline Metallifere; në pjesën më të madhe ai është i mbuluar nga sedimente ranore dhe argjilore.<ref name="treccani">{{cite web |title=Siena |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/siena/ |publisher=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Historia == Si ent administrativ modern, Provinca e Sienës u krijua në vitin 1865.<ref name="storia">{{cite web |title=Storia della Provincia |url=https://www.provincia.siena.it/amministrazione/storia-della-provincia/ |publisher=Provincia di Siena |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 35 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Abbadia San Salvatore * Asciano * Buonconvento * Casole d'Elsa * Castellina in Chianti * Castelnuovo Berardenga * Castiglione d'Orcia * Cetona * Chianciano Terme * Chiusdino * Chiusi * Colle di Val d'Elsa * Gaiole in Chianti * Montalcino * Montepulciano * Monteriggioni * Monteroni d'Arbia * Monticiano * Murlo * Piancastagnaio * Pienza * Poggibonsi * Radda in Chianti * Radicofani * Radicondoli * Rapolano Terme * San Casciano dei Bagni * San Gimignano * San Quirico d'Orcia * Sarteano * [[Siena]] * Sinalunga * Sovicille * Torrita di Siena * Trequanda == Administrata == Presidentja e provincës është Agnese Carletti.<ref name="presidente">{{cite web |title=Agnese Carletti |url=https://www.provincia.siena.it/persona_pubblica/agnese-carletti/ |publisher=Provincia di Siena |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> Sipas statutit të provincës, organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto |url=https://www.provincia.siena.it/wp-content/uploads/2024/12/statuto.pdf |publisher=Provincia di Siena |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> Selia institucionale ndodhet në Palazzo del Governo, në Piazza Duomo 9, në [[Siena]].<ref name="sede">{{cite web |title=Palazzo del Governo |url=https://www.provincia.siena.it/vivere-il-comune/luoghi/palazzo-del-governo/ |publisher=Provincia di Siena |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Demografia == Provinca e Sienës kishte 259.460 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Siena]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] flqthab4xw31bi05pptyjj57d2zvy3m 2940471 2940470 2026-04-12T22:15:44Z Shqiperia2000 65435 2940471 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Provinca e Sienës | official_name = Provincia di Siena | native_name = Siena | settlement_type = [[Provincat e Italisë|Provincë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Siena]] | leader_title = Presidentja e provincës | leader_name = Agnese Carletti | area_total_km2 = 3819.70 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Provincia di Siena (SI) - Guida ai comuni e info utili |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/provincia-di-siena/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 259460 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.provincia.siena.it}} | image_skyline = Siena Lupa in front of palazzo.JPG | image_caption = Palazzo del Governo, selia e Provincës. | image_seal = Provincia di Siena-Stemma.svg | image_flag = Flag of Siena Province.png | image_map1 = Map of province of Siena (region Tuscany, Italy).svg | image_map = Siena in Italy.svg }} '''Provinca e Sienës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Provincia di Siena'') është një njësi administrative territoriale në [[Italia|Itali]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], me kryeqendër [[Siena]]n. Ajo përbëhet nga 35 komuna, ka një sipërfaqe prej 3.819,70 km² dhe 259.460 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Gjeografia == Provinca shtrihet në pjesën jugore të Toskanës. Territori i saj përfshin zona historike e gjeografike si Chianti, Val di Chiana, Monte Amiata dhe Colline Metallifere; në pjesën më të madhe ai është i mbuluar nga sedimente ranore dhe argjilore.<ref name="treccani">{{cite web |title=Siena |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/siena/ |publisher=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Historia == Si ent administrativ modern, Provinca e Sienës u krijua në vitin 1865.<ref name="storia">{{cite web |title=Storia della Provincia |url=https://www.provincia.siena.it/amministrazione/storia-della-provincia/ |publisher=Provincia di Siena |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Ndarja administrative == Provinca përbëhet nga 35 komuna.<ref name="population" /> === Komunat === * Abbadia San Salvatore * Asciano * Buonconvento * Casole d'Elsa * Castellina in Chianti * Castelnuovo Berardenga * Castiglione d'Orcia * Cetona * Chianciano Terme * Chiusdino * Chiusi * Colle di Val d'Elsa * Gaiole in Chianti * Montalcino * Montepulciano * Monteriggioni * Monteroni d'Arbia * Monticiano * Murlo * Piancastagnaio * Pienza * Poggibonsi * Radda in Chianti * Radicofani * Radicondoli * Rapolano Terme * San Casciano dei Bagni * San Gimignano * San Quirico d'Orcia * Sarteano * [[Siena]] * Sinalunga * Sovicille * Torrita di Siena * Trequanda == Administrata == Presidentja e provincës është Agnese Carletti.<ref name="presidente">{{cite web |title=Agnese Carletti |url=https://www.provincia.siena.it/persona_pubblica/agnese-carletti/ |publisher=Provincia di Siena |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> Sipas statutit të provincës, organet kryesore të entit janë presidenti, këshilli provincial dhe asambleja e sindakëve.<ref name="statuto">{{cite web |title=Statuto |url=https://www.provincia.siena.it/wp-content/uploads/2024/12/statuto.pdf |publisher=Provincia di Siena |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> Selia institucionale ndodhet në Palazzo del Governo, në Piazza Duomo 9, në [[Siena]].<ref name="sede">{{cite web |title=Palazzo del Governo |url=https://www.provincia.siena.it/vivere-il-comune/luoghi/palazzo-del-governo/ |publisher=Provincia di Siena |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Demografia == Provinca e Sienës kishte 259.460 banorë më 1 janar 2025.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Siena]] * [[Provincat e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Provinca në Itali]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] go7ux4llc7r0s3uz9cusvwq88ilwb6g 0 398908 2940477 2026-04-12T22:40:29Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox settlement | name = Forte dei Marmi | official_name = Comune di Forte dei Marmi | native_name = Forte dei Marmi | settlement_type = [[Komunat e Italisë|Komunë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Lukës]] | leader_title = Kryetari | leader_name = Bruno Murzi | area_tota... 2940477 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Forte dei Marmi | official_name = Comune di Forte dei Marmi | native_name = Forte dei Marmi | settlement_type = [[Komunat e Italisë|Komunë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Lukës]] | leader_title = Kryetari | leader_name = Bruno Murzi | area_total_km2 = 9.15 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Comune di Forte dei Marmi (LU) - CAP, dati, popolazione e amministrazione |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/77-forte-dei-marmi/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 6666 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.comune.fortedeimarmi.lu.it}} | image_skyline = Forte dei Marmi.jpg | image_caption = Pamje e Forte dei Marmi | image_seal = Forte dei Marmi-Stemma.svg | image_flag = Forte dei Marmi-Gonfalone.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|43|57|57|N|10|10|24|E|display=inline,title}} }} '''Forte dei Marmi''' është një komunë në [[Provinca e Lukës|Provincën e Lukës]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], në [[Italia|Itali]]. Ajo ndodhet në [[Versilia|Versili]], përgjatë bregdetit tirrenik, dhe është një nga qendrat turistike më të njohura të zonës. Komuna ka 6.666 banorë dhe një sipërfaqe prej 9,15 km².<ref name="population" /><ref name="treccani">{{cite web |title=Forte dei Marmi |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/forte-dei-marmi/ |publisher=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Territori i Forte dei Marmi shtrihet për rreth 9 km² në Versili, midis Cinquales dhe kufirit komunal me [[Pietrasanta]]n.<ref name="territorio">{{cite web |title=Comune di Forte dei Marmi |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/vivere-il-comune/luoghi/comune-di-forte-dei-marmi/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> Qendra komunale ndodhet në një lartësi prej 2 metrash mbi nivelin e detit.<ref name="population" /> == Historia == Forte dei Marmi u zhvillua rreth një fortilizi të ngritur në vitin 1788 pranë pontiles, i cili shërbente për ngarkimin e mermerit që vinte nga [[Seravezza]].<ref name="treccani" /> Emri i vendbanimit lidhet pikërisht me fortin dhe me transportin e mermerit. Komuna u bë një ent autonom më 24 prill 1914, pasi u shkëput nga territori i Pietrasantës.<ref name="autonomo">{{cite web |title=Forte dei marmi |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/forte-dei-marmi_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |publisher=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="storia1914">{{cite web |title=Relazione tecnica e quadro conoscitivo |url=https://static-www.comune.fortedeimarmi.lu.it/wp-content/uploads/2025/09/RelazioneQC_febbraio2024.pdf |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Monumente dhe vende me interes == Ndër simbolet kryesore të komunës është pontilia, e konsideruar një nga simbolet e vendit dhe një pikë panoramike nga ku hapet pamja drejt [[Deti Tirren|Detit Tirren]] dhe [[Alpet Apuane|Alpeve Apuane]].<ref name="pontile">{{cite web |title=Pontile |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/vivere-il-comune/luoghi/pontile/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> Një tjetër element i rëndësishëm është Fortino Leopoldo I, i njohur edhe si Fortino Lorenese, i cili përfaqëson simbolin historik të qytetit dhe përdoret edhe si hapësirë për ekspozita dhe ngjarje kulturore.<ref name="fortino">{{cite web |title=L'Universo di Fattori |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/vivere-il-comune/eventi/luniverso-di-fattori/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="fortino2">{{cite web |title=Mr Arbitrium: il gigante messaggero di pace fra i popoli di Emanuele Giannelli arriva al Fortino |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/vivere-il-comune/eventi/mr-arbitrium-il-gigante-messaggero-di-pace-fra-i-popoli-di-emanuele-giannelli-arriva-al-fortino/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Ekonomia == Ekonomia e Forte dei Marmi lidhet ngushtë me turizmin veror dhe me veprimtaritë tregtare e shërbyese të lidhura me të. Qendra njihet për plazhet e saj, vilat historike, butikët dhe për rolin e saj si vendpushim i njohur i Versilisë.<ref name="population" /><ref name="treccani" /> == Turizmi dhe sporti == Forte dei Marmi është një nga destinacionet turistike më të njohura të bregdetit toskan. Në komunë zhvillohen rregullisht ngjarje turistike e kulturore, ndërsa në fushën sportive janë të pranishme edhe struktura të dedikuara tenisit dhe padelit, si ''Tennis Club Italia''.<ref name="evente">{{cite web |title=Eventi turistici e culturali |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/vivere-il-comune/eventi/eventi-del-turismo/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="tennis">{{cite web |title=TENNIS CLUB ITALIA ssd arl |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/articolo_tematico/associazioni-ed-enti/tennis-club-italia-ssd-arl/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Administrata == Kryetari i komunës është Bruno Murzi, në detyrë që nga 4 korriku 2022.<ref name="sindaco">{{cite web |title=Bruno Murzi |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/persona_pubblica/bruno-murzi/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> Selia institucionale e komunës ndodhet në Piazza Dante 1, në Forte dei Marmi.<ref name="population" /><ref name="sede">{{cite web |title=Comune di Forte dei Marmi |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/vivere-il-comune/luoghi/comune-di-forte-dei-marmi/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Demografia == Më 1 janar 2025 komuna kishte 6.666 banorë.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Versilia]] * [[Provinca e Lukës]] * [[Toskana]] * [[Pietrasanta]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Komuna në Itali]] [[Kategoria:Toskana]] [[Kategoria:Gjeografia e Italisë]] 933drjh4w1cw5vs9ht1u7isj56awt1s 2940478 2940477 2026-04-12T22:41:59Z Shqiperia2000 65435 2940478 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Forte dei Marmi | official_name = Comune di Forte dei Marmi | native_name = Forte dei Marmi | settlement_type = [[Komunat e Italisë|Komunë]] | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Toskana]] | subdivision_type2 = [[Provincat e Italisë|Provinca]] | subdivision_name2 = [[Provinca e Lukës]] | leader_title = Kryetari | leader_name = Bruno Murzi | area_total_km2 = 9.15 | population_footnotes = <ref name="population">{{cite web |title=Comune di Forte dei Marmi (LU) - CAP, dati, popolazione e amministrazione |url=https://www.tuttitalia.it/toscana/77-forte-dei-marmi/ |publisher=Tuttitalia |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 6666 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | website = {{URL|www.comune.fortedeimarmi.lu.it}} | image_skyline = Forte dei Marmi.jpg | image_caption = Pamje e Forte dei Marmi | image_seal = Forte dei Marmi-Stemma.svg | image_flag = Forte dei Marmi-Gonfalone.svg | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|43|57|57|N|10|10|24|E|display=inline,title}} }} '''Forte dei Marmi''' është një komunë në [[Provinca e Lukës|Provincën e Lukës]], në rajonin e [[Toskana|Toskanës]], në [[Italia|Itali]]. Ajo ndodhet në [[Versilia|Versili]], përgjatë bregdetit tirrenik, dhe është një nga qendrat turistike më të njohura të zonës. Komuna ka 6.666 banorë dhe një sipërfaqe prej 9,15 km².<ref name="population" /><ref name="treccani">{{cite web |title=Forte dei Marmi |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/forte-dei-marmi/ |publisher=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Territori i Forte dei Marmi shtrihet për rreth 9 km² në Versili, midis Cinquales dhe kufirit komunal me [[Pietrasanta]]n.<ref name="territorio">{{cite web |title=Comune di Forte dei Marmi |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/vivere-il-comune/luoghi/comune-di-forte-dei-marmi/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> Qendra komunale ndodhet në një lartësi prej 2 metrash mbi nivelin e detit.<ref name="population" /> == Historia == Forte dei Marmi u zhvillua rreth një fortilizi të ngritur në vitin 1788 pranë pontiles, i cili shërbente për ngarkimin e mermerit që vinte nga Seravezza.<ref name="treccani" /> Emri i vendbanimit lidhet pikërisht me fortin dhe me transportin e mermerit. Komuna u bë një ent autonom më 24 prill 1914, pasi u shkëput nga territori i Pietrasantës.<ref name="autonomo">{{cite web |title=Forte dei marmi |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/forte-dei-marmi_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |publisher=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="storia1914">{{cite web |title=Relazione tecnica e quadro conoscitivo |url=https://static-www.comune.fortedeimarmi.lu.it/wp-content/uploads/2025/09/RelazioneQC_febbraio2024.pdf |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Monumente dhe vende me interes == Ndër simbolet kryesore të komunës është pontilia, e konsideruar një nga simbolet e vendit dhe një pikë panoramike nga ku hapet pamja drejt [[Deti Tirren|Detit Tirren]] dhe [[Alpet Apuane|Alpeve Apuane]].<ref name="pontile">{{cite web |title=Pontile |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/vivere-il-comune/luoghi/pontile/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> Një tjetër element i rëndësishëm është Fortino Leopoldo I, i njohur edhe si Fortino Lorenese, i cili përfaqëson simbolin historik të qytetit dhe përdoret edhe si hapësirë për ekspozita dhe ngjarje kulturore.<ref name="fortino">{{cite web |title=L'Universo di Fattori |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/vivere-il-comune/eventi/luniverso-di-fattori/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="fortino2">{{cite web |title=Mr Arbitrium: il gigante messaggero di pace fra i popoli di Emanuele Giannelli arriva al Fortino |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/vivere-il-comune/eventi/mr-arbitrium-il-gigante-messaggero-di-pace-fra-i-popoli-di-emanuele-giannelli-arriva-al-fortino/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Ekonomia == Ekonomia e Forte dei Marmi lidhet ngushtë me turizmin veror dhe me veprimtaritë tregtare e shërbyese të lidhura me të. Qendra njihet për plazhet e saj, vilat historike, butikët dhe për rolin e saj si vendpushim i njohur i Versilisë.<ref name="population" /><ref name="treccani" /> == Turizmi dhe sporti == Forte dei Marmi është një nga destinacionet turistike më të njohura të bregdetit toskan. Në komunë zhvillohen rregullisht ngjarje turistike e kulturore, ndërsa në fushën sportive janë të pranishme edhe struktura të dedikuara tenisit dhe padelit, si ''Tennis Club Italia''.<ref name="evente">{{cite web |title=Eventi turistici e culturali |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/vivere-il-comune/eventi/eventi-del-turismo/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="tennis">{{cite web |title=TENNIS CLUB ITALIA ssd arl |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/articolo_tematico/associazioni-ed-enti/tennis-club-italia-ssd-arl/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Administrata == Kryetari i komunës është Bruno Murzi, në detyrë që nga 4 korriku 2022.<ref name="sindaco">{{cite web |title=Bruno Murzi |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/persona_pubblica/bruno-murzi/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> Selia institucionale e komunës ndodhet në Piazza Dante 1, në Forte dei Marmi.<ref name="population" /><ref name="sede">{{cite web |title=Comune di Forte dei Marmi |url=https://www.comune.fortedeimarmi.lu.it/vivere-il-comune/luoghi/comune-di-forte-dei-marmi/ |publisher=Comune di Forte dei Marmi |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Demografia == Më 1 janar 2025 komuna kishte 6.666 banorë.<ref name="population" /> == Shiko edhe == * [[Versilia]] * [[Provinca e Lukës]] * [[Toskana]] * [[Pietrasanta]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Qytete në Itali]] [[Kategoria:Komuna në Toskana]] [[Kategoria:Komuna në provincën Luka]] l0jgghqrjcc279497xxerf23s6opk01 0 398909 2940481 2026-04-12T23:03:33Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox former subdivision | native_name = ''Granducato di Toscana'' | conventional_long_name = Dukati i Madh i Toskanës | common_name = Tuscany | subdivision = Shtet | status_text = Shtet historik italian | government_type = Monarki | title_leader = Duka i Madh | leader1 = Cosimo I de' Medici<br/><small>(''i pari'')</small> | year_leader1 = 1569–1574 | leader2 = Leopoldi II<br/><small>(''i fundit'')</small> | year_leader2 = 1824–1859 | capital = [[Firencia|Firence]] | coo... 2940481 wikitext text/x-wiki {{Infobox former subdivision | native_name = ''Granducato di Toscana'' | conventional_long_name = Dukati i Madh i Toskanës | common_name = Tuscany | subdivision = Shtet | status_text = Shtet historik italian | government_type = Monarki | title_leader = Duka i Madh | leader1 = Cosimo I de' Medici<br/><small>(''i pari'')</small> | year_leader1 = 1569–1574 | leader2 = Leopoldi II<br/><small>(''i fundit'')</small> | year_leader2 = 1824–1859 | capital = [[Firencia|Firence]] | coordinates = {{Coord|43|46|17|N|11|15|15|E|display=inline,title}} | today = [[Italia]] | life_span = 1569–1801; 1814–1860 | year_start = 1569 | date_start = 27 gusht | event_start = Ngritja e Cosimo I në dukë të madh | event1 = Fundi i dinastisë Mediçi | date_event1 = 9 korrik 1737 | event2 = Zëvendësimi nga [[Mbretëria e Etrurisë]] | date_event2 = 21 mars 1801 | event3 = Rivendosja | date_event3 = 30 maj 1814 | event_end = Aneksimi nga [[Mbretëria e Sardenjës]] | date_end = 22 mars 1860 | image_flag = Flag of the Grand Duchy of Tuscany with Great Coat of arms.svg | flag_type = Flamuri | image_coat = Coat of arms of the Grand Duchy of Tuscany (1562-1737).svg | symbol_type = Stema | image_map = Granduchy of Tuscany 1815 (location).png | image_map_caption = Vendndodhja e Dukatit të Madh të Toskanës më 1815–1847 }} [[Skeda:Palazzo Pitti nel tardo pomeriggio.jpg|thumb|Pallati Piti në [[Firencia|Firence]].]] '''Dukati i Madh i Toskanës''' (italisht: ''Granducato di Toscana'') ishte një shtet italian para bashkimit, me kryeqytet në [[Firencia|Firence]], që ekzistoi nga viti 1569 deri në 1801 dhe përsëri nga 1814 deri në 1860. Territori i tij përfshinte pothuajse të gjithë [[Toskana]]n e sotme. Shteti u qeveris fillimisht nga [[Familja Mediçi|dinastia Mediçi]] dhe, pas vitit 1737, nga dinastia Habsburg-Lorena.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/granducato-di-toscana/ |title=Toscana, Granducato di |website=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tuscany |title=Tuscany |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Historia == Dukati i Madh u krijua më 27 gusht 1569, kur papa Piu V i dha Cosimo I de' Medici titullin e dukës së madh të Toskanës. Formimi i tij erdhi pas zgjerimit territorial të shtetit mediceas dhe pas nënshtrimit të [[Republika e Sienës|Republikës së Sienës]], çka i dha Firences kontroll mbi pothuajse të gjithë Toskanën.<ref name="treccani" /> Nën Mediçit, shteti u konsolidua politikisht dhe ekonomikisht. Në vitin 1737, pas shuarjes së degës kryesore të familjes Mediçi me vdekjen e Xhan Gastones, dukati i madh kaloi te Françesku Stefano i Lorenës, duke hapur periudhën e Habsburg-Lorenës.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Gjatë epokës napoleonike, Dukati i Madh u shpërbë në vitin 1801 dhe u zëvendësua nga [[Mbretëria e Etrurisë]], e krijuar nga Napoleoni për Burbonët e Parmës. Në vitin 1808 territori u bashkua me Perandorinë Franceze, ndërsa më 1814, pas rënies së Napoleonit, dukati i madh u rivendos nën Ferdinandin III.<ref name="etruria">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/regno-di-etruria/ |title=Etruria, Regno di |website=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="britannica" /> Në vitet e [[Rilindja italiane|Rizorgimentos]], Toskana u përfshi në procesin e bashkimit italian. Më 1859 duka i madh Leopoldi II u largua nga Toskana dhe në vitin 1860 territori u aneksua nga [[Mbretëria e Sardenjës]], duke hyrë më pas në shtetin italian të bashkuar.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Territori dhe administrimi == Dukati i Madh i Toskanës përfshinte pothuajse të gjithë territorin e rajonit të sotëm të [[Toskana|Toskanës]]. Kryeqyteti i tij ishte [[Firencia|Firence]], ndërsa qendra të tjera të rëndësishme ishin [[Siena]], [[Piza]], [[Livorno]] dhe [[Areco]]. Në periudha të ndryshme shteti përfshiu edhe [[Ishulli i Elbës|Elbën]] dhe zona të tjera bregdetare me rëndësi strategjike.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Reformat dhe trashëgimia == Sidomos gjatë sundimit të Pietro Leopoldos, Dukati i Madh u bë i njohur për një sezon të gjerë reformash administrative, ekonomike dhe gjyqësore. Privilegjet kishtare u kufizuan, administrata u modernizua dhe u ndërmorën reforma të rëndësishme në drejtësi.<ref name="britannica2">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Italy/The-era-of-Enlightenment-reform |title=Italy - The era of Enlightenment reform |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Më 30 nëntor 1786, me të ashtuquajturën ''Leopoldina'', Dukati i Madh i Toskanës shfuqizoi torturën dhe dënimin me vdekje, duke u bërë shteti i parë në Evropë që e bëri këtë në mënyrë të qartë në legjislacionin e vet penal.<ref name="leopoldina">{{cite web |url=https://archiviodistatofirenze.cultura.gov.it/asfi/servizi-al-pubblico/biblioteca/la-legge-leopoldina-del-1786 |title=La legge "Leopoldina" del 1786 |website=Archivio di Stato di Firenze |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="pietro">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-leopoldo-d-asburgo-lorena-granduca-di-toscana-poi-imperatore-del-sacro-romano-impero-come-leopoldo-ii_%28Dizionario-Biografico%29/ |title=PIETRO LEOPOLDO d'Asburgo-Lorena, granduca di Toscana |website=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Simbolet == Simbolet e Dukatit të Madh ndryshuan sipas dinastive sunduese. Në periudhën medicease u përdorën stemat dhe ngjyrat e shtëpisë Mediçi, ndërsa në epokën e Habsburg-Lorenës u përhapën stemat lorenase dhe flamujt me ngjyrat e bardhë e të kuqe.<ref name="treccani" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Familja Mediçi]] * [[Mbretëria e Etrurisë]] * [[Bashkimi i Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Historia e Italisë]] ssxcavd14ukv8ax38otbawyjyz9q3s9 2940484 2940481 2026-04-12T23:12:31Z Shqiperia2000 65435 2940484 wikitext text/x-wiki {{Infobox former subdivision | native_name = ''Granducato di Toscana'' | conventional_long_name = Dukati i Madh i Toskanës | common_name = Tuscany | subdivision = Shtet | status_text = Shtet historik italian | government_type = Monarki | title_leader = Duka i Madh | leader1 = Cosimo I de' Medici<br/><small>(''i pari'')</small> | year_leader1 = 1569–1574 | leader2 = Leopoldi II<br/><small>(''i fundit'')</small> | year_leader2 = 1824–1859 | capital = [[Firencia|Firence]] | coordinates = {{Coord|43|46|17|N|11|15|15|E|display=inline,title}} | today = [[Italia]] | life_span = 1569–1801; 1814–1860 | year_start = 1569 | date_start = 27 gusht | event_start = Ngritja e Cosimo I në dukë të madh | event1 = Fundi i dinastisë Mediçi | date_event1 = 9 korrik 1737 | event2 = Zëvendësimi nga [[Mbretëria e Etrurisë]] | date_event2 = 21 mars 1801 | event3 = Rivendosja | date_event3 = 30 maj 1814 | event_end = Aneksimi nga [[Mbretëria e Sardenjës]] | date_end = 22 mars 1860 | image_flag = Flag of the Grand Duchy of Tuscany with Great Coat of arms.svg | flag_type = Flamuri | image_coat = Coat of arms of the Grand Duchy of Tuscany (1562-1737).svg | symbol_type = Stema | image_map = Granduchy of Tuscany 1815 (location).png | image_map_caption = Vendndodhja e Dukatit të Madh të Toskanës më 1815–1847 }} [[Skeda:Palazzo Pitti nel tardo pomeriggio.jpg|thumb|Pallati Piti në [[Firencia|Firence]].]] '''Dukati i Madh i Toskanës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Granducato di Toscana'') ishte një shtet italian para bashkimit, me kryeqytet në [[Firencia|Firence]], që ekzistoi nga viti 1569 deri në 1801 dhe përsëri nga 1814 deri në 1860. Territori i tij përfshinte pothuajse të gjithë [[Toskana]]n e sotme. Shteti u qeveris fillimisht nga [[Familja Mediçi|dinastia Mediçi]] dhe, pas vitit 1737, nga dinastia [[Habsburgët|Habsburg]]-Lorena.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/granducato-di-toscana/ |title=Toscana, Granducato di |website=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tuscany |title=Tuscany |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Historia == Dukati i Madh u krijua më 27 gusht 1569, kur papa Piu V i dha Cosimo I de' Medici titullin e dukës së madh të Toskanës. Formimi i tij erdhi pas zgjerimit territorial të shtetit mediceas dhe pas nënshtrimit të [[Republika e Sienës|Republikës së Sienës]], çka i dha Firences kontroll mbi pothuajse të gjithë Toskanën.<ref name="treccani" /> Nën Mediçit, shteti u konsolidua politikisht dhe ekonomikisht. Në vitin 1737, pas shuarjes së degës kryesore të familjes Mediçi me vdekjen e Xhan Gastones, dukati i madh kaloi te Françesku Stefano i Lorenës, duke hapur periudhën e Habsburg-Lorenës.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Gjatë epokës napoleonike, Dukati i Madh u shpërbë në vitin 1801 dhe u zëvendësua nga [[Mbretëria e Etrurisë]], e krijuar nga [[Napoleon Bonaparti|Napoleoni]] për Burbonët e Parmës. Në vitin 1808 territori u bashkua me [[Perandoria e Parë Franceze|Perandorinë Franceze]], ndërsa më 1814, pas rënies së Napoleonit, dukati i madh u rivendos nën Ferdinandin III.<ref name="etruria">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/regno-di-etruria/ |title=Etruria, Regno di |website=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="britannica" /> Në vitet e [[Bashkimi i Italisë|Rizorgimentos]], Toskana u përfshi në procesin e bashkimit italian. Më 1859 duka i madh Leopoldi II u largua nga Toskana dhe në vitin 1860 territori u aneksua nga [[Mbretëria e Sardenjës]], duke hyrë më pas në shtetin italian të bashkuar.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Territori dhe administrimi == Dukati i Madh i Toskanës përfshinte pothuajse të gjithë territorin e rajonit të sotëm të [[Toskana|Toskanës]]. Kryeqyteti i tij ishte [[Firencia|Firence]], ndërsa qendra të tjera të rëndësishme ishin [[Siena]], [[Piza]], [[Livorno]] dhe [[Areco]]. Në periudha të ndryshme shteti përfshiu edhe [[Ishulli i Elbës|Elbën]] dhe zona të tjera bregdetare me rëndësi strategjike.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Reformat dhe trashëgimia == Sidomos gjatë sundimit të Pietro Leopoldos, Dukati i Madh u bë i njohur për një sezon të gjerë reformash administrative, ekonomike dhe gjyqësore. Privilegjet kishtare u kufizuan, administrata u modernizua dhe u ndërmorën reforma të rëndësishme në drejtësi.<ref name="britannica2">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Italy/The-era-of-Enlightenment-reform |title=Italy - The era of Enlightenment reform |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Më 30 nëntor 1786, me të ashtuquajturën ''Leopoldina'', Dukati i Madh i Toskanës shfuqizoi torturën dhe dënimin me vdekje, duke u bërë shteti i parë në Evropë që e bëri këtë në mënyrë të qartë në legjislacionin e vet penal.<ref name="leopoldina">{{cite web |url=https://archiviodistatofirenze.cultura.gov.it/asfi/servizi-al-pubblico/biblioteca/la-legge-leopoldina-del-1786 |title=La legge "Leopoldina" del 1786 |website=Archivio di Stato di Firenze |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="pietro">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-leopoldo-d-asburgo-lorena-granduca-di-toscana-poi-imperatore-del-sacro-romano-impero-come-leopoldo-ii_%28Dizionario-Biografico%29/ |title=PIETRO LEOPOLDO d'Asburgo-Lorena, granduca di Toscana |website=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Simbolet == Simbolet e Dukatit të Madh ndryshuan sipas dinastive sunduese. Në periudhën medicease u përdorën stemat dhe ngjyrat e shtëpisë Mediçi, ndërsa në epokën e Habsburg-Lorenës u përhapën stemat lorenase dhe flamujt me ngjyrat e bardhë e të kuqe.<ref name="treccani" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Familja Mediçi]] * [[Mbretëria e Etrurisë]] * [[Bashkimi i Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Historia e Italisë]] 5xxmki6i3qcn1jriw5yhkvozrpfhwro 2940485 2940484 2026-04-12T23:14:26Z Shqiperia2000 65435 2940485 wikitext text/x-wiki {{Infobox former subdivision | native_name = ''Granducato di Toscana'' | conventional_long_name = Dukati i Madh i Toskanës | common_name = Tuscany | subdivision = Shtet | status_text = Shtet historik italian | government_type = Monarki | title_leader = Duka i Madh | leader1 = Cosimo I de' Medici<br/><small>(''i pari'')</small> | year_leader1 = 1569–1574 | leader2 = Leopoldi II<br/><small>(''i fundit'')</small> | year_leader2 = 1824–1859 | capital = [[Firencia|Firence]] | coordinates = {{Coord|43|46|17|N|11|15|15|E|display=inline,title}} | today = [[Italia]] | life_span = 1569–1801; 1814–1860 | year_start = 1569 | date_start = 27 gusht | event_start = Ngritja e Cosimo I në dukë të madh | event1 = Fundi i dinastisë Mediçi | date_event1 = 9 korrik 1737 | event2 = Zëvendësimi nga [[Mbretëria e Etrurisë]] | date_event2 = 21 mars 1801 | event3 = Rivendosja | date_event3 = 30 maj 1814 | event_end = Aneksimi nga [[Mbretëria e Sardenjës]] | date_end = 22 mars 1860 | image_flag = Flag of the Grand Duchy of Tuscany with Great Coat of arms.svg | flag_type = Flamuri | image_coat = Coat of arms of the Grand Duchy of Tuscany (1562-1737).svg | symbol_type = Stema | image_map = Granduchy of Tuscany 1815 (location).png | image_map_caption = Vendndodhja e Dukatit të Madh të Toskanës më 1815–1847 }} [[Skeda:Palazzo Pitti nel tardo pomeriggio.jpg|thumb|Pallati Piti në [[Firencia|Firence]].]] '''Dukati i Madh i Toskanës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Granducato di Toscana'') ishte një shtet italian para bashkimit, me kryeqytet në [[Firencia|Firence]], që ekzistoi nga viti 1569 deri në 1801 dhe përsëri nga 1814 deri në 1860. Territori i tij përfshinte pothuajse të gjithë [[Toskana]]n e sotme. Shteti u qeveris fillimisht nga [[Familja Mediçi|dinastia Mediçi]] dhe, pas vitit 1737, nga dinastia [[Habsburgët|Habsburg]]-Lorena.<ref name="treccani">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/granducato-di-toscana/ |title=Toscana, Granducato di |website=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tuscany |title=Tuscany |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Historia == Dukati i Madh u krijua më 27 gusht 1569, kur papa Piu V i dha Cosimo I de' Medici titullin e dukës së madh të Toskanës. Formimi i tij erdhi pas zgjerimit territorial të shtetit mediceas dhe pas nënshtrimit të [[Republika e Sienës|Republikës së Sienës]], çka i dha Firences kontroll mbi pothuajse të gjithë Toskanën.<ref name="treccani" /> Nën Mediçit, shteti u konsolidua politikisht dhe ekonomikisht. Në vitin 1737, pas shuarjes së degës kryesore të familjes Mediçi me vdekjen e Xhan Gastones, dukati i madh kaloi te Françesku Stefano i Lorenës, duke hapur periudhën e Habsburg-Lorenës.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> Gjatë epokës napoleonike, Dukati i Madh u shpërbë në vitin 1801 dhe u zëvendësua nga [[Mbretëria e Etrurisë]], e krijuar nga [[Napoleon Bonaparti|Napoleoni]] për Burbonët e Parmës. Në vitin 1808 territori u bashkua me [[Perandoria e Parë Franceze|Perandorinë Franceze]], ndërsa më 1814, pas rënies së Napoleonit, dukati i madh u rivendos nën Ferdinandin III.<ref name="etruria">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/regno-di-etruria/ |title=Etruria, Regno di |website=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="britannica" /> Në vitet e [[Bashkimi i Italisë|Rizorgimentos]], Toskana u përfshi në procesin e bashkimit italian. Më 1859 duka i madh Leopoldi II u largua nga Toskana dhe në vitin 1860 territori u aneksua nga [[Mbretëria e Sardenjës]], duke hyrë më pas në shtetin italian të bashkuar.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Territori dhe administrimi == Dukati i Madh i Toskanës përfshinte pothuajse të gjithë territorin e rajonit të sotëm të [[Toskana|Toskanës]]. Kryeqyteti i tij ishte [[Firencia|Firence]], ndërsa qendra të tjera të rëndësishme ishin [[Siena]], [[Piza]], [[Livorno]] dhe [[Areco]]. Në periudha të ndryshme shteti përfshiu edhe [[Ishulli i Elbës|Elbën]] dhe zona të tjera bregdetare me rëndësi strategjike.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /> == Reformat dhe trashëgimia == Sidomos gjatë sundimit të Pietro Leopoldos, Dukati i Madh u bë i njohur për një sezon të gjerë reformash administrative, ekonomike dhe gjyqësore. Privilegjet kishtare u kufizuan, administrata u modernizua dhe u ndërmorën reforma të rëndësishme në drejtësi.<ref name="britannica2">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Italy/The-era-of-Enlightenment-reform |title=Italy - The era of Enlightenment reform |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Më 30 nëntor 1786, me të ashtuquajturën ''Leopoldina'', Dukati i Madh i Toskanës shfuqizoi torturën dhe dënimin me vdekje, duke u bërë shteti i parë në Evropë që e bëri këtë në mënyrë të qartë në legjislacionin e vet penal.<ref name="leopoldina">{{cite web |url=https://archiviodistatofirenze.cultura.gov.it/asfi/servizi-al-pubblico/biblioteca/la-legge-leopoldina-del-1786 |title=La legge "Leopoldina" del 1786 |website=Archivio di Stato di Firenze |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref name="pietro">{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/pietro-leopoldo-d-asburgo-lorena-granduca-di-toscana-poi-imperatore-del-sacro-romano-impero-come-leopoldo-ii_%28Dizionario-Biografico%29/ |title=PIETRO LEOPOLDO d'Asburgo-Lorena, granduca di Toscana |website=Treccani |language=it |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Simbolet == Simbolet e Dukatit të Madh ndryshuan sipas dinastive sunduese. Në periudhën medicease u përdorën stemat dhe ngjyrat e shtëpisë Mediçi, ndërsa në epokën e Habsburg-Lorenës u përhapën stemat lorenase dhe flamujt me ngjyrat e bardhë e të kuqe.<ref name="treccani" /> == Shiko edhe == * [[Toskana]] * [[Familja Mediçi]] * [[Mbretëria e Etrurisë]] * [[Bashkimi i Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Historia e Italisë]] [[Kategoria:Firence]] 7nljzqvc0dtgov8caw15bgiuhcvodvn 3 398910 2940482 2026-04-12T23:05:08Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 2940482 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Eris Zeqiraj}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 13 prill 2026 01:05 (CEST) e89rzut4yc5ia1dd8i1rwk5s40oa6tg 0 398911 2940492 2026-04-12T23:47:57Z Shqiperia2000 65435 Shqiperia2000 zhvendosi faqen [[Grupi i BE-së Partia Social Demokrate]] te [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]]: Zhvendosje për saktësi: titulli aktual nuk pasqyron emrin zyrtar të grupit dhe artikulli është i vjetruar. Emërtimi i saktë është '''Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve'''. 2940492 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] 38olozftmf1ri9823ibj0papf0mukzt 0 398912 2940496 2026-04-13T00:03:35Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox partia politike | name = Partia e Socialistëve Evropianë | native_name = Party of European Socialists | native_name_lang = en | logo = Party of European Socialists.svg | logo_alt = Logoja e Partisë së Socialistëve Evropianë | logo_size = 150px | abbreviation = PES | leader1_title = Presidenti | leader1_name = [[Stefan Löfven]]<ref name="president">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/president/ |title=President |website=Party of European Socialists |... 2940496 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia e Socialistëve Evropianë | native_name = Party of European Socialists | native_name_lang = en | logo = Party of European Socialists.svg | logo_alt = Logoja e Partisë së Socialistëve Evropianë | logo_size = 150px | abbreviation = PES | leader1_title = Presidenti | leader1_name = [[Stefan Löfven]]<ref name="president">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/president/ |title=President |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | general_secretary = Giacomo Filibeck<ref name="sg">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/secretary-general/ |title=Secretary General |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | founded = {{start date|1992|11|9}}<ref name="founded">{{cite web |url=https://pes.eu/wp-content/uploads/2023/03/PES-Statutes-2022-Final-Version.pdf |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | predecessor = Konfederata e Partive Socialiste të Komunitetit Evropian<ref name="history">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/history/ |title=History |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | headquarters = Rue Guimard 10, 1040 [[Bruksel]]<ref name="hq">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/president/ |title=President |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | membership_year = 2026 | membership = 33 parti anëtare të plota<ref name="members">{{cite web |url=https://pes.eu/members/ |title=Members |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Party-of-European-Socialists |title=Party of European Socialists (PES) |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref><br>[[Proevropianizmi]]<ref name="about">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/ |title=About us |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | position = [[Qendra e majtë]]<ref name="britannica" /> | seats1_title = Përfaqësimi në Parlamentin Evropian (S&D) | seats1 = {{composition bar|136|720|hex=#E11931}}<ref name="euinst">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/pes-in-the-eu-institutions/ |title=PES in the EU institutions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | website = {{URL|pes.eu}} | country = Bashkimi Evropian }} '''Partia e Socialistëve Evropianë''' (anglisht: ''Party of European Socialists''; shkurt. '''PES''') është një parti politike evropiane e [[qendra e majtë|qendrës së majtë]], që bashkon partitë socialiste, socialdemokrate dhe laburiste të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] dhe të vendeve të tjera evropiane. Ajo u themelua më 9–10 nëntor 1992 në [[Haga|Hagë]] si pasuese e Konfederatës së Partive Socialiste të Komunitetit Evropian.<ref name="founded" /><ref name="history" /><ref name="britannica" /> PES drejtohet nga [[Stefan Löfven]], i zgjedhur president më 14 tetor 2022 dhe i rizgjedhur në vitin 2023, ndërsa sekretar i përgjithshëm është Giacomo Filibeck.<ref name="president" /><ref name="sg" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/pes/stefan-lofven-re-elected-pes-president/ |title=Stefan Löfven re-elected President of the Party of European Socialists |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Selia e partisë ndodhet në Rue Guimard 10, në [[Bruksel]].<ref name="hq" /> == Historia == === Prejardhja === Rrënjët historike të PES-it lidhen me lëvizjet punëtore evropiane të shekullit XIX. Sipas historikut zyrtar të partisë, pas nënshkrimit të [[Traktati i Romës|Traktatit të Romës]] më 1957, gjashtë parti socialiste të Komuniteteve Evropiane krijuan strukturën e quajtur ''Socialist Parties of the European Community'', e cila përbënte pararendësen e mëvonshme të PES-it.<ref name="history" /> Në vitin 1973 Kongresi Socialist i zgjeruar inauguroi ''Konfederatën e Partive Socialiste të Komunitetit Evropian''. Kjo konfederatë përbën pararendësen e drejtpërdrejtë të Partisë së Socialistëve Evropianë.<ref name="history" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/wp-content/uploads/2022/07/Europe-Our-Common-Future-Celebrating-20-years-of-PES-Low-Res-1.pdf_2063069299-1.pdf |title=Europe – Our Common Future: Celebrating 20 years of PES |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> === Themelimi i partisë === PES u themelua zyrtarisht në kongresin e saj të parë, të mbajtur në Hagë më 9–10 nëntor 1992. Statuti i partisë e paraqet këtë moment si aktin themelues të organizatës në formën e saj të tanishme.<ref name="founded" /> Krijimi i saj lidhej me fazën e re të integrimit evropian të fillimviteve 1990 dhe me nevojën që partitë socialiste e socialdemokrate të Evropës të kishin një organizatë të përbashkët politike në nivel kontinental.<ref name="founded" /><ref>{{cite web |url=https://publications.pes.eu/wp-content/uploads/2023/02/PES30Book_WEB_Bookmarked-reduced.pdf |title=30 years of PES |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> === Zhvillimet e mëvonshme === Në vitin 2010 u krijua ''Foundation for European Progressive Studies'' (FEPS), think tank-u i familjes politike progresiste evropiane i lidhur me PES-in.<ref>{{cite web |url=https://publications.pes.eu/wp-content/uploads/2023/02/PES30Book_WEB_Bookmarked-reduced.pdf |title=30 years of PES |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Në tetor 2022 kongresi i PES-it zgjodhi [[Stefan Löfven]] president të partisë. Ai u rizgjodh në vitin 2023.<ref name="president" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/pes/stefan-lofven-re-elected-pes-president/ |title=Stefan Löfven re-elected President of the Party of European Socialists |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Në mars 2024 PES mbajti kongresin e vet zgjedhor në [[Romë]] dhe miratoi manifestin elektoral për zgjedhjet evropiane të vitit 2024.<ref name="about" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/ |title=About us |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Ideologjia dhe vlerat == PES përkufizohet si një forcë [[socialdemokracia|socialdemokrate]] dhe [[qendra e majtë|e qendrës së majtë]] në politikën evropiane.<ref name="britannica" /> Sipas faqes zyrtare të partisë, vlerat themelore të saj janë demokracia, liria, barazia, paqja dhe drejtësia. Në të njëjtën kohë, PES thekson si objektiva politike drejtësinë ekonomike, qëndrueshmërinë, mosdiskriminimin dhe barazinë ndërmjet grave dhe burrave.<ref name="about" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/ |title=The Party of European Socialists: Home |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, organet kryesore të PES-it janë Kongresi, Këshilli, Konferenca e Udhëheqësve dhe Presidenca.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/document/pes-statutes/ |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Kongresi mbledh drejtuesit e partive dhe organizatave anëtare dhe përcakton prioritetet politike të partisë. Midis kongreseve, Presidenca mblidhet rregullisht dhe merr vendime për drejtimin e përditshëm të punës së PES-it.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/ |title=The Party |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/presidency/ |title=Presidency |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Vendimet e Kongresit, të Këshillit, të Konferencës së Udhëheqësve dhe të Presidencës zbatohen nga presidenti i PES-it në bashkëpunim me sekretarin e përgjithshëm.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/document/pes-statutes/ |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Anëtarët dhe organizatat == Sipas faqes zyrtare, PES ka 33 parti anëtare të plota. Përveç tyre, ai përfshin edhe parti të asociuara e vëzhguese, si dhe organizata anëtare në nivele të ndryshme.<ref name="members" /><ref name="about" /> Faqja zyrtare e organizatave të lidhura me PES-in tregon se partia ka 5 organizata anëtare të plota, 5 të asociuara dhe 9 vëzhguese.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/organisations/ |title=Organisations |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Ndër strukturat më të njohura të lidhura me të janë ''PES Women'', organizata e grave e PES-it, dhe ''Young European Socialists'' (YES), organizata rinore e familjes socialiste evropiane.<ref>{{cite web |url=https://women.pes.eu/about/ |title=About |website=PES Women |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/wp-content/uploads/2023/03/PES-Statutes-2022-Final-Version.pdf |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Përfaqësimi në institucionet e Bashkimit Evropian == PES deklaron se përfaqësohet në të gjitha institucionet evropiane nga organizatat dhe udhëheqësit e tij. Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] ai përfaqësohet nga [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="euinst" /><ref name="about" /> Sipas faqes zyrtare të PES-it mbi institucionet e BE-së, grupi S&D ka 136 anëtarë në Parlamentin Evropian.<ref name="euinst" /> Në nivel institucional evropian, faqja zyrtare e PES-it vë në dukje se [[António Costa]] është president i [[Këshilli Evropian|Këshillit Evropian]], ndërsa PES ka gjithashtu një grup politik në [[Komiteti Evropian i Rajoneve|Komitetin Evropian të Rajoneve]]. Në shkurt 2025, PES përshëndeti zgjedhjen e [[Kata Tüttő]] si presidente e këtij komiteti.<ref name="about" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/pes/kata-tutto-elected-as-president-of-the-committee-of-the-regions/ |title=Kata Tüttő elected as President of the Committee of the Regions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Presidentët == Më poshtë jepet lista e presidentëve të PES-it dhe të strukturave pararendëse të tij sipas faqes zyrtare të partisë:<ref name="president" /> * Wilhelm Dröscher (1974–1979) * Robert Pontillon (1979–1980) * Joop den Uyl (1980–1987) * Vítor Constâncio (1987–1989) * Guy Spitaels (1989–1992) * Willy Claes (1992–1994) * Rudolf Scharping (1995–2001) * Robin Cook (2001–2004) * Poul Nyrup Rasmussen (2004–2011) * Sergei Stanishev (2011–2022) * [[Stefan Löfven]] (2022–) == Shiko edhe == * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Parlamenti Evropian]] * [[Komiteti Evropian i Rajoneve]] * [[Bashkimi Evropian]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike]] [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] 7u26ri2gzs4xwchsermhuj1zbhopuds 2940497 2940496 2026-04-13T00:04:54Z Shqiperia2000 65435 2940497 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia e Socialistëve Evropianë | native_name = Party of European Socialists | native_name_lang = en | logo = Party of European Socialists.svg | logo_alt = Logoja e Partisë së Socialistëve Evropianë | logo_size = 150px | abbreviation = PES | leader1_title = Presidenti | leader1_name = [[Stefan Löfven]]<ref name="president">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/president/ |title=President |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | general_secretary = Giacomo Filibeck<ref name="sg">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/secretary-general/ |title=Secretary General |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | founded = {{start date|1992|11|9}}<ref name="founded">{{cite web |url=https://pes.eu/wp-content/uploads/2023/03/PES-Statutes-2022-Final-Version.pdf |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | predecessor = Konfederata e Partive Socialiste të Komunitetit Evropian<ref name="history">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/history/ |title=History |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | headquarters = Rue Guimard 10, 1040 [[Bruksel]]<ref name="hq">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/president/ |title=President |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | membership_year = 2026 | membership = 33 parti anëtare të plota<ref name="members">{{cite web |url=https://pes.eu/members/ |title=Members |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Party-of-European-Socialists |title=Party of European Socialists (PES) |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref><br>[[Proevropianizmi]]<ref name="about">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/ |title=About us |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | position = [[Qendra e majtë]]<ref name="britannica" /> | seats1_title = Përfaqësimi në Parlamentin Evropian (S&D) | seats1 = {{composition bar|136|720|hex=#E11931}}<ref name="euinst">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/pes-in-the-eu-institutions/ |title=PES in the EU institutions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | website = {{URL|pes.eu}} | country = Bashkimi Evropian }} '''Partia e Socialistëve Evropianë''' ([[Gjuha angleze|anglisht]]: ''Party of European Socialists''; shkurt. '''PES''') është një parti politike evropiane e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]], që bashkon partitë socialiste, socialdemokrate dhe laburiste të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] dhe të vendeve të tjera evropiane. Ajo u themelua më 9–10 nëntor 1992 në [[Haga|Hagë]] si pasuese e Konfederatës së Partive Socialiste të Komunitetit Evropian.<ref name="founded" /><ref name="history" /><ref name="britannica" /> PES drejtohet nga [[Stefan Löfven]], i zgjedhur president më 14 tetor 2022 dhe i rizgjedhur në vitin 2023, ndërsa sekretar i përgjithshëm është Giacomo Filibeck.<ref name="president" /><ref name="sg" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/pes/stefan-lofven-re-elected-pes-president/ |title=Stefan Löfven re-elected President of the Party of European Socialists |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Selia e partisë ndodhet në Rue Guimard 10, në [[Bruksel]].<ref name="hq" /> == Historia == === Prejardhja === Rrënjët historike të PES-it lidhen me lëvizjet punëtore evropiane të shekullit XIX. Sipas historikut zyrtar të partisë, pas nënshkrimit të [[Traktati i Romës|Traktatit të Romës]] më 1957, gjashtë parti socialiste të Komuniteteve Evropiane krijuan strukturën e quajtur ''Socialist Parties of the European Community'', e cila përbënte pararendësen e mëvonshme të PES-it.<ref name="history" /> Në vitin 1973 Kongresi Socialist i zgjeruar inauguroi ''Konfederatën e Partive Socialiste të Komunitetit Evropian''. Kjo konfederatë përbën pararendësen e drejtpërdrejtë të Partisë së Socialistëve Evropianë.<ref name="history" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/wp-content/uploads/2022/07/Europe-Our-Common-Future-Celebrating-20-years-of-PES-Low-Res-1.pdf_2063069299-1.pdf |title=Europe – Our Common Future: Celebrating 20 years of PES |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> === Themelimi i partisë === PES u themelua zyrtarisht në kongresin e saj të parë, të mbajtur në Hagë më 9–10 nëntor 1992. Statuti i partisë e paraqet këtë moment si aktin themelues të organizatës në formën e saj të tanishme.<ref name="founded" /> Krijimi i saj lidhej me fazën e re të integrimit evropian të fillimviteve 1990 dhe me nevojën që partitë socialiste e socialdemokrate të Evropës të kishin një organizatë të përbashkët politike në nivel kontinental.<ref name="founded" /><ref>{{cite web |url=https://publications.pes.eu/wp-content/uploads/2023/02/PES30Book_WEB_Bookmarked-reduced.pdf |title=30 years of PES |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> === Zhvillimet e mëvonshme === Në vitin 2010 u krijua ''Foundation for European Progressive Studies'' (FEPS), think tank-u i familjes politike progresiste evropiane i lidhur me PES-in.<ref>{{cite web |url=https://publications.pes.eu/wp-content/uploads/2023/02/PES30Book_WEB_Bookmarked-reduced.pdf |title=30 years of PES |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Në tetor 2022 kongresi i PES-it zgjodhi [[Stefan Löfven]] president të partisë. Ai u rizgjodh në vitin 2023.<ref name="president" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/pes/stefan-lofven-re-elected-pes-president/ |title=Stefan Löfven re-elected President of the Party of European Socialists |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Në mars 2024 PES mbajti kongresin e vet zgjedhor në [[Romë]] dhe miratoi manifestin elektoral për zgjedhjet evropiane të vitit 2024.<ref name="about" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/ |title=About us |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Ideologjia dhe vlerat == PES përkufizohet si një forcë [[socialdemokracia|socialdemokrate]] dhe e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]] në politikën evropiane.<ref name="britannica" /> Sipas faqes zyrtare të partisë, vlerat themelore të saj janë demokracia, liria, barazia, paqja dhe drejtësia. Në të njëjtën kohë, PES thekson si objektiva politike drejtësinë ekonomike, qëndrueshmërinë, mosdiskriminimin dhe barazinë ndërmjet grave dhe burrave.<ref name="about" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/ |title=The Party of European Socialists: Home |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, organet kryesore të PES-it janë Kongresi, Këshilli, Konferenca e Udhëheqësve dhe Presidenca.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/document/pes-statutes/ |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Kongresi mbledh drejtuesit e partive dhe organizatave anëtare dhe përcakton prioritetet politike të partisë. Midis kongreseve, Presidenca mblidhet rregullisht dhe merr vendime për drejtimin e përditshëm të punës së PES-it.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/ |title=The Party |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/presidency/ |title=Presidency |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Vendimet e Kongresit, të Këshillit, të Konferencës së Udhëheqësve dhe të Presidencës zbatohen nga presidenti i PES-it në bashkëpunim me sekretarin e përgjithshëm.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/document/pes-statutes/ |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Anëtarët dhe organizatat == Sipas faqes zyrtare, PES ka 33 parti anëtare të plota. Përveç tyre, ai përfshin edhe parti të asociuara e vëzhguese, si dhe organizata anëtare në nivele të ndryshme.<ref name="members" /><ref name="about" /> Faqja zyrtare e organizatave të lidhura me PES-in tregon se partia ka 5 organizata anëtare të plota, 5 të asociuara dhe 9 vëzhguese.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/organisations/ |title=Organisations |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Ndër strukturat më të njohura të lidhura me të janë ''PES Women'', organizata e grave e PES-it, dhe ''Young European Socialists'' (YES), organizata rinore e familjes socialiste evropiane.<ref>{{cite web |url=https://women.pes.eu/about/ |title=About |website=PES Women |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/wp-content/uploads/2023/03/PES-Statutes-2022-Final-Version.pdf |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Përfaqësimi në institucionet e Bashkimit Evropian == PES deklaron se përfaqësohet në të gjitha institucionet evropiane nga organizatat dhe udhëheqësit e tij. Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] ai përfaqësohet nga [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="euinst" /><ref name="about" /> Sipas faqes zyrtare të PES-it mbi institucionet e BE-së, grupi S&D ka 136 anëtarë në Parlamentin Evropian.<ref name="euinst" /> Në nivel institucional evropian, faqja zyrtare e PES-it vë në dukje se [[António Costa]] është president i [[Këshilli Evropian|Këshillit Evropian]], ndërsa PES ka gjithashtu një grup politik në [[Komiteti Evropian i Rajoneve|Komitetin Evropian të Rajoneve]]. Në shkurt 2025, PES përshëndeti zgjedhjen e [[Kata Tüttő]] si presidente e këtij komiteti.<ref name="about" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/pes/kata-tutto-elected-as-president-of-the-committee-of-the-regions/ |title=Kata Tüttő elected as President of the Committee of the Regions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Presidentët == Më poshtë jepet lista e presidentëve të PES-it dhe të strukturave pararendëse të tij sipas faqes zyrtare të partisë:<ref name="president" /> * Wilhelm Dröscher (1974–1979) * Robert Pontillon (1979–1980) * Joop den Uyl (1980–1987) * Vítor Constâncio (1987–1989) * Guy Spitaels (1989–1992) * Willy Claes (1992–1994) * Rudolf Scharping (1995–2001) * Robin Cook (2001–2004) * Poul Nyrup Rasmussen (2004–2011) * Sergei Stanishev (2011–2022) * [[Stefan Löfven]] (2022–) == Shiko edhe == * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Parlamenti Evropian]] * [[Komiteti Evropian i Rajoneve]] * [[Bashkimi Evropian]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike]] [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] cacuruoka4q2nz15pl433gpteul6kl1 2940499 2940497 2026-04-13T00:07:04Z Shqiperia2000 65435 2940499 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia e Socialistëve Evropianë | native_name = Party of European Socialists | native_name_lang = en | logo = Party of European Socialists.svg | logo_alt = Logoja e Partisë së Socialistëve Evropianë | logo_size = 150px | abbreviation = PES | leader1_title = Presidenti | leader1_name = [[Stefan Löfven]]<ref name="president">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/president/ |title=President |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | general_secretary = Giacomo Filibeck<ref name="sg">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/secretary-general/ |title=Secretary General |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | founded = {{start date|1992|11|9}}<ref name="founded">{{cite web |url=https://pes.eu/wp-content/uploads/2023/03/PES-Statutes-2022-Final-Version.pdf |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | predecessor = Konfederata e Partive Socialiste të Komunitetit Evropian<ref name="history">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/history/ |title=History |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | headquarters = Rue Guimard 10, 1040 [[Bruksel]]<ref name="hq">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/president/ |title=President |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | membership_year = 2026 | membership = 33 parti anëtare të plota<ref name="members">{{cite web |url=https://pes.eu/members/ |title=Members |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Party-of-European-Socialists |title=Party of European Socialists (PES) |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref><br>[[Proevropianizmi]]<ref name="about">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/ |title=About us |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref name="britannica" /> | seats1_title = Përfaqësimi në Parlamentin Evropian (S&D) | seats1 = {{composition bar|136|720|hex=#E11931}}<ref name="euinst">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/pes-in-the-eu-institutions/ |title=PES in the EU institutions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | website = {{URL|pes.eu}} | country = Bashkimi Evropian }} '''Partia e Socialistëve Evropianë''' ([[Gjuha angleze|anglisht]]: ''Party of European Socialists''; shkurt. '''PES''') është një parti politike evropiane e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]], që bashkon partitë socialiste, socialdemokrate dhe laburiste të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] dhe të vendeve të tjera evropiane. Ajo u themelua më 9–10 nëntor 1992 në [[Haga|Hagë]] si pasuese e Konfederatës së Partive Socialiste të Komunitetit Evropian.<ref name="founded" /><ref name="history" /><ref name="britannica" /> PES drejtohet nga [[Stefan Löfven]], i zgjedhur president më 14 tetor 2022 dhe i rizgjedhur në vitin 2023, ndërsa sekretar i përgjithshëm është Giacomo Filibeck.<ref name="president" /><ref name="sg" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/pes/stefan-lofven-re-elected-pes-president/ |title=Stefan Löfven re-elected President of the Party of European Socialists |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Selia e partisë ndodhet në Rue Guimard 10, në [[Bruksel]].<ref name="hq" /> == Historia == === Prejardhja === Rrënjët historike të PES-it lidhen me lëvizjet punëtore evropiane të shekullit XIX. Sipas historikut zyrtar të partisë, pas nënshkrimit të [[Traktati i Romës|Traktatit të Romës]] më 1957, gjashtë parti socialiste të Komuniteteve Evropiane krijuan strukturën e quajtur ''Socialist Parties of the European Community'', e cila përbënte pararendësen e mëvonshme të PES-it.<ref name="history" /> Në vitin 1973 Kongresi Socialist i zgjeruar inauguroi ''Konfederatën e Partive Socialiste të Komunitetit Evropian''. Kjo konfederatë përbën pararendësen e drejtpërdrejtë të Partisë së Socialistëve Evropianë.<ref name="history" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/wp-content/uploads/2022/07/Europe-Our-Common-Future-Celebrating-20-years-of-PES-Low-Res-1.pdf_2063069299-1.pdf |title=Europe – Our Common Future: Celebrating 20 years of PES |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> === Themelimi i partisë === PES u themelua zyrtarisht në kongresin e saj të parë, të mbajtur në Hagë më 9–10 nëntor 1992. Statuti i partisë e paraqet këtë moment si aktin themelues të organizatës në formën e saj të tanishme.<ref name="founded" /> Krijimi i saj lidhej me fazën e re të integrimit evropian të fillimviteve 1990 dhe me nevojën që partitë socialiste e socialdemokrate të Evropës të kishin një organizatë të përbashkët politike në nivel kontinental.<ref name="founded" /><ref>{{cite web |url=https://publications.pes.eu/wp-content/uploads/2023/02/PES30Book_WEB_Bookmarked-reduced.pdf |title=30 years of PES |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> === Zhvillimet e mëvonshme === Në vitin 2010 u krijua ''Foundation for European Progressive Studies'' (FEPS), think tank-u i familjes politike progresiste evropiane i lidhur me PES-in.<ref>{{cite web |url=https://publications.pes.eu/wp-content/uploads/2023/02/PES30Book_WEB_Bookmarked-reduced.pdf |title=30 years of PES |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Në tetor 2022 kongresi i PES-it zgjodhi [[Stefan Löfven]] president të partisë. Ai u rizgjodh në vitin 2023.<ref name="president" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/pes/stefan-lofven-re-elected-pes-president/ |title=Stefan Löfven re-elected President of the Party of European Socialists |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Në mars 2024 PES mbajti kongresin e vet zgjedhor në [[Romë]] dhe miratoi manifestin elektoral për zgjedhjet evropiane të vitit 2024.<ref name="about" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/ |title=About us |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Ideologjia dhe vlerat == PES përkufizohet si një forcë [[socialdemokracia|socialdemokrate]] dhe e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]] në politikën evropiane.<ref name="britannica" /> Sipas faqes zyrtare të partisë, vlerat themelore të saj janë demokracia, liria, barazia, paqja dhe drejtësia. Në të njëjtën kohë, PES thekson si objektiva politike drejtësinë ekonomike, qëndrueshmërinë, mosdiskriminimin dhe barazinë ndërmjet grave dhe burrave.<ref name="about" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/ |title=The Party of European Socialists: Home |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, organet kryesore të PES-it janë Kongresi, Këshilli, Konferenca e Udhëheqësve dhe Presidenca.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/document/pes-statutes/ |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Kongresi mbledh drejtuesit e partive dhe organizatave anëtare dhe përcakton prioritetet politike të partisë. Midis kongreseve, Presidenca mblidhet rregullisht dhe merr vendime për drejtimin e përditshëm të punës së PES-it.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/ |title=The Party |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/presidency/ |title=Presidency |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Vendimet e Kongresit, të Këshillit, të Konferencës së Udhëheqësve dhe të Presidencës zbatohen nga presidenti i PES-it në bashkëpunim me sekretarin e përgjithshëm.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/document/pes-statutes/ |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Anëtarët dhe organizatat == Sipas faqes zyrtare, PES ka 33 parti anëtare të plota. Përveç tyre, ai përfshin edhe parti të asociuara e vëzhguese, si dhe organizata anëtare në nivele të ndryshme.<ref name="members" /><ref name="about" /> Faqja zyrtare e organizatave të lidhura me PES-in tregon se partia ka 5 organizata anëtare të plota, 5 të asociuara dhe 9 vëzhguese.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/organisations/ |title=Organisations |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Ndër strukturat më të njohura të lidhura me të janë ''PES Women'', organizata e grave e PES-it, dhe ''Young European Socialists'' (YES), organizata rinore e familjes socialiste evropiane.<ref>{{cite web |url=https://women.pes.eu/about/ |title=About |website=PES Women |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/wp-content/uploads/2023/03/PES-Statutes-2022-Final-Version.pdf |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Përfaqësimi në institucionet e Bashkimit Evropian == PES deklaron se përfaqësohet në të gjitha institucionet evropiane nga organizatat dhe udhëheqësit e tij. Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] ai përfaqësohet nga [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="euinst" /><ref name="about" /> Sipas faqes zyrtare të PES-it mbi institucionet e BE-së, grupi S&D ka 136 anëtarë në Parlamentin Evropian.<ref name="euinst" /> Në nivel institucional evropian, faqja zyrtare e PES-it vë në dukje se [[António Costa]] është president i [[Këshilli Evropian|Këshillit Evropian]], ndërsa PES ka gjithashtu një grup politik në [[Komiteti Evropian i Rajoneve|Komitetin Evropian të Rajoneve]]. Në shkurt 2025, PES përshëndeti zgjedhjen e [[Kata Tüttő]] si presidente e këtij komiteti.<ref name="about" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/pes/kata-tutto-elected-as-president-of-the-committee-of-the-regions/ |title=Kata Tüttő elected as President of the Committee of the Regions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Presidentët == Më poshtë jepet lista e presidentëve të PES-it dhe të strukturave pararendëse të tij sipas faqes zyrtare të partisë:<ref name="president" /> * Wilhelm Dröscher (1974–1979) * Robert Pontillon (1979–1980) * Joop den Uyl (1980–1987) * Vítor Constâncio (1987–1989) * Guy Spitaels (1989–1992) * Willy Claes (1992–1994) * Rudolf Scharping (1995–2001) * Robin Cook (2001–2004) * Poul Nyrup Rasmussen (2004–2011) * Sergei Stanishev (2011–2022) * [[Stefan Löfven]] (2022–) == Shiko edhe == * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Parlamenti Evropian]] * [[Komiteti Evropian i Rajoneve]] * [[Bashkimi Evropian]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike]] [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] 4pinv358k7tr6zxxzkenx6lco8kx6hi 2940500 2940499 2026-04-13T00:20:11Z Shqiperia2000 65435 2940500 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia e Socialistëve Evropianë | native_name = Party of European Socialists | native_name_lang = en | logo = Party of European Socialists.svg | logo_alt = Logoja e Partisë së Socialistëve Evropianë | logo_size = 150px | abbreviation = PES | leader1_title = Presidenti | leader1_name = [[Stefan Löfven]]<ref name="president">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/president/ |title=President |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | general_secretary = Giacomo Filibeck<ref name="sg">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/secretary-general/ |title=Secretary General |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | founded = {{start date|1992|11|9}}<ref name="founded">{{cite web |url=https://pes.eu/wp-content/uploads/2023/03/PES-Statutes-2022-Final-Version.pdf |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | predecessor = Konfederata e Partive Socialiste të Komunitetit Evropian<ref name="history">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/history/ |title=History |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | headquarters = Rue Guimard 10, 1040 [[Bruksel]]<ref name="hq">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/president/ |title=President |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | membership_year = 2026 | membership = 33 parti anëtare të plota<ref name="members">{{cite web |url=https://pes.eu/members/ |title=Members |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | ideology = [[Socialdemokracia]]<ref name="britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Party-of-European-Socialists |title=Party of European Socialists (PES) |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref><br>[[Evropianizmi]]<ref name="about">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/ |title=About us |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]]<ref name="britannica" /> | seats1_title = Përfaqësimi në Parlamentin Evropian (S&D) | seats1 = {{composition bar|136|720|hex=#E11931}}<ref name="euinst">{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/pes-in-the-eu-institutions/ |title=PES in the EU institutions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> | website = {{URL|pes.eu}} | country = Bashkimi Evropian }} '''Partia e Socialistëve Evropianë''' ([[Gjuha angleze|anglisht]]: ''Party of European Socialists''; shkurt. '''PES''') është një parti politike evropiane e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]], që bashkon partitë socialiste, socialdemokrate dhe laburiste të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]] dhe të vendeve të tjera evropiane. Ajo u themelua më 9–10 nëntor 1992 në [[Haga|Hagë]] si pasuese e Konfederatës së Partive Socialiste të Komunitetit Evropian.<ref name="founded" /><ref name="history" /><ref name="britannica" /> PES drejtohet nga [[Stefan Löfven]], i zgjedhur president më 14 tetor 2022 dhe i rizgjedhur në vitin 2023, ndërsa sekretar i përgjithshëm është Giacomo Filibeck.<ref name="president" /><ref name="sg" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/pes/stefan-lofven-re-elected-pes-president/ |title=Stefan Löfven re-elected President of the Party of European Socialists |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Selia e partisë ndodhet në Rue Guimard 10, në [[Bruksel]].<ref name="hq" /> == Historia == === Prejardhja === Rrënjët historike të PES-it lidhen me lëvizjet punëtore evropiane të shekullit XIX. Sipas historikut zyrtar të partisë, pas nënshkrimit të [[Traktati i Romës|Traktatit të Romës]] më 1957, gjashtë parti socialiste të Komuniteteve Evropiane krijuan strukturën e quajtur ''Socialist Parties of the European Community'', e cila përbënte pararendësen e mëvonshme të PES-it.<ref name="history" /> Në vitin 1973 Kongresi Socialist i zgjeruar inauguroi ''Konfederatën e Partive Socialiste të Komunitetit Evropian''. Kjo konfederatë përbën pararendësen e drejtpërdrejtë të Partisë së Socialistëve Evropianë.<ref name="history" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/wp-content/uploads/2022/07/Europe-Our-Common-Future-Celebrating-20-years-of-PES-Low-Res-1.pdf_2063069299-1.pdf |title=Europe – Our Common Future: Celebrating 20 years of PES |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> === Themelimi i partisë === PES u themelua zyrtarisht në kongresin e saj të parë, të mbajtur në Hagë më 9–10 nëntor 1992. Statuti i partisë e paraqet këtë moment si aktin themelues të organizatës në formën e saj të tanishme.<ref name="founded" /> Krijimi i saj lidhej me fazën e re të integrimit evropian të fillimviteve 1990 dhe me nevojën që partitë socialiste e socialdemokrate të Evropës të kishin një organizatë të përbashkët politike në nivel kontinental.<ref name="founded" /><ref>{{cite web |url=https://publications.pes.eu/wp-content/uploads/2023/02/PES30Book_WEB_Bookmarked-reduced.pdf |title=30 years of PES |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> === Zhvillimet e mëvonshme === Në vitin 2010 u krijua ''Foundation for European Progressive Studies'' (FEPS), think tank-u i familjes politike progresiste evropiane i lidhur me PES-in.<ref>{{cite web |url=https://publications.pes.eu/wp-content/uploads/2023/02/PES30Book_WEB_Bookmarked-reduced.pdf |title=30 years of PES |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Në tetor 2022 kongresi i PES-it zgjodhi [[Stefan Löfven]] president të partisë. Ai u rizgjodh në vitin 2023.<ref name="president" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/pes/stefan-lofven-re-elected-pes-president/ |title=Stefan Löfven re-elected President of the Party of European Socialists |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Në mars 2024 PES mbajti kongresin e vet zgjedhor në [[Romë]] dhe miratoi manifestin elektoral për zgjedhjet evropiane të vitit 2024.<ref name="about" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/ |title=About us |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Ideologjia dhe vlerat == PES përkufizohet si një forcë [[socialdemokracia|socialdemokrate]] dhe e [[Politika e qendrës së majtë|qendrës së majtë]] në politikën evropiane.<ref name="britannica" /> Sipas faqes zyrtare të partisë, vlerat themelore të saj janë demokracia, liria, barazia, paqja dhe drejtësia. Në të njëjtën kohë, PES thekson si objektiva politike drejtësinë ekonomike, qëndrueshmërinë, mosdiskriminimin dhe barazinë ndërmjet grave dhe burrave.<ref name="about" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/ |title=The Party of European Socialists: Home |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Organizimi == Sipas statutit të partisë, organet kryesore të PES-it janë Kongresi, Këshilli, Konferenca e Udhëheqësve dhe Presidenca.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/document/pes-statutes/ |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Kongresi mbledh drejtuesit e partive dhe organizatave anëtare dhe përcakton prioritetet politike të partisë. Midis kongreseve, Presidenca mblidhet rregullisht dhe merr vendime për drejtimin e përditshëm të punës së PES-it.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/ |title=The Party |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/the-party/presidency/ |title=Presidency |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Vendimet e Kongresit, të Këshillit, të Konferencës së Udhëheqësve dhe të Presidencës zbatohen nga presidenti i PES-it në bashkëpunim me sekretarin e përgjithshëm.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/document/pes-statutes/ |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Anëtarët dhe organizatat == Sipas faqes zyrtare, PES ka 33 parti anëtare të plota. Përveç tyre, ai përfshin edhe parti të asociuara e vëzhguese, si dhe organizata anëtare në nivele të ndryshme.<ref name="members" /><ref name="about" /> Faqja zyrtare e organizatave të lidhura me PES-in tregon se partia ka 5 organizata anëtare të plota, 5 të asociuara dhe 9 vëzhguese.<ref>{{cite web |url=https://pes.eu/about-us/organisations/ |title=Organisations |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> Ndër strukturat më të njohura të lidhura me të janë ''PES Women'', organizata e grave e PES-it, dhe ''Young European Socialists'' (YES), organizata rinore e familjes socialiste evropiane.<ref>{{cite web |url=https://women.pes.eu/about/ |title=About |website=PES Women |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/wp-content/uploads/2023/03/PES-Statutes-2022-Final-Version.pdf |title=PES Statutes |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Përfaqësimi në institucionet e Bashkimit Evropian == PES deklaron se përfaqësohet në të gjitha institucionet evropiane nga organizatat dhe udhëheqësit e tij. Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] ai përfaqësohet nga [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve|Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] (S&D).<ref name="euinst" /><ref name="about" /> Sipas faqes zyrtare të PES-it mbi institucionet e BE-së, grupi S&D ka 136 anëtarë në Parlamentin Evropian.<ref name="euinst" /> Në nivel institucional evropian, faqja zyrtare e PES-it vë në dukje se [[António Costa]] është president i [[Këshilli Evropian|Këshillit Evropian]], ndërsa PES ka gjithashtu një grup politik në [[Komiteti Evropian i Rajoneve|Komitetin Evropian të Rajoneve]]. Në shkurt 2025, PES përshëndeti zgjedhjen e [[Kata Tüttő]] si presidente e këtij komiteti.<ref name="about" /><ref>{{cite web |url=https://pes.eu/pes/kata-tutto-elected-as-president-of-the-committee-of-the-regions/ |title=Kata Tüttő elected as President of the Committee of the Regions |website=Party of European Socialists |language=en |access-date=13 prill 2026}}</ref> == Presidentët == Më poshtë jepet lista e presidentëve të PES-it dhe të strukturave pararendëse të tij sipas faqes zyrtare të partisë:<ref name="president" /> * Wilhelm Dröscher (1974–1979) * Robert Pontillon (1979–1980) * Joop den Uyl (1980–1987) * Vítor Constâncio (1987–1989) * Guy Spitaels (1989–1992) * Willy Claes (1992–1994) * Rudolf Scharping (1995–2001) * Robin Cook (2001–2004) * Poul Nyrup Rasmussen (2004–2011) * Sergei Stanishev (2011–2022) * [[Stefan Löfven]] (2022–) == Shiko edhe == * [[Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve]] * [[Parlamenti Evropian]] * [[Komiteti Evropian i Rajoneve]] * [[Bashkimi Evropian]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike]] [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] pm0pdodzi7dtoobk2i98ws5frlmooli 0 398913 2940503 2026-04-13T00:34:54Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: <blockquote>«Duhet të krijojmë një lloj [[Shtetet e Bashkuara të Evropës|Shtetesh të Bashkuara të Evropës]]. Vetëm në këtë mënyrë qindra miliona njerëz do të kenë mundësinë të gëzojnë ato gëzime të thjeshta dhe ato shpresa që e bëjnë jetën të vlefshme për t’u jetuar.»<ref name="Discorso">{{cite web |url=https://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |title=Discorso pronunciato da Sir Winston Churchill |website=Council of Europ... 2940503 wikitext text/x-wiki <blockquote>«Duhet të krijojmë një lloj [[Shtetet e Bashkuara të Evropës|Shtetesh të Bashkuara të Evropës]]. Vetëm në këtë mënyrë qindra miliona njerëz do të kenë mundësinë të gëzojnë ato gëzime të thjeshta dhe ato shpresa që e bëjnë jetën të vlefshme për t’u jetuar.»<ref name="Discorso">{{cite web |url=https://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |title=Discorso pronunciato da Sir Winston Churchill |website=Council of Europe |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505083705/http://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |access-date=2026-04-13}}</ref><br />— [[Winston Churchill]], ''Speech to the Academic Youth'', 19 shtator 1946</blockquote> '''Integrimi evropian''' është procesi historik, politik, juridik dhe ekonomik i afrimit ndërmjet shteteve të Evropës, i zhvilluar sidomos pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], me synimin për të garantuar paqen, bashkëpunimin dhe zhvillimin e përbashkët në kontinent.<ref name="treccani">{{cite web |title=Integrazione europea |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/integrazione-europea_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |title=European Union |url=https://www.britannica.com/topic/European-Union |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Në kuptimin bashkëkohor, termi lidhet kryesisht me ndërtimin gradual të institucioneve dhe politikave të përbashkëta evropiane, që nga [[Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut]] deri te [[Bashkimi Evropian]]. Integrimi evropian ka përfshirë jo vetëm ekonominë dhe tregtinë, por edhe të drejtën, lëvizjen e lirë, politikën monetare, bashkëpunimin institucional dhe fusha të tjera të jetës publike.<ref name="eu-history">{{cite web |title=History of the EU |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="abc">{{cite web |title=The ABC of EU Law |url=https://op.europa.eu/webpub/com/abc-of-eu-law/en/ |access-date=2026-04-13 |website=Publications Office of the European Union |language=en}}</ref> == Historia == === Prejardhja === Ideja e një bashkimi evropian ka rrënjë më të hershme në mendimin politik evropian, por ajo mori formë konkrete vetëm në shekullin XX. Përvoja e dy luftërave botërore, shkatërrimi ekonomik dhe nevoja për pajtim, sidomos ndërmjet Francës dhe Gjermanisë, krijuan kushtet politike për një projekt të ri bashkëpunimi kontinental.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /><ref name="pace">{{cite web |title=20th-century international relations – The pace of European integration |url=https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155/The-pace-of-European-integration |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Një moment themelor ishte '''Deklarata Schuman''' e 9 majit 1950, me të cilën ministri francez i jashtëm Robert Schuman propozoi vendosjen e prodhimit të qymyrit dhe çelikut nën një autoritet të përbashkët. Kjo nismë konsiderohet zakonisht si pika e nisjes së integrimit evropian në formën e tij institucionale moderne.<ref name="schuman">{{cite web |title=Schuman Declaration, May 1950 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59/schuman-declaration-may-1950_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="firsttreaties">{{cite web |title=The First Treaties |url=https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/1/the-first-treaties |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref> === Hapat e parë === Nga Deklarata Schuman lindi '''Traktati i Parisit''' i vitit 1951, i cili krijoi [[Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut|Komunitetin Evropian të Qymyrit dhe Çelikut]] ndërmjet Francës, Gjermanisë Perëndimore, Italisë, Belgjikës, Holandës dhe Luksemburgut. Ky ishte organizmi i parë mbi-kombëtar evropian dhe hapi i parë i vërtetë drejt integrimit të kontinentit.<ref name="schuman" /><ref name="paris">{{cite web |title=Treaty establishing the European Coal and Steel Community |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=legissum%3Axy0022 |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Në vitin 1957 u nënshkruan '''Traktatet e Romës''', të cilat krijuan [[Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetin Ekonomik Evropian]] dhe [[Euratom|Euratomin]]. Këto traktate zgjeruan bashkëpunimin nga sektorët strategjikë te ekonomia më e gjerë dhe vendosën themelet e tregut të përbashkët evropian.<ref name="firsttreaties" /><ref name="treaties">{{cite web |title=Founding agreements |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/founding-agreements_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> === Nga bashkësitë evropiane te Bashkimi Evropian === Në dekadat pasuese, integrimi evropian u zgjerua si në thellësi, ashtu edhe në shtrirje. Traktati i Bashkimit i vitit 1965 bashkoi ekzekutivët e tre bashkësive, ndërsa zgjerimet e para të viteve 1973, 1981 dhe 1986 e rritën ndjeshëm hapësirën gjeografike të projektit evropian.<ref name="eu-treaties">{{cite web |title=EU Treaties |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="enlargement">{{cite web |title=EU enlargement |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Një kthesë e rëndësishme ndodhi me '''Aktin Unik Evropian''' të vitit 1986, i cili forcoi bashkëpunimin politik dhe vendosi objektivin e përfundimit të tregut të brendshëm. Ky traktat hyri në fuqi në vitin 1987 dhe i dha shtysë fazës së re të integrimit institucional dhe ekonomik.<ref name="sea">{{cite web |title=Single European Act |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties/single-european-act |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="treaties" /> '''Traktati i Mastrihtit''' i vitit 1992, i hyrë në fuqi më 1 nëntor 1993, krijoi zyrtarisht [[Bashkimi Evropian]] dhe hapi një fazë të re të integrimit, duke përfshirë qytetarinë evropiane, bashkëpunimin në politikën e jashtme dhe të sigurisë, si edhe në drejtësi e punë të brendshme. Po atë vit u vu në funksion edhe tregu i përbashkët evropian.<ref name="maastricht">{{cite web |title=History of the EU – 1990-99 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1990-99_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="singlemarket">{{cite web |title=The EU single market: benefits, facts and figures |url=https://www.consilium.europa.eu/en/policies/the-eu-single-market-benefits-facts-and-figures/ |access-date=2026-04-13 |website=Council of the European Union |language=en}}</ref> Procesi vazhdoi më pas me '''Traktatin e Amsterdamit''' (1997, në fuqi nga 1999), '''Traktatin e Nicës''' (2001, në fuqi nga 2003) dhe '''Traktatin e Lisbonës''' (nënshkruar më 2007, në fuqi nga 1 dhjetori 2009), i cili reformoi institucionet e Bashkimit për ta bërë atë më funksional, më demokratik dhe më të aftë për të vepruar në një numër më të madh shtetesh anëtare.<ref name="treaties" /><ref name="eu-treaties" /> == Format e integrimit == === Integrimi ekonomik === Integrimi ekonomik ka qenë përbërësi më i dukshëm i projektit evropian. Ai përfshin heqjen graduale të pengesave për lëvizjen e mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe personave, pra të ashtuquajturat ''katër liri'' të tregut të brendshëm.<ref name="singlemarket" /><ref name="rometreaties">{{cite web |title=European Union – Creation of the European Economic Community |url=https://www.britannica.com/topic/European-Union/Creation-of-the-European-Economic-Community |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Tregu i përbashkët evropian u krijua zyrtarisht më 1 janar 1993. Ai është një nga rezultatet kryesore të integrimit evropian dhe mbetet një nga elementet themelore të funksionimit të Bashkimit Evropian.<ref name="singlemarket" /><ref name="singlemarket30">{{cite web |title=30 years of the EU single market |url=https://www.consilium.europa.eu/en/infographics/30-years-of-the-eu-single-market/ |access-date=2026-04-13 |website=Council of the European Union |language=en}}</ref> === Integrimi juridik dhe institucional === Integrimi evropian nuk është vetëm ekonomik. Ai ka prodhuar edhe një rend juridik të veçantë, me institucione të përbashkëta, kompetenca të ndara dhe procedura vendimmarrjeje që nuk përkojnë plotësisht me modelin klasik të organizatave ndërkombëtare. E drejta e Bashkimit Evropian përbën një rend juridik autonom, i dallueshëm si nga e drejta ndërkombëtare, ashtu edhe nga të drejtat kombëtare të shteteve anëtare.<ref name="abc" /><ref name="competences">{{cite web |title=Division of competences within the European Union |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/division-of-competences-within-the-european-union.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Ndër institucionet kryesore që kanë shoqëruar këtë proces janë [[Komisioni Evropian]], [[Këshilli i Bashkimit Evropian]], [[Parlamenti Evropian]], [[Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian]] dhe [[Këshilli Evropian]]. Rritja graduale e rolit të Parlamentit Evropian ka qenë një nga aspektet më të rëndësishme të demokratizimit të integrimit evropian.<ref name="eu-treaties" /><ref name="democracy">{{cite web |title=The strengthening of European democracy |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/the-strengthening-of-european-democracy.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> === Integrimi monetar === Një dimension tjetër themelor është integrimi monetar. Ai u parashikua në mënyrë të qartë nga Traktati i Mastrihtit dhe çoi në krijimin e [[Zona euro|zonës euro]]. Aktualisht euroja është monedha zyrtare e 21 nga 27 shtetet anëtare të Bashkimit Evropian.<ref name="maastricht" /><ref name="eurocountries">{{cite web |title=Countries using the euro |url=https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/euro/countries-using-euro_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> === Integrimi në lëvizjen e lirë === Integrimi evropian ka prodhuar edhe hapësira të veçanta lëvizjeje të lirë, si [[Hapësira Shengen|zona Shengen]], e cila sot përfshin 29 vende: 25 shtete anëtare të BE-së dhe 4 vende joanëtare. Kjo zonë ka hequr kontrollet në kufijtë e brendshëm ndërmjet vendeve pjesëmarrëse dhe konsiderohet një nga shprehjet më konkrete të integrimit evropian në jetën e përditshme.<ref name="schengen">{{cite web |title=Schengen area |url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area_en |access-date=2026-04-13 |website=Migration and Home Affairs – European Union |language=en}}</ref><ref name="schengen-history">{{cite web |title=History of Schengen |url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area/history-schengen_en |access-date=2026-04-13 |website=Migration and Home Affairs – European Union |language=en}}</ref> == Zgjerimi == Zgjerimi ka qenë një nga instrumentet kryesore të integrimit evropian. Nga gjashtë shtetet themeluese, projekti evropian është zgjeruar në disa valë të njëpasnjëshme, deri te 27 shtete anëtare sot. Zgjerimi më i madh ndodhi më 1 maj 2004, kur dhjetë vende iu bashkuan njëherësh Bashkimit Evropian.<ref name="enlargement" /><ref name="eu-countries">{{cite web |title=EU countries |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Zgjerimi nuk ka qenë vetëm gjeografik, por edhe politik e juridik, sepse hyrja në Bashkimin Evropian kërkon përafrimin me acquis communautaire, stabilitet institucional, sundimin e ligjit dhe pranimin e vlerave themelore të rendit evropian.<ref name="eu-countries" /><ref name="treaties" /> == Rëndësia historike == Integrimi evropian konsiderohet gjerësisht si një nga projektet më të rëndësishme politike të Evropës pas vitit 1945. Ai ka shërbyer si mjet për ruajtjen e paqes, pajtimin franko-gjerman, rindërtimin ekonomik të kontinentit dhe krijimin e një hapësire të përbashkët të së drejtës, të tregut dhe të qytetarisë.<ref name="schuman" /><ref name="britannica" /><ref name="eu-history" /> Në të njëjtën kohë, procesi ka mbetur objekt debatesh politike dhe teorike mbi raportin ndërmjet sovranitetit kombëtar dhe institucioneve mbi-kombëtare, thellimit dhe zgjerimit të Bashkimit, si edhe mbi kufijtë e vetë projektit evropian.<ref name="abc" /><ref name="treccani2">{{cite web |title=Integrazione europea, sovranità statale e sovranità popolare |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/integrazione-europea-sovranita-statale-e-sovranita-popolare_%28XXI-Secolo%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref> == Shiko edhe == * [[Bashkimi Evropian]] * [[Evropianizmi]] * [[Federalizmi evropian]] * [[Hapësira Shengen]] * [[Zona euro]] * [[Traktati i Mastrihtit]] == Referime == {{Reflist}} soksgzc6ybz62ea42r1vp0hgt1kw5za 2940511 2940503 2026-04-13T00:37:23Z Shqiperia2000 65435 2940511 wikitext text/x-wiki <blockquote>«Duhet të krijojmë një lloj [[Shtetet e Bashkuara të Evropës|Shtetesh të Bashkuara të Evropës]]. Vetëm në këtë mënyrë qindra miliona njerëz do të kenë mundësinë të gëzojnë ato gëzime të thjeshta dhe ato shpresa që e bëjnë jetën të vlefshme për t’u jetuar.» <ref name="Discorso">{{cite web |url=https://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |title=Discorso pronunciato da Sir Winston Churchill |website=Council of Europe |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505083705/http://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |archive-date=2009-05-05 |access-date=2026-04-13 }}</ref> <br />— [[Winston Churchill]], ''Speech to the Academic Youth'', 19 shtator 1946</blockquote> '''Integrimi evropian''' është procesi historik, politik, juridik dhe ekonomik i afrimit ndërmjet shteteve të Evropës, i zhvilluar sidomos pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], me synimin për të garantuar paqen, bashkëpunimin dhe zhvillimin e përbashkët në kontinent.<ref name="treccani">{{cite web |title=Integrazione europea |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/integrazione-europea_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |title=European Union |url=https://www.britannica.com/topic/European-Union |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Në kuptimin bashkëkohor, termi lidhet kryesisht me ndërtimin gradual të institucioneve dhe politikave të përbashkëta evropiane, që nga [[Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut]] deri te [[Bashkimi Evropian]]. Integrimi evropian ka përfshirë jo vetëm ekonominë dhe tregtinë, por edhe të drejtën, lëvizjen e lirë, politikën monetare, bashkëpunimin institucional dhe fusha të tjera të jetës publike.<ref name="eu-history">{{cite web |title=History of the EU |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="abc">{{cite web |title=The ABC of EU Law |url=https://op.europa.eu/webpub/com/abc-of-eu-law/en/ |access-date=2026-04-13 |website=Publications Office of the European Union |language=en}}</ref> == Historia == === Prejardhja === Ideja e një bashkimi evropian ka rrënjë më të hershme në mendimin politik evropian, por ajo mori formë konkrete vetëm në shekullin XX. Përvoja e dy luftërave botërore, shkatërrimi ekonomik dhe nevoja për pajtim, sidomos ndërmjet Francës dhe Gjermanisë, krijuan kushtet politike për një projekt të ri bashkëpunimi kontinental.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /><ref name="pace">{{cite web |title=20th-century international relations – The pace of European integration |url=https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155/The-pace-of-European-integration |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Një moment themelor ishte '''Deklarata Schuman''' e 9 majit 1950, me të cilën ministri francez i jashtëm Robert Schuman propozoi vendosjen e prodhimit të qymyrit dhe çelikut nën një autoritet të përbashkët. Kjo nismë konsiderohet zakonisht si pika e nisjes së integrimit evropian në formën e tij institucionale moderne.<ref name="schuman">{{cite web |title=Schuman Declaration, May 1950 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59/schuman-declaration-may-1950_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="firsttreaties">{{cite web |title=The First Treaties |url=https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/1/the-first-treaties |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref> === Hapat e parë === Nga Deklarata Schuman lindi '''Traktati i Parisit''' i vitit 1951, i cili krijoi [[Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut|Komunitetin Evropian të Qymyrit dhe Çelikut]] ndërmjet Francës, Gjermanisë Perëndimore, Italisë, Belgjikës, Holandës dhe Luksemburgut. Ky ishte organizmi i parë mbi-kombëtar evropian dhe hapi i parë i vërtetë drejt integrimit të kontinentit.<ref name="schuman" /><ref name="paris">{{cite web |title=Treaty establishing the European Coal and Steel Community |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=legissum%3Axy0022 |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Në vitin 1957 u nënshkruan '''Traktatet e Romës''', të cilat krijuan [[Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetin Ekonomik Evropian]] dhe [[Euratom|Euratomin]]. Këto traktate zgjeruan bashkëpunimin nga sektorët strategjikë te ekonomia më e gjerë dhe vendosën themelet e tregut të përbashkët evropian.<ref name="firsttreaties" /><ref name="treaties">{{cite web |title=Founding agreements |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/founding-agreements_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> === Nga bashkësitë evropiane te Bashkimi Evropian === Në dekadat pasuese, integrimi evropian u zgjerua si në thellësi, ashtu edhe në shtrirje. Traktati i Bashkimit i vitit 1965 bashkoi ekzekutivët e tre bashkësive, ndërsa zgjerimet e para të viteve 1973, 1981 dhe 1986 e rritën ndjeshëm hapësirën gjeografike të projektit evropian.<ref name="eu-treaties">{{cite web |title=EU Treaties |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="enlargement">{{cite web |title=EU enlargement |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Një kthesë e rëndësishme ndodhi me '''Aktin Unik Evropian''' të vitit 1986, i cili forcoi bashkëpunimin politik dhe vendosi objektivin e përfundimit të tregut të brendshëm. Ky traktat hyri në fuqi në vitin 1987 dhe i dha shtysë fazës së re të integrimit institucional dhe ekonomik.<ref name="sea">{{cite web |title=Single European Act |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties/single-european-act |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="treaties" /> '''Traktati i Mastrihtit''' i vitit 1992, i hyrë në fuqi më 1 nëntor 1993, krijoi zyrtarisht [[Bashkimi Evropian]] dhe hapi një fazë të re të integrimit, duke përfshirë qytetarinë evropiane, bashkëpunimin në politikën e jashtme dhe të sigurisë, si edhe në drejtësi e punë të brendshme. Po atë vit u vu në funksion edhe tregu i përbashkët evropian.<ref name="maastricht">{{cite web |title=History of the EU – 1990-99 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1990-99_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="singlemarket">{{cite web |title=The EU single market: benefits, facts and figures |url=https://www.consilium.europa.eu/en/policies/the-eu-single-market-benefits-facts-and-figures/ |access-date=2026-04-13 |website=Council of the European Union |language=en}}</ref> Procesi vazhdoi më pas me '''Traktatin e Amsterdamit''' (1997, në fuqi nga 1999), '''Traktatin e Nicës''' (2001, në fuqi nga 2003) dhe '''Traktatin e Lisbonës''' (nënshkruar më 2007, në fuqi nga 1 dhjetori 2009), i cili reformoi institucionet e Bashkimit për ta bërë atë më funksional, më demokratik dhe më të aftë për të vepruar në një numër më të madh shtetesh anëtare.<ref name="treaties" /><ref name="eu-treaties" /> == Format e integrimit == === Integrimi ekonomik === Integrimi ekonomik ka qenë përbërësi më i dukshëm i projektit evropian. Ai përfshin heqjen graduale të pengesave për lëvizjen e mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe personave, pra të ashtuquajturat ''katër liri'' të tregut të brendshëm.<ref name="singlemarket" /><ref name="rometreaties">{{cite web |title=European Union – Creation of the European Economic Community |url=https://www.britannica.com/topic/European-Union/Creation-of-the-European-Economic-Community |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Tregu i përbashkët evropian u krijua zyrtarisht më 1 janar 1993. Ai është një nga rezultatet kryesore të integrimit evropian dhe mbetet një nga elementet themelore të funksionimit të Bashkimit Evropian.<ref name="singlemarket" /><ref name="singlemarket30">{{cite web |title=30 years of the EU single market |url=https://www.consilium.europa.eu/en/infographics/30-years-of-the-eu-single-market/ |access-date=2026-04-13 |website=Council of the European Union |language=en}}</ref> === Integrimi juridik dhe institucional === Integrimi evropian nuk është vetëm ekonomik. Ai ka prodhuar edhe një rend juridik të veçantë, me institucione të përbashkëta, kompetenca të ndara dhe procedura vendimmarrjeje që nuk përkojnë plotësisht me modelin klasik të organizatave ndërkombëtare. E drejta e Bashkimit Evropian përbën një rend juridik autonom, i dallueshëm si nga e drejta ndërkombëtare, ashtu edhe nga të drejtat kombëtare të shteteve anëtare.<ref name="abc" /><ref name="competences">{{cite web |title=Division of competences within the European Union |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/division-of-competences-within-the-european-union.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Ndër institucionet kryesore që kanë shoqëruar këtë proces janë [[Komisioni Evropian]], [[Këshilli i Bashkimit Evropian]], [[Parlamenti Evropian]], [[Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian]] dhe [[Këshilli Evropian]]. Rritja graduale e rolit të Parlamentit Evropian ka qenë një nga aspektet më të rëndësishme të demokratizimit të integrimit evropian.<ref name="eu-treaties" /><ref name="democracy">{{cite web |title=The strengthening of European democracy |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/the-strengthening-of-european-democracy.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> === Integrimi monetar === Një dimension tjetër themelor është integrimi monetar. Ai u parashikua në mënyrë të qartë nga Traktati i Mastrihtit dhe çoi në krijimin e [[Zona euro|zonës euro]]. Aktualisht euroja është monedha zyrtare e 21 nga 27 shtetet anëtare të Bashkimit Evropian.<ref name="maastricht" /><ref name="eurocountries">{{cite web |title=Countries using the euro |url=https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/euro/countries-using-euro_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> === Integrimi në lëvizjen e lirë === Integrimi evropian ka prodhuar edhe hapësira të veçanta lëvizjeje të lirë, si [[Hapësira Shengen|zona Shengen]], e cila sot përfshin 29 vende: 25 shtete anëtare të BE-së dhe 4 vende joanëtare. Kjo zonë ka hequr kontrollet në kufijtë e brendshëm ndërmjet vendeve pjesëmarrëse dhe konsiderohet një nga shprehjet më konkrete të integrimit evropian në jetën e përditshme.<ref name="schengen">{{cite web |title=Schengen area |url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area_en |access-date=2026-04-13 |website=Migration and Home Affairs – European Union |language=en}}</ref><ref name="schengen-history">{{cite web |title=History of Schengen |url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area/history-schengen_en |access-date=2026-04-13 |website=Migration and Home Affairs – European Union |language=en}}</ref> == Zgjerimi == Zgjerimi ka qenë një nga instrumentet kryesore të integrimit evropian. Nga gjashtë shtetet themeluese, projekti evropian është zgjeruar në disa valë të njëpasnjëshme, deri te 27 shtete anëtare sot. Zgjerimi më i madh ndodhi më 1 maj 2004, kur dhjetë vende iu bashkuan njëherësh Bashkimit Evropian.<ref name="enlargement" /><ref name="eu-countries">{{cite web |title=EU countries |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Zgjerimi nuk ka qenë vetëm gjeografik, por edhe politik e juridik, sepse hyrja në Bashkimin Evropian kërkon përafrimin me acquis communautaire, stabilitet institucional, sundimin e ligjit dhe pranimin e vlerave themelore të rendit evropian.<ref name="eu-countries" /><ref name="treaties" /> == Rëndësia historike == Integrimi evropian konsiderohet gjerësisht si një nga projektet më të rëndësishme politike të Evropës pas vitit 1945. Ai ka shërbyer si mjet për ruajtjen e paqes, pajtimin franko-gjerman, rindërtimin ekonomik të kontinentit dhe krijimin e një hapësire të përbashkët të së drejtës, të tregut dhe të qytetarisë.<ref name="schuman" /><ref name="britannica" /><ref name="eu-history" /> Në të njëjtën kohë, procesi ka mbetur objekt debatesh politike dhe teorike mbi raportin ndërmjet sovranitetit kombëtar dhe institucioneve mbi-kombëtare, thellimit dhe zgjerimit të Bashkimit, si edhe mbi kufijtë e vetë projektit evropian.<ref name="abc" /><ref name="treccani2">{{cite web |title=Integrazione europea, sovranità statale e sovranità popolare |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/integrazione-europea-sovranita-statale-e-sovranita-popolare_%28XXI-Secolo%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref> == Shiko edhe == * [[Bashkimi Evropian]] * [[Evropianizmi]] * [[Federalizmi evropian]] * [[Hapësira Shengen]] * [[Zona euro]] * [[Traktati i Mastrihtit]] == Referime == {{Reflist}} 6ier1d7j7mwcngl0z8t1barg002thd9 2940513 2940511 2026-04-13T00:38:28Z Shqiperia2000 65435 /* Referime */ 2940513 wikitext text/x-wiki <blockquote>«Duhet të krijojmë një lloj [[Shtetet e Bashkuara të Evropës|Shtetesh të Bashkuara të Evropës]]. Vetëm në këtë mënyrë qindra miliona njerëz do të kenë mundësinë të gëzojnë ato gëzime të thjeshta dhe ato shpresa që e bëjnë jetën të vlefshme për t’u jetuar.» <ref name="Discorso">{{cite web |url=https://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |title=Discorso pronunciato da Sir Winston Churchill |website=Council of Europe |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505083705/http://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |archive-date=2009-05-05 |access-date=2026-04-13 }}</ref> <br />— [[Winston Churchill]], ''Speech to the Academic Youth'', 19 shtator 1946</blockquote> '''Integrimi evropian''' është procesi historik, politik, juridik dhe ekonomik i afrimit ndërmjet shteteve të Evropës, i zhvilluar sidomos pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], me synimin për të garantuar paqen, bashkëpunimin dhe zhvillimin e përbashkët në kontinent.<ref name="treccani">{{cite web |title=Integrazione europea |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/integrazione-europea_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |title=European Union |url=https://www.britannica.com/topic/European-Union |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Në kuptimin bashkëkohor, termi lidhet kryesisht me ndërtimin gradual të institucioneve dhe politikave të përbashkëta evropiane, që nga [[Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut]] deri te [[Bashkimi Evropian]]. Integrimi evropian ka përfshirë jo vetëm ekonominë dhe tregtinë, por edhe të drejtën, lëvizjen e lirë, politikën monetare, bashkëpunimin institucional dhe fusha të tjera të jetës publike.<ref name="eu-history">{{cite web |title=History of the EU |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="abc">{{cite web |title=The ABC of EU Law |url=https://op.europa.eu/webpub/com/abc-of-eu-law/en/ |access-date=2026-04-13 |website=Publications Office of the European Union |language=en}}</ref> == Historia == === Prejardhja === Ideja e një bashkimi evropian ka rrënjë më të hershme në mendimin politik evropian, por ajo mori formë konkrete vetëm në shekullin XX. Përvoja e dy luftërave botërore, shkatërrimi ekonomik dhe nevoja për pajtim, sidomos ndërmjet Francës dhe Gjermanisë, krijuan kushtet politike për një projekt të ri bashkëpunimi kontinental.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /><ref name="pace">{{cite web |title=20th-century international relations – The pace of European integration |url=https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155/The-pace-of-European-integration |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Një moment themelor ishte '''Deklarata Schuman''' e 9 majit 1950, me të cilën ministri francez i jashtëm Robert Schuman propozoi vendosjen e prodhimit të qymyrit dhe çelikut nën një autoritet të përbashkët. Kjo nismë konsiderohet zakonisht si pika e nisjes së integrimit evropian në formën e tij institucionale moderne.<ref name="schuman">{{cite web |title=Schuman Declaration, May 1950 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59/schuman-declaration-may-1950_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="firsttreaties">{{cite web |title=The First Treaties |url=https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/1/the-first-treaties |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref> === Hapat e parë === Nga Deklarata Schuman lindi '''Traktati i Parisit''' i vitit 1951, i cili krijoi [[Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut|Komunitetin Evropian të Qymyrit dhe Çelikut]] ndërmjet Francës, Gjermanisë Perëndimore, Italisë, Belgjikës, Holandës dhe Luksemburgut. Ky ishte organizmi i parë mbi-kombëtar evropian dhe hapi i parë i vërtetë drejt integrimit të kontinentit.<ref name="schuman" /><ref name="paris">{{cite web |title=Treaty establishing the European Coal and Steel Community |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=legissum%3Axy0022 |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Në vitin 1957 u nënshkruan '''Traktatet e Romës''', të cilat krijuan [[Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetin Ekonomik Evropian]] dhe [[Euratom|Euratomin]]. Këto traktate zgjeruan bashkëpunimin nga sektorët strategjikë te ekonomia më e gjerë dhe vendosën themelet e tregut të përbashkët evropian.<ref name="firsttreaties" /><ref name="treaties">{{cite web |title=Founding agreements |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/founding-agreements_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> === Nga bashkësitë evropiane te Bashkimi Evropian === Në dekadat pasuese, integrimi evropian u zgjerua si në thellësi, ashtu edhe në shtrirje. Traktati i Bashkimit i vitit 1965 bashkoi ekzekutivët e tre bashkësive, ndërsa zgjerimet e para të viteve 1973, 1981 dhe 1986 e rritën ndjeshëm hapësirën gjeografike të projektit evropian.<ref name="eu-treaties">{{cite web |title=EU Treaties |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="enlargement">{{cite web |title=EU enlargement |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Një kthesë e rëndësishme ndodhi me '''Aktin Unik Evropian''' të vitit 1986, i cili forcoi bashkëpunimin politik dhe vendosi objektivin e përfundimit të tregut të brendshëm. Ky traktat hyri në fuqi në vitin 1987 dhe i dha shtysë fazës së re të integrimit institucional dhe ekonomik.<ref name="sea">{{cite web |title=Single European Act |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties/single-european-act |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="treaties" /> '''Traktati i Mastrihtit''' i vitit 1992, i hyrë në fuqi më 1 nëntor 1993, krijoi zyrtarisht [[Bashkimi Evropian]] dhe hapi një fazë të re të integrimit, duke përfshirë qytetarinë evropiane, bashkëpunimin në politikën e jashtme dhe të sigurisë, si edhe në drejtësi e punë të brendshme. Po atë vit u vu në funksion edhe tregu i përbashkët evropian.<ref name="maastricht">{{cite web |title=History of the EU – 1990-99 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1990-99_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="singlemarket">{{cite web |title=The EU single market: benefits, facts and figures |url=https://www.consilium.europa.eu/en/policies/the-eu-single-market-benefits-facts-and-figures/ |access-date=2026-04-13 |website=Council of the European Union |language=en}}</ref> Procesi vazhdoi më pas me '''Traktatin e Amsterdamit''' (1997, në fuqi nga 1999), '''Traktatin e Nicës''' (2001, në fuqi nga 2003) dhe '''Traktatin e Lisbonës''' (nënshkruar më 2007, në fuqi nga 1 dhjetori 2009), i cili reformoi institucionet e Bashkimit për ta bërë atë më funksional, më demokratik dhe më të aftë për të vepruar në një numër më të madh shtetesh anëtare.<ref name="treaties" /><ref name="eu-treaties" /> == Format e integrimit == === Integrimi ekonomik === Integrimi ekonomik ka qenë përbërësi më i dukshëm i projektit evropian. Ai përfshin heqjen graduale të pengesave për lëvizjen e mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe personave, pra të ashtuquajturat ''katër liri'' të tregut të brendshëm.<ref name="singlemarket" /><ref name="rometreaties">{{cite web |title=European Union – Creation of the European Economic Community |url=https://www.britannica.com/topic/European-Union/Creation-of-the-European-Economic-Community |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Tregu i përbashkët evropian u krijua zyrtarisht më 1 janar 1993. Ai është një nga rezultatet kryesore të integrimit evropian dhe mbetet një nga elementet themelore të funksionimit të Bashkimit Evropian.<ref name="singlemarket" /><ref name="singlemarket30">{{cite web |title=30 years of the EU single market |url=https://www.consilium.europa.eu/en/infographics/30-years-of-the-eu-single-market/ |access-date=2026-04-13 |website=Council of the European Union |language=en}}</ref> === Integrimi juridik dhe institucional === Integrimi evropian nuk është vetëm ekonomik. Ai ka prodhuar edhe një rend juridik të veçantë, me institucione të përbashkëta, kompetenca të ndara dhe procedura vendimmarrjeje që nuk përkojnë plotësisht me modelin klasik të organizatave ndërkombëtare. E drejta e Bashkimit Evropian përbën një rend juridik autonom, i dallueshëm si nga e drejta ndërkombëtare, ashtu edhe nga të drejtat kombëtare të shteteve anëtare.<ref name="abc" /><ref name="competences">{{cite web |title=Division of competences within the European Union |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/division-of-competences-within-the-european-union.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Ndër institucionet kryesore që kanë shoqëruar këtë proces janë [[Komisioni Evropian]], [[Këshilli i Bashkimit Evropian]], [[Parlamenti Evropian]], [[Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian]] dhe [[Këshilli Evropian]]. Rritja graduale e rolit të Parlamentit Evropian ka qenë një nga aspektet më të rëndësishme të demokratizimit të integrimit evropian.<ref name="eu-treaties" /><ref name="democracy">{{cite web |title=The strengthening of European democracy |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/the-strengthening-of-european-democracy.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> === Integrimi monetar === Një dimension tjetër themelor është integrimi monetar. Ai u parashikua në mënyrë të qartë nga Traktati i Mastrihtit dhe çoi në krijimin e [[Zona euro|zonës euro]]. Aktualisht euroja është monedha zyrtare e 21 nga 27 shtetet anëtare të Bashkimit Evropian.<ref name="maastricht" /><ref name="eurocountries">{{cite web |title=Countries using the euro |url=https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/euro/countries-using-euro_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> === Integrimi në lëvizjen e lirë === Integrimi evropian ka prodhuar edhe hapësira të veçanta lëvizjeje të lirë, si [[Hapësira Shengen|zona Shengen]], e cila sot përfshin 29 vende: 25 shtete anëtare të BE-së dhe 4 vende joanëtare. Kjo zonë ka hequr kontrollet në kufijtë e brendshëm ndërmjet vendeve pjesëmarrëse dhe konsiderohet një nga shprehjet më konkrete të integrimit evropian në jetën e përditshme.<ref name="schengen">{{cite web |title=Schengen area |url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area_en |access-date=2026-04-13 |website=Migration and Home Affairs – European Union |language=en}}</ref><ref name="schengen-history">{{cite web |title=History of Schengen |url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area/history-schengen_en |access-date=2026-04-13 |website=Migration and Home Affairs – European Union |language=en}}</ref> == Zgjerimi == Zgjerimi ka qenë një nga instrumentet kryesore të integrimit evropian. Nga gjashtë shtetet themeluese, projekti evropian është zgjeruar në disa valë të njëpasnjëshme, deri te 27 shtete anëtare sot. Zgjerimi më i madh ndodhi më 1 maj 2004, kur dhjetë vende iu bashkuan njëherësh Bashkimit Evropian.<ref name="enlargement" /><ref name="eu-countries">{{cite web |title=EU countries |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Zgjerimi nuk ka qenë vetëm gjeografik, por edhe politik e juridik, sepse hyrja në Bashkimin Evropian kërkon përafrimin me acquis communautaire, stabilitet institucional, sundimin e ligjit dhe pranimin e vlerave themelore të rendit evropian.<ref name="eu-countries" /><ref name="treaties" /> == Rëndësia historike == Integrimi evropian konsiderohet gjerësisht si një nga projektet më të rëndësishme politike të Evropës pas vitit 1945. Ai ka shërbyer si mjet për ruajtjen e paqes, pajtimin franko-gjerman, rindërtimin ekonomik të kontinentit dhe krijimin e një hapësire të përbashkët të së drejtës, të tregut dhe të qytetarisë.<ref name="schuman" /><ref name="britannica" /><ref name="eu-history" /> Në të njëjtën kohë, procesi ka mbetur objekt debatesh politike dhe teorike mbi raportin ndërmjet sovranitetit kombëtar dhe institucioneve mbi-kombëtare, thellimit dhe zgjerimit të Bashkimit, si edhe mbi kufijtë e vetë projektit evropian.<ref name="abc" /><ref name="treccani2">{{cite web |title=Integrazione europea, sovranità statale e sovranità popolare |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/integrazione-europea-sovranita-statale-e-sovranita-popolare_%28XXI-Secolo%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref> == Shiko edhe == * [[Bashkimi Evropian]] * [[Evropianizmi]] * [[Federalizmi evropian]] * [[Hapësira Shengen]] * [[Zona euro]] * [[Traktati i Mastrihtit]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politika e Evropës]] atr1xcmtmngy2xgc3ucnfp3jhi5y2vu 2940521 2940513 2026-04-13T00:47:28Z Shqiperia2000 65435 /* Nga bashkësitë evropiane te Bashkimi Evropian */ 2940521 wikitext text/x-wiki <blockquote>«Duhet të krijojmë një lloj [[Shtetet e Bashkuara të Evropës|Shtetesh të Bashkuara të Evropës]]. Vetëm në këtë mënyrë qindra miliona njerëz do të kenë mundësinë të gëzojnë ato gëzime të thjeshta dhe ato shpresa që e bëjnë jetën të vlefshme për t’u jetuar.» <ref name="Discorso">{{cite web |url=https://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |title=Discorso pronunciato da Sir Winston Churchill |website=Council of Europe |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505083705/http://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |archive-date=2009-05-05 |access-date=2026-04-13 }}</ref> <br />— [[Winston Churchill]], ''Speech to the Academic Youth'', 19 shtator 1946</blockquote> '''Integrimi evropian''' është procesi historik, politik, juridik dhe ekonomik i afrimit ndërmjet shteteve të Evropës, i zhvilluar sidomos pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], me synimin për të garantuar paqen, bashkëpunimin dhe zhvillimin e përbashkët në kontinent.<ref name="treccani">{{cite web |title=Integrazione europea |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/integrazione-europea_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |title=European Union |url=https://www.britannica.com/topic/European-Union |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Në kuptimin bashkëkohor, termi lidhet kryesisht me ndërtimin gradual të institucioneve dhe politikave të përbashkëta evropiane, që nga [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut]] deri te [[Bashkimi Evropian]]. Integrimi evropian ka përfshirë jo vetëm ekonominë dhe tregtinë, por edhe të drejtën, lëvizjen e lirë, politikën monetare, bashkëpunimin institucional dhe fusha të tjera të jetës publike.<ref name="eu-history">{{cite web |title=History of the EU |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="abc">{{cite web |title=The ABC of EU Law |url=https://op.europa.eu/webpub/com/abc-of-eu-law/en/ |access-date=2026-04-13 |website=Publications Office of the European Union |language=en}}</ref> == Historia == === Prejardhja === Ideja e një bashkimi evropian ka rrënjë më të hershme në mendimin politik evropian, por ajo mori formë konkrete vetëm në shekullin XX. Përvoja e dy luftërave botërore, shkatërrimi ekonomik dhe nevoja për pajtim, sidomos ndërmjet Francës dhe Gjermanisë, krijuan kushtet politike për një projekt të ri bashkëpunimi kontinental.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /><ref name="pace">{{cite web |title=20th-century international relations – The pace of European integration |url=https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155/The-pace-of-European-integration |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Një moment themelor ishte ''Deklarata Schuman'' e 9 majit 1950, me të cilën ministri francez i jashtëm Robert Schuman propozoi vendosjen e prodhimit të qymyrit dhe çelikut nën një autoritet të përbashkët. Kjo nismë konsiderohet zakonisht si pika e nisjes së integrimit evropian në formën e tij institucionale moderne.<ref name="schuman">{{cite web |title=Schuman Declaration, May 1950 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59/schuman-declaration-may-1950_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="firsttreaties">{{cite web |title=The First Treaties |url=https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/1/the-first-treaties |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref> === Hapat e parë === Nga Deklarata Schuman lindi [[Traktati i Parisit (1951)|Traktati i Parisit]] i vitit 1951, i cili krijoi [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|Komunitetin Evropian të Qymyrit dhe Çelikut]] ndërmjet Francës, Gjermanisë Perëndimore, Italisë, Belgjikës, Holandës dhe Luksemburgut. Ky ishte organizmi i parë mbi-kombëtar evropian dhe hapi i parë i vërtetë drejt integrimit të kontinentit.<ref name="schuman" /><ref name="paris">{{cite web |title=Treaty establishing the European Coal and Steel Community |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=legissum%3Axy0022 |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Në vitin 1957 u nënshkruan [[Traktati i Romës|Traktatet e Romës]], të cilat krijuan [[Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetin Ekonomik Evropian]] dhe [[Komuniteti Evropian i Energjisë Bërthamore|Euratomin]]. Këto traktate zgjeruan bashkëpunimin nga sektorët strategjikë te ekonomia më e gjerë dhe vendosën themelet e tregut të përbashkët evropian.<ref name="firsttreaties" /><ref name="treaties">{{cite web |title=Founding agreements |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/founding-agreements_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> === Nga bashkësitë evropiane te Bashkimi Evropian === Në dekadat pasuese, integrimi evropian u zgjerua si në thellësi, ashtu edhe në shtrirje. Traktati i Bashkimit i vitit 1965 bashkoi ekzekutivët e tre bashkësive, ndërsa zgjerimet e para të viteve 1973, 1981 dhe 1986 e rritën ndjeshëm hapësirën gjeografike të projektit evropian.<ref name="eu-treaties">{{cite web |title=EU Treaties |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="enlargement">{{cite web |title=EU enlargement |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Një kthesë e rëndësishme ndodhi me [[Aktin Unik Evropian]] të vitit 1986, i cili forcoi bashkëpunimin politik dhe vendosi objektivin e përfundimit të tregut të brendshëm. Ky traktat hyri në fuqi në vitin 1987 dhe i dha shtysë fazës së re të integrimit institucional dhe ekonomik.<ref name="sea">{{cite web |title=Single European Act |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties/single-european-act |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="treaties" /> [[Traktati i Mastrihtit]] i vitit 1992, i hyrë në fuqi më 1 nëntor 1993, krijoi zyrtarisht [[Bashkimi Evropian]] dhe hapi një fazë të re të integrimit, duke përfshirë qytetarinë evropiane, bashkëpunimin në politikën e jashtme dhe të sigurisë, si edhe në drejtësi e punë të brendshme. Po atë vit u vu në funksion edhe tregu i përbashkët evropian.<ref name="maastricht">{{cite web |title=History of the EU – 1990-99 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1990-99_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="singlemarket">{{cite web |title=The EU single market: benefits, facts and figures |url=https://www.consilium.europa.eu/en/policies/the-eu-single-market-benefits-facts-and-figures/ |access-date=2026-04-13 |website=Council of the European Union |language=en}}</ref> Procesi vazhdoi më pas me [[Traktati i Amsterdamit|Traktatin e Amsterdamit]] (1997, në fuqi nga 1999), [[Traktati i Nicës (BE)|Traktatin e Nicës]] (2001, në fuqi nga 2003) dhe [[Traktati i Lisbonës|Traktatin e Lisbonës]] (nënshkruar më 2007, në fuqi nga 1 dhjetori 2009), i cili reformoi institucionet e Bashkimit për ta bërë atë më funksional, më demokratik dhe më të aftë për të vepruar në një numër më të madh shtetesh anëtare.<ref name="treaties" /><ref name="eu-treaties" /> == Format e integrimit == === Integrimi ekonomik === Integrimi ekonomik ka qenë përbërësi më i dukshëm i projektit evropian. Ai përfshin heqjen graduale të pengesave për lëvizjen e mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe personave, pra të ashtuquajturat ''katër liri'' të tregut të brendshëm.<ref name="singlemarket" /><ref name="rometreaties">{{cite web |title=European Union – Creation of the European Economic Community |url=https://www.britannica.com/topic/European-Union/Creation-of-the-European-Economic-Community |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Tregu i përbashkët evropian u krijua zyrtarisht më 1 janar 1993. Ai është një nga rezultatet kryesore të integrimit evropian dhe mbetet një nga elementet themelore të funksionimit të Bashkimit Evropian.<ref name="singlemarket" /><ref name="singlemarket30">{{cite web |title=30 years of the EU single market |url=https://www.consilium.europa.eu/en/infographics/30-years-of-the-eu-single-market/ |access-date=2026-04-13 |website=Council of the European Union |language=en}}</ref> === Integrimi juridik dhe institucional === Integrimi evropian nuk është vetëm ekonomik. Ai ka prodhuar edhe një rend juridik të veçantë, me institucione të përbashkëta, kompetenca të ndara dhe procedura vendimmarrjeje që nuk përkojnë plotësisht me modelin klasik të organizatave ndërkombëtare. E drejta e Bashkimit Evropian përbën një rend juridik autonom, i dallueshëm si nga e drejta ndërkombëtare, ashtu edhe nga të drejtat kombëtare të shteteve anëtare.<ref name="abc" /><ref name="competences">{{cite web |title=Division of competences within the European Union |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/division-of-competences-within-the-european-union.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Ndër institucionet kryesore që kanë shoqëruar këtë proces janë [[Komisioni Evropian]], [[Këshilli i Bashkimit Evropian]], [[Parlamenti Evropian]], [[Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian]] dhe [[Këshilli Evropian]]. Rritja graduale e rolit të Parlamentit Evropian ka qenë një nga aspektet më të rëndësishme të demokratizimit të integrimit evropian.<ref name="eu-treaties" /><ref name="democracy">{{cite web |title=The strengthening of European democracy |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/the-strengthening-of-european-democracy.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> === Integrimi monetar === Një dimension tjetër themelor është integrimi monetar. Ai u parashikua në mënyrë të qartë nga Traktati i Mastrihtit dhe çoi në krijimin e [[Eurozona|zonës euro]]. Aktualisht euroja është monedha zyrtare e 21 nga 27 shtetet anëtare të Bashkimit Evropian.<ref name="maastricht" /><ref name="eurocountries">{{cite web |title=Countries using the euro |url=https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/euro/countries-using-euro_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> === Integrimi në lëvizjen e lirë === Integrimi evropian ka prodhuar edhe hapësira të veçanta lëvizjeje të lirë, si [[zona Shengen]], e cila sot përfshin 29 vende: 25 shtete anëtare të BE-së dhe 4 vende joanëtare. Kjo zonë ka hequr kontrollet në kufijtë e brendshëm ndërmjet vendeve pjesëmarrëse dhe konsiderohet një nga shprehjet më konkrete të integrimit evropian në jetën e përditshme.<ref name="schengen">{{cite web |title=Schengen area |url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area_en |access-date=2026-04-13 |website=Migration and Home Affairs – European Union |language=en}}</ref><ref name="schengen-history">{{cite web |title=History of Schengen |url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area/history-schengen_en |access-date=2026-04-13 |website=Migration and Home Affairs – European Union |language=en}}</ref> == Zgjerimi == Zgjerimi ka qenë një nga instrumentet kryesore të integrimit evropian. Nga gjashtë shtetet themeluese, projekti evropian është zgjeruar në disa valë të njëpasnjëshme, deri te 27 shtete anëtare sot. Zgjerimi më i madh ndodhi më 1 maj 2004, kur dhjetë vende iu bashkuan njëherësh Bashkimit Evropian.<ref name="enlargement" /><ref name="eu-countries">{{cite web |title=EU countries |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Zgjerimi nuk ka qenë vetëm gjeografik, por edhe politik e juridik, sepse hyrja në Bashkimin Evropian kërkon përafrimin me acquis communautaire, stabilitet institucional, sundimin e ligjit dhe pranimin e vlerave themelore të rendit evropian.<ref name="eu-countries" /><ref name="treaties" /> == Rëndësia historike == Integrimi evropian konsiderohet gjerësisht si një nga projektet më të rëndësishme politike të Evropës pas vitit 1945. Ai ka shërbyer si mjet për ruajtjen e paqes, pajtimin franko-gjerman, rindërtimin ekonomik të kontinentit dhe krijimin e një hapësire të përbashkët të së drejtës, të tregut dhe të qytetarisë.<ref name="schuman" /><ref name="britannica" /><ref name="eu-history" /> Në të njëjtën kohë, procesi ka mbetur objekt debatesh politike dhe teorike mbi raportin ndërmjet sovranitetit kombëtar dhe institucioneve mbi-kombëtare, thellimit dhe zgjerimit të Bashkimit, si edhe mbi kufijtë e vetë projektit evropian.<ref name="abc" /><ref name="treccani2">{{cite web |title=Integrazione europea, sovranità statale e sovranità popolare |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/integrazione-europea-sovranita-statale-e-sovranita-popolare_%28XXI-Secolo%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref> == Shiko edhe == * [[Bashkimi Evropian]] * [[Evropianizmi]] * [[Federalizmi evropian]] * [[Zona Shengen|Hapësira Shengen]] * [[Eurozona|Zona euro]] * [[Traktati i Mastrihtit]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politika e Evropës]] noptg0pfz28g7lezw3a3cm3x2luscnq 2940524 2940521 2026-04-13T01:04:12Z Shqiperia2000 65435 /* Shiko edhe */ 2940524 wikitext text/x-wiki <blockquote>«Duhet të krijojmë një lloj [[Shtetet e Bashkuara të Evropës|Shtetesh të Bashkuara të Evropës]]. Vetëm në këtë mënyrë qindra miliona njerëz do të kenë mundësinë të gëzojnë ato gëzime të thjeshta dhe ato shpresa që e bëjnë jetën të vlefshme për t’u jetuar.» <ref name="Discorso">{{cite web |url=https://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |title=Discorso pronunciato da Sir Winston Churchill |website=Council of Europe |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505083705/http://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |archive-date=2009-05-05 |access-date=2026-04-13 }}</ref> <br />— [[Winston Churchill]], ''Speech to the Academic Youth'', 19 shtator 1946</blockquote> '''Integrimi evropian''' është procesi historik, politik, juridik dhe ekonomik i afrimit ndërmjet shteteve të Evropës, i zhvilluar sidomos pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], me synimin për të garantuar paqen, bashkëpunimin dhe zhvillimin e përbashkët në kontinent.<ref name="treccani">{{cite web |title=Integrazione europea |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/integrazione-europea_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |title=European Union |url=https://www.britannica.com/topic/European-Union |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Në kuptimin bashkëkohor, termi lidhet kryesisht me ndërtimin gradual të institucioneve dhe politikave të përbashkëta evropiane, që nga [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut]] deri te [[Bashkimi Evropian]]. Integrimi evropian ka përfshirë jo vetëm ekonominë dhe tregtinë, por edhe të drejtën, lëvizjen e lirë, politikën monetare, bashkëpunimin institucional dhe fusha të tjera të jetës publike.<ref name="eu-history">{{cite web |title=History of the EU |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="abc">{{cite web |title=The ABC of EU Law |url=https://op.europa.eu/webpub/com/abc-of-eu-law/en/ |access-date=2026-04-13 |website=Publications Office of the European Union |language=en}}</ref> == Historia == === Prejardhja === Ideja e një bashkimi evropian ka rrënjë më të hershme në mendimin politik evropian, por ajo mori formë konkrete vetëm në shekullin XX. Përvoja e dy luftërave botërore, shkatërrimi ekonomik dhe nevoja për pajtim, sidomos ndërmjet Francës dhe Gjermanisë, krijuan kushtet politike për një projekt të ri bashkëpunimi kontinental.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /><ref name="pace">{{cite web |title=20th-century international relations – The pace of European integration |url=https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155/The-pace-of-European-integration |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Një moment themelor ishte ''Deklarata Schuman'' e 9 majit 1950, me të cilën ministri francez i jashtëm Robert Schuman propozoi vendosjen e prodhimit të qymyrit dhe çelikut nën një autoritet të përbashkët. Kjo nismë konsiderohet zakonisht si pika e nisjes së integrimit evropian në formën e tij institucionale moderne.<ref name="schuman">{{cite web |title=Schuman Declaration, May 1950 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59/schuman-declaration-may-1950_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="firsttreaties">{{cite web |title=The First Treaties |url=https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/1/the-first-treaties |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref> === Hapat e parë === Nga Deklarata Schuman lindi [[Traktati i Parisit (1951)|Traktati i Parisit]] i vitit 1951, i cili krijoi [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|Komunitetin Evropian të Qymyrit dhe Çelikut]] ndërmjet Francës, Gjermanisë Perëndimore, Italisë, Belgjikës, Holandës dhe Luksemburgut. Ky ishte organizmi i parë mbi-kombëtar evropian dhe hapi i parë i vërtetë drejt integrimit të kontinentit.<ref name="schuman" /><ref name="paris">{{cite web |title=Treaty establishing the European Coal and Steel Community |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=legissum%3Axy0022 |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Në vitin 1957 u nënshkruan [[Traktati i Romës|Traktatet e Romës]], të cilat krijuan [[Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetin Ekonomik Evropian]] dhe [[Komuniteti Evropian i Energjisë Bërthamore|Euratomin]]. Këto traktate zgjeruan bashkëpunimin nga sektorët strategjikë te ekonomia më e gjerë dhe vendosën themelet e tregut të përbashkët evropian.<ref name="firsttreaties" /><ref name="treaties">{{cite web |title=Founding agreements |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/founding-agreements_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> === Nga bashkësitë evropiane te Bashkimi Evropian === Në dekadat pasuese, integrimi evropian u zgjerua si në thellësi, ashtu edhe në shtrirje. Traktati i Bashkimit i vitit 1965 bashkoi ekzekutivët e tre bashkësive, ndërsa zgjerimet e para të viteve 1973, 1981 dhe 1986 e rritën ndjeshëm hapësirën gjeografike të projektit evropian.<ref name="eu-treaties">{{cite web |title=EU Treaties |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="enlargement">{{cite web |title=EU enlargement |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Një kthesë e rëndësishme ndodhi me [[Aktin Unik Evropian]] të vitit 1986, i cili forcoi bashkëpunimin politik dhe vendosi objektivin e përfundimit të tregut të brendshëm. Ky traktat hyri në fuqi në vitin 1987 dhe i dha shtysë fazës së re të integrimit institucional dhe ekonomik.<ref name="sea">{{cite web |title=Single European Act |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties/single-european-act |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="treaties" /> [[Traktati i Mastrihtit]] i vitit 1992, i hyrë në fuqi më 1 nëntor 1993, krijoi zyrtarisht [[Bashkimi Evropian]] dhe hapi një fazë të re të integrimit, duke përfshirë qytetarinë evropiane, bashkëpunimin në politikën e jashtme dhe të sigurisë, si edhe në drejtësi e punë të brendshme. Po atë vit u vu në funksion edhe tregu i përbashkët evropian.<ref name="maastricht">{{cite web |title=History of the EU – 1990-99 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1990-99_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="singlemarket">{{cite web |title=The EU single market: benefits, facts and figures |url=https://www.consilium.europa.eu/en/policies/the-eu-single-market-benefits-facts-and-figures/ |access-date=2026-04-13 |website=Council of the European Union |language=en}}</ref> Procesi vazhdoi më pas me [[Traktati i Amsterdamit|Traktatin e Amsterdamit]] (1997, në fuqi nga 1999), [[Traktati i Nicës (BE)|Traktatin e Nicës]] (2001, në fuqi nga 2003) dhe [[Traktati i Lisbonës|Traktatin e Lisbonës]] (nënshkruar më 2007, në fuqi nga 1 dhjetori 2009), i cili reformoi institucionet e Bashkimit për ta bërë atë më funksional, më demokratik dhe më të aftë për të vepruar në një numër më të madh shtetesh anëtare.<ref name="treaties" /><ref name="eu-treaties" /> == Format e integrimit == === Integrimi ekonomik === Integrimi ekonomik ka qenë përbërësi më i dukshëm i projektit evropian. Ai përfshin heqjen graduale të pengesave për lëvizjen e mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe personave, pra të ashtuquajturat ''katër liri'' të tregut të brendshëm.<ref name="singlemarket" /><ref name="rometreaties">{{cite web |title=European Union – Creation of the European Economic Community |url=https://www.britannica.com/topic/European-Union/Creation-of-the-European-Economic-Community |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Tregu i përbashkët evropian u krijua zyrtarisht më 1 janar 1993. Ai është një nga rezultatet kryesore të integrimit evropian dhe mbetet një nga elementet themelore të funksionimit të Bashkimit Evropian.<ref name="singlemarket" /><ref name="singlemarket30">{{cite web |title=30 years of the EU single market |url=https://www.consilium.europa.eu/en/infographics/30-years-of-the-eu-single-market/ |access-date=2026-04-13 |website=Council of the European Union |language=en}}</ref> === Integrimi juridik dhe institucional === Integrimi evropian nuk është vetëm ekonomik. Ai ka prodhuar edhe një rend juridik të veçantë, me institucione të përbashkëta, kompetenca të ndara dhe procedura vendimmarrjeje që nuk përkojnë plotësisht me modelin klasik të organizatave ndërkombëtare. E drejta e Bashkimit Evropian përbën një rend juridik autonom, i dallueshëm si nga e drejta ndërkombëtare, ashtu edhe nga të drejtat kombëtare të shteteve anëtare.<ref name="abc" /><ref name="competences">{{cite web |title=Division of competences within the European Union |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/division-of-competences-within-the-european-union.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Ndër institucionet kryesore që kanë shoqëruar këtë proces janë [[Komisioni Evropian]], [[Këshilli i Bashkimit Evropian]], [[Parlamenti Evropian]], [[Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian]] dhe [[Këshilli Evropian]]. Rritja graduale e rolit të Parlamentit Evropian ka qenë një nga aspektet më të rëndësishme të demokratizimit të integrimit evropian.<ref name="eu-treaties" /><ref name="democracy">{{cite web |title=The strengthening of European democracy |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/the-strengthening-of-european-democracy.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> === Integrimi monetar === Një dimension tjetër themelor është integrimi monetar. Ai u parashikua në mënyrë të qartë nga Traktati i Mastrihtit dhe çoi në krijimin e [[Eurozona|zonës euro]]. Aktualisht euroja është monedha zyrtare e 21 nga 27 shtetet anëtare të Bashkimit Evropian.<ref name="maastricht" /><ref name="eurocountries">{{cite web |title=Countries using the euro |url=https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/euro/countries-using-euro_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> === Integrimi në lëvizjen e lirë === Integrimi evropian ka prodhuar edhe hapësira të veçanta lëvizjeje të lirë, si [[zona Shengen]], e cila sot përfshin 29 vende: 25 shtete anëtare të BE-së dhe 4 vende joanëtare. Kjo zonë ka hequr kontrollet në kufijtë e brendshëm ndërmjet vendeve pjesëmarrëse dhe konsiderohet një nga shprehjet më konkrete të integrimit evropian në jetën e përditshme.<ref name="schengen">{{cite web |title=Schengen area |url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area_en |access-date=2026-04-13 |website=Migration and Home Affairs – European Union |language=en}}</ref><ref name="schengen-history">{{cite web |title=History of Schengen |url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area/history-schengen_en |access-date=2026-04-13 |website=Migration and Home Affairs – European Union |language=en}}</ref> == Zgjerimi == Zgjerimi ka qenë një nga instrumentet kryesore të integrimit evropian. Nga gjashtë shtetet themeluese, projekti evropian është zgjeruar në disa valë të njëpasnjëshme, deri te 27 shtete anëtare sot. Zgjerimi më i madh ndodhi më 1 maj 2004, kur dhjetë vende iu bashkuan njëherësh Bashkimit Evropian.<ref name="enlargement" /><ref name="eu-countries">{{cite web |title=EU countries |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Zgjerimi nuk ka qenë vetëm gjeografik, por edhe politik e juridik, sepse hyrja në Bashkimin Evropian kërkon përafrimin me acquis communautaire, stabilitet institucional, sundimin e ligjit dhe pranimin e vlerave themelore të rendit evropian.<ref name="eu-countries" /><ref name="treaties" /> == Rëndësia historike == Integrimi evropian konsiderohet gjerësisht si një nga projektet më të rëndësishme politike të Evropës pas vitit 1945. Ai ka shërbyer si mjet për ruajtjen e paqes, pajtimin franko-gjerman, rindërtimin ekonomik të kontinentit dhe krijimin e një hapësire të përbashkët të së drejtës, të tregut dhe të qytetarisë.<ref name="schuman" /><ref name="britannica" /><ref name="eu-history" /> Në të njëjtën kohë, procesi ka mbetur objekt debatesh politike dhe teorike mbi raportin ndërmjet sovranitetit kombëtar dhe institucioneve mbi-kombëtare, thellimit dhe zgjerimit të Bashkimit, si edhe mbi kufijtë e vetë projektit evropian.<ref name="abc" /><ref name="treccani2">{{cite web |title=Integrazione europea, sovranità statale e sovranità popolare |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/integrazione-europea-sovranita-statale-e-sovranita-popolare_%28XXI-Secolo%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref> == Shiko edhe == * [[Bashkimi Evropian]] * [[Evropianizmi]] * [[Evrofederalizmi|Federalizmi evropian]] * [[Zona Shengen|Hapësira Shengen]] * [[Eurozona|Zona euro]] * [[Traktati i Mastrihtit]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politika e Evropës]] cj1ooxzvpvcg1jset89r6arriqigpgf 2940639 2940524 2026-04-13T09:17:15Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 shtova citimin origjinal. përshtata përkthimin nga origjinali en, në vend që përkthim dytësor prej ita. 2940639 wikitext text/x-wiki <blockquote> (Anglisht): «We must build a kind of United States of Europe. In this way only, will hundreds of millions of toilers be able to regain the simple joys and hopes which make life worth living.» (Shqip): «Duhet të krijojmë një lloj [[Shtetet e Bashkuara të Evropës|Shtetesh të Bashkuara të Evropës]]. Vetëm në këtë mënyrë qindra miliona njerëz do të kenë mundësinë të rifitojnë ato gëzime të thjeshta dhe ato shpresa që e bëjnë jetën të vlefshme për t’u jetuar.» <ref name="Discorso">{{cite web |url=https://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |title=Discorso pronunciato da Sir Winston Churchill |website=Council of Europe |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505083705/http://www.coe.int/t/i/Com/A_proposito_Coe/Disc_Churchill_IT.asp |archive-date=2009-05-05 |access-date=2026-04-13 }}</ref> <br />— [[Winston Churchill]], ''Speech to the Academic Youth'', 19 shtator 1946</blockquote> '''Integrimi evropian''' është procesi historik, politik, juridik dhe ekonomik i afrimit ndërmjet shteteve të Evropës, i zhvilluar sidomos pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], me synimin për të garantuar paqen, bashkëpunimin dhe zhvillimin e përbashkët në kontinent.<ref name="treccani">{{cite web |title=Integrazione europea |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/integrazione-europea_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |title=European Union |url=https://www.britannica.com/topic/European-Union |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Në kuptimin bashkëkohor, termi lidhet kryesisht me ndërtimin gradual të institucioneve dhe politikave të përbashkëta evropiane, që nga [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut]] deri te [[Bashkimi Evropian]]. Integrimi evropian ka përfshirë jo vetëm ekonominë dhe tregtinë, por edhe të drejtën, lëvizjen e lirë, politikën monetare, bashkëpunimin institucional dhe fusha të tjera të jetës publike.<ref name="eu-history">{{cite web |title=History of the EU |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="abc">{{cite web |title=The ABC of EU Law |url=https://op.europa.eu/webpub/com/abc-of-eu-law/en/ |access-date=2026-04-13 |website=Publications Office of the European Union |language=en}}</ref> == Historia == === Prejardhja === Ideja e një bashkimi evropian ka rrënjë më të hershme në mendimin politik evropian, por ajo mori formë konkrete vetëm në shekullin XX. Përvoja e dy luftërave botërore, shkatërrimi ekonomik dhe nevoja për pajtim, sidomos ndërmjet Francës dhe Gjermanisë, krijuan kushtet politike për një projekt të ri bashkëpunimi kontinental.<ref name="treccani" /><ref name="britannica" /><ref name="pace">{{cite web |title=20th-century international relations – The pace of European integration |url=https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155/The-pace-of-European-integration |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Një moment themelor ishte ''Deklarata Schuman'' e 9 majit 1950, me të cilën ministri francez i jashtëm Robert Schuman propozoi vendosjen e prodhimit të qymyrit dhe çelikut nën një autoritet të përbashkët. Kjo nismë konsiderohet zakonisht si pika e nisjes së integrimit evropian në formën e tij institucionale moderne.<ref name="schuman">{{cite web |title=Schuman Declaration, May 1950 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59/schuman-declaration-may-1950_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="firsttreaties">{{cite web |title=The First Treaties |url=https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/1/the-first-treaties |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref> === Hapat e parë === Nga Deklarata Schuman lindi [[Traktati i Parisit (1951)|Traktati i Parisit]] i vitit 1951, i cili krijoi [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|Komunitetin Evropian të Qymyrit dhe Çelikut]] ndërmjet Francës, Gjermanisë Perëndimore, Italisë, Belgjikës, Holandës dhe Luksemburgut. Ky ishte organizmi i parë mbi-kombëtar evropian dhe hapi i parë i vërtetë drejt integrimit të kontinentit.<ref name="schuman" /><ref name="paris">{{cite web |title=Treaty establishing the European Coal and Steel Community |url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=legissum%3Axy0022 |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Në vitin 1957 u nënshkruan [[Traktati i Romës|Traktatet e Romës]], të cilat krijuan [[Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetin Ekonomik Evropian]] dhe [[Komuniteti Evropian i Energjisë Bërthamore|Euratomin]]. Këto traktate zgjeruan bashkëpunimin nga sektorët strategjikë te ekonomia më e gjerë dhe vendosën themelet e tregut të përbashkët evropian.<ref name="firsttreaties" /><ref name="treaties">{{cite web |title=Founding agreements |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/founding-agreements_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> === Nga bashkësitë evropiane te Bashkimi Evropian === Në dekadat pasuese, integrimi evropian u zgjerua si në thellësi, ashtu edhe në shtrirje. Traktati i Bashkimit i vitit 1965 bashkoi ekzekutivët e tre bashkësive, ndërsa zgjerimet e para të viteve 1973, 1981 dhe 1986 e rritën ndjeshëm hapësirën gjeografike të projektit evropian.<ref name="eu-treaties">{{cite web |title=EU Treaties |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="enlargement">{{cite web |title=EU enlargement |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-enlargement_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Një kthesë e rëndësishme ndodhi me [[Aktin Unik Evropian]] të vitit 1986, i cili forcoi bashkëpunimin politik dhe vendosi objektivin e përfundimit të tregut të brendshëm. Ky traktat hyri në fuqi në vitin 1987 dhe i dha shtysë fazës së re të integrimit institucional dhe ekonomik.<ref name="sea">{{cite web |title=Single European Act |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/in-the-past/the-parliament-and-the-treaties/single-european-act |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="treaties" /> [[Traktati i Mastrihtit]] i vitit 1992, i hyrë në fuqi më 1 nëntor 1993, krijoi zyrtarisht [[Bashkimi Evropian]] dhe hapi një fazë të re të integrimit, duke përfshirë qytetarinë evropiane, bashkëpunimin në politikën e jashtme dhe të sigurisë, si edhe në drejtësi e punë të brendshme. Po atë vit u vu në funksion edhe tregu i përbashkët evropian.<ref name="maastricht">{{cite web |title=History of the EU – 1990-99 |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1990-99_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref><ref name="singlemarket">{{cite web |title=The EU single market: benefits, facts and figures |url=https://www.consilium.europa.eu/en/policies/the-eu-single-market-benefits-facts-and-figures/ |access-date=2026-04-13 |website=Council of the European Union |language=en}}</ref> Procesi vazhdoi më pas me [[Traktati i Amsterdamit|Traktatin e Amsterdamit]] (1997, në fuqi nga 1999), [[Traktati i Nicës (BE)|Traktatin e Nicës]] (2001, në fuqi nga 2003) dhe [[Traktati i Lisbonës|Traktatin e Lisbonës]] (nënshkruar më 2007, në fuqi nga 1 dhjetori 2009), i cili reformoi institucionet e Bashkimit për ta bërë atë më funksional, më demokratik dhe më të aftë për të vepruar në një numër më të madh shtetesh anëtare.<ref name="treaties" /><ref name="eu-treaties" /> == Format e integrimit == === Integrimi ekonomik === Integrimi ekonomik ka qenë përbërësi më i dukshëm i projektit evropian. Ai përfshin heqjen graduale të pengesave për lëvizjen e mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe personave, pra të ashtuquajturat ''katër liri'' të tregut të brendshëm.<ref name="singlemarket" /><ref name="rometreaties">{{cite web |title=European Union – Creation of the European Economic Community |url=https://www.britannica.com/topic/European-Union/Creation-of-the-European-Economic-Community |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Tregu i përbashkët evropian u krijua zyrtarisht më 1 janar 1993. Ai është një nga rezultatet kryesore të integrimit evropian dhe mbetet një nga elementet themelore të funksionimit të Bashkimit Evropian.<ref name="singlemarket" /><ref name="singlemarket30">{{cite web |title=30 years of the EU single market |url=https://www.consilium.europa.eu/en/infographics/30-years-of-the-eu-single-market/ |access-date=2026-04-13 |website=Council of the European Union |language=en}}</ref> === Integrimi juridik dhe institucional === Integrimi evropian nuk është vetëm ekonomik. Ai ka prodhuar edhe një rend juridik të veçantë, me institucione të përbashkëta, kompetenca të ndara dhe procedura vendimmarrjeje që nuk përkojnë plotësisht me modelin klasik të organizatave ndërkombëtare. E drejta e Bashkimit Evropian përbën një rend juridik autonom, i dallueshëm si nga e drejta ndërkombëtare, ashtu edhe nga të drejtat kombëtare të shteteve anëtare.<ref name="abc" /><ref name="competences">{{cite web |title=Division of competences within the European Union |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/division-of-competences-within-the-european-union.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Ndër institucionet kryesore që kanë shoqëruar këtë proces janë [[Komisioni Evropian]], [[Këshilli i Bashkimit Evropian]], [[Parlamenti Evropian]], [[Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian]] dhe [[Këshilli Evropian]]. Rritja graduale e rolit të Parlamentit Evropian ka qenë një nga aspektet më të rëndësishme të demokratizimit të integrimit evropian.<ref name="eu-treaties" /><ref name="democracy">{{cite web |title=The strengthening of European democracy |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/the-strengthening-of-european-democracy.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> === Integrimi monetar === Një dimension tjetër themelor është integrimi monetar. Ai u parashikua në mënyrë të qartë nga Traktati i Mastrihtit dhe çoi në krijimin e [[Eurozona|zonës euro]]. Aktualisht euroja është monedha zyrtare e 21 nga 27 shtetet anëtare të Bashkimit Evropian.<ref name="maastricht" /><ref name="eurocountries">{{cite web |title=Countries using the euro |url=https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/euro/countries-using-euro_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> === Integrimi në lëvizjen e lirë === Integrimi evropian ka prodhuar edhe hapësira të veçanta lëvizjeje të lirë, si [[zona Shengen]], e cila sot përfshin 29 vende: 25 shtete anëtare të BE-së dhe 4 vende joanëtare. Kjo zonë ka hequr kontrollet në kufijtë e brendshëm ndërmjet vendeve pjesëmarrëse dhe konsiderohet një nga shprehjet më konkrete të integrimit evropian në jetën e përditshme.<ref name="schengen">{{cite web |title=Schengen area |url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area_en |access-date=2026-04-13 |website=Migration and Home Affairs – European Union |language=en}}</ref><ref name="schengen-history">{{cite web |title=History of Schengen |url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area/history-schengen_en |access-date=2026-04-13 |website=Migration and Home Affairs – European Union |language=en}}</ref> == Zgjerimi == Zgjerimi ka qenë një nga instrumentet kryesore të integrimit evropian. Nga gjashtë shtetet themeluese, projekti evropian është zgjeruar në disa valë të njëpasnjëshme, deri te 27 shtete anëtare sot. Zgjerimi më i madh ndodhi më 1 maj 2004, kur dhjetë vende iu bashkuan njëherësh Bashkimit Evropian.<ref name="enlargement" /><ref name="eu-countries">{{cite web |title=EU countries |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Zgjerimi nuk ka qenë vetëm gjeografik, por edhe politik e juridik, sepse hyrja në Bashkimin Evropian kërkon përafrimin me acquis communautaire, stabilitet institucional, sundimin e ligjit dhe pranimin e vlerave themelore të rendit evropian.<ref name="eu-countries" /><ref name="treaties" /> == Rëndësia historike == Integrimi evropian konsiderohet gjerësisht si një nga projektet më të rëndësishme politike të Evropës pas vitit 1945. Ai ka shërbyer si mjet për ruajtjen e paqes, pajtimin franko-gjerman, rindërtimin ekonomik të kontinentit dhe krijimin e një hapësire të përbashkët të së drejtës, të tregut dhe të qytetarisë.<ref name="schuman" /><ref name="britannica" /><ref name="eu-history" /> Në të njëjtën kohë, procesi ka mbetur objekt debatesh politike dhe teorike mbi raportin ndërmjet sovranitetit kombëtar dhe institucioneve mbi-kombëtare, thellimit dhe zgjerimit të Bashkimit, si edhe mbi kufijtë e vetë projektit evropian.<ref name="abc" /><ref name="treccani2">{{cite web |title=Integrazione europea, sovranità statale e sovranità popolare |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/integrazione-europea-sovranita-statale-e-sovranita-popolare_%28XXI-Secolo%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref> == Shiko edhe == * [[Bashkimi Evropian]] * [[Evropianizmi]] * [[Evrofederalizmi|Federalizmi evropian]] * [[Zona Shengen|Hapësira Shengen]] * [[Eurozona|Zona euro]] * [[Traktati i Mastrihtit]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Politika e Evropës]] m1xwnkzlgniggmlgww8kp5irnbiniy8 0 398914 2940522 2026-04-13T01:01:05Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: [[File:Hugo-Europe.jpg|thumb|Busti i [[Victor Hugo]]it në Asamblenë Kombëtare Franceze, me një fragment nga fjalimi i tij i vitit 1849]] '''Shtetet e Bashkuara të Evropës''' ([[Gjuha frënge|frëngjisht]]: ''États-Unis d'Europe''; [[Gjuha angleze|anglisht]]: ''United States of Europe'') është emri me të cilin përshkruhen projekte dhe vizione politike që synojnë bashkimin e shteteve evropiane në një federatë ose në një bashkim politik shumë më të ngushtë se... 2940522 wikitext text/x-wiki [[File:Hugo-Europe.jpg|thumb|Busti i [[Victor Hugo]]it në Asamblenë Kombëtare Franceze, me një fragment nga fjalimi i tij i vitit 1849]] '''Shtetet e Bashkuara të Evropës''' ([[Gjuha frënge|frëngjisht]]: ''États-Unis d'Europe''; [[Gjuha angleze|anglisht]]: ''United States of Europe'') është emri me të cilin përshkruhen projekte dhe vizione politike që synojnë bashkimin e shteteve evropiane në një federatë ose në një bashkim politik shumë më të ngushtë se format klasike të bashkëpunimit ndërqeveritar. Në përdorimin bashkëkohor, termi lidhet zakonisht me rrymat më federaliste të [[Evropianizmi|evropianizmit]] dhe të [[Integrimi evropian|integrimit evropian]].<ref name="europeidea">{{cite web |title=Europe, Idea of |url=https://www.encyclopedia.com/history/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/europe-idea |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopedia.com |language=en}}</ref><ref name="europeismo">{{cite web |title=Europeismo |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/europeismo_%28Enciclopedia-delle-scienze-sociali%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref> == Historia == === Shekulli XIX === Në shekullin XIX, modeli federal i [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara të Amerikës]] ndikoi dukshëm në imagjinatën politike evropiane. Revolucioni amerikan dhe kushtetuta federale amerikane u panë nga shumë mendimtarë evropianë si një shembull i mundshëm për një bashkim të ardhshëm të kontinentit.<ref name="europeidea" /> Shprehja u bë veçanërisht e njohur pas fjalimit të [[Victor Hugo|Victor Hugos]] në Kongresin Ndërkombëtar të Paqes të mbajtur në Paris më 1849, ku ai parashikoi lindjen e ''Shteteve të Bashkuara të Evropës'' si një rend i ri paqësor për kontinentin. Në të njëjtin shekull, ide të afërta u mbrojtën edhe nga [[Carlo Cattaneo]], [[Giuseppe Mazzini]] dhe [[Giuseppe Garibaldi]].<ref name="hugo">{{cite web |title=Victor Hugo, la pace e gli Stati Uniti d’Europa |url=https://www.treccani.it/magazine/atlante/cultura/Victor_Hugo_la_pace_e_gli_Stati_Uniti_d_Europa.html |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref><ref name="europeismo" /> === Periudha ndërmjet dy luftërave botërore === Pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], ideja e një Evrope të bashkuar mori formë më të organizuar politike. Në vitin 1923 [[Richard Coudenhove-Kalergi]] botoi veprën ''Pan-Europa'' dhe nisi lëvizjen panevropiane, e cila synonte afrimin ekonomik dhe politik të vendeve evropiane për të shmangur luftëra të reja. Në qendër të këtij vizioni ishte një Evropë e bashkuar që ai e përfytyronte si ''Shtetet e Bashkuara të Evropës''.<ref name="paneuropa">{{cite web |title=Paneuropa : 1922-1966 |url=https://www.europarl.europa.eu/100books/en/detail/18/pan-europe?edition=fr&info=en |access-date=2026-04-13 |website=European Parliament |language=en}}</ref> Në vitin 1929 ministri francez i punëve të jashtme [[Aristide Briand]] propozoi në [[Lidhja e Kombeve|Lidhjen e Kombeve]] një bashkim federal të kombeve evropiane. Projekti nuk u realizua, por mbeti një nga pikat më të rëndësishme të debatit evropian ndërmjet dy luftërave botërore.<ref name="britannica-history">{{cite web |title=History of Europe: Ever-closer union |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Europe/Ever-closer-union |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> === Pas Luftës së Dytë Botërore === Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], ideja e ''Shteteve të Bashkuara të Evropës'' fitoi një rëndësi të re politike. Më 19 shtator 1946 [[Winston Churchill]] mbajti në [[Zyrihu|Zyrih]] fjalimin e tij të njohur mbi tragjedinë e Evropës, ku bëri thirrje për ndërtimin e “një lloji të Shteteve të Bashkuara të Evropës” dhe për krijimin e një [[Këshilli i Evropës|Këshilli të Evropës]] si hap i parë.<ref name="churchill">{{cite web |title=1946 – Winston Churchill's Zurich speech |url=https://www.coe.int/en/web/documents-records-archives-information/timeline-1946 |access-date=2026-04-13 |website=Council of Europe |language=en}}</ref> Në vitin 1948 [[Kongresi i Evropës]] në Hagë kërkoi bashkim politik dhe ekonomik, një asamble evropiane dhe një gjykatë evropiane për të drejtat e njeriut. Në vitin 1949 u krijua [[Këshilli i Evropës]], një nga rezultatet e para institucionale të kësaj faze të re evropianiste.<ref name="britannica-history" /> Procesi i integrimit evropian që pasoi nuk çoi në krijimin e menjëhershëm të një federate evropiane, por krijoi institucionet që i dhanë jetë bashkëpunimit të ri kontinental. [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|Komuniteti Evropian i Qymyrit dhe Çelikut]] u themelua në vitin 1951, ndërsa [[Traktati i Romës|Traktatet e Romës]] të vitit 1957 hodhën themelet e [[Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetit Ekonomik Evropian]] dhe të [[Komuniteti Evropian i Energjisë Bërthamore|Euratomit]].<ref name="founding">{{cite web |title=Founding agreements |url=https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/principles-and-values/founding-agreements_en |access-date=2026-04-13 |website=European Union |language=en}}</ref> Në vitin 1955 [[Jean Monnet]] krijoi ''Komitetin e Veprimit për Shtetet e Bashkuara të Evropës'', i cili luajti një rol të rëndësishëm në zhvillimin e mëtejshëm të integrimit evropian dhe në përgatitjen e Traktateve të Romës.<ref name="europeismo" /> == Kuptimi politik == Në shumicën e përdorimeve, shprehja ''Shtetet e Bashkuara të Evropës'' nënkupton kalimin nga një rend i bazuar te shtete plotësisht sovrane te një rend federal evropian me institucione të përbashkëta politike. Për këtë arsye, termi lidhet ngushtë me [[Evrofederalizmi|federalizmin evropian]], edhe pse në periudha të ndryshme është përdorur edhe për të treguar forma më të gjera të bashkimit kontinental.<ref name="europeidea" /><ref name="europeismo" /> Në debatin politik bashkëkohor, termi përdoret shpesh si formulë sintetike për një Evropë me integrim shumë më të thellë në fusha si politika e jashtme, mbrojtja, ekonomia dhe vendimmarrja demokratike në nivel kontinental.<ref name="europeismo" /> == Marrëdhënia me Bashkimin Evropian == [[Bashkimi Evropian]] nuk përkon plotësisht me idenë e ''Shteteve të Bashkuara të Evropës''. Ai është rezultat i një procesi të gjatë integrimi, por funksionon mbi bazën e traktateve dhe të kompetencave që shtetet anëtare i kanë kaluar në mënyrë të kufizuar institucioneve të përbashkëta. Kompetencat e Bashkimit përcaktohen nga traktatet dhe ndahen në kompetenca ekskluzive, të përbashkëta dhe mbështetëse.<ref name="competences">{{cite web |title=Division of competences within the European Union |url=https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/division-of-competences-within-the-european-union.html |access-date=2026-04-13 |website=EUR-Lex |language=en}}</ref> Për këtë arsye, shprehja ''Shtetet e Bashkuara të Evropës'' përdoret zakonisht për të treguar një stad të mundshëm më të avancuar të bashkimit evropian sesa ai i arritur deri tani nga Bashkimi Evropian.<ref name="founding" /><ref name="competences" /> == Shiko edhe == * [[Evropianizmi]] * [[Integrimi evropian]] * [[Evrofederalizmi|Federalizmi evropian]] * [[Manifesti i Ventotenes]] * [[Bashkimi Evropian]] == Referime == {{Reflist}} 2mfwrzi5da5vc7oo09ue3ubzztiszuy 0 398915 2940535 2026-04-13T01:51:10Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox partia politike | name = Partia Popullore Evropiane | native_name = European People's Party | abbreviation = PPE | logo = EPP logo-en.svg | colorcode = #3399FF | president = [[Manfred Weber]]<ref name="who">{{cite web |url=https://www.epp.eu/who-we-are |title=Who we are |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | secretary = [[Dolors Montserrat]]<ref name="congress2025">{{cite web... 2940535 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Popullore Evropiane | native_name = European People's Party | abbreviation = PPE | logo = EPP logo-en.svg | colorcode = #3399FF | president = [[Manfred Weber]]<ref name="who">{{cite web |url=https://www.epp.eu/who-we-are |title=Who we are |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | secretary = [[Dolors Montserrat]]<ref name="congress2025">{{cite web |url=https://www.epp.eu/news/epp-congress-elects-new-presidency-members |title=EPP Congress elects new Presidency members |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 8 korrik 1976<ref name="history">{{cite web |url=https://www.epp.eu/who-we-are |title=Who we are |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Rue du Commerce 10, 1000 [[Bruksel]]<ref name="contact">{{cite web |url=https://www.epp.eu/contact |title=Contact |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Kristiandemokracia]]<ref name="brit">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/European-Peoples-Party |title=European People's Party (EPP) |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><br>[[Evropianizmi]]<ref name="home">{{cite web |url=https://www.epp.eu/ |title=Home |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendra e djathtë]]<ref name="home" /> | seats1_title = Grupi në Parlamentin Evropian | seats1 = {{composition bar|188|720|#3399FF}}<ref name="who" /> | colours = Blu | website = {{URL|www.epp.eu}} | country = Bashkimi Evropian }} '''Partia Popullore Evropiane''' (anglisht: ''European People's Party''; shkurt. '''PPE''') është një parti politike evropiane e [[Politika e qendrës së djathtë|qendrës së djathtë]], e themeluar më 8 korrik 1976 në [[Luksemburgu|Luksemburg]]. Ajo bashkon parti kristiandemokrate, konservatore dhe të tjera të afërta me qendrën e djathtë në Evropë dhe përbën një nga familjet politike më të rëndësishme në politikën evropiane.<ref name="history" /><ref name="brit" /> Selia e saj ndodhet në [[Bruksel]], ndërsa president i partisë është [[Manfred Weber]] dhe sekretare e përgjithshme është [[Dolors Montserrat]].<ref name="contact" /><ref name="who" /><ref name="congress2025" /> == Historia == === Prejardhja === Rrënjët politike të PPE-së lidhen me bashkëpunimin ndërmjet forcave kristiandemokrate evropiane pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Me zhvillimin e [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut]] dhe më pas të [[Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetit Ekonomik Evropian]], bashkëpunimi ndërmjet këtyre partive u bë gradualisht më i organizuar edhe në nivel kontinental.<ref name="history" /> === Themelimi === PPE u themelua zyrtarisht në vitin 1976 në [[Luksemburgu|Luksemburg]], me pjesëmarrjen e partive nga Belgjika, Gjermania, Franca, Irlanda, Italia, Luksemburgu dhe Holanda. Presidenti i saj i parë ishte kryeministri belg [[Leo Tindemans]]. Që në fillesat e veta, partia lidhi identitetin e saj me integrimin evropian dhe me synimin për një bashkim politik me institucione federale dhe demokratike.<ref name="history" /> === Zgjerimi dhe transformimi === Në vitin 1991 drejtuesit e PPE-së vendosën ta hapnin partinë edhe ndaj forcave konservatore britanike dhe nordike, duke ruajtur njëkohësisht kristiandemokracinë si bërthamë të identitetit të saj politik.<ref name="history" /> Në vitin 1999 u bashkua me të Bashkimi Evropian i Kristian Demokratëve, ndërsa në vitin 2002 edhe Bashkimi Demokratik Evropian u shkri në PPE. Këto procese e zgjeruan më tej profilin e saj politik dhe e forcuan si familjen kryesore të qendrës së djathtë në Evropë.<ref name="history" /> == Profili politik == PPE përkufizohet si një forcë e [[Politika e qendrës së djathtë|qendrës së djathtë]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]]. Në dokumentet dhe faqet e saj zyrtare theksohen një Evropë demokratike, transparente dhe efikase, afër qytetarëve, si edhe një ekonomi e tregut të lirë me përgjegjësi shoqërore.<ref name="home" /><ref name="who" /> Në planin historik dhe ideologjik partia lidhet me traditën e [[kristiandemokracia|kristiandemokracisë]], edhe pse me kalimin e kohës ka përfshirë edhe forca të tjera konservatore të qendrës së djathtë.<ref name="brit" /><ref name="history" /> == Organizimi == PPE drejtohet nga presidenca e partisë, e cila përbën organin ekzekutiv të saj. Presidenca zgjidhet nga Kongresi i PPE-së çdo tre vjet.<ref name="who" /> Në Kongresin e 29-të të mbajtur në [[Valencia]] në prill 2025, [[Manfred Weber]] u rizgjodh president për një mandat të ri trevjeçar, ndërsa [[Dolors Montserrat]] u zgjodh sekretare e përgjithshme.<ref name="congress2025" /> Selia qendrore e PPE-së ndodhet në Rue du Commerce 10, në [[Bruksel]].<ref name="contact" /> == Partitë anëtare dhe partnerët == PPE përfshin aktualisht 82 parti dhe partnerë nga 43 vende evropiane. Rrjeti i saj shtrihet si në vendet anëtare të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]], ashtu edhe në vende të tjera të kontinentit.<ref name="parties">{{cite web |url=https://www.epp.eu/parties-and-partners |title=Parties & Partners |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Ky zgjerim e bën PPE-në një nga organizimet më të mëdha të partive politike në nivel evropian.<ref name="parties" /><ref name="home" /> == Përfaqësimi në institucionet evropiane == PPE është forca më e madhe politike evropiane në disa institucione të rëndësishme të Bashkimit Evropian. Ajo ka presidenten e [[Komisioni Evropian|Komisionit Evropian]], presidenten e [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]], 14 anëtarë të Komisionit Evropian, 13 kryetarë shtetesh ose qeverish nga vendet e BE-së dhe 4 nga vende joanëtare të BE-së.<ref name="who" /> Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]], PPE përfaqësohet nga [[Grupi i Partisë Popullore Evropiane]], i cili është grupi më i madh dhe më i vjetër parlamentar në këtë institucion. Faqja zyrtare e PPE-së e paraqet këtë grup me 188 eurodeputetë, ndërsa faqja zyrtare e grupit e cilëson atë si grupin më të madh të Parlamentit Evropian.<ref name="who" /><ref name="group">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/who-we-are |title=Who we are |website=EPP Group in the European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> == Shiko edhe == * [[Grupi i Partisë Popullore Evropiane]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Bashkimi Evropian]] * [[Integrimi evropian]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike]] [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] 7lpgibjc0eb98vqnstragf0ndhis1rf 2940536 2940535 2026-04-13T01:53:05Z Shqiperia2000 65435 2940536 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Popullore Evropiane | native_name = European People's Party | abbreviation = PPE | logo = EPP logo-en.svg | colorcode = #3399FF | president = [[Manfred Weber]]<ref name="who">{{cite web |url=https://www.epp.eu/who-we-are |title=Who we are |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | secretary = [[Dolors Montserrat]]<ref name="congress2025">{{cite web |url=https://www.epp.eu/news/epp-congress-elects-new-presidency-members |title=EPP Congress elects new Presidency members |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 8 korrik 1976<ref name="history">{{cite web |url=https://www.epp.eu/who-we-are |title=Who we are |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | headquarters = Rue du Commerce 10, 1000 [[Bruksel]]<ref name="contact">{{cite web |url=https://www.epp.eu/contact |title=Contact |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Kristiandemokracia]]<ref name="brit">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/European-Peoples-Party |title=European People's Party (EPP) |website=Encyclopaedia Britannica |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref><br>[[Evropianizmi]]<ref name="home">{{cite web |url=https://www.epp.eu/ |title=Home |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendra e djathtë]]<ref name="home" /> | seats1_title = Grupi në Parlamentin Evropian | seats1 = {{composition bar|188|720|#3399FF}}<ref name="who" /> | colours = Blu | website = {{URL|www.epp.eu}} | country = Bashkimi Evropian }} '''Partia Popullore Evropiane''' ([[Gjuha angleze|anglisht]]: ''European People's Party''; shkurt. '''PPE''') është një parti politike evropiane e [[Politika e qendrës së djathtë|qendrës së djathtë]], e themeluar më 8 korrik 1976 në [[Luksemburgu|Luksemburg]]. Ajo bashkon parti kristiandemokrate, konservatore dhe të tjera të afërta me qendrën e djathtë në Evropë dhe përbën një nga familjet politike më të rëndësishme në politikën evropiane.<ref name="history" /><ref name="brit" /> Selia e saj ndodhet në [[Bruksel]], ndërsa president i partisë është [[Manfred Weber]] dhe sekretare e përgjithshme është [[Dolors Montserrat]].<ref name="contact" /><ref name="who" /><ref name="congress2025" /> == Historia == === Prejardhja === Rrënjët politike të PPE-së lidhen me bashkëpunimin ndërmjet forcave kristiandemokrate evropiane pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Me zhvillimin e [[Bashkësia Evropiane e Qymyrit dhe Çelikut|Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut]] dhe më pas të [[Komuniteti Ekonomik Evropian|Komunitetit Ekonomik Evropian]], bashkëpunimi ndërmjet këtyre partive u bë gradualisht më i organizuar edhe në nivel kontinental.<ref name="history" /> === Themelimi === PPE u themelua zyrtarisht në vitin 1976 në [[Luksemburgu|Luksemburg]], me pjesëmarrjen e partive nga Belgjika, Gjermania, Franca, Irlanda, Italia, Luksemburgu dhe Holanda. Presidenti i saj i parë ishte kryeministri belg [[Leo Tindemans]]. Që në fillesat e veta, partia lidhi identitetin e saj me integrimin evropian dhe me synimin për një bashkim politik me institucione federale dhe demokratike.<ref name="history" /> === Zgjerimi dhe transformimi === Në vitin 1991 drejtuesit e PPE-së vendosën ta hapnin partinë edhe ndaj forcave konservatore britanike dhe nordike, duke ruajtur njëkohësisht kristiandemokracinë si bërthamë të identitetit të saj politik.<ref name="history" /> Në vitin 1999 u bashkua me të Bashkimi Evropian i Kristian Demokratëve, ndërsa në vitin 2002 edhe Bashkimi Demokratik Evropian u shkri në PPE. Këto procese e zgjeruan më tej profilin e saj politik dhe e forcuan si familjen kryesore të qendrës së djathtë në Evropë.<ref name="history" /> == Profili politik == PPE përkufizohet si një forcë e [[Politika e qendrës së djathtë|qendrës së djathtë]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]]. Në dokumentet dhe faqet e saj zyrtare theksohen një Evropë demokratike, transparente dhe efikase, afër qytetarëve, si edhe një ekonomi e tregut të lirë me përgjegjësi shoqërore.<ref name="home" /><ref name="who" /> Në planin historik dhe ideologjik partia lidhet me traditën e [[kristiandemokracia|kristiandemokracisë]], edhe pse me kalimin e kohës ka përfshirë edhe forca të tjera konservatore të qendrës së djathtë.<ref name="brit" /><ref name="history" /> == Organizimi == PPE drejtohet nga presidenca e partisë, e cila përbën organin ekzekutiv të saj. Presidenca zgjidhet nga Kongresi i PPE-së çdo tre vjet.<ref name="who" /> Në Kongresin e 29-të të mbajtur në [[Valencia]] në prill 2025, [[Manfred Weber]] u rizgjodh president për një mandat të ri trevjeçar, ndërsa [[Dolors Montserrat]] u zgjodh sekretare e përgjithshme.<ref name="congress2025" /> Selia qendrore e PPE-së ndodhet në Rue du Commerce 10, në [[Bruksel]].<ref name="contact" /> == Partitë anëtare dhe partnerët == PPE përfshin aktualisht 82 parti dhe partnerë nga 43 vende evropiane. Rrjeti i saj shtrihet si në vendet anëtare të [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]], ashtu edhe në vende të tjera të kontinentit.<ref name="parties">{{cite web |url=https://www.epp.eu/parties-and-partners |title=Parties & Partners |website=European People's Party |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> Ky zgjerim e bën PPE-në një nga organizimet më të mëdha të partive politike në nivel evropian.<ref name="parties" /><ref name="home" /> == Përfaqësimi në institucionet evropiane == PPE është forca më e madhe politike evropiane në disa institucione të rëndësishme të Bashkimit Evropian. Ajo ka presidenten e [[Komisioni Evropian|Komisionit Evropian]], presidenten e [[Parlamenti Evropian|Parlamentit Evropian]], 14 anëtarë të Komisionit Evropian, 13 kryetarë shtetesh ose qeverish nga vendet e BE-së dhe 4 nga vende joanëtare të BE-së.<ref name="who" /> Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]], PPE përfaqësohet nga [[Grupi i Partisë Popullore Evropiane]], i cili është grupi më i madh dhe më i vjetër parlamentar në këtë institucion. Faqja zyrtare e PPE-së e paraqet këtë grup me 188 eurodeputetë, ndërsa faqja zyrtare e grupit e cilëson atë si grupin më të madh të Parlamentit Evropian.<ref name="who" /><ref name="group">{{cite web |url=https://www.eppgroup.eu/who-we-are |title=Who we are |website=EPP Group in the European Parliament |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> == Shiko edhe == * [[Grupi i Partisë Popullore Evropiane]] * [[Partia e Socialistëve Evropianë]] * [[Bashkimi Evropian]] * [[Integrimi evropian]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike]] [[Kategoria:Politika e Bashkimit Evropian]] kc3sse4c3mio80qj5qc198a460lrgoy 0 398916 2940540 2026-04-13T02:08:55Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: '''Kristiandemokracia''' është një rrymë politike që u zhvillua në Evropë nga fundi i shekullit XIX dhe që lidhet ngushtë me etikën shoqërore të krishterë, sidomos me [[Katolicizmi|katolicizmin]], por që pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] u hap edhe ndaj traditave të tjera të krishtera në disa vende evropiane.<ref name="treccani1">{{cite web |title=Democrazia cristiana |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/democrazia-cristiana_%28Dizi... 2940540 wikitext text/x-wiki '''Kristiandemokracia''' është një rrymë politike që u zhvillua në Evropë nga fundi i shekullit XIX dhe që lidhet ngushtë me etikën shoqërore të krishterë, sidomos me [[Katolicizmi|katolicizmin]], por që pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] u hap edhe ndaj traditave të tjera të krishtera në disa vende evropiane.<ref name="treccani1">{{cite web |title=Democrazia cristiana |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/democrazia-cristiana_%28Dizionario-di-Storia%29/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref><ref name="britannica">{{cite web |title=Christian democracy |url=https://www.britannica.com/topic/Christian-democracy |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Ajo bashkon mbrojtjen e dinjitetit njerëzor, solidaritetin shoqëror, rolin e familjes, ekonominë e tregut me përgjegjësi shoqërore dhe një vizion politik që zakonisht vendoset në [[Politika e qendrës së djathtë|qendrën e djathtë]], por që nuk përputhet plotësisht me ndarjen klasike ndërmjet së majtës dhe së djathtës.<ref name="britannica" /> == Historia == === Prejardhja === Termi ''kristiandemokraci'' u përdor fillimisht për të përshkruar lëvizje kryesisht shoqërore të frymëzuara nga parimet e krishtera, të lindura në fund të shekullit XIX. Në këtë fazë, ai nuk tregonte ende domosdoshmërisht një parti politike në kuptimin modern, por më tepër një angazhim të organizuar katolik në fushën shoqërore dhe ekonomike.<ref name="treccani1" /><ref name="treccani2">{{cite web |title=Democrazia cristiana |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/democrazia-cristiana/ |access-date=2026-04-13 |website=Treccani |language=it}}</ref> Në zhvillimin e saj të hershëm patën rëndësi të veçantë mendimtarë si [[Giuseppe Toniolo]], si edhe doktrina shoqërore katolike e formuluar nga papati në fund të shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX. Në këtë kuadër, enciklika ''Graves de communi'' e papa Leoni XIII, e vitit 1901, njohu zyrtarisht përdorimin e shprehjes ''democrazia cristiana''.<ref name="treccani2" /> === Nga lëvizje shoqërore në forcë politike === Në fillim kristiandemokracia kishte karakter më shumë shoqëror sesa qartësisht partiak. Ajo u shpreh përmes kooperativave, sindikatave, shoqatave bujqësore dhe lëvizjeve të frymëzuara nga katolicizmi shoqëror. Me kalimin e kohës, një pjesë e këtyre mjediseve zhvilloi ambicie më të qarta politike dhe parlamentare.<ref name="encyclopedia">{{cite web |title=Christian Democracy |url=https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/christian-democracy |access-date=2026-04-13 |website=Encyclopedia.com |language=en}}</ref> Në periudhën ndërmjet dy luftërave botërore, kristiandemokracia nuk u afirmua njësoj në të gjitha vendet evropiane. Në disa raste ajo mbeti rrymë pakice brenda politikës katolike; në të tjera u pengua nga zhvillimet autoritare dhe nga forcat e skajshme të djathta.<ref name="encyclopedia" /> === Pas Luftës së Dytë Botërore === Pas vitit 1945 kristiandemokracia u bë një nga forcat politike më të rëndësishme të Evropës Perëndimore. Parti kristiandemokrate ose të afërta me këtë traditë luajtën rol vendimtar në [[Gjermania Perëndimore|Gjermaninë Perëndimore]], Itali, Belgjikë, Holandë, Luksemburg dhe Austri.<ref name="encyclopedia" /> Në këtë fazë, figura si [[Konrad Adenauer]] në Gjermani dhe [[Alcide De Gasperi]] në Itali u lidhën ngushtë me rindërtimin demokratik të Evropës pas luftës, me stabilizimin e regjimeve parlamentare dhe me zhvillimin e [[Integrimi evropian|integrimit evropian]].<ref name="encyclopedia" /> Kristiandemokracia pati gjithashtu ndikim të fortë në formimin e modelit shoqëror dhe ekonomik të Evropës Perëndimore, duke mbështetur kombinimin e ekonomisë së tregut me masa të mbrojtjes shoqërore dhe me një rol aktiv të shtetit në mbështetje të komuniteteve dhe të dinjitetit njerëzor.<ref name="britannica" /> == Parimet == Kristiandemokracia mbështetet në disa parime themelore që kanë ndryshuar sipas vendeve dhe periudhave, por që ruajnë një bërthamë të përbashkët. === Dinjiteti i personit === Në qendër të saj qëndron ideja se personi njerëzor ka një dinjitet që politika dhe ekonomia duhet ta respektojnë. Kjo e dallon kristiandemokracinë si nga individualizmi i fortë liberal, ashtu edhe nga kolektivizmat që e nënshtrojnë individin ndaj shtetit ose klasës.<ref name="britannica" /> === Solidariteti dhe drejtësia shoqërore === Kristiandemokracia i kushton rëndësi të madhe solidaritetit, drejtësisë shoqërore dhe mbrojtjes së shtresave më të dobëta. Për këtë arsye ajo ka mbështetur shpesh politika të mirëqenies, sindikata të frymëzuara nga etika shoqërore e krishterë dhe ndërhyrje të kufizuara, por të rëndësishme, të shtetit në ekonomi.<ref name="britannica" /><ref name="encyclopedia" /> === Subsidiariteti === Një tjetër parim i rëndësishëm është subsidiariteti, sipas të cilit vendimet duhet të merren sa më pranë qytetarëve dhe bashkësive vendore, ndërsa niveli më i lartë institucional duhet të ndërhyjë vetëm kur niveli më i ulët nuk është në gjendje të veprojë në mënyrë të mjaftueshme.<ref name="epp2012">{{cite web |title=Platform 2012 |url=https://www.epp.eu/files/uploads/2015/09/Platform2012_EN1.pdf |access-date=2026-04-13 |website=European People's Party |language=en}}</ref> === Prona private dhe ekonomia sociale e tregut === Kristiandemokracia mbron pronën private dhe ekonominë e tregut, por kundërshton laissez-faire-in e pakufizuar. Ajo ka favorizuar modele si ekonomia sociale e tregut, ku liria ekonomike bashkëjeton me përgjegjësinë shoqërore dhe me mbrojtjen e kohezionit të komunitetit.<ref name="britannica" /><ref name="epp2012" /> == Kristiandemokracia në Evropë == Në gjysmën e dytë të shekullit XX, kristiandemokracia u bë një nga traditat më të rëndësishme të politikës evropiane. Ajo ishte veçanërisht e fortë në një brez vendesh që shtrihej nga [[Belgjika]] dhe [[Holanda]] te [[Gjermania]], [[Austria]], [[Zvicra]] dhe [[Italia]].<ref name="encyclopedia" /> Në shumë prej këtyre vendeve partitë kristiandemokrate qeverisën për periudha të gjata dhe ndikuan në ndërtimin e shtetit social, në stabilitetin kushtetues dhe në orientimin pro-evropian të politikës së tyre të jashtme.<ref name="encyclopedia" /> Kristiandemokracia pati edhe një rol të veçantë në procesin e bashkimit evropian. Shumë prej themeluesve dhe mbështetësve të parë të institucioneve evropiane vinin nga kjo traditë politike, e cila e pa integrimin kontinental si një rrugë për paqen, bashkëpunimin dhe kapërcimin e nacionalizmave shkatërruese.<ref name="eppwho">{{cite web |title=Who we are |url=https://www.epp.eu/who-are-we |access-date=2026-04-13 |website=European People's Party |language=en}}</ref> == Zhvillimet bashkëkohore == Nga fundi i shekullit XX e në vazhdim, kristiandemokracia ka kaluar procese transformimi dhe sekularizimi. Në disa vende partitë e kësaj tradite humbën rolin e tyre dominues, ndërsa në të tjera u përshtatën me sisteme politike më të fragmentuara dhe me shoqëri më pak të lidhura me identitetet tradicionale fetare.<ref name="encyclopedia" /> Megjithatë, ajo mbetet një nga familjet politike më të rëndësishme në Evropë. Në nivel transnacional, tradita kristiandemokrate përfaqësohet kryesisht nga [[Partia Popullore Evropiane]], e cila ruan kristiandemokracinë si gur themeli të identitetit të vet politik, edhe pse përfshin edhe forca të tjera të qendrës së djathtë.<ref name="eppwho" /> == Shiko edhe == * [[Partia Popullore Evropiane]] * [[Grupi i Partisë Popullore Evropiane]] * [[Integrimi evropian]] * [[Evropianizmi]] * [[Politika e qendrës së djathtë|Qendra e djathtë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Terminologji politike]] ps93osabjpslehq1fi4wkstrx0atp1i 14 398917 2940569 2026-04-13T08:06:33Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Sportistë nga Roma]] 2940569 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Sportistë nga Roma]] g8r0d1x06po5q206gy64i1t0lzlb02l 14 398918 2940571 2026-04-13T08:07:39Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Njerëz nga Roma]] [[Kategoria:Sporti në Romë]] 2940571 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Njerëz nga Roma]] [[Kategoria:Sporti në Romë]] ak8stmp5uiu5ynjacm4m0oezeb7d8cx 14 398919 2940577 2026-04-13T08:11:24Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Njerëz nga Tbilisi]] 2940577 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Njerëz nga Tbilisi]] lzqodclzj0o7ybq6pgghznwvoqd7dof 14 398920 2940594 2026-04-13T08:16:21Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Qytete në Itali]] 2940594 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Qytete në Itali]] sewqsst8diyzhe7sj9pu9s2b5r7j3v5 14 398921 2940596 2026-04-13T08:19:22Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Torino]] 2940596 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Torino]] 8d0bkw3o96bpfrtqxjtb8ox08ckdt8w 14 398922 2940601 2026-04-13T08:28:27Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Futbollistë sipas skuadrave|Vlora]] 2940601 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Futbollistë sipas skuadrave|Vlora]] oyyb8dn4ym0e2mhog41pme4zq4ifk8t 0 398923 2940604 2026-04-13T08:31:19Z Mitrovica02 128863 Mitrovica02 zhvendosi faqen [[Zdravko Kuzmanović]] te [[Zdravko Kuzmanoviq]] përmes ridrejtimi 2940604 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Zdravko Kuzmanoviq]] i1tm2dnyqvrjynsvoettmb6tzmw59de 1 398924 2940606 2026-04-13T08:31:19Z Mitrovica02 128863 Mitrovica02 zhvendosi faqen [[Diskutim:Zdravko Kuzmanović]] te [[Diskutim:Zdravko Kuzmanoviq]] përmes ridrejtimi 2940606 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Diskutim:Zdravko Kuzmanoviq]] 74q77ulk83qiyfnoletkwj4aepu5h2w 0 398925 2940607 2026-04-13T08:31:32Z ~2026-22607-96 186127 Faqe e re: {{Short description|Takim ndërkombëtar i diasporës shqiptare}} {{Use dmy dates|date=April 2026}} '''Samiti i Diasporës Shqiptare''' është një aktivitet ndërkombëtar i organizuar nga institucionet e [[Shqipëria|Republikës së Shqipërisë]], i cili synon të mbledhë përfaqësues të diasporës shqiptare nga vende të ndryshme të botës, si dhe përfaqësues të institucioneve shtetërore, biznesit, akademisë dhe shoqërisë civile. Samiti shërben si një platform... 2940607 wikitext text/x-wiki {{Short description|Takim ndërkombëtar i diasporës shqiptare}} {{Use dmy dates|date=April 2026}} '''Samiti i Diasporës Shqiptare''' është një aktivitet ndërkombëtar i organizuar nga institucionet e [[Shqipëria|Republikës së Shqipërisë]], i cili synon të mbledhë përfaqësues të diasporës shqiptare nga vende të ndryshme të botës, si dhe përfaqësues të institucioneve shtetërore, biznesit, akademisë dhe shoqërisë civile. Samiti shërben si një platformë dialogu dhe bashkëpunimi ndërmjet diasporës dhe institucioneve shqiptare, me fokus në forcimin e lidhjeve ekonomike, kulturore dhe shoqërore, si dhe në përfshirjen e diasporës në zhvillimin e vendit. == Historia == Samiti i Diasporës Shqiptare u organizua për herë të parë në [[Tiranë]] në datat 18–20 nëntor 2016, si pjesë e politikave shtetërore për angazhimin e diasporës. Ai është zhvilluar në disa edicione në vitet pasuese. Pas organizimit të samitit të parë, u krijuan disa struktura shtetërore të dedikuara për diasporën, përfshirë [[Agjencia Kombëtare e Diasporës|Agjencinë Kombëtare të Diasporës]] dhe [[Këshilli Koordinues i Diasporës|Këshillin Koordinues të Diasporës]]. Gjithashtu, data 18 dhjetor u shpall si Dita Kombëtare e Diasporës.<ref>{{cite web |title=Këshilli Koordinues i Diasporës |url=https://keshilli.koordinues.diaspora.gov.al/ |website=Këshilli Koordinues i Diasporës |access-date=13 prill 2026 |language=sq}}</ref> == Qëllimi == Qëllimi i samitit është të krijojë një hapësirë bashkëpunimi ndërmjet diasporës dhe institucioneve shqiptare. Objektivat kryesore përfshijnë: * forcimin e lidhjeve ndërmjet diasporës dhe Shqipërisë; * promovimin e investimeve dhe bashkëpunimit ekonomik; * ruajtjen dhe promovimin e identitetit kulturor e gjuhësor shqiptar; * përfshirjen e diasporës në zhvillimin kombëtar. == Pjesëmarrësit == Në samit marrin pjesë përfaqësues të diasporës shqiptare, përfshirë profesionistë, sipërmarrës, akademikë dhe përfaqësues të komuniteteve shqiptare jashtë vendit. Të pranishëm janë gjithashtu përfaqësues të institucioneve shtetërore shqiptare, si dhe përfaqësues nga rajoni dhe organizata ndërkombëtare.<ref>{{cite web |title=Rama: Tejet i inkurajuar nga Samiti i Diasporës |url=https://www.balkanweb.com/rama-tejet-i-inkurajuar-nga-samiti-i-diaspores-do-regjistrojme-gjithe-shqiptaret-jashte-kufijve/ |website=Balkanweb |access-date=13 prill 2026 |language=sq}}</ref> == Edicionet == Samiti është zhvilluar në disa edicione në [[Shqipëri]]: * '''Samiti I''' (18–20 nëntor 2016, [[Tiranë]]) * '''Samiti II''' (28 shkurt – 2 mars 2019, []Tiranë]] dhe [[Lezhë]])<ref>{{cite web |title=Samiti i Dytë i Diasporës |url=https://www.argumentum.al/samiti-i-dyte-i-diaspores-prezantohet-programi/ |website=Argumentum |access-date=13 prill 2026 |language=sq}}</ref> * '''Samiti III''' (22–23 nëntor 2023, [[Tiranë]])<ref>{{cite web |title=Samiti III i Diasporës |url=https://kosovanews.net/dita-arbereshe-dhe-samiti-iii-i-diaspores-sot-e-neser-ne-tirane/ |website=KosovaNews |access-date=13 prill 2026 |language=sq}}</ref> * '''Samiti IV''' (13–15 prill 2026, [[Tiranë]])<ref>{{cite web |title=Samiti IV i Diasporës Shqiptare |url=https://www.albinfo.ch/samiti-iv-te-i-diaspores-shqiptare-ne-tirane-14-15-prill-2026/ |website=Albinfo |access-date=13 prill 2026 |language=sq}}</ref> == Roli == Samiti i Diasporës Shqiptare përbën një forum për dialog ndërmjet institucioneve shtetërore dhe diasporës, si dhe për diskutimin e politikave dhe iniciativave që lidhen me komunitetet shqiptare jashtë vendit.<ref>{{cite web |title=Samiti i Diasporës Shqiptare |url=https://diaspora.gov.al/ |website=Agjencia Kombëtare e Diasporës |access-date=13 prill 2026 |language=sq}}</ref> == Shih edhe == * [[Diaspora shqiptare]] * [[Agjencia Kombëtare e Diasporës]] [[Kategoria:Ngjarje në Shqipëri]] [[Kategoria:Tiranë]] bimnk73jvf1gk96zpkuia1r2rvf77sj 2940611 2940607 2026-04-13T08:32:50Z ~2026-22607-96 186127 2940611 wikitext text/x-wiki {{Short description|Takim ndërkombëtar i diasporës shqiptare}} {{Use dmy dates|date=April 2026}} '''Samiti i Diasporës Shqiptare''' është një aktivitet ndërkombëtar i organizuar nga institucionet e [[Shqipëria|Republikës së Shqipërisë]], i cili synon të mbledhë përfaqësues të diasporës shqiptare nga vende të ndryshme të botës, si dhe përfaqësues të institucioneve shtetërore, biznesit, akademisë dhe shoqërisë civile. Samiti shërben si një platformë dialogu dhe bashkëpunimi ndërmjet diasporës dhe institucioneve shqiptare, me fokus në forcimin e lidhjeve ekonomike, kulturore dhe shoqërore, si dhe në përfshirjen e diasporës në zhvillimin e vendit. == Historia == Samiti i Diasporës Shqiptare u organizua për herë të parë në [[Tiranë]] në datat 18–20 nëntor 2016, si pjesë e politikave shtetërore për angazhimin e diasporës. Ai është zhvilluar në disa edicione në vitet pasuese. Pas organizimit të samitit të parë, u krijuan disa struktura shtetërore të dedikuara për diasporën, përfshirë [[Agjencia Kombëtare e Diasporës|Agjencinë Kombëtare të Diasporës]] dhe [[Këshilli Koordinues i Diasporës|Këshillin Koordinues të Diasporës]]. Gjithashtu, data 18 dhjetor u shpall si Dita Kombëtare e Diasporës.<ref>{{cite web |title=Këshilli Koordinues i Diasporës |url=https://keshilli.koordinues.diaspora.gov.al/ |website=Këshilli Koordinues i Diasporës |access-date=13 prill 2026 |language=sq}}</ref> == Qëllimi == Qëllimi i samitit është të krijojë një hapësirë bashkëpunimi ndërmjet diasporës dhe institucioneve shqiptare. Objektivat kryesore përfshijnë: * forcimin e lidhjeve ndërmjet diasporës dhe Shqipërisë; * promovimin e investimeve dhe bashkëpunimit ekonomik; * ruajtjen dhe promovimin e identitetit kulturor e gjuhësor shqiptar; * përfshirjen e diasporës në zhvillimin kombëtar. == Pjesëmarrësit == Në samit marrin pjesë përfaqësues të diasporës shqiptare, përfshirë profesionistë, sipërmarrës, akademikë dhe përfaqësues të komuniteteve shqiptare jashtë vendit. Të pranishëm janë gjithashtu përfaqësues të institucioneve shtetërore shqiptare, si dhe përfaqësues nga rajoni dhe organizata ndërkombëtare.<ref>{{cite web |title=Rama: Tejet i inkurajuar nga Samiti i Diasporës |url=https://www.balkanweb.com/rama-tejet-i-inkurajuar-nga-samiti-i-diaspores-do-regjistrojme-gjithe-shqiptaret-jashte-kufijve/ |website=Balkanweb |access-date=13 prill 2026 |language=sq}}</ref> == Edicionet == Samiti është zhvilluar në disa edicione në [[Shqipëri]]: * '''Samiti I''' (18–20 nëntor 2016, [[Tiranë]]) * '''Samiti II''' (28 shkurt – 2 mars 2019, []Tiranë]] dhe [[Lezhë]])<ref>{{cite web |title=Samiti i Dytë i Diasporës |url=https://www.argumentum.al/samiti-i-dyte-i-diaspores-prezantohet-programi/ |website=Argumentum |access-date=13 prill 2026 |language=sq}}</ref> * '''Samiti III''' (22–23 nëntor 2023, [[Tiranë]])<ref>{{cite web |title=Samiti III i Diasporës |url=https://kosovanews.net/dita-arbereshe-dhe-samiti-iii-i-diaspores-sot-e-neser-ne-tirane/ |website=KosovaNews |access-date=13 prill 2026 |language=sq}}</ref> * '''Samiti IV''' (13–15 prill 2026, [[Tiranë]])<ref>{{cite web |title=Samiti IV i Diasporës Shqiptare |url=https://www.albinfo.ch/samiti-iv-te-i-diaspores-shqiptare-ne-tirane-14-15-prill-2026/ |website=Albinfo |access-date=13 prill 2026 |language=sq}}</ref> == Roli == Samiti i Diasporës Shqiptare përbën një forum për dialog ndërmjet institucioneve shtetërore dhe diasporës, si dhe për diskutimin e politikave dhe iniciativave që lidhen me komunitetet shqiptare jashtë vendit.<ref>{{cite web |title=Samiti i Diasporës Shqiptare |url=https://diaspora.gov.al/ |website=Agjencia Kombëtare e Diasporës |access-date=13 prill 2026 |language=sq}}</ref> == Shih edhe == * [[Diaspora shqiptare]] * [[Agjencia Kombëtare e Diasporës]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Ngjarje në Shqipëri]] [[Kategoria:Tiranë]] grk1e7z91pnpmztd6uppkrachi231y8 14 398926 2940610 2026-04-13T08:32:34Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Klube futbolli në Spanjë]] 2940610 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Klube futbolli në Spanjë]] n5dnlu94yg4oaf29v5c8pk33flympup 0 398927 2940612 2026-04-13T08:41:20Z Zbulimi 166213 Faqe e re: '''Ilir Shkurti''' aktor shqiptar<ref>https://www.kultplus.com/lajme/nderron-jete-aktori-i-njohur-ilir-shkurti/</ref> , i lindur më 30 dhjetor 1957 në Pogradec, ishte një ndër përfaqësuesit e brezit të aktorëve që i dhanë jetë skenës së humorit dhe teatrit lokal në Shqipëri. Me një prani të ngrohtë dhe një talent të natyrshëm për interpretimin, ai arriti të fitojë zemrat e publikut, veçanërisht në qytetin e tij të lindjes. Karriera e tij artistike lid... 2940612 wikitext text/x-wiki '''Ilir Shkurti''' aktor shqiptar<ref>https://www.kultplus.com/lajme/nderron-jete-aktori-i-njohur-ilir-shkurti/</ref> , i lindur më 30 dhjetor 1957 në Pogradec, ishte një ndër përfaqësuesit e brezit të aktorëve që i dhanë jetë skenës së humorit dhe teatrit lokal në Shqipëri. Me një prani të ngrohtë dhe një talent të natyrshëm për interpretimin, ai arriti të fitojë zemrat e publikut, veçanërisht në qytetin e tij të lindjes. Karriera e tij artistike lidhet ngushtë me Estradën e Pogradecit, një nga hapësirat më të rëndësishme të humorit në jetën kulturore lokale. Në këtë skenë, Shkurti solli një sërë rolesh humoristike dhe karakteriale, të cilat u pritën me entuziazëm dhe dashuri nga publiku. Interpretimet e tij dalloheshin për spontanitetin, ritmin dhe aftësinë për të pasqyruar situata të përditshme me finesë artistike. Përveç angazhimit në teatër, Ilir Shkurti <ref>https://www.gazetatema.net/kulture/ndahet-nga-jeta-aktori-ilir-shkurti-i553593/</ref> kontribuoi edhe në kinematografinë shqiptare, duke u bërë pjesë e disa prodhimeve të realizuara nga Kinostudio "Shqipëria e Re". Ai mori pjesë në filma <ref>https://albanianpost.com/shuhet-aktori-ilir-shkurti/</ref> si "Rrethimi i vogël", "Binarët" dhe "Ngjyrat e moshës", duke kontribuar në një periudhë të rëndësishme të zhvillimit të filmit shqiptar. Edhe pse shpesh në role dytësore, prania e tij në ekran mbeti e dallueshme për natyrshmërinë dhe autenticitetin. Ilir Shkurti <ref>https://rtv21.tv/ndahet-nga-jeta-aktori-i-njohur-ilir-shkurti/</ref> mbetet një figurë e rëndësishme për jetën artistike të Pogradec. Ai nuk ishte vetëm një aktor, por edhe një pjesë e shpirtit kulturor të qytetit, duke sjellë buzëqeshje dhe emocione përmes artit të tij. U nda nga jeta më 5 prill 2026 <ref>https://prizrenpress.com/arti-ne-zi-ndahet-nga-jeta-aktori-i-njohur-shqiptar-ilir-shkurti/</ref> <ref>https://www.oranews.tv/kultura/i-jepet-lamtumira-e-fundit-aktorit-ilir-shkurti-i1314391/</ref>. == Burimet == [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1957]] [[Kategoria:Vdekje 2026]] eibqqo27s1qimlq4tog84alyt9pn5wu 2940631 2940612 2026-04-13T08:55:10Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 ndreqje të fjalisë hyrëse. Hoqa komente jo enciklopedike dhe elozhe të tepërta, eulogji që nuk mbështeten nga referenca. 2940631 wikitext text/x-wiki '''Ilir Shkurti''' (lindur më '''30 dhjetor 1957''', në [[Pogradeci|Pogadec]]) ishte një aktor shqiptar i njohur në skenën e humorit dhe teatrit lokal në Shqipëri.<ref>https://www.kultplus.com/lajme/nderron-jete-aktori-i-njohur-ilir-shkurti/</ref> Karriera e tij artistike lidhet ngushtë me Estradën e Pogradecit. Në këtë skenë, Shkurti solli një sërë rolesh humoristike dhe karakteriale, të cilat u pritën me entuziazëm dhe dashuri nga publiku. Interpretimet e tij dalloheshin për spontanitetin, ritmin dhe aftësinë për të pasqyruar situata të përditshme me finesë artistike. Përveç angazhimit në teatër, Ilir Shkurti <ref>https://www.gazetatema.net/kulture/ndahet-nga-jeta-aktori-ilir-shkurti-i553593/</ref> kontribuoi edhe në kinematografinë shqiptare, duke u bërë pjesë e disa prodhimeve të realizuara nga Kinostudio "Shqipëria e Re". Ai mori pjesë në filma <ref>https://albanianpost.com/shuhet-aktori-ilir-shkurti/</ref> si "Rrethimi i vogël", "Binarët" dhe "Ngjyrat e moshës". Ilir Shkurti <ref>https://rtv21.tv/ndahet-nga-jeta-aktori-i-njohur-ilir-shkurti/</ref> ishte një figurë e rëndësishme për jetën artistike të Pogradecit. U nda nga jeta më 5 prill 2026. <ref>https://prizrenpress.com/arti-ne-zi-ndahet-nga-jeta-aktori-i-njohur-shqiptar-ilir-shkurti/</ref> <ref>https://www.oranews.tv/kultura/i-jepet-lamtumira-e-fundit-aktorit-ilir-shkurti-i1314391/</ref> == Burimet == [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1957]] [[Kategoria:Vdekje 2026]] atrl8kgxribaqmq06emrflwedxrqlpu 14 398928 2940640 2026-04-13T09:17:25Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Qytete në Zvicër]] 2940640 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Qytete në Zvicër]] 4092gj2l91k31q6xdm9l8ur76mlbeck 14 398929 2940643 2026-04-13T09:19:04Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Lugano]] 2940643 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Lugano]] 267ngwnk20m18rr6fiyxkz8mramazya 14 398930 2940645 2026-04-13T09:20:50Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Qytete në Zvicër]] 2940645 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Qytete në Zvicër]] 4092gj2l91k31q6xdm9l8ur76mlbeck 14 398931 2940649 2026-04-13T09:24:22Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Lozanë]] 2940649 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Lozanë]] clbnk8uhalhdc5ta9h81x3c3t7oq5kr 14 398932 2940653 2026-04-13T09:27:17Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Lozanë]] 2940653 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Lozanë]] clbnk8uhalhdc5ta9h81x3c3t7oq5kr 0 398933 2940660 2026-04-13T09:35:08Z GLOBALIST LIBERTARIAN 86820 GLOBALIST LIBERTARIAN zhvendosi faqen [[Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre]] te [[Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey]]: Standardizim: sipas konenvioneve të wikit për emërtimin. titulli shqip nuk ekziston. 2940660 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey]] 9f5my6iy71jw5a6jvv3wjqtyrmipgvp 0 398934 2940664 2026-04-13T09:36:21Z AT44 12961 Faqe e re: [[Skeda:Мечеть - Mosque - Flickr - raymond zoller.jpg|parapamje|250x250px|[[Xhamia Selimie në Tivar|Qendra Kulturore Islame Selimie në Tivar]] (2014) – autorë ishin arkitektët Selim Resulbegoviq dhe Fuad Mavriq]] '''Selim Resulbegoviq''' ([[Ulqini|Ulqin]], 27 nëntor 1952 – Ulqin, 10 prill 2026) ishte [[Arkitekti|arkitekt]] dhe [[Urbanistika|urbanist]] nga Ulqini, [[Mali i Zi]]. U diplomua në Fakultetin e Arkitekturës dhe Urbanizmit të Universiteti i Sarajev... 2940664 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Мечеть - Mosque - Flickr - raymond zoller.jpg|parapamje|250x250px|[[Xhamia Selimie në Tivar|Qendra Kulturore Islame Selimie në Tivar]] (2014) – autorë ishin arkitektët Selim Resulbegoviq dhe Fuad Mavriq]] '''Selim Resulbegoviq''' ([[Ulqini|Ulqin]], 27 nëntor 1952 – Ulqin, 10 prill 2026) ishte [[Arkitekti|arkitekt]] dhe [[Urbanistika|urbanist]] nga Ulqini, [[Mali i Zi]]. U diplomua në Fakultetin e Arkitekturës dhe Urbanizmit të [[Universiteti i Sarajevës|Universitetit të Sarajevës]] në vitin 1977. Karrierën e filloi në administratën komunale të Ulqinit, ndërsa pas [[Tërmeti në Mal të Zi|tërmetit të vitit 1979]] mori pjesë në rindërtimin e qytetit, ku ushtroi detyra të ndryshme, nga projektues deri në drejtor. Më pas drejtoi studion private “Vaš dom”, punoi në [[Napoli]] dhe themeloi byronë projektuese “Ital Design” në vitin 1999.<ref name=":0">{{Cite web |last=Mitrović |first=S. |title=Resulbegović, Selim, LLUCG |url=https://leks.canu.ac.me/web/llucg.php?OID=3871 |access-date=2026-04-13 |website=leks.canu.ac.me |language=sr}}</ref> Ai projektoi një numër të madh objektesh publike, banesore, turistike dhe fetare në Ulqin, [[Tivari|Tivar]], [[Budua|Budvë]] dhe qytete të tjera. Ndër veprat e tij më të njohura janë [[Shkolla fillore "Marshalli Tito"|Shkolla Fillore “Marshali Tito”]], ndërtesa e Gjykatës, hoteli “Pinjesh” dhe vila “Nikçi” në Ulqin, si dhe vila “Omeragiq”, kompleksi banesor-turistik “Kalamper”, qendra afariste “Jadran”, xhamia në Besë dhe [[Xhamia Selimie në Tivar|Qendra Kulturore Islame “Selimie”]] në Tivar. Ai gjithashtu kontribuoi në restaurimin e [[Kalaja e Ulqinit|Qytetit të Vjetër të Ulqinit]] dhe në hartimin e planeve urbanistike lokale.<ref name=":0" /> Përveç veprimtarisë profesionale, Resulbegoviqi ishte i angazhuar edhe në jetën politike si funksionar lokal i [[Partia Socialdemokrate e Malit të Zi|Partisë Socialdemokrate]] (SDP), më pas i Socialdemokratëve të Malit të Zi (SD), dhe si ish-nënkryetar i [[Komuna e Ulqinit|Komunës së Ulqinit]]. Vdiq më 10 prill 2026 në Ulqin.<ref>{{Cite web |title=U Ulcinju juče sahranjen poznati arhitekta i visoki funkcioner SD Selim Resulbegović: Odlazak čovjeka vizije |url=https://www.vijesti.me/vijesti/drustvo/804168/u-ulcinju-juce-sahranjen-poznati-arhitekta-i-visoki-funkcioner-sd-selim-resulbegovic-odlazak-covjeka-vizije |access-date=2026-04-13 |website=vijesti.me |language=sr}}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Arkitektë]] [[Kategoria:Njerëz nga Ulqini]] 3maoxz6xaewccg81hw8ioo0s2v0srgv 0 398935 2940667 2026-04-13T09:51:50Z AT44 12961 Faqe e re: '''Fuad Mavriq''' ([[Sarajeva|Sarajevë]], 2 maj 1957 – [[Ulqini|Ulqin]], 31 janar 2017) ishte arkitekt nga Ulqini, [[Mali i Zi]]. U diplomua në Fakultetin e Arkitekturës të [[Universiteti i Sarajevës|Universitetit të Sarajevës]] në vitin 1979. Pas diplomimit, Mavriqi punoi në Ulqin në kuadër të rindërtimit të qytetit pas [[Tërmeti në Mal të Zi|tërmetit të vitit 1979]]. Gjatë viteve 1984–1991 ishte i angazhuar në institucionet lokale të kulturës, ku u m... 2940667 wikitext text/x-wiki '''Fuad Mavriq''' ([[Sarajeva|Sarajevë]], 2 maj 1957 – [[Ulqini|Ulqin]], 31 janar 2017) ishte arkitekt nga Ulqini, [[Mali i Zi]]. U diplomua në Fakultetin e Arkitekturës të [[Universiteti i Sarajevës|Universitetit të Sarajevës]] në vitin 1979. Pas diplomimit, Mavriqi punoi në Ulqin në kuadër të rindërtimit të qytetit pas [[Tërmeti në Mal të Zi|tërmetit të vitit 1979]]. Gjatë viteve 1984–1991 ishte i angazhuar në institucionet lokale të kulturës, ku u mor me projektimin, mbikëqyrjen dhe koordinimin teknik të restaurimit dhe konservimit të [[Kalaja e Ulqinit|Qytetit të Vjetër të Ulqinit]] dhe të monumenteve kulturore-historike. Punoi gjithashtu në Fondin për Kulturë dhe në administratën komunale, si dhe drejtoi disa studio private projektuese, ndër to “ProArt”, “Arhing” dhe “Archi Studio”, ku ishte drejtor deri në vitin 2017.<ref>{{Cite web |last=Mitrović |first=S. |title=Mavrić, Fuad, LLUCG |url=https://leks.canu.ac.me/web/llucg.php?OID=5360 |access-date=2026-04-13 |website=leks.canu.ac.me |language=sr}}</ref> Mavriqi realizoi një numër projektesh banesore, turistike dhe hoteliere, kryesisht në Ulqin dhe [[Tivari|Tivar]]. Ndër veprat e tij përfshihen kompleksi turistik-banesor “Vista” në Dobra Vodë, komplekset “Kalamper” dhe “Sv. Luka”, Hoteli “Kalamper”, si dhe Hoteli “Evropa”, objekti banesor-afarist “Amelino”, ndërtesa e Maternitetit dhe Hoteli “Cruiser” në Ulqin. Ai ishte gjithashtu bashkautor, së bashku me Selim Resulbegoviqin, i [[Xhamia Selimie në Tivar|Qendrës Kulturore Islame “Selimie”]] në Tivar. Ai vdiq më 31 janar 2017 në Ulqin.<ref>{{Cite news |date=2017-01-30 |title=Vdes nga sulmi në zemër arkitekti i njohur Fuad Mavriqi - Lajme nga Ulqini |language=sq |work=Lajme nga Ulqini |url=http://www.visit-ulcinj.com/blog/2017/01/30/vdes-nga-sulmi-ne-zemer-arkitekti-njohur-fuad-mavriqi/ |access-date=2026-04-13}}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Arkitektë]] [[Kategoria:Njerëz nga Ulqini]] sdsezxrllzw9aqk06bjl3y4re1cxh1y 0 398936 2940673 2026-04-13T10:38:49Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox partia politike | name = Lega per Salvini Premier | native_name = Lega per Salvini Premier | abbreviation = Lega | logo = Simbolo di Lega per Salvini Premier.svg | colorcode = #2B8C3C | secretary = [[Matteo Salvini]]<ref name="organigramma">{{cite web |url=https://legaonline.it/organigramma/ |title=Organigramma |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 dhjetor 2017<ref name="lapresse">{{cite web |url=https://www.lapres... 2940673 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Lega per Salvini Premier | native_name = Lega per Salvini Premier | abbreviation = Lega | logo = Simbolo di Lega per Salvini Premier.svg | colorcode = #2B8C3C | secretary = [[Matteo Salvini]]<ref name="organigramma">{{cite web |url=https://legaonline.it/organigramma/ |title=Organigramma |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 dhjetor 2017<ref name="lapresse">{{cite web |url=https://www.lapresse.it/politica/2024/04/12/lega-dalla-secessione-di-bossi-al-partito-nazionale-di-salvini-i-40-anni-del-carroccio/ |title=Lega, dalla secessione di Bossi al partito nazionale di Salvini: i 40 anni del Carroccio |website=LaPresse |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | split = [[Lega Nord]] | headquarters = Via Carlo Bellerio 41, 20161 [[Milano]]<ref name="statuto">{{cite web |url=https://static.legaonline.it/documenti/Lega_per_Salvini_Premier_Pubbl_Statuto_GU_n.272_del_22_11_2018.pdf |title=Statuto della Lega per Salvini Premier |website=Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://legaonline.it/contatti/ |title=Contatti |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Lega Giovani<ref name="giovani">{{cite web |url=https://legagiovani.it/ |title=Home |website=Lega Giovani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Federalizmi]]<ref name="statuto" /><br>[[Sovranizmi]]<ref name="statuto" /><br>[[Euroskepticizmi]]<ref name="lapresse" /> | position = [[Politikat e krahut të djathtë|Krahu i djathtë]]<ref name="lapresse" /> | national = Koalicioni i qendrës së djathtë | european = Patriots.eu<ref name="patriots">{{cite web |url=https://patriots.eu/patriots-eu-welcomes-four-new-member-parties/ |title=Patriots.eu welcomes four new member parties |website=Patriots.eu |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | europarl = [[Patriots for Europe]]<ref name="epgroup">{{cite web |url=https://legaonline.it/patriots-eu/ |title=Patriots.eu |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|61|400|#2B8C3C}}<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/46 |title=Gruppi parlamentari – Composizione dei gruppi parlamentari |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|29|205|#2B8C3C}}<ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/statistiche/distribuzione-eta-e-gruppo |title=Distribuzione per età e per gruppo |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats3_title = Eurodeputetët | seats3 = {{composition bar|6|720|#2B8C3C}}<ref name="meps">{{cite web |url=https://legaonline.it/parlamento-europeo/ |title=Parlamento europeo |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.legaonline.it}} | country = Italia }} '''Lega per Salvini Premier''' është një parti politike italiane e djathtë, e themeluar më 14 dhjetor 2017. Ajo përbën subjektin politik aktual të përdorur nga [[Lega Nord|Lega]] në shkallë kombëtare dhe mban këtë emër edhe në statutin e saj zyrtar.<ref name="lapresse" /><ref name="statuto" /> Partia lindi në kuadër të transformimit të Legës nga një forcë kryesisht veriore dhe autonomiste në një parti me shtrirje mbarëkombëtare nën udhëheqjen e [[Matteo Salvini]]t. Statuti i saj e përkufizon si një lëvizje politike konfederale, që synon transformimin e Italisë në një shtet federal modern dhe që mbështet lirinë dhe sovranitetin e popujve në nivel evropian.<ref name="statuto" /> == Historia == Krijimi i ''Lega per Salvini Premier'' lidhet me kthesën kombëtare të ndërmarrë nga Matteo Salvini pas marrjes së drejtimit të Legës në vitin 2013. Në këtë fazë partia u largua gradualisht nga identiteti i saj vetëm verior dhe nisi të paraqitej në gjithë Italinë me emrin e shkurtër ''Lega''.<ref name="lapresse" /> Më 14 dhjetor 2017 u themelua zyrtarisht ''Lega per Salvini Premier'', e cila u përdor si subjekt politik në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2018. Në vitet pasuese ajo u bë forma kryesore politike e lëvizjes së udhëhequr nga Salvini në nivel kombëtar.<ref name="lapresse" /> Statuti i publikuar në vitin 2018 e paraqet partinë si një konfederatë të përbërë nga artikulime territoriale rajonale, të shtrira në të gjitha rajonet italiane, gjë që pasqyron natyrën e saj tashmë kombëtare dhe jo vetëm veriore.<ref name="statuto" /> == Profili politik == ''Lega per Salvini Premier'' bashkon elemente të federalizmit, sovranizmit dhe euroskepticizmit. Në statutin e saj partia vendos si objektiv transformimin federal të shtetit italian dhe mbështetjen e sovranitetit të popujve në Evropë.<ref name="statuto" /> Në planin politik ajo është vendosur në krahun e djathtë të spektrit politik italian dhe bën pjesë në koalicionin e qendrës së djathtë.<ref name="lapresse" /> == Organizimi == Sekretar federal i partisë është [[Matteo Salvini]]. Në organigramën zyrtare të partisë figurojnë si nënsekretarë federalë [[Silvia Sardone]], [[Claudio Durigon]] dhe Alberto Stefani.<ref name="organigramma" /> Selia qendrore e partisë ndodhet në Via Carlo Bellerio 41, në [[Milano]].<ref name="contatti" /><ref name="statuto" /> Organizata rinore e partisë është ''Lega Giovani''.<ref name="giovani" /> == Përfaqësimi institucional == Në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] grupi ''Lega - Salvini Premier'' ka 61 deputetë, ndërsa në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]] grupi ''Lega Salvini Premier - Partito Sardo d'Azione'' ka 29 senatorë.<ref name="camera" /><ref name="senato" /> Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] partia përfaqësohet nga 6 eurodeputetë.<ref name="meps" /> Në nivel evropian, partia është anëtare e ''Patriots.eu'', ndërsa eurodeputetët e saj bëjnë pjesë në grupin [[Patriots for Europe]].<ref name="patriots" /><ref name="epgroup" /> == Shiko edhe == * [[Lega Nord]] * [[Matteo Salvini]] * [[Patriots.eu]] * [[Patriots for Europe]] * [[Politika e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Italia]] 2tjji6xnlx3l4szmtg6c5mhna0mistr 2940674 2940673 2026-04-13T10:44:38Z Shqiperia2000 65435 2940674 wikitext text/x-wiki ''Për partinë e mëparshme me karakter rajonalist, shih [[Lega Nord]].'' {{Infobox partia politike | name = Lega per Salvini Premier | native_name = Lega per Salvini Premier | abbreviation = Lega | logo = Simbolo di Lega per Salvini Premier.svg | colorcode = #2B8C3C | secretary = [[Matteo Salvini]]<ref name="organigramma">{{cite web |url=https://legaonline.it/organigramma/ |title=Organigramma |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 dhjetor 2017<ref name="lapresse">{{cite web |url=https://www.lapresse.it/politica/2024/04/12/lega-dalla-secessione-di-bossi-al-partito-nazionale-di-salvini-i-40-anni-del-carroccio/ |title=Lega, dalla secessione di Bossi al partito nazionale di Salvini: i 40 anni del Carroccio |website=LaPresse |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | split = [[Lega Nord]] | headquarters = Via Carlo Bellerio 41, 20161 [[Milano]]<ref name="statuto">{{cite web |url=https://static.legaonline.it/documenti/Lega_per_Salvini_Premier_Pubbl_Statuto_GU_n.272_del_22_11_2018.pdf |title=Statuto della Lega per Salvini Premier |website=Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://legaonline.it/contatti/ |title=Contatti |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Lega Giovani<ref name="giovani">{{cite web |url=https://legagiovani.it/ |title=Home |website=Lega Giovani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Federalizmi]]<ref name="statuto" /><br>[[Sovranizmi]]<ref name="statuto" /><br>[[Kundërevropianizmi|Euroskepticizmi]]<ref name="lapresse" /> | position = [[Politikat e krahut të djathtë|Krahu i djathtë]]<ref name="lapresse" /> | national = Koalicioni i qendrës së djathtë | european = Patriots.eu<ref name="patriots">{{cite web |url=https://patriots.eu/patriots-eu-welcomes-four-new-member-parties/ |title=Patriots.eu welcomes four new member parties |website=Patriots.eu |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | europarl = [[Patriots for Europe]]<ref name="epgroup">{{cite web |url=https://legaonline.it/patriots-eu/ |title=Patriots.eu |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|61|400|#2B8C3C}}<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/46 |title=Gruppi parlamentari – Composizione dei gruppi parlamentari |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|29|205|#2B8C3C}}<ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/statistiche/distribuzione-eta-e-gruppo |title=Distribuzione per età e per gruppo |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats3_title = Eurodeputetët | seats3 = {{composition bar|6|720|#2B8C3C}}<ref name="meps">{{cite web |url=https://legaonline.it/parlamento-europeo/ |title=Parlamento europeo |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.legaonline.it}} | country = Italia }} '''Lega per Salvini Premier''' është një parti politike italiane e djathtë, e themeluar më 14 dhjetor 2017. Ajo përbën subjektin politik aktual të përdorur nga [[Lega Nord|Lega]] në shkallë kombëtare dhe mban këtë emër edhe në statutin e saj zyrtar.<ref name="lapresse" /><ref name="statuto" /> Partia lindi në kuadër të transformimit të Legës nga një forcë kryesisht veriore dhe autonomiste në një parti me shtrirje mbarëkombëtare nën udhëheqjen e [[Matteo Salvini]]t. Statuti i saj e përkufizon si një lëvizje politike konfederale, që synon transformimin e Italisë në një shtet federal modern dhe që mbështet lirinë dhe sovranitetin e popujve në nivel evropian.<ref name="statuto" /> == Historia == Krijimi i ''Lega per Salvini Premier'' lidhet me kthesën kombëtare të ndërmarrë nga Matteo Salvini pas marrjes së drejtimit të Legës në vitin 2013. Në këtë fazë partia u largua gradualisht nga identiteti i saj vetëm verior dhe nisi të paraqitej në gjithë Italinë me emrin e shkurtër ''Lega''.<ref name="lapresse" /> Më 14 dhjetor 2017 u themelua zyrtarisht ''Lega per Salvini Premier'', e cila u përdor si subjekt politik në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2018. Në vitet pasuese ajo u bë forma kryesore politike e lëvizjes së udhëhequr nga Salvini në nivel kombëtar.<ref name="lapresse" /> Statuti i publikuar në vitin 2018 e paraqet partinë si një konfederatë të përbërë nga artikulime territoriale rajonale, të shtrira në të gjitha rajonet italiane, gjë që pasqyron natyrën e saj tashmë kombëtare dhe jo vetëm veriore.<ref name="statuto" /> == Profili politik == ''Lega per Salvini Premier'' bashkon elemente të federalizmit, sovranizmit dhe euroskepticizmit. Në statutin e saj partia vendos si objektiv transformimin federal të shtetit italian dhe mbështetjen e sovranitetit të popujve në Evropë.<ref name="statuto" /> Në planin politik ajo është vendosur në krahun e djathtë të spektrit politik italian dhe bën pjesë në koalicionin e qendrës së djathtë.<ref name="lapresse" /> == Organizimi == Sekretar federal i partisë është [[Matteo Salvini]]. Në organigramën zyrtare të partisë figurojnë si nënsekretarë federalë [[Silvia Sardone]], [[Claudio Durigon]] dhe Alberto Stefani.<ref name="organigramma" /> Selia qendrore e partisë ndodhet në Via Carlo Bellerio 41, në [[Milano]].<ref name="contatti" /><ref name="statuto" /> Organizata rinore e partisë është ''Lega Giovani''.<ref name="giovani" /> == Përfaqësimi institucional == Në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] grupi ''Lega - Salvini Premier'' ka 61 deputetë, ndërsa në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]] grupi ''Lega Salvini Premier - Partito Sardo d'Azione'' ka 29 senatorë.<ref name="camera" /><ref name="senato" /> Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] partia përfaqësohet nga 6 eurodeputetë.<ref name="meps" /> Në nivel evropian, partia është anëtare e ''Patriots.eu'', ndërsa eurodeputetët e saj bëjnë pjesë në grupin [[Patriots for Europe]].<ref name="patriots" /><ref name="epgroup" /> == Shiko edhe == * [[Lega Nord]] * [[Matteo Salvini]] * [[Patriots.eu]] * [[Patriots for Europe]] * [[Politika e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Italia]] q0gobtavd61fbxbcfu4cs5m3uwnj2hd 2940676 2940674 2026-04-13T10:47:19Z Shqiperia2000 65435 /* Përfaqësimi institucional */ 2940676 wikitext text/x-wiki ''Për partinë e mëparshme me karakter rajonalist, shih [[Lega Nord]].'' {{Infobox partia politike | name = Lega per Salvini Premier | native_name = Lega per Salvini Premier | abbreviation = Lega | logo = Simbolo di Lega per Salvini Premier.svg | colorcode = #2B8C3C | secretary = [[Matteo Salvini]]<ref name="organigramma">{{cite web |url=https://legaonline.it/organigramma/ |title=Organigramma |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 dhjetor 2017<ref name="lapresse">{{cite web |url=https://www.lapresse.it/politica/2024/04/12/lega-dalla-secessione-di-bossi-al-partito-nazionale-di-salvini-i-40-anni-del-carroccio/ |title=Lega, dalla secessione di Bossi al partito nazionale di Salvini: i 40 anni del Carroccio |website=LaPresse |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | split = [[Lega Nord]] | headquarters = Via Carlo Bellerio 41, 20161 [[Milano]]<ref name="statuto">{{cite web |url=https://static.legaonline.it/documenti/Lega_per_Salvini_Premier_Pubbl_Statuto_GU_n.272_del_22_11_2018.pdf |title=Statuto della Lega per Salvini Premier |website=Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://legaonline.it/contatti/ |title=Contatti |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Lega Giovani<ref name="giovani">{{cite web |url=https://legagiovani.it/ |title=Home |website=Lega Giovani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Federalizmi]]<ref name="statuto" /><br>[[Sovranizmi]]<ref name="statuto" /><br>[[Kundërevropianizmi|Euroskepticizmi]]<ref name="lapresse" /> | position = [[Politikat e krahut të djathtë|Krahu i djathtë]]<ref name="lapresse" /> | national = Koalicioni i qendrës së djathtë | european = Patriots.eu<ref name="patriots">{{cite web |url=https://patriots.eu/patriots-eu-welcomes-four-new-member-parties/ |title=Patriots.eu welcomes four new member parties |website=Patriots.eu |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | europarl = [[Patriotët për Evropën]]<ref name="epgroup">{{cite web |url=https://legaonline.it/patriots-eu/ |title=Patriots.eu |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|61|400|#2B8C3C}}<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/46 |title=Gruppi parlamentari – Composizione dei gruppi parlamentari |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|29|205|#2B8C3C}}<ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/statistiche/distribuzione-eta-e-gruppo |title=Distribuzione per età e per gruppo |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats3_title = Eurodeputetët | seats3 = {{composition bar|6|720|#2B8C3C}}<ref name="meps">{{cite web |url=https://legaonline.it/parlamento-europeo/ |title=Parlamento europeo |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.legaonline.it}} | country = Italia }} '''Lega per Salvini Premier''' është një parti politike italiane e djathtë, e themeluar më 14 dhjetor 2017. Ajo përbën subjektin politik aktual të përdorur nga [[Lega Nord|Lega]] në shkallë kombëtare dhe mban këtë emër edhe në statutin e saj zyrtar.<ref name="lapresse" /><ref name="statuto" /> Partia lindi në kuadër të transformimit të Legës nga një forcë kryesisht veriore dhe autonomiste në një parti me shtrirje mbarëkombëtare nën udhëheqjen e [[Matteo Salvini]]t. Statuti i saj e përkufizon si një lëvizje politike konfederale, që synon transformimin e Italisë në një shtet federal modern dhe që mbështet lirinë dhe sovranitetin e popujve në nivel evropian.<ref name="statuto" /> == Historia == Krijimi i ''Lega per Salvini Premier'' lidhet me kthesën kombëtare të ndërmarrë nga Matteo Salvini pas marrjes së drejtimit të Legës në vitin 2013. Në këtë fazë partia u largua gradualisht nga identiteti i saj vetëm verior dhe nisi të paraqitej në gjithë Italinë me emrin e shkurtër ''Lega''.<ref name="lapresse" /> Më 14 dhjetor 2017 u themelua zyrtarisht ''Lega per Salvini Premier'', e cila u përdor si subjekt politik në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2018. Në vitet pasuese ajo u bë forma kryesore politike e lëvizjes së udhëhequr nga Salvini në nivel kombëtar.<ref name="lapresse" /> Statuti i publikuar në vitin 2018 e paraqet partinë si një konfederatë të përbërë nga artikulime territoriale rajonale, të shtrira në të gjitha rajonet italiane, gjë që pasqyron natyrën e saj tashmë kombëtare dhe jo vetëm veriore.<ref name="statuto" /> == Profili politik == ''Lega per Salvini Premier'' bashkon elemente të federalizmit, sovranizmit dhe euroskepticizmit. Në statutin e saj partia vendos si objektiv transformimin federal të shtetit italian dhe mbështetjen e sovranitetit të popujve në Evropë.<ref name="statuto" /> Në planin politik ajo është vendosur në krahun e djathtë të spektrit politik italian dhe bën pjesë në koalicionin e qendrës së djathtë.<ref name="lapresse" /> == Organizimi == Sekretar federal i partisë është [[Matteo Salvini]]. Në organigramën zyrtare të partisë figurojnë si nënsekretarë federalë [[Silvia Sardone]], [[Claudio Durigon]] dhe Alberto Stefani.<ref name="organigramma" /> Selia qendrore e partisë ndodhet në Via Carlo Bellerio 41, në [[Milano]].<ref name="contatti" /><ref name="statuto" /> Organizata rinore e partisë është ''Lega Giovani''.<ref name="giovani" /> == Përfaqësimi institucional == Në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] grupi ''Lega - Salvini Premier'' ka 61 deputetë, ndërsa në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]] grupi ''Lega Salvini Premier - Partito Sardo d'Azione'' ka 29 senatorë.<ref name="camera" /><ref name="senato" /> Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] partia përfaqësohet nga 6 eurodeputetë.<ref name="meps" /> Në nivel evropian, partia është anëtare e ''Patriots.eu'', ndërsa eurodeputetët e saj bëjnë pjesë në grupin [[Patriotët për Evropën]].<ref name="patriots" /><ref name="epgroup" /> == Shiko edhe == * [[Lega Nord]] * [[Matteo Salvini]] * [[Patriots.eu]] * [[Patriotët për Evropën]] * [[Politika e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Italia]] nty4g9ely55vl30nrmz1fi3uvuxa265 2940677 2940676 2026-04-13T10:48:11Z Shqiperia2000 65435 2940677 wikitext text/x-wiki ''Për partinë e mëparshme me karakter rajonalist, shih [[Lega Nord]].'' {{Infobox partia politike | name = Lega per Salvini Premier | native_name = Lega per Salvini Premier | abbreviation = Lega | logo = Simbolo di Lega per Salvini Premier.svg | colorcode = #2B8C3C | secretary = [[Matteo Salvini]]<ref name="organigramma">{{cite web |url=https://legaonline.it/organigramma/ |title=Organigramma |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | founded = 14 dhjetor 2017<ref name="lapresse">{{cite web |url=https://www.lapresse.it/politica/2024/04/12/lega-dalla-secessione-di-bossi-al-partito-nazionale-di-salvini-i-40-anni-del-carroccio/ |title=Lega, dalla secessione di Bossi al partito nazionale di Salvini: i 40 anni del Carroccio |website=LaPresse |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | split = [[Lega Nord]] | headquarters = Via Carlo Bellerio 41, 20161 [[Milano]]<ref name="statuto">{{cite web |url=https://static.legaonline.it/documenti/Lega_per_Salvini_Premier_Pubbl_Statuto_GU_n.272_del_22_11_2018.pdf |title=Statuto della Lega per Salvini Premier |website=Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref name="contatti">{{cite web |url=https://legaonline.it/contatti/ |title=Contatti |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | youth_wing = Lega Giovani<ref name="giovani">{{cite web |url=https://legagiovani.it/ |title=Home |website=Lega Giovani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | ideology = [[Federalizmi]]<ref name="statuto" /><br>[[Sovranizmi]]<ref name="statuto" /><br>[[Kundërevropianizmi|Euroskepticizmi]]<ref name="lapresse" /> | position = [[Politika e djathtë|Krahu i djathtë]]<ref name="lapresse" /> | national = Koalicioni i qendrës së djathtë | european = Patriots.eu<ref name="patriots">{{cite web |url=https://patriots.eu/patriots-eu-welcomes-four-new-member-parties/ |title=Patriots.eu welcomes four new member parties |website=Patriots.eu |language=en |access-date=2026-04-13}}</ref> | europarl = [[Patriotët për Evropën]]<ref name="epgroup">{{cite web |url=https://legaonline.it/patriots-eu/ |title=Patriots.eu |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats1_title = Deputetët | seats1 = {{composition bar|61|400|#2B8C3C}}<ref name="camera">{{cite web |url=https://www.camera.it/leg19/46 |title=Gruppi parlamentari – Composizione dei gruppi parlamentari |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats2_title = Senatorët | seats2 = {{composition bar|29|205|#2B8C3C}}<ref name="senato">{{cite web |url=https://www.senato.it/composizione/statistiche/distribuzione-eta-e-gruppo |title=Distribuzione per età e per gruppo |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | seats3_title = Eurodeputetët | seats3 = {{composition bar|6|720|#2B8C3C}}<ref name="meps">{{cite web |url=https://legaonline.it/parlamento-europeo/ |title=Parlamento europeo |website=Lega per Salvini Premier |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> | website = {{URL|www.legaonline.it}} | country = Italia }} '''Lega per Salvini Premier''' është një parti politike italiane e djathtë, e themeluar më 14 dhjetor 2017. Ajo përbën subjektin politik aktual të përdorur nga [[Lega Nord|Lega]] në shkallë kombëtare dhe mban këtë emër edhe në statutin e saj zyrtar.<ref name="lapresse" /><ref name="statuto" /> Partia lindi në kuadër të transformimit të Legës nga një forcë kryesisht veriore dhe autonomiste në një parti me shtrirje mbarëkombëtare nën udhëheqjen e [[Matteo Salvini]]t. Statuti i saj e përkufizon si një lëvizje politike konfederale, që synon transformimin e Italisë në një shtet federal modern dhe që mbështet lirinë dhe sovranitetin e popujve në nivel evropian.<ref name="statuto" /> == Historia == Krijimi i ''Lega per Salvini Premier'' lidhet me kthesën kombëtare të ndërmarrë nga Matteo Salvini pas marrjes së drejtimit të Legës në vitin 2013. Në këtë fazë partia u largua gradualisht nga identiteti i saj vetëm verior dhe nisi të paraqitej në gjithë Italinë me emrin e shkurtër ''Lega''.<ref name="lapresse" /> Më 14 dhjetor 2017 u themelua zyrtarisht ''Lega per Salvini Premier'', e cila u përdor si subjekt politik në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2018. Në vitet pasuese ajo u bë forma kryesore politike e lëvizjes së udhëhequr nga Salvini në nivel kombëtar.<ref name="lapresse" /> Statuti i publikuar në vitin 2018 e paraqet partinë si një konfederatë të përbërë nga artikulime territoriale rajonale, të shtrira në të gjitha rajonet italiane, gjë që pasqyron natyrën e saj tashmë kombëtare dhe jo vetëm veriore.<ref name="statuto" /> == Profili politik == ''Lega per Salvini Premier'' bashkon elemente të federalizmit, sovranizmit dhe euroskepticizmit. Në statutin e saj partia vendos si objektiv transformimin federal të shtetit italian dhe mbështetjen e sovranitetit të popujve në Evropë.<ref name="statuto" /> Në planin politik ajo është vendosur në krahun e djathtë të spektrit politik italian dhe bën pjesë në koalicionin e qendrës së djathtë.<ref name="lapresse" /> == Organizimi == Sekretar federal i partisë është [[Matteo Salvini]]. Në organigramën zyrtare të partisë figurojnë si nënsekretarë federalë [[Silvia Sardone]], [[Claudio Durigon]] dhe Alberto Stefani.<ref name="organigramma" /> Selia qendrore e partisë ndodhet në Via Carlo Bellerio 41, në [[Milano]].<ref name="contatti" /><ref name="statuto" /> Organizata rinore e partisë është ''Lega Giovani''.<ref name="giovani" /> == Përfaqësimi institucional == Në [[Dhoma e Deputetëve e Italisë|Dhomën e Deputetëve]] grupi ''Lega - Salvini Premier'' ka 61 deputetë, ndërsa në [[Senati i Republikës (Itali)|Senat]] grupi ''Lega Salvini Premier - Partito Sardo d'Azione'' ka 29 senatorë.<ref name="camera" /><ref name="senato" /> Në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] partia përfaqësohet nga 6 eurodeputetë.<ref name="meps" /> Në nivel evropian, partia është anëtare e ''Patriots.eu'', ndërsa eurodeputetët e saj bëjnë pjesë në grupin [[Patriotët për Evropën]].<ref name="patriots" /><ref name="epgroup" /> == Shiko edhe == * [[Lega Nord]] * [[Matteo Salvini]] * [[Patriots.eu]] * [[Patriotët për Evropën]] * [[Politika e Italisë]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Italia]] mwm9bwwrslp1lp2rsyky5b27tkd8asd 0 398937 2940678 2026-04-13T11:44:11Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox officeholder | name = Matteo Salvini | image = Matteo Salvini 2024 (cropped).jpg | caption = Salvini më 2024 | office = [[Zëvendëskryeministër i Italisë]] | primeminister = [[Giorgia Meloni]] | term_start = 23 tetor 2022 | alongside = [[Antonio Tajani]] | office1 = Ministër i Infrastrukturës dhe Transportit | primeminister1 = [[Giorgia Meloni]] | term_start1 = 12 nëntor 2022 | office2 = Ministër i Infrastrukturës dhe i Mobilitetit të Qëndrueshëm | primemini... 2940678 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Matteo Salvini | image = Matteo Salvini 2024 (cropped).jpg | caption = Salvini më 2024 | office = [[Zëvendëskryeministër i Italisë]] | primeminister = [[Giorgia Meloni]] | term_start = 23 tetor 2022 | alongside = [[Antonio Tajani]] | office1 = Ministër i Infrastrukturës dhe Transportit | primeminister1 = [[Giorgia Meloni]] | term_start1 = 12 nëntor 2022 | office2 = Ministër i Infrastrukturës dhe i Mobilitetit të Qëndrueshëm | primeminister2 = [[Giorgia Meloni]] | term_start2 = 22 tetor 2022 | term_end2 = 11 nëntor 2022 | office3 = [[Ministër i Brendshëm i Italisë|Ministër i Brendshëm]] | primeminister3 = [[Giuseppe Conte]] | term_start3 = 1 qershor 2018 | term_end3 = 5 shtator 2019 | office4 = Senator i Republikës Italiane | term_start4 = 5 tetor 2022 | constituency4 = [[Puglia]] | office5 = Sekretar federal i Legës | term_start5 = 15 dhjetor 2013 | birth_date = [[9 mars]] [[1973]] | birth_place = [[Milano]], [[Itali]] | nationality = italian | party = [[Lega per Salvini Premier]] | otherparty = [[Lega Nord]] (deri më 2017) | occupation = politikan, gazetar }} ''Matteo Salvini'' (lindur më 9 mars 1973 në [[Milano]]) është politikan dhe gazetar italian. Ai është senator i Republikës Italiane, sekretar federal i [[Lega per Salvini Premier]] dhe, që nga viti 2022, [[Zëvendëskryeministër i Italisë|zëvendëskryeministër]] dhe ministër i Infrastrukturës dhe Transportit në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Salvini u lind në Milano më 9 mars 1973. Është gazetar me profesion dhe u përfshi në politikë në moshë të re, duke u regjistruar në [[Lega Nord]] në vitin 1990.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Karriera politike == Në vitet 1990 dhe 2000, Salvini mbajti poste të ndryshme në Lega Nord. Ai ishte përgjegjës i të rinjve të partisë në Milano nga viti 1994 deri më 1997, sekretar provincial i Lega Nord Milano nga viti 1998 deri më 2004 dhe këshilltar bashkiak në Milano nga viti 1993 deri më 2012.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ai u zgjodh deputet në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në vitin 2004, më pas deputet në Parlamentin italian në vitin 2008, dhe sërish eurodeputet në vitin 2009. Në vitin 2013 fitoi zgjedhjet e brendshme të partisë dhe u bë sekretar federal i Lega Nord; në vitin 2017 u konfirmua në krye të forcës politike që më pas mori shtrirje kombëtare me emrin [[Lega per Salvini Premier]].<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Ministër i Brendshëm === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2018, Salvini u zgjodh në [[Senati i Republikës Italiane|Senat]] dhe dha dorëheqjen nga mandati në Parlamentin Evropian. Nga 1 qershori 2018 deri më 5 shtator 2019 ai ishte zëvendëskryeministër dhe ministër i Brendshëm në qeverinë e parë të [[Giuseppe Conte]]-s.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Rikthimi në qeveri === Në zgjedhjet e vitit 2022 Salvini u rizgjodh senator për [[Puglia]]n. Në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t ai u emërua zëvendëskryeministër më 23 tetor 2022; fillimisht mbajti postin e ministrit të Infrastrukturës dhe të Mobilitetit të Qëndrueshëm dhe, pas riorganizimit të ministrive, nga 12 nëntori 2022 është ministër i Infrastrukturës dhe Transportit.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Shih edhe == * [[Lega Nord]] * [[Lega per Salvini Premier]] * [[Giorgia Meloni]] * [[Giuseppe Conte]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 Faqja zyrtare në Senatin e Republikës] * [https://www.governo.it/it/governo/meloni/ministro/matteo-salvini Faqja zyrtare në Qeverinë Italiane] {{DEFAULTSORT:Salvini, Matteo}} [[Kategoria:Biografi]] [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Lindje 1973]] lfk3eij6szqoerehge1zji5rq8x8gdx 2940679 2940678 2026-04-13T11:48:29Z Shqiperia2000 65435 /* Shih edhe */ 2940679 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Matteo Salvini | image = Matteo Salvini 2024 (cropped).jpg | caption = Salvini më 2024 | office = [[Zëvendëskryeministër i Italisë]] | primeminister = [[Giorgia Meloni]] | term_start = 23 tetor 2022 | alongside = [[Antonio Tajani]] | office1 = Ministër i Infrastrukturës dhe Transportit | primeminister1 = [[Giorgia Meloni]] | term_start1 = 12 nëntor 2022 | office2 = Ministër i Infrastrukturës dhe i Mobilitetit të Qëndrueshëm | primeminister2 = [[Giorgia Meloni]] | term_start2 = 22 tetor 2022 | term_end2 = 11 nëntor 2022 | office3 = [[Ministër i Brendshëm i Italisë|Ministër i Brendshëm]] | primeminister3 = [[Giuseppe Conte]] | term_start3 = 1 qershor 2018 | term_end3 = 5 shtator 2019 | office4 = Senator i Republikës Italiane | term_start4 = 5 tetor 2022 | constituency4 = [[Puglia]] | office5 = Sekretar federal i Legës | term_start5 = 15 dhjetor 2013 | birth_date = [[9 mars]] [[1973]] | birth_place = [[Milano]], [[Itali]] | nationality = italian | party = [[Lega per Salvini Premier]] | otherparty = [[Lega Nord]] (deri më 2017) | occupation = politikan, gazetar }} ''Matteo Salvini'' (lindur më 9 mars 1973 në [[Milano]]) është politikan dhe gazetar italian. Ai është senator i Republikës Italiane, sekretar federal i [[Lega per Salvini Premier]] dhe, që nga viti 2022, [[Zëvendëskryeministër i Italisë|zëvendëskryeministër]] dhe ministër i Infrastrukturës dhe Transportit në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Salvini u lind në Milano më 9 mars 1973. Është gazetar me profesion dhe u përfshi në politikë në moshë të re, duke u regjistruar në [[Lega Nord]] në vitin 1990.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Karriera politike == Në vitet 1990 dhe 2000, Salvini mbajti poste të ndryshme në Lega Nord. Ai ishte përgjegjës i të rinjve të partisë në Milano nga viti 1994 deri më 1997, sekretar provincial i Lega Nord Milano nga viti 1998 deri më 2004 dhe këshilltar bashkiak në Milano nga viti 1993 deri më 2012.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ai u zgjodh deputet në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në vitin 2004, më pas deputet në Parlamentin italian në vitin 2008, dhe sërish eurodeputet në vitin 2009. Në vitin 2013 fitoi zgjedhjet e brendshme të partisë dhe u bë sekretar federal i Lega Nord; në vitin 2017 u konfirmua në krye të forcës politike që më pas mori shtrirje kombëtare me emrin [[Lega per Salvini Premier]].<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Ministër i Brendshëm === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2018, Salvini u zgjodh në [[Senati i Republikës Italiane|Senat]] dhe dha dorëheqjen nga mandati në Parlamentin Evropian. Nga 1 qershori 2018 deri më 5 shtator 2019 ai ishte zëvendëskryeministër dhe ministër i Brendshëm në qeverinë e parë të [[Giuseppe Conte]]-s.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Rikthimi në qeveri === Në zgjedhjet e vitit 2022 Salvini u rizgjodh senator për [[Puglia]]n. Në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t ai u emërua zëvendëskryeministër më 23 tetor 2022; fillimisht mbajti postin e ministrit të Infrastrukturës dhe të Mobilitetit të Qëndrueshëm dhe, pas riorganizimit të ministrive, nga 12 nëntori 2022 është ministër i Infrastrukturës dhe Transportit.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Ideologjia politike == Salvini dhe partia e drejtuar prej tij janë përshkruar shpesh në literaturën politologjike si pjesë e së djathtës radikale populiste. Sipas disa studimeve mbi transformimin e ''Lega''-s nën udhëheqjen e tij, partia u zhvendos nga një profil kryesisht rajonalist drejt një identiteti më të theksuar nacionalist, nativist dhe euroskeptik, me theks të fortë te sovraniteti kombëtar, kundërshtimi i imigracionit të parregullt dhe kritika ndaj [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]].<ref>{{Cite journal |last1=Albertazzi |first1=Daniele |last2=Giovannini |first2=Arianna |last3=Seddone |first3=Antonella |title='No regionalism please, we are Leghisti !' The transformation of the Italian Lega Nord under the leadership of Matteo Salvini |journal=Regional & Federal Studies |volume=28 |issue=5 |year=2018 |pages=645–671 |doi=10.1080/13597566.2018.1512977}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Basile |first1=Linda |last2=Borri |first2=Rossella |title=Sovereignty of what and for whom? The political mobilisation of sovereignty claims by the Italian Lega and Fratelli d’Italia |journal=Comparative European Politics |volume=20 |year=2022 |pages=365–389 |doi=10.1057/s41295-022-00273-w}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/matteo-salvini-the-everyman-leader-of-italys-populist-revolt-idUSKCN1GJ2MB/ |title=Matteo Salvini, the everyman leader of Italy's populist revolt |website=Reuters |date=2018-03-07 |access-date=2026-04-13}}</ref> == Kritika == Salvini është kritikuar nga kundërshtarët politikë, organizatat humanitare dhe një pjesë e shtypit për qëndrimet e tij të ashpra ndaj migrantëve, për retorikën e fortë kundër imigracionit dhe për politikën e ashtuquajtur të ''porteve të mbyllura'' gjatë kohës kur ishte ministër i Brendshëm. Sipas organizatës ''Human Rights Watch'', dekretet e promovuara prej tij kufizuan sistemin italian të azilit dhe formalizuan këtë qasje ndaj anijeve të shpëtimit në Mesdhe.<ref>{{Cite web |url=https://www.hrw.org/news/2020/01/31/italy-revoke-abusive-anti-asylum-decrees |title=Italy: Revoke Abusive Anti-Asylum Decrees |website=Human Rights Watch |date=2020-01-31 |access-date=2026-04-13}}</ref> == Kontroversat == Në vitin 2018, propozimi i Salvinit për një regjistrim të komuniteteve rome në Itali shkaktoi polemika të forta. Sipas ''Reuters'', deklaratat e tij sollën kritika të menjëhershme nga opozita, e cila tha se ato ringjallnin kujtime të ''spastrimit etnik''; më pas Salvini sqaroi se nuk synonte krijimin e një arkivi të veçantë për romët apo marrjen e gjurmëve të gishtërinjve.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/italian-interior-minister-wants-census-of-roma-communities-idUSKBN1JE2GY/ |title=Italian interior minister wants census of Roma communities |website=Reuters |date=2018-06-18 |access-date=2026-04-13}}</ref> Një tjetër çështje shumë e debatueshme ishte rasti ''Open Arms'', i lidhur me vendimin e tij në vitin 2019 për të penguar zbarkimin e migrantëve të shpëtuar në det. Në dhjetor 2024, gjykata në Palermo e shpalli të pafajshëm Salvinit nga akuzat për rrëmbim personash lidhur me këtë çështje.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/migrant-kidnapping-verdict-looms-italian-deputy-pm-salvini-2024-12-19/ |title=Italian deputy PM Salvini acquitted of migrant kidnapping charges |website=Reuters |date=2024-12-20 |access-date=2026-04-13}}</ref> Salvini është përballur gjithashtu me kritika për lidhjet e mëparshme politike me Rusinë dhe për deklarata të konsideruara tepër të buta ndaj [[Vladimir Putin]]it. Në prill 2024, ''Lega'' shpalli se marrëveshja e bashkëpunimit e vitit 2017 me partinë ruse ''United Russia'' nuk ishte më e vlefshme pas pushtimit rus të Ukrainës, por debati publik mbi raportet e Salvinit me Kremlinin vazhdoi edhe më pas.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/italys-league-disavows-accord-with-russias-ruling-party-2024-04-02/ |title=Italy's League disavows accord with Russia's ruling party |website=Reuters |date=2024-04-02 |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/russians-vote-putin-must-be-accepted-italys-salvini-says-2024-03-18/ |title=Russians vote for Putin must be accepted, Italy's Salvini says |website=Reuters |date=2024-03-18 |access-date=2026-04-13}}</ref> == Shih edhe == * [[Lega Nord]] * [[Lega per Salvini Premier]] * [[Giorgia Meloni]] * [[Giuseppe Conte]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 Faqja zyrtare në Senatin e Republikës] * [https://www.governo.it/it/governo/meloni/ministro/matteo-salvini Faqja zyrtare në Qeverinë Italiane] {{DEFAULTSORT:Salvini, Matteo}} [[Kategoria:Biografi]] [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Lindje 1973]] 578vwk2nxk6s7ut9mkpx5ggb3t718v4 2940680 2940679 2026-04-13T11:53:30Z Shqiperia2000 65435 /* Ideologjia politike */ 2940680 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Matteo Salvini | image = Matteo Salvini 2024 (cropped).jpg | caption = Salvini më 2024 | office = [[Zëvendëskryeministër i Italisë]] | primeminister = [[Giorgia Meloni]] | term_start = 23 tetor 2022 | alongside = [[Antonio Tajani]] | office1 = Ministër i Infrastrukturës dhe Transportit | primeminister1 = [[Giorgia Meloni]] | term_start1 = 12 nëntor 2022 | office2 = Ministër i Infrastrukturës dhe i Mobilitetit të Qëndrueshëm | primeminister2 = [[Giorgia Meloni]] | term_start2 = 22 tetor 2022 | term_end2 = 11 nëntor 2022 | office3 = [[Ministër i Brendshëm i Italisë|Ministër i Brendshëm]] | primeminister3 = [[Giuseppe Conte]] | term_start3 = 1 qershor 2018 | term_end3 = 5 shtator 2019 | office4 = Senator i Republikës Italiane | term_start4 = 5 tetor 2022 | constituency4 = [[Puglia]] | office5 = Sekretar federal i Legës | term_start5 = 15 dhjetor 2013 | birth_date = [[9 mars]] [[1973]] | birth_place = [[Milano]], [[Itali]] | nationality = italian | party = [[Lega per Salvini Premier]] | otherparty = [[Lega Nord]] (deri më 2017) | occupation = politikan, gazetar }} ''Matteo Salvini'' (lindur më 9 mars 1973 në [[Milano]]) është politikan dhe gazetar italian. Ai është senator i Republikës Italiane, sekretar federal i [[Lega per Salvini Premier]] dhe, që nga viti 2022, [[Zëvendëskryeministër i Italisë|zëvendëskryeministër]] dhe ministër i Infrastrukturës dhe Transportit në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Salvini u lind në Milano më 9 mars 1973. Është gazetar me profesion dhe u përfshi në politikë në moshë të re, duke u regjistruar në [[Lega Nord]] në vitin 1990.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Karriera politike == Në vitet 1990 dhe 2000, Salvini mbajti poste të ndryshme në Lega Nord. Ai ishte përgjegjës i të rinjve të partisë në Milano nga viti 1994 deri më 1997, sekretar provincial i Lega Nord Milano nga viti 1998 deri më 2004 dhe këshilltar bashkiak në Milano nga viti 1993 deri më 2012.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ai u zgjodh deputet në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në vitin 2004, më pas deputet në Parlamentin italian në vitin 2008, dhe sërish eurodeputet në vitin 2009. Në vitin 2013 fitoi zgjedhjet e brendshme të partisë dhe u bë sekretar federal i Lega Nord; në vitin 2017 u konfirmua në krye të forcës politike që më pas mori shtrirje kombëtare me emrin [[Lega per Salvini Premier]].<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Ministër i Brendshëm === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2018, Salvini u zgjodh në [[Senati i Republikës Italiane|Senat]] dhe dha dorëheqjen nga mandati në Parlamentin Evropian. Nga 1 qershori 2018 deri më 5 shtator 2019 ai ishte zëvendëskryeministër dhe ministër i Brendshëm në qeverinë e parë të [[Giuseppe Conte]]-s.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Rikthimi në qeveri === Në zgjedhjet e vitit 2022 Salvini u rizgjodh senator për [[Puglia]]n. Në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t ai u emërua zëvendëskryeministër më 23 tetor 2022; fillimisht mbajti postin e ministrit të Infrastrukturës dhe të Mobilitetit të Qëndrueshëm dhe, pas riorganizimit të ministrive, nga 12 nëntori 2022 është ministër i Infrastrukturës dhe Transportit.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Ideologjia politike == Salvini dhe partia e drejtuar prej tij janë përshkruar shpesh në literaturën politologjike si pjesë e së djathtës radikale populiste. Sipas disa studimeve mbi transformimin e ''Lega''-s nën udhëheqjen e tij, partia u zhvendos nga një profil kryesisht rajonalist drejt një identiteti më të theksuar [[Nacionalizmi|nacionalist]], nativist dhe [[Kundërevropianizmi|euroskeptik]], me theks të fortë te sovraniteti kombëtar, kundërshtimi i [[Imigrimi i paligjshëm|imigracionit të parregullt]] dhe kritika ndaj [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]].<ref>{{Cite journal |last1=Albertazzi |first1=Daniele |last2=Giovannini |first2=Arianna |last3=Seddone |first3=Antonella |title='No regionalism please, we are Leghisti !' The transformation of the Italian Lega Nord under the leadership of Matteo Salvini |journal=Regional & Federal Studies |volume=28 |issue=5 |year=2018 |pages=645–671 |doi=10.1080/13597566.2018.1512977}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Basile |first1=Linda |last2=Borri |first2=Rossella |title=Sovereignty of what and for whom? The political mobilisation of sovereignty claims by the Italian Lega and Fratelli d’Italia |journal=Comparative European Politics |volume=20 |year=2022 |pages=365–389 |doi=10.1057/s41295-022-00273-w}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/matteo-salvini-the-everyman-leader-of-italys-populist-revolt-idUSKCN1GJ2MB/ |title=Matteo Salvini, the everyman leader of Italy's populist revolt |website=Reuters |date=2018-03-07 |access-date=2026-04-13}}</ref> == Kritika == Salvini është kritikuar nga kundërshtarët politikë, organizatat humanitare dhe një pjesë e shtypit për qëndrimet e tij të ashpra ndaj migrantëve, për retorikën e fortë kundër imigracionit dhe për politikën e ashtuquajtur të ''porteve të mbyllura'' gjatë kohës kur ishte ministër i Brendshëm. Sipas organizatës ''Human Rights Watch'', dekretet e promovuara prej tij kufizuan sistemin italian të azilit dhe formalizuan këtë qasje ndaj anijeve të shpëtimit në [[Deti Mesdhe|Mesdhe]].<ref>{{Cite web |url=https://www.hrw.org/news/2020/01/31/italy-revoke-abusive-anti-asylum-decrees |title=Italy: Revoke Abusive Anti-Asylum Decrees |website=Human Rights Watch |date=2020-01-31 |access-date=2026-04-13}}</ref> == Kontroversat == Në vitin 2018, propozimi i Salvinit për një regjistrim të [[Romët|komuniteteve rome]] në Itali shkaktoi polemika të forta. Sipas ''Reuters'', deklaratat e tij sollën kritika të menjëhershme nga opozita, e cila tha se ato ringjallnin kujtime të ''spastrimit etnik''; më pas Salvini sqaroi se nuk synonte krijimin e një arkivi të veçantë për romët apo marrjen e gjurmëve të gishtërinjve.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/italian-interior-minister-wants-census-of-roma-communities-idUSKBN1JE2GY/ |title=Italian interior minister wants census of Roma communities |website=Reuters |date=2018-06-18 |access-date=2026-04-13}}</ref> Një tjetër çështje shumë e debatueshme ishte rasti ''Open Arms'', i lidhur me vendimin e tij në vitin 2019 për të penguar zbarkimin e migrantëve të shpëtuar në det. Në dhjetor 2024, gjykata në [[Palermo]] e shpalli të pafajshëm Salvinit nga akuzat për rrëmbim personash lidhur me këtë çështje.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/migrant-kidnapping-verdict-looms-italian-deputy-pm-salvini-2024-12-19/ |title=Italian deputy PM Salvini acquitted of migrant kidnapping charges |website=Reuters |date=2024-12-20 |access-date=2026-04-13}}</ref> Salvini është përballur gjithashtu me kritika për lidhjet e mëparshme politike me Rusinë dhe për deklarata të konsideruara tepër të buta ndaj [[Vladimir Putin]]it. Në prill 2024, ''Lega'' shpalli se marrëveshja e bashkëpunimit e vitit 2017 me partinë ruse ''United Russia'' nuk ishte më e vlefshme pas pushtimit rus të Ukrainës, por debati publik mbi raportet e Salvinit me Kremlinin vazhdoi edhe më pas.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/italys-league-disavows-accord-with-russias-ruling-party-2024-04-02/ |title=Italy's League disavows accord with Russia's ruling party |website=Reuters |date=2024-04-02 |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/russians-vote-putin-must-be-accepted-italys-salvini-says-2024-03-18/ |title=Russians vote for Putin must be accepted, Italy's Salvini says |website=Reuters |date=2024-03-18 |access-date=2026-04-13}}</ref> == Shih edhe == * [[Lega Nord]] * [[Lega per Salvini Premier]] * [[Giorgia Meloni]] * [[Giuseppe Conte]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 Faqja zyrtare në Senatin e Republikës] * [https://www.governo.it/it/governo/meloni/ministro/matteo-salvini Faqja zyrtare në Qeverinë Italiane] {{DEFAULTSORT:Salvini, Matteo}} [[Kategoria:Biografi]] [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Lindje 1973]] pdf2vjw2w41b8jzo75eudnahzwx8z3q 2940681 2940680 2026-04-13T11:55:14Z Shqiperia2000 65435 /* Ideologjia politike */ 2940681 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Matteo Salvini | image = Matteo Salvini 2024 (cropped).jpg | caption = Salvini më 2024 | office = [[Zëvendëskryeministër i Italisë]] | primeminister = [[Giorgia Meloni]] | term_start = 23 tetor 2022 | alongside = [[Antonio Tajani]] | office1 = Ministër i Infrastrukturës dhe Transportit | primeminister1 = [[Giorgia Meloni]] | term_start1 = 12 nëntor 2022 | office2 = Ministër i Infrastrukturës dhe i Mobilitetit të Qëndrueshëm | primeminister2 = [[Giorgia Meloni]] | term_start2 = 22 tetor 2022 | term_end2 = 11 nëntor 2022 | office3 = [[Ministër i Brendshëm i Italisë|Ministër i Brendshëm]] | primeminister3 = [[Giuseppe Conte]] | term_start3 = 1 qershor 2018 | term_end3 = 5 shtator 2019 | office4 = Senator i Republikës Italiane | term_start4 = 5 tetor 2022 | constituency4 = [[Puglia]] | office5 = Sekretar federal i Legës | term_start5 = 15 dhjetor 2013 | birth_date = [[9 mars]] [[1973]] | birth_place = [[Milano]], [[Itali]] | nationality = italian | party = [[Lega per Salvini Premier]] | otherparty = [[Lega Nord]] (deri më 2017) | occupation = politikan, gazetar }} ''Matteo Salvini'' (lindur më 9 mars 1973 në [[Milano]]) është politikan dhe gazetar italian. Ai është senator i Republikës Italiane, sekretar federal i [[Lega per Salvini Premier]] dhe, që nga viti 2022, [[Zëvendëskryeministër i Italisë|zëvendëskryeministër]] dhe ministër i Infrastrukturës dhe Transportit në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Salvini u lind në Milano më 9 mars 1973. Është gazetar me profesion dhe u përfshi në politikë në moshë të re, duke u regjistruar në [[Lega Nord]] në vitin 1990.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Karriera politike == Në vitet 1990 dhe 2000, Salvini mbajti poste të ndryshme në Lega Nord. Ai ishte përgjegjës i të rinjve të partisë në Milano nga viti 1994 deri më 1997, sekretar provincial i Lega Nord Milano nga viti 1998 deri më 2004 dhe këshilltar bashkiak në Milano nga viti 1993 deri më 2012.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ai u zgjodh deputet në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në vitin 2004, më pas deputet në Parlamentin italian në vitin 2008, dhe sërish eurodeputet në vitin 2009. Në vitin 2013 fitoi zgjedhjet e brendshme të partisë dhe u bë sekretar federal i Lega Nord; në vitin 2017 u konfirmua në krye të forcës politike që më pas mori shtrirje kombëtare me emrin [[Lega per Salvini Premier]].<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Ministër i Brendshëm === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2018, Salvini u zgjodh në [[Senati i Republikës Italiane|Senat]] dhe dha dorëheqjen nga mandati në Parlamentin Evropian. Nga 1 qershori 2018 deri më 5 shtator 2019 ai ishte zëvendëskryeministër dhe ministër i Brendshëm në qeverinë e parë të [[Giuseppe Conte]]-s.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Rikthimi në qeveri === Në zgjedhjet e vitit 2022 Salvini u rizgjodh senator për [[Puglia]]n. Në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t ai u emërua zëvendëskryeministër më 23 tetor 2022; fillimisht mbajti postin e ministrit të Infrastrukturës dhe të Mobilitetit të Qëndrueshëm dhe, pas riorganizimit të ministrive, nga 12 nëntori 2022 është ministër i Infrastrukturës dhe Transportit.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Ideologjia politike == Salvini dhe partia e drejtuar prej tij janë përshkruar shpesh në literaturën politologjike si pjesë e së djathtës radikale populiste. Sipas disa studimeve mbi transformimin e ''Lega''-s nën udhëheqjen e tij, partia u zhvendos nga një profil kryesisht rajonalist drejt një identiteti më të theksuar [[Nacionalizmi|nacionalist]], nativist dhe [[Kundërevropianizmi|euroskeptik]], me theks të fortë te sovraniteti kombëtar, kundërshtimi i [[Imigrimi i paligjshëm|imigracionit të parregullt]] dhe kritika ndaj [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]].<ref>{{Cite journal |last1=Albertazzi |first1=Daniele |last2=Giovannini |first2=Arianna |last3=Seddone |first3=Antonella |title='No regionalism please, we are Leghisti !' The transformation of the Italian Lega Nord under the leadership of Matteo Salvini |journal=Regional & Federal Studies |volume=28 |issue=5 |year=2018 |pages=645–671|language = en |doi=10.1080/13597566.2018.1512977}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Basile |first1=Linda |last2=Borri |first2=Rossella |title=Sovereignty of what and for whom? The political mobilisation of sovereignty claims by the Italian Lega and Fratelli d’Italia |journal=Comparative European Politics |volume=20 |year=2022 |pages=365–389 |doi=10.1057/s41295-022-00273-w|language= en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/matteo-salvini-the-everyman-leader-of-italys-populist-revolt-idUSKCN1GJ2MB/ |title=Matteo Salvini, the everyman leader of Italy's populist revolt |website=Reuters |date=2018-03-07 |access-date=2026-04-13|language=en}}</ref> == Kritika == Salvini është kritikuar nga kundërshtarët politikë, organizatat humanitare dhe një pjesë e shtypit për qëndrimet e tij të ashpra ndaj migrantëve, për retorikën e fortë kundër imigracionit dhe për politikën e ashtuquajtur të ''porteve të mbyllura'' gjatë kohës kur ishte ministër i Brendshëm. Sipas organizatës ''Human Rights Watch'', dekretet e promovuara prej tij kufizuan sistemin italian të azilit dhe formalizuan këtë qasje ndaj anijeve të shpëtimit në [[Deti Mesdhe|Mesdhe]].<ref>{{Cite web |url=https://www.hrw.org/news/2020/01/31/italy-revoke-abusive-anti-asylum-decrees |title=Italy: Revoke Abusive Anti-Asylum Decrees |website=Human Rights Watch |date=2020-01-31 |access-date=2026-04-13}}</ref> == Kontroversat == Në vitin 2018, propozimi i Salvinit për një regjistrim të [[Romët|komuniteteve rome]] në Itali shkaktoi polemika të forta. Sipas ''Reuters'', deklaratat e tij sollën kritika të menjëhershme nga opozita, e cila tha se ato ringjallnin kujtime të ''spastrimit etnik''; më pas Salvini sqaroi se nuk synonte krijimin e një arkivi të veçantë për romët apo marrjen e gjurmëve të gishtërinjve.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/italian-interior-minister-wants-census-of-roma-communities-idUSKBN1JE2GY/ |title=Italian interior minister wants census of Roma communities |website=Reuters |date=2018-06-18 |access-date=2026-04-13}}</ref> Një tjetër çështje shumë e debatueshme ishte rasti ''Open Arms'', i lidhur me vendimin e tij në vitin 2019 për të penguar zbarkimin e migrantëve të shpëtuar në det. Në dhjetor 2024, gjykata në [[Palermo]] e shpalli të pafajshëm Salvinit nga akuzat për rrëmbim personash lidhur me këtë çështje.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/migrant-kidnapping-verdict-looms-italian-deputy-pm-salvini-2024-12-19/ |title=Italian deputy PM Salvini acquitted of migrant kidnapping charges |website=Reuters |date=2024-12-20 |access-date=2026-04-13}}</ref> Salvini është përballur gjithashtu me kritika për lidhjet e mëparshme politike me Rusinë dhe për deklarata të konsideruara tepër të buta ndaj [[Vladimir Putin]]it. Në prill 2024, ''Lega'' shpalli se marrëveshja e bashkëpunimit e vitit 2017 me partinë ruse ''United Russia'' nuk ishte më e vlefshme pas pushtimit rus të Ukrainës, por debati publik mbi raportet e Salvinit me Kremlinin vazhdoi edhe më pas.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/italys-league-disavows-accord-with-russias-ruling-party-2024-04-02/ |title=Italy's League disavows accord with Russia's ruling party |website=Reuters |date=2024-04-02 |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/russians-vote-putin-must-be-accepted-italys-salvini-says-2024-03-18/ |title=Russians vote for Putin must be accepted, Italy's Salvini says |website=Reuters |date=2024-03-18 |access-date=2026-04-13}}</ref> == Shih edhe == * [[Lega Nord]] * [[Lega per Salvini Premier]] * [[Giorgia Meloni]] * [[Giuseppe Conte]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 Faqja zyrtare në Senatin e Republikës] * [https://www.governo.it/it/governo/meloni/ministro/matteo-salvini Faqja zyrtare në Qeverinë Italiane] {{DEFAULTSORT:Salvini, Matteo}} [[Kategoria:Biografi]] [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Lindje 1973]] gn9flfv024finjosviao54cef8r9y1d 2940682 2940681 2026-04-13T11:55:56Z Shqiperia2000 65435 /* Kritika */ 2940682 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Matteo Salvini | image = Matteo Salvini 2024 (cropped).jpg | caption = Salvini më 2024 | office = [[Zëvendëskryeministër i Italisë]] | primeminister = [[Giorgia Meloni]] | term_start = 23 tetor 2022 | alongside = [[Antonio Tajani]] | office1 = Ministër i Infrastrukturës dhe Transportit | primeminister1 = [[Giorgia Meloni]] | term_start1 = 12 nëntor 2022 | office2 = Ministër i Infrastrukturës dhe i Mobilitetit të Qëndrueshëm | primeminister2 = [[Giorgia Meloni]] | term_start2 = 22 tetor 2022 | term_end2 = 11 nëntor 2022 | office3 = [[Ministër i Brendshëm i Italisë|Ministër i Brendshëm]] | primeminister3 = [[Giuseppe Conte]] | term_start3 = 1 qershor 2018 | term_end3 = 5 shtator 2019 | office4 = Senator i Republikës Italiane | term_start4 = 5 tetor 2022 | constituency4 = [[Puglia]] | office5 = Sekretar federal i Legës | term_start5 = 15 dhjetor 2013 | birth_date = [[9 mars]] [[1973]] | birth_place = [[Milano]], [[Itali]] | nationality = italian | party = [[Lega per Salvini Premier]] | otherparty = [[Lega Nord]] (deri më 2017) | occupation = politikan, gazetar }} ''Matteo Salvini'' (lindur më 9 mars 1973 në [[Milano]]) është politikan dhe gazetar italian. Ai është senator i Republikës Italiane, sekretar federal i [[Lega per Salvini Premier]] dhe, që nga viti 2022, [[Zëvendëskryeministër i Italisë|zëvendëskryeministër]] dhe ministër i Infrastrukturës dhe Transportit në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Salvini u lind në Milano më 9 mars 1973. Është gazetar me profesion dhe u përfshi në politikë në moshë të re, duke u regjistruar në [[Lega Nord]] në vitin 1990.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Karriera politike == Në vitet 1990 dhe 2000, Salvini mbajti poste të ndryshme në Lega Nord. Ai ishte përgjegjës i të rinjve të partisë në Milano nga viti 1994 deri më 1997, sekretar provincial i Lega Nord Milano nga viti 1998 deri më 2004 dhe këshilltar bashkiak në Milano nga viti 1993 deri më 2012.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ai u zgjodh deputet në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në vitin 2004, më pas deputet në Parlamentin italian në vitin 2008, dhe sërish eurodeputet në vitin 2009. Në vitin 2013 fitoi zgjedhjet e brendshme të partisë dhe u bë sekretar federal i Lega Nord; në vitin 2017 u konfirmua në krye të forcës politike që më pas mori shtrirje kombëtare me emrin [[Lega per Salvini Premier]].<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Ministër i Brendshëm === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2018, Salvini u zgjodh në [[Senati i Republikës Italiane|Senat]] dhe dha dorëheqjen nga mandati në Parlamentin Evropian. Nga 1 qershori 2018 deri më 5 shtator 2019 ai ishte zëvendëskryeministër dhe ministër i Brendshëm në qeverinë e parë të [[Giuseppe Conte]]-s.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Rikthimi në qeveri === Në zgjedhjet e vitit 2022 Salvini u rizgjodh senator për [[Puglia]]n. Në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t ai u emërua zëvendëskryeministër më 23 tetor 2022; fillimisht mbajti postin e ministrit të Infrastrukturës dhe të Mobilitetit të Qëndrueshëm dhe, pas riorganizimit të ministrive, nga 12 nëntori 2022 është ministër i Infrastrukturës dhe Transportit.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Ideologjia politike == Salvini dhe partia e drejtuar prej tij janë përshkruar shpesh në literaturën politologjike si pjesë e së djathtës radikale populiste. Sipas disa studimeve mbi transformimin e ''Lega''-s nën udhëheqjen e tij, partia u zhvendos nga një profil kryesisht rajonalist drejt një identiteti më të theksuar [[Nacionalizmi|nacionalist]], nativist dhe [[Kundërevropianizmi|euroskeptik]], me theks të fortë te sovraniteti kombëtar, kundërshtimi i [[Imigrimi i paligjshëm|imigracionit të parregullt]] dhe kritika ndaj [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]].<ref>{{Cite journal |last1=Albertazzi |first1=Daniele |last2=Giovannini |first2=Arianna |last3=Seddone |first3=Antonella |title='No regionalism please, we are Leghisti !' The transformation of the Italian Lega Nord under the leadership of Matteo Salvini |journal=Regional & Federal Studies |volume=28 |issue=5 |year=2018 |pages=645–671|language = en |doi=10.1080/13597566.2018.1512977}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Basile |first1=Linda |last2=Borri |first2=Rossella |title=Sovereignty of what and for whom? The political mobilisation of sovereignty claims by the Italian Lega and Fratelli d’Italia |journal=Comparative European Politics |volume=20 |year=2022 |pages=365–389 |doi=10.1057/s41295-022-00273-w|language= en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/matteo-salvini-the-everyman-leader-of-italys-populist-revolt-idUSKCN1GJ2MB/ |title=Matteo Salvini, the everyman leader of Italy's populist revolt |website=Reuters |date=2018-03-07 |access-date=2026-04-13|language=en}}</ref> == Kritika == Salvini është kritikuar nga kundërshtarët politikë, organizatat humanitare dhe një pjesë e shtypit për qëndrimet e tij të ashpra ndaj migrantëve, për retorikën e fortë kundër imigracionit dhe për politikën e ashtuquajtur të ''porteve të mbyllura'' gjatë kohës kur ishte ministër i Brendshëm. Sipas organizatës ''Human Rights Watch'', dekretet e promovuara prej tij kufizuan sistemin italian të azilit dhe formalizuan këtë qasje ndaj anijeve të shpëtimit në [[Deti Mesdhe|Mesdhe]].<ref>{{Cite web |url=https://www.hrw.org/news/2020/01/31/italy-revoke-abusive-anti-asylum-decrees |title=Italy: Revoke Abusive Anti-Asylum Decrees |website=Human Rights Watch |date=2020-01-31 |access-date=2026-04-13|language=en}}</ref> == Kontroversat == Në vitin 2018, propozimi i Salvinit për një regjistrim të [[Romët|komuniteteve rome]] në Itali shkaktoi polemika të forta. Sipas ''Reuters'', deklaratat e tij sollën kritika të menjëhershme nga opozita, e cila tha se ato ringjallnin kujtime të ''spastrimit etnik''; më pas Salvini sqaroi se nuk synonte krijimin e një arkivi të veçantë për romët apo marrjen e gjurmëve të gishtërinjve.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/italian-interior-minister-wants-census-of-roma-communities-idUSKBN1JE2GY/ |title=Italian interior minister wants census of Roma communities |website=Reuters |date=2018-06-18 |access-date=2026-04-13}}</ref> Një tjetër çështje shumë e debatueshme ishte rasti ''Open Arms'', i lidhur me vendimin e tij në vitin 2019 për të penguar zbarkimin e migrantëve të shpëtuar në det. Në dhjetor 2024, gjykata në [[Palermo]] e shpalli të pafajshëm Salvinit nga akuzat për rrëmbim personash lidhur me këtë çështje.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/migrant-kidnapping-verdict-looms-italian-deputy-pm-salvini-2024-12-19/ |title=Italian deputy PM Salvini acquitted of migrant kidnapping charges |website=Reuters |date=2024-12-20 |access-date=2026-04-13}}</ref> Salvini është përballur gjithashtu me kritika për lidhjet e mëparshme politike me Rusinë dhe për deklarata të konsideruara tepër të buta ndaj [[Vladimir Putin]]it. Në prill 2024, ''Lega'' shpalli se marrëveshja e bashkëpunimit e vitit 2017 me partinë ruse ''United Russia'' nuk ishte më e vlefshme pas pushtimit rus të Ukrainës, por debati publik mbi raportet e Salvinit me Kremlinin vazhdoi edhe më pas.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/italys-league-disavows-accord-with-russias-ruling-party-2024-04-02/ |title=Italy's League disavows accord with Russia's ruling party |website=Reuters |date=2024-04-02 |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/russians-vote-putin-must-be-accepted-italys-salvini-says-2024-03-18/ |title=Russians vote for Putin must be accepted, Italy's Salvini says |website=Reuters |date=2024-03-18 |access-date=2026-04-13}}</ref> == Shih edhe == * [[Lega Nord]] * [[Lega per Salvini Premier]] * [[Giorgia Meloni]] * [[Giuseppe Conte]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 Faqja zyrtare në Senatin e Republikës] * [https://www.governo.it/it/governo/meloni/ministro/matteo-salvini Faqja zyrtare në Qeverinë Italiane] {{DEFAULTSORT:Salvini, Matteo}} [[Kategoria:Biografi]] [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Lindje 1973]] t5kbbivwytj7p22qaklz6vw5jr19kbe 2940683 2940682 2026-04-13T11:57:07Z Shqiperia2000 65435 /* Kontroversat */ 2940683 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Matteo Salvini | image = Matteo Salvini 2024 (cropped).jpg | caption = Salvini më 2024 | office = [[Zëvendëskryeministër i Italisë]] | primeminister = [[Giorgia Meloni]] | term_start = 23 tetor 2022 | alongside = [[Antonio Tajani]] | office1 = Ministër i Infrastrukturës dhe Transportit | primeminister1 = [[Giorgia Meloni]] | term_start1 = 12 nëntor 2022 | office2 = Ministër i Infrastrukturës dhe i Mobilitetit të Qëndrueshëm | primeminister2 = [[Giorgia Meloni]] | term_start2 = 22 tetor 2022 | term_end2 = 11 nëntor 2022 | office3 = [[Ministër i Brendshëm i Italisë|Ministër i Brendshëm]] | primeminister3 = [[Giuseppe Conte]] | term_start3 = 1 qershor 2018 | term_end3 = 5 shtator 2019 | office4 = Senator i Republikës Italiane | term_start4 = 5 tetor 2022 | constituency4 = [[Puglia]] | office5 = Sekretar federal i Legës | term_start5 = 15 dhjetor 2013 | birth_date = [[9 mars]] [[1973]] | birth_place = [[Milano]], [[Itali]] | nationality = italian | party = [[Lega per Salvini Premier]] | otherparty = [[Lega Nord]] (deri më 2017) | occupation = politikan, gazetar }} ''Matteo Salvini'' (lindur më 9 mars 1973 në [[Milano]]) është politikan dhe gazetar italian. Ai është senator i Republikës Italiane, sekretar federal i [[Lega per Salvini Premier]] dhe, që nga viti 2022, [[Zëvendëskryeministër i Italisë|zëvendëskryeministër]] dhe ministër i Infrastrukturës dhe Transportit në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Salvini u lind në Milano më 9 mars 1973. Është gazetar me profesion dhe u përfshi në politikë në moshë të re, duke u regjistruar në [[Lega Nord]] në vitin 1990.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Karriera politike == Në vitet 1990 dhe 2000, Salvini mbajti poste të ndryshme në Lega Nord. Ai ishte përgjegjës i të rinjve të partisë në Milano nga viti 1994 deri më 1997, sekretar provincial i Lega Nord Milano nga viti 1998 deri më 2004 dhe këshilltar bashkiak në Milano nga viti 1993 deri më 2012.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ai u zgjodh deputet në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në vitin 2004, më pas deputet në Parlamentin italian në vitin 2008, dhe sërish eurodeputet në vitin 2009. Në vitin 2013 fitoi zgjedhjet e brendshme të partisë dhe u bë sekretar federal i Lega Nord; në vitin 2017 u konfirmua në krye të forcës politike që më pas mori shtrirje kombëtare me emrin [[Lega per Salvini Premier]].<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Ministër i Brendshëm === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2018, Salvini u zgjodh në [[Senati i Republikës Italiane|Senat]] dhe dha dorëheqjen nga mandati në Parlamentin Evropian. Nga 1 qershori 2018 deri më 5 shtator 2019 ai ishte zëvendëskryeministër dhe ministër i Brendshëm në qeverinë e parë të [[Giuseppe Conte]]-s.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Rikthimi në qeveri === Në zgjedhjet e vitit 2022 Salvini u rizgjodh senator për [[Puglia]]n. Në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t ai u emërua zëvendëskryeministër më 23 tetor 2022; fillimisht mbajti postin e ministrit të Infrastrukturës dhe të Mobilitetit të Qëndrueshëm dhe, pas riorganizimit të ministrive, nga 12 nëntori 2022 është ministër i Infrastrukturës dhe Transportit.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Ideologjia politike == Salvini dhe partia e drejtuar prej tij janë përshkruar shpesh në literaturën politologjike si pjesë e së djathtës radikale populiste. Sipas disa studimeve mbi transformimin e ''Lega''-s nën udhëheqjen e tij, partia u zhvendos nga një profil kryesisht rajonalist drejt një identiteti më të theksuar [[Nacionalizmi|nacionalist]], nativist dhe [[Kundërevropianizmi|euroskeptik]], me theks të fortë te sovraniteti kombëtar, kundërshtimi i [[Imigrimi i paligjshëm|imigracionit të parregullt]] dhe kritika ndaj [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]].<ref>{{Cite journal |last1=Albertazzi |first1=Daniele |last2=Giovannini |first2=Arianna |last3=Seddone |first3=Antonella |title='No regionalism please, we are Leghisti !' The transformation of the Italian Lega Nord under the leadership of Matteo Salvini |journal=Regional & Federal Studies |volume=28 |issue=5 |year=2018 |pages=645–671|language = en |doi=10.1080/13597566.2018.1512977}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Basile |first1=Linda |last2=Borri |first2=Rossella |title=Sovereignty of what and for whom? The political mobilisation of sovereignty claims by the Italian Lega and Fratelli d’Italia |journal=Comparative European Politics |volume=20 |year=2022 |pages=365–389 |doi=10.1057/s41295-022-00273-w|language= en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/matteo-salvini-the-everyman-leader-of-italys-populist-revolt-idUSKCN1GJ2MB/ |title=Matteo Salvini, the everyman leader of Italy's populist revolt |website=Reuters |date=2018-03-07 |access-date=2026-04-13|language=en}}</ref> == Kritika == Salvini është kritikuar nga kundërshtarët politikë, organizatat humanitare dhe një pjesë e shtypit për qëndrimet e tij të ashpra ndaj migrantëve, për retorikën e fortë kundër imigracionit dhe për politikën e ashtuquajtur të ''porteve të mbyllura'' gjatë kohës kur ishte ministër i Brendshëm. Sipas organizatës ''Human Rights Watch'', dekretet e promovuara prej tij kufizuan sistemin italian të azilit dhe formalizuan këtë qasje ndaj anijeve të shpëtimit në [[Deti Mesdhe|Mesdhe]].<ref>{{Cite web |url=https://www.hrw.org/news/2020/01/31/italy-revoke-abusive-anti-asylum-decrees |title=Italy: Revoke Abusive Anti-Asylum Decrees |website=Human Rights Watch |date=2020-01-31 |access-date=2026-04-13|language=en}}</ref> == Kontroversat == Në vitin 2018, propozimi i Salvinit për një regjistrim të [[Romët|komuniteteve rome]] në Itali shkaktoi polemika të forta. Sipas ''Reuters'', deklaratat e tij sollën kritika të menjëhershme nga opozita, e cila tha se ato ringjallnin kujtime të ''spastrimit etnik''; më pas Salvini sqaroi se nuk synonte krijimin e një arkivi të veçantë për romët apo marrjen e gjurmëve të gishtërinjve.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/italian-interior-minister-wants-census-of-roma-communities-idUSKBN1JE2GY/ |title=Italian interior minister wants census of Roma communities |website=Reuters |date=2018-06-18 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref> Një tjetër çështje shumë e debatueshme ishte rasti ''Open Arms'', i lidhur me vendimin e tij në vitin 2019 për të penguar zbarkimin e migrantëve të shpëtuar në det. Në dhjetor 2024, gjykata në [[Palermo]] e shpalli të pafajshëm Salvinit nga akuzat për rrëmbim personash lidhur me këtë çështje.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/migrant-kidnapping-verdict-looms-italian-deputy-pm-salvini-2024-12-19/ |title=Italian deputy PM Salvini acquitted of migrant kidnapping charges |website=Reuters |date=2024-12-20 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref> Salvini është përballur gjithashtu me kritika për lidhjet e mëparshme politike me Rusinë dhe për deklarata të konsideruara tepër të buta ndaj [[Vladimir Putin]]it. Në prill 2024, ''Lega'' shpalli se marrëveshja e bashkëpunimit e vitit 2017 me partinë ruse ''United Russia'' nuk ishte më e vlefshme pas pushtimit rus të Ukrainës, por debati publik mbi raportet e Salvinit me Kremlinin vazhdoi edhe më pas.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/italys-league-disavows-accord-with-russias-ruling-party-2024-04-02/ |title=Italy's League disavows accord with Russia's ruling party |website=Reuters |date=2024-04-02 |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/russians-vote-putin-must-be-accepted-italys-salvini-says-2024-03-18/ |title=Russians vote for Putin must be accepted, Italy's Salvini says |website=Reuters |date=2024-03-18 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Lega Nord]] * [[Lega per Salvini Premier]] * [[Giorgia Meloni]] * [[Giuseppe Conte]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 Faqja zyrtare në Senatin e Republikës] * [https://www.governo.it/it/governo/meloni/ministro/matteo-salvini Faqja zyrtare në Qeverinë Italiane] {{DEFAULTSORT:Salvini, Matteo}} [[Kategoria:Biografi]] [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Lindje 1973]] l5b91mxsenwnk6vcy3po7hb0cxo3p8f 2940684 2940683 2026-04-13T11:57:30Z Shqiperia2000 65435 /* Kontroversat */ 2940684 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Matteo Salvini | image = Matteo Salvini 2024 (cropped).jpg | caption = Salvini më 2024 | office = [[Zëvendëskryeministër i Italisë]] | primeminister = [[Giorgia Meloni]] | term_start = 23 tetor 2022 | alongside = [[Antonio Tajani]] | office1 = Ministër i Infrastrukturës dhe Transportit | primeminister1 = [[Giorgia Meloni]] | term_start1 = 12 nëntor 2022 | office2 = Ministër i Infrastrukturës dhe i Mobilitetit të Qëndrueshëm | primeminister2 = [[Giorgia Meloni]] | term_start2 = 22 tetor 2022 | term_end2 = 11 nëntor 2022 | office3 = [[Ministër i Brendshëm i Italisë|Ministër i Brendshëm]] | primeminister3 = [[Giuseppe Conte]] | term_start3 = 1 qershor 2018 | term_end3 = 5 shtator 2019 | office4 = Senator i Republikës Italiane | term_start4 = 5 tetor 2022 | constituency4 = [[Puglia]] | office5 = Sekretar federal i Legës | term_start5 = 15 dhjetor 2013 | birth_date = [[9 mars]] [[1973]] | birth_place = [[Milano]], [[Itali]] | nationality = italian | party = [[Lega per Salvini Premier]] | otherparty = [[Lega Nord]] (deri më 2017) | occupation = politikan, gazetar }} ''Matteo Salvini'' (lindur më 9 mars 1973 në [[Milano]]) është politikan dhe gazetar italian. Ai është senator i Republikës Italiane, sekretar federal i [[Lega per Salvini Premier]] dhe, që nga viti 2022, [[Zëvendëskryeministër i Italisë|zëvendëskryeministër]] dhe ministër i Infrastrukturës dhe Transportit në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Salvini u lind në Milano më 9 mars 1973. Është gazetar me profesion dhe u përfshi në politikë në moshë të re, duke u regjistruar në [[Lega Nord]] në vitin 1990.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Karriera politike == Në vitet 1990 dhe 2000, Salvini mbajti poste të ndryshme në Lega Nord. Ai ishte përgjegjës i të rinjve të partisë në Milano nga viti 1994 deri më 1997, sekretar provincial i Lega Nord Milano nga viti 1998 deri më 2004 dhe këshilltar bashkiak në Milano nga viti 1993 deri më 2012.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ai u zgjodh deputet në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në vitin 2004, më pas deputet në Parlamentin italian në vitin 2008, dhe sërish eurodeputet në vitin 2009. Në vitin 2013 fitoi zgjedhjet e brendshme të partisë dhe u bë sekretar federal i Lega Nord; në vitin 2017 u konfirmua në krye të forcës politike që më pas mori shtrirje kombëtare me emrin [[Lega per Salvini Premier]].<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Ministër i Brendshëm === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2018, Salvini u zgjodh në [[Senati i Republikës Italiane|Senat]] dhe dha dorëheqjen nga mandati në Parlamentin Evropian. Nga 1 qershori 2018 deri më 5 shtator 2019 ai ishte zëvendëskryeministër dhe ministër i Brendshëm në qeverinë e parë të [[Giuseppe Conte]]-s.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Rikthimi në qeveri === Në zgjedhjet e vitit 2022 Salvini u rizgjodh senator për [[Puglia]]n. Në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t ai u emërua zëvendëskryeministër më 23 tetor 2022; fillimisht mbajti postin e ministrit të Infrastrukturës dhe të Mobilitetit të Qëndrueshëm dhe, pas riorganizimit të ministrive, nga 12 nëntori 2022 është ministër i Infrastrukturës dhe Transportit.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Ideologjia politike == Salvini dhe partia e drejtuar prej tij janë përshkruar shpesh në literaturën politologjike si pjesë e së djathtës radikale populiste. Sipas disa studimeve mbi transformimin e ''Lega''-s nën udhëheqjen e tij, partia u zhvendos nga një profil kryesisht rajonalist drejt një identiteti më të theksuar [[Nacionalizmi|nacionalist]], nativist dhe [[Kundërevropianizmi|euroskeptik]], me theks të fortë te sovraniteti kombëtar, kundërshtimi i [[Imigrimi i paligjshëm|imigracionit të parregullt]] dhe kritika ndaj [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]].<ref>{{Cite journal |last1=Albertazzi |first1=Daniele |last2=Giovannini |first2=Arianna |last3=Seddone |first3=Antonella |title='No regionalism please, we are Leghisti !' The transformation of the Italian Lega Nord under the leadership of Matteo Salvini |journal=Regional & Federal Studies |volume=28 |issue=5 |year=2018 |pages=645–671|language = en |doi=10.1080/13597566.2018.1512977}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Basile |first1=Linda |last2=Borri |first2=Rossella |title=Sovereignty of what and for whom? The political mobilisation of sovereignty claims by the Italian Lega and Fratelli d’Italia |journal=Comparative European Politics |volume=20 |year=2022 |pages=365–389 |doi=10.1057/s41295-022-00273-w|language= en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/matteo-salvini-the-everyman-leader-of-italys-populist-revolt-idUSKCN1GJ2MB/ |title=Matteo Salvini, the everyman leader of Italy's populist revolt |website=Reuters |date=2018-03-07 |access-date=2026-04-13|language=en}}</ref> == Kritika == Salvini është kritikuar nga kundërshtarët politikë, organizatat humanitare dhe një pjesë e shtypit për qëndrimet e tij të ashpra ndaj migrantëve, për retorikën e fortë kundër imigracionit dhe për politikën e ashtuquajtur të ''porteve të mbyllura'' gjatë kohës kur ishte ministër i Brendshëm. Sipas organizatës ''Human Rights Watch'', dekretet e promovuara prej tij kufizuan sistemin italian të azilit dhe formalizuan këtë qasje ndaj anijeve të shpëtimit në [[Deti Mesdhe|Mesdhe]].<ref>{{Cite web |url=https://www.hrw.org/news/2020/01/31/italy-revoke-abusive-anti-asylum-decrees |title=Italy: Revoke Abusive Anti-Asylum Decrees |website=Human Rights Watch |date=2020-01-31 |access-date=2026-04-13|language=en}}</ref> == Kontroversat == Në vitin 2018, propozimi i Salvinit për një regjistrim të [[Romët|komuniteteve rome]] në Itali shkaktoi polemika të forta. Sipas ''Reuters'', deklaratat e tij sollën kritika të menjëhershme nga opozita, e cila tha se ato ringjallnin kujtime të ''spastrimit etnik''; më pas Salvini sqaroi se nuk synonte krijimin e një arkivi të veçantë për romët apo marrjen e gjurmëve të gishtërinjve.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/italian-interior-minister-wants-census-of-roma-communities-idUSKBN1JE2GY/ |title=Italian interior minister wants census of Roma communities |website=Reuters |date=2018-06-18 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref> Një tjetër çështje shumë e debatueshme ishte rasti ''Open Arms'', i lidhur me vendimin e tij në vitin 2019 për të penguar zbarkimin e migrantëve të shpëtuar në det. Në dhjetor 2024, gjykata në [[Palermo]] e shpalli të pafajshëm Salvinit nga akuzat për rrëmbim personash lidhur me këtë çështje.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/migrant-kidnapping-verdict-looms-italian-deputy-pm-salvini-2024-12-19/ |title=Italian deputy PM Salvini acquitted of migrant kidnapping charges |website=Reuters |date=2024-12-20 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref> Salvini është përballur gjithashtu me kritika për lidhjet e mëparshme politike me Rusinë dhe për deklarata të konsideruara tepër të buta ndaj [[Vladimir Putin]]it. Në prill 2024, ''Lega'' shpalli se marrëveshja e bashkëpunimit e vitit 2017 me partinë ruse ''United Russia'' nuk ishte më e vlefshme pas pushtimit rus të Ukrainës, por debati publik mbi raportet e Salvinit me Kremlinin vazhdoi edhe më pas.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/italys-league-disavows-accord-with-russias-ruling-party-2024-04-02/ |title=Italy's League disavows accord with Russia's ruling party |website=Reuters |date=2024-04-02 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/russians-vote-putin-must-be-accepted-italys-salvini-says-2024-03-18/ |title=Russians vote for Putin must be accepted, Italy's Salvini says |website=Reuters |date=2024-03-18 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Lega Nord]] * [[Lega per Salvini Premier]] * [[Giorgia Meloni]] * [[Giuseppe Conte]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 Faqja zyrtare në Senatin e Republikës] * [https://www.governo.it/it/governo/meloni/ministro/matteo-salvini Faqja zyrtare në Qeverinë Italiane] {{DEFAULTSORT:Salvini, Matteo}} [[Kategoria:Biografi]] [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Lindje 1973]] ccxjko7hahj7as07w2wprcmuc6kllaq 2940685 2940684 2026-04-13T11:58:16Z Shqiperia2000 65435 2940685 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Matteo Salvini | image = Matteo Salvini 2024 (cropped).jpg | caption = Salvini në 2024 | office = [[Zëvendëskryeministër i Italisë]] | primeminister = [[Giorgia Meloni]] | term_start = 23 tetor 2022 | alongside = [[Antonio Tajani]] | office1 = Ministër i Infrastrukturës dhe Transportit | primeminister1 = [[Giorgia Meloni]] | term_start1 = 12 nëntor 2022 | office2 = Ministër i Infrastrukturës dhe i Mobilitetit të Qëndrueshëm | primeminister2 = [[Giorgia Meloni]] | term_start2 = 22 tetor 2022 | term_end2 = 11 nëntor 2022 | office3 = [[Ministër i Brendshëm i Italisë|Ministër i Brendshëm]] | primeminister3 = [[Giuseppe Conte]] | term_start3 = 1 qershor 2018 | term_end3 = 5 shtator 2019 | office4 = Senator i Republikës Italiane | term_start4 = 5 tetor 2022 | constituency4 = [[Puglia]] | office5 = Sekretar federal i Legës | term_start5 = 15 dhjetor 2013 | birth_date = [[9 mars]] [[1973]] | birth_place = [[Milano]], [[Itali]] | nationality = italian | party = [[Lega per Salvini Premier]] | otherparty = [[Lega Nord]] (deri më 2017) | occupation = politikan, gazetar }} ''Matteo Salvini'' (lindur më 9 mars 1973 në [[Milano]]) është politikan dhe gazetar italian. Ai është senator i Republikës Italiane, sekretar federal i [[Lega per Salvini Premier]] dhe, që nga viti 2022, [[Zëvendëskryeministër i Italisë|zëvendëskryeministër]] dhe ministër i Infrastrukturës dhe Transportit në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Jeta dhe formimi == Salvini u lind në Milano më 9 mars 1973. Është gazetar me profesion dhe u përfshi në politikë në moshë të re, duke u regjistruar në [[Lega Nord]] në vitin 1990.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Karriera politike == Në vitet 1990 dhe 2000, Salvini mbajti poste të ndryshme në Lega Nord. Ai ishte përgjegjës i të rinjve të partisë në Milano nga viti 1994 deri më 1997, sekretar provincial i Lega Nord Milano nga viti 1998 deri më 2004 dhe këshilltar bashkiak në Milano nga viti 1993 deri më 2012.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> Ai u zgjodh deputet në [[Parlamenti Evropian|Parlamentin Evropian]] në vitin 2004, më pas deputet në Parlamentin italian në vitin 2008, dhe sërish eurodeputet në vitin 2009. Në vitin 2013 fitoi zgjedhjet e brendshme të partisë dhe u bë sekretar federal i Lega Nord; në vitin 2017 u konfirmua në krye të forcës politike që më pas mori shtrirje kombëtare me emrin [[Lega per Salvini Premier]].<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Ministër i Brendshëm === Pas zgjedhjeve politike të vitit 2018, Salvini u zgjodh në [[Senati i Republikës Italiane|Senat]] dhe dha dorëheqjen nga mandati në Parlamentin Evropian. Nga 1 qershori 2018 deri më 5 shtator 2019 ai ishte zëvendëskryeministër dhe ministër i Brendshëm në qeverinë e parë të [[Giuseppe Conte]]-s.<ref>{{Cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-salvini/ |title=Salvini, Matteo |website=Treccani |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> === Rikthimi në qeveri === Në zgjedhjet e vitit 2022 Salvini u rizgjodh senator për [[Puglia]]n. Në qeverinë e [[Giorgia Meloni]]-t ai u emërua zëvendëskryeministër më 23 tetor 2022; fillimisht mbajti postin e ministrit të Infrastrukturës dhe të Mobilitetit të Qëndrueshëm dhe, pas riorganizimit të ministrive, nga 12 nëntori 2022 është ministër i Infrastrukturës dhe Transportit.<ref>{{Cite web |url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 |title=Scheda di attività di Matteo SALVINI - XIX Legislatura |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.camera.it/leg19/1431?idLegislatura=19&shadow_deputato=302741&tipoAttivita=governo&tipoPersona=Governo_202_667_3&tipoVisAtt=3 |title=Attività svolta SALVINI Matteo |website=Camera dei deputati |language=it |access-date=2026-04-13}}</ref> == Ideologjia politike == Salvini dhe partia e drejtuar prej tij janë përshkruar shpesh në literaturën politologjike si pjesë e së djathtës radikale populiste. Sipas disa studimeve mbi transformimin e ''Lega''-s nën udhëheqjen e tij, partia u zhvendos nga një profil kryesisht rajonalist drejt një identiteti më të theksuar [[Nacionalizmi|nacionalist]], nativist dhe [[Kundërevropianizmi|euroskeptik]], me theks të fortë te sovraniteti kombëtar, kundërshtimi i [[Imigrimi i paligjshëm|imigracionit të parregullt]] dhe kritika ndaj [[Bashkimi Evropian|Bashkimit Evropian]].<ref>{{Cite journal |last1=Albertazzi |first1=Daniele |last2=Giovannini |first2=Arianna |last3=Seddone |first3=Antonella |title='No regionalism please, we are Leghisti !' The transformation of the Italian Lega Nord under the leadership of Matteo Salvini |journal=Regional & Federal Studies |volume=28 |issue=5 |year=2018 |pages=645–671|language = en |doi=10.1080/13597566.2018.1512977}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Basile |first1=Linda |last2=Borri |first2=Rossella |title=Sovereignty of what and for whom? The political mobilisation of sovereignty claims by the Italian Lega and Fratelli d’Italia |journal=Comparative European Politics |volume=20 |year=2022 |pages=365–389 |doi=10.1057/s41295-022-00273-w|language= en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/matteo-salvini-the-everyman-leader-of-italys-populist-revolt-idUSKCN1GJ2MB/ |title=Matteo Salvini, the everyman leader of Italy's populist revolt |website=Reuters |date=2018-03-07 |access-date=2026-04-13|language=en}}</ref> == Kritika == Salvini është kritikuar nga kundërshtarët politikë, organizatat humanitare dhe një pjesë e shtypit për qëndrimet e tij të ashpra ndaj migrantëve, për retorikën e fortë kundër imigracionit dhe për politikën e ashtuquajtur të ''porteve të mbyllura'' gjatë kohës kur ishte ministër i Brendshëm. Sipas organizatës ''Human Rights Watch'', dekretet e promovuara prej tij kufizuan sistemin italian të azilit dhe formalizuan këtë qasje ndaj anijeve të shpëtimit në [[Deti Mesdhe|Mesdhe]].<ref>{{Cite web |url=https://www.hrw.org/news/2020/01/31/italy-revoke-abusive-anti-asylum-decrees |title=Italy: Revoke Abusive Anti-Asylum Decrees |website=Human Rights Watch |date=2020-01-31 |access-date=2026-04-13|language=en}}</ref> == Kontroversat == Në vitin 2018, propozimi i Salvinit për një regjistrim të [[Romët|komuniteteve rome]] në Itali shkaktoi polemika të forta. Sipas ''Reuters'', deklaratat e tij sollën kritika të menjëhershme nga opozita, e cila tha se ato ringjallnin kujtime të ''spastrimit etnik''; më pas Salvini sqaroi se nuk synonte krijimin e një arkivi të veçantë për romët apo marrjen e gjurmëve të gishtërinjve.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/world/italian-interior-minister-wants-census-of-roma-communities-idUSKBN1JE2GY/ |title=Italian interior minister wants census of Roma communities |website=Reuters |date=2018-06-18 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref> Një tjetër çështje shumë e debatueshme ishte rasti ''Open Arms'', i lidhur me vendimin e tij në vitin 2019 për të penguar zbarkimin e migrantëve të shpëtuar në det. Në dhjetor 2024, gjykata në [[Palermo]] e shpalli të pafajshëm Salvinit nga akuzat për rrëmbim personash lidhur me këtë çështje.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/migrant-kidnapping-verdict-looms-italian-deputy-pm-salvini-2024-12-19/ |title=Italian deputy PM Salvini acquitted of migrant kidnapping charges |website=Reuters |date=2024-12-20 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref> Salvini është përballur gjithashtu me kritika për lidhjet e mëparshme politike me Rusinë dhe për deklarata të konsideruara tepër të buta ndaj [[Vladimir Putin]]it. Në prill 2024, ''Lega'' shpalli se marrëveshja e bashkëpunimit e vitit 2017 me partinë ruse ''United Russia'' nuk ishte më e vlefshme pas pushtimit rus të Ukrainës, por debati publik mbi raportet e Salvinit me Kremlinin vazhdoi edhe më pas.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/italys-league-disavows-accord-with-russias-ruling-party-2024-04-02/ |title=Italy's League disavows accord with Russia's ruling party |website=Reuters |date=2024-04-02 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/russians-vote-putin-must-be-accepted-italys-salvini-says-2024-03-18/ |title=Russians vote for Putin must be accepted, Italy's Salvini says |website=Reuters |date=2024-03-18 |access-date=2026-04-13 |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Lega Nord]] * [[Lega per Salvini Premier]] * [[Giorgia Meloni]] * [[Giuseppe Conte]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=25407 Faqja zyrtare në Senatin e Republikës] * [https://www.governo.it/it/governo/meloni/ministro/matteo-salvini Faqja zyrtare në Qeverinë Italiane] {{DEFAULTSORT:Salvini, Matteo}} [[Kategoria:Biografi]] [[Kategoria:Politikanë italianë]] [[Kategoria:Lindje 1973]] juq0uktcpyj7289g0l4piw13dda6k0i